Liên Hoa Sanh

PHẦN 3 - “UỔNG TỬ” BIẾN THÀNH “VÃNG SANH”

Chúng ta thường nói muốn vãng sanh Cực Lạc, nhưng rất nhiều người lại không hiểu rõ ý nghĩa của “Vãng sanh”, cho nên miệng tuy thường nói muốn vãng sanh Cực Lạc, mà thực tế thì thường phải uổng tử (chết uổng) tại cõi Ta Bà. Chú ý: chữ “uổng” trong từ uổng tử là chữ “uổng” trong từ oan uổng. Vãng sanh Cực Lạc vốn hoàn toàn không có ý là chết đi, cũng không phải là cái thân máu thịt này chết đi thì mới đến được thế giới Cực Lạc. Chúng ta theo mặt chữ để đơn giản mà hiểu ý nghĩa của vãng sanh Cực Lạc, đó là đã đến rồi thì không thoái lui, sống tại thế giới thanh tịnh, hạnh phúc của đức Phật, hoặc cũng có thể nói đó là tiến thẳng đến sự sống hạnh phúc nhất, không bị ph iền não, đau khổ gây hại, không bị áp lực bức bách trói buộc. Cho nên vãng sanh là sống hạnh phúc trong hiện tại, hiện tại cùng với đức Phật tay nắm taysống trong hoan hỉ từ bi, thẳng đến vĩnh viễn. Nếu cứ một mực bảo rằng “chết đi” thì phải bảo rằng phiền não, đau khổ đều chết đi, chứ không nhất định là cái thân thể máu thịt chết đi. Phiền não, thống khổ mà chết đi thì tâm hạnh phúc!

Cho nên vãng sanh hoàn toàn không phải là trải qua những ngày tháng phiền não bị thống khổ bức bách, mà một mặt thì niệm Phật, một mặt thì mang tâm lo lắng rằng khi ta chết rồi, không biết có thể đến thế giơí Cực Lạc hay không. Quan niệm về vãng sanh và cách thức sống như vậy thì rất có thể bị chết oan uổng ở thế giới Ta Bà này, đó gọi là uổng tử tại Ta Bà, hoàn toàn không phải là Vãng sanh Cực Lạc.

Nói như vậy hoàn toàn không phải là tôi đây tự đặt ra, mọi người đọc kinh A Di Đà đều thấy kinh nói rõ ràng “Không có các thứ đau khổ, chỉ cảm thọ các thứ hạnh phúc, cho nên gọi là Cực Lạc”, đó cũng chính là không có các thứ phiền não, đau khổ, mà chỉ có sự thọ nhận cái thế giới sống mà thân tâm thanh tịnh, hạnh phúc. Gọi là thế giới Cực Lạc, hoàn toàn không phải là cái thân thể máu thịt chết đi mà gọi là Cực Lạc, mọi người dứt khoát chớ hiểu lầm!

Trong kinh A Di Đà có một đoạn: “Nếu có người đã phát nguyện, đang phát nguyện, sẽ phát nguyện muốn sanh vào nước Phật A Di Đà, thì trong quá khứ, hoặc trong hiện tại, hoặc trong tương lai, trong vị lai được A nậu đa la tam niệu tam bồ đề tại quốc độ ấy mà không bị thoái chuyển”. Đại sư Ngẫu Ích giải thích kinh văn cho chúng ta nói đến đã phát nguyện, đã sanh Cực Lạc, nay phát nguyện, nay sanh Cực Lạc; sẽ phát nguyện, sẽ sanh Cực Lạc, rõ ràng nói cho chúng ta rằng: “nay phát nguyện, nay sanh Cực Lạc”. Từ “nay” có thể giải thích là”đời sống này”, cũng có thể giải thích là “ngay bây giờ”, ý nói người muốn vãng sanh Cực Lạc trong hiện tại thì có thể sống hạnh phúc trong hiện tại. Đó cũng là bảo rằng, người quả thật phát nguyện vãng sanh Cực Lạc, thì bây giờ phải tự nguyện bỏ đi mọi phiền não, áp lực, thì có thể ngay tức khắc được hạnh phúc, thanh tịnh. Bốn mươi tám đại nguyện của Đức Phật A Di Đà bảo, sanh vào nước Cực Lạc được mọi thứ phúc lợi xã hội của người dân của nước này. Kinh A Di Đà nói: nay nguyện, nay sanh. Hợp lại mà nói thì tức là hiện tại quả thực muốn sanh vào Cực Lạc thì hiện tại sanh vào Cực Lạc, đương nhiên là đại nguyện của Đức Phật A Di Đà, ngay bây giờ có thể đem đổi mà lãnh các phúc lợi trong cuộc sống của người dân Cực Lạc. Còn người không bỏ đi được cõi ưu phiền của cõi Ta Bà thì đương nhiên phải lãnh những khổ vị của cõi Ta Bà. Đó là do tự tâm lựa chọn vậy.

Gọi là “Lâm chung” hoàn toàn không phải chuyên chỉ cái lúc sanh mạng sắp kết thúc.

Nếu chúng ta hiểu rõ tâm niệm của chúng ta là sanh, diệt trong từng sát na, thì chúng ta mới có thể hiểu được từng sát na một điều là lâm chung, đều là trước đoạn kết thúc, đồng thời là sau đoạn sanh khởi. Nghiêm túc mà nói sự “tiếp dẫn lúc lâm chung” của Đức Phật A Di Đà, chính là sự tiếp dẫn trong từng sát na. trong mỗi sát na, tâm của Đức Phật, tâm của chúng ta đều liên tiếp với nhau, chưa bao giờ bị đứt đoạn. Trong mỗi sát na, Đức Phật đều dẫn chúng ta đi qua cuộc sống hợp lý và tươi vui. Sự dẫn đạo liên tục không gián đoạn này chính là sự dẫn đạo trong lúc lâm chung, trong từng sát na! người mà trong hiện tại nguyện ý quay mặt về Đức Phật mà nhận lấy sự tiếp dẫn là người trong hiện tại vãng sanh vào Cực Lạc, đến cuộc sống cuộc sống hạnh phúc của Đức Phật, thì không phải chết oan uổng tại thế giới Ta Bà!

Có một câu nói rất phổ biến là “Người trong chốn sông hồ thân mạng không do mình làm chủ”, câu này tương đương với “buông xuôi”. Hầu hết người ta đều rất buông xuôi, rất mù mịt, cứ theo dòng thế tục mà qua ngày, sống rất uổng phí ở cõi Ta Bà! Thực ra, rất ít người có trí tuệ, có dũng khí dám vãng sanh Cực Lạc tự do, tự tại.Phần lớn người ta đều cam tâm mà theo “Người trong chốn sông hồ thân mạng không do mình làm chủ”.

Trong lúc đêm khuya vắng vẻ, nếu chịu phản tỉnh, tin rằng phần lớn người ta sẽ biết được: Chạy theo danh lợi càng nhiều thì hoàn toàn không khiến cho mình hoặc khiến cho người khác thân hạnh phúc. Nhưng dù cho có được như thế thì thâ n mình cũng không do mình làm chủ được; dùng tuổi thanh xuân một cách uổng phí để bôn ba về danh lợi, rồi đến một ngày sẽ ngã xuống vì bệnh; một ngày ngã xuống vì bệnh rồi, thì mới phát hiện rằng

danh lợi vốn không thể làm giảm nhẹ đau khổ. Đến khi chết thì danh lợi cũng không có chỗ dùng.

Một số người bình tĩnh mà suy nghĩ, cũng biết được rằng, có được cảm tình thì không hề thêm được hạnh phúc.Thế mà thường thường không kiểm soát được thân, cứ chạy theo danh lợi, cảm tình mà chết, chết thật oan uổng!

Rõ ràng mọi người đều biết rằng lối sống quá bận rộn và không có qui luật thì không tốt cho sức khỏe mà lại với không kiểm soát được thân, bận rộn đến mệt mỏi mà thân sanh bệnh. Rốt lại không có cách gì chữa bệnh, lại không ai có thể thay thế, chỉ còn cách là chết oan uổng.

Vì sao nói đây là chết uổng? Vì vốn có thể thấy rõ chân tướng của đời người để sống cho tốt đẹp; nhưng lại không thấy rõ như thế, nên cứ mù mù mịt mịt cùng với người ta sống bừa chết bừa; đó chính là oan uổng! Vốn có thể sống thanh tịnh, tự tại và chết hạnh phúc trang nghiêm, nhưng vì một niệm u tối mà phải sống rất khổ, sống mà không làm chủ thân mạng, lại chết không rõ ràng, sợ hãi kinh hoàng, đó chính là oan uổng! Vốn có thể khai phát Phật tính mà tiến đến thành Phật hạnh phúc vô ưu, thế mà lại bận rộn suốt một đời, khổ cực suốt một đời, lại tạo ra đau khổ, luân hồi cho đời sau, đó chính là oan uổng! Khổ mà chẳng có chút giá trị gì, bỏ mất cái hạnh phúc thanh tịnh đáng có. Rốt lai, bạn muốn vãng sanh tại thế giới Cực Lạc, hay là muốn uổng tử tại cõi Ta Bà?

Hỏi như thế, tôi nghĩ rằng người có lý trí là người không chọn uổng tử nơi cõi Ta Bà. Vấn đề là tuy không muốn uổng tử tại cõi Ta Bà, nhưng nếu mỗi ngày thân không do mình kiểm soát, cứ tạo ra điều kiện cho việc chết oan uổng, thì đương nhiên khi nhân duyên đã đầy đủ, dù không muốn chết oan uổng, cũng không kiểm soát được thân. Thế thì phải làm sao?

Thế thì, nếu không hạ quyết tâm, không có dũng khí, không có trí tuệ thì không thể vãng sanh Cực Lạc!

Muốn vãng sanh Cực Lạc thì cần phải hiểu rõ những điều kiện chân chính tất yếu là gì; lại nữa, phải luôn luôn kiểm tra mình có phù hợp với điều kiện hay không, mới không phải là ngoài miệng nói muốn vãng sanh Cực Lạc, mà suốt đời cứ bận bịu khổ đau, kết quả là vẫn chết uổng ở cõi Ta Bà. Ví như có người ngày nào cũng nói anh ta sắp đi Mỹ, ngày nào cũng thấy anh ta chuẩn bị hành lý, sắp xếp bao lớn, bao nhỏ, mọi người thấy anh ta ra dáng

là người sắp xuất ngoại. Kết quả là sau đó một thời gian anh vẫn không lên máy bay.

Lại có người xem ra ngày ngày không hề sắp xếp hành lý, đi đâu cũng không nói mình sắp đi Mỹ, nhưng rốt cuộc sau đó, anh đã đáp máy bay sang Mỹ.

Bạn có thấy chuyện này có kỳ lạ lắm không? Thực ra chẳng có chút gì kỳ lạ cả, vì đâu có ai quy định rằng, đi Mỹ thì phải chuẩn bị cho thật nhiều hành lý! Ngày ngày chuẩn bị hành lý hoàn toàn không phải là điều kiện để có thể đi Mỹ. Những điều kiện đi Mỹ là phải làm hộ chiếu cho được, thị thực nhập cảnh, mua vé máy bay cho dược. Một người bề ngoài hoàn toàn không có vẻ chuẩn bị hành lý, nhưng lại có thể đi Mỹ được là vì những gì cần anh ta đều đã hoàn tất, thì đương nhiên anh có thể đi được. Còn người kia ngày nào ngoài miệng cũng nói sắp đi Mỹ, nhưng vì không thực hiện đầy đủ các điều kiện để đi Mỹ- không làm hộ chiếu, không thị thực nhập cảnh, cũng không có vé máy bay mà ngày ngày cứ lo sắp xếp hành lý, lấy kem đánh răng, bàn chải, quần áo, khăn lông mà gói lại bỏ vô vali, khiến người ta nhận thấy anh ta ra vẻ sắp xuất ngoại. Kết quả ư? Lẽ đương nhiên là không đi được. Điều này chẳng có chút gì là kỳ lạ, đó là vì anh ta đã không làm những gì cần phải làm!

Vãng sanh vào thế giới Cực Lạc cũng như vậy, phải hiểu rõ các điều kiện. Đại sư Ngẫu Ích bảo, những điều kiện quyết định để vãng sanh Cực Lạc là tín và nguyện, phải có lòng tin và nghị lực. Nếu điều kiện phải thưc hiện này mà không được thực hiện thì dù có thực hiện thật nhiều hình thức bên ngoài thì cũng chẳng dính dáng gì với nội dung. Nếu có được các điều kiện cần phải có thì nhất định có thể vãng sanh Cực Lạc. Tín và nguyện đều không phải điều kiện bên ngoài, không cần phải cầu xin người khác, đó chỉ là vấn đề nội tâm của chính mình mà thôi, chỉ là vấn đề quan niệm, khoảnh khắc của một niệm mà thôi.

