Tông Phái Phật Giáo Nhật Bản

TÔNG PHÁI

PHẬT GIÁO

NHẬT BẢN

*

THÍCH BẢO LẠC dịch

TÔNG PHÁI

PHẬT GIÁO

NHẬT BẢN

*

Nguyên tác bằng Nhật ngữ:

S. Hanayama và K.Tamura

Chuyển sang Việt ngữ:

Thượng tọa Thích Bảo Lạc

Lời nói đầu

Việc dịch tác phẩm viết về Phật Giáo bảng ngoại ngữ sang tiếng Việt cho đến nay vẫn còn cần thiết và hữu ích, vì ba tạng kinh điển của Phật Giáo hầu như còn nằm trong nhiều loại văn tự khác như tiếng Hán, tiếng Nhật, tiếng Sanskrit, tiếng Pali v.v...

Nhận thấy sự cần thiết ấy trong việc tìm hiểu các tông phái Phật Giáo Nhật Bản, sau khi đọc xong tác phẩm, chúng tôi nghĩ cần phải dịch sao cho dễ hiểu - nhất là phần giáo lý mang tính chất triết - cống hiến quý vị món ăn tinh thần bổ ích trong việc nghiên cứu giáo điển Phật Đà. Những đặc điểm của sảch này gồm có:

- Ngắn gọn rõ ràng - Nhận xét riêng từng tông phái ở mỗi thời kỳ khác nhau: và ở phần cuối cuốn sảch còn ghi rõ: - Niên biểu lược sử Phật Giáo Nhật Bản - Bảng tóm lược tổng số các tông phái, số tín đồ PG, v.v... - Phần câu hỏi gợi ý, do dịch giả tự đưa thêm vào giúp người đọc cần phải lưu ý và nhớ tới những điểm nào thật quan trọng đã đọc. - Cung ứng cho việc sưu tầm, nhất là đối với những vị nào muốn nghiên cứu sâu vào lãnh vực chuyên môn dễ dàng trong việc tra cứu.

Bản dịch này cũng đã đăng tải trong các số báo đặc san Pháp Bảo, từ số 2, tháng 5 năm 1982 và còn tiếp tục đăng tải cho đến nay. Loạt bài đăng trong báo sẽ được chấm dứt trong vài kỳ báo nữa, vì các phần sau tuy cần thiết đối với người muốn nghiên cứu, nhưng lại trở nên khô khan với người ít quan tâm tới sử liệu Phật Giáo. Đó là lý do quý vị chỉ tìm thấy bản dịch được đầy đủ chỉ có trong sách này. Trong khi dịch tác phẩm, cũng như trong khoảng thời gian còn tòng học tại Nhật Bản, chúng tôi tự nghĩ: không hiểu sao Phật giáo đã du nhập vảo Việt Nam từ thế kỷ thứ 2, thứ 3 mà mãi cho tới nay vẫn chưa có được những cuốn sách ghi đầy đủ các chi tiết như bộ “Các tông phái Phật Giáo Nhật Bản” mà quý vị đang có trong tay. Điều mong mỏi của chúng tôi là Phật Giáo Việt Nam trong tương lai cố sao tránh bớt vấp phải những thiếu sót tư liệu như trong quá khứ dài hơn 1500 năm lịch sử truyền thừa! Để có thể thực hiện được điều này, cần đòi hỏi giới Tăng Già phải đi tiên phong trong việc trước tác, dịch thuật... mới mong lưu lại được cho hậu thế những tài liệu tham khảo chính xác về thực tế Phật Giáo trong quá trình phát triển. Xin đa tạ Thầy Tổ, song thân, bằng hữu, chư Thiện Hữu Tri Thức và Giáo Hội đã cho tôi cơ hội ra học được ở nước ngoài mới làm quen với ngôn ngữ Nhật và công hiến quý vị dịch phẩm khiêm tốn này.

SYDNEY, mùa Báo Hiếu 1984 THÍCH BẢO LẠC

Lời dịch giả

Cũng như Phật Giáo các nước thuộc vùng Đông Á, Nhật Bản sớm chịu ảnh hưởng từ Phật Giáo Trung Quốc ở vào thế kỷ thứ 6 Tây lich. Trải qua trường kỳ lịch sử hơn 1400 năm, các tông phái Phật Giáo Trung Quốc đã được truyền sang Nhật Bản và biến thái dần để phù hợp với dân tộc tính. Đó cũng là tính chất đặc biệt theo như tinh thần khế lý và khế cơ (hợp với chân lý và trình độ căn cơ của mỗi người) nơi giáo lý đạo Phật.

Nihon no Bukkyo Shuha là một tác phẩm viết bằng tiếng Nhật của hai tác giả là S.Hanayama và K.Tamura, đã được hội truyền đạo Phật Giáo Nhật Bản xuất bản vào tháng 1 năm 1981.

Dịch giả hy vọng sẽ giúp quý vị tìm hiểu thêm các tông phái Phật Giáo Nhật Bản qua những dữ kiện: thành lập, niên đại, Tổ khai sáng, số tín đồ, tự viện, những ngôi Tổ đình, cũng như sự phát triển của mỗi tông phái ra sao. Còn một điều nữa cũng cần thưa trước là trong khi dịch, chúng tôi không chú trọng sát đúng với chánh văn miễn sao lột tả được mạch ý câu cho dễ hiểu hầu giúp quý độc giả nắm được trọn vẹn các yếu tố cần thiết mà thôi. Nguyện đem công đức pháp thí này hối hướng đến khắp pháp giới chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.

CẨN CHỈ THÍCH BẢO LẠC

MỤC LỤC

Lời nói đầu trang 5 Lời dịch giả 7 Mục lục 8 Các tông phái Phật Giáo Nhật Bản Buổi bình minh của lịch sử Phật Giáo Nhật Bản Thời kỳ Heian – Lý do của việc phân chia tông phái 10 11 12 Việc duy trì 14 * TÔNG THIÊN THAI 17 - Tổ khai sáng – Danh hiệu - Đức Phật tôn thờ - kinh điển - Lịch sử - Giáo pháp 17 18 19 - Việc duy trì 21 * TÔNG CHÂN NGÔN 23 - Tổ khai sáng – Đức Phật tôn thờ 23 - Kinh điển 24 - Lịch sử và việc phân phái 25 - Giáo thuyết 26 * TÔNG TỊNH ĐỘ 30 - Tổ khai sáng 30 - Đức Phật chính và kinh điển - Lịch sử - Giáo thuyết - Việc duy trì – việc phân phái 31

* THỜI TÔNG 35 * TÔNG DUNG THÔNG NIỆM PHẬT 37 * TỊNH ĐỘ CHÂN TÔNG - Đức Phật tôn thờ - Giáo lý – Phật giáo tại gia - Nguyện nhờ tha lực - Lòng tin là yếu tố chính - Hiện tại không lui sụt – Bài trừ mê tín 40 42 43

44 45 - Việc duy trì 46 * TÔNG LÂM TẾ 47

- Lịch sử 48 - Danh hiệu – Đức Phật – Kinh điển 49

- Giáo pháp 50 - Việc tu hành 53 - Việc duy trì 54 * TÔNG TÀO ĐỘNG 55 - Tổ khai sáng 55 - Danh xưng 56 - Đức Phật tôn thờ - Kinh điển – Lịch sử 57

- Giáo thuyết 58 - Việc phân phái – Việc duy trì 60 * TÔNG NHỰT LIÊN 62 - Tổ khai sáng 62 - Kinh điển – Giáo thuyết 63 * NIÊN BIỂU LƯỢC SỬ PHẬT GIÁO NHẬT BẢN * CÁC HỆ PHÁI 74

* TỔNG SỐ CÁC TÔNG PHÁI VÀ TÍN ĐỒ PGNB 69 88 * Các hệ phái tại Nara * Những hệ phái khác * Câu hỏi gợi ý 97

* Hai bài khảo luận: - VẤN ĐỀ TỒN TẠI VÀ THỜI GIAN - TÂM LÝ HỌC & CON NGƯỜI THEO QUAN NIỆM PG 101

CÁC TÔNG PHÁI PHẬT GIÁO NHẬT BẢN

Nihon no Bukkyo Shuha

Danh từ tông phái là tiếng rất phổ thông đã được nhiều người biết tới; còn về ý nghĩa giữa “Tông” và “Phái” cũng hoàn toàn khác biệt nhau. Trước thời đệ nhị thế chiến, Phật Giáo Nhật Bản chia thành 13 tông với 56 phái khác nhau. Ví dụ: Tịnh Độ Chân Tông, phái chùa Bổn Nguyện (Hongan -ji) hay tông Lâm Tế, phái Diệu Tâm tự (Myoshin-ji) v.v… Chữ Tông dùng để chỉ cho sự phát triển về chiều sâu, còn việc phân phái là những trường hợp thông thường chỉ chiều rộng mà trong mỗi tông đều có chia ra thành nhiều phái khác nhau. Tuy nhiên, tông Tào Động và tông Hoàng Bá lại không có phân phái. Sáu tông ở thời kỳ Nara (thế kỷ thứ 8) và nhất là sau thế chiến thứ II việc phân phái lại càng rõ rệt hơn như: Thánh Đức tông (tổ đình là chùa Pháp Long (Honryu-ji, Kyoto), Hòa tông (tổ đình là chùa Tứ Thiên Vương (Shiten O-ji) và Thánh Quan Âm tông (tổ đình là chùa Thiển Thảo (Asakusa -ji, Tokyo). Như vậy giữa tông và phái hoàn toàn khác nhau như đã nói trên. Trước thế chiến (đệ II) PGNB chia ra thành 13 tông, theo như sử liệu và thời kỳ thành lập, các tông phát triển theo thứ tự sau đây:

