Sa Di Oai Nghi Giản Lược

Dịch Nghĩa

Chẳng đặng vừa ngậm cơm vừa nói chuyện. Chẳng đặng cười nói bậy bạ. chẳng đặng nhai cơm có tiếng. Trong cơm hoặc có "sâu bọ", phải kín che giấu đừng để người ngồi gần thấy sanh lòng nghi, ăn không được. Phải ngồi một chỗ mà ăn, chẳng đặng ăn rồi, khỏi chỗ ngồi, lại ngồi ăn nữa. Chẳng đặng ăn rồi, lấy ngón tay vét trong chén bát mà ăn. Phàm ăn, chẳng đặng mau lắm, chẳng đặng lâu lắm. Đem đồ ăn chưa đến, chẳng đặng sanh phiền não. Hoặc có cần dùng, yên lặng chỉ trao, đừng nên cao tiếng nói lớn. Chẳng đặng khua chén bát nổi tiếng. Chẳng đặng ăn rồi dậy trước. Bằng có lỗi phép "Chúng Tăng" nghe tiếng "Bạch Chùy" chẳng đặng kình chống chẳng chịu. Trong cơm có thóc, lột bỏ võ mà ăn đó. Chẳng đặng thấy món ngon sanh lòng tham, lung miệng mà ăn. chẳng đặng ăn mích chúng.

Khi thọ thực ta nên ghi nhớ Đang ngậm cơm chẳng đặng nói cười Tỏ ra thái dộ biếng lười Nhai cơm có tiếng ấy thời không nên

Kìa sâu bọ phải nên che giấu Đừng để người nhìn thấu sanh nghi Sanh tâm nhờm gớm tức thì Ấy ta có lỗi phải ghi điều nầy Khi dùng bữa chưa đầy no bụng Đừng mong người cung phụng cho ta Ngồi ăn một chỗ đó là Oai nghi tề chỉnh chẳng mà rời đi Lời tổ dạy không chi nói hết Là người tu phải giữ nết na Phận mình là kẻ xuất gia Luật nghi gìn giữ mới là người tu.

Giải thích từ ngữ

Bạch chùy: Tiếng kiền chùy báo trước.

Chúng Tăng: Những vị xuất gia đồng tu học sống chung trong một môi trường giữ gìn quy giới, Lục hòa thanh tịnh.

Mích chúng: Ăn trước chúng gây nên sự bất hòa làm mích lòng người khác.

Đại ý

Trong giờ thọ thực ta cần phải giữ gìn chánh niệm trong mọi thi vi động tác, chớ để mất oai nghi làm cho người khác sanh phiền não mà mình có tội.

Lược giảng

Trong lúc ăn cơm ta không nên vừa ngậm cơm vừa nói chuyện, giả như có người hỏi, ta cũng không nên đáp trả lại, mà phải chờ khi nuốt xong miếng cơm, thì ta mới đáp trả.

Đồng thời, cũng không được nói cười làm mất đi sự trang nghiêm thanh tịnh trong bữa ăn. Có người theo thói quen ngoài đời, thường nhai cơm, húp canh, húp cháo tạo thành tiếng kêu "ột ột". Đó là thiếu oai nghi và mất lịch sự. Dùng cơm xong, khi xỉa răng, ta phải nhớ lấy tay áo che miệng lại. Nếu không, thì có lỗi vừa mất lịch sự lại vừa gây cho người ta sanh tâm nhờm gớm. Nếu trường hợp trong cơm có sâu bọ, thì ta phải mau tìm cách bỏ đi đừng để cho người ngồi gần bên trông thấy nhờm gớm sanh tâm nghi ngờ ăn không được thì mình có lỗi.

Có người ăn chưa xong, rời chỗ ngồi, rồi trở lại ngồi ăn tiếp. Điều nầy Tổ dạy cũng không nên, ngoại trừ có công việc cần thiết phải đi trước thì không có lỗi. Tuy nhiên, phải xin phép đại chúng hoặc người có trách nhiệm trong chúng rồi mới được đi. Không nên ăn rồi, lấy ngón tay vét trong chén bát mà ăn, điều nầy vừa mất vệ sinh và cũng biểu lộ cái tướng đói khát, chẳng phải phép tắc của người xuất gia.

Về thời gian trong mỗi bữa ăn, thường được ấn định là nửa tiếng đồng hồ hoặc 45 phút. Nếu ăn quá nhanh, thì có hại cho bao tử và ảnh hưởng không tốt cho bộ tiêu hóa. Còn nếu ăn quá lâu, thì làm cho người khác phải chờ đợi mình mà mang tội. Vì thế, nếu ta có thói quen ăn nhanh, thì phải ăn chậm lại.

Ăn nhanh quá làm sao nhai kỹ thức ăn được. Còn nếu có thói quen ăn lâu, thì cũng phải ăn cho kịp giờ cùng với đại chúng.

Tuy đây là việc nhỏ, nhưng nếu ta không khéo thì cũng dễ gây ra mất lòng người khác và có hại cho mình. Người có tật xấu, tánh hay nóng nảy, khi ngồi chờ người ta mang thức ăn đến hơi lâu một chút, thì lại sanh phiền não bực dọc, biểu lộ thái độ khó chịu hiện ra bên ngoài. Điều nầy, ta cũng cần phải lưu ý chớ có coi thường. Khi cần điều gì ta phải yên lặng ra dấu hiệu hoặc nói nhỏ tiếng cho người giúp việc dọn ăn vừa đủ nghe, không nên nói to tiếng làm cho động chúng. Tối kỵ trong khi ăn không được khua chén bát nổi tiếng. Ăn rồi đứng lên đi trước không chờ đợi xá hòa chúng, đây cũng là một điều lỗi lầm mà ta nên tránh. Ngoại trừ, cần phải giải quyết việc trong chúng hay việc trong chùa, hoặc bệnh hoạn không tiện ngồi lâu thì đứng lên đi trước không lỗi. Có người vì không chịu học hỏi oai nghi trong bữa ăn, nên có những hành động thô tháo, trái với phép tắc luật nghi của người xuất gia.

Bạch chùy là phép cử tội. Nếu mình có lỗi với "Chúng Tăng" ( một tăng thân, tức đoàn thể tu học ), khi được Chúng Tăng cử tội thì mình không được kình chống lại. Phải giữ đúng theo sáu phép "Lục hòa" mà Phật đã dạy. Không được chống trái làm mất hòa khí trong tình huynh đệ, đó là điều không thể chấp nhận. Xưa vua Võ nghe lời lành thì lạy. Thầy Tử Lộ nghe người chỉ lỗi thì mừng, đó là khí tượng của bậc Thánh Hiền, Huống gì ta là người xuất gia học đạo lý giác ngộ mà lại không bằng các vị đó hay sao? Nói cơm có thóc phải lột bỏ vỏ mà ăn, đây là nói theo xưa. Bởi ngày xưa, không có máy chà gạo như ngày nay. Muốn có cơm ăn người ta phải xoay lúa, giã gạo, lượm thóc v.v... Do đó, nên thỉnh thoảng trong cơm vẫn còn có thóc sót lại.

Người xưa có nói: "Ăn để mà sống, chớ không phải sống để mà ăn". Lời nói nầy ngầm ý khuyên người ta không nên tham đắm thức ăn. Có người vì tham ăn mà mất hết phẩm giá nhơn cách con người. Câu nói: "Miếng ăn là miếng tồi tàn, mất ăn một miếng lộn gan lên đầu" . Thật là tội lỗi, xấu hổ biết bao!

Vì thế, nên Tổ dạy: "Chẳng đặng thấy món ngon sanh lòng tham, lung miệng mà ăn". Ăn mích chúng là vật chung của Chúng Tăng mà mình lại lấy ăn trước, đó là lỗi, là tật xấu, ta nên tránh vậy.

Câu hỏi

1. Tại sao Tổ dạy người xuất gia phải ăn uống theo lễ nghi phép tắc như thế? Có quá khắc khe và khó lắm không? 2. Nếu ăn nhanh hoặc ăn lâu thì có lỗi gì?

3. Quan niệm ăn uống của người xuất gia như thế nào?

Đệ Lục

Lễ Bái

Chánh Văn Lễ bái bất đắc chiếm diện trung ương, thị "Trụ trì" vị. Hữu nhơn lễ Phật, bất đắc hướng bỉ nhơn đầu tiền kỉnh quá. Phàm hiệp chưởng, bất đắc thập chỉ sân si, bất đắc trung hư, bất đắc tương chỉ sáp tĩ trung, tu bình hung, cao đê đắc sở.Bất đắc phi thời lễ bái, như dục phi thời lễ tu đãi nhơn tịnh thời. Sư lễ Phật, bất đắc dữ sư tịnh lễ, đương tùy sư hậu viễn bái.Sư bát nhơn bất đắc dữ sư đồng bái.

Tại sư tiền, bất bđắc dữ đồng loại tương lễ, tại sư tiên bất đắc thọ nhơn lễ. Kỳ thủ trì kinh tượng, bất đắc vị nhơn tác lễ.

Phụ vân: "Phàm lễ bái, tu tinh thành tác quán giáo liệc thất chưởng lễ bất khả bất tri".

Chương 6 Phép Lễ Bái Dịch Nghĩa Lễ bái chẳng đặng đứng chính giữa chùa; ấy là để nhường cho vị "Trụ trì" vậy. Có người lễ Phật ta chẳng đặng đứng gần và đi ngang qua trước đầu người lạy. Phàm chắp tay chẳng đặng mười ngón so le, chẳng đặng bộng chính giữa, chẳng đặng nhét ngón tay trong mũi, phải bằng ngực, cao thấp vừa chừng. Chẳng đặng lễ bái phi thời. Bằng muốn lễ phi thời phải chờ khi người vắng. thầy lạy Phật chẳng đặng cùng thầy đồng lạy, phải theo sau xa thầy mà lạy. Thầy xá người, không phép cùng thầy đồng xá. Ở trước thầy chẳng đặng cùng người đồng bực lạy nhau. Ở trước thầy chẳng đặng chịu cho người lạy mình. Tay cầm Kinh tượng, chẳng đặng vì người xá lễ.

Lời phụ: "Phàm kính lễ, phải tinh thành quán tưởng. Kinh có dạy bảy phép lạy, chẳng khá chẳng biết".