Rốt lại vãng sanh Cực Lạc là dễ hay khó?

Thường thường các vị lão Bồ Tát (các cư sĩ đã lớn tuổi) đã học Phật hai ba mươi năm hỏi tôi câu hỏi ấy. Họ thắc mắc: tại sao có người bề ngoài thường có vẻ không dụng công niệm Phật, đến lúc lâm chung lại bình thản cười hì hì mà đi. Nhìn thấy những người như thế, ta có cảm giác vãng sanh Cực Lạc rất dễ. Mặt khác, có một số người xem ra suốt ngày dụng công lần hạt niệm Phật, sớm tối đều ra sức lạy Phật, vẫn thường đến các hội nghe kinh, thế mà bình thường lại âu sầu phiền não, đến khi lâm chung thì lại điên đảo, không thích niệm Phật, thậm chí còn xuất hiện những hiện tượng không tốt, lại có người nghe niệm Phật thì tức giận. Nhìn thấy những người như thế, ta có cảm giác vãng sanh Cực Lạc là rất khó.

Rốt lại vãng sanh Cực Lạc là dễ hay khó?

Thật ra, người mà trong lòng đã có đầy đủ lòng tin, thật sự mong muốn vãng sanh thì vãng sanh Cực Lạc rất dễ, chỉ trong khoảnh khắc một niệm mà thôi, so với Uổng tử tại Ta Bà quả là đơn giản hơn, lại hạnh phúc hơn. Nhưng đối với người không hiểu rõ được điều kiện hoặc trong lòng không chân thật tin tưởng, mong muốn thì vãng sanh Cực Lạc rất khó.

Người như thế rất có thể chỉ thường thường hoạt động ở trong khuôn khổ Phật giáo, hùa theo người khác mua tràng hạt, mua pháp khí (chuông, mõ, tượng...) mua áo tràng, giống như ví dụ đã nêu trên, miệng thì nói sắp đi Mỹ, mà ngày ngày cứ sửa soạn hành lý, mua vali,mà không chịu thực hiện các điều kiện cần thiết như hộ chiếu, thị thực nhập cảnh vv...Anh ta bề ngoài xem ra rất giống người sắp xuất ngoại, nhưng lại không thực hiện các điều kiện cần thiết,cho nên không xuất ngoại được. Anh ta có hình thức bên ngoài là cầm tràng hạt niệm Phật, nhưng lại không thật sự dùng tín tâm mà niệm Phật, đồng thời thiếu lòng mong muốn bỏ đi những thứ tạp nhạp trong tâm, thiếu cái quyết tâm, cái nguyện lực, chân chính “mong muốn hạnh phúc”. Thiếu phần chân tín, chân nguyện này thì đương nhiên không tránh khỏi Uổng tử tại Ta Bà. Suốt một đời này khổ nhọc chuẩn bị hành lý, cũng chỉ để dùng trong sự luân hồi của cõi Ta Bà mà thôi.

Chúng ta đã quyết định muốn vãng sanh thì những sự việc lớn nhỏ trong sanh hoạt hường ngày, sự việc nào cũng là một khảo đề, cũng đều khảo nguyện lòng tin và sức nguyện của chúng ta đã đủ hay không đủ. Mỗi một cuộc khảo hạch đều là một then chốt trọng yếu, đều quyết định chúng ta được vãng sanh vào Cực Lạc hay bị Uổng tử ở Ta Bà.

Ví như: Một hôm, một ký giả của một tờ báo đến tống tiền Lão Hòa thượng Quảng Khâm, anh ta chìa tay về phía Lão Hòa thượng, nói: “Đưa tiền đây, nếu không đưa tiền thì cây bút của tôi lợi hại lắm đó. Ngày mai tôi sẽ viết một bài về ngài để đăng báo, bảo đảm rằng không có ai sẽ đến sơn môn của ngài nữa!” Nhưng lão Hòa Thượng Quảng Khâm là người quyết tâm nguyện ý vãng sanh Cực Lạc,là người có đầy đủ tín nguyện, có lòng tin thì

không có sợ hãi, ưu phiền; có lòng tin thì không sợ! (Hễ sợ thì không có lòng tin!) Lão Hòa thượng một lòng mong muốn vãng sanh Cực Lạc vốn chẳng cần biết ngày mai trên báo viết tốt hay xấu về ngài. Ngài vốn chẳng cần biết tới có người hay không có người đến chùa miếu của ngài. Cho nên ngài chỉ nói với kẻ tống tiền ấy rằng: “Xin ông viết báo về tôi, càng xấu càng tốt, vì mọi người cung kính tôi, cầu xin tôi gia trì, tôi phải ngày ngày niệm

chú Đại bi,trì nước Đại bi;nếu mọi người đều bảo tôi là xấu mà không cung kính tôi, không ai tìm đến tôi, thì tôi mới được yên tịnh mà niệm A Di Đà Phật”.

Mấy câu nói ấy của Lão Hòa thượng chính là lời khẳng định tín, nguyện đầy đủ, nhất tâm niệm Phật. Anh ký giả kia nghe xong rất đỗi ngạc nhiên, quả là anh ta đi khắp đây đó không thấy ai như Lão Hòa thượng này, cho nên anh hết dám tống tiền ngài nữa. Lão Hòa thượng đã y theo lòng tin và sức nguyện muốn vãng sanh Cực Lạc, nên ngay đó đã thoát khỏi nạn tống tiền, đồng thời cũng hàng phục được cái tâm niệm xấu của đối phương, đó

đây đều vãng sanh Cực Lạc. Đó chính là khảo đề về tín và nguyện trong sinh hoạt thường ngày.

Nếu Lão Hòa thượng không nghĩ đến ước nguyện vãng sanh Cực Lạc, thì ngài đã không bỏ được thế giới này mà sẽ phải vướng mắc vào sự phê bình ngài trên báo, sẽ phải vướng mắc vào việc có hay không có người đến chùa miếu, sẽ phải sợ anh ký giả tống tiền kia, sẽ phải sợ đưa tiền thì cứ bị tống tiền hoài, mà không đưa tiền thì thanh danh bị bôi nhọ trên báo. Nếu trong lòng càng sợ anh ta, càng buông không được, càng vướng mắc, nhất định càng có nhiều phiền bực, thế là ngày ngày mang sầu thọ khổ, không thể “không có các thứ khổ, chỉ có các thứ vui”. Như thế thì nhất định sẽ uổng tử tại Ta Bà, không thể vãng sanh vào Cực Lạc.

Lão Hòa thượng tuy bề ngoài vừa gầy ốm vừa bé nhỏ, nhưng lòng tin vào Phật, lòng tin vào Phật tính của chính mình thì lại mạnh mẽ to lớn vô cùng! Ngài biết rằng, các tướng trạng của thế gian đều hư ảo như cảnh mộng. Cho nên ngài quyết bỏ cảnh mộng mà giác tỉnh! Ngài quyết bỏ thế giới Ta Bà! Ngài quyết ngay liền vãng sanh Cực Lạc tự do, tự tại!

Nguyện lực như thế quả là mạnh mẽ, to lớn vô cùng!

Anh chàng tống tiền kia dùng danh lợi làm bửu bối để uy hiếp, Lão Hòa thượng lại xem đó là thứ đồ rác rưởi phải bỏ đi. Lão Hòa thượng không bị danh, lợi, vinh làm trở ngại tâm; sỡ dĩ thế là do nguyện lực muốn vãng sanh Cực Lạc của ngài.

Chúng ta thử xem “nguyện lực” muốn vãng sanh của Lão Hòa thượng.

Chúng ta thử xem xét cái “nguyện lực” chân chính muốn vãng sanh và sự “buông bỏ” không ngần ngại của Lão Hòa thượng để thấy rằng phước báo và trí tuệ của Lão Hòa thượng là hiếm có trên đời. Phần đông người ta không buông bỏ được, không dám buông bỏ, vì sợ rằng buông bỏ đi thì sẽ mất cái gì đó, sợ rằng buô ng bỏ xong thì không còn có gì.

Như thế là không hiểu Phật pháp, không có tín tâm, cũng giống như sợ rằng đi đại tiện sẽ mất cái gì đó.

Câu nói đầu tiên khi thành đạo của đức Phật Thích Ca Mâu Ni của chúng ta là sự cảm thán và sự cảm khái vô cùng. Ngài liên tục dùng hai cảm thán từ “lạ thay!”, “lạ thay!”, thật là một sự cảm thán kỳ lạ! Thần kỳ! Vì sao lại thần kỳ? Vì tất cả chúng sanh cùng với Phật đều cùng có đức tướng trí tuệ giống nhau, do đó mà thần kỳ vậy! Nhưng cũng rất đáng tiếc, chỉ vì sự chướng ngại của vọng tưởng và chấp trước mà chúng sanh hoàn toàn mất đi trí tuệ Phật tính và phước báo vốn có của mình, không chứng được những thứ ấy; cũng là vì không có cách nào khai phát hiển lộ cái bảo tàng của chính mình. Câu nói: “Lạ thay! Lạ thay! Tất cả chúng sanh đều có đức tướng trí tuệ của Như Lai,chỉ vì vọng tưởng,chấp trước mà không chứng được đức tướng ấy”, chúng tôi nghĩ rằng, đa số Phật giáo đồ đã nghe câu này, nhưng những người tin và có thể thọ dụng thì rất ít.

Khi mới khai ngộ, Lục Tổ (Huệ Năng) cũng cảm thán rằng “ Từ bao giờ, tự tính vốn đầy đủ”! Phật tính của chúng ta vốn viên mãn đầy đủ, cái gì cũng có. Tín tâm của Phật giáo đồ chúng ta là phải tin đức Phật, lại còn phải tin tự mình cũng có Phật tính, giống như đức Phật. Chúng ta tin rằng, phước báo và trí tuệ vốn có của chúng ta bình đẳng với đức Phật, chỉ vì chúng ta vọng tưởng, chấp trước quá nhiều chướng ngại, nên không hiển lộ ra được, giống như mây đen quá nhiều nên khiến ánh sáng mặt trời không thể xuyên qua mà hiển lộ được.

Do đó, chúng ta quyết không nên xem nhẹ ý nguyện “mong muốn vãng sanh Cực Lạc”, nhất quyết không nên xem nhẹ sự “buông bỏ”. Ý niệm này về sự buông bỏ ở thế giới Ta Bà này, cũng giống như sự tiêu tan của mây đen, khiến Phật tính vốn có có thể hiển lộ ra.

Nên biết, buông bỏ mây đen, phá tan mây đen chẳng hề mất đi ánh sáng mặt trời, việc gì phải lo! Buông bỏ vọng tưởng và chấp trước thì phước báo và trí tuệ vốn có mới có thể hiện ra. Nguyện sanh Cực Lạc, niệm Phật chính là niệm Phật hiệu để phá tan mây đen của vọng tưởng chấp trước, khiến cho Phật quang hiển hiện ra, cũng khiến cho sự diệu dụng của Phật lực hiển hiện ra. Phải biết rõ những chướng ngại trong tâm chúng ta, “dính mắc cái này, lo

toan cái kia” chính là mây đen. Chúng ta nhờ chuyện này của Lão Hòa thượng mà ít nhiều hiểu được cái sức mạnh của “tín”, “nguyện” và những khảo đề về tín trong sinh hoạt hàng ngày.

Đại sư Ngẫu Ích nói: Tín và nguyện là điều kiện quyết định vãng sanh. Nhưng chưa chắc người có tín tâm đã phát nguyện. Còn người đã phát nguyện thì nhất định đã có đủ tín tâm.

Cho nên then chốt của vãng sanh quyết định ở “nguyện”. Có người nói: “Có chứ! ngày nào tôi cũng niệm bài nguyện văn nguyện sanh Tây Phương”. Phải biết rằng, cứ theo từng chữ mà niệm bài nguyện văn chưa chắc đã là chân thực có lòng. “Nguyện” là mong cầu chân chính, ước muốn chân chính trong lòng. Người thành tâm phát nguyện không chỉ là người niệm bài nguyện văn trước đức Phật, mà còn lấy nguyện ước này là người dẫn đạo, cũng như khi Lão Hòa thượng bị tống tiền, ngài lấy nguyện ước này làm chủ đề. Ngài chỉ có một đại nguyện này, hoàn toàn không hy vọng người đời cung kính cúng dường tấm lòng của ngài, thậm chí cũng không cố ý nguyện làm nên sự nghiệp gì cho Phật giáo.