Pháp Tướng – Hoa Nghiêm – Luật tông: thời kỳ Nara (710-794)

Thiên Thai – Chân Ngôn – Dung Thông Niệm Phật (thời kỳ Heian (794-1192)

Tịnh Độ – Lâm Tế – Tịnh Độ Chân Tông – Tào Động – Nhật Liên – Thời

Tông: Thời kỳ Kamakura (1192-1333)

Hoàng Bá: thời kỳ Eido (thế kỷ thứ 17)

BUỔI BINH MINH CỦA LỊCH SỬ

PHẬT GIÁO NHẬT BẢN

Thời kỳ Nara (Nai Lương: 710-794)

Phật Giáo lần đầu tiên được truyền vào Nhật Bản khoảng thế kỷ thứ 6 Tây lịch, tức vảo năm 538, nhưng mãi cho tới thời kỳ Nara (gần 2 thế kỷ), các tông phái Phật Giáo vẫn chưa thành hình rõ rệt.

Thánh Đức Thái Tử (574-622) đã đem tinh thần Phật Giáo vào guồng máy hành chánh bằng cách ban chiếu phục hưng Tam Bảo (594) và thành lập bản Hiến pháp gồm 17 điều (604) thấm nhuần tư tưởng Phật Giáo cho việc trị quốc an dân.

Mặt khác, chính Thánh Đức Thái Tử cũng đã chú thích ba bộ kinh căn bản như: Pháp Hoa, Duy Ma và kinh Thắng Man; tuy nhiên, Thái Tử không phải là nhà tu hành nên không thể lập ra được một tông phái Phật Giáo nào cả. Mãi cho đến thời kỳ Nara mới có 6 tông phát Phật giáo từ Trung Quốc truyền sang. Đó là Pháp Tướng, Tam Luận, Hoa Nghiêm, Luật Tông, Thành Thật và Câu Xá Tông. Song các tông này mãi về sau lại đứng biệt lập và khác nhau ở chỗ sự tồn tại của tông là một học phái riêng hoặc phần lớn các tăng sĩ của mỗi tông đều giữ một lề lối sinh hoạt trong phạm vi tông môn. Tuy vậy, phần tinh túy của các tông đều đã cống hiến cho sự nghiên cứu và tìm hiểu mới là điều đáng lưu tâm hơn cả.

Trong 6 tông vẫn còn duy trì liên tục cho tới nay mà chủ yếu là những ngôi chùa tổ đình như: Pháp Tướng tông với chùa Dược Sư, chùa Vạn Phước, chùa Thanh Thủy gọi là Bắc Pháp Tướng (vì phát triển mạnh ở mạn phía Bắc kinh đô) và chùa Pháp Long (lập năm 621) gọi là Thánh Đức tông thuộc hệ phái của Thánh Đức Thái Tử). Tông Hoa Nghiêm với chùa Đông Đại tự (lập năm 740), Luật Tông với chùa Đường Chiêu Đề (lập năm 759).

Tưởng cũng cần nói rõ thêm là PGNB thuộc Đại Thừa hay còn gọi là Bắc phương Phật Giáo, nhưng ở vào thời kỳ này trong số 6 tông lại có 3 tông là Luật, Thành Thật và Câu Xá thuộc về tiểu thừa Phật Giáo vẫn được lưu hành và mãi cho tới nay Luật tông là một tông duy nhất vẫn tồn tại.

THỜI KỲ HEIAN (BÌNH AN: 749-1192)

Ở cuối thời kỳ Bình An, giáo pháp Tịnh Độ với tông Dung Thông Niệm Phật được thành lập và Phật Giáo lưu hành trong suốt thời kỳ này được khoảng 400 năm và có các bậc cao tăng như Truyền Giáo Đại Sư tên là Tối Trừng (Saicho: 767-822) lập tông Thiên Thai và Ngài Hoằng Pháp Đại Sư hiệu là Không Hải (Kukai: 774-835) thành lập tông Chân Ngôn.

Hai tông này do chính người Nhật sáng lập và là một đặc điểm nổi bật trong việc hình thành các tông phái PGNB.

THỜI KỲ KAMAKURA (KIÊM THƯƠNG: 1192-1333)

Có thể gọi đây là thời kỳ Mạt Pháp, vì Phật Giáo đã tới hồi suy thoái rõ rệt. Theo đó 3 trào lưu tân tiến của Phật Giáo lại hình thành, và cho tới nay cả ba đều giữ vai trò chính yếu trong hệ thống Phật Giáo Nhật Bản.

Ba trào lưu Phật Giáo ở thời kỳ này là: Tịnh Độ, Thiền và Nhật Liên tông. Tịnh Độ giáo thịnh hành ở vào cuối thời kỳ Heian, Ngài Lương Nhẫn (Ryonin: 1072-1132) lập tông Dung Thông Niệm Phật, Ngài Pháp Nhiên (Honen, hiệu Nguyên Không: 1133-1212) cũng xiển dương tông Tịnh Độ và Ngài Thân Loan (Shinran: 1173-1262) là tổ khai sáng Tịnh Độ Chân Tông. Ngoài ra còn có các Ngài Trí Chân (1239-1289) lập Thời tông. Ngài Vinh Tây (Eisai: 1141- 1215) truyền bá tông Lâm Tế, Ngài Đạo Nguyên (Dogen: 1200-1253) là tổ khai sáng Thiền Tào Động và Ngài Nhật Liên (Nichiren: 1222-1282) thành lập tông Nhật Liên.

Tới thời kỳ Eido Ngài Ẩn Nguyên (1592-1673) từ Trung Quốc đến Nhật truyền tông Hoàng Bá và đó là thời kỳ thành hình của tông này tại Nhật Bản.

LÝ DO CỦA VIỆC PHÂN CHIA TÔNG PHÁI

Phật Giáo do đức giáo chủ Thích Ca Mâu Ni khai sáng, trải qua hơn 2500 năm và mãi cho tới nay việc phân chia tông phái đã thành hình rõ rệt.

Hiện tại, ngoài Nhật Bản, các nước trong vùng Đông Nam Á cũng tôn sùng Đạo Phật. Hai hệ phái lớn trong Phật Giáo đã và đang phát triển không ngừng, đó là Nam Phương Phật Giáo (hay Tiểu Thừa hoặc còn gọi là Thượng Tọa Bộ) và Bắc Phương Phật Giáo (hay Đại Thừa hoặc Đại Chúng Bộ). Trên danh nghĩa tuy có phân chia Tiểu Thừa hay Đại Thừa song về mặt tu chứng, tất cả đều nhằm tới mục đích sau cũng là thành Phật hay đạt đến sự giác ngộ giải thoát hoàn toàn. Muốn đạt đến giác ngộ trước hết hành giả phải gia công tu tập trải qua nhiều kiếp để chuyển nghiệp trong kiếp luân hồi, là cả một chuổi thời gian liên tục kéo dài ở trong 3 giai đoạn:

- Trước hết với lập luận cho rằng lịch kiếp thành Phật (lịch là trải qua) hoặc là 3 kiếp thành Phật (3 kiếp là tiểu kiếp, trung kiếp và đại kiếp, xem thêm quyển Kiến Thức Căn Bản PG của tác giả, trang 110-111, Phật Học viện Quốc Tế, Hoa Kỳ, xuất bản tháng 4 năm 1982) tức là trong khoảng thời gian dài chuẩn bị ấy, hành giả phải tu hành tích công bồi đức mới đạt thành mục đích sau cùng là chứng Phật quả. Còn tức thân thành Phật, tức là do nơi thân thể này từ cha mẹ sinh ra và cũng chính ở ngay trong đời này có thể thành Phật (Quan niệm tức thân thành Phật) do Ngài Không Hải đại sư chủ trương vào thời kỳ Kamakura) và còn một lối lập luận khác thì cho rằng vãng sanh về cảnh giới Tịnh Độ của đức Phật A Di Đà sau khi lìa bỏ xác thân ở cỏi đời này.

Sở dĩ có sự phân chia thành nhiều tông phái, vì trong giáo pháp của Phật có tới 8 vạn bốn ngàn pháp môn tu. Vì thế mà có nhiều cách phân phái khác nhau cũng là việc dễ hiểu cho sự tu hành được thích hợp và kết quả vẫn là thành Phật.

