Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 2/4

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Luận tạng

Śikṣāsamuccaya (bản khác)

Tác giả
Śāntideva
Thông tin
GRETILCC BY-NC-SA 4.0

annapānasahāyikâiṣā nâiṣā karmavipākânubhavanasahāyikā |

sukhasahāyikâiṣā nâiṣā duṣkhasahāyikā ||

yāvad aparās tisraḥ |

śīlântarāyasaṃjñā dhyānântarāyasaṃjñā

prajñântarāyasaṃjñā ||

aparās tisraḥ |

corasaṃjñā badhakasaṃjñā narakapālasaṃjñêti ||

candrottarādārikāparipṛcchāyām apy uktaṃ |

atha candrottarādārikā samanantaraṃ pradhāvantaṃ taṃ

[ bendall ed p79 ---> ]

mahāntaṃ janakāyaṃ dṛṣṭvā tasyāṃ velāyāṃ vihāyasântarīkṣe

tālamātram abhyudgamya sthitvā ca taṃ mahāntaṃ janakāyaṃ gāthābhir adhyabhāṣata ||

kāyaṃ mamêkṣadhvam imaṃ manojñaṃ suvarṇavarṇaṃ jvalanaprakāśam |

na raktacittasya hi mānuṣasya prajñāyate śobhanakaṃ śarīram ||

ye etv agnikarṣûpamasaṃpradīptān tyajanti kāmān viṣayeṣv agṛddhāḥ |

ṣaḍindriyaiḥ saṃvarasaṃvṛtāś ca ye brahmacaryaṃ ca caranti śubham ||

dṛṣṭvā ca dārān hi parasya ye vai kurvanti mātābhaginîti

saṃjñāṃ |

prāsādikās te hi sudarśanīyā bhavanti nityaṃ paramaṃ manojñāḥ ||

sphuṭām imāṃ vettha purīṃ samantād yo romakūpān mama câtigandhaḥ |

na rāgacittena mayârjito 'yam

[ cambridge ms f46a ---> ]

phalaṃ tu dānasya damasya cêdam ||

na me samutpadyati rāgacittaṃ mā vītarāgāsu janīṣva rāgaṃ |

sākṣī mamâyaṃ purato munîndraḥ satyaṃ yathā vedmi na jātu

mithyā ||

yūyaṃ ca pūrvaṃ pitaro mamâsa |

ahaṃ ca yuṣmākam abhūj janitrī |

bhrātā svasā câpi pitā babhūva ko rāgacittaṃ janayej jananyāṃ ||

praghātitāḥ prāk ca mamâtha sarve |

ahaṃ viśastā ca purā bhavadbhiḥ |

sarve 'mitrā vadhakāḥ parasya |

kathaṃ tu vā jāyati rāgacittam ||

na rūpavanto hi bhavanti rāgāt |

na raktacittāḥ sugatiṃ vrajanti |

na nirvṛtiṃ yānti ca raktacittā rāgo hi tasmāt parivarjanīyaḥ ||

[ bendall ed p80 ---> ]

kāmasya hetor nirayaṃ patanti |

pretās tiraśco 'tha bhavanti rāgāt |

kumbhâṇḍayakṣâsurāḥ piśācā bhavanti ye

rāgaparīttacittāḥ ||

kāṇāś ca khañjāś ca vijihvakāś ca |

virūpakāś câiva bhavanti rāgāt |

bhavanti nānāvidhadoṣabhājāś caranti ye kāmacarīṃ jaghanyām ||

yac cakravartitvam avāpnuvanti |

bhavanti śakrās tridaśêśvarāś ca |

brahmāṇêśā [[doubt]] vaśavarttinaś ca tad brahmacaryaṃ vipulaṃ caritvā ||

jātyandhabhāvā vadhirā visaṃjñā |

śvaśūkarôṣṭrāḥ kharavānarāś ca |

hastyaśvagovyāghrapataṅgamakṣāḥ bhavanti nityaṃ khalu

kāmalolāḥ ||

kṣitîśvarāś câiva bhavanty udagrāḥ suśreṣṭhino vai

gṛhapatyamātyāḥ |

sukhasaumanasyena ca yānti vṛddhiṃ ye brahmacaryaṃ vipulaṃ caranti ||

kabhallitāpān atha dhūmagārān bandhāṃs tathā

tāḍanatarjjanāṃś ca |

chedaṃ śiraḥ karṇakarâkṣināsāḥ |

pādasya cârcchanti hi kāmadāsā |

iti ||

udayanavatsarājaparipṛcchāyāṃ ca vivarṇitāḥ kāmāḥ ||

dṛṣṭvā vraṇaṃ dhāvati makṣikā yathā |

dṛṣṭvâśuciṃ dhāvati gardabho yathā |

śvānaś ca śūnā-

[ cambridge ms f46b ---> ]

iva māṃsakāraṇāt |

tathâiva dhāvanty abudhāḥ striye ratāḥ ||

[ bendall ed p81 ---> ]

avidyāpidhitā bālās tamaḥskandhane āvṛtāḥ |

strīṣu saktās tathā mūḍhâmedhyêva vāyasāḥ ||

mārasya gocaro hy eṣa prasthitā yena durgatiḥ |

āsvādasaṃjñino gṛddhā mīṭasthāne yathā krimiḥ ||

kīṭakumbho yathā citro yatra yatrâiva dṛśyate |

pūrṇo mūtrapurīṣeṇa dṛtir vā vātapūritā ||

siṅghāṇakakaphâlālāḥ [[doubt]] śleṣmaṇi klinnamastakāḥ |

daurgandhyaṃ sravate kāyād bālānāṃ tad yathā madhu ||

asthipūrṇaṃ mukhadvāraṃ māṃsacarmâdibhiś citaṃ |

gaṇḍabhūto hy ayaṃ kāyaḥ kutsito hy āmagandhikaḥ ||

nānāprāṇibhiḥ saṃpūrṇo mukhagaṇḍo yathā bhavet |

evam eva hy ayaṃ kāyo viṣṭhâdyaśucibhājanam ||

antyântrâkulaṃ hy udaraṃ sayakṛtphupphuṣâkulam |

vṛkkau vilohitaṃ pittaṃ mastaluṅgâsthimajjakam ||

aśītiṃ krimikulasahasrāṇi yāni tiṣṭhanti antare |

aha bālā na paśyanti mohajālenâvṛtāḥ ||

[ bendall ed p82 ---> ]

navavraṇamukhaiḥ prasravanty aśuciṃ pūtigandhikam |

bālā nimittaṃ gṛhṇanti vacane darśane 'pi ca ||

uktāḥ paścān na jānanti yo deśaḥ sarvakutsitaḥ |

uccāragocarā bālāḥ kheṭasiṅghāṇabhojinaḥ ||

jugupsanīye rajyante vraṇaṃ dṛṣṭvêva makṣikāḥ |

kakṣāsv āgharate svedo gandho vāyati kutsitaḥ ||

kurvanti duṣkṛtaṃ karma yena gacchanti durgatim |

hīnān kāmān niṣevanto hīnān dharmān niṣevya ca ||

gatvâvīciṃ duṣprajñāḥ duṣkhāṃ vindanti vedanāṃ |

uccārêva durgandhāḥ striyo buddhaiḥ prakīrtitāḥ ||

tasmād dhīnasya hīnābhiḥ strībhir bhavati saṅgatiḥ |

uccārabhastrāṃ yo gṛhyabālâvāsaṃ nigacchati ||

yādṛśaṃ kurute karma tādṛśaṃ labhate phalam ||

tathâtrâi-

[ cambridge ms f47a ---> ]

vâha |

tad evaṃrūpair duṣkhaparyeṣitair bhogaiḥ svajīvikârtham

upasaṃhṛtair na prabhavanti śramaṇabrāhmaṇebhyo dānaṃ dātuṃ kṛpaṇavanīpakayācakebhyo 'vaśīkṛtāḥ strībhiḥ

strīnirjitāḥ strīnigṛhītāḥ strīdāsāḥ |

tenâiva strīpremṇā tasyâiva poṣaṇāya na śaknuvanti dānaṃ dātuṃ śīlaṃ ca samādātuṃ |

sa tatra raktaḥ samānaḥ strīparibhāṣitāni sahate

tarjanâvalokananirbhartsanām api sahate |

sa mātṛgrāmeṇa tarjitaḥ puruṣaḥ saṃsīdati viṣīdati sukhaṃ câsyâvalokayati |

kāmahetoḥ kāmanidānaṃ ca vaśagatā bhavati |

ayaṃ mahārāja kāmalolupasya puruṣasyôccārasukhaparamasyâśucau ratasyâsaṃprajanyâcāriṇo doṣaḥ ||

pe ||

[ bendall ed p83 ---> ]

śrutvêdṛśaṃ tu saṃvegaṃ na teṣāṃ bhavati nirvṛtiḥ |

bhūyaḥ kurvanti saṃsargaṃ strībhiḥ sārddhaṃ pramoditāḥ ||

duṣkhakāmān niṣevante bhāṣante ca jugupsitāḥ ||

dharmaṃ śrutvârthasaṃmūḍhāḥ bhāṣante ca subhāṣitaṃ |

strīgataṃ câsya tac cittaṃ viḍālasyêva mūṣike ||

muhūrtaṃ bhavati saṃvegaḥ śrutvâtha jinabhāṣitaṃ |

punaḥ kupyati rāgo 'sya viṣahālāhalaṃ yathā ||

sūkarasyêvôttrāso muhūrtam anuvarttate |

dṛṣṭvā vai athôccāraṃ gṛddhatāṃ janayaty asau ||

evaṃ sukhârthino bālāḥ prahāya jinaśāsanaṃ |

hīnān kāmān niṣevante yena gacchanti durgatiṃ ||

raktāḥ pramattāḥ kāmeṣu kṛtvā karma supāpakam |

śīlavattāṃ visaṃvādya paścād gacchanti durgatim ||

yasyêdṛśaṃ dharmanayaṃ viditvā |

strīṣu prasādaḥ puruṣasya nô bhavet |

viśodhitaḥ svargapatho 'sya nityam |

na durlabhā tasya varâgrabodhiḥ ||

labdhvā kṣaṇaṃ hi sa prajño dharmaṃ śrutvā cêdṛśam |

sarvān kāmān vivarjyêha pravrajyāṃ niṣkramed budha |

iti ||

praśāntavi-

[ cambridge ms f47b ---> ]

niścayaprātihāryasūtre 'py aparo 'narthôktaḥ ||

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ ku-

[ bendall ed p84 ---> ]

laputro vā kuladuhitā vā jāmbūdvīpakān

sarvasatvāñ jīvitād vyaparopya sarvasvaṃ haret |

yo vânyo mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā bodhisatvasyâikakuśalacittasyântarāyaṃ kuryād antaśas tiryagyonigatasyâpy ekâlopadānasahagatasya kuśalamūlasyântarāyaṃ kuryād ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ pāpaṃ prasavati |

tat kasya hetoḥ |

buddhôtpādasaṃjanakānāṃ sakuśalamūlānām antarāyaḥ sthito bhavati |

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ parakuleṣu bodhisatvasyêrṣyāmātsaryaṃ kuryāt tasya tasmin samaye tato nidānaṃ [[doubt]] trīṇi

bhayāni pratikāṅkṣitavyāni |

katamāni trīṇi |

narakôpapattibhayaṃ jātyandhabhayaṃ pratyantajanmôpapattibhayaṃ cêti ||

punar āha ||

yas tasya kuryāt puruṣo 'priyaṃ vā bhūtaṃ hy abhūtaṃ ca

vaded avarṇaṃ |

paruṣaṃ vadet kruddhamanâpi yas taṃ kṣobhaṃ ca kuryāt punar asya yo 'pi ||

ātmabhāvena mahatā narakeṣu sa durmatiḥ |

utpadyate vipannâtmā duṣkhāṃ sa vetti vedanāṃ ||

yojanānāṃ śataṃ pañca jāyate 'sya samucchrayaḥ |

koṭīparivṛtaḥ śaśvad bhakṣyate ca śunā bhṛśam ||

pañcamūrddhasahasrāṇi bhavanty asyâpavādinaḥ |

jihvānāṃ ca śatāḥ pañca bhavanty ekâikamūrddhani ||

ekâikasyāṃ ca jihvāyāṃ śatāḥ pañca jvalanmukhāḥ |

lāṅgalānāṃ ca vahanty asya vācaṃ bhāṣitva pāpikām ||

[ bendall ed p85 ---> ]

pratāpane ca pacyante tīvraduṣkhânalâkule |

utpīḍāṃ bodhisatvānāṃ ye kurvanti asaṅgatāḥ ||

tiryagyoniḥ sanarakā na teṣāṃ bhoti durlabhā |

kalpakoṭisahasrāṇi śatāni niyutāni ca ||

tataḥ cyutā ghoraviṣā bhonti sarpāḥ sudāruṇāḥ |

kṣutpipā-

[ cambridge ms f48a ---> ]

sâbhibhūtāś ca kurvate karma dāruṇam ||

labdhvâpi bhojanapānaṃ tṛptiṃ nâivâdhigacchati |

tataś cyuto manuṣyeṣu sa ... yady upapadyate ||

jātyandho bhoti durmedhā duṣṭacetâsaṃvṛtaḥ |

āryānārâdhikāṃ [[doubt]] vācam uktvā durbhāṣitaṃ naraḥ ||

manuṣyebhyaś cyutaś câpi punar gacchati durgatim |

kalpakoṭisahasreṣu jātabuddhaṃ na paśyati ||

punar atrâivâha |

yāvanti mañjuśrīr bodhisatvo bodhisatvasyântike

pratighacittāny utpādayaty avamanyanācittāni vā |

tāvataḥ kalpān sannāhaḥ sannaddhavyo vastavyaṃ mayā

mahānarakeṣv iti |

na mañjuśrīr bodhisatvo 'nyena karmaṇā śakyo vinipātayitum

anyatra bodhisatvâpavādād eva |

tad yathā mañjuśrīr vajramaṇiratnaṃ nânyena kāṣṭhena

loṣṭhena vā śakyaṃ bhettum anyatra vajrād |

evam eva mañjuśrīr bodhisatvo 'nyena karmaṇā na śakyo vinipātayitum anyatra bodhisatvâpavādād evêti || ||

[ bendall ed p86 ---> ]