Khi lễ bái ta cần nên biết Nơi giữa chùa chỉ có Trụ trì Đó là phép tắc lễ nghi Ta nên kính trọng tôn ti đàng hoàng

Khi người lạy đi ngang có lỗi Phàm chắp tay chẳng được so le Theo lời thầy dạy lắng nghe Nên chắp ngang ngực so le bị rầy Bộng chính giữa, thọt tay vào mũi Thất lễ nghi buồn tủi người xem Phi thời lễ bái chẳng nên Chờ khi thanh vắng mới nên lễ thời Thầy lạy Phật ta thời chẳng lạy Lạy sau thầy chẳng ngại cho ta Nếu không sẽ bị thầy la Khi thầy lễ xá thời ta không cùng Trước mặt thầy lạy chung trái phép

Người lạy mình khép nép tránh xa Nếu không tổn đức đó mà Tay cầm Kinh tượng chẳng là xá nhau Phép lễ bái thanh cao tuyệt đẹp Phải tinh thành lễ Phật Thánh Hiền Bảy cách lạy Phật tinh chuyên Ta cần hiểu rõ gieo duyên căn lành

Giải thích từ ngữ:

Quán tưởng: Quán là xem xét; tưởng là biết, là nhớ đến một đối tượng. Phải tập trung tư tưởng quán chiếu biết một cách rõ ràng về đối tượng đó. Không nên để tâm vào những việc khác.

Kính lễ: Phải cung kính lễ bái một cách thành tâm.

Trụ trì: Trụ là ở; trì là gìn giữ. Trụ trì là người trông coi gìn giữ ngôi Tam bảo. Đồng thời cũng là người hoằng dương chánh pháp, hướng dẫn chỉ giáo tín đồ phật tử tu học đúng theo chánh pháp.

Phi thời: Phi là chẳng phải; thời là giờ khắc. Phi thời là chẳng phải giờ ăn mà mình ăn thì phạm vào cái lỗi phi thời.

Đại ý

Bài nầy chú trọng về cung cách lễ bái, chắp tay, xá chào... tất cả đều phải giữ gìn cho đúng phép tắc, không được cẩu thả buông lung tâm ý.

Lược giảng

Khi lạy Phật ta không nên đứng giữa điện Phật, vì nơi đó dành riêng cho vị Trụ trì hoặc là vị Tri sự. Trụ trì theo nghĩa thông thường là người quản trị đối nội, đối ngoại của một ngôi chùa, có trách nhiệm hướng dẫn đời sống tâm linh cho hàng phật tử tu học đúng theo chánh pháp. Luận về nghĩa siêu việt thì, Trụ trì: Trụ "Pháp Vương" gia, Trì "Như Lai" tạng. Nghĩa là ở trong ngôi nhà Pháp Vương và gìn giữ tạng pháp của Như Lai.

Nếu có người lễ Phật, mình không được "đứng gần" hoặc "đi ngang qua" trước đầu người lạy. Cả hai đều phạm vào cái lỗi mất vẻ tôn kính.

Khi chắp tay ta nên tránh những cái lỗi: mười ngón so le không bằng nhau. Bộng tay chính giữa. Thọt ngón tay vào mũi. Cao quá hoặc thấp quá. Tất cả đều biểu hiện cái tướng biếng lười. Chắp cho đúng là phải chắp tay ngang ngực ( chỗ trái tim ).

Sao gọi là lễ bái phi thời? Phi thời là chẳng phải cái giờ mình lễ bái. Bởi ở trong chúng giờ khắc hành lễ được phân định rõ ràng. Những thời khóa lễ, nói chung là mọi sinh hoạt phải nhịp nhàng với nhau. Giờ nào làm theo giờ đó, đúng theo nội quy đã quy định. Bằng làm trái lại đó gọi là phi thời. Không phải giờ mình lễ mà mình tự động lễ bái. Luật cho phép khi nào trong chúng ngủ nghỉ thì mình có thể lễ bái, nhưng phải trình cho vị quản chúng biết.

Tại sao thầy lạy Phật mình không được cùng thầy đồng lạy? Bởi vì mình đứng ngang thầy cùng lạy là vô lễ trái phép. Mình chỉ đứng phía sau cách xa thầy mà lạy thì không có lỗi. Đó là mình khéo biết tôn kính thầy. Khi thầy xá người đối diện, mình cũng không được phép cùng thầy đồng xá. Bởi đồng xá là phạm vào cái lỗi mất tôn ti trật tự. Lớn nhỏ không phân minh, thiếu oai nghi lễ độ.

Ta nên nhớ, trên tay cầm Kinh hoặc tượng Phật, Bồ tát thì không được vì người mà xá lễ. Bởi Kinh, tượng Phật trời người đều cung kính, cho nên ta không được xá người.

Trong Kinh có nêu ra bảy cách lạy Phật. Có cách thuộc về sự, có cách thuộc về lý. Và có những cách lạy không đúng phép. Sau đây là bảy cách lạy mà ta cần nên biết.

1. Lạy ngã mạn 2. Lạy cầu danh.

3. Thân tâm cung kính mà lạy 4. Mở trí thanh tịnh mà lạy 5. Thông nhập pháp giới mà lạy.

6. Tưởng chính thiệt tu mà lạy 7. Thật tướng bình đẳng mà lạy.

Trong bảy cách lạy trên thì hai cách lạy ngã mạn và cầu danh tuyệt đối, ta nên tránh, vì nó không đúng phép lạy chánh đáng.

Còn năm cách lạy sau tuy đúng phép lạy nhưng lại có cao thấp, khó dễ khác nhau. Về bảy cách lạy nầy, ta cần phải tìm hiểu học hỏi để biết qua.

Câu hỏi:

1. Tại sao ta không được đứng giữa điện Phật để lạy? 2. Hãy cho biết cách chắp tay như thế nào mới đúng? 3. Trong bảy cách lạy, cách nào thuộc về lý và cách nào thuộc về sự và cách nào không đúng cách lạy?

Đệ Thất Thính Pháp Chánh Văn Phàm ngộ quái thượng đường bài, nghi tảo thượng đường, mạc đãi pháp cổ đại lôi. Chỉnh lý y phục, bình thị trực tấn. Tọa tất đoan nghiêm. Bất đắc loạn ngữ. Bất đắc đại khái thỏa.Phàm thính pháp, tu văn nhi tư, tư nhi tu. Bất đắc chuyên ký danh ngôn, dĩ tư đàm bính.Bất đắc vị hội xưng hội, nhập nhi xuất khẩu. Niên thiếu Sa di, giới lực vị cố, nghi cách học luật,bất đắc tảo phó giảng diên.

Chương 7 Nghe Pháp

Dịch Nghĩa Phàm gặp bảng treo trên nhà giảng đường, phải sớm lên giảng đường, chớ đợi trống pháp đánh reo mới đến. Sửa sang y phục nghiêm trang thẳng tới. Ngồi phải đoan nghiêm. Chẳng đặng nói chuyện tạp nhạp. Chẳng đặng ho khạc lớn tiếng.

Phàm nghe pháp phải nghe mà nhớ, nhớ mà tu. Chẳng đặng chuyên nhớ lời hay, để giúp câu văn lý luận. Chẳng đặng chưa tỏ ngộ, nói mình tỏ ngộ, vào tai ra miệng. Ông Sa di tuổi nhỏ, giữ giới chưa chắc, lại phải học luật, chớ nên sớm tới trường giảng kinh luận.

Người tu Phật phải nên trọng pháp Pháp lệnh mời sớm đến để nghe Không nên trễ nải e dè Chỉnh sang y phục đi nghe kịp thời Khi nghe pháp phải ngồi ngay ngắn Cũng không nên chuyện vắn, chuyện dài Nhiếp tâm chú ý miệt mài Nghe rồi ghi nhớ, nhớ rồi để tu Tu không học tu mù đáng trách Học không tu đãi sách chưng bày Pháp âm Phật dạy lời hay Ta nên ghi nhớ hằng ngày chuyên tu Đừng viện cớ lu bu lười biếng Hoặc cầu danh có tiếng với người Vào tai ra miệng ai ơi!

Cho mình tỏ ngộ vậy thời tự cao Giới và Luật trước sau thứ lớp Học cho rành mới hợp lời răn Sa di tuổi nhỏ siêng năn Chuyên cần học hỏi tự răn lấy mình

Giải thích từ ngữ:

Đoan nghiêm: Đoan là ngay thẳng; nghiêm là nghiêm trang. Thân ngồi phải ngay thẳng nghiêm trang.

Tỏ ngộ: Nhận biết rõ ràng không còn nghi ngờ một vấn đề nào đó. Như tỏ ngộ về lý vô thường, vô ngã v.v... hay tỏ ngộ ở nơi bản tâm mình.

Kinh luận: Kinh là những lời Phật dạy được chư Tổ kết tập lại thành văn tự chữ nghĩa gọi là kinh. Kinh nói cho đủ là khế kinh. Chữ khế là hợp. Chữ hợp có hai nghĩa: Trên hợp với chân lý; dưới hợp với căn cơ trình độ thời đại, đủ hai nghĩa nầy gọi là khế kinh. Còn Luận là những lời chư tổ bàn giải rộng thêm trong kinh, gọi là luận.

Đại ý

Bài nầy chú trọng đến việc nghe pháp. Người nghe pháp phải chú tâm trong khi nghe pháp. Không được lơ là và sanh tâm lười mỏi.

Lược giảng

Nghe pháp cũng là một cách học hỏi trực tiếp qua những lời trình bày của các vị pháp sư. Người nghe pháp nên chú trọng đến những điều: "trước khi nghe, trong khi nghe và sau khi nghe". Trước khi nghe là ta phải vào trong giảng đường đúng giờ đã quy định. Không nên đến trễ và tối kỵ là đến cùng một lượt với vị pháp sư. Như thế thì thật là vô lễ bất kính. Trong thiền môn giờ giấc rất quan trọng. Giờ nghe pháp là phải tập trung đến nghe pháp, không nên làm việc gì khác, mà không đi nghe pháp. Khi đến nghe pháp, ta phải chú ý đến y phục của ta. Phải sửa sang y phục đàng hoàng và oai nghi tề chỉnh. Khi vào bên trong giảng đường ta tìm chỗ ngồi thích hợp, không nên tranh giành chỗ ngồi. Chỉ vì chỗ ngồi mà tranh cãi với nhau thì còn gì là thể thống của người xuất gia. Bởi trong khi nghe pháp không chỉ có riêng người xuất gia không thôi mà còn có cư sĩ vào nghe nữa. Vì thế ta nên cẩn thận ở nơi ba nghiệp. Ta nên ngồi ngay thẳng, để xương sống khỏi phải bị đau nhức. Trong khi nghe ta phải hết lòng chú tâm theo dõi, không được có thái độ cử chỉ bất kính. Không nên nói chuyện nhỏ to làm động tâm người khác. Cũng không được ho, khạc hay ợ ngáp lớn tiếng. Nghe pháp ta phải lắng lòng để tư duy những gì mà vị pháp sư đã nói. Tư duy không chưa đủ mà ta còn phải thật hành những gì mà ta tư duy đúng chân lý. Đó là chánh tư duy. Không phải nhớ để rồi ra ngoài khua môi múa mép, phô trương kiến thức của mình. Học nghe không hành chẳng có lợi ích. Như người chỉ nói thức ăn mà không ăn thời không bao giờ no bụng. Cho nên học và hành phải đi đôi với nhau.