Vì thế trong kho tàng pháp bảo của Phật Giáo có chia ra 3 tạng là Kinh, Luật và Luận. Trong 3 tạng giáo điển ấy đều căn cứ vào kinh tạng, luật tạng và luận tạng để chia thành Kinh, Luận là những phần giáo lý căn bản; còn luận phần nhiều đều căn cứ vào các bộ kinh ruột để phân chia. Căn cứ vào trong cùng một tạng Kinh làm điểm tựa cho phần giáo lý cơ bản. Còn về việc phân phái dựa vào sự khác biệt của cách giải thích về văn cú nơi các kinh mà thành. Nói một cách khác, Phật Giáo có phân ra tam Học là Giới, Định, Huệ mà phần thực tiễn của các tông đều dựa vào đó mà thành hình việc phân chia khác nhau. Tuy nhiên, theo Nam Phương Phật Giáo, nếu gọi là Phật thì chỉ có một đức Phật Thích Ca là Tổ khai sáng Phật Giáo mà thôi; còn đối với Đại Thừa Phật Giáo lại có một quan niệm phóng khoáng hơn nhiều, như đức Phật bao gồm cả 3 thân: Pháp Thân (thân chân thật bao gồm cả thế giới), Báo Thân (với thân người để gần gũi hầu dễ dàng trong việc cứu độ chúng sanh) và Ứng Thân (tức là thị hiện ra đời giáo hóa chúng sanh, như Đức Phật Thích Ca). Trong 3 thân: Pháp Thân, Báo Thân và Ứng Thân ấy dựa vào thân nào của đức Phật cho việc phân chia thành các tông phái?

Đó là những lỷ do chinh khiến có nhiều tông phái khác nhau. Tuy nhiên, đức Phật vì muốn ứng bịnh cho thuốc (Obyo yoyaku) tức là tùy theo căn bịnh mà chẩn mạch cho toa thuốc khác nhau. Ngoài ra, các tông phái Phật Giáo lại còn phân biệt giữa Tông và Phái hoàn toàn có sự khác nhau. Vì Tông và Phái không thể nói có chỗ hơn kém mà phải luận rằng, tùy theo căn cơ và trình độ của mỗi người mà áp dụng cho thích ứng những lời Phật dạy mới là điều thiết thực cho việc tu chứng.

VIỆC DUY TRÌ (CÁC TÔNG PHÁI PHẬT GIÁO)

Theo như thống kê của bộ Văn Hóa giáo dục (1973) thì dân số Nhật Bản có trên 110.000.000 người; trong đó số tín đồ thuộc các tông phái Phật Giáo đã được ghi nhận với tổng số là: 7.500.000 người (7 triệu năm trăm ngàn người).

Con số này nếu đem so sánh với số tín đồ của các tôn giáo khác như ở Âu Mỹ thì lại hoàn toàn khác hẳn. Vì tại Nhật số người tin theo Thần Đạo (Shin-to, cűng kể như Phật Giáo đã lên đến trên 7.700.000 người). Nếu đem so với tổng số nhân khẩu thì số tín đồ Phật Giáo đã vượt quá xa, bởi vì một phần lớn người Nhật không có một ý niệm rõ ràng nào về tôn giáo mình theo cả. Nếu đem 7.500.000 người của khối tín đồ Phật Giáo tách biệt riêng hẳn ra thuộc mỗi tông khác nhau, ta sẽ thấy con số khá rõ rệt như sau:

Hệ phái Nhật Liên tông (gồm 37 tông phái) Tịnh Độ Chân tông (10 phái) Chân Ngôn tông (48 phái) Tào Động tông (không phân chia thành phái) Tịnh Độ tông (6 tông phái) 3.000.000

1.400.000 1.200.000 550.000 470.000 Thiên Thai tông (20 tông phái) Lâm Tế tông (15 phái) 450.000 300.000 Tổng cộng: 7.370.000 Và sau đây là bảng liệt kê các ngôi chùa trong toàn quốc thuộc các tông: Tịnh Độ Chân tông độ 21.000 ngôi chùa Tào Động tông , 15.000 Chân Ngôn tông , 12.000 Tịnh Độ tông , 8.000 Nhựt Liên tông , 6.500

Lâm Tế tông , 6.000 Thiên Thai tông , 4.000 Tổng số: 72.500 ngôi chùa Tổng cộng số tín đồ và số chùa của 7 tông vừa nêu trên với một con số khá chính xác. Số còn lại độ 130.000 người và số chùa độ 2500 ngôi thuộc 6 tông khác. Tuy nhiên, trong số 7 tông tương đối có số tín đồ đông và nhiều chùa nhất như vừa nêu trên thì tông Lâm Tế với số tín đồ ít nhất chỉ độ 300.000 người và hệ phái Thiên Thai thuộc tông Thiên Thai chỉ có độ 4000 ngôi chùa. Ngoài ra, còn lại 6 tông trong số 13 tông là Pháp Tướng, Hoa Nghiêm, Luật, Dung Thông Niệm Phật, Thời tông và Hòang Bá; kể cả số tín đồ và số tự viện hiện nay không đông và nhiều như chúng ta đều đã biết.

Nếu căn cứ vào số tín đồ và số chùa với tầm ảnh hưởng của xã hội mà xét thì khó có sự chính xác được. Vì trên thực tế, 6 tông còn lại cũng có tầm ảnh hưởng không nhỏ đối với người Nhật Bản kể cả số chùa chiền nữa, nhưng trong phạm vi của cuốn sách nhỏ này, chúng tôi chỉ liệt kê khái lược con số tổng quát; còn việc đi sâu vào các chi tiết của mỗi tông, xin để nhường lại cho các nhà chuyên môn khảo cứu thì mới tường tận và chính xác.

Cũng cần nói thêm rằng tông Nhật Liên, đặc biệt số tín đồ khá đông thuộc Sáng Giá Học Hội (Shoka Gakkai), tức là Nhật Liên Chánh tông, Linh Hữu Hội (Reiyuukai) và Lập Chánh Giáo Thành Hội (Risso Koseikai) với số tín đồ tăng rất nhanh sau đệ nhị thế chiến, trong số gồm cả các phái Tân Hưng nữa.

Sau hết là các ngôi tổ đình được chọn những ngôi chùa chính trong toàn quốc của 13 tông như sau:

Tông Pháp Tướng: chùa Dược Sư, Hưng Phước, Thanh Thủy và chùa Pháp Long (hầu hết đều ở tại Kyoto) Tông Hoa Nghiêm: chùa Đông Đại tự (vùng Nara-Kyoto)

Luật tông: chùa Đường Chiêu Đề Tông Thiên Thai: chùa Diên Lịch, Tứ Thiên Vương, Thiên Thảo, chùa Viên Thành (hay còn gọi là chùa Tam Tĩnh)

Tông Chân Ngôn: Kim Cương Phong tự (thuộc huyện Wa-Kayama-ken), chùa Đông tự (Kyoto)

Tông Dung Thông Niệm Phật: chùa Đai Niệm Phật (Osaka)

Tông Tịnh Độ: Tri Ân viện, Tăng Thượng tự v.v.

Tông Lâm Tế: chùa Diệu Tâm, chùa Nam Thiền, chùa Kiến Trường, Đai

Đức tự v.v.

Tịnh Độ Chân Tông: chùa Đông Bổn Nguyện (phái Otani), chùa Tây Bổn

Nguyện (phái Hongan-ji) v.v.

Tông Tào Động: chùa Vĩnh Bình (Ehei-ji, thuộc tỉnh Phúc Kui) và chùa

Tổng Trì (Soji-ji).

Tông Nhật Liên: chùa Cữu Viễn (Kuon-ji hay Shinen-ji)

Thời Tông: chùa Thanh Tịnh Quang, chùa Du Hành Tông Hoàng Bá: chùa Vạn Phước (thuộc Vũ Trị)

TÔNG THIÊN THAI

1-TỔ KHAI SÁNG

Tổ sáng lập tông Thiên Thai là ngài Tối Trừng (Saicho: 767- 822) sanh vào cuối thời kỳ Nara, niên hiệu Thần Hộ Cảnh Vân nguyên niên (767) tại làng Cổ Thi, huyện Shiga (nay là Otsu-shi, Sakamoto-Shiga-ken) và viên tịch ngày mồng 4 tháng 6 năm thứ 13 niên hiệu Hoàng Nhân (822) tại một ngôi chùa ở núi Tỷ Duệ. Ngài lúc nhỏ tên là Quảng Giải, sau khi viên tịch, đến đời Thiên Hoàng Thanh Hòa năm Trinh Quán thứ 8 (866) Ngài là người đầu tiên được vua sắc phong chức Đại Sư hiệu là Truyền Giáo Đại Sư (Dengyo-Taishi).

