Phật Thuyết Nhân Vương Hộ Quốc Bát Nhã Ba La Mật Kinh Giảng Nghĩa

2.3. Phẩm Thứ Tám: Chúc Lụy

囑累品第八

Phẩm này thuộc vào Lưu Thông Phần. Đức Phật sắp đem pháp Bát Nhã chánh tông phó chúc quốc vương, phiền lụy họ hộ trì. Vì thế gọi là phẩm Chúc Lụy. Lại còn phó chúc kinh này, nhọc công họ lưu thông, nên gọi là phẩm Chúc Lụy. Kinh này không giống kinh Đại Phẩm Bát Nhã phó chúc hàng Thanh Văn, chẳng giống kinh Diệu Pháp Liên Hoa phó chúc cho Bồ Tát, mà phó chúc cho quốc vương. Vì lẽ nào? Ở đây có ba ý:

Một, kinh này là của báu hộ quốc, có thể trừ quốc nạn. Vì thế, phó chúc quốc vương.

Hai, do quốc vương có oai lực lớn, dễ hoằng dương, đáng nên phó chúc quốc vương.

Ba, ắt vua tôi phải hợp đạo, một đức, một lòng, chánh pháp mới được lưu hành. Vì thế, kiêm cả ý phó chúc hàng đại thần.

(Kinh) Phật cáo Ba Tư Nặc vương: Ngã giới nhữ đẳng, ngô diệt hậu bát thập niên, bát bách niên, bát thiên niên, vô Phật, vô Pháp, vô Tăng, vô tín nam, tín nữ thời, thử kinh Tam Bảo phó chúc chư quốc vương, tứ bộ đệ tử, thọ trì, độc tụng, giải nghĩa, vị tam giới chúng sanh khai Không Huệ Đạo, tu thất hiền hạnh, thập thiện hạnh, hóa nhất thiết chúng sanh.

(經)佛告波斯匿王：我誡汝等，吾滅後八十年，八百年，八千年，無佛、無法、無僧、無信男信女時，此經三寶付囑諸國王、四部弟子，受持、讀誦、解義 ，為三界眾

生開空慧道，修七賢行、十善行，化一切眾生。

(Kinh: Đức Phật bảo vua Ba Tư Nặc: Ta răn các vị, sau khi ta diệt hậu tám mươi năm, tám trăm năm, tám ngàn năm, lúc không có Phật, không có Pháp, không có Tăng, không có tín nam và tín nữ, kinh Tam Bảo này phó chúc các quốc vương, bốn bộ đệ tử thọ trì, đọc tụng, giải nghĩa, vì chúng sanh trong tam giới mở ra đạo Không Huệ, tu bảy hiền hạnh, mười thiện hạnh, giáo hóa hết thảy chúng sanh).

Đây là khuyên lưu thông chung. Đức Phật răn truyền các vị như vua Ba Tư Nặc v.v… Trước hết, Ngài phó chúc rõ ràng thời tiết hoằng pháp. “Ngô diệt hậu” (Sau khi ta diệt độ), tức là đức Phật tự nói sau khi Ngài diệt độ, có ba thời kỳ: Thoạt đầu là tám mươi năm, kế đó là tám trăm năm, sau cùng là tám ngàn năm. “Vô Phật, vô Pháp, vô Tăng”: Chẳng phải là tám mươi năm sau liền chẳng có Tam Bảo. Nếu thật sự chẳng có Tam Bảo, phó chúc có ích gì? Nay hãy nên theo thứ tự tương xứng [để luận định]: Sau khi đức Phật diệt độ tám mươi năm, Phật chẳng trụ thế, cho nên nói là “vô Phật”. Tám trăm năm là cuối thời Chánh Pháp, tà pháp lừng lẫy, dùng tà đoạt chánh, nhiều kẻ tin tà. Vì thế nói là “vô Pháp”. Tám ngàn năm thì đã quá nửa thời Mạt Pháp, tất cả tăng chúng chỉ là có hình dáng tương tự tỳ kheo, chứ hạnh giống hệt như kẻ tại gia. Vì thế nói là “vô Tăng”.

“Vô tín nam, tín nữ”: Đạo do người hoằng dương. Nếu không có tăng, Phật pháp gởi gắm vào đâu? Do thấy tăng chúng chẳng khác thế tục, không thể dấy lòng tin. Do không tin tăng, sẽ chẳng tin Phật pháp. Hiện thời đã có chuyện như thế. Người đời thấy người xuất gia chẳng có tăng hạnh, chẳng thể quy kính, hoàn toàn chẳng tin Tam Bảo. Vì thế nói “vô tín nam, tín nữ”. “Thời” là nói đến ba thời kỳ ấy, kinh Tam Bảo này phó chúc các quốc vương và bốn bộ đệ tử lưu thông.

“Thọ trì, đọc tụng” tức là tự hành lưu thông, “giải nghĩa” là khai giải nghĩa lý trong kinh, tức là hóa tha lưu thông (lưu thông nhằm giáo hóa người khác). Như Lai ra rả răn truyền, muốn khiến cho đại chúng hoằng dương, hộ trì Tam Bảo, khiến cho chẳng đoạn tuyệt vậy.

“Vị tam giới chúng sanh khai Không Huệ Đạo” (Vì chúng sanh trong tam giới mà mở ra Không Huệ đạo): Vì chúng sanh khai thị đạo quán huệ Nhân Không và Pháp Không. Nhị Không (Nhân Không và Pháp Không) chính là hạnh thánh hiền Bát Nhã. “Tu thất hiền hạnh”: Tức là bảy phương tiện hạnh, một là Ngũ Đình Tâm, hai là Biệt Tướng Niệm, ba là Tổng Tướng Niệm, bốn là Noãn Địa, năm là Đảnh Địa, sáu là Nhẫn Địa, bảy là Thế Đệ Nhất Địa.