Có lần một vị cư sĩ đưa một vị Hoa Kiều Thụy Sĩ đến bái kiến ngài. Vị cư sĩ này giới thiệu với Lão Hòa Thượng: “Vị Hoa Kiều nay là một phú hào ở Thụy Sĩ, nếu ngài giúp ông ta học Phật thì sau này ngài muốn làm sự nghiệp gì của Phật giáo, ông ta đều giúp đỡ.”

Lão Hòa thượng chỉ nhắm mắt, nhẹ nhàng đáp: “Tôi không muốn làm gì cả”. Lão Hòa thượng đang ở trong tâm trạng không muốn làm gì, chỉ làm sự việc vô lượng vô biên cứu độ chúng sanh. Ngài cứu độ chúng sanh là tự nhiên vậy, là vì đức hạnh của Phật tính tuôn chảy, tự nhiên vĩ đại, tự nhiên cảm được lòng người.

Có người thấy ngài ngày ngày bị rất nhiều người vây quanh hỏi han thắc mắc, thì cảm khái nói với ngài: “Lão Hòa thượng, quả thật ngài đang độ cho đông đảo chúng sanh!” Lão Hòa thượng chỉ bình tĩnh đáp: “ Hàng ngày tôi ăn no, nhàn nhã không làm việc gì”. Nếu dùng con mắt hữu vi của người bình thường chúng ta mà nhìn thì ngài phải rất bận rộn và rất mệt mỏi. Nhưng vì tâm của ngài không bị chấp trước ngăn ngại, cho nên ngài chỉ cảm

thấy “ăn no, nhàn nhã, không làm việc gì”. Vì trong lòng không có việc gì, việc gì cũng đều buông bỏ, nên tự nhiên thanh thản, an vui! Vì trong lòng không có việc gì, nên trí tuệ mới trống không linh mẫn, mới có thể quán chiếu, mới có thể làm tốt mọi sự mà không mệt mỏi, chỉ cảm thấy rất nhàn nhã. Nếu có ai thấy đông đảo người mà trong lòng phiền bực, vội lo lắng mà mệt nhọc với được hay không được, trong lòng đã bị ngăn ngại thì sẽ quán

sát không rõ ràng, việc gì cũng không làm tốt được.

(Ai bảo chúng ta không tin Phật quang, tin mây đen!)

Phần lớn người trong chúng ta không có ước nguyện vãng sanh chân thực, việc gì ở cõi Ta Bà này cũng dính vào, chấp trước, lo được lo mất, đó cũng chính là mây đen gây nhiều trở ngại, ánh sáng mặt trời không xuyên qua được, còn Lão Hòa thượng thì có ước nguyện vãng sanh chân thực, không vướng mắc vào đâu, lại có trí tuệ thấu suốt, rọi sáng mọi sự vật rõ ràng minh bạch. Ai bảo chúng ta không tin Phật, không tin vào trí tuệ phước báo vốn có

của chúng ta, mà tin vào vọng tưởng chấp trước, tạo nên nhiều mây đen như thế?! Mây đen càng nhiều thì càng không có phước báo, càng không có trí tuệ.

Nếu người tham gia khảo hạch đều có kinh nghiệm, hoàn toàn không càng lúc càng khẩn trương, dính mắc thì thành tích sẽ tốt. Trái lại, càng dính mắc thì càng lo được lo mất thì thành tích có thể càng kém. Vì áp lực lớn, quá khẩn trương, huyết quản sẽ co rút lại, máu đưa dưỡng khí cung cấp cho não không đủ, khiến cho người bình thường thông minh cũng sẽ biến thành ngốc nghếch. Lại nữa, khi áp lực lớn, thân và tâm đều trơ cứng không linh hoạt,phản ứng sẽ trở nên kém đi. Đồng thời chúng ta có thể quan sát người khẩn trương thì thường không được an vui, cái ấn tượng gây cho người ta cũng không tốt. Cho nên nếu đâu đâu cũng không được tốt lành, thì đó là do phước báo vốn bị “dính mắc, chấp trước” làm mai một đi mà không hiển lộ đầy đủ. Sự khẩn trương lo được lo mất như thế thật là rất oan uổng, quả là phải “Uổng tử tại Ta Bà”, vì sao chứ? Vì thiếu cái nguyện lực chân thật muốn vãng sanh Cực Lạc, cho nên đối với những danh nhỏ lợi nhỏ đều bị dính mắc, bị trở ngại kết quả ư? Cũng là chẳng được gì cả! Chỉ một việc là biến thành tên quỷ quèn, nội tâm không bỏ được, chịu khổ, không thể cảm nhận hạnh phúc; ngoài ra quả thực không được gì cả.

Chúng tôi không hề khuyên mọi người tham qua khảo hạch không cần phải học cho tốt, mà khuyên họ hãy cởi bỏ cái áp lực bức bách về việc lo được lo mất, khiến cho trí tuệ, phước báo của Phật tính chúng ta có thể hiển lộ đầy đủ, từ đó mà có thể học hành giỏi, làm việc giỏi. Như thế, dù không cố ý mong muốn tham gia khảo hạch tốt cũng vẫn được tốt.

Giống như Lão Hòa thượng Quảng Khâm, ngài không hề mong muốn mọi người cung kính ngài, mọi người cũng tự nhiên cung kính ngài. Nên biết rằng, mây đen một khi đã tan thì ánh mặt trời tự nhiên hiển lộ, muốn ngăn cản cũng không ngăn cản được. Nếu còn mây đen giăng kín thì có muốn thấy ánh mặt trời, có cố cầu như thế cũng không cầu được. Phước báo, trí tuệ của chúng ta cũng như thế. Nếu có tín, nguyện, chịu buông bỏ, phá tan mây đen trong tâm thì phước báo, trí tuệ tự nhiên hiển lộ, có ngăn cản cũng không ngăn cản được, chớ nên cưỡng cầu cái gì khác. Người mà chịu vén mở đám mây đen, thì có thể làm lộ ra ánh sáng và phước báo một vùng. Nếu chịu vén mở toàn bộ mây đen thì có thể làm lộ ra vô lượng ánh sáng trọn đầy, đó là điều tự nhiên vậy.

Vãng sanh thế giới Cực Lạc, hưởng thọ mọi an lạc chính là phước báo trí tuệ to lớn nhất của chúng ta.

Người nguyện vãng sanh Cực Lạc, nhất định chịu vén mở mây đen, người không chịu vén mở mây đen thì không có ước nguyện chân chính.

Khi định nghĩa chữ “nguyện”, Đại sư Ngẫu Ích giải thích là “chán bỏ Ta Bà, vui cầu Cực Lạc”. Ý nghĩa của chán bỏ không phải là bảo chúng ta thật ghét, thật chán, chán bỏ là hoàn toàn không có hứng thú, tự nhiên dứt bỏ đi, nội tâm không tương ứng, không mong cầu.

Đại sư Ngẫu Ích bảo, thế giới Ta Bà chính là thế giới do sự chiêu cảm ô uế của nội tâm chúng ta, đã thế thì nó là đồ rác rưởi của tự tâm, có gì đâu mà quí báu? Đương nhiên là không có gì là vui thú, không tương ứng cũng không đang mong cầu. Mong cầu Cực Lạc chính là rất vui vẻ mà hướng về thế giới Cực Lạc, rất vui vẻ mà tương ứng với thanh tịnh, an lạc. gọi là thế giới Cực Lạc chính là cái thế giới được chiêu cảm bởi sự thanh tịnh, an lạc của nội tâm. Đã là sự an lạc, thanh tịnh của nội tâm thì đương nhiê n là nên tương ứng mà mong cầu.

Nếu chúng ta quả thật mong nguyện vãng sanh Cực Lạc thì phải y theo định nghĩa của Tổ sư. Trong sinh hoạt hàng ngày chúng ta phải kiểm thảo cho đúng đắn xem nguyện chúng ta có chân thực hay không,kiểm thảo xem sự mong cầu chân chính của nội tâm chúng ta là gì. Ví dụ: Có một cô em dâu của một thiếu phụ nói xấu cô ta với mẹ chồng, khiến cho bà mẹ chồng hiểu lầm cô, đi đâu cô em dâu này đều bảo rằng cô không tốt. Cô hay chuyện liền bực bội, muốn giải thích rõ ràng cho cô em dâu, hy vọ ng mọi người sẽ không hiểu lầm cô. Đó là “nguyện” của cô ta. sự cầu mong như thế, nguyện ước như thế là cái thường tình của người ta, đương nhiên không có gì không phải, và cũng không thể thực hiện được, có thể cầu mong được. Nhưng cần phải chú ý: Cái nguyện như thế hoàn toàn không phải là cái nguyện vãng sanh Cực Lạc! Vì cô ta bị dính mắc vào lời phê bình đánh giá cô của người mẹ chồng và người em dâu, sự phê bình của người khác khiến cô đau lòng tức giận. Trong lòng cô u ám vì tâm cô bị dính mắc vào sự việc này, bị dính mắc vào những lời phê bình kia. Nhưng cần chú ý: “chán ghét (thảo yếm) hoàn toàn không phải là chán bỏ (yếm ly)”, mà là “chán nhưng không bỏ”. Vì tâm niệm của cô cứ nghĩ tới nó, cứ không chịu thoát ra khỏi sự ràng buộc dày vò của nó, đó là chán mà không bỏ, đó là mong muốn uổng tử tại Ta Bà, không phải là mong muốn vãng sanh và Cực Lạc.

Phải hiểu rõ vãng sanh Cực Lạc là hoàn toàn không nên mong muốn “Cô em dâu hiền lành, bà mẹ chồng sáng suốt hiểu rõ chúng ta”. những điều kiện này đều ở bên ngoài, mong cầu ở người khác. Vãng sanh Cực Lạc là phải giống như đã nói trước đây, như Lão Hòa thượng Quảng Khâm, cái sức nguyện vãng sanh Cực Lạc của chính mình rất kiên cường, ngay đó là buông bỏ được, ngay đó là an lạc tự tại! Quả thực mình có sức mạnh như thế thì có thể chuyển biến người khác, chuyển biến hoàn cảnh.

Năm ấy, Lão Hòa thượng Quảng Khâm tu tại một ngôi chùa ở Đại lục, vị sư trong chùa vì muốn khảo nghiệm công phu của ngài, nên đã cố ý lấy tiền trong thùng công đức, rồi sau đó trước mặt mọi người, bảo rằng ngài đã ăn cắp. Kết quả là mọi người trong chùa đều nhìn ngài với cặp mắt khinh khi, cho rằng ngài là kẻ cắp. Nếu gặp hoàn cảnh này thì nhất định chúng ta khổ mà chết, chết oan uổng! Nhưng vì tâm ngài vãng sanh Cực Lạc, cho nên vẫn không dính mắc vào những lời vu cáo và phê phán của cõi đời này, cho nên bị người ta “khinh khi nhìn”, ngài cũng “như tắm gió xuân”, hoàn toàn không ảnh hưởng đến sự tự tại an vui của ngài. Cuối cùng, khi nhà chùa tuyên bố sự thật, mọi người không những xám hối mà còn khẳng định công phu tu tập của ngài, càng tôn kính ngài nhưng ngài chỉ nguyện vãng sanh Cực Lạc nên cũng chẳng tham luyến gì. Nguyện lực của Lão Hòa thượng rất

kiên định: mọi người bảo ta là kẻ cắp, khinh rẻ ta, ta cũng vãng sanh Cực lạc! mọi người bỗng nhiên là vị cao tăng dày công phu, có tu có chứng, ta cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc! nguyện của ngài không dao, không động, không theo với hoàn cảnh, nhân sự bên ngoài mà lắc lắc lay lay, không bị người ta đưa đẩy cho nên khi lâm chung mới có thể “không đến không đi” (vô lai vô khứ), vì nguyện lực bình thường chính là không giao động. Mọi người có thể thấy rõ người có nguyện lực kiên định, không dao động đều có thể chuyển biến hoàn cảnh, cải biến nhân sự, khiến mọi người khâm phục. Như thế thì tốt hơn nhiều so với việc tự mình bị dao động mà dính mắc, mà giải thích, vì sự giải thích biện luận của chúng ta càng thêm rối rắm tối tăm, chắc gì mọi người muốn nghe? Thực ra, người có tâm dao động thì tâm lực không kiên cường, lời nói nhất định không có sức ảnh hưởng đến người khác. Trước khi vãng sanh, Lão Hòa thượng có nói: “Vô lai vô khứ, vô đãi chí”, “Vô đãi chí” trong tiếng Đài Loan nghĩa là “không việc gì”, theo cách phát âm từ này có hai nghĩa. Vì bình thường chỉ có một đại nguyện (nhứt tâm chí) là vãng sanh Tây Phương chứ không có chí nguyện không tốt nào khác (vô đãi chí), cho nên không có sự việc luân hồi (không có việc gì) có thể không đến không đi (vô lai vô khứ) không giống như chúng ta năm tâm bảy ý, lắc lắc,lay lay, đi đi, đến đến, hoàn toàn là cái “đãi chí” của sáu đường luân hồi, không có cái “chân nguyện ” vãng sanh.