Chưa tỏ ngộ mà tự cho mình tỏ ngộ đó là dối trá gạt người, tội đây rất nặng. Người học đạo cần nên cẩn trọng dè dặt điểm nầy. Có người học hiểu lõm bõm, đầu Ngô mình Sở, căn bản không có, vậy mà hay khoe khoang tự hào cho mình thông hiểu Phật pháp, rồi sanh tâm cống cao ngã mạn, mục hạ vô nhơn, khinh người đưới mắt. Thật không biết hổ thẹn! Là Sa di, trước phải học Luật cho rành rẽ, rồi sau mới học đến các Kinh, Luận khác. Muốn xây nhà phải xây nền tảng vững chắc trước. "Giới, Định, Huệ" là ba môn học phải theo thứ lớp. Trong Luật có dạy, người xuất gia năm hạ về trước phải tinh chuyên giới luật, năm hạ về sau mới được thính giáo tham thiền. Đó là học theo thứ lớp vậy. Bài kế tiếp sẽ nói rõ hơn.

Câu hỏi:

1. Cung cách và thái độ của người nghe pháp phải như thế nào?

2. Ba món huệ học là gì? Trong ba món huệ học cái nào quan trọng nhứt?

3. Vào tai ra miệng là sao? Lợi và hại như thế nào?

Đệ Bát

Tập Học Kinh Điển

Chánh Văn Nghi tiên học luật, hậu học tu đa la, bất đắc vi việt. Phàm học nhứt kinh, tu tiên bạch sư; kinh hoàn cánh bạch biệt học mỗ kinh. Bất đắc khẩu xuy kinh thượng trần. Bất đắc kinh án thượng bao tàng trà mạt tạp vật. Nhơn duyệt kinh, bất đắc cận bi án tiền kinh hành. Phàm kinh tịch tổn hoại, nghi tốc tu bổ. Sa di bổn nghiệp vị thành, bất đắc tập học ngoại thơ, "tử sử" trị thế điển chương.

86 Phụ Vân: Bất đắc giản "ứng phó đạo tràng"kinh, tập học. Bất đắc tập học ngụy tạo kinh điển. Bất đắc tạp học mạng thơ, tướng thơ, y thơ, binh thơ, bốc phệ thơ, thiên văn thơ, địa lý thơ, đồ sấm thơ. Nã chí "lư hỏa" "huỳnh bạch". Thần kỳ, quỷ quái, phù thủy, đẳng thơ.Bất đắc tập học tuyên quyển đã kệ. Bất đắc tập học ngoại đạo thơ, trừ trí lực hữu dư, vị dục tri nội ngoại giáo thâm thiển giả. Khả dĩ thiện lạp, nhiên vật sanh tập học tưởng. Bất đắc tập học thi từ. Bất đắc trước tâm học tự cầu công, đãn thơ tả đoan giai túc hỷ.Bất đắc ô thủ chấp trì kinh. Đối kinh điển, như đối Phật, bất đắc hí tiếu. Bất đác án thượng lang tạ quyển điệt. Bất đắc cao thinh động chúng. Bất đắc tá nhơn kinh khán bất hoàn, cập bất gia ái trọng, dĩ trí tổ hoại.

Chương 8 Tập Học Kinh Điển

Dịch Nghĩa Trước phải học luật, sau học các bộ kinh, chớ nên vượt bực.

Phàm học một bộ kinh, trước phải thưa Thầy, kinh đó rồi lại bạch học kinh chi khác nữa. Chẳng đặng miệng thổi bụi trên kinh. Chẳng đặng trên ghế kinh, để gói trà, cùng các đồ lặt vặt khác. Người coi kinh, ta chẳng đặng đứng gần và đi trước ghế kinh người coi. Bổn nghiệp "Sa di" chưa rồi, chẳng đặng tập học sách ngoài như: sách tử sử và những sách trị đời.

Lời Phụ: Chẳng đặng lựa kinh ứng phó đạo tràng tập học. Chẳng đặng tập học kinh điển ngụy tạo, sách coi số, sách coi tướng, sách làm thuốc, sách binh trận, sách thiên văn, sách địa lý, sách "đồ sấm". Nhẫn đến chẳng đặng tập học những phép "Lô Hỏa" và phép "Huỳnh Bạch". Chẳng đặng tập học những sách "Thần Kỳ" "Quỉ Quái", sách "Phù Thủy" v.v...

Chẳng đặng tập học vở quyển rập kệ. Chẳng đặng tập học sách vở "ngoại đạo" trừ những thầy trí lực có dư, vì muốn biết giáo điển nội ngoại, cao thấp thế nào nên mới trải qua cho biết, song cũng đừng sanh tâm tưởng tập học. Chẳng đặng tập học làm thi. Chẳng đặng quyết lòng viết chữ cho hay, miễn viết nét ngay thẳng là đủ. Chẳng đặng tay nhơ cầm nắm quyển kinh. Đối với kinh điển như đối với Phật, chẳng đặng giỡn cười. chẳng nên trên ghế pho quyển lộn xộn. Chẳng đặng lớn tiếng động chúng. Chẳng đặng mượn kinh người coi không trả, và không có tâm yêu tiếc đến nổi hư rách.

Người học Phật trước sau thứ lớp Học luật rồi mới học các kinh Chuyên tâm học tập cho tinh Kinh nào muốn học phải xin với thầy Kinh Phật dạy lòng đầy kính trọng Coi quyển kinh như Phật hiện tiền

Noi gương Phật Tổ Thánh Hiền Phải nên kính trọng gieo duyên căn lành

Lời Phật dạy chưa rành nghiên cứu Suốt cả đời chưa đủ vào đâu Sách kinh ngoại đạo chớ cầu Không nên học tập đào sâu làm gì? Chưa đủ sức làm thi tạp loạn Học cho rành sâu cạn dễ phân Chánh kiến trang bị ân cần Phá tà hiển chánh là phần của ta Người xuất gia thiết tha chánh pháp Một con đường giải thoát ta đi Diệt trừ phiền não tham, si...

Tồi tà phụ chánh chẳng ly tấc lòng

Giải thích từ ngữ

Tu đa la: Tiếng Phạn gọi là Tu đa la, Trung Hoa dịch là Kinh. Chữ Kinh cũng có nghĩa là "thẳng tắt" là con đường thẳng tắt trải qua bực "Tam thừa" và đến quả Niết bàn của đức Phật cho nên gọi là Kinh.

Tử sử: Chữ Tử là sách bá gia chư tử; chữ sử là sách sử các nước.

Ứng phó đạo tràng: Đây là một "khoa nghi" nặng về hình thức, chuyên về việc tán tụng đám sám trong các buổi lễ như: "chẩn tế cô hồn, vớt vong thủy lục v.v...

Thiên văn: là những sách chuyên đoán về những hiện tượng ở trên trời: mặt trời, mặt trăng và các vì tinh tú... xuất hiện lành dữ ảnh hưởng đến đời sống của dân chúng trong nước.

Đồ Sấm: Là những thứ sách phù hiệp lời sấm. Lời sấm là những lời ghi, để kinh nghiệm đời sau phù hợp không sai vậy.

Lô hỏa và huỳnh bạch: Là những sách nói về những phép thần tiên.

Thần kỳ và quỉ quái: Có phước mà linh hiển thì gọi là thần;

không phước mà quái thì gọi là quỉ. Những loại sách nói về việc trừ thần ếm quỉ...

Phù thủy: Những sách đạo phù thủy dạy cách lập đàn cúng vái và vẽ bùa, phun nước...

Đại ý

89 Học tập kinh điển phải theo thứ lớp và tránh những loại sách ngoại đạo là những loại tà thuyết không nên xem.

Lược giảng

Giới, định, huệ là ba môn học quan yếu mà bất cứ người tu theo Phật giáo nào cũng đều phải trải qua. Giới luật là nền tảng của đạo giải thoát. Cho nên người tu Phật, trước tiên phải học giới và giữ giới. Nhờ "Giới" mới sanh "Định" và nhờ "Định" mới phát "Huệ". Thứ lớp là vậy. Tuy nhiên, nói một cách nghiêm khắc hơn, thì trong Giới có Định và Huệ. Ngược lại cũng thế. Một là ba mà ba cũng là một. Người xuất gia, nhất là Sa di bước đầu học Phật, trước tiên phải học giới rồi sau đó mới nghiên cứu tìm hiểu qua những bộ kình khác từ thấp lên cao. Học Phật theo thứ lớp căn bản là thế. Tuy nhiên, Sa di vì kiến thức còn nông cạn, chưa đủ để nhận định sâu rộng, nên cần phải bạch trình với thầy, để thầy chỉ dạy nên học kinh nào trước và kinh nào sau.

Câu nói: "Thị Kinh như thị Phật". Nghĩa là thấy kinh như thấy Phật. Do đó, nên phải kính trọng kinh điển, vì đó là những lời Phật dạy. Cho nên, không được dùng miệng thổi bụi trên kinh, vì tránh hai lỗi: miệng hôi và bất kính. Cũng như không được thắm nước miếng lật trang kinh. Đến như đồ cúng dường cho Chúng Tăng, cũng không được dùng miệng thổi. Trên bàn để kinh, cũng không được để những đồ lặt vặt xen tạp vào. Nếu có người đang tụng, đọc hoặc coi kinh, ta không nên đứng gần hay đi trước mặt người đó. Nếu thế, thì phạm hai lỗi: bất kính và động tâm niệm. Nếu như quyển kinh lỡ bị hư rách thì ta nên tìm cách bồi sửa dán lại. Có người không biết kính trọng kinh sách, khi đọc tụng hoặc coi, họ thường hay bẻ cóp lại làm cho quyển kinh sách bị tỳ vết mất trang trọng.

Tổ nêu bày các loại kinh sách có những nội dung khác nhau: Các sách ngoại điển như: Tử sử, Y dược, Binh thơ, Thiên văn, Địa lý, thi từ, thư pháp. Những sách mang tính tà ngoại như: Đoán số mạng, Coi tướng, Bói khoa, Xủ quẻ, Đồ sấm, Lô hỏa, Huỳnh bạch, Thần kỳ, Quỉ quái, Phù thủy v.v... Đó là những loại sách mà đối với một vị Sa di chưa có đủ trí tuệ trình độ nhận thức thì Tổ dạy không nên xem qua. Nhất là đối với những loại sách ngoại đạo tà thuyết, đọc vào chỉ thêm rối loạn tâm trí mà thôi. Còn như những sách ngoại điển như đã nói trên, tuy không có hại gì, nhưng đối với những vị Sa di còn trẻ cũng không nên đọc. Tất cả hãy dồn hết thời giờ cho việc nghiên tầm học hỏi giáo pháp. Kinh luật học chưa tới đâu, làm sao có thể nghiên cứu tìm hiểu qua các loại sách khác. Tuy nhiên, khi đã có trình độ học lực khá, thì việc nghiên tầm ngoại điển cũng rất cần thiết. Bởi xã hội ngày nay, khác hơn thời xưa, người xuất gia ngoại việc học hỏi giáo lý ra, còn cần phải học hỏi nhiều bộ môn ngoại điển khác. Sống trong thời đại khoa học tiên tiến, nhu cầu học hỏi không thể đóng khung được, mà phải mở rộng kiến thức qua các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, sở trường của người xuất gia trước sau vẫn là lấy việc học hỏi nghiên cứu giáo lý làm gốc, vì đó là chất liệu căn bản của người tu đạo xuất thế vậy.