Thập Thiện hạnh là ba điều thiện nơi thân, chẳng giết, chẳng trộm, chẳng dâm; bốn điều thiện nơi miệng, tức không nói dối, không nói thêu dệt, không ác khẩu, không nói đôi chiều, ba điều thiện nơi ý là chẳng tham, chẳng sân, chẳng si. Hai hạnh thánh hiền trên đây thuộc về Nhân Thiên Thừa, dùng đó để giáo hóa hết thảy chúng sanh. Phần tổng khuyến lưu thông đã xong.

(Kinh) Hậu ngũ trược thế, tỳ kheo, tỳ kheo ni, tứ bộ đệ tử, thiên long bát bộ, nhất thiết thần vương, quốc vương, đại thần, thái tử, vương tử, tự thị cao quý, diệt phá ngô pháp, minh tác chế pháp, chế ngã đệ tử, tỳ kheo, tỳ kheo ni, bất thính xuất gia, hành đạo, diệc phục bất thính tạo tác Phật tượng hình, Phật tháp hình, lập thống quan chế chúng, an tịch ký tăng, tỳ kheo địa lập, bạch y cao tòa, binh nô vi tỳ kheo, thọ biệt thỉnh pháp, tri thức, tỳ kheo cộng vi nhất tâm thân thiện, tỳ kheo vị tác trai hội cầu phước, như ngoại đạo pháp; giai phi ngô pháp. Đương tri nhĩ thời, chánh pháp tương diệt bất cửu.

(經)後五濁世，比丘、比丘尼、四部弟子、天龍八部、一切神王，國王、大臣、太子、王子，自恃高貴，滅破吾法，明作制法，制我弟子比丘、比丘尼，不聽出家行道，亦復不聽造作佛像形、佛塔形，立統官制眾，安籍記僧，比丘地立，白衣高座，兵奴為比丘，受別請法，知識、比丘共為一心親善，比丘為作齋會求福，如外道法；都非吾法。當知爾時，正法將滅不久。

(Kinh: Trong đời ngũ trược mai sau, tỳ kheo, tỳ kheo ni, bốn bộ đệ tử, trời rồng tám bộ, hết thảy thần vương, quốc vương, đại thần, thái tử, vương tử, tự cậy cao quý, diệt phá pháp của ta, chế định pháp tắc rành rành, hạn chế đệ tử của ta, tức là chẳng cho tỳ kheo, tỳ kheo ni xuất gia, hành đạo, cũng chẳng cho phép tạo tác hình tượng Phật hoặc xây tháp thờ Phật, đặt chức quan thống lãnh, chế ngự tăng chúng, đặt sổ sách ghi chép tăng chúng. Tỳ kheo đứng dưới đất, kẻ tại gia ngự tòa cao, coi tỳ kheo như binh lính, nô tỳ. [Tăng chúng] thọ pháp biệt thỉnh, tri thức và tỳ kheo một mực thân thiện, tỳ kheo vì kẻ đó làm pháp hội trai tăng cầu phước, giống như pháp của ngoại đạo. Đấy đều chẳng phải là pháp của ta. Hãy nên biết khi đó chánh pháp chẳng lâu sau sẽ diệt).

Đây là bảy môn răn truyền riêng biệt.

Một là răn “không được chướng ngại người xuất gia”. “Ngũ trược thế” (Đời năm thứ ô trược) tức là Kiếp Trược, Kiến Trược, Phiền Não Trược, Chúng Sanh Trược, và Mạng Trược. Những gì là Trược? Kinh Lăng Nghiêm dạy: “Thí như thanh thủy, thanh khiết bổn nhiên, như nhược hữu nhân, đầu dĩ sa thổ, thổ thất lưu ngại, thủy vong thanh khiết, dung mạo mịch nhiên, danh chi vi trược” (Ví như nước trong, vốn sẵn thanh khiết. Nếu như có kẻ ném cát, đất vào đó, đất mất tánh chất ngăn ngại, nước mất sự thanh khiết, dung mạo bị biến đổi, thì gọi là Trược). Đức Phật bi tâm đặc biệt tha thiết, sanh trong đời ác ngũ trược nơi cõi Sa Bà để cứu độ chúng sanh.

1. Kiếp Trược: “Kiếp” nói đầy đủ theo tiếng Phạn thì phải nói là Kiếp Ba (Kalpa). Chỉ nói là Kiếp, tức là tỉnh lược, dịch nghĩa là Thời Phần, tức là một khoảng thời gian dài, chia thành đại, trung, tiểu kiếp. Con người thọ từ mười tuổi, cứ sau một trăm năm, tăng thêm một tuổi, tăng tới tám vạn bốn ngàn tuổi. Đã tăng tới cực đại, thì sau một trăm năm, bèn giảm một tuổi, giảm dần dần tới mười tuổi. Cứ một chu kỳ một tăng một giảm là một tiểu kiếp. Hai mươi lượt tăng giảm là một trung kiếp. Tám mươi lượt tăng giảm là một đại kiếp. Khi tuổi thọ của con người giảm tới hai vạn tuổi thì chúng sanh sẽ có đủ bốn món trược sau (Kiến Trược, Phiền Não Trược, Chúng Sanh Trược, Mạng Trược), cho nên gọi là Kiếp Trược. Khi giảm tới một trăm tuổi, thì gọi là “ác thế” (đời ác). Kiếp Trược chẳng có bản thể riêng biệt, chỉ do bốn món trược tụ tập, xen lẫn trở thành tướng trạng của Kiếp Trược. Khi Kiếp Trược, thiện căn của chúng sanh nông cạn, mỏng manh, nghiệp chướng sâu nặng, dễ đọa vào đường ác. Do vậy gọi là Kiếp Trược.