Một hôm có một bà cụ rất tức giận bảo với Lão Hòa thượng rằng cô dâu của bà rất tệ, thường không nghe lời bà.Lão Hòa thượng chỉ hỏi bà: “Nếu dạ dày bà đau thì bà có cách nào bảo mình không đau không?”

Bà cụ đáp: “không thể được”. Lão Hòa thượng nói: “Bà tự bảo mình mà bảo không được, tự bản thân bà còn không nghe lời, làm sao có thể bảo người khác nghe lời bà được?”

Nếu chúng ta muốn chuyển đổi hoàn cảnh cho được như ý, chỉ cần nguyện lực của mình phải thành khẩn kiên cường.Chúng ta bình thường niệm Phật, lạy Phật tại Phật đường, xướng niệm “nguyện vãng sanh Cực Lạc”, nhưng khi ra khỏi Phật đường, gặp phải khảo đề trong sinh hoạt thì liền lãng phí sinh mạng mà dính mắc, so đo. Lãng phí sinh mạng thì uổng tử tại Ta Bà! Ví dụ: con bạn thi rớt đại học, nên lòng bạn bị dính mắc vào, cảm thấy mất thể diện không dám ra ngoài gặp bạn bè sợ người ta hỏi “con ông đi thi thế nào?” nếu bạn có cái tâm như thế thì nên kiểm thảo lại cái nguyện muốn vãng sanh Cực Lạc của chính mình. Đương nhiên, hy vọng con mình đậu đại học là một hy vọng rất chính đáng, nhưng loại nguyện này một khi có vấn đề thể diện, lo được lo mất thì nó biến thành loại nguyện truy cầu danh lợi Ta Bà, sai khác với loại nguyện vãng sanh Cực Lạc của chính mình. Người nguyện vãng sanh Cực Lạc thì không dính mắc vào danh lợi ở Ta Bà, không mong cầu đứa con làm thỏa mãn cái tâm hư vinh của mình. Người ấy sẽ giúp đứa con cùng sanh vào nước Cực Lạc, khiến cho chân tâm của đứa con được an lạc, sẽ bồi dưỡng lòng tin, sức nguyện và lòng từ bi của đứa con. Điều này khiến cho người ấy vui vẻ giúp người,và giúp ông vĩnh viễn được hạnh phúc rốt ráo. Người ấy sẽ nhận thấy con có đậu vào đại học hay không cũng không quan trọng lắm. Vì trên thế giới này, những người giúp ích cho chúng sanh không nhất thiết phải học đại học! Thực ra tự mình không qua được kỳ khảo hạch về tín và nguyện của đại học Cực Lạc mới là trọng yếu, tự mình phải uổng tử tại Ta Bà, luân hồi trong sáu nẻo, so với việc thi rớt đại học thì nghiêm trọng hơn nhiều!

Tôi quen biết một người nông dân mà mọi người đều tôn xưng là “Bồ Tát hoan hỉ”. Một hôm, bà đánh mất năm ngàn đồng, câu nói đầu tiên của bà là: “Người nhặt được cũng có thể dùng, như thế thật là vui!” Tâm của bà quả thật đã nguyện vãng sanh Cực Lạc, cho nên gặp chuyện gì bà đều nghĩ đến chỗ hạnh phúc nhất, nghĩ đến cái góc độ từ bi nhất, bà liền buông bỏ, bố thí, khiến cho chính mình ngay đó mà hạnh phúc; tự mình được hạnh phúc thì tự nhiên tỏa ra mùi thơmvà ánh sáng hạnh phúc, khiến mọi người đều hạnh phúc! Nếu tự mình không hạnh phúc, mặt sầu mày khổ, ngày ngày buồn bã, tỏa khí u ám, bảo rằng có thể tạo phước cho mọi người thì quả là không thể được, mà có lẽ còn khiến cho mọi người phiền khổ. Cho nên, quả thực muốn giúp mọi người thì tự mình ngay đó phải sống hạnh phúc, vãng sanh Cực Lạc. Tự mình ngay đó hạnh phúc thì giống như ngọn đèn được thắp sáng, làm cho cả thế giới được sáng sủa. Nếu trong tâm giống như một khối rác bốc mùi tanh, hoặc như một chiếc xe đầy khói đen, gây ảnh hưởng không tốt, làm cho cả thế giới bị ô nhiễm. Cho nên chớ xem thường một niệm của chính mình. Mỗi tâm niệm của chúng ta đều tỏa khắp vũ trụ, đều có ảnh hưởng đến cả thế giới. Không nên xem nhẹ một niệm vãng sanh Cực Lạc là niệm chân chính, buông bỏ mây đen rác rưởi, mới có thể mang lại cái

hạnh phúc sáng sủa, mãnh mẽ, chiếu sáng chính mình và thế giới, cũng có thể ban cái công năng từ bi trừ khổ, mua vui. Cho nên bảo rằng “tín”, “nguyện” cũng là tâm Bồ Đề. Loại hạnh phúc sáng sủa và nhẹ nhàng này, một người mà ngày nào của lo được lo mất, không thể nào tượng tưởng ra được.

Tại Yến sào có một vị sư bà, pháp danh Ngộ Quang, bà từng đóng cửa hơn mười năm tu trì nghiêm túc. Bà có hai lời dạy nêu ra được tâm cảnh của bà, hết sức hay giản đơn mà sâu sắc, quả là một sự biểu lộ tín tâm, nguyện lực đầy đủ. Bà dùng âm thanh rất nhẹ nhàng, tự tại, rất ôn hòa nhu nhuyễn mà nói: “Không có việc nào gây ưu sầu, không có việc nào gây hối hả”, đây là hoàn cảnh sinh hoạt rất tốt đẹp, nghe được thì cảm thấy thân và tâm rất mát

mẻ. Một người chân thành tin vào Phật lực, tin vào tự tính, tín tâm đầy đủ thì không có việc nào gây ưu sầu, mà đều vãng sanh Cực Lạc, ưu sầu mà làm gì? Đối mọi sự ở thế giới Ta Bà, không còn quái ngại chấp trước thì không bị áp lực bức bách, không bị chuyện gì gây hối hả, mà tất cả đều hết lòng hết sức để hoàn thành tốt đẹp thì tự nhiên công việc được hoàn thành tốt đẹp. Hối hả cũng không thể nhanh hơn, không hối hả cũng không thể chậm hơn. Không thể để cho tâm tư lãng phí vì hối hả thì mới có thể thực sự hết lòng hết sức mà làm việc, lại có thể nhanh nhất trọn vẹn nhất!

Có người hiểu nhầm rằng nguyện vãng sanh Cực Lạc không dính mắc gì với thế giới Ta Bà thì không cần phải làm việc gì cả. Thật ra thì trái ngược lại, không dính mắc là không dính mắc với danh lợi cá nhân, không dính mắc với lợi hại, được mất của chính mình, mà trái lại tâm tình vui sướng, tâm cảnh rộng rãi, làm cái gì thì toàn tâm toàn lực mà làm, không lãng phí tâm tư vì so đo, hoặc gấp rút âu lo, làm việc gì cũng đều vui vẻ hết lòng hết

sức, lại cảm thấy trong lòng thanh thản không có việc gì, không mệt mỏi. Như thế cũng giống như Bồ Tát Quán Thế Âm do trong lòng vô vi mà khởi lên tâm từ bi thì mới có thể toàn tâm toàn lực giúp chúng sanh dứt khổ, ban vui.

Điều chủ yếu của nguyện sanh Cực Lạc là sự điều chỉnh phương hướng và tiêu điểm của nội tâm, hoàn toàn không phải có sự sinh hoạt hình thức nào đó, đầy đủ một biểu hiện bên ngoài nào đó, hoặc phải làm một số sự việc thì mới là nguyện vãng sanh Cực Lạc. câu chuyện sau đây có thể giúp chúng ta hiểu rõ: Có một vị sư trồng rất nhiều hoa lan. Một hôm khi ông có việc phải rời chùa, người đệ tử vô ý làm vỡ một ch ậu lan rất quí, rất đẹp, người đệ tử rất lo lắng sợ rằng khi sư phụ trở về sẽ quở mắng ông. Không ngờ, vị sư trở về chỉ mỉm cười, người đệ tử bèn hỏi: “Vì sao thầy không giận?” Vị sư đáp: “Ta vì muốn làm cho cảnh trí trở nên đẹp đẽ, khiến mọi người an vui mới trồng hoa lan, chứ không hề muốn nóng giận mà trồng hoa lan, cho nên chậu vỡ cũng không nóng giận!”

Câu chuyện trên gây cho chúng ta một ấn tượng thâm sâu. Một số người không những trồng hoa lan, mà có thể làm bất cứ việc gì cũng không tự chủ, lại bị dính mắc vào sự thành bại, được mất của sự việc, cảm thấy thành quả bị hư hoại, những mất mát không kể là hoa cỏ bị chết, hoặc đồ vật bị hư hoại, hoặc thi không đậu, hoặc con cái không nghe lời thì họ buồn bã phiền bực,đây cũng là uổng tử tại Ta Bà!Vị sư ấy nói đúng, “Ta hoàn toàn không muốn nóng giận mà trồng hoa lan”, ngài hiểu rất rõ động cơ mục đích của mình, có thể nói nguyện của ngài là an vui cùng với mọi người,và nguyện đồng sanh Cực Lạc, không hề nóng giận mà uổng tử tại Ta Bà.

Ta tự phản tỉnh, cảm thấy rất hổ thẹn không được như ngài! Vì có lúc làm việc, nguyện ban đầu là vãng sanh Cực Lạc, nhưng đến nửa chừng thì gặp trở ngại, mà bỗng nhiên uổng tử tại Ta Bà, lại tạo ra năm loại rác rưởi lớn là tham (tham lam) sân (nóng giận), si (ngu muội), mạn (kiêu ngạo), nghi (nghi ngờ).Thực ra thì phải giống như ngài mới là cái nguyện chân chính, trước sau như một, vẫn giữ gìn sự an vui thanh tịnh, gặp phải hoàn cảnh thuận hay nghịch, tâm cũng không thoái chuyển, không để cho đây đó rơi vào cái địa ngục thâm sâu của sự nóng giận, khổ đau.

Nếu trong sinh hoạt hàng ngày, con cái bạn phụ giúp việc mà lỡ đánh vỡ chén, làm hư đồ dùng, bạn cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc, chỉ ôn tồn dạy bảo chúng, không giận dỗi không la mắng.

Khi về nhà, phát hiện bị trộm, bạn cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc mà vui vẻ bố thí, không sợ hãi âu sầu.

Giả như chồng bạn có ngoại tình, bạn cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc, mà không nóng giận lại đối với chồng càng tốt hơn; trong công việc bếp núc, bạn vẫn nguyện vãng sanh Cực Lạc, vui vẻ lau chùi nồi nêu sạch sẽ.

Bạn bè có hiểu lầm bạn, bạn cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc mà không đau buồn, vì đức Phật A Di Đà hiểu bạn.

Hôm nay ăn được món ăn ngon, bạn cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc, không vì tham ăn mà uổng tử tại Ta Bà.

Bạn trai hay bạn gái có đối xử tốt với bạn, bạn cũng nguyện vãng sanh Cực Lạc, hiểu rằng Đức Phật A Di Đà đối với bạn tốt hơn, lại còn mãi mãi không thay lòng. Được như thế thì mới có thể ngay đây mà an lạc , nếu không thì khổ vẫn là khổ, giận vẫn là giận, ngoại trừ phải uổng tử ra thì không được gì cả. Sao bằng lấy uổng tử mà đổi thành vãng sanh!

Nếu trong sinh hoạt hàng ngày, chúng ta có thể luyện tập, nêu cao nguyện vãng sanh Cực Lạc mà niệm Phật, thì khi sắp chết, nguyện lực sẽ mạnh mẽ, không có chướng ngại.