2-DANH HIỆU

Tông Thiên Thai thuộc Phật Giáo Nhật Bản gốc do Tông Thiên Thai của Phật Giáo Trung Quốc, tại Trung Quốc đời Nam Bắc triều. Ngài Thiên Thai Trí Giả đại sư (538-597) đã cho thiết lập đạo tràng giảng kinh luận đạo tại phủ Đài Châu, tỉnh Chiết Giang, thuộc núi Thiên Thai, nên người đời tôn xưng Ngài là Thiên Thai Đại Sư và chính Đai Sư đã tận lực phát huy tông yếu về sau gọi là tông Thiên Thai.

Mãi cho đến đời nhà Đường (TH), vị tổ thứ 6 của tông Thiên Thai là ngài Trạm Nhiên (711-782) mới bắt đầu nghĩ tới việc phục hưng tông môn.

Còn tại Nhật Bản, tông Thiên Thai do Ngài Tối Trừng năm Diên Lịch thứ 23 (804) đã đến Trung Quốc để học đạo và đồng thời Ngài cũng học được pháp Thiền của Ngài Thiên Thai, Đại thừa Bồ Tát giới và Mật Giáo nữa. Do đó có thể nói viên (Thiên Thai), Thiền, Giới và Mật bao hàm cả 4 tông: Thiên Thai tông, Luật tông, Thiền và Chân Ngôn tông.

Sau khi trở về nước vào năm Diên Lịch thứ 25 (806) Ngài lập tông Thiên Thai tại Nhật Bản: Ngài cũng bắt đầu thu nhận đệ tử xuất gia và tận lực phát triển tông môn. Ở vào thời kỳ Nara không những chỉ có tông Thiên Thai mà có cả các tông khác như: Hoa Nghiêm, Luật tông, Tam Luận, Pháp Tướng, Thành Thật v.v. cũng được xiển dương giáo nghĩa. Song tông Thiên Thai lúc bấy giờ vẫn đứng biệt lập. Nguốn gốc chính của tông Thiên Thai, cũng chính là tông Pháp Hoa, vì y cứ vào bộ kinh Pháp Hoa để lập tông vậy.

3-ĐỨC PHẬT TÔN THỜ

Căn cứ vào phẩm Như Lai thọ lượng, quyển thứ 6 của bộ kinh Pháp Hoa, có thuyết minh rằng đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã thành Phật trải qua nhiều kiếp (từ quá khứ lâu xa đức Phật đã chứng ngộ thành Phật), do đó đối với chư Phật, các đức Thế Tôn, Đức Phật Thích Ca tùy cơ duyên ứng hiện ra đời và gần gủi với mọi người nên được tôn sùng kính ngưỡng. Tuy nhiên trong số khoảng 3000 ngôi chùa thuộc tông Thiên Thai, trong đó có tới một phần ba thờ đức Phật A Di Đà. Các chùa khác thờ đức Phật Thích Ca, đức Đại Nhật Như Lai, Phật Dược Sư, Quan Thế Âm Bồ Tát, Địa Tạng Bồ Tát, Hư Không Tạng Bồ Tát, Bất Động Minh vương, Tỳ Sa Môn Thiên Vương, Hoan Hỷ Thánh Thiên v.v. cũng được tôn thờ như những vị Phật chính.

4-KINH ĐIỂN

Tông Thiên Thai chọn bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa làm kinh chính yếu, còn các kinh A Di Đà, kinh Phạm Võng Bổ Tát giới, kinh Đại Nhật...

đều được chọn trong số những kinh điển Đại Thừa bổ sung vào giáo pháp của tông. Ngoài ra Ngài Thiên Thai Đại Sư và Ngài Truyền Giáo Đại Sư còn làm ra những bộ sách chỉ nam cho việc hành trì nữa.

Tưởng cũng cần nói thêm rằng nghi thức thọ trì vào thời kinh buổi sáng là kinh Pháp Hoa sám pháp và nghi thức tụng vào buổi tối là “Liệt thời tác pháp”.

5-LỊCH SỬ

Tổ khai sáng tông Thiên Thai là ngài Truyền Giáo Đại Sĩ (Dengyo-Taishi). Ngài đến Trung Quốc vào đời nhà Đường và thụ giáo với hai môn đệ của Ngài Trạm Nhiên (tổ thứ 6 của tông Thiên Thai) là Ngài Đạo Toại và Ngài Hảnh Mãn. Đồng thời Ngài cũng theo học với Ngài Tiêu Nhiên chùa Thiền Lâm về pháp Thiền, rồi thọ Bồ Tát giới với Ngài Đạo Thúy. Chính Ngài Thuận Hiểu chùa Long Hưng cũng truyền cho Ngài Truyền Giáo về Mật Giáo nữa. Về sau có Ngài Viên Nhân hiệu là Từ Giác Đại Sư, tổ thứ tư vào năm Thừa Tri thứ 5 (838) đã sang Trung Quốc học pháp môn Niệm Phật ở chùa Trúc Lâm thuộc núi Ngũ Đài sơn.

Tóm lại, tông Thiên Thai tại Nhật Bản truyền được tới năm 1176 và đã áp dụng những lời giáo huấn của Ngài Thiên Thai Đại Sư như là tâm tủy; còn giới luật, thiền, Mật Giáo hay pháp môn Niệm Phật… cũng được tham cứu. Tông Thiên Thai giữa Phật Giáo Trung Hoa và Triều Tiên đều mang một sắc thái đặc biệt và đến khi truyền sang Nhật Bản lại càng mang tính chất nổi bật hơn, vì tầm ảnh hưởng sâu đậm trong văn hóa Nhật Bản.

Còn việc truyền thừa Tông Thiên Thai tại Nhật có các vị tổ kế nghiệp như ngài Nghĩa Chân, trú trì chùa Diên Lịch là người thứ nhất; kế thừa liên tục còn các Ngài: Viên Trung, Viên Nhân, Viên Trân, An Huệ và cho tới nay là đời thứ

253 là Ngài Huệ Đế.

6-GIÁO PHÁP

Tông Thiên Thai căn cứ vào lời dạy “Nhất thừa” trong kinh Pháp Hoa làm điểm tựa, nhất là về khả năng thành Phật. Chúng ta phải tự tin nơi chính mình và đồng thời phải thực hành theo hạnh Bồ Tát để giáo hóa chúng sanh, như việc nổ lực cứu giúp nhân loại, tận dụng phát triển văn hóa quốc gia để thực hiện cho được đức Phật tự tâm, rồi lập nên cảnh giới Phật, như nổ lực vận dụng trong chiều hướng phát triển tôn giáo nhân gian làm tôn chỉ. Y cứ vào lời dạy của tổ sư, tông chỉ được kế truyền liên tục, nhờ sự dung hợp phẩm Nhất Thừa của bộ kinh Pháp Hoa mà thành tựu: Viên, Mật, Thiền, Giới hay Niệm Phật (Thiên Thai Viên Giáo, Mật Giáo, Thiền Tông, Luật Tông, Tịnh Độ tông) và đó là điểm thực tiển của tông để duy trì và phát triển.

Tông Thiên Thai chọn nội dung bộ kinh Pháp Hoa làm chính nên có thể gọi là Viên Giáo, vì kinh Pháp Hoa do đức Thích Tôn thuyết mà trong ấy đã bao hàm ý nghĩa chân thật, được xem là bộ kinh cốt tủy trong các kinh như Ngài Thiên Thai Đại sư đã chọn. Ngài Thiên Thai y cứ vào kinh Pháp Hoa, rồi làm ra kinh Pháp Hoa Huyền Nghĩa và Pháp Hoa Văn Cú. Ngoài ra, còn bộ “Ma Ha Chỉ Quán”, Ngài đều dựa vào các phép thực tiển trong bộ Pháp Hoa để hành đạo. Với lập trường như vậy gọi là Pháp Hoa Viên Giáo mà Ngài Truyền Giáo Đại Sư y cứ vào đó để truyền bá tông Thiên Thai tại Nhật Bản. Sự lưu truyền tông Thiên Thai cho đến giữa thời kỳ Hei-an lại có Ngài Lương Nguyên kế tục. Sau đó còn có các Ngài: Giác Vân, Nguyên Tín lập ra các bộ “Vãng Sanh tập” và chia ra hai phần: Đàn Na Lưu và Huệ Tâm Lưu. Tông Thiên Thai chịu ảnh hưởng sâu đậm từ Mật Giáo nên gọi là Thai Mật (Tức Thiên Thai Mật Giáo) và phát xuất từ Trung Quốc truyền sang. Kế tục có Ngài Từ Giác Đại Sư hiệu là Viên Nhân và Ngài Trí Chủng Đại Sư hiệu là Viên Trân, sau đó Ngài An Nhiên triển khai tông yếu để duy trì đạo mạch. Như thế nếp sinh hoạt của các vị Tổ đều căn cứ nơi giới đức của hàng Đại Thừa Bồ Tát, gọi là Viên Đốn Bồ Tát giới. Theo truyền thống này, đến đời Ngài Tối Trừng và Ngài Nghĩa Chân lại còn phân ra làm hai hệ thống. Hệ phái Ngài Tối Trừng có Ngài Lương Nhẫn, truyền bá tông Dung Thông Niệm Phật làm giới mạch. Còn tông yếu Thiên Thai với Ngài Pháp Nhiên lại là tông Tinh Độ. Một mặt, hệ phái của Ngài Nghĩa Chân, từ đời Ngài Viên Chân trở xuống, truyền lưu theo nhánh chùa Tam Tĩnh. Mặt khác, theo sự lưu truyền đặc biệt của tông Thiên Thai, còn có Thanh Minh Đạo, Hồi Phong Hạnh, Tu Nghiệm Đạo, Thần Phật Tập Hợp v.v. Thanh Minh Đạo chuyên về mặt âm nhạc Phật giáo rất nổi tiếng. Đời tổ thứ tư, Ngài Từ Giác Đại Sư, truyền nhạc khúc Phật Giáo của Trung Quốc sang. Đệ tử Ngài Từ Giác là Tương Ưng Hòa Thượng còn lập ra “Hồi Phong Hạnh” và mãi đến nay vẫn còn được duy trì liên tục.