2. Kiến Trược: Năm lợi sử làm Thể, các kiến chấp lừng lẫy chính là tướng trạng của nó. Năm lợi sử chính là năm thứ vọng kiến (kiến chấp hư vọng), có thể khiến cho chúng sanh tạo nghiệp thọ báo, do vậy gọi là Sử (sai khiến). Phần sau sẽ nói tới ngũ độn sử, [còn ngũ lợi sử ở đây] do chúng nhỏ nhiệm, nhanh chóng, cho nên gọi là Lợi:

Một là Thân Kiến, chấp thân là ta, khởi kiến chấp ngã thân, hư vọng sanh ra tham ái. Chẳng hiểu đó là Tứ Đại giả hợp, mộng huyễn vô thường.

Hai là Biên Kiến, chấp đoạn, hoặc chấp thường, khởi lên kiến chấp nhị biên, một mực thiên chấp, chẳng hiểu kiến giải đã lệch lạc, đánh mất lẽ Trung Đạo.

Ba là Tà Kiến, bài bác “chẳng có nhân quả”, dấy lên kiến giải tà

vạy, ngoại đạo, bất chánh, khiến chúng sanh ngờ vực, lầm lạc. Chẳng ngộ chính mình đang đọa trong Khoát Đạt Không, ắt vào địa ngục.

Bốn là Giới Thủ, chẳng phải nhân mà ngỡ là nhân, dấy lên kiến chấp “ta có thể trì giới”, tu tập lầm loạn. Chẳng ngộ “nấu cát làm cơm”, dẫu trải kiếp số nhiều như vi trần khó thể thành tựu!

Năm là Kiến Thủ, chẳng phải quả mà ngỡ là quả, khởi lên kiến chấp tự phụ với kiến giải của chính mình, chưa chứng mà nói đã chứng, chẳng ngộ hữu lậu thiên (cõi trời hữu lậu) chẳng phải là Niết Bàn.

Năm thứ kiến chấp hư vọng ấy hôn muội, chìm đắm, vẩn đục tự tánh, cho nên gọi là Trược.

3. Phiền Não Trược: Dùng năm độn sử làm Thể, cảm vời tam tai chính là tướng trạng của nó. Năm độn sử là năm loại vọng tâm, có thể khiến cho chúng ta tạo nghiệp, thọ báo, cho nên gọi là Sử. So với năm lợi sử trong phần trước, chúng hơi nặng nề, trì trệ, cho nên gọi là Độn:

Một, tham tâm: Đối với cảnh vừa ý bèn dấy lên các tham ái, chẳng thể thấy thấu suốt.

Hai, sân tâm: Đối với cảnh trái ý, dấy lên các sân hận, chẳng thể chịu đựng.

Ba, si tâm: Đối với hết thảy các cảnh, dấy lên các si mê, chẳng thể giác ngộ.

Bốn, mạn tâm: Đối với các chúng sanh, dấy tâm kiêu mạn, chẳng thể khiêm tốn.

Năm, nghi tâm: Đối với các thiện pháp, tâm bèn ngờ vực, do dự, chẳng thể chọn lựa dứt khoát.

Năm thứ vọng tâm ấy phiền động não loạn, vẩn đục tự tánh, cho nên gọi là Phiền Não Trược.

4. Chúng Sanh Trược: Nắm giữ quả báo của Ngũ Ấm, Kiến và Mạn làm Thể, danh xưng uế ác chính là tướng trạng của nó. Chúng sanh gom Địa, Thủy, Hỏa, Phong mà thành thân, gom Thọ, Tưởng, Hành, Thức mà thành tâm. Kiến là chấp trước ngang ngược làm chủ tể, hư vọng chấp trước ngã kiến. Mạn là câu sanh chủ tể, hư vọng dấy lên ngã mạn. Do nghiệp nhân đã tạo trong đời trước mà phải chịu quả báo trong đời này, lấy đó làm Thể. Danh xưng Chúng Sanh hèn tệ, sắc tâm kém cỏi, nhơ uế. Vì thế gọi là Chúng Sanh Trược.

5. Mạng Trược: Sắc và tâm liên tục duy trì làm Thể, năm tháng trôi qua, thọ mạng giảm dần; đó chính là tướng trạng của nó. Sắc chính là các sắc pháp Địa, Thủy, Hỏa, Phong. Tâm tức là các tâm pháp “thấy, nghe, hay, biết”. Đời người nắm giữ Địa, Thủy, Hỏa, Phong, coi chúng là thân. Tứ Đại vốn là vật vô tri, do Kiến Phần của thức thứ tám, khiến cho chúng cảm nhận, thấy biết. Kiến Phần vốn là một cái Thể tinh minh, do bị Địa, Thủy, Hỏa, Phong ngăn trở, khiến cho bị chướng ngại. Vốn là một thứ tinh minh, bị tách thành sáu món hòa hợp, nơi mắt gọi là thấy, nơi tai gọi là nghe, nơi mũi gọi là ngửi, nơi lưỡi gọi là nếm, nơi thân gọi là cảm nhận, nơi ý gọi là biết. Do vậy, sắc và tâm liên thuộc lẫn nhau, ba thứ hơi thở, hơi ấm, và thức duy trì lẫn nhau chẳng lìa tan thì là mạng căn. Hễ chúng chẳng tiếp tục duy trì được nữa, mạng căn liền đoạn, cho nên coi [ba thứ ấy] là Thể [của mạng căn]. Năm tháng dần trôi, tuổi thọ giảm dần tức là nóng lạnh đắp đổi, biến hóa âm thầm đổi dời, rút ngắn tuổi tác, thọ mạng giảm bớt. Vì thế nói là Mạng Trược.

Trong đời ngũ trược mai sau, lắm kẻ tệ ác, tin tà, ghét chánh, người trì giới tu phước ít ỏi, mà người có thể giác ngộ đời người huyễn hóa, tướng thế gian vô thường đã ít lại càng ít ỏi hơn! Huống hồ chánh pháp Bát Nhã này! Do vậy, cần phải phó chúc các quốc vương. Sau khi đã khuyên chung, lại nên răn dạy riêng!