āryaśraddhābalâdhānâvatāramudrāsūtre 'py āha ||

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu dikṣu

sarvalokadhātuṣu sarvasatvândhakāreṣu bandhane kruddhaḥ

praveśayet |

yaś cânyaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā bodhisatve kruddhaḥ

parāṅmukhaṃ tiṣṭhet |

nâinaṃ durātmānaṃ paśyāmîty ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ pāpaṃ pravasati ||

atrâivôktaṃ |

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ sarvajāmbūdvīpakānāṃ satvānāṃ sarvasvaṃ hared yaś cânyo yādṛśaṃ tādṛśaṃ bodhisatvaṃ garhed tato 'saṃkhyeyataraṃ pāpaṃ prasavati ||

atrâivôktaṃ |

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā

gaṅgānadīvālikāsamān stūpān vinipātayed daheta vā |

yaś cânyaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā mahā-

[ cambridge ms f48b ---> ]

yānâdhimuktasya

bodhisatvasya vyāpādakhilakrodhacittam utpādya krośayet

paribhāṣayed ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ pāpaṃ prasavati |

tat kasmād dhetoḥ |

bodhisatvaniryātā hi buddhā bhagavanto buddhaniryātāś ca

stūpāḥ sarvasukhôpadhānāni ca sarvadevanikāyāś ca |

bodhisatvam asatkṛtya sarvabuddhâsatkṛtā bhavanti |

bodhisatvaṃ satkṛtya sarvabuddhāḥ satkṛtā bhavanti |

sarvabuddhān anuttarayā pūjayā pūjayitukāmena bodhisatvāḥ

pūjayitavyāḥ ||

etat pūjāvipākaś ca praśāntaviniścayaprātihāryasūtre 'bhihitaḥ ||

yas tv eṣāṃ kurute rakṣāṃ dhārmikīṃ dharmavādināṃ |

hitvā sudurgatīḥ sarvāḥ śakro bhavati devarāṭ ||

brahmâpi yāmas tuṣito vaśavarttī punaḥ punaḥ |

manuṣyeṣûpapannaś ca cakravarttī sa jāyate ||

[ bendall ed p87 ---> ]

śreṣṭhī gṛhapatiś câpi bhavaty āḍhyo mahādhanaḥ |

prajñāsmṛtibhyāṃ saṃyuktaḥ sukhito nirupadrava |

iti ||

atha katamaṃ bodhisatvam adhikṛtyêyaṃ kārâpakāracintā |

pṛthagjanam eva ||

yathôktaṃ śraddhābalâdhānâvatāramudrāsūtre |

yaḥ ka-

[ cambridge ms f49a ---> ]

ścin mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā

sarvalokadhāturajoupamānāṃ satvānāṃ divase divase divyaṃ śatarasam āhāraṃ dadyād divyāni ca vastrāṇy evaṃ dadaṅ gaṅgānadīvālikāsamān kalpasamudrān dānaṃ dadyāt |

yaś cânyaḥ kulaputro vā kuladuhitā vâikasyôpāsakasyânanyaśāstur daśakuśalakarmapathasamanvāgatasyâikadivasam

ekam āhāraṃ dadyād buddhasyâyaṃ bhagavataḥ śikṣāyāṃ śikṣitêti samāropaṃ kṛtvā |

ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ puṇyaṃ prasavati ||

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā

sarvalokadhāturajoupamānāṃ daśakuśalakarmapathasamanvāgatānāṃ upāsakānāṃ divase divase divyaṃ śatarasam

āhāraṃ dadyād divyāni ca vastrāṇy evaṃ dadaṅ gaṅgānadīvālikāsamān kalpān dadyāt |

yaś cânyaḥ

kulaputro vā kuladuhitā vâikasya bhikṣor ekadivasam āhāraṃ dadyād |

ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ puṇyaṃ prasavatîti ||

niyatâniyatâvatāramudrāsūtre 'py āha |

sacen mañjuśrīr daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu sarvasatvôtpāṭitâkṣā bhaveyuḥ parikalpam upādāya |

atha kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā teṣāṃ sarvasatvānāṃ maitracittas tāny akṣīṇi janayet parikalpam

upādāya |

yo vânyo mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā

mahāyānâdhimuktaṃ bodhisatvaṃ prasannacittaḥ paśyed |

ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ puṇyaṃ prasavati ||

yaḥ kaścin mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā daśasu dikṣu

sarvasatvān bandhanâgārapraviviṣṭān bandhanâgārān mocayitvā

cakravartisukhe sthāpayed brahmatvasukhe vā |

yo vânyo mañjuśrīḥ kulaputro vā kuladuhitā vā

mahāyānâdhimuktasya prasannacitto darśanâbhilāṣī bhaved varṇaṃ câsyôdāhared |

ayaṃ tato 'saṃkhyeyataraṃ puṇyaṃ prasavatîti ||

[ bendall ed p88 ---> ]

tathā kṣitigarbhasūtre 'py āha |

yaḥ punar bhadanta bhagavan kṣatriyakalyāṇo vâmātyakalyāṇo vā bhaṭṭakalyāṇo vā śramaṇakalyāṇo vā brāhmaṇakalyāṇo vā paraṃ rakṣaty ātmānaṃ rakṣati paralokaṃ rakṣati |

bhagavacchāsane pātrabhūtam apātrabhūtaṃ vā yāvan muṇḍaṃ kāṣāyakhaṇḍa-

[ cambridge ms f49b ---> ]

prāvṛtaṃ parirakṣati śroṣyati pūjayiṣyati

śrāvakakathāṃ evaṃ pratyekabuddhakathāṃ śroṣyati

pūjayiṣyati |

mahāyānakathāṃ ca mahāyānasaṃprasthitān pudgalān śīlavato guṇâḍhyān yuktamuktapratibhānān taiḥ sārddhaṃ ramati krīḍati

paripṛcchati paripraśnayati teṣāṃ śrotavyaṃ kartavyaṃ manyate ||

pe ||

kiyantaṃ bhagavan pāpaṃ kṣapayiṣyati ||

bhagavān āha ||

tad yathâpi nāma kulaputra kaścit puruṣôtpadyate |

yaḥ sarvaṃ jambūdvīpaṃ saptaratnaparipūrṇaṃ kṛtvā

tiṣṭhatāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dānaṃ dadyāt tathâiva

madhyâhnasamaye tathâiva sāyâhnasamaye dānaṃ dadyād anena

paryāyeṇa varṣaśatasahasram evaṃrūpaṃ dānaṃ dadyāt |

tat kiṃ manyase kulaputrâpi nu sa puruṣo bahu puṇyaṃ prasavet ||

āha ||

bahu bhadanta bhagavan sa puruṣaḥ puṇyaskandhaṃ prasaved aprameyam

asaṃkhyeyaṃ |

na tasya puṇyaskandhasya kenacic chakyaṃ pramāṇam udgrahītuṃ anyatra tathāgatena ||

bhagavān āha ||

yas tu kulaputra kṣatriyakalyāṇo vā yāvad yathā pūrvôktaṃ |

pe |

sa bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati |

yāvad vipulataram apramāṇataram asaṃkhyeyataraṃ puṇyaskandhaṃ prasavati |

yo mama paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ vartamānāyāṃ saddharmanetrī rakṣati sa rakṣaty ātmānaṃ |

rakṣati parāṃś ca rakṣati paralokaṃ rakṣati mama śāsanaṃ śrāvakān pātrabhūtān apātrabhūtān vā yāva-

[ bendall ed p89 ---> ]

n muṇḍān

kāṣāyavastraprāvṛtān api rakṣati |

na viheṭhayati |

yāvat svakaṃ rāṣṭraṃ pararāṣṭraṃ ca vardhayati |

apāyān kṣapayati |

surâlayaṃ ca prāpayati ciraṃ câyuḥ pālayati |

svakleśāṃś ca parakleśāṃś ca jhāṣayati |

saṃbodhimārgaṃ ṣaṭpāramitā-

[ cambridge ms f50a ---> ]

ś côpastambhayati |

sarvâpāyāñ jahāti |

na ciraṃ saṃsāre saṃsarati |

nityaṃ kalyāṇamitrair buddhaiś ca bhagavadbhir bodhisatvaiś ca

mahāsatvaiś ca sārddhaṃ samavadhānagato bhavati |

satataṃ kalyāṇamitrâvirahito na cireṇa yathâbhiprāyeṣu

buddhakṣetreṣv anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyate ||

atha tāvad eva sarvadevêndrāḥ saparivārā |

yāvat piśācêndrāḥ saparivārôtthāyâsanād yena bhagavān

tenâñjaliṃ praṇamyâivam āhuḥ |

ye te bhadanta bhagavan etarhy anāgate 'dhvani yāvat paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ kṣatriyakalyāṇā bhavanti yāvad gahapatikalyāṇāḥ |

pe |

evaṃ saddharmarakṣakâivaṃ triratnavaṃśajvālayitāraḥ |

pe |

vayam api sarve saparivārās taṃ kṣatriyakalyāṇaṃ yāvad gahapatikalyāṇaṃ daśabhir ākārai rakṣiṣyāmaḥ

paripālayiṣyāmo vardhayiṣyāmaḥ ||

katamair daśabhiḥ |

āyuś câsya vardhayiṣyāmaḥ āyurantarāyaṃ ca dharmeṇa

nivārayiṣyāmaḥ |

ārogyaṃ ca parivāraṃ ca dhanaskandhaṃ côpabhogaparibhogaṃ câiśvaryaṃ ca yaśaḥ kalyāṇamitrāṇi prajñāsampadaṃ ca

vardhāpayiṣyāmaḥ |

ebhir daśabhir iti vistaraḥ ||

evam abhūmipraviṣṭeṣv evâyaṃ vipākavistaro draṣṭavyaḥ ||

avalokanāsūtre 'pi |

saṃbodhau cittam utpādya hitârthaṃ sarvaprāṇināṃ |

yaḥ stūpaṃ lokanāthasya karotîha pradakṣiṇaṃ ||

[ bendall ed p90 ---> ]

ity ādy anuśaṃsavistaram uktvâha |

yas tv eṣāṃ buddhaputrāṇāṃ naraḥ kurvītâpriyaṃ |

devān manuṣyān varjitvā narakaṃ tasya gocaraṃ ||

iti vistaraḥ pūrvavat ||

na câtra viśeṣahetuḥ kaścid upadarśayituṃ śakyatae ity alaṃ vikalpena ||

karmâvaraṇaviśuddhisūtre 'py āvaraṇaśabdenâna-

[ cambridge ms f50b ---> ]

rthôktaḥ |

āvaraṇaṃ mañjuśrīr ucyate rāgâvaraṇaṃ dveṣâvaraṇaṃ mohâvaraṇaṃ dānam āvaraṇaṃ śīlakṣāntivīryadhyānaprajñâvaraṇaṃ |

pe |

tat kasya hetoḥ bālapṛthagjanā mañjuśrīr dānaṃ dadānā matsariṇām antike 'prasādaṃ kurvanti |

te tenâprasādena pratighacittam utpādayanti |

pratighakhiladoṣeṇa mahānarakeṣûpapadyante |

śīlaṃ rakṣanto duḥśīlān kutsayanti paribhāṣanti |

te teṣām avarṇaṃ ca bhāṣanti |

te teṣāṃ doṣaṃ śrutvā bahujanasyâprasādaṃ kurvanti |

te tenâprasādena durgatigāmino bhavanti |

te kṣāntiṃ bhāvayantaḥ kṣāntimadenâtmānam utkarṣayanti

pramādyanti |

vayaṃ kṣāntivādinaḥ |

ime punar anye vyāpannacittāḥ |

teṣāṃ kṣāntimadanamattānāṃ pramādamūlakāni duḥkhāny utpadyante |

te vīryam ārabhamāṇâtmānam utkarṣayanti parān paṃsayanti |

kusīdême bhikṣavo viharanty anabhiyuktāḥ śraddhādeyaṃ paribhuñjānāḥ |

nâite 'rhanti pānīyasthālakam api |

te tena vīryârambheṇâtmānam utkarṣayanti paraṃ ca paṃsayanti |

tān ahaṃ bālān iti vadāmi |

te dhyānaṃ samāpadyamānās tatra dhyānasamāpattau spṛhām

utpādayanti |

teṣām evaṃ bhavati |

vayaṃ samādhivihāriṇa |

ime 'nye bhikṣavo vikṣiptacittā viharanti |

kutas te buddhā bhaviṣyantîti vistaraḥ ||

sarvadharmâpravṛttinirdeśe 'py āha |

bodhisatvâpattyā codayati |

dūrībhavati bodhiḥ |

ka-

[ bendall ed p91 ---> ]

rmâvaraṇaṃ ca parigṛhṇāti |

īryayā codayati |

dūrībhavati bodhiḥ |

īryāpathena codayati dūrībhavati bodhiḥ |

saced bodhisatvasyântike hīnasaṃjñām utpādayati ātmani côdārasaṃjñāṃ kṣiṇoty ātmānaṃ-