Câu hỏi:

1. Người xuất gia làm Sa di phải học tập như thế nào mới đúng theo lời Tổ dạy?

2. Tại sao Sa di không được học tập các loại sách không phải là giáo lý? Như thế có bất lợi lắm không?

3. Phải kính trọng kinh điển như thế nào?

Đệ Cửu

Nhập Tự Viện

Chánh văn

Phàm nhập tự môn, bất đắc hành trung ương, tu duyên tả hữu biên hành, duyên tả, tiên tả túc, duyên hữu, tiên hữu túc. Bất đắc vô cố đăng "đại điện" du hành. Bất đắc vô cố đăng Tháp. Nhập "điện Tháp", đương hữu nhiểu , bất đắc tả chuyển. Bất đắc Điện Tháp trung di thóa. Nhiểu Tháp, hoặc tam tráp, thất tráp, nãi chí thập bá tráp, tu tri biến số. Bất đắc dĩ liệp trượng đẳng, ý diện bích.

Chương 9 Vào Chùa Am

Dịch Nghĩa Phàm vào cửa chùa chẳng đặng đi chính giữa, phải theo hai bên mà đi. Theo bên trái chân trái bước trước, theo bên mặt chân mặt bước trước. Chẳng đặng vô cớ lên chốn "đại điện" dạo chơi. Chẳng đặng vô cớ lên tháp. Vào "điện tháp" phải quanh bên hữu, chẳng đặng quanh bên tả. Chẳng đặng hỉ khạc trong điện và tháp. Đi nhiểu tháp hoặc ba vòng, bảy vòng nhẫn đến mười vòng, một trăm vòng, phải biết số mấy vòng.

Chẳng đặng lấy nón gậy, các món dựng vách chùa.

Chương thứ chín nói vào chùa tháp Đi vào chùa cửa chánh không nên Phải đi cánh cửa hai bên Cửa trái, cửa phải bước lên chân đều Chốn đại điện tôn nghiêm thờ Phật Không chuyện gì tránh tật dạo chơi Chỉ trừ chánh lễ đúng thời Mới lên đại điện sáng mơi tối chiều

Lên bảo tháp nhớ điều cấm kỵ Không việc gì một tí chớ lên Có việc phải nhớ đi bên Tay phải cứ bước chẳng nên trái lời Đi nhiểu tháp tùy thời cho phép Bao nhiêu vòng rộng hẹp chớ chê Nhiếp tâm thành ý một bề Cầu cho muôn loại đồng về bản tâm

Giải thích từ ngữ:

Tháp: Tiếng Phạn gọi là Phù đồ, dịch là tháp hay bảo tháp. Tháp được kiến tạo qua nhiều chất liệu như chuyên tháp ( tháp xây bằng gạch ) mộc tháp ( tháp xây bằng gỗ ), thạch tháp ( tháp xây bằng đá ), đồng tháp ( tháp xây bằng đồng, ngọc tháp v.v... Tháp để thờ Xá lợi Phật hoặc xương cốt...

Đại điện: Điện lớn, tức chỉ cho ngôi Đại hùng bảo điện là nơi để tôn thờ đấng Trung Tôn, Phật Thích Ca Mâu Ni và chư vị

Phật Bồ tát khác.

Nhiểu tháp: Đi quanh tháp, ba vòng, bảy vòng hoặc nhiều hơn.

Đại ý

Chánh điện và bảo tháp là nơi tôn thờ Phật và Xá lợi Phật hoặc Bồ tát, vô cớ ta không nên dạo chơi, ngoại trừ có việc cần thiết và cho phép thì không lỗi.

Lược giảng

Chùa là nơi tôn nghiêm thờ phụng Tam bảo. Khi vào chùa ta không nên ngang nhiên đi vào cửa chính mà phải đi hai bên phải hoặc trái. Nếu ta xông xáo đi vào cửa chính thì phạm vào cái lỗi bất kính. Ngày xưa, nơi nha môn, công phủ, những quan chức thấp thì không được đi vào cửa chính. Ngày nay, đa số các chùa đều đóng cửa chính, chỉ chừa hai cửa nhỏ hai bên, có nơi còn đóng luôn hết cả ba cửa. Khi nào có việc cần thiết lắm thì chùa mới mở. Cửa chính phần nhiều là vào các ngày lễ lớn thì người ta mới mở cả ba cửa. Chư tôn đức Tăng, Ni được cung nghinh đi vào cửa chính và các phật tử đến dự lễ cũng được đi vào. Đó là trường hợp đặc biệt của những ngày lễ lớn.. Ngoài ra, ngày thường thì không có đi như thế.

Chẳng đặng vô cớ lên chốn đại điện dạo chơi. Nói vô cớ là không có duyên sự cần thiết. Bởi đại điện là nơi tôn thờ chư Phật, Bồ tát, không phải là nơi để mình tự tiện dạo chơi. Dạo chơi còn không nên hà huống là nằm ngang, nằm dọc trên Chánh điện. Thật là không biết tội lỗi gì cả.

Ngoài điện Phật ra nơi bảo tháp cũng thế. Nghĩa là vô cớ không có duyên sự cần thiết cũng không được tự tiện đi dạo.

Khi vào trong điện, tháp, phải đi quanh bên hữu, chẳng đặng đi quanh bên tả. Bởi bên hữu là tiêu biểu cho ý nghĩa kiết tường. Trong nhà Phật thường chú trọng bên hữu hơn là bên tả. Tóc Phật cũng xoay về phía hữu và chữ "Vạn" cũng xoay chiều về phía hữu. Đi kinh hành cũng đi xoay về phía hữu. Trong Luật có giải thích: "Bên hữu gọi là Kiết, bên trái gọi là Hung. Khi đi nhiểu thì đi từ Đông qua Nam, thời gọi là hữu nhiểu". Chẳng đặng hỉ khạc trong điện và tháp. Đây là điều cấm kỵ.

Hành vi nầy vừa vô lễ bất kính và cũng vừa mất vệ sinh và phép lịch sự. Không phải riêng gì chùa tháp, là những nơi tôn nghiêm không hỉ khạc đã đành, ở những nơi khác nhất là những nơi công cộng chúng ta cũng cần phải giữ gìn vệ sinh chung không được khạc nhổ bừa bải. Người có đức tánh tự trọng không ai làm như thế. Ngoại trừ những kẻ không biết lễ độ và tự trọng. Việc cấm đoán nầy rất phù hợp với những quốc gia văn minh tiến tiến ngày nay.

Nói đi nhiểu tháp ba vòng, bảy vòng, mười vòng hoặc một trăm vòng, đây cũng chỉ là nêu lên con số tiêu biểu tượng trưng mà thôi. Như đi ba vòng là trừ ba độc ( tham, sân, si ). Còn đi bảy vòng là trừ tội thất chi ( thân tam, khẩu tứ ) còn đi mười vòng là trừ thập ác...

Điều chúng ta cũng nên lưu ý, theo đây dạy, thì những vật dụng như dù, nón, gậy v.v... đều không được dựng vào vách chùa. Đó là phạm vào cái tội khinh dễ vậy. Người xưa rất kỹ về vấn đề nầy, người nay vì thiếu hiểu biết nên hay làm càng bướng mà không sợ tội lỗi. Các vị Sa di trẻ tuổi nên cẩn thận ghi nhớ điều nầy.

Câu hỏi:

1. Tại sao vào chùa không đi vào cửa chính mà phải đi vào cửa hai bên?

2. Khi đi nhiểu tháp, tại sao phải đi ba vòng bảy vòng hoặc mười vòng điều nầy có ý nghĩa gì?

3. Lý do vì sao không được dạo chơi nơi điện tháp?

Đệ Thập

Nhập Thiền Đường Tùy Chúng

Chánh Văn Đơn thượng, bất đắc đẩu y bị, tác thinh phiến phong, sử lân đơn động niệm. Hạ sàng mặc niệm kệ vân: Tùng triêu dần đán trực chí mộ, nhứt thiết chúng sanh tự hồi hộ, nhược y túc hạ tán thân hình, nguyện nhữ tức thời sanh Tịnh độ. Bất đắc đại ngữ cao thinh. Khinh thủ yết liêm, tu thùy hậu thủ. Bất đắc đà hài tác thinh. Bất đắc đại khái thấu tác thinh. Bất đắc lân đơn giao đầu tiếp nhĩ, giảng thuyết thế sự. Hoặc hữu đạo bạn thân tình tương khán, đường trung bất đắc cửu thoại, tương yên lâm hạ thùy biên, nãi khả khuynh tâm đàm luận. Nhược khán kinh, tu thân trừng tâm mặc ngoạn, bất đắc xuất thinh.Nhị bản minh, tức nghi tảo tấn đường. Qui vị mặc niệm kệ vân: Chánh thân đoan tọa, đương nguyện chúng sanh, tọa bồ đề tòa, tâm vô sở trước.

Phụ vân: Bất đắc xuyên đường trực quá. Thượng đơn hạ đơn, cu đương tế hạnh, vật linh lân đơn động niệm. Bất đắc đơn thượng tả văn tự,trừ chúng khán kinh giáo thời. Bất đắc đơn thượng, tương tụ bải trà, dạ tọa tạp thoại. Bất đắc đơn thượng, phùng bố y bị, bất đắc manh ngọa, cọng lân đơn thuyết thoại động chúng.

Chương 10 Vào Nhà Thiền Phải Tùy Chúng

Dịch Nghĩa Trên đơn chẳng đặng giũ áo mền, nổi tiếng bụi bay, khiến người gần đơn động niệm. Khi xuống đơn thầm tưởng bài kệ rằng: "Từ sớm giờ dần thẳng đến tối, tất cả chúng sanh lánh giữ mình; bằng ở dưới chơn tan thân hình, cầu ngươi bấy giờ sanh Tịnh độ" . Chẳng đặng cao tiếng nói lớn. Nhẹ tay thả sáo phải dỡ tay sau. Chẳng đặng kéo giày có tiếng. Chẳng đặng ho khạc có tiếng lớn. Chẳng đặng gần đơn dụm đầu kề tai luận nói chuyện đời. Hoặc có bạn học tình thân quen nhau. Trong nhà Thiền chẳng đặng nói lâu, đem nhau dưới rừng bên suối, mới khá hết lòng luận nói. Bằng coi kinh, phải vững mình, lóng thần, ngẫm xét chẳng đặng ra tiếng. Nghe đánh bảng hai, mau phải sớm tới nhà giảng đường. Lúc về đơn, thầm tưởng bài kệ như vầy: Thẳng mình ngồi vững, cầu cho chúng sanh, ngồi tòa Bồ đề, tâm không nhiễm trước.