Tỳ kheo, tỳ kheo ni, bốn bộ đệ tử xem giải thích trong phần trước. “Thiên long bát bộ”:

Một là Thiên tức các vị trời trong tam giới.

Hai, Long, tức long vương trong biển, vua rồng trong núi, rồng canh giữ cung điện của chư thiên, rồng canh giữ kho tàng, rồng kéo mây tuôn mưa.

Ba, Dạ Xoa, phương này dịch là Khinh Tiệp (輕捷, nhẹ nhàng, nhanh nhẹn).

Bốn, Càn Thát Bà, phương này dịch là Tầm Hương (尋香, tìm kiếm mùi thơm), là nhạc thần của thiên đế.

Năm, A Tu La, phương này dịch là Phi Thiên (非天, chẳng phải trời).

Sáu, Ca Lâu La, phương này dịch là Kim Xí Điểu Vương (金翅鳥王, chim chúa cánh vàng).

Bảy, Khẩn Na La, phương này dịch là Nghi Thần (疑神, ngờ chẳng phải là thần), là thần ca hát của thiên đế.

Tám, Ma Hô La Già, phương này dịch là Mãng Thần (蟒神, thần rắn lớn).

“Nhất thiết thần vương” là các vị chúa tể của chư thần trong thế gian.

“Quốc vương, đại thần, thái tử, vương tử, tự thị cao quý”: Tự phụ quyền thế, chẳng coi trọng Phật pháp, chỉ phô bày tư dục của riêng mình, quên bẵng quan niệm hộ quốc. “Phá diệt ngô pháp, minh tác pháp chế” (Phá diệt pháp của ta, rành rành đặt ra các pháp tắc cấm đoán): “Chế” là cấm đoán. Coi chánh đáng là điên đảo. Cõi đời lắm kẻ có hành vi rối đời loạn dân, tổn hoại phong tục, nhưng [kẻ cầm quyền] trọn chẳng ngăn cấm, ngược ngạo cấm đoán đệ tử của ta, tức tỳ kheo, tỳ kheo ni, chẳng cho phép họ xuất gia tu hành chánh đạo. Giới, Định, Huệ là chánh đạo, tu Giới có thể thoát khỏi tam đồ, tu Định có thể lìa lục dục, tu Huệ có thể siêu thoát tam giới. Chẳng cho phép xuất gia tu học chính là hoại diệt Phật pháp. “Diệc phục bất thính tạo tác Phật tượng hình, tháp tượng hình” (Cũng chẳng cho phép tạo tác hình tượng Phật, dựng tháp): Phật tháp, hình tượng có thể khiến cho chúng sanh cầu phước. Chẳng cho phép tạo tác, tức là hoại diệt phước điền.

“Lập thống quan chế chúng, an tịch ký tăng” (Lập quan thống lãnh để chế ngự tăng chúng, đặt sổ sách ghi chép tăng): Đại chúng xuất gia thời đức Phật chỉ có vâng theo giới luật do đức Phật chế định để làm khuôn phép gìn giữ thân tâm, tùy ý cho họ tự hành tu đạo, hoàn toàn chẳng có chuyện đặt ra chế độ có quan chức thống lãnh, lập riêng sổ bộ để đăng ký, thống kê tăng chúng. Nếu trái nghịch chế định của Phật, tức là thuộc loại phi pháp.

“Tỳ kheo lập địa, bạch y cao tòa, binh nô vi tỳ kheo” (Tỳ kheo đứng dưới đất, kẻ tại gia ngự tòa cao, coi tỳ kheo như binh lính, nô tỳ): Tỳ kheo thân mặc áo nâu sòng, theo đúng lẽ thì phải nên ngồi trên tòa cao. Vua, quan tuy quý hiển, nhưng do thân phận là bạch y, chớ nên ngồi trên tòa cao, nhưng rốt cuộc, tỳ kheo đứng dưới đất, kẻ tại gia ở trên tòa cao. Đấy là dùng cách đối xử với binh lính, nô tỳ để tiếp đãi tỳ kheo. Lính hầu tướng, tớ hầu chủ, đều là đứng hầu. “Đứng hầu” chính là cách thức của binh lính, nô tỳ!

“Thọ biệt thỉnh pháp”: Hoặc vì cầu danh vọng, lợi dưỡng, chẳng thuận theo vị thứ trong Tăng mà nhận lời thỉnh riêng, đều chẳng phù hợp chế định của Phật. Thời cổ, kiệu cáng đến tận cửa, [các tăng sĩ phẩm đức cao thượng] viện cớ bệnh tật chẳng dậy nổi [để chối từ], chiếu vua ba lượt triệu vời, kiên quyết chẳng ra khỏi núi, so với kẻ nhận lời biệt thỉnh, cách biệt đến mức nào?

“Tri thức, tỳ kheo cộng vi nhất tâm thân thiện, tỳ kheo vị tác trai hội cầu phước” (tri thức và tỳ kheo cùng nhất tâm thân thiện, tỳ kheo vì họ làm pháp hội trai tăng để cầu phước): Đây là nói các tỳ kheo quen biết nhau, đồng tâm thân thiện, lừa dối đàn na tổ chức trai tăng cầu phước. Điều ấy giống như pháp ngoại đạo, đều chẳng phải là Phật pháp của ta đáng nên làm như thế. Hãy nên biết khi đó, tà pháp đã dấy lên, chánh pháp sắp diệt chẳng còn bao lâu nữa!

(Kinh) Đại vương! Hoại loạn ngô pháp thị nhữ đẳng tác, tự thị oai lực, chế ngã tứ bộ đệ tử, bách tánh tật bệnh, vô bất khổ nạn. Thị phá quốc nhân duyên. Thuyết ngũ trược tội quá, cùng kiếp bất tận.