[ cambridge ms f51a ---> ]

karmâvaraṇaṃ ca gṛhṇāti |

iha bodhisatvena bodhisatvam avavadatânuśāsatā vā

śāstṛsaṃjñām upasthāpyâvavaditavyo 'nuśāsitavyaḥ |

bodhisatvena bodhisatvasyântike na paribhavacittam utpādayitavyaṃ |

saced asyâparityaktā bodhiḥ |

na devaputra bodhisatvaḥ kvacid eva kuśalamūlāni samucchinatti |

yathâdvitīyabodhisatvam āgamyêti |

anutpāditabodhicitte 'pi tāvad bodhir bhavye satve 'vamanyanā

pratiṣiddhā |

kiṃ punar uditabodhicitte ||

yathôktaṃ śūraṅgamasamādhisūtre |

tatra dṛḍhamate katamad anutpāditabodhicittavyākaraṇaṃ ||

iha dṛḍhamate sa pudgalaḥ pāñcagatike saṃsāre upapanno bhavati |

yadi vā nirayeṣu yadi vā tiryagyonau yadi vā yamaloke yadi vā deveṣu

yadi vā manuṣyeṣu |

sa ca pudgalas tīkṣṇêndriyo bhavati |

udārâdhimuktikaḥ |

tam enaṃ tathāgataḥ prajānāti |

ayaṃ puruṣapudgalo yāvad iyadbhiḥ

kalpakoṭīniyutaśatasahasrair anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayiṣyati ||

pe ||

iyadbhiś câsaṃkhyeyakalpaśatasahasrair bodhim abhisaṃbhotsyate ||

pe ||

idaṃ dṛḍhamate ucyate |

bodhisatvasyânutpāditabodhicittavyākaraṇaṃ |

atha khalv āyuṣmān mahākāśyapo bhagavantam etad avocat |

adyâgreṇâsmābhir bhagavan sarvasatvānām antike

śāstṛsaṃjñôtpādayitavyā |

tat kasya hetoḥ |

na hy asmākam etaj jñānaṃ pravarttate |

katamasya bodhisatvasya bodhiparipācakānîndriyāṇi saṃvidyante |

katamasya na saṃvidyante |

tato vayaṃ bhagavann ajānānās tathārūpeṣu hīnasaṃjñām

utpādayema |

tena

[ bendall ed p92 ---> ]

vayaṃ kṣaṇyema ||

bhagavān āha |

sādhu sādhu kāśyapa subhāṣitā te iyaṃ vāk |

idaṃ ca mayā kāśyapârthavaśaṃ sa-

[ cambridge ms f51b ---> ]

mpaśyamānena yuṣmākam

evaṃ dharmo deśito |

mā bhikṣavaḥ pudgalena pudgalaṃ pravicetavyaṃ |

yac chīghraṃ kṣaṇyati hi bhikṣavaḥ pudgalaḥ pudgalaṃ pravicinvan |

ahaṃ vā pudgalaṃ pramiṇuyāṃ yo vā syān mādṛśaḥ |

etena kāśyapa nirdeśena bodhisatvena vā śrāvakeṇa vā

sarvasatvānām antike śāstṛsaṃjñôtpādayitavyā |

mâtra kaścid bodhisatvayānikaḥ pudgalo bhavet tena tatrâtmā rakṣitavyêti |

yasya tu niyatam eva bodhiprāpticihnam asti tatra sutarām avamanyanā

rakṣitavyā ||

yathôktam āryasaddharmapuṇḍarīkasūtre |

iṣṭāmayān mṛttikasaṃcitān vā prītāś ca kurvanti jinasya

stūpān |

uddiśya vā pāṃśukarâśayo 'pi aṭavīṣu durgeṣu ca

kārayanti ||

siktāmayā vā puna kūṭa kṛtvā ye kecid uddiśya jināna stūpān |

kumārakāḥ krīḍiṣu tatra tatra |

te sarvi bodhāyâbhūṣi lābhinaḥ ||

[ bendall ed p93 ---> ]

yāvat ||

ye citrabhittīṣu karonti vigrahaṃ |

paripūrṇagātrāṃś chatapuṇyalakṣaṇān ||

likhet svayaṃ câpi likhāpayed vā |

te sarvi bodhāyâbhūṣi lābhinaḥ ||

ye câpi kecit tarhi śikṣamāṇāḥ |

krīḍāratiṃ câpi vinodayantaḥ ||

nakhena kāṣṭhena kṛtāsi vigrahān |

bhittīṣu puruṣâtha kumārakā vā ||

sarve ca te bodhi abhūṣi lābhinaḥ ||

pe ||

vādāpitā jhallariyo 'pi ye hī |

jalamaṇḍakā vâpy atha maṇḍakā vā |

sugatānam uddiśyatha pūjanârthaṃ gītaṃ ca gītaṃ madhuraṃ manojñaṃ |

sarve ca te buddhâbhūṣi loke ||

kṛtvā ca yāṃ bahuvidhadhātupūjāṃ |

kim alpakampī sugatāna dhātuṣu |

ekaṃ pi vādāyiya vādyabhāṇḍam |

puṣpeṇa câikena hi pūjayitvā |

[ bendall ed p94 ---> ]

anupūrva drakṣyanti hi buddhakoṭyaḥ |

yaiś ca

[ cambridge ms f52a ---> ]

añjalis tatra kṛtâpi stūpe |

paripūrṇâikātalaśaktikā vā |

onāmitaṃ śīrṣa bhaven muhūrttaṃ |

onāmitaṃ kāya tathâikavāraṃ |

namo 'stu buddhāya kṛtâikavāraṃ |

ye hī tadā dhātudhāreṣu teṣu |

vikṣiptacittair api yathâikavāraṃ |

te sarvi prāptêmam agrabodhim |

sugatāna teṣāṃ tada tasmi kāle |

parinirvṛtānām atha tiṣṭhatāṃ vā |

ye dharmanāmâpi śṛṇūṣu satvās |

te sarvi bodhāyâbhūṣi lābhina |

iti ||

mahākaruṇāsūtre 'py uktaṃ ||

tad yathā vāḍiśikena mahaty udakasarasi matsyâkarṣaṇârthaṃ sâmiṣaṃ vaḍiśaṃ prakṣiptaṃ bhavet samanantaraprakṣiptaṃ ca

matsyena nigīrṇaṃ bhavet |

kiṃ câpi sa matsyôdakasarasi bhramaty atha ca punar vaddhâiva

sa vaktavyo dṛḍhena sūtreṇa sthalagatadaṇḍasunibaddhena |

yat sa vāḍiśikâgatya tena sūtralāghavena jānāti |

gṛhīto matsyêti |

tam enaṃ sūtrād gṛhītvā sthalagataṃ ka-

[ bendall ed p95 ---> ]

roti

yathākāmakaraṇāya paribhogāya |

evam eva ye satvā buddheṣu bhagavatsu cittaṃ prasādya kuśalamūlam

avaropayanti |

antaśâikacittaprasādam api |

kiṃ câpi te satvā duṣkṛtena karmâvaraṇenâkṣaṇeṣûpapannā bhavanty atha ca buddhā bhagavantas tān satvān bauddhena

jñānena saṃgrahavastusūtreṇa gṛhītvā saṃsārôdakasarasôddhṛtya nirvāṇasthale sthāpayantîti ||

tasmād eṣu śāstṛsaṃjñā kāryā |

vandamānāś ca manasā vanditavyāḥ |

bhavati hi navako 'pi bodhicittabalād vandyo |

yathā meghena dramiḍena mahābodhisatvenâpi satā navakâryasudhanaḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya vanditaḥ |

niyatârthaṃ cêdaṃ |

yathâdhyāśayasaṃcodanâdiṣu

sarvabodhisatvayānikapudgalanamaskāro 'nujñātavyaḥ |

sarvaśabdenâtmano 'pi grahaṇāt |

katham ekatra vandya

[ cambridge ms f52b ---> ]

vandakatvaṃ na virudhyate |

parasparaṃ vandyatvenâivâlambanāt |

atâivânāsvādanād apuṇyabhāvaḥ |

kiṃ ca buddhānām apy evam iṣyate |

mā bhūd anavasthā |

ekasya cânyūnatêti ||

āryasarvadharmavaipulyasaṃgrahasūtre 'py anarthôktaḥ |

sūkṣmaṃ hi mañjuśrīḥ saddharmapratikṣepakarmâvāraṇaṃ |

yo hi kaścin mañjuśrīs tathāgatabhāṣitadharme kasmiṃścic chobhanasaṃjñāṃ karoti |

kvacid aśobhanasaṃjñāṃ sa saddharmaṃ pratikṣipati |

tena saddharmaṃ pratikṣipatā tathāgato 'bhyākhyāto bhavati |

dharmaḥ pratikṣipto bhavati |

saṃgho 'pavādito bhavati |

yâivaṃ vadatîdaṃ yuktam idam ayuktam iti sa saddharmaṃ pratikṣipati |

na mayā pṛthak kaścid dharmaḥ śrāvakayānasaṃprayuktaḥ

pratyekabuddhayānasaṃprayukto mahāyānasaṃprayukto deśitaḥ |

tat te mohapuruṣêmaṃ mama dharmaṃ nānākariṣyanti |

idaṃ śrāvakāṇāṃ deśitam idaṃ pratyekabuddhānām idaṃ bodhisatvānām iti |

sa nānātvasaṃjñayā saddharmaṃ pratikṣipati |

iyaṃ bodhisatvasya śikṣā |

iyaṃ bodhisatvasyâśikṣêti saddharmaṃ pratikṣipati |

dharmabhāṇakasyâsti pratibhānaṃ nâsti pratibhānam iti

saddharmaṃ pratikṣipati |

dharmaṃ dharmatayā ka-

[ bendall ed p96 ---> ]

thayati saddharmaṃ pratikṣipati |

apagate buddhôtpāde nâsti dhāraṇīpratilambhêti dharmaṃ pratikṣipati |

nâsti dharmabhāṇakasya dhāraṇīpratilambhêti dharmaṃ pratikṣipati |

dharmabhāṇakasya caryāṃ dūṣayati dharmaṃ pratikṣipati |

dharmabhāṇako na pratipattisaṃpannêti dharmaṃ pratikṣipati |

pramādenâinaṃ codayati saddharmaṃ pratikṣipati |

īryāpathena codayati saddharmaṃ pratikṣipati |

akṣaracaryayā śīlavipattyā codayati dharmaṃ pratikṣipati |

prati-

[ cambridge ms f53a ---> ]

bhānena saṃpādayatîti dharmaṃ pratikṣipati |

āloko 'sya dharmāṇāṃ na suviditêti dharmaṃ pratikṣipati |

mantreṇa mantram abudhyamānaḥ prativadatîti dharmaṃ pratikṣipati |

akṣarasaṃjñyā tathāgataśāsanaṃ nâvagāhatêti dharmaṃ pratikṣipati |

sūtreṇa sūtraṃ virodhayatîti dharmaṃ pratikṣipati |

gāthayā gāthāṃ virodhayatîti dharmaṃ pratikṣipati |

akṣarasaṃjñayā kañcid adhimuktaṃ karoti kañcin na karotîti

dharmaṃ pratikṣipati |

dharmabhaṇakasyârthāny akathām abhināmayatîti dharmaṃ pratikṣipati |

vicakṣuḥ karmâsya karoti dharmaṃ pratikṣipati |

saṃlāpayan vadatîti dharmaṃ pratikṣipati |

ihâsyâsti caryêhâsya nâsti caryêti dharmaṃ pratikṣipati |

idaṃ sûktam idam asûktam iti dharmaṃ pratikṣipati |

anena nâsti caryêti dharmaṃ pratikṣipati |

anena buddhavacanasamayôkto nânena buddhavacanasamayôktêti

dharmaṃ pratikṣipatîti hi mañjuśrīr yāvat kiñcid vilopayati

tāvad dharmaṃ pratikṣipati |

dharmabhāṇakasyêdaṃ rūpam iti cintayati vadati bhikṣur vā

bhikṣuṇī vôpāsako vôpāsikā vā |

sarvaḥ sa saddharmaṃ pratikṣipatîty ādi ||

atrâiva côktaṃ |

yasya kasyacit kulaputra tathāgatasya parinirvṛtasya dharmaḥ pratibhāti

yathâdhimuktānāṃ satvānāṃ deśayituṃ |

tasyāṃ ca parṣadi yady ekasatvasyâpi ekaromaharṣo bhaved ekâśrupāto vā sarvaḥ sa tathāgatânubhāvena |

tatra mohapuruṣâbodhisatvā bodhisatvapratijñā bodhisatvadūṣakā dharmastainyakuhakâivaṃ vakṣyanti

dharmôpadeśakebhyaḥ |

kim ete |

na budhyantae iti ||

[ bendall ed p97 ---> ]

pe ||

ye bodhisatveṣv avamanyanāṃ kurvanti |

nâhaṃ teṣāṃ paryantakṛtaṃ nirayaṃ-

[ cambridge ms f53b ---> ]

saṃvadāmi |

tat kasya hetoḥ |

yo bodhisatvo dharmabhāṇakam apavādati buddhaṃ sa vigarhati

dharmaṃ sa pratikṣipati saṃghaṃ sa jugupsati |

buddhe so 'gauravo yo dharmabhāṇake 'gauravaḥ |

buddhaṃ sa na draṣṭukāmo yo dharmabhāṇakam adraṣṭukāmaḥ |

buddhasya so 'varṇaṃ bhāṣate yo dharmabhāṇakasyâvarṇaṃ bhāṣate |

buddhas tena parityakto bhavati yaḥ prathamacittôtpādike 'pi

bodhisatve pratighacittaṃ karotîti ||

pe ||

yo 'py ayaṃ maitreya ṣaṭpāramitāsamudāgamo bodhisatvānāṃ saṃbodhāya taṃ te mohapuruṣâivaṃ vakṣyanti |

prajñāpāramitāyām eva bodhisatvena śikṣitavyaṃ |

kiṃ śeṣābhiḥ pāramitābhiḥ |

te 'nyāṃ pāramitāṃ dūṣayitavyāṃ manyante |

tat kiṃ manyase 'jita duṣprajñaḥ sa kāśirājâbhūd yena

kapotârthaṃ śyenāya svamāṃsāni dattāni |

maitreyâha |

nô hîdaṃ bhagavan |

bhagavān āha |

yāni mayā maitreya bodhisatvacaryāṃ caratā ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktāni kuśalamūlāny upacitāni apakṛtaṃ nu taiḥ kuśalamūlaiḥ ||

maitreyâha |

nô hîdaṃ bhagavan ||

bhagavān āha |

tvaṃ tāvad ajita ṣaṣṭiṃ kalpān dānapāramitāyāṃ ṣaṣṭiṃ kalpān śīlapāramitāyāṃ ṣaṣṭiṃ kalpān

kṣāntipāramitāyāṃ ṣaṣṭiṃ kalpān vīryapāramitāyāṃ ṣaṣṭiṃ kalpān dhyānapāramitāyāṃ ṣaṣṭiṃ kalpān prajñāpāramitāyāṃ samudāgataḥ |

tat te mohapuruṣâivaṃ vakṣyanti |

ekanayenâiva bodhir yad uta śūnyatānayenêti |

te caryāsu pariśuddhā bhaviṣyantîty ādi ||

iti śikṣāsamuccaye caturthaḥ paricchedaḥ ||

śīlapāramitāyām anarthavarjanaṃ pañcamaḥ paricchedaḥ ||

uktaḥ saṃkṣepato 'narthaḥ |

tasya vivarjanaṃ yathâdhyaśayasaṃcodanasūtre |

evaṃvidhânarthaśravaṇabhayabhīrukaiḥ

[ cambridge ms f54a ---> ]