Mong rằng mọi người đều thuộc bài “kệ phát nguyện” mà trong các khóa tụng tại chùa thường được tụng:

Nguyện khi lâm chung không chướng ngại

Di Đà Thánh chúng đến tương nghinh

Xa rời ngũ trọc, sinh tịnh độ

Trở lại Ta Bà độ hữu tình.

Trước đây chúng ta đã nói: Có thể nói tâm niệm, sinh mệnh của chúng ta đều sinh, đều diệt trong từng sát na, cho nên lúc nào cũng là lâm chung. Do đó:

Câu thứ nhất: “Nguyện khi lâm chung không chướng ngại” cũng có thể nói là”Nguyện tôi thời thời không chướng ngại”. Bảo rằng chướng ngại là chúng ta vọng tưởng, chấp trước mà tự mình sinh ra chướng ngại. Muốn “không chướng ngại” thì tự mình phải quyết tâm buông bỏ.

Câu thứ hai: “Di Đà Thánh chúng đến tương nghinh”. Để đề tỉnh chính mình, thông thường chúng ta niệm thành “Di Đà Thánh chúng thường tiếp dẫn”, cũng chính là hy vọng đức Phật A Di Đà và tất cả Thánh chúng, giờ nào phút nào cũng liên tiếp với tâm của ta, tương tiếp thông suốt, luôn luôn dẫn đạo ta.

Câu thứ ba: “Xa rời ngũ trọc, sinh tịnh độ”. Chỉ nguyện tâm của ta mau mau buông bỏ những thứ “rác rưởi”, mau mau thoát rời mọi ô nhiễm của những ác niệm, khôi phục lại sự thanh tịnh của bổn tính mà luôn luôn sinh hoạt trong sự an lạc của Tịnh độ.

Được như thế thì mới :”Trở lại Ta Bà độ hữu tình” và đồng thời mãi mãi vui mừng độ chúng sanh, mãi mãi không mệt mỏi, mãi mãi không chán nản.

Nguyện tôi thời thời không chướng ngại

Di Đà Thánh chúng thường tiếp dẫn

Xa rời ngũ trọc sinh Tịnh Độ

Mãi mãi vui mừng độ chúng sanh.

PHẦN 4 - SỰ KHIẾM KHUYẾT BIẾN THÀNH HOA SEN QUÝ

Khi đang bệnh, cha tôi gửi cho tôi một tấm thiệp. Trên thiệp chỉ viết mấy câu. Đó là lời dạy bảo vô cùng quan trọng đối với tôi, đồng thời khiến tôi nhớ ơn sâu sắc. Ông hỏi tôi:

“Sâu róm biến thành bươm bướm?”

Ai giúp nó trang điểm?

Ai dạy nó bay lượn?

Vì sao từ một con sâu xấu xí, bò chậm chạp lại biến thành một con bướm vừa đẹp vừa biết bay?

Con sân róm đã có thể biến thành con bươm bướm, thì thứ kém cỏi cũng có thể biến thành hoa sen quý, phàm phu cũng có thể biến thành Phật!

Lần nọ, có người gửi cho tôi một chậu thạch liên thuộc loại màu lục đậm, lá rộng.

Một hôm tôi phát hiện trong cây có một con sâu, cắn hết mấy ngọn lá. Một đóa hoa thạch liên trở nên khiếm khuyết. Tuy có mất mấy ngọn lá nhưng vài ngày sau tại mỗi chỗ lá bị mất lại mọc ra một đóa thạch liên nho nhỏ mà lại hoàn chỉnh, biến thành hoa trong hoa, so với hoa vốn có lại càng xảo diệu, càng đẹp đẽ càng dễ thương hơn! Tôi trông thấy thế thì rất cảm động, cảm động đến nỗi ôm lấy cây thạch liên mà cảm tạ sự thuyết pháp của nó, vì nó đã dạy cho tôi một sự việc rất quan trọng, đó chính là bỏ đi một ngọn lá thì có thể lớn thành một đóa, chỗ bị hư hại có thể biến thành một đóa sen đẹp đẽ hơn, hoàn chỉnh hơn.

Cuộc sống của chúng ta cũng đâu khác gì, quá trình tu hành của chúng ta cũng như thế. “Tu hành” chính là tu sửa hành vi, đem sự sai lầm khiếm khuyết mà tu chỉnh đổi mới, biến thành một đóa “sen quý” hoàn chỉnh. Ta bỗng nhiên hiểu được, bài kệ đầu của chú Lăng Nghiêm vẫn được niệm hằng ngày trong khóa buổi sáng.

“ Trong ánh sáng sen quý ngàn lá mọc ra

Có hóa thân Phật ngồi trong hoa quý”...

Có thể sen quý ngàn lá của đức Phật là do tu như thế! “mất đi một lá, mọc ra một đóa”, cứ mất đi một lá thì mọc ra một lá mới; bỏ đi lá nhỏ, có thể mọc ra đóa lớn, cứ như thế mà liên tục “sửa đổi lỗi lầm, sinh ra trí tuệ”, thành tựu được sen quý ngàn lá sáng ngời.

Như Lai ngồi trong hoa quý ấy. Cũng là bùn dơ mà dùng được thì nở ra hoa sen, không

dùng được thì bị ô nhiễm. Cũng là lỗi lầm, có khiếm khuyết mà sẵn lòng tu sửa thì thành ra sen quý ngàn lá; không chịu sẵn lòng tu sửa thì thành thạch liên khô héo.

Trong đời chúng ta thường có nhiều khiếm khuyết gây đau khổ. Có người bị trắc trở hôn nhân, có người mất người thân, có người gặp thiên tai, bệnh tật, xe đụng, có người gặp điều oán ghét, khổ đau không nói được, có người thất bại sự nghiệp, cảnh ngộ éo le...đủ mọi thứ không như ý, đều cũng như thạch liên bị hư hại, mất lá. Tuy nhiên, chỉ cần chúng ta theo tinh thần thạch liên, mỗi khiếm khuyết đều có thể sửa đổi để trở thành hoa sen quý đẹp đẽ, trang nghiêm hơn.

Dưới đây là những ví dụ cụ thể...

XUI LỚN BIẾN THÀNH PHƯỚC LỚN

CÂU CHUYỆN CỦA MỘT BÀ CỤ

Xã hội ngày nay, sự đổ vỡ của hôn nhân rất phổ biến, rất nhiều người vì chồng hay vợ mình thương yêu người khác, thậm chí lìa bỏ gia đình nên cảm thấy rất thống khổ, lòng không chịu nổi.

Tôi có quen một vị Lão Bồ Tát, mọi người đều rất tôn kính bà, gọi bà là lão nương (bà cụ). Bà là người duy nhất mà tôi từng thấy, bị đổ vỡ về hôn nhân: chồng phản bội, đi lấy người khác mà bà vẫn không có lời oán trách. Sự độ lượng và lòng từ bi của bà, rốt cuộc đã cảm hóa chồng, khiến chồng bà phải sám hối. Còn bà thì vẫn một mực hàng ngày thanh tịnh, vui vẻ niệm Phật. Tôi vẫn thường kể chuyện bà cụ này c ho các bà vợ rất oán hận vì bị

chồng phản bội, để mong mọi người học tập theo bà cụ mà lòng mở rộng hơn, mắt nhìn xa hơn, để thấy rõ ý nghĩa thực sự của đời người, khiến cuộc sống mình an vui, tự tại.

Bà cụ là người rất hiếu thuận. Từ lúc mới hai tuổi, bà đã biết lấy dép cho cha thay. Vài năm sau khi bà kết hôn, chồng bà lại yêu một người khác, và thường cùng người này đi chơi các nơi, thậm chí không về nhà. Bà cụ không hề vì việc này mà gây gổ với chồng. Bà không hề oán than mà vẫn cố gắng chịu đựng.Bà rất có trí tuệ, biết rằng gây gổ cũng chẳng có ích gì. Vì có trí tuệ mà bà có thể buông bỏ âu sầu và được tự tại. Bà rất bình tĩnh, an phận, giữ mình, làm các việc cần làm, chăm sóc con cái, trồng trọt, thậm chí còn tiết kiệm tiền bạc để duy trì cuộc sống. Chồng bà cùng người bạn gái mới kia (dưới đây gọi là vợ bé), lại sinh ra một đứa con trai. Chẵng những thế, ông lại còn mang đứa bé về nhà, rồi cùng người vợ bé lại đi rong chơi! Phần lớn người ta gặp phải chuyện này đều rất nóng giận không cách nào chịu đựng được. Nhưng bà cụ thấy đứa bé không người chăm sóc thì thương hại. Bà rất từ bi, cho nó uống sữa, cõng nó ra vào mà làm việc, thậm chí khi đi

trồng trọt bà cũng dẫn nó theo, khi không cõng được thì bà lấy dù che cho nó, để nó tại nơi dễ săn sóc. Người trong làng thấy hành vi của bà thì chê cười mà bảo “bà là người ngu xuẩn nhất trên thế giới”, cứ hết lòng săn sóc đứa con của kẻ thù! Nhưng bà cụ thì không hề nghĩ như thế. Tâm bà rất thanh tịnh từ bi. Bà chỉ biết rằng, đứa bé mà không người săn sóc thì không được, nên chính bà phát tâm săn sóc nó, không kể nó là con của ai. Bà cụ không phải là ngu xuẩn, mà là đại trí đại bi.

Đứa bé ấy khôn lớn thành người, nhận bà cụ chính là mẹ đẻ của nó. Thậm chí nó không dám tin rằng, bà vợ nhỏ kia là mẹ đẻ của nó. Về sau, chồng bà cụ đem người vợ bé về nhà ở, bà cụ cũng một mực đối xử tốt với họ , thậm chí còn giúp bà vợ bé đủ mọi bề, trước sau chẳng có một lời buồn trách hoặc giận hờn. Về sau, bà vợ bé ấy bị bệnh phải giải phẫu não và rồi trở thành người thực vật, phải nằm liệt giường, mê man suốt mất năm. Bà cụ vẫn đến

thăm nắm tay bà ta. tuy mê man chập chờn, bà vợ bé vẫn chảy nước mắt. Bà cụ còn rất từ bi niệm Phật cho bà ta, trong lòng không hề có chút oán hận.

Người con của người vợ bé là người rất ưu tú, có thiện căn lại rất hiếu thuận. Anh ta không những hết lòng chăm sóc người mẹ đang sống như thực vật, mà còn rất hiếu thuận giúp đỡ bà cụ đã nuôi nấng cho anh trưởng thành. Có lần chính mắt tôi trông thấy một cảnh tượng khiến tôi vô cùng cảm động. Người con ấy đã trở thành một giáo viên, được các đồng sự bầu chọn, lãnh được “Huy chương thập đại hiếu hạnh” của tỉnh Đài Loan. Sau khi đã lãnh huy chương, anh ta trở về quì bên cạnh bà cụ, dâng huy chương cho bà cụ mà nói: “Tất cả mọi thứ đều do mẹ cho con, hôm nay con lãnh phần thưởng này, còn có cả tiền thưởng, nên quyết mang về cho mẹ”.Huy chương này làm bằng đồng, khắc một con dê nhỏ quì bên thân dê mẹ mà bú sữa. Tôi đứng bên cạnh nhìn đứa con quì tại đó, quay về phía bà cụ mà cảm ân. Bà cụ cầm tràng hạt niệm Phật, mỉm cười rất từ ái, vẻ mặt bà giống như vẻ mặt của của vị Bồ Tát sống. Tôi thấy thế mà chảy nước mắt, nghĩ rằng, lòng từ bi và Phật tâm chân thật vô tư là xứng đáng nhất. Thật không có người niệm Phật nào mà niệm ra được tấm lòng thanh tịnh, vô tư như thế. Thực ra không có oán hận, nội tâm thanh tịnh, an lạc cũng qua hết một đời; rất nóng giận, oán hờn cho đến chết cũng qua hết một đời. Cần lựa chọn lối sống nào để có được trí tuệ và phước báo của chúng ta.

Chồng bà cụ già dần và mang bệnh. Khi đang bệnh nặng, ông quay về với bà, nhận sự chăm sóc của bà và người con gái. Bà quả là từ bi, bà luôn lấy tâm bình thường, không oán không giận mà chăm sóc người “lãng tử” đã phản bội bà nhiều năm, không mong cầu bù đắp về tình cảm, cũng không đố kỵ mà vui sướng khi chồng bị khổ nạn, cũng không muốn phục hận. Bà nói:“Tôi với phiền não không tương hợp”, bà cười hiền hòa, thể hiện trí tuệ

thanh tịnh của người niệm Phật. Kinh Bát Đại Nhân Giác nói: “Bồ Tát bố thí xem kẻ oán người thân như nhau, không nhớ việc ác cũ, không oán người”. Bà cụ không từng đi học, không từng đọc kinh này, thế mà thực hiện theo kinh một cách tự nhiên.