Ngài Trí Chứng còn nghĩ tới lối sinh hoạt Thiền Lâm bằng chú thuật, áp dụng cho những ngôi chùa tọa lạc trên núi non hẽo lánh, gọi là Tu Nghiệm Đạo. Ngoài ra còn có sự dung hợp giữa Thần-Phật cũng phát sinh. Nhưng cho đến đời vua Minh Trị Thiên Hoàng vào năm thứ nhất (cuộc cải cách toàn diện: 1868) mới tách biệt hẳn ra giữa Phật Giáo và Thần Đạo (Shinto).

7-VIỆC DUY TRÌ

Chùa tổ đình của tông Thiên Thai tại núi Tỷ Duệ do Ngài Tối Trừng thiết lập ở đó một đạo tràng để dạy đạo cho tông môn, không phân biệt Tăng sĩ hay Cư sĩ tại gia; hễ người nào có ý chí và tâm nguyện, cũng như có cơ duyên, đều có thể theo học được cả. Về cách tổ chức thì có một vị chủ trì coi sóc tổng quát, và một ban điều hành thuộc chùa Diên Lịch gồm có 6 bộ môn khác nhau. Cơ quan này nay có một tông trưởng trông coi 4 bộ môn và chia ra làm 25 khu vực khác nhau để tiện việc điều hành. Những việc trọng đại đều do một cơ quan nghị quyết trong kỳ đại hội. Ngoài ra còn có một ban Cố Vấn, ban kiểm soát và một trung tâm khuyến khích việc tu học. Đặc biệt hơn cả, về mặt hoằng pháp, tại các khu vực địa phương đều được bổ nhiệm tới một vị giảng sư lưu động. Những vị này gần gũi thọ giáo trực tiếp từ vị chủ trì hoặc bằng miệng hoặc bằng văn thư, hoặc bằng những hình ảnh sinh hoạt.

Riêng về mặt giáo dục, các cơ sở được thiết lập như trường đại học Taisho (Đại Chánh) do sự hợp tác chặc chẽ của tông Thiên Thai với hai phái Tào Sơn và Trí Sơn của tông Chân Ngôn, cùng với tông Tịnh Độ lập vào năm Taisho thứ 15 (1925). Học viện tại tổ đình thuộc núi Duệ sơn, đạo tràng Tỷ Duệ sơn.

Ngoài ra còn có các cơ sở nghiên cứu khác thuộc hội Bảo Dục hội thanh niên Phật tử, hội phụ nữ học Phật, hội hướng đạo sinh Phật tử và các hoạt động từ thiện xã hội như việc hướng nghiệp cũng được nổ lực vận động. Hội còn phát hành tờ nguyệt san Tỷ Duệ sơn thời báo, đăng tải những sinh hoạt cần thiết, hầu cung ứng cho độc giả món ăn tinh thần hữu ích.

Số tự viện trong toàn quốc gồm có 3176 ngôi, với số tín đồ gần 600,000 người. Ngoài ngôi tổ đình chùa Diên Lịch ra, còn có các ngôi chùa khác như: Luân Vương tự (thuộc Ueno-Tokyo), chùa Luân Vương (tỉnh Nikko: Nhựt Quang), chùa Diệu Pháp (Kyoto), viện Tam Thiên (Kyoto), chùa Mạn Thù (Kyoto), viện Tỳ Sa Môn, viện Thanh Liên (Kyoto), viện Shiga (thuộc tỉnh Shiga), chùa Khoan Vĩnh (Tokyo), chùa Thiền Quang (tỉnh Nagano), chùa Trung Tôn (tỉnh Iwate), viện Hỷ Đa - chùa Vô Lượng Thọ (tỉnh Kawaetsu), chùa Lập Thạch (tỉnh Yamagata), chùa Viên Giáo (tỉnh Himeji), chùa Quan Thế Âm (tỉnh Fukuoka) v.v…

TÔNG CHÂN NGÔN

1-TỔ KHAI SÁNG

Tổ khai sáng tông Chân Ngôn là ngài Hoằng Pháp Đại sư hiệu Không Hải (Kobo Taishi-Kukai) mà đa số người Nhật đều biết đến. Ngài sinh năm 774 và tịch năm 835; đồng thời với tông Thiên Thai, Ngài là tiêu biểu cho các nhà truyền bá Phật Giáo tại Nhật Bản vào thời đại Bình An (Heian: 794-1192). Ngài lúc nhỏ theo học đạo nho, đạo Lão, cho tới tuổi thành niên lại hăng say chú tâm vào việc học Phật và nuôi chí nguyện xuất gia, cũng như thích sống cảnh u tịch nơi chốn núi rừng để tu tập rèn luyện chí. Vì thế trong các sinh hoạt rộn ràng, Ngài lưu tâm đặc biệt tới Mật Giáo, tức tông Chân Ngôn, hơn cả.

Vào đời Đường Ngài sang Trung Quốc học về Mật Giáo. Tông này vốn từ Ấn Độ truyền sang, ngài Đạo Quả kế tục duy trì đạo mạch, theo hai chiều hướng goi là Kim Cương giới và Thai Tạng pháp, cũng với Kim Cang biến chiếu gọi là Quán Đảnh, rồi Ngài trở về Nhật. Sau khi về nước, Ngài đặt địa bàn hoạt động tại chùa Đông Tự, núi Cao Hùng thuộc vùng Kyoto, và từ đó Ngài lo việc phát triển tông môn cũng như lấy Mật Giáo làm mạng mạch; một thời gian sau, Ngài dời về chùa Kim Cang Phong, núi Takano để nhập Thiền Định vĩnh viễn tại đó cho tới khi tịch. Ngài thọ được 62 tuổi.

2- ĐỨC PHẬT TÔN THỜ

Các chùa thuộc tông Chân Ngôn, về cách tôn trí chư Phật rất đa dạng.

Đức Đại Nhật Như Lai là giáo chủ của tông, nhưng trên thực tế chỉ có một số ít các ngôi chùa tôn thờ mà thôi.

Nói chung đức Phật Dược Sư, Phật A Di Đà cùng với chư Phật và các vị Bồ Tát như: Quan Âm, Văn Thù, Phổ Hiền; các vị minh vương như: Bất Động Minh Vương, Ái Nhiễm Minh Vương, cũng như chư thiên: Hoan Hỷ thiên, Đại Hắc thiên… đều được tôn sùng tất cả. Sự tin kính này do ý niệm sùng bái chư Thần mà thành, rồi đưa tới sự dung hợp trong Phật Giáo. Nhưng tựu trung đức Phật tôn thờ vẫn là đức Đại Nhật Như Lai, như là bậc chí tôn, vì trong cái đối tượng của sự tôn sùng ấy đã thể hiện một cách cụ thể là chư Phật, Bồ Tát, Minh Vương và chư thiên đều có liên hệ với đức Đại Nhật Như Lai. Ngoài ra, Ngài Không Hải Đại Sư được tôn thờ như đức Phật, và đó là sự tôn kính đặc biệt của tông Chân Ngôn đối với bậc Tổ, cho nên thông thường mọi người hay quen gọi là Ngài Đại Sư một cách thân thiết.

3-KINH ĐIỂN

Về kinh điển của tông Chân Ngôn, đặc biệt đều căn cứ vào hai bộ kinh Đại Nhật và Kim Cang đãnh, vì đó là hai bộ kinh trọng yếu được tôn sùng hơn cả. Phần giáo lý gồm có: Mạn Đà La, Ấn, Chân Ngôn (Mật chủ) đều là những phép tắc cần hành, nhưng phương pháp quán tưởng đã được qui định rõ ràng minh bạch. Đọc và hiểu được các pháp cần hành này, không những hiểu rõ được tông yếu mà còn thể nghiệm trong việc tu chứng cụ thể hơn, như vị thầy giỏi giúp ta học hỏi được lý đạo nhiệm mầu, và đồng thời cũng rút tỉa lấy cho mình điều thực tiễn cần thiết vậy.