ādikarmikabodhisatvaiḥ samādānāni yathā gṛhītāni tathā kāryaṃ |

evaṃ-

[ bendall ed p98 ---> ]

hi tair uktaṃ |

ete vayaṃ bhagavann adyâgreṇa tathāgatasya purataḥ |

evaṃ samādānaṃ kurmaḥ |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa bodhisatvayānikaṃ pudgalaṃ gṛhiṇaṃ vā pravrajitaṃ vâpattyā codayiṣyāmo bhūtena vâbhūtena vā visaṃvādito 'smābhis tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa bodhisatvayānikaṃ pudgalam avamanyemâvarṇaṃ câsya bhāṣema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhaved arhan samyaksaṃbuddhaḥ |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa bodhisatvayānikaṃ pudgalaṃ gṛhiṇaṃ vā pravrajitaṃ vā pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ krīḍantaṃ paricārayantaṃ daṣṭvâprasādaṃ kuryāma vilekhaṃ vā cittasyôtpādayemâgauravaṃ vôtpādayema na ca tatra śāstṛsaṃjñām utpādayema |

visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa mitrakulabhikṣād akulanidānaṃ bodhisatvayānikānāṃ pudgalānāṃ kāyapīḍāṃ cittapīḍāṃ vā kuryāma visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa bodhisatvayānikaṃ pudgalaṃ dṛṣṭvâikenâpy amanojñavacanenâbhāṣema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa triskṛtvo rātreḥ triskṛtvo divasya bodhisatvayānikaṃ pudgalaṃ na namasyema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇâsya vratasamādānasya kṛtaśo rājyapratilambhaṃ vā dhanapratilambhaṃ vā kāyajīvitaṃ vā na parityajema

[ cambridge ms f54b ---> ]

visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa śrāvakayānikaṃ vā pratyekabuddhayānikaṃ vā pudgalam avamanyema |

vayaṃ viśiṣṭatarā nâite iti visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |saced vayaṃ bhagavan nīcacittāś caṇḍālasadṛśacittā na viharema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇâtmānam utkarṣayema paraṃ vā paṃsayema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa vyāpādavigrahabhayād yojanaṃ vā yojanaśataṃ vā na palāyemêritāḥ samānā visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa śīlavantam ātmānaṃ pratijānīma bahuśrutaṃ vā dhutaguṇinaṃ vânyatarânyatareṇa vā guṇenâtmānam udbhāvayema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhavet |

saced vayaṃ bhagavann adyâgreṇa praticchannakalyāṇā vivṛtapāpā na viharema visaṃvādito 'smābhis tathāgato bhaved arhan samyaksaṃbuddhaḥ ||

pe ||

tatra bhagavān maitreyaṃ bodhisatvaṃ mahāsatvam āmantrayate sma |

karmâvaraṇaṃ maitreya

[ bendall ed p99 ---> ]

kṣapayitukāmena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vâivaṃ samādānaṃ kartavyaṃ yathâibhiḥ kulaputraiḥ kṛtam iti ||

sarvadharmâpravṛttinirdeśe 'py āha ||

tṛṣkṛtva rātriṃ divasaṃ tathâiva |

sa bodhisatvān praṇameta mūrdhnā |

teṣāṃ na kiñcit skhalitaṃ gaveṣet |

careta caryāṃ hi sadā yathêṣṭam ||

paśyed yadā kāmaguṇai ramantaṃ |

na tasya kiñcit skhalitaṃ gaveṣet |

guṇair anantāṃ vara bodhicaryāṃ |

eṣo 'pi kālena hitāṃ spṛśeta ||

yuktyânupūrvyā kriyayânupūrvyā |

bhavej jino nâiva hi ekavācā |

bahukalpakoṭyo niyutāni câiṣa |

sannāhasaṃprasthitanā-

[ cambridge ms f55a ---> ]

ny abhāvī ||

atrâivâha |

ye kulaputrâivaṃrūpeṇa karmâvaraṇenânarthikāḥ |

tair na dvitīyasya bodhisatvasya sarvacaryāsu vipratipattavyaṃ |

sarvāḥ kriyās tasya vimoktavyāḥ |

evaṃ cittam utpādayitavyaṃ |

nâhaṃ paracittaṃ jāne durvijñeyā satvacaryā |

idaṃ ca khalu kulaputrârthavaśaṃ saṃpaśyaṃs tathāgatâivaṃ-

[ bendall ed p100 ---> ]

dharmaṃ deśayati |

na pudgalena pudgalaḥ pramātavyaḥ ||

ahaṃ vā pudgalaṃ pramiṇuyāṃ yo vā syān mādṛśaḥ ||

yaḥ kulaputrâtmānaṃ rakṣitukāmas tena na kasyacic caryā vivecayitavyā |

na pareṣāṃ vikuṭṭanā kartavyā |

ayam īdṛśo 'yam īdṛśêti |

buddhadharmâbhiyuktena bhavitavyaṃ rātriṃ divaṃ dharmapaliguddhamānasenêti ||

tathā kṣitigarbhasūtre 'pi kathitaṃ |

atha tāvad eva bahūni śatasahasrāṇi vidvāṃsaḥ satvôtthāyâsanād yena bhagavāṃs tenâñjaliṃ praṇamyâivam āhuḥ |

vayaṃ bhadanta bhagavataḥ puratâivaṃ praṇidhānaṃ kurmaḥ yāvac ciraṃ vayaṃ bhadanta bhagavan saṃsāre saṃsarema tāvan mātra pratilabdhakṣāntikāmā rājasthānaṃ pratilabhema |

mâmātyasthānaṃ |

mā nagarajyeṣṭhasthānaṃ |

mā grāmajyeṣṭhasthānaṃ |

mā nigamajyeṣṭhasthānaṃ |

mā purohitajyeṣṭhasthānaṃ mā bhaṭṭajyeṣṭhasthānaṃ |

yāvan mā sârthavāhajyeṣṭhasthānaṃ |

môpādhyāyajyeṣṭhasthānaṃ |

mā śramaṇajyeṣṭhasthānaṃ |

mā gṛhapatijyeṣṭhasthānaṃ |

mā kuṭumbijyeṣṭhasthānaṃ yāvat sarvaśo vayaṃ mā satvānām adhipatisthānaṃ pratilabhema yāvan na kṣāntipratilabdhāḥ syāma |

yato nidānaṃ vayam evaṃrūpam atigāḍhaṃ karma buddhānāṃ śāsanam ākṣipema |

iti vistaraḥ ||

candrapradīpasūtre 'py anarthavivarjanam uktam |

nâsti pāpam akartavyaṃ kumārā teṣu bheṣyati |

mā tehi saṃsta-

[ cambridge ms f55b ---> ]

vaṃ sārddhaṃ kuryāḥ tvaṃ kāli paścime ||

ālape saṃlapeyyāsi kuryāsī teṣv agauravaṃ |

ānālīnaḥ satkareyyāsy agrabodhayi kāraṇāt ||

[ bendall ed p101 ---> ]

varṣâgraṃ paripṛcchitvā yas te vṛddhataro bhavet |

kuryāsi gauravaṃ tatra śirasā pādavandanaiḥ ||

na teṣāṃ skhalitaṃ paśyed bodhimaṇḍaṃ vipaśyatāṃ |

pratighātaṃ na janayet maitracittaḥ sadā bhavet ||

yady eṣāṃ skhalitaṃ paśyed doṣāṃs teṣāṃ na kīrtayet |

yādṛśaṃ kāhiti karma tādṛśaṃ lapsyate phalaṃ ||

smitena mukhacandreṇa vṛddheṣu navakeṣu ca |

pūrvâbhāṣī bhaven nityaṃ hatamānaś ca sarvataḥ ||

cīvaraiḥ piṇḍapātaiś ca kuryāt teṣām anugrahaṃ |

evaṃ cittaṃ pradadhyās tvaṃ sarve bheṣyanti nāyakā |

iti ||

yasya ca bodhicittôtpādike gauravaṃ prasādaś ca nôtpadyete |

tena svadurgatiprapātabhayarakṣârthaṃ dṛṣṭâdṛṣṭaprāmodyânubhavanârthaṃ svacittakaluṣaprasādanârthaṃ cittakalyatācittakarmaṇyatāpratilābhârthaṃ ca yathâryagaṇḍavyūhe bodhicittôtpādikaguṇā bhagavadāryamaitreyeṇâcāryasudhanam adhikṛtyôdbhāvitās tathā bhāvayitavyāḥ ||

eṣa dṛṣṭva jaravyādhipīḍitān prāṇino duṣkhaśatair upadrutān |

janmamṛtyubhayaśokatāpitān teṣârthi carate krpâśayaḥ ||

duṣkhayantraparipīḍitaṃ jagat dṛṣṭva pañcagaticakramaṇḍale |

jñānavajramayam eṣa te dṛḍhaṃ duṣkhayantragaticakrabhedanaṃ ||

[ bendall ed p102 ---> ]

rāgadoṣatṛṇakhāṇukaṇṭakaṃ dṛṣṭisaṃgabahu kakṣasaṃkulam |

satvakṣetrapariśodhanârthikaḥ prajñalāṅgaladṛḍhaṃ gaveṣate ||

mohavidyagahanâśayaṃ jagat prajñacakṣuhata naṣṭadaiśikaṃ |

tasya kṣema diśa-

[ cambridge ms f56a ---> ]

daiśikaḥ prabhuḥ sârthavāha jagato bhaviṣyati ||

kṣāntidharmatrivimokṣavāhano jñānakhaḍga ripukleśadharṣakaḥ |

śūrasūtâbhayasya dāyako daiśako hi jagato bhaviṣyati ||

dharmanāva samudānayaty ayaṃ jñānasāgarapathe suśikṣitaḥ |

śāntiratnavaradvīpanāyakaḥ karṇadhāra tribhavârṇave 'yam ||

jñānaraśmipraṇidhānamaṇḍalaḥ sarvasatva bhavanâvabhāsakaḥ |

dharmadhātugagane samudgato buddhasūrya samudeśyate 'yam ||

maitricandanasamādhiśītalaḥ sarvasatvasama cittasuprabhaḥ |

śukladharmaparipūrṇamaṇḍalo buddhacandra samudeśyate 'yam ||

āśaye dṛḍhatale pratiṣṭhito bodhicaryânupūrvôdgataḥ |

sarvadharmaratanâkaro hy ayaṃ jñānasāravaro bhaviṣyati ||

bodhicittabhujagêndrasaṃbhavo dharmadhātugagane samudgataḥ |

[ bendall ed p103 ---> ]

dharmameghayugapatpravarṣaṇaḥ sarvaśuklaphala śasyavardhanaḥ ||

śuddhi vartti trimalattamo 'py ahaṃ maitrisneha smṛtibhājanaṃ dṛḍham |

bodhicittavimalâgnisuprabham dharmadīpa samujjvālayiṣyati ||

bodhicittakalalaḥ kṛpârbudo maitrapeśir acalâśayo ghanaḥ |

bodhi aṅgam anupūrvasaṃbhavo buddhagarbhâyu saṃpravardhate ||

puṇyagarbham abhivarddhayiṣyati prajñagarbham abhiśodhayiṣyati |

jñānagarbha samudeśyate 'yaṃ yādṛśaḥ praṇidhigarbhasaṃbhavaḥ ||

īdṛśāḥ karuṇamaitradharmitāḥ satvamocana matī hitâśayāṃ |

durlabhā jagi sdevamānuṣe yādṛśo 'yu viśuddhamānasaḥ ||

īdṛśâśayasumūlasaṃsthito īdṛśo dṛḍhaprayogavarddhitaḥ |

īdṛśas tribhavachādanaprabho jñānavṛkṣaphaladaḥ sudurlabhaḥ ||

eṣa sarvaguṇasaṃbhavârthikaḥ sarvadharmaparipṛ-

[ cambridge ms f56b ---> ]

cchanârthikaḥ |

sarvasaṃśayavidāraṇârthikaḥ sarvamitra bhajate 'tandritaḥ ||

[ bendall ed p104 ---> ]

eṣa mārakalikleśasūdano eṣa dṛṣṭimalakleśaśodhanaḥ |

eṣa sarvajagamokṣaṇôdyato eṣa te sada viśeṣa paṇḍitaḥ ||

eṣa durgati viśodhayiṣyati svargamārgam upadarśayiṣyati |

mokṣamārgam upaneṣyate jagad yādṛśe guṇapathe pratiṣṭhitaḥ ||

eṣa sarvataduṣkhamocako |

eṣa sarvagatisaukhyadāyakaḥ |

eṣa sarvabhayapāśachedako |

bheṣyate bhagavatīnisūdana |

iti ||

evam anayā bhāvanayânarthavivarjanaṃ sukaraṃ bhavati |

tathâdhyāśayasañcodanasūtre 'py anarthavivarjanam uktaṃ |

caturbhir maitreya dharmaiḥ samanvāgato bodhisatvayānikaḥ pudgalaḥ paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ saddharmavipralope vartamāne 'kṣato 'nupahataḥ svastinā parimokṣyate ||

katamaiś caturbhiḥ |

ātmaskhalitapratyavekṣaṇatayā |

pareṣāṃ bodhisatvayānikānāṃ pudgalānām āpattyacodanatayā |

mitrakulabhikṣād akulânavalokanatayā |

amanaskavacanaprativiramaṇatayā |

ebhir maitreya caturbhir iti pūrvavat ||

aparaiś caturbhiḥ |

katamaiḥ |

alpaśrutasatvaparivarjanatayā |

parṣadanupādānatayā |

prāntaśayyâsananiṣevaṇatayā ca |

ātmadamaśamathayogam anuyuktatayā ca |

ebhiś caturbhir iti vistaraḥ ||

punar atrâivâha |

ādikarmikeṇa maitreya bodhisatvena prajñābalâdhānaprāptena lābhasatkāraparivarjitena lābhasatkāradoṣadarśinā bhavitavyaṃ ||

pe ||

saṃgaṇikârāmaparivarjitena saṃga-

[ bendall ed p105 ---> ]