Trước khi mất, vào lúc hơn bảy mươi mấy tuổi, chồng bà cụ tự phản tỉnh đời mình, đến sám hối với bà. Ông nói: “Tôi đã sai lầm suốt đời. Tôi thành thật xin lỗi bà.” Ông sám hối: “mọi người có xúm lại đánh cũng chưa đáng tội của tôi!” bà nghe xong chỉ bình tĩnh mỉm cười mà nói: “Ồ! Nói như thế để làm gì chứ?”. Tấm lòng của bà thật là rộng lượng, hoàn toàn không có gì bất bình, không có gì khó chịu, không có lời oán trách . bà rất bình tĩnh chấp nhận sự sám hối của chồng. Đây quả là một người niệm Phật hiếm có, có thể niệm ra được lòng từ bi, không có lòng oán trách! Chồng bà lại còn đến trước Đức Phật A Di Đà để thú tội, nói ra sự sai quấy của mình, thỉnh cầu Đức Phật A Di Đà từ bi tha thứ, tiếp dẫn ông đến thế giới Cực Lạc ở Tây Phương. Sau khi ông chân thành thú tội, niệm Phật chưa đến mấy phút, rõ ràng đã vãng sanh thế giới Cực Lạc ở Tây Phương.Những người đến trợ niệm cho ông bảo: “Chúng tôi tự mắt nhìn thấy ông tự đổi giường nằm thành một giường đẹp đẽ, chưa đầy mười lăm phút đã rõ ràng niệm Phật mà vãng sanh”.

Đưc Phật A Di Đà đại từ bi nhìn thấy rất rõ những kẻ phàm phu chúng ta trăm thứ lỗi lầm, thường thường là “những kẻ không đáng quay về trần thế”: suốt đời lỗi lầm. Đức Phật cho chúng ta cơ hội tối hậu,lúc lâm chung chân thành hồi tâm sám hối – lúc lâm chung nếu có thể sám hối, niệm mười tiếng A Di Đà Phật, chân chính phát tâm muốn đến thế giới Cực Lạc ở Tây Phương, thì Đức Phật A Di Đà cũng không bỏ chúng ta, nhất định sẽ tiếp dẫn chúng ta, chỉ sự rằng chúng ta qua phóng túng cảm tình và cá tính của mình, mà cứ cho rằng mình đúng, không biết hồi đầu sám hối niệm Phật.

Đức Phật A Di Đà coi chừng mọi thứ cho chúng ta, nắm giữ không buông bỏ chúng ta. Có lần bà cụ bệnh nặng, đi đứng khó khăn, tôi đến thăm bà. Bà cười rất dễ thương, lại đầy đủ lòng tin mà nói với tôi: “Đưc Phật A Di Đà đang ở trên miệng tôi, Đưc Phật A Di Đà đang ở trong tâm tôi”. Bà dùng tiếng Đài Loan mà nói: “Đức Phật A Di Đà giúp tôi cố điều điều”.“Cố điều điều” nguyên nghĩa “là chăm lo rất cẩn thận”. Tôi theo âm mà hiểu nghĩa, riêng hiểu “cố điều điều” có nghĩa điều gì cũng chăm lo tới, không kể việc lớn hay việc nhỏ, không có thứ gì mà không chăm lo tới. Đó là sự chăm lo của Đức phật A Di Đà đối với chúng ta. Chỉ riêng người nào chân thực tha thiết niệm Phật thì mới có thể hiểu được Đức Phật “ chăm lo điều điều đối với chúng ta”. Bà cụ biết rõ nghĩa kinh của kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật : Mỗi mỗi ánh sáng Phật chiếu khắp các chúng sanh niệm Phật, “nắm giữ không buông bỏ”.

Bà cụ ngày ngày vào buổi sáng sớm đều muốn dùng hoa mình trồng để cúng dường Phật. Bà bảo dùng hoa mình trồng mà cúng dường Phật thì ngẩng đầu lên nhìn, thấy Phật cười.

Người con gái của bà cụ là ủy viên của hội Từ Tế Công Đức. Có lần cô đi dự hội Hoa Liên, để bà cụ và một người bạn gái Cơ Đốc giáo ở nhà. Bỗng nhiên bà nhận được một cuộc điện thoại do người con gái gọi từ Hoa Liên về, yêu cầu bà mau lên Phật đường ở trên lầu xem thử có gì xãy ra không. Bà rất đỗi ngạc nhiên, không biết là chuyện gì , nhưng cứ lên lầu xem thử. Vừa trông thấy, bà bỗng giật mình . Chân bàn Phật và một phần của mặt bàn đang bị cháy, xem ra ngọn lửa cũng khá lớn, vì nếu không thì chất gỗ ấy không dễ gì cháy được. Nhìn kỹ lại, thì ra lửa cháy từ trong sọt giấy dưới bàn Phật. Thế mà, thật không thể nghĩ bàn được, ngọn lửa cháy đến chỗ tượng Phật thì tự dưng tắt hẳn. Trước cảnh tượng ấy, không những bà cụ rất xúc động mà phải khóc, đảnh lễ tạ ơn đức Phật, mà cả người bạn gái Cơ Đốc giáo cũng rất kinh dị, bất giác quỳ xuống lạy Phật, nước mắt tuôn trào. Bà cụ kể lại chuyện này cho tôi nghe và cảm thán:

“Đức Phật A Di Đà quả là chiếu cố điều điều cho tôi!”

Nếu không thì gặp phải hỏa tai ở nhà như thế,không biết là phải làm sao. Bà nói:

“Niệm Phật thật là tốt! Đức Phật A Di Đà tốt quá!”

Người con gái của bà cũng không biết vì sao đang lạy Phật tại pháp hội Hoa Liên lại bỗng nhiên khẩn cấp gọi điện thoại về nhà. cô chỉ có thể nói “cảm ứng do Phật đạo thì khó nghĩ bàn!”

Trong tâm chúng ta quả thật đã đặt ở việc hóa độ chúng sanh, ở việc niệm Phật, thì các sự việc của mình quả thực không cần phải quan tâm lo lắng, đức Phật A Di Đà sẽ chăm lo mọi thứ (cố điều điều) cho chúng ta!

Bà cụ đã tám mươi hai tuổi, hằng ngày bà vẫn có thể nấu nướng những thức ăn rất ngon, cúng dường những người có duyên đến nhà bà. Bà rất nhiệt tâm chu toàn mọi công việc. Bà đã tám mươi hai tuổi mà vẫn không tiếc khổ nhọc, tự mình lo liệu, và bảo mọi người làm các phần việc lặt vặt. Con gái bà nói với bà: “Mẹ cứu núi cứu biển, bảo hộ trái đất, công đức thật là to lớn”. Bà cụ tươi cười nói: “Các người cứ một mực khen ta khiến ta cứ phải làm việc mãi không biết mệt”.

Một số người vẻ bề ngoài rất bình thường, mà trong lòng thì có sự tu dưỡng và công phu khác thường. Một số người buông bỏ không được, nên cần phải so đo tính toán. Bà cụ thì buông bỏ được, nên có thể nhường người khác. Một số người cảm thấy khổ sở, bà cụ thì rất bình tĩnh tự tại. Một số người ưa tranh giành,hy vọng tranh giành được phần thắng lợi.

Thật ra, xét kỹ lại, người tranh lợi chẳng hề được cái gì ngoài việc gặp nhân quả không tốt và sự khổ đau trong tương lai. Quả là không được gì cả! Xem ra, người khù khờ nhường nhịn kẻ khác, thua thiệt kẻ khác, thì quả thật không mất mát gì; ngược lại, người ấy với cái tâm tự tại, rộng rãi, cùng an vui với từ bi của Phật tính.

Tôi thường nhận thấy rằng, dùng thủ đoạn không tốt để tranh thủ thắng lợi nhất thời thì thường phải chịu thua thiệt lớn trên Phật đạo. Con người có thể chịu thua thiệt lớn thì thường chiếm được sự thuận tiện lớn trên Phật đạo. Vì người ấy đã th ấy rõ được cái trí tuệ buông bỏ, mở rộng tâm lượng của mình. Phước báo của người ấy là vô hạn.

Thực ra, hàng phàm phu có tâm hay biến đổi thì không dễ gì bỏ được phẫn hận, không bằng lấy tinh thần ấy mà niệm Phật, niệm đức Phật vĩnh viễn có tâm không biến đổi. Nếu đem cái sức tương tranh cùng phàm phu mà, cúng dường đức Phật vĩnh viễn có tâm không biến đổi thì so với kết quả cả một đời, cách xa như một trời một vực. Không chỉ là một trời một vực mà khác biệt giữa địa ngục và thế giới Cực Lạc. thế thì phải chọn cái gì? Thử xem trí tuệ của chúng ta!

Có lần, một bà nọ nhân vì chồng có bạn gái mới, bà cảm thấy mất chồng rất bi ai, thương tâm. Mỗi ngày bà đều khóc than, kể lể, hy vọng chồng có thể trở về với mình. Bà cảm thấy chồng bà đóng một vai trò “không có thì không được”, mất chồng, bà cảm thấy sống không nổi, lại cảm thấy bị mất mặt. Bà khóc hàng cả mấy năm vẫn còn khóc. Thực ra phải chăng bị chồng bỏ thì phải khóc thống khổ suốt đời? Một hôm tôi nói với bà: “các vị sư phụ xuất gia của chúnh ta đều không có chồng mà cũng đều có thể sống rất tốt đẹp!

Cũng như bà cụ đã nhường chồng cho kẻ khác, tự mình thanh tịnh niệm Phật, cũng đã có thể sống rất an lạc, rất tự tại. Trên thế giới không hề có ai qui định rằng hễ gặp trắc trở hôn nhân thì phải thống khổ mới được!”

Cùng gặp cảnh ngộ như nhau, nhưng bà cụ thì rất vui vẻ niệm Phật, lòng không oán hận, lại có thể hoàn tất các thứ công đức. Vì sao cũng cùng một cảnh ngộ, chúng ta lại oán hận,lại trách mắng, lại khóc than cả đời chứ? Bà cụ dùng tâm bình tĩnh an vui ngay đó mà trồng nhân an vui, về sau tất nhiên sẽ được quả yên vui. Còn người oán hận, khóc than, trách mắng thì ngay đó phải thống khổ, lại trồng nhân thống khổ, về sau sẽ gặp quả khổ. Bạn

muốn chọn loại nào?

Tranh một tiếng thì đọa địa ngục

Không bằng niệm Phật thưởng hoa.

Nghe nói, bà vợ bé kia trở thành người sống như thực vật phải chịu khốn khổ mười mấy năm trên giường bệnh; nhưng nhờ người con hiếu, bà cụ và người dâu khi ngủ, bà đang

bệnh cũng có vẻ như biết được cần sám hối niệm Phật. Khi bà mới ngã bệnh, người con trai của bà cụ kiên quyết đảm nhận khoản chi phí lớn lao về thuốc men, cũng không vì bà là vợ bé của cha mà đối đãi không tốt với bà. Về sau có một vị cao tăng sau khi nhìn thấy bà, bảo bà sám hối, tu hành, niệm Phật trong lúc bệnh thì sau sẽ được thành tựu. Ngày tháng trôi qua trong suốt hơn mười năm trên giường bệnh, cuối cùng bà cũng vãng sanh. Con hiếu, dâu hiếu trợ niệm cho bà, niệm A Di Đà Phật. Nguyện lực đại bi của đức Phật A Di Đà thật không thể nghĩ bàn. Ơ cuối đường đời bà cũng nở nụ cười bình an, sắc mặt, nước da như hồi còn trẻ cách đó hai mươi năm khiến người ta nhận bà không ra, không dám tin!

Biết rằng bà vãng sanh, bà cụ vẫn từ bi như xưa, bảo con gái mình đến niệm Phật cho bà và an ủi con trai bà. Đặc biệt nhất là phía gia đình bà cụ lại đại diện cho gia đình bà vợ bé trong tang lễ, bước ra cảm tạ bà con bạn bè. Thật là quý báu hiếm có, không hiềm, không hận, tất cả đều hòa hợp an lành! Sự từ bi bao dung này chẳng hề thiệt thòi gì, chẳng mất mát gì! Trái lại, trong lòng mọi người tuôn trào những lời khen ngợi nồng nhiệt. Chư Phật Bồ Tát tất nhiên cũng tươi cười xưng tán họ: “Bồ Tát bố thí, nghĩ đến kẻ oán người thân như nhau, không nghĩ tới điều ác cũ, không oán ghét người.”