Theo như bộ kinh Đại Nhật thì nền tảng của các pháp gọi là “Thai Tạng Pháp” mà trong ấy nội dung gồm có: Mạn Đà La, gọi là Đại Bi Thai Tạng Sanh Mạn Đà La (hay Thai Tạng giới Mạn Đà La); còn theo kinh Kim Cang đãnh thì có Kim Cang giới Pháp hay còn gọi là Kim Cang giới Mạn Đà La. Kinh thường dùng hằng ngày tại các chùa thuộc tông Chân Ngôn vào hai thời công phu sớm -tối là kinh Bát Nhã Lý Thú, tức căn cứ vào bộ kinh Bát Nhã rồi luận tới cái lý Chân Không: đó là lập trường tích cực theo giá trị quan trong Mật Giáo. Lập trường khẳng định tuyệt đối của Mật Giáo là tư tưởng Bát Nhã Chân Không vậy.

4-LỊCH SỬ VÀ VIỆC PHÂN PHÁI

Mật Giáo từ Ấn Độ truyền sang Trung Quốc, rồi Ngài Không Hải mang truyền tới Nhật Bản, bằng cách dựa vào giáo lý Chân Ngôn để hình thành Chân Ngôn Mật Giáo. Còn đối với các tông khác, thì đây là hệ tư tưởng biệt lập rất rõ rệt. Sự biệt lập không những của một tôn phái đã hình thành tại Ấn Độ, Trung Quốc mà còn ngay cả tại Nhật Bản nữa, và Mật Giáo là một tông có sớm nhất tại đây.

Mật Giáo được các đoàn truyền giáo thuộc phái Đại thừa truyền từ Ấn Độ đến các nước thuộc vùng Đông Nam Á, điển hình nhất là trong nền văn hóa Tây Tạng, hiện nay còn một giáo phái mang tên Lạt Ma Giáo, là một nhánh của Mật Giáo vậy.

Đến thời Trung Cổ, việc phân phái lại trở nên phức tạp hơn, do đó trong giới Phật Giáo Nhật Bản, từ buổi đầu đa phần chia thành các phái nhỏ. Tuy nhiên, chỉ có hai phái lớn nhất là Cổ Nghĩa và Tân Nghĩa là đáng kể hơn cả. Phần Tân Nghĩa thịnh hành nhất vào cuối thời đại Bình An. Người đi tiên phong tận lực vận động canh tân Chân Ngôn tông là Ngài Hưng Giáo Đại Sư hiệu là Kakuban, thuộc hệ phái Phong Sơn, tổ đình là chùa Trường Cốc tự (Hase-ji) và viện Trí Tích ở Kyoto là địa bàn hoạt động của phái Trí Sơn, cũng như chùa Căn Lai (Negoro-ji) ở Kỹ Châu là tổ đình của phái Tân Nghĩa.

Ngoài ra, vùng Quảng Đông thuộc Tokyo, với sự nổ lực của các đoàn truyền giáo, nên tông Chân Ngôn còn duy trì mãi cho tới nay. Ngược lại, phái Cổ Nghĩa lại đặt địa bàn hoạt động nhắm tới vùng Quảng Tây (Kyoto) và đó cũng là truyền thống lâu đời của việc hình thành nhiều hệ phái khác nhau. Ngoài ra, chùa Đông Tự còn là căn cứ hoạt động xã hội lớn mạnh của ngài Không Hải; nơi đây không những là trung tâm của tông Chân Ngôn mà còn là tổ đình thờ ngài Không Hải nữa. Việc tôn sùng Ngài được phái Cao Dã Sơn (Koyasan) cổ võ. Đến đời vua Khoan Bình (Kanbyo) mới lập chùa Nhân Hòa (Ninna-ji) làm tổ đình cho phái Ngự Thất (Omuro). Sau đó ngài Thanh Bảo (Shobo) khai cơ lập ra Tu Nghiệm Đạo với phái Đề Hồ (Daigo); vua Tha Nga cũng rời khỏi hoàng cung lập ngành Hoa Đạo;

còn về mặt tu luyện có phái chùa Đại Giác rất nổi tiếng. Ngài Tuấn Nhung Shunjyo) cũng lập cơ sở tu tập trong hoàng cung là chùa Tuyền Dũng (Sen-nyu-ji). Chùa này sau trở thành trung tâm của phái Sennyu. Nơi ngài Không Hải chào đời có phái Thiên Thông, giáo phái lưu truyền liên tục đến chùa Quán Tu ở Kyoto là trung tâm của phái Sơn Giai (Yamashina); còn các tông như Luật, Chân Ngôn Luật tông đều là những hệ phái của tông Chân Ngôn. Ngoài các phái kể trên, còn có phái Đại Tự là trung tâm cho việc hình thành những phái nhỏ khác trong tông Chân Ngôn.

Nếu xét về mặt lịch sử thì những ngôi chùa Tổ là nơi duy trì, tiếp nối truyền thống đạo lâu đời; còn về phương pháp áp dụng thì Tông đương nhiên giữ vai trò chỉ đạo cho hàng tín đồ.

5-GIÁO THUYẾT

Mật Giáo là một tông phái mang tính chất hết sức đặc biệt ở Đông Phương, có lẽ một phần do sự hỗn hợp mà thành, nhất là về mặt giáo lý và nghi lễ của tông Chân Ngôn. Ngay tại Ấn Độ, Trung Quốc và kể cả Nhật Bản cũng đều chịu ảnh hưởng một phần không nhỏ từ nền văn hóa của các dân tộc đó hay từ các tôn giáo khác. Ngay cả lập trường hỗn hợp giữa Thần-Phật và Linh Địa đã phát hiện từ trong giáo lý của Chân Ngôn hoặc trong lịch sử cũng đã có sự liên hệ chặc chẽ này. Điểm này giáo thuyết của Chân Ngôn chọn lựa miễn sao phù hợp với thực tế và đúng với cái nhìn thuần nhất là được mà các tông phái thời kỳ Kamakura là điển hình hơn cả. Tính cách hỗn hợp và bao dung này, một mặt đã có nơi tông Chân Ngôn, mặt khác do sự kết hợp tài tình giữa quần chúng tạo thành.

Trước thực tế, tông Chân Ngôn đã nghĩ ngay đến những lợi ích thiết thực cho đời này qua một điểm then chốt, nhất là niềm tin của quần chúng hướng về tôn giáo. Còn về quan điểm của giới trí thức lúc bấy giờ thì cho rằng, điều lợi ích hiển nhiên cho đời này qua lãnh vực tôn giáo là điều cần nên suy nghĩ, và chính trong giáo lý của Chân Ngôn cũng giải thích điểm này đã có sự lầm lẫn. Tuy nhiên, Mật Giáo ngay từ thời cổ tại Ấn Độ xử dụng tới bùa phép hay nghi lễ tôn giáo, rồi sau chịu ảnh hưởng bởi văn hóa của các dân tộc Á Đông, hoặc cũng có thể do từ tín ngưỡng địa phương thẩm thấu vào. Điều đó cũng chưa hẳn nằm trong tư tưởng Phật giáo để đạt tới một trình độ cao hơn. Song Mật Giáo một khi đã thừa nhận tín ngưỡng bình dân rồi, đối với con người, tới một giai đoạn nào đó phải nhìn về khía cạnh tồn tại lâu dài để thăng tiến cứu cánh vẫn là lập trường hướng thượng làm phương châm dẫn đạo. Chẳng hạn như những việc lợi ích thông thường có mục đích dựa vào tín ngưỡng, cũng như mục tiêu sau cùng là mong đạt đến sự tự giác và mở rộng tinh thần lợi tha vào mọi hoạt động xã hội, là hướng đi lên mà tông Chân Ngôn chủ trương. Về điểm này, nếu đem so sánh giữa dục vọng của con người với điều lợi ích của tôn giáo, dĩ nhiên đều đã có một đường lối nhất định.

Ngài Không Hải đương thời muốn duy trì tính chất bao hàm của Mật Giáo, và có thêm vào một phần tư tưởng đã được chuẩn bị sẵn sàng. Đối với tín ngưỡng bình dân tại Trung Quốc, Ấn Độ, Ngài đã đem truyền sang cho các phái Phật Giáo tại Nhật Bản thừa nhận cái giá trị đích thực. Theo lập trường của Chân Ngôn, đặt ở vị trí tất định, qua 10 giai đoạn do hệ tư tưởng này chi phối. Cuối cùng, Mật Giáo chủ động trong việc kiện toàn lại toàn bộ Phật Giáo và sắp đặt lại có hệ thống hẳn hoi. Việc kiện toàn này là một trong những tác phẩm của Ngài, luận về 10 chỗ trụ tâm (Thập trụ tâm luận). Trong mỗi phần luận đều có thuyết minh về “Bí Tàng Bảo Dược” (Hizohoyaku (phương thần dược bí ẩn)).