ṇikârāmadoṣadarśinā bhavitavyaṃ |

bhāṣyârāmaparivarjitena bhāṣyârāmadoṣadarśi-

[ cambridge ms f57a ---> ]

nā bhavitavyaṃ |

nidrârāmavarjitena nidrârāmadoṣadarśinā bhavitavyaṃ |

karmârāmavarjitena karmârāmadoṣadarśinā bhavitavyaṃ |

prapañcârāmavarjitena prapañcârāmadoṣadarśinā bhavitavyaṃ ||

pe ||

iha maitreya bodhisatvena mahāsatvena rāgasaṃjanano lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

smṛtividhvaṃsanakaro lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

lābhâlābhatayônnāmâvanāmakaro lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

mohôtpādano lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

kulamātsaryâdhyavasāno lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

ātmârthaniṣpādanatayā śāṭhyôtpādano lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

caturāryavaṃśaparivarjanatayâhrīkyânapatrāpyasaṃjanano lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

evaṃ sarvabuddhânanujñāno lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

mānamadôtpādano lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ |

gurūṇām avamānano lābhasatkāraḥ |

mārapakṣo lābhasatkāraḥ |

ekântapramādamūlaḥ kuśalamūlâpaharaṇo lābhasatkāraḥ |

vidyuccakrâśanisadṛśo lābhasatkāraḥ |

bahupaligodhapaliguddho mitrakulabhikṣād akulâvalokano daurmanasyasaṃjananaḥ |

buddhivibhrāmaṇo lābhasatkāraḥ priyavastupariṇāmanatayā śokabhājano lābhasatkāraḥ |catuḥsmṛtyupasthānasaṃmoṣaṇaḥ śukladharmadurbalīkaraṇaḥ catuḥsamyakprahāṇaparihāṇakaraṇo lābhasatkāraḥ |

ṛddhyabhijñāparihāṇakaraṇaḥ |

pūrvaṃ satkārapaścād asatkārakaraṇaḥ |

amitrasatkaraṇamitraprahāṇo lābhasatkāraḥ |

parâbhisaṃdhānatayā gaṇikāsadṛśaḥ |

dhyana-

[ cambridge ms f57b ---> ]

apramāṇaparivarjanaḥ |

narakatiryagyoniyamalokaprapātano lābhasatkāraḥ |

devadattôdrakasamācāro lābhasatkāraḥ pratyavekṣitavyaḥ ||

[ bendall ed p106 ---> ]

ime evaṃrūpā maitreya lābhasatkāre ādīnavā ye bodhisatvena pratyavekṣitavyāḥ |

pratyavekṣya câlpêcchatāyāṃ rantavyaṃ na paritaptavyaṃ |

tat kasya hetoḥ |

alpêcchasya hi maitreyêmae evaṃrūpā doṣā na bhavanti na câsyântarāyā bhavanti buddhadharmāṇāṃ |

anirviṇṇaś ca bhavati gṛhipravrajitebhyaḥ |

anurakṣaṇīyaś ca bhavati devamanuṣyāṇāṃ pariśuddhâśayasthitaḥ |

asaṃtrastaś ca bhavati sarvadurgatinipātebhyaḥ |

anabhibhūtaś ca bhavati tarjanāvigataḥ |

asaṃhāryaś ca bhavati māraviṣayavimuktaḥ |

adharṣaṇīyaś ca bhavati sarvavyasanaiḥ |

abhilaṣaṇīyaś ca bhavati devamanuṣyāṇāṃ dhyānâbhyāsâvasthitaḥ [[doubt]] |

spaṣṭaś ca bhavati māyāśāṭhyaprahīṇo 'pramattaś ca bhavati pañcakāmaguṇadoṣadarśī yathāvādī tathākārī bhavaty āryavaṃśe sthitaḥ |

abhilaṣitaś ca bhavati vidvadbhiḥ sabrahmacāribhiḥ |

imāṃ maitreyâivaṃrūpām anuśaṃsāṃ viditvā paṇḍitena bodhisatvenâdhyāśayenâlpêcchatāyāṃ rantavyaṃ |

alpêcchatâsevitavyā sarvalābhasatkaraprahāṇāyêti ||

saṃgaṇikām adhikṛtyâha |

vijahya rāgaṃ vijahya doṣaṃ na tiṣṭhate saṃgaṇikāsu yogī |

bhavaty asau tatpravaṇas tannimnaḥ |

etena doṣeṇa ratiṃ na kuryāt |

auddhatya hāsyaṃ ca tathā vitarkā |

bhavanty amī saṃgaṇikāsu sarve ||

saṃkīrṇacārī hi bhavaty asaṃvṛtaḥ |

karoti yaḥ saṃgaṇikām asārām ||

lokasya mantreṣu ramanti bālā |

hīyanti cêhâgrakathāsu bālāḥ |

[ bendall ed p107 ---> ]

pradoṣa vardhenti vitarkôtsadā |

etena doṣeṇa na tatra rājate ||

na vardhate câpi śrutena bhikṣuḥ |

ayuktamantreṣu ratiṃ janitvā |

tasmāt

[ cambridge ms f57b ---> ]

parityajyâyuktamantrān |

dharme ratiṃ vindatha nityakālam ||

sahasraśo 'ṣṭhāni mayā svakāni |

tyaktāni bodhiṃ pratikāṅkṣa tarhi |

na câsmi tṛptaḥ śṛṇumāna dharmaṃ |

te khedam eṣyanti śṛṇonta dharmam ||

sarveṇa sarvaṃ parivarjanīyā |

ayuktamantrāś câśiṣṭamantrāḥ |

dharme vare tatra ratiṃ janetha |

yo durlabhaḥ kalpaśatair anekaiḥ ||

vane vasantena guṇârthikena |

parasya doṣā na hi vīkṣitavyāḥ |

ahaṃ viśiṣṭo 'ham eva śreṣṭho |

nâiva cittaṃ samupādanīyam ||

[ bendall ed p108 ---> ]

mado 'yaṃ sarvapramādamūlo |

na hīnabhikṣū avamanyitavyāḥ |

anupūrvâiṣo iha śāsanasya |

nâikena janmena labhate bodhim ||

atrêva bhāṣyârāmam adhikṛtyâha |

agauravo bhoti śrutena matto |

vivādamantreṣu niviṣṭa bhoti |

muṣitaśrutiś câpi asaṃprajanyo |

bhāṣye ramantasya

[ cambridge ms f58b ---> ]

ime hi doṣāḥ ||

adhyātmacintâtta [[doubt]] sudūra bhotī |

cittaṃ na kāyaś ca prasanna bhoti |

unnāmanāmāni bahūni gacchatī |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

saddharmacittāt tu praṇaṣṭu bālāḥ |

sukarkaśo bhoti asnigdhacittaḥ |

vipaśyanāyāḥ śamathāc ca dūre |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

agauravo bhoti sadā gurūṇāṃ |

[ bendall ed p109 ---> ]

paligodhamantreṣu ratiṃ janitvā |

asārasthāyī parihīṇaprajño |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

amānito devaguṇaiḥ sa bhoti |

nâpy asya tasmin spṛha saṃjananti |

pratisaṃvidāto bhavatī vihīno |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

paribhāṣyate câpi sa paṇḍitebhiḥ |

ye kacid astī pṛthakāyasākṣī [[doubt]] |

nirarthakaṃ jīvitu tasya bhotī |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

sa śocate kālu karotu bālaḥ |

pratipatti hīno 'smi kim adya kuryāṃ |

suduṣkhito bhoti alabdhagādho |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

calâcalo bhoti tṛṇaṃ yathêritaṃ |

vicikitsate evam asau na saṃśayaḥ |

na tasya jātū dṛḍha buddhi bhotī |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

[ bendall ed p110 ---> ]

naṭā yathā tiṣṭhati raṅgamadhye |

anyāna śūrāṇa guṇān prabhāṣate |

svayaṃ ca bhotī pratipattihīno |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

śaṭhaś ca so bhoti laghunirāśaḥ |

punaḥ punaś cârabhate vivādam |

so dūrato āryadharmasya bhotī |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

saṃhṛṣyate satkrṭâlpasthāmaḥ |

prakampate viprakṛto 'jānī |

kapir yathā cañcalacitta bhotī |

bhāṣye ramantasyême hi doṣāḥ ||

pe ||

ramitva bhāṣyasmi ciraṃ pi kālaṃ |

na vindate prītim ihâtmasaukhyaṃ |

varaṃ hi ekasya padasya cintanā |

prītiṃ pade yatra labhed anantam ||

nêkṣutvace sāram ihâsti kiñcin |

madhye 'sti tatsāra supremaṇīyaḥ |

bhuktvā tvacaṃ nêha punaḥ saśakyaṃ |

labdhuṃ nareṇêkṣurasaṃ pradhānam ||

[ bendall ed p111 ---> ]

yathā tvacaṃ tadvad avaihi bhāṣyaṃ |

yathā rasas tadvad ihârthacintā [[doubt]] |

tasmād dhi bhāṣye tu ratiṃ vihāya |

cintethârthaṃ sadâpramattāḥ ||

nidrârāmam adhikṛtyâha |

mahac ca so vardhati mohajālaṃ |

vicikitsako bhoti sa dṛṣṭiprāptaḥ ||

dṛṣṭīkṛtāny asya bahūni bhontī |

yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

prajñā ca teṣāṃ bhavatī sudurbalā |

parihīyate buddhi na tasya bhoti |

jñānāc ca so hīyati nityakālaṃ |

yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

kusīdâjño 'laso 'prajño 'manuṣyâvatāra labhenti tasya |

viheṭhayante ca vane vasantaṃ yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

kuśalena cittena sadânarthiko |

dharme ca chando na hi bhoti tasya |

adharmakāyaś ca sa bhoti bhūyo yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

saddharmachandena vihīnamūḍhaḥ parihoyate sarvaguṇehi bā-

[ cambridge ms f59a ---> ]

laḥ |

śuklaṃ ca ghāteti tamo 'dhigacchatī |

[ bendall ed p112 ---> ]

yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

aviśārado bhoti pralīnacittaḥ |

prāmodya tasyô bhavatī na nityaṃ |

nidrayâpagrastaḥ śithilâṅga bhotī |

yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

ātmā tu jñātvā ca kusīdaprāptaḥ īrṣyāyate vīryabalair upetān |

vīryânvitānāṃ câvarṇa bhāṣate yasmāna middhe 'bhiratiṃ prayāti ||

pe ||

yat sarvaduṣkhasya tamasya nāśanaṃ |

apāyaparivarjanatayā mūlaṃ |

sarvehi buddhair hi sadā praśastaṃ |

taṃ vīryam āryaṃ satataṃ bhajasva ||

karmârāmam adhikṛtyâha ||

sudurvaco bhoti gurūbhi coditaḥ |

pradakṣiṇaṃ gṛhṇati nânuśāsanaṃ |

vipannaśīlaś ca sa bhoti kṣipraṃ |

doṣâmī karmarate bhavanti ||

utkaṇṭhito bhoti sa nityakālaṃ |

gṛhasthakarmāṇi sadā vicintayan |

dhyānaprahāṇaiś ca na tasya kṛtyaṃ |

doṣâmī karmarate bhavati ||

tīvraś ca saṃjāyati tasya rāgo |

rasâraseṣu grasitaḥ sa mūrcchitaḥ |

[ bendall ed p113 ---> ]

na tuṣyate 'sāv itarêtareṇa |

doṣâmī karmarate bhavanti ||

mahatyā ca bhotī pariṣāya tuṣṭho |

sa duṣkhito bhoti tayā vihīnaḥ |

saṃkīrṇa bhotī sayathêha gardabho |

doṣâmī karmarate bhavanti ||

pe ||

divā ca rātrau cânanyacitto |

bhakte ca coḍe ca bhavaty abhīkṣṇaṃ |

svanarthiko bhoti guṇaiḥ sa sarvadā |

doṣâmī karmarate bhavanti ||

kṛtyāny asau pṛcchati laukikāni |

ayuktamantraiś ca ratiṃ prayāti |

yuktaiś ca mantraiḥ sa na vindate ratiṃ |

doṣâmī karmarate bhavanti ||

pe ||

atha khalu maitreyo bodhisatvo mahāsatvo bhagavantam etad avocat |

suparīttaprajñās te bhagavan bodhisatvā bhaviṣyanti vihīnaprajñā ye 'gradharmān varjayitvā hīnāni karmāṇy ārapsyante ||

evam ukte bhagavān maitreyaṃ bodhisatvaṃ mahāsatvam etad avocat |

evam etan maitreya |

evam etad yathā vadasi

[ cambridge ms f59b ---> ]

suparīttaprajñās te bodhisatvā bhaviṣyanti ye 'gradharmān parivarjayitvā hīnāni karmāṇy ārapsyante |

api tv ārocayāmi te maitreya prativedayāmi te |

na te bodhisatvās tathāgata-

[ bendall ed p114 ---> ]

śāsane pravrajitā yeṣāṃ nâsti yogo nâsti dhyānaṃ nâsti prahāṇaṃ nâsty adhyayanaṃ nâsti bāhuśrutyaparyeṣṭiḥ |

api tu maitreya dhyānaprahāṇaprabhāvitaṃ tathāgataśāsanaṃ jñānasaṃskṛtaṃ jñānasamāhitaṃ abhiyogaprabhāvitaṃ |

na gṛhikarmântavaiyāpṛtyaprabhāvitaṃ |

ayuktayogānām etat karma saṃsārâbhiratānāṃ yad uta vaiyāpṛtyaṃ laukikakṛtyapaligodhaḥ |

na tatra bodhisatvena spṛhôtpādayitavyā |

sacen maitreya vaiyāpṛtyâbhirato bodhisatvaḥ saptaratnamayaiḥ stūpair imaṃ trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātuṃ pūrayet |

nâhaṃ tenârādhito bhaveyaṃ na mānito nâpi satkṛtaḥ ||

pe |

tatra jambūdvīpaḥ pūritaḥ syād vaiyāpṛtyakarair bodhisatvaiḥ |

sarvais tair ekasyôddeśasvâdhyāyâbhiyuktasya bodhisatvasyôpasthānaparicaryā karaṇīyā |

jambūdvīpapramāṇaiś côddeśasvâdhyāyâbhiyuktair bodhisatvair ekasya pratisaṃlayanâbhiyuktasya bodhisatvasyôpasthānaparicaryā kartavyā ||

pe ||

tat kasya hetoḥ |

duṣkaram etat karma yad uta prajñākarma |

uttaraṃ niruttaraṃ sarvatrailokyaprativiśiṣṭam abhyudgataṃ tasmāt tarhi maitreya bodhisatvena yogârthikena vīryam ārabdhukāmena prajñāyām abhiyoktavyam iti ||

prapañcârāmam adhikṛtyâha |

aṣṭâkṣaṇā tasya na bhonti dūre |

kṣaṇasaṃpadā tasya na bhoti śreṣṭhā |

ete 'narthā sya bhavanti nityaṃ |

doṣâmī tasya prapañcacāriṇaḥ ||

pe ||

doṣān imān samyag avetya paṇḍitaḥ sarvān prapañcān parivarjīta |

sulabhânarthā hi prapa-

[ cambridge ms f60a ---> ]