Riêng bà cụ, bà dùng tâm từ bi viết một bài thơ rất hay: “Tất cả kẻ oán người thân cũng sinh Cực Lạc”; cũng thể hội lòng bi hoài vô tư, triệt để của đức Phật A Di Đà. Trên cõi đời xấu ác, ngũ trọc đầy ngập đấu tranh, bà đã thực hiện trọn vẹn đại nguyện của Đức Từ phụ.

Bà để lại một bài thơ thanh tịnh Cực Lạc để cảnh tỉnh lòng người mê muội...

Cho dù bạn mặt xanh nanh trắng bao nhiêu.

Cuối cùng cũng không tránh khỏi

Nét từ bi, nụ cười của Đức Phật A Di Đà...

Cho dù bạn có ác độc ngập tràn bao nhiêu.

Cuối cùng cũng không tránh khỏi

Tấm lòng đại bi cứu độ của Đức Phật A Di Đà...

Một vị Tổ sư Thiền tông nói: “An vui không sầu, đó gọi là Phật”,nhưng chúng ta thường không an vui, cho nên không thể thành Phật được, thế thì phải làm sao?

Chúng ta thử nghĩ xem, vì sao chúng ta không được an vui? Có thể là vì chúng ta bị mất một vật đáng ưa, đáng quý; cũng có thể mất một người yêu quý. Ví như ông chồng gặp và yêu một người khác mà không về nhà, hoặc là bạn bè tốt hiể u lầm bạn, bạn bị mất một người bạn tốt, cũng có thể là nghe một câu nói không thuận tai, hoặc bị phê bình; cũng có thể thành quả công tác hay thành tích thi cử không được như mong muốn; cũng có thể do vì mất đi một cơ hội tốt, hoặc không đạt được điều mong muốn, thậm chí gặp phải sự đối xử

bất công.Chúng ta có nghĩ đến những sự phát sinh như vậy để rồi chúng ta không vui chăng?

Nếu hôm nay bị mất một vật mà chúng ta không ưa thích lắm, thì có thể chúng ta cảm thấy rất bình thường, lòng không bị phiền bực, vì vật ấy bạn cảm thấy không có giá trị gì.

Nếu hôm nay người khác mất chồng, bạn cũng không cảm thấy không vui, có thể nói điều ấy vốn không ảnh hưởng gì tới bạn. Vì chồng của người khác đối với bạn không có gì quan trọng, bạn không nhận thấy ông ta quan trọng đối với bạn, dù có cho bạn, bạn cũng không cần, cho nên ông ta mất đi bạn cũng cảm thấy không quan trọng gì!

Có những câu mà chúng ta nghe xong rất không hợp ý, ví như hiềm khích mà bảo rằng chúng ta không tốt, nếu người ta bảo: “Vì sao anh khờ dại thế? Làm việc mà như thế à?

Thi cử mà thành tích như vậy ư?”, chúng ta nghe xong thì rất phiền lòng. Một mặt, vì người ấy hiềm ghét là “ta”, chúng ta đều chấp trước cái tự ngã của mình. Nếu người mà người ấy hiềm ghét là người khác thì chúng ta sẽ không bực bội như thế. Mặt khác, vì chúng ta cảm thấy “khờ dại” là không tốt, “lanh lợi” mới là tốt. Vì chúng ta có quan niệm như thế, cho rằng “dại khờ” thì không có giá trị, “lanh lợi” mới có giá trị, cho nên khi nghe nói như thế mới buồn phiền.

Thật ra, phải chăng “lanh lợi” mới có giá trị, “dại khờ” thì không có giá trị? Phải chăng người có thành tích tốt thì có giá trị, thành tích không tốt thì không có giá trị? Điều này không nhất định như thế.

Hồi còn nhỏ tôi cũng theo quan niệm của người khác mà có lối suy nghĩ như thế, nhưng hiện nay tôi hoàn toàn bỏ đi cái quan niệm này. Có một bậc cha mẹ nói với tôi rằng ông vốn cảm thấy có được mấy đứa con rất lanh lợi thật là tốt. Kết quả là mấy đứa con này đi học xa, không có đứa nào gần gũi để chăm sóc ông. Khi ông đã già, gân cốt đau nhức, đi đứng khó khăn, rốt lại, đứa dại khờ nhất không đi học xa lại ở bên cạnh mà săn sóc ông. Bạn bảo loại nào có giá trị?

“Giá trị” thì không có tiêu chuẩn, tùy theo sự chấp trước của lòng người mà được nêu ra.

Ví dụ: Đối với một đứa học trò nhỏ có thể một đồ chơi điện thì có giá trị, nhưng đối với tôi quả thật không cần. Cho nên đối với đứa trẻ rất thích đồ chơi điện, mà nếu đồ chơi điện của nó bị mất thì nhất định nó rất buồn phiền. Nhưng đối với tôi, tôi vốn không cần, nếu nó bị mất đi thì khỏi bị chật nhà, trái lại càng tốt hơn. Cho nên có thể nói, thật ra không phải mất một thứ gì thì khiến người ta đau khổ, mà chính là sự “chấp trước” những thứ bạn yêu

thích mới khiến cho bạn đau khổ. Ví như bạn có một chiếc áo khoác bằng da điêu vô cùng giá trị, có thể bạn rất đắc ý, mặc vào thì rất thích thú. Có điều, nếu như mất đi thì bạn cũng rất hoảng hốt, cũng phải mất mấy ngày không ăn không ngủ. Nhưng đối với tôi, loại y phục ấy đầy máu và nước mắt của sự tàn nhẫn. Cả đời tôi không ba o giờ nghĩ muốn loại áo ấy.

Cho nên giá tri không có tiêu chuẩn và do quan niệm cá nhân của từng người không giống nhau, cũng tùy thời mà thay đổi.

Chúng ta thường nói: “Thấy rõ được, buông bỏ được”. Nếu bạn nhận thấy một đồ vật nào đó, hoặc một sự việc nào đó còn có giá trị, thì bạn không thể nhận rõ nó được,lại không buông bỏ nó được. Cho nên chúng ta phải cố hiểu rõ cho đến khi cho rằng một sự việc hoàn toàn không có giá trị đặc biệt nào thì mới có thể nhận ra chính xác mà buông bỏ nó đi.

Có người hỏi tôi: “Phải tu “nhẫn nhục” như thế nào?”. Vì anh ta bảo anh gặp phải khá nhiều hoàn cảnh khó khăn, chịu đựng cho được cũng rất khổ, trong lòng như có một khối đá đè nặng. tôi đáp: “Tốt nhất là anh đừng hỏi tôi câu hỏi ấy, vì chính tôi cũng không biết, làm sao nói cho anh biết được?”. Quả thực tôi không biết nhẫn nhục, miễn cưỡng chịu đựng và kiên trì chịu đựng quả là rất đau khổ. Tôi chỉ dần dần hiểu ra mà thôi. Tôi tự hỏi mình:

“Vì sao ta biết được đó là sự nhục nhã và áp lực, khiến cho ta phải nhẫn nại?”. Nhất định tôi cho rằng một tình hình nào đó có giá trị, nên tôi mới cảm thấy mặt trái của nó là nhục nhã, là một hoàn cảnh khó chịu đựng, cho nên tôi mới cảm thấy cần phải dùng thứ công phu to lớn là “nhẫn nhục”! nếu không thì mọi sự rất bình thường, đâu cần phải dùng đến cái đại “nhẫn nhục”?

Chúng ta hãy nêu lên một ví dụ: Lúc Lão Hòa thượng Quảng Khâm còn tại thế, một lần có một ký giả vì thấy mọi người cúng dường Lão Hòa thượng rất nhiều tiền, anh ta bèn động tâm xấu, lên núi tống tiền uy hiếp Lão Hòa thượng. Gặp Lão Hòa thượng, anh ta chìa tay ra mà nói: “Đưa tiền đây, nếu không thì ngòi bút của tôi lợi hại lắm đó. Nếu ngài không đưa tiền ra thì tôi sẽ viết một bài báo về ngài, ngày mai báo đăng, bảo đảm toàn núi của ngài không có ai đến, không có cả nửa con ruồi, con muỗi!”. Lão Hòa thượng nghe xong, chỉ an nhiên tự tại mà nói với anh ta: “Kính nhờ anh! Anh viết càng xấu càng tốt!

Anh muốn viết thế nào cũng được, tôi không cần mọi người cung kính tôi. Nếu người ta cung kính tôi, xin tôi gia trì thì ngày nào tôi cũng phải trì chú Đại Bi, gia trì nước chú Đại Bi; nếu người ta không cung kính tôi thì tôi có thể an tâm mà niệm A Di Đà Phật!”. Người ký giả ấy nghe xong thì rất ngạc nhiên, anh ta bảo, anh ta đã đi cùng khắp Nam, Bắc, chưa từng gặp ai như Lão Hòa thượng! Quả là “Sự đáo vô tâm giai khả lạc, nhân đáo vô cầu phẩm tự cao” (Vô tâm đối với các sự việc xảy đến thì được vui, ngư ời đạt đến chỗ không mong cầu thì phẩm chất tự cao). Sự việc này đối với Lão Hòa thượng hẳn có thể nói là rất

bình thường! Có thể nói ngài vốn không phải dùng cái công phu to lớn là “nhẫn nhục”. Vì chúng ta là những người bình thường, nhất định chúng ta cho rằng việc báo khen ngợi là “cao tăng đại đức”, “người tốt việc tốt” là có giá trị,cho nên chúng ta mới sợ cái tình huống ngược lại xuất hiện. Nhưng đối với Lão Hòa thượng, ngài cho rằng báo đăng bạn là cao tăng đại đức, thần thông quảng đại chẳng có giá trị gì, cho nên báo có viết thật xấu cũng chẳng quan trọng gì!

Thật ra mình tốt hay không tốt hoàn toàn không phải chờ người khác phê bình mà thành ra như thế. Nếu quả thực mình không tốt thì dù trên báo đăng bạn rất tốt cũng không ích gì!

Nếu chính mình không làm việc xấu, thì trên báo viết bạn không tốt thế nào chăng nữa cũng không phải viết về bạn, có liên quan gì tới bạn đâu? Người bình thường chúng ta cho rằng sự phê bình và khẳng định của người khác là có giá trị,cho nên nếu người ta bảo chúng ta là người xấu thì chúng ta rất phiền lòng; người ta bảo chúng ta là người tốt thì chúng ta được ấm lòng. Có thể nói, suốt ngày dính mắc đến lời phê bình của người khác, lòng vui đó buồn đó. Nhất là khi người ta bảo bạn không tốt và lại oan uổng, thậm chí còn vặn vẹo sự thật, chúng ta liền cảm thấy bị thương tổn. Nếu lại muốn giữ gìn tư cách, không cãi cọ với người ta, thì cảm thấy rất khổ sở. Như thế mới cần phải “nhẫn nhục”. Loại nhẫn nhục này mà không dùng một chút trí tuệ để thông hiểu, để hóa giải, cứ kiên trì chịu đựng thì có khi phải sanh bệnh, không cho chút gì “Ba la mật”. Nếu công phu chúng ta không đủ, không thể quán không, thì có thể dùng cái góc độ giá trị để thông hiểu. Rốt lại, sự việc

ấy khiến cho chúng ta buồn khổ mà không buông bỏ được, thì thế gian này có giá trị gì đâu? Có giá trị thì chúng ta mới cần ôm giữ, không có giá trị thì giữ trong lòng làm chi?

Tôi có quen một vị pháp sư tên là Hoàng Tông. Một hôm, ngài ngồi tại một nơi, có người từ bên kia đi tới chào ngài nhưng ngài không để ý. Sau đó người này rất giận, mắng ngài:

“Hòa thượng già, con lừa trọc gia, ông là đồ “chứa phân!”. lão Hòa thượng nghe vậy liền khen người ấy: “Ối chà! Hôm nay ông mở đại trí tuệ đấy! Ông biết tôi là người hai chân mang một thùng phân, ngày nào cũng đi đi lại lại”. Nếu người bình thường chúng ta gặp phải tình trạng này, bị người xấu miệng trách mắng, thì nhất định chúng ta sẽ cãi cọ với người ta một phen. Nhưng quan niệm về giá trị của Lão Hòa thượng không giống như chúng ta. ngài cho rằng có giá trị đâu mà lý luận bàn cãi! Cho nên ngài khen người kia là

mở đại trí tuệ. Quả thực, chúng ta đều hai chân mang một thùng phân, hằng ngày đi đi lại lại! Nếu miệng thốt ra lời xấu ác, thì môi sẽ biến thành nắp thùng phân. Chúng ta có thể biết rằng, các vị Pháp sư tu hành đã lâu, thì quan niệm về giá trị của họ không như những người bình thường, cho nên đối với những sự việc khiến người bình thường chúng ta phải đau khổ, chư vị lại rất an vui và rất tự tại.