(經)大王！壞亂吾法，是汝等作，自恃威力，制我四部弟子，百姓疾病，無不苦難。是破國因緣。說五濁罪過，窮劫不盡。

(Kinh: Đại vương! Hoại loạn pháp của ta là do các vị làm, tự cậy oai lực, cấm đoán bốn bộ đệ tử của ta, trăm họ bệnh tật, không ai chẳng khổ nạn. Đó là nhân duyên phá nước. Nói đến tội lỗi trong đời ngũ trược, dẫu trọn hết kiếp, vẫn chẳng nói trọn hết được).

Điều thứ hai là răn cấm “chớ dùng quan lại thế tục để cai trị tăng”. “Hoại loạn ngô pháp” (Hoại loạn pháp của ta) tức là chẳng thuận theo giới luật do đức Phật chế định để khích lệ tăng chúng, mà lại lập ra các quan chức thế tục để thống trị tăng. Tự cậy vào oai lực của quốc độ để cấm đoán bốn bộ đệ tử của đức Phật, đến nỗi thiện thần hộ pháp sân hận, giận dữ, gieo tai, giáng họa, khiến cho dân chúng bệnh tật, cả nước không đâu chẳng khổ nạn. “Thị phá quốc nhân duyên” (Đó là nhân duyên phá nước): Quốc vương chẳng kính Tam Bảo là nhân, thiết lập quy chế phi pháp là duyên, phá hoại đất nước; đó là nguyên nhân. “Ngũ trược tội quá, cùng kiếp bất tận” (Tội lỗi ngũ trược, nói trọn kiếp vẫn chẳng thể hết được): Ngũ trược lừng lẫy, chúng sanh tạo nhiều tội lỗi. Nếu muốn kể ra, dẫu hết kiếp vẫn chẳng thể cùng tận!

(Kinh) Đại vương! Pháp mạt thế thời, hữu chư tỳ kheo, tứ bộ đệ tử, quốc vương đa tác phi pháp chi hạnh, hoành dữ Phật pháp chúng tăng tác đại phi pháp, tác chư tội quá, phi pháp, phi luật, hệ phược tỳ kheo, như ngục tù pháp. Đương nhĩ chi thời, pháp diệt bất cửu.

(經)大王！法末世時，有諸比丘、四部弟子、國王多作非法之行，橫與佛法眾僧作大非法，作諸罪過，非法非律，繫縛比丘，如獄囚法。當爾之時，法滅不久。

(Kinh: Đại vương! Vào lúc pháp mạt, có các tỳ kheo, bốn bộ đệ tử, quốc vương làm nhiều hạnh phi pháp, ngang ngược thực hiện chuyện phi pháp to lớn đối với Phật, Pháp, và chúng tăng, tạo các tội lỗi, trái pháp, trái luật, trói buộc tỳ kheo như cách đối xử kẻ bị tù, giam cầm. Trong lúc như thế, chánh pháp chẳng lâu sau sẽ bị diệt).

Điều thứ ba là răn “đừng trói buộc tỳ kheo”. “Đa tác phi pháp chi hạnh” (Làm nhiều hạnh phi pháp) là nói chung các hạnh phi pháp, chẳng thể tính kể được. “Hoành dữ” (Ngang ngược áp đặt): Đối với Phật, Pháp, và tăng chúng, chớ nên làm như thế, nhưng họ cứ làm như vậy, thì gọi là Hoành. “Phi pháp”: Chẳng thuận theo phép nước. “Phi luật” chẳng thuận theo giới luật. “Câu hệ, thúc phược tỳ kheo” (Bắt giữ, trói buộc tỳ kheo), dùng cách thức đối đãi với phạm nhân trong tù ngục để đối đãi tăng chúng. Trong lúc như thế, chánh pháp chẳng lâu sau sẽ diệt mất!

(Kinh) Đại vương! Ngã diệt độ hậu, vị lai thế trung, tứ bộ đệ tử, chư tiểu quốc vương, thái tử, vương tử, nãi thị trụ trì hộ Tam Bảo giả, chuyển cánh diệt phá Tam Bảo, như sư tử thân trung trùng, tự thực sư tử thân trung nhục, phi ngoại đạo dã.

(經)大王！我滅度後，未來世中，四部弟子、諸小國王、太子、王子，乃是住持護三寶者，轉更滅破三寶，如師子身中蟲，自食師子身中肉，非外道也。

(Kinh: Đại vương! Sau khi ta diệt độ, trong đời vị lai, bốn bộ đệ tử, các tiểu quốc vương, thái tử, vương tử là người duy trì, thủ hộ Tam Bảo, lại đâm ra diệt phá Tam Bảo, như trùng trong thân sư tử tự ăn thịt nơi thân sư tử, chẳng phải là ngoại đạo).

Điều thứ tư là răn “chớ nên tự diệt Phật pháp”. “Chư tiểu quốc vương, thái tử, vương tử, nãi thị trụ trì hộ Tam Bảo giả” (Các tiểu quốc vương, thái tử, vương tử là kẻ duy trì, thủ hộ Tam Bảo): Theo luật, quốc vương, đại thần, trăm quan, sau khi nhận chức, trước hết nên thọ Bồ Tát Giới, dùng đó để “dứt ác, ngừa sai”. Đã thọ Bồ Tát giới pháp, tức là đệ tử trong Phật môn, cố nhiên là người duy trì, thủ hộ Tam Bảo, lại đâm ra diệt phá Tam Bảo, tức là tự diệt vậy.

“Như sư tử thân trung trùng, tự thực sư tử thân trung nhục” (Như trùng trong thân sư tử tự ăn thịt nơi thân sư tử): Đây là thí dụ. Sư tử là vua của các loài thú. Hễ sư tử rống lên, trăm thú đều nứt não. Nghe tiếng sư tử, chúng đều trốn chạy, ẩn nấp trong hang hốc, nào dám ở bên cạnh, huống hồ dám ăn thịt nó ư? Chỉ có trùng trong thân sư tử tự ăn thịt nó. Ví như Phật pháp tối cao vô thượng, các học thuyết thế gian chẳng có gì sánh bằng. Hết thảy ngoại đạo chẳng thể phá hoại, chỉ có kẻ gánh vác trách nhiệm hộ trì, tức là bốn bộ đệ tử, quốc vương v.v… tự phá diệt, chẳng khác trùng trong thân sư tử, há chẳng đáng buồn ư?