ñcacāriṇaḥ |

tasmāt prapañcena na saṃvaseta ||

[ bendall ed p115 ---> ]

yāyāc chataṃ yojanakaṃ paraṃ varaṃ |

yatra prapañco stiya vigraho vā |

na tatra vāsaṃ na niketu kuryān muhūrttamātraṃ stiya yatra kleśaḥ ||

nârthârthikāḥ pravrajitā guṇârthikā |

mā vigraha kurvatha dustacittāḥ |

na vo 'sti kṣetraṃ na kṛṣir vaṇijyā |

syur yasyârthāya prapañcâite ||

na putra dhītā na ca vo 'sti bhāryā |

na câsya mitraṃ na ca bandhuvargaḥ |

dāsyo na dāsā na cêśvaratvaṃ |

mā vigrahaṃ kurvatha pravrajitvā ||

kāṣāyavastrāṇi gṛhītva śraddhayā |

śāntapraśāntair hi niṣevitāni |

śāntapraśāntôpaśānta bhotha |

prapañca varjitva janetha kṣāntim ||

āśīviṣān rakṣatha raudracittān |

narakāś ca tiryag viṣayo yamasya |

prapañcacārasya na bhonti dūre |

tasmād dhi kṣāntau janayeta vīryam ||

pe ||

imena yogena labheta śuddhiṃ |

kṣapayitva karmâvaraṇaṃ aśeṣaṃ |

dharṣeti māraṃ sacalaṃ savāhanaṃ yo dhīru tasyâiva janeti kṣāntim |

iti ||

[ bendall ed p116 ---> ]

saṃkṣepatas tatrânarthavivarjanam uktaṃ |

tasmāt tarhi maitreya bodhisatvayānikena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ saddharmapralope vartamāne 'kṣatanânupahatena svastinā parimoktukāmena sarvakarmâvaraṇāni kṣapayitukāmenâsaṃsargâbhiratena bhavitavyam araṇyavanaprāntavāsinânabhiyuktasatva parivarjitenâtmaskhalitagaveṣiṇā paraskhalitâgaveṣiṇā tuṣṇībhāvâbhiratena prajñāpāramitāvihārâbhiratenêti ||

āryaratnameghe 'py anarthavarjanam uktaṃ |

tāvat piṇḍāya carati yāvad asya kāryasya prāptir bhavati |

anyatra yeṣu sthāneṣu caṇḍā vā kukkurās taruṇavatsā vā gāvaḥ prakṛtiduḥśīlā vā tiryagyonigatā |

viheṭhanâbhiprāyā vā strīpuruṣadārakadārikā jugupsi-

[ cambridge ms f60b ---> ]

tāni vā sthānāni |

tāni sarveṇa sarvaṃ varjayatîti ||

anenâitad darśitaṃ bhavati yad dṛṣṭe 'pi bādhākarâivaṃvidhe |

tad avarjayatâpattir bhavatîti ||

atha yad evamādy anarthavarjanam uktaṃ kenâital labhyate sarvaniṣphalasyandavarjanāt |

phalam atra parârthaṃ |

tadarthaṃ yaḥ syando na saṃvartate |

sa niṣphalatvād varjayitavyaḥ ||yathā candrapradīpasūtre kāyasaṃvaramadhye paṭhyate |

na hastalolupo bhavati na pādalolupaḥ hastapādasaṃyatêti ||

tathā daśadharmakasūtre 'pi deśitaṃ hastavikṣepaḥ pādavikṣepo 'dhāvanaṃ paridhāvanaṃ laṅghanaṃ plavanam idam ucyate kāyadauṣṭhulyam iti ||

[ bendall ed p117 ---> ]

āryadharmasaṃgītisūtre tu yathā bodhisatvānāṃ parârthād anyat karma na kalpate |

tathā spaṣṭam eva paridīpitaṃ yat kiñcid bhagavan bodhisatvānāṃ kāyakarma yat kiñcid vākkarma yat kiñcin manaskarma tat sarvaṃ satvâvekṣitaṃ pravartate mahākaruṇâdhipateyaṃ satvahitâdhiṣṭhānanimittaṃ sarvasatvahitasukhâdhyāśayapravṛttaṃ |

sâivaṃ hitâśayaḥ evaṃ saṃjñībhavati |

sa mayā pratipattiḥ pratipattavyayā sarvasatvānāṃ hitâvahā sukhâvahā ca ||

pe ||

āyataneṣu śūnyagrāmavat pratyavekṣaṇā pratipattiḥ |

na câyatanaparityāgaṃ spṛhayatîti ||

āryagaganagañjasūtre 'py uktaṃ |

tad yathâpi nāma chidrān mārutaḥ praviśati |

evam eva yato yatâiva cittasya chidraṃ bhavati tatas tatâiva māro 'vatāraṃ labhate |

tasmāt sadâchidracittena bodhisatvena bhavitavyaṃ |tatrêyam achidracittatā yad idaṃ sarvâkārajñatāyāḥ śūnyatāyāḥ paripūrir iti ||

kā punar iyaṃ sarvâkāravarôpetā śūnyatā |

yêyaṃ bodhisatvacaryāyâparityāgenâbhyasyamānā |

abhyastā vā |

sarvabhāvaśūnyatā |

eṣā ca ratnacūḍasūtre vistareṇâkhyātā ||

tathâkṣayamatisūtre 'pi darśitaṃ |

pāpakā-

[ cambridge ms f61a ---> ]

nām akuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāya chandaṃ janayatîty atra prastāve yāni cânyāni punaḥ kānicid anyāny api cittavikṣepakarāṇi yāni samādhiskandhasya vipakṣāya saṃvartante |

ayam ucyate samādhivipakṣaḥ |

yāvad ime ucyante pāpakâkuśalā dharmêti ||

śikṣāsamuccaye śīlapāramitāyām anarthavivarjanaṃ pañcamaḥ paricchedaḥ ||

ātmabhāvarakṣā ṣaṣṭhaḥ paricchedaḥ |

uktaṃ niṣphalasyandavarjanaṃ |

katham etat sidhyed ity āha |

etat sidhyet sadā smṛtyêti ||

dvādaśêmāḥ smṛtayo niṣphalasyandavarjanayā saṃvartante |

yad uta |

tathāgatâjñânatikramânupālanavipākagauravasmṛtiḥ |

sarvakāyasya niścalasvabhāvatāpratiṣṭhitatânusmṛtiḥ |

sati satvârthe yad aṅgam anupayogi tad dṛḍhatarasmṛtyapekṣāniścalamādhyachandaparâpattīkṛtaṃ sarvadhīraceṣṭāsmṛtiḥ |

na câsya bhayôtsavâdisaṃbandhasaṃbhrame 'ṅgamuktasmṛtiḥ |

īryāpathacatuṣkâkṣepanirūpaṇasmṛtiḥ |

antarântarā cêryāpathavikopârakṣaṇârtham īryāpathasaṃpadavalokanasmṛtiḥ |

bhāṣaṇakāle câtiprasādâuddhatyasaṃrambha pakṣapātâdivaśād atimātrâprāsādikahastapādaśiromukhavikāraniyamanasmṛtiḥ |

yaḥ śrotā vaktavyaḥ sa yāvanmātreṇa dhvaninârthaṃ jānāti |

tadanatirekeṇa svareṇa bhāṣaṇasmṛtir anyatra parâśaṅkādoṣasaṃbhavāt |

aśikṣitajanasamāgamasaṅkaṭe svacittataccittaprasādanâditātparyasmṛtiḥ |

cittamattadvipasya śamathastambhe nityabaddhasmṛtiḥ |

muhur muhuś ca cittâvasthāpratyavekṣaṇāsmṛtiḥ |

mahājanasaṃpātaṃ prāyo 'nyakāryatyāgenâpi yathôktasmṛtirakṣātātparyasmṛtir iti ||

[ bendall ed p119 ---> ]

evam etābhiḥ smṛtibhir niṣphalasyandanavarjanaṃ sidhyati |

sā ca smṛtis tīvrâdarād bhavet |

tatrâdaraḥ kāryeṣu

[ cambridge ms f61b ---> ]

sarvabhāvenâbhimukhyam |

avajñāpratipakṣaḥ |

ayaṃ câdaraḥ śamathamāhātmyaṃ jñātvā tātparyeṇa jāyate |

kas tāvad ayaṃ śamo nāma |

yâryâkṣayamatisūtre śamathôktaḥ ||

tatra katamā śamathâkṣayatā |

yā cittasya śāntir upaśāntir avikṣepakendriyasaṃyamaḥ |

anuddhatatā |

anunnahanatâcapalatâcañcalatā saumyatā guptatā karmaṇyatâjāneyatâikâgratâikârāmatā saṃgaṇikāvarjanatā vivekaratiḥ kāyavivekaś cittâvibhramo 'raṇyamukhamanasikāratâlpêcchatā |

yāvad īryāpathaguptiḥ kālajñatā samayajñatā mātrajñatā muktijñatā |

subharatā supoṣatêtyādi ||

kiṃ punar asya śamasya māhātmyaṃ yathābhūtajñānajananaśaktiḥ |

yasmāt samāhito yathābhūtaṃ prajānātîty avadan muniḥ ||

yathôktaṃ dharmasaṃgītau |

samāhitamanaso yathābhūtadarśanaṃ bhavati |

yathābhūtadarśino bodhisatvasya satveṣu mahākaruṇā pravartate |

evaṃ câsya bhavati |

idaṃ mayā samādhimukhaṃ sarvadharmayathābhūtadarśanaṃ ca sarvasatvānāṃ niṣpādayitavyaṃ |

sa tayā mahākaruṇayā saṃcodyamāno 'dhiśīlam adhicittam adhiprajñaṃ ca śikṣāṃ paripūryāṃ caturāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbudhyate |

tasmān mayā śīlasusthitanâprakampenâśithilena bhavitavyam iti |

idaṃ śamathamāhātmyam ātmanaḥ pareṣāṃ cânantâpāyâdiduḥkhasamatikramânanta laukikalokôttarasukhasaṃpatprakarṣapāraprāptyātmakam avagamya tadabhilāṣeṇâtāpo bhāvayitavyaḥ |

ādīptagṛhântagatenêva śītalajalâbhilāṣiṇā |

tena tīvrâdaro bhavati śikṣāsu |

tenâpi smṛtir upatiṣṭhati |

upasthitasmṛtir niṣphalaṃ varjayati |

[ bendall ed p120 ---> ]

yaś ca niṣphalaṃ varjayati tasyânarthā na saṃbhava-

[ cambridge ms f62a ---> ]

nti |

tasmād ātmabhāvaṃ rakṣitukāmena smṛtimūlam anviṣya nityam upasthitasmṛtinā bhavitavyaṃ ||

atâivôgraparipṛcchāyāṃ gṛhiṇaṃ bodhisatvam adhikṛtyôktaṃ |

surāmaireyamadyapramādasthānāt prativiratena bhavitavyam amattenânunmattenâcapalenâcañcalenâsaṃbhrāntenâmukhareṇânunnaḍenânuddhatenôpasthitismṛtisaṃprajanyenêti ||

atrâiva ca pravrajitabodhisatvam adhikṛtyôktaṃ smṛtisaṃprajanyasyâvikṣepêti ||

tatra smṛtiḥ āryaratnacūḍasūtre 'bhihitā |

yayā smṛtyā sarvakleśānāṃ prādurbhāvo na bhavati |

yayā smṛtyā sarvamārakarmaṇām avatāraṃ na dadāti |

yayā smṛtyôtpathe vā kumārge vā na patati |

yayā smṛtyā dauvārikabhūtayā sarveṣām akuśalānāṃ cittacaitasikānāṃ dharmāṇām avakāśaṃ dadātîyam ucyate samyaksmṛtir iti ||

saṃprajanyaṃ tu prajñāpāramitāyām uktaṃ |

caraṃś carāmîti prajān-ti |

sthitaḥ sthito 'smîti prajānāti |

śayanaḥ śayitêti prajānāti |

niṣaṇṇo niṣaṇṇo 'smîti prajānāti |

yathā yathā câsyaḥ [[doubt]] kāyaḥ sthito bhavati tathā tathâiva prajānāti ||

pe||

so 'tikrāman vā pratikrāman vā saṃprajānaṃś cārī bhavati |

ālokite vilokite saṃmiñjite prasārite saṃghāṭīpaṭṭapātracīvaradhāraṇe |

aśite pīte khādite nidrāklamaprativinodane āgate gate sthite niṣaṇṇe supte jāgarite bhāṣite tuṣṇībhāve pratisaṃlayane saṃprajānaṃś cārī bhavatîti ||

[ bendall ed p121 ---> ]