Vào nhà Thiền phải nên tùy chúng Mới bước đầu lúng túng chưa quen Khi nào có giũ áo mền Chớ nên thô tháo người bên trách mình Nếu có lỗi chân tình sám hối Tình đệ huynh chỉ lỗi cho nhau Nói năng hòa nhã ngọt ngào Không gì quý giá bằng vào đệ huynh Khi xuống đơn riêng mình phải nhớ Lòng từ bi giúp đỡ chúng sanh

Lỡ khi đạp phải thân hình Nguyện cầu cho chúng vãng sinh tức thì

Khi trao đổi đừng gì to tiếng Gây ồn ào động chúng không nên Tình thân luôn giữ cho bền Nói lâu không tiện kiếm bên vắng người Ho khạc nhổ chẳng nên lớn tiếng Kéo giày đi to tiếng khó nghe Gần đơn ta phải kiêng dè Giữ gìn hòa khí mới là người khôn Sống chung nhau cùng tôn trọng kính Mỗi hành vi thức tỉnh chánh tâm Tới, lui, đi, đứng, ngồi, nằm

Đừng cho động chúng an tâm tu hành.

Giải thích từ ngữ

Đơn: Riêng rẽ. Cái đơn làm bằng ván vừa đủ chỉ một người nằm ngủ.

Thả sáo: buông cái tấm sáo xuống để che chắn ở cửa sổ xuống gọi là thả sáo.

Lóng thần: Lóng là lóng lặng các thứ cặn cáu, chỉ cho những thứ phiền não, để cho thần trí được minh mẫn sáng suốt gọi là lóng thần.

Giảng đường: là cái nhà để giảng pháp.

Tòa Bồ đề: Bồ đề là giác. Tòa là chỗ ngồi. Tòa Bồ đề là chỉ cho chỗ ngồi giác ngộ. Ngồi đâu là có giác ngộ tỉnh thức ở đó.

Nhiễm trước: nhiễm nghĩa đen là nhuộm; trước là dính mắc.

Ý nói sáu căn dính mắc đắm nhiễm vào sáu trần.

Đại ý

Ở trong chúng mỗi việc làm đều phải hòa hợp với chúng, không được tự ý làm ngược lại. Đồng thời phải luôn giữ chánh niệm trong mỗi động tác. Nếu làm trái lại trong chúng là phạm vào cái tội phá hòa hợp tăng, một trong năm tội lớn ( ngũ nghịch tội ).

Lược giảng

Sống tùy chúng là một nếp sống chung có nhiều lợi lạc. Nếu như ta khéo gìn giữ chánh niệm trong mỗi động tác việc làm của ta, thì đâu có gì phải răn nhắc. Ngặt gì ta không giữ được nên mới gây ra nhiều lỗi lầm. Ta nên nhớ rằng điều gì mình không thích, thì chớ nên làm cho người khác phải khó chịu.

Sống trong chúng ta phải hết sức cẩn thận mỗi hành vi động tác của ta. Ta không nên có những hành động thô tháo, vụt chạc, như giũ áo mền cũng phải giũ nhè nhẹ, không nên gây tiếng động lớn làm cho người gần bên ta họ bực mình khó chịu. Đó là ta có lỗi và sẽ làm mất đi tình hòa khí, vì hành động vô ý thức bất cẩn của ta. Vì sợ chúng ta luôn sống trong thất niệm, nên chư Tổ thường khuyến nhắc chúng ta bằng những bài kệ. Tất cả những bài kệ đều có công dụng là thức nhắc chúng ta nên phải giữ gìn chánh niệm. Bởi khi mình tập trung tư tưởng nhớ đến bài kệ, thì mọi vọng niệm khác sẽ không có. Đó là cách thức thực tập hay nhất cho chúng ta có được chánh niệm. Có chánh niệm là có an lạc hạnh phúc. Hễ thất niệm là rơi vào đau khổ. Chư Tổ không muốn cho chúng ta rơi vào trong đau khổ. Vì thế, nên chư Tổ mới chế tác ra các bài kệ tụng.

Trong thiền môn, kệ tụng đóng một vai trò rất quan yếu. Khi có chánh niệm rồi, thì những điều thức nhắc kia không cần thiết nữa. Tuy nhiên, vì chúng ta chưa có được chánh niệm, chánh quán trong mỗi hành động, lời nói và việc làm, nên chư Tổ mới thức nhắc chúng ta những điều hệ trọng như thế.

Nói lớn tiếng đó là một thói quen không tốt, mắc phải cái tội làm động chúng. Ai có thói quen nầy nên điều chỉnh âm thanh lại. Trong khi giảng thuyết thì ta có thể nói lớn tiếng một chút không sao. Vì chúng ta muốn cho mọi người đều nghe rõ những gì ta nói. Tuy nhiên, như thế thì cũng bất lợi cho ta là dễ bị hao hơi tổn tiếng. Trái lại, những lúc giao tiếp nói chuyện bình thường, thì ta nên nói với nhau vừa đủ nghe là tốt. Khi giao tiếp cần nói, ta nên nói lời ái ngữ. Ta thấy, người đời, có người họ nói chuyện với nhau rất là nhỏ nhẹ, hòa ái êm dịu, huống chi ta là người thích tử thiền môn mà lại thua họ hay sao? Người có cung cách tu hành, lời nói của họ rất ôn hòa, dịu hiền, từ tốn, nhỏ nhẹ, gây cho người nghe có một cảm giác thật an lạc dễ chịu. Ngược lại, người thô bạo thiếu cung cách tác phong đạo hạnh của người tu, thì lời nói của họ không những lớn tiếng thôi mà còn xuất ngôn bừa bải cẩu thả, nói toàn là những chuyện tạp nhạp không đâu vào đâu, thật là không có tác phong oai nghi chi cả.

Có lẽ các chùa xưa thường có treo những tấm mành hoặc tấm sáo, cho nên Tổ mới nói là khi thả sáo xuống phải thả nhẹ nhàng không nên thô tháo vụt chạc. Việc treo sáo đối với trong các chùa hiện nay, không biết có còn hay không, nhưng hầu hết đều có các cửa sổ nên khi đóng các cánh cửa sổ lại, ta cũng phải đóng khép nhẹ nhàng, không nên gây tiếng động.

Thậm chí khi mang giày đi, ta không nên kéo giày có tiếng.

Điều nầy tuy nhỏ nhặt, nhưng ta cũng phải hết sức lưu ý cẩn thận, đừng khinh thường. Vì gây tiếng động làm người khác khó chịu. Khi họ phát sanh phiền não thì mình có tội.

Đến như không được ho khạc to tiếng. Điều nầy vừa mất vệ sinh mà cũng vừa mất phép lịch sự. Người có chút tự trọng, không ai làm việc nầy. Nếu có lỡ ho, thì ta nên lấy tay bụm miệng lại, đừng để tiếng ho của ta làm cho người khác phải động niệm. Nhất là những lúc tịnh tọa niệm Phật hay tham thiền, tốt nhất là ta nên đứng lên nhẹ nhàng đi ra ngoài.

Dụm đầu tán hưu tán vượn bàn tán những chuyện bù khú tạp nhạp ở thế gian, điều nầy tối kỵ của người xuất gia. Còn những điều khác suy ra ta cũng nên gìn giữ cẩn thận. Nói chung là ta phải cố gắng chú tâm vào những việc làm tránh những hành động thô tháo vụt chạc gây cho người khác phải bực bội khó chịu vì mình.

Câu hỏi:

1. Tại sao vào nhà thiền phải tùy chúng? Sống tùy chúng là phải sống như thế nào?

2. Học thuộc lòng các bài kệ có ích lợi gì cho tha? Và công dụng của kệ tụng như thế nào? 3. Tại sao người xuất gia không được nói chuyện lớn tiếng? Và bàn luận những chuyện tạp nhạp ở thế gian?

Đệ Thập Nhứt

Chấp Tác

Chánh Văn Đương tích chúng tăng vật. Đương tùy tri sự giả giáo lịnh, bất đắc vi lệ. Phàm tẩy thể, đương tam dịch thủy. Phàm cấp thủy, tiên tịnh thủ. Phàn dụng thủy, đương đế hữu trùng vô trùng. Hữu dĩ mật la lự quá, phương dụng.

Nhược nghiêm đông, bất đắc tảo lự thủy, tu đãi nhựt xuất.

Phàm thiêu táo bất đắcnhiên hủ tân. Phàm tác thực, bất đắc đới trảo giáp cấu. Phàm khí ố thủy, bất đắc đương đạo, bất đắc cao thủ dương bát. Đương ly địa tứ ngũ thốn, từ từ khí chi. Phàm tảo địa, bất đắc nghịch phong tảo, bất đắc tụ khôi thổ, an môn phiến hậu.Tẩy nội y, tu thập khử cơ sắt phương tẩy. Hạ ngoạt dụng thủy, bồn liểu tu phúc, ngược ngưỡng tức trùng sanh. Bất đắc nhiệt thang, bát địa thượng. Nhứt thiết mễ miến sơ quả đẳng, bất đắc khinh khí lang tạ, tu gia ái tích.

Chương 11 Giữ Làm Việc Chúng Tăng Dịch Nghĩa Phải tiếc của, của chúng Tăng. Phải theo thầy "Tri sự" dạy bảo, chẳng đặng trái cãi. Phàm rửa rau phải thay nước ba lần. Phàm múc nước, trước rửa tay cho sạch. Phàm dùng nước phải chỉnh xem có trùng, không trùng. Như có lấy lụa dày lượt qua mới dùng. Bằng tiết nghiêm đông, trời lạnh chớ nên lượt nước sớm, phải đợi mặt trời mọc. Phàm nhúm bếp chớ nên chụm củi mục. Phàm làm đồ ăn, chớ nên để móng tay nhơ. Phàm đổ nước nhơ, chẳng đặng giữa đường. Chẳng đặng cao tay hất đổ. Phải cách đất chừng 4, 5 tấc sẽ sẽ đổ đó. Phàm quét đất, chẳng đặng quét ngược gió, chẳng đặng nhóm bụi đất để sau cánh cửa. Giặt áo trong, phải lượm bỏ rệp rận mới giặt. Tháng mùa Hạ, dùng nước, dùng rồi phải úp chậu xuống, nếu để ngửa ắt sanh trùng. Chẳng đặng nước nóng đổ trên đất.