Thật ra, “giá trị” không hề cố định, và chúng ta có thể tùy thời điều chỉnh, cải biến.

Lại nêu một ví dụ nữa. Lúc tôi mới sanh ra, đầu hầu như không có tóc, chỉ có mấy sợi nho nhỏ, thưa thưa thớt thớt. Khi tôi lớn lên thì vừa đen vừa xấu. Dì Hai tôi là người rất thật thà, mới trông thấy tôi, bà liền nói với mẹ tôi: “Thật ra tôi rất muốn khen con bé, nhưng nhìn đi nhìn lại, tìm không ra cái gì có thể khen được”.Đây là lời phê bình thành thật nhất mà tôi nghe được trong đời tôi. Có lẽ có người cho rằng đây không phải là lời nói hay nhất, nhưng do câu nói khởi đầu như thế, tôi chỉ có thể tiến bộ chứ không thể xấu đi. Đến khi tôi hai ba tuổi cũng chưa mọc được tóc. Dù cha tôi cho tôi mặc quần áo đỏ đậm, người ta hễ gặp ông thì nói: “Này ông Quách! Xin chúc mừng ông lại sanh con trai nữa”. Cũng khó khăn lắm, cho tới khi hơn ba tuổi tôi mới có được một ít tóc. Nhưng đến khi tóc dài, động tác đầu tiên của tôi là lấy kéo cắt tóc đi. Tôi còn nhớ bấy giờ cha tôi rất hoảng hốt, đâu dễ gì đầu tóc quý báu mới dài được, sao lại cắt như thế! Ông bèn vội vàng lấy một cây lược chải đi chải lại đầu tóc cho tôi. Kết quả là tóc không c he đủ đầu. Trong lòng đứa trẻ lên ba, tôi cho rằng đầu tóc không có giá trị gì, cho nên khi tóc dài thì cắt đi!

Nhưng khi tôi lớn hơn một chút, vì chịu ảnh hưởng của các bạn đồng học, dần dần đầu tóc không có giá trị này do quan niệm đã biến thành có giá trị. Hồi còn học tiểu học, tôi để tóc dài, hằng ngày mẹ tôi đều chải đầu giúp tôi, lại thắt bím và kết nơ bướm cho tôi. Bạn bè nói với tôi rằng có người đi xem phim, bị người phía sau cắt mất bím tóc. Từ khi nghe như thế, tôi rất lo sợ, lo bím tóc của mình bị người ta cắt mất. Cho nên khi xem phim, tôi lấy hai tay nắm hai bím tóc. Lúc ấy, hai bím tóc thật có vẻ rất có giá trị, không giống như quan niệm lúc còn nhỏ.

Đến khi học trung học, các bạn đồng học đều rất chú trọng đầu tóc. Nhà trường quy định tóc phải cắt ngang tai, mỗi khi kiểm tra mà tóc dài quá một chút, thầy liền bảo: “Không được, phải cắt ngắn lại một chút!”. Cho nên mọi người thường so đo tóc dài hơn một phân, ngắn hơn một phân. Tôi thường quên những hôm nhà trường kiểm tra đầu tóc, trước khi đi học tôi mới bỗng nhớ ra, liền nhờ mẹ tôi vội vàng cắt tóc giúp tôi. Mẹ tôi hốt hoảng liền vội vàng cắt tóc cho tôi. Mẹ tôi cắt không được ngay ngắn, tôi đến trường bị các bạn đồng học cười mà nói: “Đầu tóc của bạn thật giống như bị chó gặm!”. Bấy giờ nghe nói thế, tôi thật giận. Khi trở về nhà, tôi cự nự với mẹ: “Mẹ cắt tóc cho con xấu quá, khiến con bị các bạn cười!”. Bấy giờ, vì không hiểu rằng đầu tóc không có giá trị gì, cho nên tôi thường vì một hai phân tóc mà sinh phiền não, vì một hai phân tóc mà có ảnh hưởng khá lớn đến tâm

tình.

Bấy giờ tôi có đọc một tạp chí, thấy vấn đề đầu tóc đượ c bàn cãi rất sôi nổi. Trên báo thường thảo luận rằng, người ta cứ chú ý đến thứ “ở trên da đầu” , mà không chú ý đến thứ “ở dưới da đầu”.

Sau này tôi nghiên cứu Phật pháp, đọc được một số chuyện của các bậc tu hành, cao tăng đại đức, tôi phát hiện rằng, “mười vị” đáng tôn kính nhất đều là những vị tu hành, xuất gia, họ đều không có tóc.Cho nên tôi dần dần phát hiện, khẳng định “đầu tóc thì không quan trọng”.

Từ khi quan niệm này về giá trị biến đổi, tôi không còn chấp trước vấn đề “đầu tóc” nữa.

Khi còn làm bác sĩ, một hôm sau khi xong việc, tôi đến cắt tóc tại một mỹ dung viện. Tôi chỉ bảo cô làm tóc: “Tóc ở phái trước phải được cắt ngang lông mày”. Vì tối hôm đó tôi đã phải làm việc liên tục mấy ngày rất mệt, cho nên nói xong, tôi nhắm mắt dưỡng thần. Bỗng nhiên tôi nghe một tiếng la “ối”. Thì ra, cô ấy đã cắt tóc tôi quá ngắn. Khi cắt một nhát đã tới giữa trán, cô ta sợ đến suýt khóc, không biết nhát thứ hai phải làm sao? Một vị khách

ngồi cạnh tôi thấy thế liền nhíu mày mà nói: “Ai chà! Sao cô cắt tóc người ta thành ra như thế!”. Bà chủ thấy thế cũng trách mắng cô ta. tôi thấy cô ta quả rất đá ng thương, bèn bảo cô ta: “Khi tôi sanh ra, dì Hai tôi đã nói, dì muốn khen tôi nhưng tìm không thấy chỗ nào đẹp mà khen, cho nên tôi sanh ra vốn rất xấu, hoàn toàn không phải vì cô cắt tóc tôi như thế này tôi mới trở thành xấu. Cô cứ yên tâm, vì tôi định xuất gia, nay đầu tóc bị cắt ngắn một chút cũng không sao!”.Người bên cạnh nghe tôi nói thế, ai cũng cười. Cô ấy không biết nên làm thế nào cho phải, cô cũng không dám lấy tiền của tôi. Tôi nói với cô: “Cô làm việc rất khổ nhọc, nhất định phải lấy tiền chứ! Cô đừng lo, cứ niệm A Di Đà Phật là tốt”.

Nói xong tôi về nhà. khi tôi về đến túc xá, người bạn cùng phòng ra mở cửa, vừa thấy đầu tóc của tôi, cô liền ôm bụng mà cười, ngồi bệch cả xuống đất mà cười.

Cô bảo: “Chị đi cắt tóc ở đâu mà đầu tóc xấu thế? Để tôi cắt lại dùm chị cho đẹp!”. Cô lại nói: “Nếu tôi là chị thì ngày mai tôi hết dám đi làm!”

Tôi nói: “Không phải đâu! Tôi đi làm là để khám bệnh nhâ n, đâu có liên hệ gì tới đầu tóc, tôi sẽ vui vẻ đi làm”.

Sáng hôm sau tôi đến y viện, cô y tá mới thấy tôi đã kêu lên: “Ai!”, rồi cả y viện bàn ầm lên.

Các cô ấy bảo: “Này bác sĩ Quách! Sao cô lại cắt đầu tóc như thế này, xấu muốn chết!”.

Tôi bảo họ: “Xấu thì xấu, có chết đâu nào. Từ hôm qua cắt tóc như thế này cho đến nay tôi vẫn sống rất khỏe mạnh!”.

Cũng có người bảo tôi: “Sao chị cắt đầu tóc như thế này, xem tệ quá!”.

Tôi đáp lại: “Té ra cái xấu của tôi đều chỉ tập trung vào hai ba phân tóc. Cắt đi hai ba phân thì hết xấu hay sao?!”.

Các bác sĩ đồng sự hỏi tôi: “Chị có điều gì không khai mở được mà phải ra như thế này?”

Tôi đáp: “Anh thấy trán tôi đây, bộ không khai mở lắm sao?!”.

Có một bệnh nhân là một phụ nữ trên năm mươi tuổi. Mỗi lần thấy tôi bà đều kêu khổ rất thảm não; vì cái hạch độc đã ăn sâu tới xương, nên toàn thân bà đều đau nhức. Lâu nay bà vẫn bảo tôi bà đau chỗ nào, nay bỗng bà ngẩng nhìn đầu tóc của tôi mà phát cười! Bà nói: “Sao cô lại cắt đầu tóc như thế này chứ?”. Trông thấy bà cười, tôi rất vui vẻ nói với bà: “Từ khi được biết bà đến nay, tôi chưa từng thấy bà cười, nếu sớm biết đầu tóc của tôi như thế này khiến bà hỉ hả cười được, thì tôi đã cắt nó từ lâu rồi!”.

Tối hôm ấy tôi được mời đến diễn giảng tại Đại học Phùng Giáp. Khi tôi xong việc, chuẩn bị ra đi, người bạn cùng phòng nói với tôi: “Đầu tóc của chị như thế mà định đi diễn giảng ư? Nếu tôi là chị thì tôi không dám đi giảng đâu?”. Tôi bèn cười mà nói với cô ta:

“Tôi sẽ đi giảng Phật pháp, chứ không giảng về tóc đẹp, sắc đẹp. Thế có ăn nhằm gì đâu?

Tôi vẫn cứ đi giảng!”.

Khi tôi đứng ở trên bục giảng, các sinh viên ở dưới bục thấy tôi liền cười. Khi tôi diễn giảng xong, có một nữ sinh viên rất dễ thương đến nói với tôi: “Thưa giáo sư, đầu tóc của giáo sư trông hay quá!”. Tôi nghe xong rất buồn cười, bèn nói: “Từ khi tôi cắt đầu tóc như thế này đến nay mọi người đều cười hỉ hả, đây quả thật là một kiểu tóc mới “rời khổ được vui!”.

Nếu hồi tôi còn học Trung học, cô làm tóc ở mỹ dung viện cắt tóc tôi ra như thế, thì nhất định tôi sẽ nổi nóng với cô, và có thể quay về nhà ngay; nế u đồng học cười chê tôi như thế, tôi sẽ chịu không nổi và không dám đi học. Nhưng từ khi quan niệm về giá trị của tôi đã biến đổi, tôi cho rằng đầu tóc cũng không phải là cái gì quan trọng! “Tâm tình” mới quan trọng hơn đầu tóc nhiều! Nếu một người có đầu tóc đẹp, nhưng gương mặt luôn luôn cau có hoặc lạnh lùng thì đâu có ích gì!

Trên đây chúng ta đã dùng “đầu tóc” làm ví dụ để thuyết minh “quan niệm về giá trị”, từ giá trị của đầu tóc, có thể suy ra mà hiểu các sự việc khác, để có thể nhận ra rằng giá trị không phải là nhất định. Nếu chúng ta cho rằng Đức Phật A Di Đà là quan trọng nhất, thì những sự việc khác phải trở thành không có giá trị gì, so ra lại không ảnh hưởng đến sự an vui, tự tại của chúng ta. dù chúng ta có bị oan ức và nhục nhã, thì cũng không cần phải miễn cưỡng mà “nhẫn nhục”. Trước hết chúng ta có thể hiểu:

“Rốt lại, cái gì khiến chúng ta đau khổ?”.

“Rốt lại, cái ấy có giá trị gì mà khiến chúng ta phải cầu tìm và phải vì nó mà đau khổ?”

“Rốt lại cái ấy và việc vãng sanh Tây Phương có quan hệ gì?”

Nếu chúng ta tự mình nghĩ xem thấy rằng cái ấy không có giá trị gì không có liên quan gì lắm với việc vãng sanh Tịnh độ, thì tự nhiên chúng ta sẽ thấy ra và buông bỏ nó đi.

Tâm ta vốn là Phật

Tại sao khởi tham trước?

Tâm ta vốn đại bi

Tại sao giận việc nhỏ?

Tâm ta vốn vô ngại

Tại sao không tự tại?