Về mặt tư tưởng, Mật Giáo cho rằng thế giời này tồn tại gồm hai phần là sinh vật và vô sinh vật. Vì thế, tất cả lễ nghi, tư tưởng, tập quán v.v. là một điều hiển nhiên không thể nào phủ nhận. Dục vọng của con người khó mà nhận biết hết được. Về bản chất của dục vọng, nếu nhìn theo con mắt của tôn giáo, chúng có thiên hình vạn trạng và tồn tại trong mọi chiều hướng.

Trong Phật giáo có hai phần là Hiển Giáo và Mật Giáo mà ưu điểm của Mật giáo là chủ trương “Luận Hiển, Mật hai bên” (Biên Hiển, Mật nhi giáo luận). Theo đó mà suy luận, thì tông Chân Ngôn trên căn bản nhắm tới mục đích tối hậu là vượt lên khỏi tư tưởng của Hiển giáo, cũng như đem so với kinh điển thì Mật giáo đã có sự bao hàm tất cả. Quan trọng hơn hết có sự sai biệt giữa Hiển và Mật ở chỗ là trình độ tự giác nơi mỗi người sâu cạn khác nhau. Hiểu một cách tổng quát thì kinh điển của Hiển giáo nhắm tới chiều sâu; còn ngài Không Hải chủ trương thì ngoài ý nghĩa sâu xa, còn thể hiện cả tính chất bí mật nữa, và chính những điểm này, như ta đã thấy, đều nằm trong kinh điển Mật giáo. Theo ngài Không Hải, Mật giáo khác với Hiển giáo ở nhiều điểm mà điểm nổi bật hơn cả là tư tưởng tức thân thành Phật và pháp thân thuyết pháp. Gọi là pháp thân, tức là đề cập tới chân lý do thân Phật biến hóa ra. Theo Mật giáo, Phật thân do Đại Nhựt Như Lai biến hóa ra để nói pháp. Vã lại, Phật giáo mãi cho đến nay, nếu đem so sánh với sự vật thì Đức Phật đã thành Phật từ lâu mà muốn đạt được phải đòi hỏi thời gian hay phương pháp thể hiện đúng lập trường của các Ngài.

Đối với Hiển giáo, muốn thành Phật phải mất một thời gian lâu dài; còn việc thực hành cũng phải nghiêm chỉnh là lẽ thường. Song theo ngài Không Hải, con người với cái nhìn về Mật giáo bằng con mắt khách quan thì ở đời, phiền não ở ngay trong thân xác này, một khi diệt hết phiền não, tức có thể thành Phật ngay. Tư tưởng “Tức Thân thành Phật” là điểm rất đặc biệt của tông Chân Ngôn. Để đạt được mục tiêu đó, hành giả phải thể nghiệm ở ngay chính đời sống thực tiễn của tôn giáo. Người thực hành theo Mật giáo phải vận dụng cả ba yếu tố: thân thể, ngôn ngữ và tâm niệm mà Đại Nhựt Như Lai chính là sự đồng nhất ấy để cho sự thể nghiệm tôn giáo được chặc chẽ hơn. Nhưng để đạt tới cùng một thể với Đại Nhựt Như Lai, tay phải bắt ấn, miệng niệm chú Đà La Ni, tâm nghĩ tưởng Đại Nhựt Như Lai. Trong lúc hành trì cả ba (tam mật) đạt tới chỗ hiển hiện Phật, Bồ Tát và Minh Vương. Thực hành “Tam Mật” cần có sự nghiêm trì, nhờ đó được sự gia hộ của đức Đại Nhựt Như Lai. Với ý nghĩa đó, việc thực hành theo Chân Ngôn có khác với “lực ngoại tại” của giáo phái Tịnh Độ, cũng như có khác với sự tự lực của phái Thiền. Chính tự hành giả phải thực hành Tam Mật để phát sanh ra công đức, và cũng nhờ vào sự gia hộ của đức Đại Nhựt Như Lai, để đồng thời đạt được mục đích thành Phật và đó cũng chính là khả năng của tư tưởng “tức thân thành Phật”. Ngài Không Hải đề xướng ra như thế, đã ghi đậm nét trong giới tăng sĩ thời kỳ Nara để giữ gìn mối liên hệ chặc chẽ, và chính các vị trụ trì những ngôi chùa: Đông Đại tự, Đại An và ngay cả chùa Hưng Phước với hội Kỳ Nguyện cũng đều thực hành theo và cả đến phái cựu Mật giáo biến thể cũng đã luận về tư tưởng này rất nhiều.

Trong sự nghiệp của ngài Không Hải, có một điểm không thể nào phai mờ là chú tâm tới các hoạt động xã hội. Tại Nhật, buổi đầu trong hệ thống giáo dục, dân chúng cũng đã có trường huấn nghệ tổng hợp, gọi là “học viện huấn nghệ” (Shugei-shu-chi-in), môn sử thế giới cũng có đề ra và đã được bàn thảo rất kỹ càng. Ngài Không Hải cũng còn là mạng mạch cho triều đình. Ngài rất khéo tay trong kỹ nghệ đồ gỗ, đã tạo nên một thắng cảnh tại cố hương của Ngài, gọi là Mãn Nùng Trì (Manno-ike) đến nay vẫn còn.

Ngài chủ trương hoạt động xã hội là nhắm tới sự an lạc cho dân chúng, và làm thế nào không đi xa với lý tưởng. Còn đi sát vào thực tế của xã hội, đối với tất cả chúng sanh phải mở rộng lòng yêu thương vô hạn về cả hai mặt: vật chất và tinh thần để cứu độ, tức là đã thực hành theo phương tiện của trí tuệ Phật. Đó là giá trị rất cao thượng trong tư tưởng Mật giáo đã thể hiện rõ rệt.

Trong lịch sử Nhật Bản thời kỳ Kamakura, các ngài Shunjyo, Eison, Nin-sei mở đầu các công tác xã hội và mãi cho tới nay còn có nhiều tăng sĩ đang thực hiện công tác này một cách hăng say. Tưởng cũng cần nói thêm rằng, tông Chân Ngôn với sự liên hệ sâu xa giữa cuộc sống, hẳn không thể nào cho rằng việc làm xã hội chỉ là việc ngẫu nhiên.

KẾT LUẬN

Chân Ngôn có thể nói là một tông phái luận về chiều rộng cũng rất rộng; xét về chiều sâu cũng thật sâu vô cùng. Người thực hành theo Chân Ngôn, từ lúc bắt đầu cho tới khi thuần thục, phải trải qua các giai đoạn hành trì đều được chuẩn bị sẵn trước.

Tâm nguyện và khả năng của hảnh giả là muốn giải thoát cho bản thân và cứu giúp tha nhân và đó cũng là niềm mong ước hết sức thông thường trong hiện tại. Các phép thần bí và nhiệm mầu của nghi lễ tôn giáo, mãi về sau trong Đại thừa Phật giáo có tư tưởng “tẩy luyện” cũng đang còn rất huyền bí. Các ngôi chùa của tông Chân Ngôn đều giữ tính chất đặc biệt, nhất là việc lễ bái rất phức tạp. Có lẽ phức tạp hơn cả là việc đọc thần chú để nhờ một cơ duyên nào đó phát tâm Bồ Đề và tay bắt ấn để đạt sự linh diệu? Trong vấn đề lễ bái đã có sự thống nhất, còn về nguyên lý và mục tiêu là một điểm khó đạt được, nhưng nhờ vào sức bao dung và tích cực trong lý tưởng, nhất là sự tôn trọng cá nhân trong các hoạt động xã hội, là điểm đặc biệt của tông Chân Ngôn.

Sau cùng, tông Chân Ngôn với các đặc điểm trên, thật quả xứng đáng được tồn tại để thêm phần hào hứng cho thời đại. Vì thời đại như con bịnh của xã hội; còn phương pháp trị bịnh có hiệu quả hay không đều tùy thuộc vào những kế hoạch tốt được ứng dụng.

TÔNG TỊNH ĐỘ

TỔ KHAI SÁNG

Cách đây khoảng 800 năm, vào đời Thừa An năm thứ 5 (1175) Ngài Pháp Nhiên (Honen: 1133-121 2), đạo hiệu là Nguyên Không, sáng lập tông Tịnh Độ. Ngài người huyện Cương Sơn (Okayama-ken), quận Cữu Mễ. Năm lên 9 tuổi cha mất Ngài phát tâm tu hành tại núi Tỷ Duệ. Đến năm 43 tuổi Ngài muốn phổ biến pháp môn Niệm Phật, nên hạ sơn đến Kyoto để thuyết giảng đạo lý. Ngài bắt đầu thành lập tông Tịnh Độ từ đó. Ngài độ được rất đông đệ tử; chẳng bao lâu tông Niệm Phật phát triển lớn mạnh, nên cả hai phái Phật giáo núi Tỷ Duệ và vùng Nara không mấy có thiện cảm, đã mua chuộc Ngài rồi tìm mọi cách để chèn ép. Ngài chủ trương, người Niệm Phật phải phát khởi niềm tin vào sự cứu độ của Phật. Dù đạo đức kém đến đâu, nếu biết niệm Phật cho đến khi thuần thục, tội chướng đều tiêu trừ. Ngài chủ trương: ngừng câu niệm Phật, không thể đoạn trừ được tội chướng đối với tăng sĩ kém đạo đức, và đó cũng chính là tội báo mà Ngài đã đề cập đến trên đây. Ngài có mỗi một tội là hứa trở lại Kyoto nhưng lại hủy bỏ lời hứa, cuối cùng vào năm Kiến Lịch năm đầu (1211) lại trở về nơi THẢO AM tại Yoshi-mizu (Kiết Thủy), và đến ngày 25 tháng giêng năm 1212, Ngài tịch tại đó, thọ được 80 tuổi. Ngôi chùa mang tên Viện Tri Ân đến nay vẫn còn tại đó.