Tất cả gạo, hột, rau, trái v.v...chẳng đặng khinh bỏ bậy bạ, phải sanh lòng yêu tiếc. Vật chúng Tăng tiêu xài chớ hủy

Nước muốn dùng xem thử có trùng Nhớ rằng vật dụng xài chung Nước trùng phải lượt mới dùng chẳng sao

Lời thầy dạy trước sau ghi nhớ Phải một lòng giúp đỡ cho nhau Phàm khi dùng nước rửa rau Ba lần thay nước rồi sau mới dùng Khi nhúm bếp không dùng củi mục Chết mối trùng địa ngục phải mang Chớ nên đổ nước giữa đàng Hoặc là cao tạt kẻ than người phiền Khi quét rác sân tiền, sân hậu Gom gọn gàng bỏ chậu hay thùng Rác làm phân bón để dùng Nước nóng chớ đổ lung tung đất bằng Gạo, rau, trái không dùng chớ bỏ Của Đàn na vật nhỏ công to Gạo là hạt ngọc trời cho Chớ nên khinh hủy tội to bằng trời.

Giải thích từ ngữ

Tri sự: Tri là biết; sự là việc. Người biết hết mọi công việc trong chùa. Tri sự là vị phó trụ trì phụ lực cùng với trụ trì quảng trị mọi việc đối nội, đối ngoại trong chùa.

Đảy lượt nước: Dùng dây kẽm uốn cong thành vòng tròn nhỏ rồi lấy vải mỏng may vào để dùng khi uống hoặc nấu nước.

Trùng: Những loài sâu bọ nhỏ nhít...

Đại ý

Bài nầy dạy ta, khi làm việc trong chúng, từ việc nhỏ đến việc lớn, ta phải hết sức cẩn trọng gìn giữ oai nghi tế hạnh. Những vật dụng của chúng Tăng hoặc của Tam bảo ta không được dùng riêng hay phí phạm làm tổn hại mà mang trọng tội.

Lược giảng

Tại sao phải tiếc của, của chúng Tăng? Bởi vì vật của chúng Tăng là của chung. Tuy nói là của chung, nhưng trong đó cũng có phần của ta. Vì vậy, ta phải có bổn phận gìn giữ những vật dụng của chung nầy. Vật của Thường trụ, của Tam bảo, nếu ta xài riêng hoặc phí phạm thì mang tội rất nặng. Nếu vì sự bất cẩn ta lở gây ra làm tổn hại mất mát đồ vật của chúng Tăng hay của Thường trụ, của Tam bảo, thì ta phải mau bạch trình với thầy Trụ trì, hoặc thầy Tri sự để ta tìm cách đền bồi lại. Có thế, thì mới không có tội.

Phàm khi thầy Tri sự ( phó trụ trì ) có dạy bảo ta điều gì, thì ta không nên chống cãi lại. Ta nên ý thức rằng, mình là Sa di cần phải lưu tâm học hỏi những điều hay lẽ phải, nhất là những công việc trong chùa mà ta chưa biết hết. Vì thế, mỗi khi có thầy dạy thì ta phải lắng nghe để học hỏi và làm theo. Được như vậy, thì ta mới tránh được những lỗi lầm sai trái và mới tiến bộ trên bước đường tu học.

Khi làm việc gì ta nên chú ý cẩn thận việc đó. Như rửa rau, ta phải nhớ thay nước ba lần. Có vậy, thì rau mới sạch. Việc làm nầy, tuy không có gì nặng nhọc, nhưng nó rất quan trọng. Quan trọng thứ nhứt là vấn đề vệ sinh. Nếu rửa không sạch, thì đại chúng dùng dễ gây ra sanh bệnh. Điều quan trọng thứ hai, ta rửa rau là để cho chúng Tăng dùng. Nếu ta làm cẩu thả, mọi người bị bệnh thì tội ta rất nặng. Thế nên, ta phải hết sức cẩn trọng vấn đề nầy. Đến như múc nước, trước phải rửa tay cho sạch sẽ. Hoặc là dùng nước, thì phải xem kỹ coi trong nước có trùng không.

Trùng nói ở đây là những con vật rất nhỏ như lăng quăng chẳng hạn. Thời xưa làm gì có máy lọc nước như bây giờ.

Cho nên, Phật Tổ dạy, trước khi uống nước ta phải dùng lụa mỏng để lượt trùng. Ngày nay, vì có máy lọc nước sát trùng, nên việc lượt nước ít ai dùng đến. Tuy nhiên, người tu hành phải có lòng từ bi với muôn loài chúng sinh. Một vật nhỏ nhít như con trùng, mà ta còn không nỡ sát hại, nói chi đến những loài sinh mạng lớn. Bởi loài vật nào dù nhỏ hay lớn, tất cả cũng đều ham sống sợ chết như nhau. Theo lẽ công bằng, mình biết quý trọng thân mạng của mình, thì các loài vật khác chúng cũng biết quý trọng thân mạng của chúng. Thế thì, vì tôn trọng mạng sống và bảo vệ mạng sống, mà ta không nên sát hại lẫn nhau.

Tại sao khi nhúm lửa ta không nên chụm củi mục? Lý do là vì củi mục thì có nhiều trùng mối. Nếu như ta chụm thì sẽ giết hại các loài trùng mối đó. Điều nầy, xét kỹ ta thấy không còn phù hợp với thời đại văn minh tân tiến ngày nay, bởi các chùa ( trừ một vài chùa ở các nơi xa xôi thôn quê hẻo lánh, chưa có điện ga thì có thể vẫn còn chụm củi ) bây giờ phần nhiều các chùa đều xài bếp ga hoặc bếp điện chớ làm gì còn có chụm củi lửa nữa? Tuy nhiên, thời của Phật và của Tổ thì làm gì có điện ga? Cho nên hầu hết trong các tự viện đều phải chụm củi.

Tại sao khi làm đồ ăn không được để móng tay dài? Bởi để móng tay dài thì dễ bị dính bụi nhơ, cho nên Phật dạy người xuất gia không nên để móng tay dài. Luật dạy: "Bằng để dính dơ bất tịnh, làm đồ ăn, mắc báo làm Quỉ trong nhà xí". Ngoài ra, khi đổ nước ta không nên đổ giữa đường, vì sợ người ta đi qua trợt té, và cũng không được cao tay hất đổ. Đổ nước như thế thật là khó coi và mất oai nghi. Thế nên ta cần đổ thấp và nhẹ tay.

Đến như quét rác, ta cũng phải cẩn thận, không nên quét ngược gió, vì quét ngược gió thì bụi bay trở lại vào mình và cũng không được gom lại thành đống gần bên cửa. Như thế thì bụi bay vào cửa và làm mất vệ sinh. Điều nầy tuy việc nhỏ, nhưng ta cũng phải chú ý cẩn thận.

Trong những tháng mùa hạ, khí trời oi bức nóng nực, nên những chậu dùng đựng nước, khi xài xong, ta phải nhớ úp chậu xuống, nếu không thì dễ sanh trùng. Điều quan trọng hơn nữa mà ta cần phải nhớ là: "Tất cả gạo, hột, rau, trái v.v...

chẳng đặng coi thường vứt bỏ bậy bạ, phải có tâm yêu tiếc" . Đời nay không tiếc của, đời sau nghèo đói không có mà dùng. Những người đói khát khốn khổ đời nay, do vì đời trước họ tiêu xài phung phí quá đổi, không một chút thương tiếc những vật dụng của Thường trụ Tam bảo. Vì thế, nên họ phải chịu quả báo bần cùng đói khát khốn khổ vậy.

Câu hỏi:

1. Vì sao phải tiếc của, của chúng Tăng và của Thường trụ

Tam bảo?

2. Khi làm việc cùng chúng Tăng, ta phải hành xử như thế nào mới đúng?

3. Nếu ta lở làm hư hoại vật của chúng Tăng hoặc của Tam bảo, thì ta phải làm gì mà không mang tội?

Đệ Thập Nhị

Nhập Dục Chánh Văn Tiên dĩ thang tẩy diện, tùng thượng chi hạ, từ từ tẩy chi.

Bất đắc thô tháo, dĩ thang thủy tiện lân nhơn, bất đắc dục đường tiểu di. Bất đắc cọng nhơn ngữ tiếu. Nhơn Thiên Bửu Giám vân: Nhứt Sa di nhập dục hi tiếu, toại câm phất thang địa ngục chi báo. Bất đắc tẩy tịch xứ. Phàm hữu sang tiển, nghi tại hậu dục. Hoặc hữu khả úy sang vưu nghi hồi tỵ miễn thích nhơn nhãn. Bất đắc tứ ý cửu tẩy, phương ngại hậu nhơn.

Phụ vân: Thoát y trước y, an tường tự tại. Dục tiền tiên tẩy tịnh tu tế hạnh, bất đắc dĩ tẩy tịnh thủy, nhập dục phủ. Thang lãnh nhiệt, y lệ khích bang, bất đắc đại oán.

Chương 12 Vào Nhà Tắm Dịch Nghĩa

Trước lấy nước nóng rửa mặt, từ trên đến dưới từ từ rửa đó. Chẳng đặng lật đật, khiến nước nóng văng nhằm người gần. Chẳng đặng tiểu di trong nhà tắm. Chẳng đặng cùng người nói cười: Nhơn Thiên Bửu Giám nói: "Một ông Sa di vào nhà tắm, giỡn cười, liền mắc báo địa ngục nước sôi".

Chẳng nên tắm chỗ khuất. Phàm có ghẻ lác, phải tắm ở sau. Hoặc có ghẻ đáng sợ, phải nên lẫn tránh, khỏi gay mắt người. Chẳng đặng lung ý tắm lâu, mích lòng người sau.

Lời Phụ: Cởi áo, mặc áo, thong thả bình tĩnh. Khi sắp tắm, nước phải tẩy tịnh và cho kỹ lưỡng. Chẳng đặng lấy nước tẩy tịnh đổ vào trong vò tắm. Nước lạnh, nước nóng, theo lệ đánh mõ chẳng đặng kêu to.

Vào nhà tắm cần nên lưu ý Nước nóng dùng rửa kỹ mặt da Tắm thường ít bệnh cho ta Kỳ cọ sạch sẽ tránh xa giỡn cười Siêng tắm rửa biếng lười hôi hám Đừng để người chẳng dám gần ta Tiểu giải nhà tắm đó là Khiến người hôi hám thật là phải kiêng Trong quyển sách: "Nhơn Thiên Bửu Giám" Có nêu ra một chú Sa di Trong khi tắm rửa giỡn cười Phải sa địa ngục ôi thôi! khổ nàn Có ghẻ lác mau toan chửa trị

Đừng để người dị nghị khó coi Vì mình kẻ khác xăm soi Mang tội "phá kiến" hằng soi lại mình Khi tắm rửa dù cho dùng nước Chỉ đủ vừa ngó trước dòm sau Không nên vội vả tắm mau Xà phòng tắm gội để vào bên trong.

Giải thích từ ngữ

Tiểu di: Đồng nghĩa với tiểu giải, tiểu tiện.

Lung ý: Buông lung tâm ý không có gì kềm thúc, giống như vượn, khỉ chuyền nhảy lung tung.