(Kinh) Đa hoại ngã Phật pháp, đắc đại tội quá, chánh giáo suy bạc, dân vô chánh hạnh, dĩ tiệm vi ác, kỳ thọ nhật giảm, chí ư bách tuế, nhân hoại Phật giáo, vô phục hiếu tử, lục thân bất hòa, thiên thần bất hựu, tật dịch ác quỷ, nhật lai xâm hại, tai quái thủ vĩ liên họa tung hoành.

(經)多壞我佛法，得大罪過，正教衰薄，民無正行，以漸為惡，其壽日減，至於百歲，人壞佛教，無復孝子，六親不和，天神不祐，疾疫惡鬼，日來侵害，災怪首尾，連禍縱橫。

(Kinh: Phần nhiều phá hoại Phật pháp của ta, mắc tội lỗi to lớn, chánh giáo suy vi, đọa lạc, dân không có chánh hạnh, dần dần làm ác, tuổi thọ ngày một giảm, cho đến trăm tuổi, con người phá hoại Phật giáo, chẳng còn con hiếu, thân thuộc bất hòa, thiên thần chẳng ban phước, bệnh dịch, ác quỷ, ngày ngày xâm hại, tai ương quái lạ từ đầu đến đuôi liên tiếp dấy lên khắp nơi).

Kẻ hộ trì Tam Bảo lại ngược ngạo phá hoại pháp của ta! Hết thảy tội lỗi, không gì lớn bằng phá pháp. Phá pháp tức là phá hoại chánh tri chánh kiến của chúng sanh, khiến cho chánh tín chẳng sanh. Do vậy, chánh giáo suy bại. Có chánh giáo thì mới có thể đưa lòng người vào khuôn khổ, khiến họ chẳng phóng túng. Giáo pháp suy thì dân chúng chẳng có chánh hạnh, dần dần làm ác, ác nghiệp ngày càng tăng, thọ mạng ngày càng giảm. Tới khi con người thọ một trăm năm thì chính là đời ác ngũ trược. Do con người phá hoại Phật giáo, cho nên chẳng có hiếu tử. Phật nói hiếu là giới, giáo pháp suy hoại thì con còn bất hiếu với cha mẹ, huống hồ đối với họ hàng ư? Vì thế cũng bất hòa!

Hiếu đứng đầu trăm hạnh. Cha mẹ có đức sanh thành lồng lộng như trời cao, dẫu tan xương nát thân, còn khó báo đền! Nếu bất hiếu, chính là diệt tuyệt nhân luân, trái nghịch thiên lý. Do vậy, thiên thần chẳng che chở, tật dịch ác quỷ nổi sân, ngày ngày đến xâm hại. Do vậy, bèn có đủ loại tai ương lạ lùng biến hiện quái dị. Từ đầu đến cuối, liên

tục gây họa tứ tung, chẳng phải chỉ một chuyện!

(Kinh) Tử nhập địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Nhược xuất vi nhân, binh nô, quả báo, như ảnh, như hưởng, như nhân dạ thư, hỏa diệt, tự tồn, tam giới quả báo diệc phục như thị.

(經)死入地獄、餓鬼、畜生。若出為人，兵奴果報，如影如響，如人夜書，火滅字存，三界果報，亦復如是。

(Kinh: Chết rồi đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Nếu thoát ra làm người, sẽ mắc quả báo làm binh lính, nô tỳ, như bóng, như tiếng vang, như người viết lách ban đêm, lửa tắt, chữ còn, quả báo trong tam giới cũng giống như thế).

Địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh là đường khổ trong tam đồ, cũng gọi là ba ác đạo, chính là ác quả do cái nhân ác cảm vời. Phá hoại Phật pháp mắc tội lỗi to lớn; đó là cái nhân ác. Nương theo nhân mà cảm quả, đó là lẽ đương nhiên. Giống như nói: “Trời tạo nghiệp còn có thể chống lại. Tự mình tạo nghiệp, chẳng thể sống”. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Địa ngục tội tất, thượng xuất vi quỷ. Quỷ nghiệp tội tất, tắc vi súc sanh. Súc sanh tội tất, hoàn phục vi nhân” (Chịu hết tội trong địa ngục, sẽ thoát ra làm quỷ. Tội chịu nghiệp làm quỷ đã xong, bèn làm súc sanh. Chịu tội súc sanh xong, lại được làm người). Nếu được thoát ra làm người, do dư báo chưa hết, phải chịu quả báo làm binh lính, nô tỳ. [Nói] như bóng theo hình, tiếng vọng ắt ứng theo âm thanh, chính là sánh ví “quả chẳng lìa nhân” vậy.

“Như dạ thư, hỏa diệt, tự tồn” (Như ban đêm viết chữ, lửa tắt, chữ còn): Sánh ví tạo nghiệp nơi kín đáo, như người viết lách vào ban đêm. Chỉ cần đã tạo, như nương theo lửa [soi sáng] mà thành (viết chữ xong). Thân tuy đã chết, nhưng nghiệp chẳng mất, như lửa tắt nhưng chữ vẫn còn. Chúng sanh trong tam giới tạo tác các nghiệp, chiêu cảm quả báo, cũng giống như thế. Đấy là sánh ví “do nhân ắt cảm quả”.