śīlaṃ hi samādhisaṃvartanīyaṃ ||

yathôktaṃ candrapradīpasūtre |

kṣipraṃ samādhiṃ labhate niraṅgaṇaṃ |

viśuddhaśīle 'sminn ānuśaṃsêti ||

ato 'vagamyate ye kecit samādhihetavaḥ prayogās te śīlântargatêti |

tasmāt samādhyarthi-

[ cambridge ms f62b ---> ]

nā smṛtisaṃprajanyaśīlena bhavitavyaṃ |

tathā śīlârthinâpi samādhau yatnaḥ kāryaḥ tatrâiva sūtre vacanāt |

dhyānânuśaṃseṣu hi paṭhyate |

nâsau bhoti anācāro ācāro supratiṣṭhitaḥ |

gocare carate yogī vivarjeti agocaraṃ ||

niṣparidāhavihārī guptêndriyasaṃvṛta |

iti ||

etābhyāṃ ca śīlasamādhibhyām anyonyasaṃvardhanakarābhyāṃ cittakarmapariniṣpattiḥ etāvatī cêyaṃ bodhisatvaśikṣā yad uta cittaparikarma |

etanmūlatvāt sarvasatvârthānāṃ ||

uktaṃ hy āryaratnameghe |

cittapūrvaṅgamāś ca sarvadharmāḥ |

citte parijñāte sarvadharmāḥ parijñātā bhavanti |

api tu

cittena nīyate lokaḥ cittaṃ cittaṃ na paśyati |

cittena cīyate karma śubhaṃ vā yadi vâśubham ||

cittaṃ bhramate 'lātavat |

cittaṃ bhramate turaṅgavat |

cittaṃ dahate devâgnivat |

[ bendall ed p122 ---> ]

cittaṃ harate mahâmbuvat ||

sâivaṃ vyupaparīkṣamāṇaś citte sûpasthitasmṛtir viharati na cittasya vaśaṃ gacchati |

ap tu cittam evâsya vaśaṃ gacchati | cittenâsya vaśībhūtena sarvadharmā vaśībhavantîti ||

tathâryadharmasaṅgītisūtre 'py uktaṃ |

mativikramo bodhisatvâha |

yo 'yaṃ dharmo dharmêty ucyate nâyaṃ dharmo deśastho*na pradeśastho 'nyatra svacittâdhīno dharmaḥ tasmān mayā svacittaṃ svārādhitaṃ svadhiṣṭhitaṃ susamārabdhaṃ sunigṛhītaṃ kartavyaṃ |

tat kasya hetoḥ |

yatra cittaṃ tatra guṇadoṣāḥ |

nâsti niścittatāyāṃ guṇadoṣaḥ |

tatra bodhisatvo*doṣebhyaś cittaṃ nivārya guṇeṣu pravartayati ||

tad ucyate |

cittâdhīno*dharmo dharmâdhīnā bodhir iti ||

ayaṃ bhagavan dharmaṃ samādānaḥ sukhâbhisaṃbodhāya saṃvartatae iti ||

āryagaṇḍavyūhasūtre 'pi varṇitaṃ |

svacittâdhiṣṭhānaṃ sarvabodhisatvacaryā

[ cambridge ms f63a ---> ]

svacittâdhiṣṭhānaṃ sarvasatvaparipākavinayaḥ ||

pe ||

tasya mama kulaputrâivaṃ bhavati |

svacittam evôpastambhayitavyaṃ sarvakuśalamūlaiḥ |

svacittam evâbhiṣyandayitavyaṃ dharmameghaiḥ |

svacittam eva pariśodhayitavyam āvaraṇāya dharmebhyaḥ |

svacittam eva dṛḍhīkartavyaṃ vīryeṇêty ādi ||

tathâtrâiva māyādevy-adarśanâkulībhūte āryasudhane ratnanetrāyā nagaradevatāyās taddarśanârtham iyam anuśāsanī |

cittanagaraparipālanakuśalena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasaṃsāraviṣayaraty-

[ bendall ed p123 ---> ]

asaṃvasanatayā |

cittanagarâlaṃkāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ daśatathāgatabalâdhyālambanatayā |

cittanagarapariśodhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyam īrṣyāmātsaryaśāṭhyâpanayanatayā |

cittanagaravivardhanâbhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatāsaṃbhāramahāvīryavegavivardhanatayā |

cittanagaraduryodhanadurāsadatâbhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvakleśamārakāyikapāpamitramāracakrânavamardanatayā |

cittanagarapravistaraṇaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ mahāmaitrīsarvajagatsphuraṇatayā |

cittanagarapraticchādanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ vipuladharmacchatrasarvâkuśala dharmapratipakṣâbhinirharaṇatayā |

cittanagaravivaraṇaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ ādhyātmikabāhyavastu sarvajagatsaṃprāpaṇatayā |

cittanagaradṛḍhasthāmâbhinirharaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvâkuśaladharmasva santatyavasanatayā |

yāvad evaṃ cittanagaraviśuddhyabhiyuktena kulaputra bodhisatvena śakyaṃ sarvakuśalamūla samārjanam anuprāptuṃ |

tat kasya hetoḥ |

tathā hi tasya bodhisatvasyâivaṃ cittanagara-

[ cambridge ms f63b ---> ]

pariśuddhaysa sarvâvaraṇāni purato na saṃtiṣṭhante |

buddhadarśanâvaraṇaṃ vā dharmaśravaṇâvaraṇaṃ vêty ādi |

tasmād vyavasthitam evaṃ |

cittaparikarmâiva bodhisatvaśikṣêti |

tac câcapalacetasaḥ ||

śamāc ca na calec cittaṃ bāhyaceṣṭānivartanāt ||

asaṃprajanyaparatantrasya muṣitasmṛteś ca cittaṃ calati samīhitād ālambanād anyatra nīyamānatvāt |

yadā tu smṛtisaṃprajanyena bāhyāś ceṣṭā*nivarti-

[ bendall ed p124 ---> ]

tā bhavanti tadā tadvaśatvād ekasminn ālambane nibaddhaṃ yāvad iṣyate tāvat tiṣṭhati |

tataś ca pūrvavad anuśaṃsavistaraḥ |

adyatve 'pi ca satvârthakṣamo bhavaty eva prasādakaratvāt |

kathaṃ ||

sarvatrâcapalamandamitasnigdhâbhibhāṣaṇāt |

āvarjayej janaṃ bhavyam ādeyaś câpi jāyate ||

etad eva ca bodhisatvasya kṛtyam yad uta satvâvarjanaṃ |

yathâryadharmasaṃgītisūtre |

āryapriyadarśena bodhisatvena paridīpitaṃ |

tathā tathā bhagavan bodhisatvena pratipattavyaṃ yat sahadarśanenâiva satvāḥ prasīdeyuḥ |

tat kasmād dhetoḥ |

na bhagavan bodhisatvasyânyat karaṇīyam asty anyatra satvâvarjanāt |

satvaparipākâivêyaṃ bhagavan bodhisatvasya dharmasaṃgītir iti ||

evaṃ punar akriyamāṇe ko doṣêty āha |

anādeyaṃ tu taṃ lokaḥ paribhūya jinâṅkuraṃ |

bhasmachanno yathā vahniḥ pacyeta narakâdiṣu ||

yathā prāg upadarśitaṃ ||

yena câsya paribhavâivam anartho ratnameghe jinenôktas tena saṃkṣepasaṃvaraḥ |yenâprasādaḥ satvānāṃ tad yatnena vivarjayed iti ||

yathâha |

katame ca te bodhisatvasamudācārāḥ |

yāvad iha bodhisatvo nâsthāne viharati nâkāle |

nâkālabhāṇī bhavati nâkālajño bhavati nâdeśajño bhavati |

yato nidānam asyântike satvâprasādaṃ prativedayeyuḥ |

sa sarvasatvânurakṣayā |

[ cambridge ms f64a ---> ]

ātmanaś ca bodhisaṃbhāraparipūraṇârthaṃ*saṃpannêryāpatho bhavati mṛdubhāṇī mandabhāṇī |

asaṃsargabahulaḥ |

pravivekâbhimukhaḥ |

suprasannamukhêti ||

[ bendall ed p125 ---> ]

atâiva dharmasaṃgītisūtre deśitaṃ |

yaḥ satvān rakṣati sa śīlaṃ rakṣatîti |

anayā kanīyena mātṛgrāmeṇa saha rahoavasthâdiṣu lokarakṣā ca kṛtā syāt |

evaṃ bhogyeṣu jalasthaleṣu mūtrapurīṣaśleṣmapūyâdīnāṃ kutsitānāṃ rahasy arahasi côtsargaṃ na kuryād devamanuṣyacittarakṣârthaṃ ||

saddharmasmṛtyupasthāne ca rahôtsiṣṭaṃ kṛtvânutsiṣṭâhāreṣv adadataḥ pretagatiḥ paṭhyate ||

tathā bodhisatvaprātimokṣe 'py aprasādaparihārôktaḥ |

na purato dantakāṣṭhaṃ khāditavyaṃ na purataḥ kheṭe nikṣiptavyêti |

eṣa ca gauravalajjāvidhiḥ sarvadraṣṭavyo na brahmacāriṣv eva |

atra tu sūtre brahmacāry-adhikāraḥ teṣu gurutarâpattibhayasaṃdarśanârthaṃ ||

yathâtrâivâha |

nôccairbhāṣiṇā bhavitavyam iti ||

na câyaṃ vidhiḥ prādeśikaḥ |

tathā brahmaparipṛcchāyām apy uktaṃ na ca vadhasadṛśena bodhisatvena bhavitavyam iti |

tathā prātimokṣād api lokâprasādakaram anveṣya varjanīyaṃ |

tan na tāvad ||

mukhapūraṃ na bhuñjīta saśabdaṃ prasṛtânanaḥ |

pralambapādaṃ nâsīta na bāhuṃ mardayet samam ||

evaṃ svayam apy utprekṣya dṛṣṭvā śrutvā ca lokâprasādaṃ rakṣeta |

aprasādakaravacanavarjanaṃ tu na sukaram iti smaraṇabodhanârtham upadarśyate |

[ bendall ed p126 ---> ]

āryasāgaramatisūtre deśitaṃ |

nâvalīnavacano bhavati |

na vyavakīrṇavacanaḥ |

nâvasyandanavacanaḥ |

nôjjvālanavacanaḥ |

na rāgânunītavacanaḥ |

na prākṛtavacanaḥ |

nâsaṃrakṣitavacanaḥ |

na vyāpādasaṃdhukṣaṇavacanaḥ |

na cañcalavacanaḥ |

na capalavacanaḥ |

na raṭaraṅga-

[ cambridge ms f64b ---> ]

vacanaḥ |

na mukhasākṣy-avaropaṇavacano bhavatîti ||

āryatathāgataguhyasūtre 'py āha |

na khalu punaḥ kulaputra bodhisatvasya vāg raktā vā duṣṭā vā mūḍhā vā kliṣṭā vā |

kṣuṇṇavyākaraṇā vā svapakṣôtkarṣaṇavacanā vā |

parapakṣanigrahavacanā vā |

ātmavarṇânunayavacanā vā |

paravarṇapratighavacanā vā |

pratijñôttāraṇavacanā vā |

ābhimānikavyākaraṇavacanā vêti ||

āryadaśabhūmakasūtre 'py uktaṃ |

yêyaṃ vāgamanojñā svasantānaparasantānavināśanī tathārūpāṃ vācaṃ prahāya |

yêyaṃ vāk snigdhā mṛdvī manojñā madhurā priyakaraṇī manâpakaraṇī [[doubt]] hitakaraṇī karṇasukhā hṛdayaṃgamā premaṇī varṇaviṣpaṣṭā vijñeyā śravaṇīyâniśritā bahujanakāntā bahujanapriyā bahujanamanâpā [[doubt]] vijñapraśastā sarvasatvahitasukhâvahā manôtplāvakarī manaḥprahlādanakarī svaparasantānapramodanakarī rāgadveṣamohasarvakleśâpraśāmanī tathārūpāṃ vācaṃ niścārayati |

yāvad itihāsapūrvakam api vacanaṃ parihārya pariharatîti ||

āryagaganagañjasūtre tûktaṃ |

guruvacanânavamardanatayā |

paravacanânācchindanatayā câdeyagrāhyavacano bhavatîti ||

[ bendall ed p127 ---> ]

dharmasaṃgītisūtre 'py uktaṃ |

gaganagañjo bodhisatvâha |

na bodhisatvenâiṣā vāg bhāṣitavyā yayâparo vyāpadyeta |

na sā vāg bhāṣitavyā yayâparaṃ tāpayet |

na bodhisatvena sā vāg bhāṣitavyā yat paro jānīyāt |

na sā vāg bhāṣitavyā yayârthā nirarthā |

na bodhisatvena sā vāg bhāṣitavyā yayā na vidyām utpādayet |

na sā vāg bhāṣitavyā yā satvānāṃ na hṛdayaṃgamā na paurī na karṇasukhā

[ cambridge ms f65a ---> ]

na sā vāg bhāṣitavyêti ||

saṃkṣepatas tu parâprasādarakṣâryasāgaramatisūtre deśitā |

aparâika dharmo*mahāyānasaṃgrahāya saṃvartate svaskhalitapratyavekṣaṇatayā sarvasatvânurakṣêti ||

eṣā rakṣâtmabhāvasya |

yathâparair na nāśyeta |

yathā na parān na nāśayet |

asya tu granthavistarasyâyaṃ piṇḍârtho bodhisatvena manasā nityaṃ dhārayitavyaḥ ||

suniścalaṃ suprasannaṃ dhīraṃ sâdaragauravaṃ |

salajjaṃ sabhayaṃ śāntaṃ parârādhanatatparam ||

ātmasatvavaśaṃ nityam anavadyeṣu vastuṣu |

nirmāṇam iva nirmānaṃ dhārayāmy eṣa mānasam |

iti ||

kim etāvatī ātmabhāvarakṣā |

na hi |

kiṃ tarhi bhaiṣajyavasanâdibhiḥ saha |

tatra dvividhaṃ bhaiṣajyaṃ |

satatabhaiṣajyaṃ glānapratyayabhaiṣajyaṃ ca |

tatra satatabhaiṣajyam adhikṛtyâryaratnameghe 'bhihitaṃ |

tasmāt piṇḍapātrād ekaṃ pratyaṃśaṃ sabrahmacāriṇāṃ sthāpayati |

dvitīyaṃ duṣkhitānāṃ tṛtīyaṃ vinipatitānāṃ caturtham ātmanā paribhuṅkte |

paribhuñjāno na raktaḥ paribhuṅkte 'sakto 'gṛddho 'nadhyavasitaḥ |

anyatra yāvad eva kāyasya sthitaye |

yāpanāyai |

tathā paribhuṅkte yathā nâtisaṃlikhito bhavati |

nâtigurukāyaḥ |

[ bendall ed p128 ---> ]

tat kasya hetoḥ |

atisaṃlikhito hi kuśalapakṣaparāṅmukho bhavati |

atigurukāyo middhâvaṣṭabdho bhavati |

tena taṃ piṇḍapātaṃ paribhujya kuśalapakṣâbhimukhena bhavitavyam ity ādi ||

āryaratnarāśāv apy uktaṃ |

tena grāmaṃ vā nagaraṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caratā dharmasaṃnāhaṃ saṃnahya piṇḍāya cartavyaṃ |