Tẩy tịnh: Rửa rái sạch sẽ

Vò tắm: Cái vò để đựng nước tắm rửa.

Theo lệ: Là theo lệ thường hay làm.

Đại ý

Khi tắm rửa ta cần phải để ý nước nóng nước lạnh và mọi thứ phải tiêu xài chừng mực không nên phí phạm của Tam bảo. Trường hợp có bệnh ghẻ lác, thì phải kỹ lưỡng không nên để người nhìn thấy nhờm gớm và tuyệt đối không được tiểu giải trong nhà tắm.

Lược giảng

Tắm rửa là một nhu cầu thiết yếu của thân thể. Người không thường xuyên tắm rửa, ngoài việc hôi hám ra, nó còn gây ra nhiều thứ bệnh hoạn. Nhưng khi tắm rửa ta cần chú ý đến việc dùng nước. Những vật dụng dùng để đựng nước, ngày nay có khác hơn xưa. Ngày nay, đa số người ta sử dụng nước theo hệ thống phong tên ( vòi nước ) nên nước rất sạch và không có trùng. Vì nước đã được tinh lọc sát trùng rồi. Tuy nhiên, đối với một số ít các chùa quê hiện nay, người ta vẫn còn sử dụng những đồ chứa nước để tắm. Đây là những chùa, chưa có làm hệ thống dẫn nước.

Tổ dạy khi tắm không nên lật đật, khiến nước văng nhằm người gần, và cũng không được tiểu giải trong nhà tắm.

Tại sao nước văng nhằm người gần? Câu nầy ta không thấy trong "Sa Di Luật Giải" giải thích. Nhưng ta có thể hiểu nếu mỗi người tắm riêng một nhà tắm, thì làm gì có chuyện văng nước nhằm người khác? Ngoại trừ khi tắm tập thể hoặc hai, ba người tắm chung trong một nhà tắm thì mới có việc đó. Có thể các chú Sa di nhỏ tuổi nên các chú tắm chung với nhau, nên câu dưới Tổ mới dạy là không được giỡn cười. Vì các chú còn nhỏ tuổi nên hay đùa cợt trững giỡn, nhứt là khi tắm chung với nhau. Dẫn chứng trong sách có nêu: Một ông Sa di đi vào nhà tắm, giỡn cười, liền mắc báo "Địa ngục" nước sôi. Chỉ giỡn cười thôi mà còn phải mắc tội như thế, nói chi đến những việc khác. Cũng không được tiểu giải trong nhà tắm. Vì như thế là mất vệ sinh, gây hôi hám làm cho người khác bực mình khó chịu.

Trong trường hợp có bệnh ghẻ lác, thì ta không được tắm chung và phải lánh xa người, đừng để người trông thấy sanh tâm nhờm gớm. Tốt nhứt là ta nên tắm trước hoặc tắm sau mọi người. Thường trong nhà tắm có để sẵn nước thơm gội đầu hoặc xà phòng, khi sử dụng các thứ nầy ta cũng phải tiết kiệm không nên xài phí nhiều quá mà tổn phúc. Nếu không muốn xài chung, thì ta cũng có thể mua sắm riêng để xài.

Câu Hỏi:

1. Tại sao không được tiểu giải trong nhà tắm?

2. Khi có bệnh ghẻ lác thì ta phải tắm như thế nào?

3. Tại sao giỡn cười trong nhà tắm phải mắc tội đọa Địa ngục nước sôi?

Đệ Thập Tam

Nhập Xí

Chánh Văn Dục đại tiểu tiện tức đương hành, mạc đãi nội bức sảng sốt. Ư trước can thượng, quái "trực chuyết" tập linh tề chỉnh dĩ thủ cân hoặc yêu thao. Hệ chi, nhứt tác kỹ nhận, nhị khủng đọa địa. Tu thoát hoán hài lý, bất khả tịnh hài nhập xí. Chí đương tam đờn chỉ, sử nội nhơn trí, bất đắc hách xúc nội nhơn xử xuất. Dĩ thượng, phục đương tam đờn chỉ, mặc niệm vân: "Đại tiểu tiện thời, đương nguyện chúng sanh, khí tham sân si, quyên trừ tội pháp". Bất đắc đê đầu thị hạ. Bất đắc trì thảo họa địa. Bất đắc cách bích, cọng nhơn thuyết thoại. Bất đắc thóa bích. Phùng nhơn bất đắc tác lễ, nghi trắc thân tị chi. Bất đắc duyên lộ hành, hệ y đới. Tiện tất, đương tịnh tháo thủ. Vị tháo bất đắc trì vật. Tẩy thủ mặc niệm vân: "dĩ thủy quán chưởng, đương nguyện chúng sanh, đắc thanh tịnh thủ, thọ trì Phật pháp". Án chú ca ra da tá ha.

Phụ vân: Nhược tiểu giải, diệc yếu thâu khởi y tụ, hựu bất khả trước "thiên sam" tiểu giải. Chương 13 Vào Nhà Xí

Dịch Nghĩa

Vừa muốn đại tiểu tiện, phải đi liền đừng để trong thúc lật đật. Ở trên sào tre giắt áo "trực chuyết", xếp cho bằng thẳng, lấy khăn tay, hoặc dây lưng buộc nó. Là nghĩa chi vậy? 1. Làm cho nhớ lấy. 2. Sợ rớt xuống đất. Phải thay đổi giày dép, chẳng nên giày sạch, mang vào nhà xí. Khi đến nhà xí, phải đờn chỉ ba tiếng cho người trong biết, chớ nên hối thúc người trong ra cho mau. Lúc lên ngồi trên nhà "xí" rồi, lại phải đờn chỉ ba tiếng, thầm tưởng kệ rằng: "Khi đại tiểu tiện, nguyện cho chúng sanh, bỏ tham sân si, sạch hết các tội". Chẳng đặng cúi đầu ngó xuống. Chẳng đặng cầm cỏ vẽ đất. Chẳng đặng rán hơi ra tiếng. Chẳng đặng cách vách cùng người nói chuyện. Chẳng đặng nhổ phun trong vách. Gặp người không nên làm lễ, phải nghiêng mình lánh đi. Chẳng đặng đi dọc đường buộc vải áo. Đại tiện rồi, phải rửa tay cho sạch. Như chưa sạch, chẳng đặng cầm vật chi. Rửa tay thầm tưởng kệ rằng: "Dùng nước rửa tay, cầu nguyện cho chúng sanh, đặng tay trong sạch, vưng giữ Phật pháp". Án chú ca ra da tá ha ( 7 lần )

Lời Phụ: Bằng tiểu giải cũng phải xăn tay áo lên, và chẳng nên mặc áo "Thiên Sam" (áo tràng ) đi tiểu giải.

Đại tiểu tiện chớ nên chờ đợi Vừa mắc đi phải tới kịp thời Nếu không, lật đật khó coi Khăn áo phải giắt có nơi chỗ dùng Giày dép sạch cần dùng thay đổi Khi vào cầu phải đổi dép dơ Gõ cửa nhẹ tiếng đợi chờ Có người trong đó lặng lờ bỏ đi Phép lịch sự ta thì nhớ giữ Nếu không người ta cứ vào trong Bài kệ ta nhớ nằm lòng Tiêu trừ nghiệp chướng mới hòng an vui Người cách vách nói cười to tiếng Phạm lỗi lầm bàn chuyện thế gian Gặp người đi ở giữa đàng Chớ nên làm lễ lánh sang đi liền Ta nên nhớ trước tiên tẩy thủ Kệ tưởng thầm nhớ đủ đừng quên Áo tràng mặc tiểu không nên Luật nghi trái phép phải nên răn chừa.

Giải thích từ ngữ

Trực chuyết: chiếc áo lở, lưng chừng, gọi là áo vạt khách.

Đờn chỉ: khảy móng tay Rán hơi: ém hơi rặng thành tiếng lớn.

Nhà xí: nhà cầu hay nhà vệ sinh để đi tiêu tiểu.

Đại ý

Khi mắc đại tiểu tiện ta phải nên đi liền, vì nếu không thì có những điều bất lợi cho ta, nhất là thiếu oai nghi và sanh bệnh. Trong khi đại tiện ta nên nhớ đến bài kệ để gìn giữ chánh niệm.

Lược giảng

Đại tiểu tiện là một nhu cầu thiết yếu hằng ngày của cơ thể con người. Theo luật tự nhiên đã có mượn vào tất nhiên phải có trả ra. Mượn và trả không lúc nào có thể vắng thiếu được. Tuy nhiên, ở đây chỉ nêu ra vấn đề bài tiết ô uế của thân thể mà thôi. Khi bài tiết cũng cần phải có chỗ nơi cố định. Không nên đụng đâu bạ đấy, đó là thiếu văn minh, văn hóa và làm mất vệ sinh gây ô nhiễm môi trường chung quanh. Điều ta nên nhớ là khi mắc đại tiểu tiện, thì phải nên đi liền. Bằng không thì sẽ gây ra những điều bất lợi cho ta. Đó là mất oai nghi bằng thái độ lính quýnh lật đật và cũng dễ sanh ra bệnh hoạn.

Mỗi khi vào nhà vệ sinh, ta phải mặc áo gọn gàng. Nếu có mặc áo tràng thì ta phải cởi ra và máng hoặc giắt trên móc hay sào. Và khi đi cầu ta nên thay đổi giày dép. Nếu không, thì ta mang giày hoặc dép dơ đi vào trong những nơi tôn nghiêm như pháp đường v.v... thì sẽ mang tội bất kính. Đây là nói khi ta đang ở trong chùa. Còn như khi ta đi ra ngoài hoặc ở nơi giữa đường, thì đâu cần phải thay đổi giày dép. Điều nầy ta phải khéo biết linh động không nên cố chấp.

Trước khi vào bên trong nhà vệ sinh, ta nên nhớ phải gõ cửa nhè nhẹ chỉ vừa đủ nghe thôi. Nếu có người bên trong gõ đáp lại, thì ta nên sang nhà cầu khác, hoặc phải đứng đợi chờ bên ngoài, không nên hối thúc người bên trong. Khi ngồi trên cầu phải nhớ đờn chỉ ( khảy móng tay ) ba tiếng để đánh thức các loài quỷ chuyên ăn đồ nhơ uế bất tịnh biết để chúng tránh. Đó cũng là lòng từ bi không muốn phẩn nhơ đụng nhằm chúng.

Nếu không thì mình có lỗi.

Trong khi ở trên cầu, ta nên tránh những điều sau đây:

1. Không được cúi đầu ngó xuống.

2. Không được cầm bất cứ thứ gì để vẽ làm dơ bẩn vách tường.

3. Không được rán hơi lớn tiếng làm mất oai nghi. Người nghe chê cười.

4. Không được nói chuyện cùng người bên cầu cách vách. 5. Không được phun nước bọt vào vách hay hỉ mũi khạt nhổ trong cầu Đó là năm điều cấm kỵ mà ta cần phải ghi nhớ.