(Kinh) Đại vương! Vị lai thế trung, nhất thiết quốc vương, thái tử, vương tử, tứ bộ đệ tử hoành dữ Phật đệ tử, thư ký, chế giới, như bạch y pháp, như binh nô pháp. Nhược ngã đệ tử tỳ kheo, tỳ kheo ni, lập tịch vi quan sở sử, đô phi ngã đệ tử, thị binh nô pháp, lập thống quan nhiếp tăng, điển chủ tăng tịch, đại tiểu tăng thống, cộng tương nhiếp phược, như ngục tù pháp, binh nô chi pháp. Đương nhĩ chi

thời, Phật pháp bất cửu.

(經)大王！未來世中，一切國王、太子、王子，四部弟子橫與佛弟子，書記制戒，如白衣法，如兵奴法。若我弟子比丘、比丘尼立籍為官所使，都非我弟子，是兵奴法。立統官攝僧，典主僧籍，大小僧統，共相攝縛，如獄囚法，兵奴之法。當爾之時，佛法不久。

(Kinh: Đại vương! Trong đời vị lai, hết thảy quốc vương, thái tử, vương tử, bốn bộ đệ tử ngang ngược cho ghi chép, hạn chế đệ tử Phật giống như pháp tắc đối với kẻ tại gia, như cách đối xử với binh lính, nô tỳ. Đối với đệ tử của ta, tức tỳ kheo, tỳ kheo ni, họ lập sổ bộ để quan lại sai khiến, [làm như vậy] đều chẳng phải là đệ tử của ta, mà là cách quản trị binh lính, nô tỳ, lập chức quan thống lãnh cai quản chư tăng, quản lý tăng tịch, thống nhiếp tăng chúng lớn nhỏ, cùng nhau cai quản, bó buộc như pháp tắc đối với phạm nhân, hoặc binh lính, nô tỳ. Trong lúc như thế, Phật pháp chẳng sẽ tồn tại lâu dài được!)

Điều thứ năm là răn “không được lập sổ bộ, hạn chế tăng chúng như cách đối đãi với binh lính, nô tỳ, dùng sổ bộ quản lý tăng như cách cai quản tù nhân”. Trong lúc như thế, Phật pháp chẳng lâu sau sẽ bị diệt mất.

(Kinh) Đại vương! Vị lai thế trung, chư tiểu quốc vương, tứ bộ đệ tử tự tác thử tội, phá quốc nhân duyên, thân tự thọ chi, phi Phật, Pháp, Tăng.

(經)大王！未來世中，諸小國王、四部弟子自作此罪，破國因緣，身自受之，非佛法僧。

(Kinh: Đại vương! Trong đời vị lai, các tiểu quốc vương, bốn bộ đệ tử tự tạo tội ấy, tạo nhân duyên phá quốc, thân tự hứng chịu, chẳng phải là Phật, Pháp, Tăng).

Điều thứ sáu là răn “chớ nên phi pháp mắc tội”. Nếu tự mình tạo tội ấy, phá hoại quốc độ, sẽ tự hứng chịu quả báo, chẳng phải là chuyện liên quan đến Tam Bảo.

(Kinh) Đại vương! Vị lai thế trung, lưu thông thử kinh, thất Phật pháp khí, thập phương chư Phật, thường sở hành đạo. Chư ác tỳ kheo đa cầu danh lợi, ư quốc vương, thái tử, vương tử tiền, tự thuyết phá Phật pháp nhân duyên, phá quốc nhân duyên. Kỳ vương bất biệt, thính tín thử ngữ, hoành tác pháp chế, bất y Phật giới. Thị vi phá Phật, phá quốc nhân duyên. Đương nhĩ chi thời, chánh pháp bất cửu.

(經)大王！未來世中，流通此經，七佛法器，十方諸佛，常所行道。諸惡比丘，多求名利，於國王、太子、王子前，自說破佛法因緣、破國因緣。其王不別，聽信此語，橫作法制，不依佛戒。是為破佛破國因緣。當爾之時，正法不久。

(Kinh: Đại vương! Trong đời vị lai, người lưu thông kinh này đều là pháp khí của thất Phật, là người thường hành đạo của mười phương chư Phật. Các ác tỳ kheo cầu nhiều danh lợi, đối trước quốc vương, thái tử, vương tử, tự nói nhân duyên phá Phật pháp, nhân duyên phá nước. Nhà vua chẳng phân biệt, nghe theo, tin tưởng lời đó, ngang ngược lập pháp hạn chế, chẳng vâng theo giới luật của Phật. Đó là nhân duyên phá Phật, phá quốc. Ngay trong lúc như thế, chánh pháp sẽ chẳng tồn tại lâu dài).

Điều thứ bảy là răn “chớ nên chẳng nương theo giới luật của Phật”. Trong đời vị lai, người có thể lưu thông kinh này, đều là đệ tử của thất Phật, là pháp khí trong Phật môn, nương theo đạo thường hành của mười phương chư Phật. Có các tỳ kheo ác, cầu nhiều danh lợi thế gian, đối trước các quốc vương v.v… tự nói nhân duyên phá Phật, phá quốc. Quốc vương chẳng biết Tam Bảo, chẳng phân biệt đúng sai, cứ nghe theo, tin tưởng lời lẽ đó, ngang ngược thiết lập những quy chế phi pháp, chẳng thuận theo giới luật của đức Phật. Đấy chính là nhân duyên phá Phật pháp, phá quốc độ. Ngay trong lúc đó, chánh pháp chẳng bao lâu sẽ diệt mất.

(Kinh) Nhĩ thời, thập lục đại quốc vương, văn Phật thất giới, sở thuyết vị lai thế sự, bi hào thế lệ, thanh động tam thiên. Nhật, nguyệt, ngũ tinh, nhị thập bát tú thất quang bất hiện. Thời, chư vương đẳng, các các chí tâm thọ trì Phật ngữ, bất chế tứ bộ đệ tử xuất gia hành đạo, đương như Phật giáo.