ĐỨC PHẬT CHÍNH VÀ KINH ĐIỂN

Tông Tịnh Độ thờ đức Phật A Di Đà, hai bên tượng Phật A Di Đà, còn có hai vị Bồ Tát là Quan Âm và Thế Chí cũng được thờ chung gọi là Tam Tôn. Tông Tịnh Độ phổ cập được ở khắp mọi nơi.Tông chủ trương trì tụng ba bộ kinh: Phật thuyết Vô Lượng Thọ, kinh Quán Vô Lượng Thọ và kinh A Di Đà. Kinh Vô Lượng Thọ thuyết minh nguyên do bổn nguyện của đức Phật A Di Đà. Kinh Quán Vô Lượng Thọ thuyết về bi kịch tại thành Vương Xá, qua sự tích con vua A Xà Thế là bà Vi Đề Hy bị phế vị. Trong lúc buồn khổ đó, bà tới nghe đức Thế Tôn thuyết pháp và muốn phát nguyện sanh về cõi Tinh Độ của đức Phật A Di Đà. Đây là thể kinh theo lối vấn đáp. Đức Thế Tôn thuyết minh rõ về cách quan sát cảnh giới Cực Lạc, và những nghi vấn mà bà Vi Đề Hy đã nêu ra là, nếu người không tập trung được tinh thần thì làm sao vãng sanh Cực Lạc được? Phật trả lời nên tin sâu vào lời nguyện của đức Phật A Di Đà và thành tâm niệm: Nam Mô A Di Đà Phật, chắc chắn sẽ được vãng sanh Cực Lạc. Do đó, Ngài chỉ dạy phương pháp duy nhất, Niệm Phật. Kinh A Di Đà là bộ kinh ngắn nhất phân ra làm hai phần: phần đầu thuyết minh cảnh trí cực kỳ trang nghiêm đẹp đẽ của cõi Cực Lạc. Hành giả muốn sanh về cõi đó phải chí tâm niệm Phật, từ một đến 7 ngày cho được nhất tâm; phần sau thuyết minh: chư Phật ở 6 phương đều chứng minh rằng người nào chuyên tâm trong việc niệm Phật, đều được vãng sanh về cõi Cực Lạc. Điều đó chắc chắn nhất định.

Ngoài ba bộ kinh ấy, Ngài Thế Thân (người Ấn Độ) còn làm ra bộ “Vãng Sanh luận” (phần kệ phát nguyện của Ưu Bà Đề Xá trong

kinh Vô Lượng Thọ) trong đó cả ba bộ kinh đều được sử dụng cho việc luận giải này. Trong phần lý luận cũng có giải thích rõ cõi

Cực Lạc. Vì thế, ngài Pháp Nhiên cũng chịu ảnh hưởng rất nhiều

về tư tưởng này.

LỊCH SỬ

Trong số đệ tử ngài Pháp Nhiên, có ngài Thánh Quang Phòng Biện Trường (1162-1238) truyền bá tông Tịnh Độ tại vùng Cữu Châu (Kyushu) và lập ra phái Trân Tây; phái này trở thành phái chính của tông Tịnh Độ ngày nay. Ngài là tổ thứ 2 của tông Tịnh Độ, người kế truyền là ngài Lương Trung (Ryuchu: 1199-1287) sáng lập chùa Quang Minh ở Kamakura, là tổ thứ ba.

Việc trước thuật của hai Ngài sau này đối với tông Tịnh Độ, rất đáng kể. Mặt khác, đệ tử ngài Pháp Nhiên là ngài Chứng Không có lập ra một phái gọi là Tây Sơn, và đồng thời Ngài là sơ tổ của phái Tịnh Độ Tây Sơn ngày nay. Sau có ngài Thân Loan (Shinran: 1173-1262) lại ra sức xiển dương tông Tịnh Độ tại vùng Bắc Lục rồi tới vùng Quảng Đông (Tokyo). Cuối cùng Ngài trở lại Kyoto để hoạt động, mãi tới nay còn lưu truyền lại phái Tịnh Độ Chân Tông. Sau ngài Lương Trung, tông Tịnh Độ bị suy tàn một thời gian, cho tới tổ thứ 7 là ngài Thánh Nghệ (Shogei: 1341-1420) mới phục hưng tông phái trở lại.

Ngài là vị Tổ được nhiều người ngưỡng mộ trong thời kỳ trung hưng (thế kỷ 15). Về sau, vào thời Mạc Phủ Đức Xuyên quy y theo Phật giáo, cho nên vào thời kỳ Edo (thế kỷ 17) có nhiều ngôi chùa đã mở rộng cho việc nghiên cứu và đào tạo Tăng tài, nhờ đó tông Tịnh Độ đã phát triển lớn mạnh.

Thời cận đại, ngài Luơng Kỳ Biện Minh (Ryoki-Benmei: 1859- 1920) lập ra hội Quang Minh. Ngài Trung Vỹ Biên Khuông (Chio-Ben-ku: 1876-1971) lập hội Cộng Sanh và có thể nói đây là một cuộc vận động rất tích cực trong việc hoằng pháp lợi sanh.

GIÁO THUYẾT

Tịnh Độ tông y cứ vào lời dạy của đức Phật A Di Đà có phát 48 lời nguyện, nguyện cứu độ chúng sanh nào thành tâm niệm: Nam Mô A Di Đà Phật. Nhờ đó cho dù có tội căn sâu dày cũng được cứu độ.

Hiện tại, mỗi ngày ta giữ tâm trong sáng, sẽ đạt đến chân hạnh phúc và sau khi chết có thể được vãng sanh về cõi Tịnh Độ. Lời dạy ấy, chính ngài Pháp Nhiên, năm 43 tuổi đã đọc được trong kinh Quán Vô Lượng Thọ Sở của đại sư Thiện Đạo, đời Đường (618-907). Việc nhất tâm chuyên niệm đức Phật A Di Đà trong lúc đi, đứng, nằm, ngồi, đều giữ câu niệm Phật không rời, thì nghiệp lực sẽ chuyển trong chánh định, chắc chắn “nguyện của Phật và của hành giả sẽ ứng hợp nhau. Đó là những lời nguyện thâm thiết, dù hành giả có thiếu sáng suốt đi chăng nữa, một khi đã tin sâu vào lời nguyện của đức Phật A Di Đà, liền niệm Nam Mô A Di Đà Phật, ngoài ra không nghĩ gì khác, chính lúc đó ta cũng đã có sự tự giác rồi. Căn cứ vào những lời nguyện đó, ngài Pháp Nhiên mỗi ngày đều không quên câu niệm Phật, nên sau khi rời khỏi núi Tỷ Duệ đến Kyoto, Ngài cũng dạy phương pháp niệm Phật ấy. Sự giáo huấn của Ngài, một phần do chiến tranh liên tục, người tin ở vào thời kỳ mạt pháp và hầu hết đều là giới bình dân, nên rất phù hợp với phương pháp ấy trong khi thực hành đều không có sự cách biệt. Sự giáo huấn ấy đặt trên căn bản, theo những điều trước thuật của Ngài trong “Tuyển trạch bổn nguyện niệm Phật tập” đều chỉ dạy đầy đủ rõ ràng. Ngoài ra, Ngài còn đề cập đến pháp môn niệm Phật trong tập di chúc “Nhất mai khải thỉnh văn” (Ichimai

Kosho bun). Có thể nói người đời cần phải bỏ mọi tạp niệm, chuyên nghĩ tới sự cứu độ của đức Phật, cũng như phải tin vào tha lực, bằng cách niệm Nam Mô A Di Đà Phật, sẽ được thành công như ý nguyện. Ngoài ra, tông Tịnh Độ cũng còn dạy rằng, nhờ vào tha lực là cách để thực hành, nên tin sâu vào sự cứu độ của đức Phật A Di Đà do lời thệ nguyện của Ngài. Nếu người nào niệm thành tâm, thân tâm được an ổn trong lúc làm việc, cũng như hiện đời được thư thái, nhẹ nhàng. Bất cứ lúc nào ta cũng vừa niệm Phật, vừa nghĩ đến cuộc đời vô thường hữu hạn, chung cục sẽ được bình yên; sau khi chết sẽ được vãng sanh về cõi Tịnh Độ của đức Phật A Di Đà. Đó là ta biết nghĩ đến điều lợi ích thiết thực cho đời này và đời sau.