Khi đại tiểu tiện ta nên lưu ý đừng để văng nước tiểu ra ngoài làm ô uế và phải nhớ xả hoặc dội nước cẩn thận. Nghĩa là phải giữ cho nhà cầu được sạch sẽ. đừng để người vào sau nhờm gớm mà mình mang tội. Đồng thời phải nhớ rửa tay cho sạch sẽ. Khi đi ra ngoài nếu có gặp người thì ta không nên làm lễ chỉ chào hỏi và nghiêng mình lánh đi.

Câu Hỏi:

1. Tại sao vào nhà xí phải thầm tưởng bài kệ? Điều nầy có lợi ích gì?

2. Tại sao lúc lên ngồi trên cầu, phải đờn chỉ ba tiếng? Điều nầy có ý nghĩa gì?

3. Lý do vì sao trước khi vào cầu phải thay đổi giày dép?

Đệ Thập Tứ

Thùy Ngọa Chánh Văn Ngọa tu hữu hiếp, danh "kiết tường" thùy. Bất đắc ngưỡng phúc ngọa, cập tả hiếp ngọa. Bất đắc dữ sư đồng thất, đồng sáp, hoặc đắc đồng thất, bất đắc đồng sáp. Diệc bất đắc dữ đồng sự "Sa di" cọng sáp. Phàm quái hài lý tiểu y đẳng, bất đắc quá nhơn đầu diện.

Phụ vân: Bất đắc thoát lý y ngoạn. Bất đắc thùy thượng sàng, tiểu ngữ cao thinh. Bất đắc "thánh tượng", cập "pháp đường" tiền, huề nịch khí quá.

Chương 14 Phép Nằm Ngủ

Dịch Nghĩa Nằm phải nằm nghiêng hông bên phải gọi là ngủ "Kiết tường" (điềm tốt ), chẳng đặng nằm sắp, cùng nằm hông bên trái. Chớ nên cùng thầy đồng nhà, đồng giường, hoặc đặng đồng nhà, chẳng đặng đồng giường. Cũng chớ nên cùng "Sa di" đồng sự chung một giường. Phải mang giày dép cùng áo nhỏ v.v... chớ nên khỏi đầu mặt người.

Lời phụ: Chẳng đặng cởi áo trong mà nằm. Chẳng đặng ngủ trên giường, cười nói lớn tiếng. Chẳng đặng trước "thánh tượng" và chốn "Pháp đường" xách đồ nhơ đi qua.

Khi nằm ngủ nằm nghiêng bên phải Không được nằm hông trái khinh thường

Bên phải điềm tốt Kiết tường Xoay đầu hướng bắc khác dường Thế Tôn Phận hầu thầy phải nên tôn kính Không cùng thầy chung ngủ một giường Sa di Luật dạy tỏ tường Phải nên ghi nhớ thuận nhường kính dâng Chung một nhà ân cần cho phép Thầy và trò luôn đẹp bên nhau Oai nghi phải nhớ thuộc làu Dù là đồng bạn chớ vào ngủ chung Trước thánh tượng đồ dùng phải sạch Các đồ nhơ chớ xách đi qua Bất kính trái phép đó là Nói cười lớn tiếng phạm mà oai nghi Dù việc nhỏ khắc ghi luôn nhớ Áo quần trong chớ cởi lột trần Mấy điều Tổ dạy ân cần Gắng công học hỏi sáng ngần huệ tâm.

Giải thích từ ngữ

Đồng sự: cùng làm chung một việc.

Áo nhỏ: áo lót mặc sát bên trong như áo thun...

Thánh tượng: tượng các bậc thánh như chư Phật và Bồ tát v.v...

Pháp đường: pháp là giáo pháp; đường là nhà. Nhà giảng pháp hoặc thật hành các pháp sự.

Đại ý

Bài nầy dạy về phép nằm ngủ. Khi ngủ nghỉ phải nằm bên hông phải, vì đó là biểu hiện cho điềm tốt lành và không được nói cười lớn tiếng hoặc xách đồ nhơ đi ngang qua các thánh tượng.

Lược giảng

116 Ngủ nghỉ rất cần thiết cho sự di dưỡng bảo tồn được sức khỏe của con người. Suốt ngày hoạt động tiêu hao rất nhiều sinh lực nên cần phải có thời gian ngủ nghỉ để phục hồi sức lực lại. Tuy nhiên, khi nằm ngủ đối với người xuất gia, Tổ dạy là phải nằm nghiêng bên hông phải biểu trưng cho cách nằm kiết tường. Cách nằm nầy là y cứ theo cách nằm của Phật. Phật nằm đầu xoay về hướng bắc, tay phải chống gối đầu, thân hình nghiêng bên phải và tay trái để xuôi theo hông bên chân phải. Đó cũng là cách nằm của loài "Sư tử chúa". Lối nằm nầy để nói lên người xuất gia phải tinh tấn hùng dũng như sư tử vương. Luật dạy: "Nằm ngửa là cách nằm của loài "Tu la". Nằm sắp là lối nằm theo điệu "Ngạ quỷ". Nằm hông bên trái là lối nằm theo những người "Tham dục" .

Thầy Sa di được phép cùng thầy ở chung nhà, nhưng không được ngủ chung giường cùng thầy. Sở dĩ cho ở chung nhà với thầy là vì phòng kẻ bất chánh dâm tà hãm hại. Còn nói không cùng Sa di đồng sự chung giường là sao? Có nghĩa là hai Sa di không được ôm nhau nằm ngủ chung giường. Bởi có nhiều lý do không tốt nên Luật cấm không được ngủ chung.

Không nên máng phơi giày dép cũng như áo quần lót qua khỏi đầu người, việc làm nầy thật trái phép mất lịch sự thật khó coi. Thậm chí cũng không được cởi hết quần áo lót trong nằm ngủ. Dù có nóng nực khó chịu đến đâu, người xuất gia cũng phải mặc áo quần lót mà nằm ngủ. Tuyệt đối không được cởi trần truồng.

Trước các thánh tượng như tượng chư Phật, Bồ tát, A la hán và các bậc Thầy Tổ, ta không được xách đồ dơ đi ngang qua các Ngài. Đó là điều thất lễ thiếu cung kính tất nhiên là sẽ mang trọng tội vậy.

Câu hỏi:

1. Tại sao ngủ phải nằm nghiêng hông bên phải? Điều nầy có ý nghĩa gì?

2. Tại sao hai thầy Sa di không được ngủ chung một giường? 3. Tại sao không được máng phơi giày dép và các quần áo lót qua khỏi đầu người?

Đệ Thập Ngũ

Vi Lư

Chánh Văn Bất đắc giao đầu tiếp nhĩ thuyết thoại. Bất đắc đờn cấu nị hỏa trung. Bất đắc hồng bồi hài miệt, bất đắc hương hỏa thái cửu, khủng phương hậu nhơn, sảo noãn tiện nghi qui vị.

Chương 15

Phép quanh lò hơ lửa

Dịch Nghĩa Chẳng đặng giao đầu kề tai nói bậy. Chẳng đặng khảy mồ hôi nhơ trong lửa. Chẳng đặng hong phơi giày, vớ; chẳng đặng hơ lửa lâu lắm, sợ mích lòng người sau, nên vừa ấm liền phải về chỗ.

Bài mười lăm nói về hơ lửa Trời lạnh nhiều cần lửa để hơ Mồ hôi là thứ ô nhơ Chẳng cho vào lửa hôi nhơ đến người Cũng chẳng được nói cười bậy bạ Động tâm người mắc tội không nên Giữ gìn chánh niệm vững bền Oai nghi gìn giữ chớ nên sổ sàng Hơ giày vớ đàng hoàng cẩn thận Chớ hơ lâu gây giận người sau Vừa ấm ta vội đi mau Mích lòng người khác về sau khó nhìn

Giải thích từ ngữ

Giao đầu: giao tiếp nói chuyện với nhau.

Kề tai: nói những điều không hay

Đại ý

Bài nầy nói về việc hơ lửa khi bị lạnh lẻo. Không được hơ lâu làm mích lòng người sau và cũng không được giao đầu kề tai nói bậy dễ sanh phiền não.

Lược giảng

Thường ở các xứ lạnh, việc hơ lửa sưởi ấm rất cần thiết. Điều nầy đối với thời xưa khi mà khoa học chưa phát minh chế tạo những nhu yếu tiện lợi bằng các loại hệ thống sưởi, thì các chùa nhất là ở các vùng quê xa xôi hẻo lánh, tất nhiên là cần phải đốt lửa để sưởi ấm. Ngày nay việc đốt lửa để sưởi ấm tuy không phổ cập thông dụng như xưa, nhưng một số các chùa ở thôn quê, thiếu phương tiện hệ thống sưởi bằng ga, điện, tất nhiên, người ta cũng vẫn còn sử dụng đốt củi lửa để hơ. Tuy nhiên, điều quan trọng trong bài oai nghi nầy, Tổ dạy chúng ta là khi hơ lửa không nên giao đầu nói những chuyện tạp nhạp bậy bạ bù khú ở thế gian. Còn việc khảy mồ hôi vào lửa, thiết nghĩ việc nầy chắc ít có khi xảy ra. Tuy vậy, ngoài củi khô để đốt ra, nếu chúng ta bỏ vào lửa những thứ gì khác mang tính hôi, khét v.v... khó chịu thì quả thật không tốt cho sức khỏe của ta. Đó cũng là điều mất vệ sinh và gây ảnh hưởng làm ô nhiễm môi trường.

Trong khi dùng củi để đốt, thì chúng ta cũng nên chú ý cẩn thận. Nếu có nhiều người cùng hơ chung một lò lửa, thì chúng ta cũng nên nhường nhịn cho nhau cùng hơ, không được tự mình hơ lâu lắm làm cho người khác phải sanh phiền não bực bội khó chịu. Ta nên nhớ, hơ lửa sưởi ấm tuy là một nhu cầu rất cần thiết cho cơ thể khi bị lạnh rét, tuy nhiên, nếu hơ lâu quá thì cũng có hại cho thân thể và tâm thần. Trong Kinh Phật có dạy: "Hơ lửa có năm việc hại: 1. Khiến người khô nhan sắc. 2. Khiến người mất sức. 3. Khiến người lờ con mắt. 4. Khiến đông rầy rà ồn tạp. 5. Hay luận việc đời ".

Đến như giày và vớ là những thứ dơ bẩn, nhất là giày thì ta không nên phơi nó trên cao qua khỏi đầu của chúng ta. Vì như thế thật khó coi.

Câu hỏi

1. Tại sao việc hơ lửa sưởi ấm là một nhu cầu cần thiết cho cơ thể?

ra? 2. Trong khi hơ lửa ta phải làm gì để tránh tai hại có thể xảy

3. Tại sao không được phơi giày, vớ cao quá khỏi đầu?