(經)爾時，十六大國王，聞佛七誡 ，所說未來世事，

悲號涕泣，聲動三千。日月五星、二十八宿失光不現。時，諸王等各各至心受持佛語，不制四部弟子出家行道，當如佛教。

(Kinh: Lúc bấy giờ, mười sáu đại quốc vương nghe đức Phật bảy lượt răn dạy, nói chuyện trong đời vị lai, buồn khóc rơi lệ, tiếng rền tam thiên đại thiên thế giới. Mặt trời, mặt trăng, năm tinh tú, hai mươi tám tinh tú, đều mất ánh sáng chẳng hiện. Lúc đó, các vua v.v… ai nấy chí tâm thọ trì lời Phật, chẳng hạn chế bốn bộ đệ tử xuất gia hành đạo, đều theo đúng lời Phật dạy).

Các vị vua ấy nghe nói “phá pháp chính là phá quốc”, than thở cho sự tệ ác trong đời Mạt, xót thương chúng sanh đau khổ, cảm ngộ buồn khóc. Âm thanh ấy chấn động đại thiên thế giới. Trời đất tối tăm, tam quang (ánh sáng của mặt trời, mặt trăng, và tinh tú) chẳng hiện. Các vị vua ai nấy đều chí tâm thọ trì lời Phật, chẳng ngăn trở bốn bộ đệ tử xuất gia hành đạo. Xuất gia có ba loại, hoặc là xuất thế tục gia, hoặc xuất tam giới gia, hoặc xuất Ngũ Ấm phiền não gia. Hành đạo cũng có ba loại: Hoặc là hành đạo Tiểu Thừa, hoặc hành đạo Đại Thừa, hoặc hành đạo tối thượng Nhất Thừa. “Đương như Phật giáo” nghĩa là sẽ hành theo lời đức Phật răn dạy.

(Kinh) Nhĩ thời, đại chúng, thập bát Phạm thiên vương, Lục Dục chư thiên tử thán ngôn: “Đương nhĩ chi thời, thế gian không hư, thị vô Phật thế”.

(經)爾時，大眾、十八梵天王、六欲諸天子歎言：當爾之時，世間空虛，是無佛世。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đại chúng, mười tám Phạm thiên vương, chư thiên Lục Dục than rằng: “Ngay trong lúc ấy, thế gian trống rỗng, là cõi đời chẳng có Phật”).

“Nhĩ thời” (Lúc bấy giờ) là lúc pháp hội viên mãn. Đại chúng dự hội và Tứ Thiền, Lục Dục chư thiên, than thở chánh pháp diệt sạch, lúc đó thế gian chẳng có Tam Bảo, cho nên nói là “trống rỗng”, tức là thế gian chẳng có Phật!

(Kinh) Nhĩ thời, vô lượng đại chúng trung, bách ức Bồ Tát, Di

Lặc, Sư Tử Nguyệt đẳng, bách ức Thanh Văn, Xá Lợi Phất, Tu Bồ Đề đẳng, ngũ bách ức thập bát Phạm vương, Lục Dục chư thiên, tam giới lục đạo, A Tu Luân vương đẳng, văn Phật sở thuyết, hộ Phật quả nhân duyên, hộ quốc độ nhân duyên, hoan hỷ vô lượng, vị Phật tác lễ, thọ trì Bát Nhã Ba La Mật.

(經)爾時，無量大眾中：百億菩薩彌勒、師子月等；百億聲聞舍利弗、須菩提等；五百億十八梵王、六欲諸天、三界六道、阿須輪王等聞佛所說，護佛果因緣，護國土因緣。歡喜無量，為佛作禮，受持般若波羅密。

(Kinh: Lúc bấy giờ, trong vô lượng đại chúng, một trăm ức Bồ Tát như Di Lặc, Sư Tử Nguyệt v.v… một trăm ức Thanh Văn như Xá Lợi Phất, Tu Bồ Đề v.v… Năm trăm ức Phạm vương thuộc mười tám loại, chư thiên trong Lục Dục, sáu đường trong tam giới, A Tu Luân vương v.v… nghe đức Phật nói nhân duyên thủ hộ Phật quả, và nhân duyên thủ hộ quốc độ, bèn hoan hỷ vô lượng, làm lễ đức Phật, thọ trì Bát Nhã Ba La Mật).

Lúc ấy, đại chúng nghe pháp, hoan hỷ phụng hành. “Vô lượng đại chúng” là biểu thị chung [đại chúng nghe pháp] đông đảo. Riêng liệt kê Bồ Tát, Thanh Văn mỗi loại có một trăm ức, cũng có năm trăm ức Phạm vương thuộc mười tám loại, Lục Dục chư vương, tam giới lục đạo, A Tu Luân vương v.v… nghe đức Phật nói hai thứ nhân duyên nội hộ và ngoại hộ, chẳng lìa Bát Nhã. Do Bát Nhã có công năng to lớn, không chỉ có thể hộ quốc, hộ thân, mà còn có thể chữa trị hai thứ tâm bệnh Ngã Chấp và Pháp Chấp của chúng sanh, thành tựu pháp mười bốn môn Nhẫn. Do vậy, họ vô lượng hoan hỷ, lễ bái đức Phật, hòng biểu thị lòng thành tạ pháp. “Thọ trì Bát Nhã Ba La Mật”: Thọ là lãnh nhận chẳng quên, Trì là gìn giữ chẳng mất, tức là suốt đời phụng hành kinh này. Kinh này là thuyền bè trong biển khổ. Thế gian có bảy nạn giống như biển khổ, nếu bỏ chiếc thuyền Bát Nhã này, sao có thể đến bờ kia Niết Bàn? Nguyện pháp chúng trong hội, sau khi nghe kinh văn, ai nấy đều phát tâm thọ trì, đều nương thuyền Bát Nhã, cùng lên bờ kia Niết Bàn, ngõ hầu an ủi nỗi niềm ấp ủ của đức Phật vậy!

Phật Thuyết Nhân Vương Hộ Quốc Bát Nhã Ba La Mật Kinh

Giảng Nghĩa chung