tatra katamo dharmasaṃnāhaḥ |

amanâpāni [[doubt]] rūpāṇi dṛṣṭvā na pratihantavyaṃ |

manâpāni [[doubt]] dṛṣṭvā nânunetavyaṃ |

evaṃ manâpâmanâpeṣu [[doubt]] śabdagandharasaspraṣṭavyeṣu vijñapteṣu nânu-

[ cambridge ms f65b ---> ]

netavyaṃ na pratihantavyaṃ |

indriyasusaṃvṛtenânutkṣiptacakṣuṣā yugamātraprekṣiṇā |

dāntâjāneyacittena pūrvadharmamanasikāram anutsṛjatā nâmiṣaprakṣiptayā santatyā piṇḍāya cartavyaṃ sâvadānacāriṇā ca bhavitavyaṃ |

yataś ca piṇḍapāto labhyate tatrânunayo na kartavyaḥ yataś ca na labhyate tatra pratighāto*nôtpādayitavyaḥ |

daśakulapraveśe na câikādaśāt kulād bhikṣā na labhyate |

tathâpi na paritaptavyaṃ evaṃ ca cittam utpādayitavyam |

evaṃ bahukṛtyā hy ete śramaṇabrāhmaṇagṛhapatayo na tair avaśyaṃ mama dātavyaṃ |

idaṃ tāvad āścaryaṃ yan mām ete samanvāharanti |

kaḥ punar vādo yad bhikṣāṃ dāsyanti |

tenâivam aparitapatā piṇḍāya cartavyaṃ ||

ye câsya satvāś cakṣuṣu ābhāsam āgacchanti strīpuruṣadārakadārikāḥ |

antaśas tiryagyonigatās tatra maitrīkaruṇācittam utpādayitavyaṃ |

tathâhaṃ kariṣyāmi yathā ye me satvāś cakṣuṣâbhāsam āgacchanti piṇḍapātaṃ vā dāsyanti tān sugatigāminaḥ kariṣyāmi |

tādṛśaṃ yogam āpatsye |

tena lūhaṃ vā praṇītaṃ vā piṇḍapāta saṃgṛhya samantāc caturdiśaṃ vyavalokayitavyaṃ |

ka-

[ bendall ed p129 ---> ]

iha grāmanagaranigame daridraḥ satvaḥ |

yasyâsmāt piṇḍapātāt saṃvibhāgaṃ kariṣyāmi |

yadi daridraṃ satvaṃ paśyati tena tatpiṇḍapātāt saṃvibhāgaḥ kartavyaḥ |

atha na kañcit satvaṃ daridraṃ paśyati |

tenâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |

santy anābhāsagatāḥ satvā ye mama cakṣuṣu ābhāsaṃ nâgacchanti |

teṣām itaḥ piṇḍapātād agraṃ*pratyaṃśaṃ niryātayāmi |

dattâdānāḥ paribhuñjatāṃ |

tena tat piṇḍapātaṃ gṛhītvā tad araṇyâyatanam abhiruhya dhautapāṇinā śobhanasamācāreṇa śramaṇacāritrakalpa-

[ cambridge ms f66a ---> ]

samatvâgatenâdhiṣṭhānâdhiṣṭhitena paryaṅkaṃ baddhvā sapiṇḍapātaḥ paribhoktavyaḥ ||pe ||

paribhuñjatā câivaṃ manasikārôtpādayitavyaḥ |

santy asmin kāye 'śītiḥ krimikulasahasrāṇi |

tāny anenâivâujasā sukhaṃ phāsuṃ viharantu |

idānīṃ câiṣām āmiṣeṇa saṃgrahaṃ kariṣyāmi |

bodhiprāptaś ca punar dharmeṇa saṃgrahaṃ kariṣyāmi |

yadi punar asya lūhaṃ piṇḍapātaṃ bhavati tenâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |

lūhâhāratayā me laghuḥ kāyo bhaviṣyati prahāṇakṣamôccāraprasrāvaniṣyandanaś ca me parītto bhaviṣyati |

śraddhādeyaṃ ca parīttaṃ bhaviṣyati |

kāyalaghutā cittalaghutā ca me bhaviṣyati |

alpamlānamiddhaś ca me bhaviṣyati |

yadā punar asya prabhūtaḥ piṇḍapāto bhavati tatrâpi mātrâbhojinā bhavitavyaṃ utsarjanadharmiṇā ca |

tataḥ piṇḍapātād anyatarāyāṃ śilāyām avatīryâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |

ye kecin mṛgapakṣisaṃgâmiṣabhojanenârthikās te dattâdānāḥ paribhuñjatām iti ||

punar āha |

tena sarveṇa rasasaṃjñā nôtpādayitavyā ||

pe ||

caṇḍālakumārasadṛśena mayā

[ bendall ed p130 ---> ]

bhavitavyaṃ |

cittakāyacaukṣeṇa |

na bhojanacaukṣeṇa |

tat kasmād dhetoḥ |

kiyatpraṇītam api bhojanaṃ bhuktaṃ |

sarvaṃ tat pūtiniṣyandaparyavasānaṃ durgandhaparyavasānaṃ pratikūlaparyavasānaṃ |

tasmān mayā na praṇītabhojanâkāṅkṣiṇā bhavitavyaṃ |

tena nâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |puruṣo me piṇḍapātaṃ dad-ti na strīḥ |

strī me piṇḍapātaṃ dadāti na puruṣaḥ |

dārako me piṇḍapātaṃ dadāti na dārikā |

dārikā me piṇḍapātaṃ dadāti na dārakaḥ |

praṇītaṃ labhe 'haṃ na lūhaṃ |

satkṛtya labhe 'haṃ nâsatkṛtya |

capalaṃ labhe 'haṃ na kṛcchreṇa praviṣṭamātraṃ ca māṃ samanvāhareyuḥ |

na me kaścid vikṣepo bhavet |

sunihitāṃl labhe 'haṃ-

[ cambridge ms f66b ---> ]

praṇītān nānārasāṃl labhe 'ham |

na hīnadaridrabhojanaṃ labhe 'haṃ pratyudgaccheyur māṃ strīpuruṣadārakadārikāḥ |

ime te sarve 'kuśalā manasikārā nôtpādayitavyaḥ ||

pe ||

prāyeṇa hi satvā rasagṛddhā bhojanahetoḥ pāpāni karmāṇi kṛtvā narakeṣûpapadyante |

ye ye punaḥ saṃtuṣṭâgṛddhâlulopā rasapratiprasrabdhā jihvêndriyasaṃtuṣṭāḥ kiyallūhenâpi bhojanena jñāpayanti |

teṣāṃ cyutānāṃ kālagatānāṃ svargôpapattir bhavati |

sugatigamanaṃ bhavati devamanuṣyeṣu |

te devôpapannāḥ sudhāṃ paribhuñjate |

evaṃ kāśyapa piṇḍacārikeṇa bhikṣuṇā rasatṛṣṇāṃ vinivartayitvā nidhyaptacittena suparipakvān kulmāṣān paribhuñjatā na paritaptavyam |

tat kasmād dhetoḥ |

kāyasaṃdhāraṇârthaṃ mārgasaṃdhāraṇârthaṃ mayā bhojanaṃ paribhoktavyaṃ ||

pe ||

yadi punaḥ kāśyapa piṇḍacāriko bhikṣur meghâkulavṛṣṭikālasamaye vartamāne na śaknuyāt piṇḍāyâvatartuṃ |

tena maitryâhārasaṃnaddhena dharmacintāmanasikārapratiṣṭhitena dvirātraṃ trirātraṃ vā bhaktacchadacchinnenâivaṃ saṃjñôtpādayitavyā |

santi yāmalaukikāḥ pretā duṣkarakarmakāriṇo ye varṣaśatena kheṭapiṇḍam apy āhāraṃ na pratilabhante |

tan mayā dharmayoniśaś cintāpratiṣṭhitena kāyadaurbalyaṃ vā cittadaurbalyaṃ vā nôtpādayitavyaṃ |

adhivāsayiṣyāmi kṣutpipāsāṃ |

na punar āryamārgabhāvanāyāṃ vīryaṃ sraṃsayiṣyāmi ||

pe ||

yatra kule piṇḍapātaṃ śu-

[ bendall ed p131 ---> ]

ciṃ kārayet tatra kule āsane niṣadya dhārmī kathā kartavyā |

yāvan na sa piṇḍapātaḥ śucīkrṭo bhavet tena piṇḍapātaṃ gṛhītvā utthāyâsanāt prakramitavyaṃ |

piṇḍacārikeṇa kāśyapa bhikṣuṇā

[ cambridge ms f67a ---> ]

nâvabhāsakareṇa bhavitavyaṃ na lapanā na kuhanā kartavyā ||

tatra katamo 'vabhāsaḥ |

yat pareṣām evaṃ vācaṃ bhāṣate |

lūho me piṇḍapāto rukṣo me piṇḍapātâsīn na ca me yāvadarthaṃ bhuktaṃ |

bahujanasādhāraṇaś ca me piṇḍapātaḥ kṛtaḥ |

alpaṃ me bhuktaṃ jighatsito 'smîti |

yat kiñcid evaṃrūpam avabhāsanimittaṃ |

iyam ucyate cittakuhanā |

sarvam etat piṇḍacārikeṇa bhikṣuṇā na kartavyaṃ |

upekṣakabhūtena |

yat pātre patitaṃ lūhaṃ vā praṇītaṃ vā śubhaṃ vâśubhaṃ vā tat paribhoktavyam aparitapyamānenâśayaśuddhena dharmanidhyaptibahulena |

kāyajāpanârtham āryamārgasyôpastambhârthaṃ sa piṇḍapātaḥ paribhoktavyêti ||

tathâryôgraparipṛcchāyām apy uktaṃ |

yasyāś cântike piṇḍapātaṃ paribhujya na śaknoty ātmanaḥ parasya cârthaṃ paripūrayitum anujānāmy ahaṃ tasya piṇḍacārikasya bodhisatvasya nimantraṇam iti ||

evaṃ tāvat satatabhaiṣajyenâtmabhāvarakṣā kāryā |

tatrâpi na matsyamāṃsena laṅkâvatārasūtre pratiṣiddhatvāt ||

[ bendall ed p132 ---> ]

tathā hy uktaṃ |

māṃsaṃ sarvam abhakṣyaṃ kṛpâtmāno bodhisatvasyêti vadāmi ||

pe ||

svājanyād vyabhicārāc ca śukraśoṇitasaṃbhavāt |

udvejanīyaṃ bhūtānāṃ yogī māṃsaṃ vivarjayet ||

māṃsāni ca palāṇḍūṃś ca madyāni vividhāni ca |

gṛñjanaṃ laśunaṃ câiva yogī nityaṃ vivarjayet ||

mrakṣaṇaṃ varjayet tailaṃ śalyaviddheṣu na svapet |

chidrâchidreṣu satvānāṃ yac ca sthānaṃ mahābhayam ||

pe ||

lābhârthaṃ hanyate prāṇī māṃsârthaṃ dīyate dhanaṃ |

ubhau tau pāpakarmāṇau pacyete rauravâdiṣu ||

yāvat ||

yo 'tikramya muner vākyaṃ māṃsaṃ bhakṣeta durmatiḥ |

lokadvayavināśârthaṃ dīkṣitaḥ śākyaśāsane ||

te yānti paramaṃ ghoraṃ narakaṃ pāpaka-riṇaḥ |

rauravâdiṣu raudreṣu pacyante māṃsakhādakāḥ ||

trikoṭikṣuddhaṃ māṃsaṃ vai akalpitam ayācitaṃ |

acoditaṃ ca nâivâsti tasmān māṃsaṃ na bhakṣyayet ||

māṃsaṃ na bhakṣyayed yogī mayā buddhaiś ca garhitaṃ |

anyonyabhakṣaṇāḥ satvāḥ kravyâdakulasaṃbhavāḥ ||

yāvat ||

durgandhaḥ kutsanīyaś côtmattaś câpi jāyate |

[ bendall ed p133 ---> ]

caṇḍālapukkasakule ḍombeṣu ca punaḥ punaḥ ||

ḍākinījātiyonau ca māṃsâde jāyate kule |

ṛkṣa-

[ cambridge ms f67b ---> ]

mārjarayonau ca jāyate 'sau narâdhamaḥ ||

hastikakṣye mahāmeghe nirvāṇâṅgulimālike |

laṅkâvatārasūtre ca mayā māṃsaṃ vigarhitaṃ ||

buddhaiś ca bodhisatvaiś ca śrāvakaiś ca vigarhitaṃ |

khādate yadi nirlajjônmatto jāyate sadā ||

brāhmaṇeṣu ca jāyante 'tha vā yogināṃ kule |

prajñāvān dhanavāṃś câiva māṃsâdyānāṃ vivarjanāt ||

dṛṣṭaśrutaviśaṅkābhiḥ sarvaṃ māṃsaṃ vivarjayet |

tārkikā nâvabudhyante kravyâdakulasaṃbhavāḥ ||

yathâiṣa rāgo mokṣasyântarāyakaro bhavet |

tathâiva māṃsamadyâdi antarāyakaraṃ bhavet ||

vakṣanty anāgate kāle māṃsâdā mohavādinaḥ |

kalpikaṃ niravadyaṃ ca māṃsaṃ buddhânuvarṇitaṃ ||

[ bendall ed p134 ---> ]

bheṣajyam ivâhāraṃ putramāṃsôpamaṃ punaḥ |

mātrayā pratikūlaṃ ca yogī piṇḍaṃ samācaret ||

maitrīvihāriṇā nityaṃ sarvathā garhitaṃ mayā |

siṃhavyāghramṛgâdyaiś ca sahâikatra saṃbhavet ||

tasmān na bhakṣayen māṃsam udvejajanakaṃ nṛṇāṃ |

mokṣadharmaniruddhatvād āryāṇām eṣa vai dhvajaḥ ||yat tu jñānavatīparivarte māṃsabhakṣaṇaṃ paṭhyate tan mahârthasādhakatvān nirdoṣam ||

evaṃ hi tathôktaṃ |

eṣo āçökariṣyad yadi bhikṣu kālaṃ |

samādhiśabdo 'pi hi jambudvīpe |

niruddhu satvāna sadâbhaviṣyad |

cikitsite 'smi samādhi labdhaḥ ||

na ca mahākaruṇâbhiyuktam |

tenâsmin na maitrī śaṅkâpi nâstîty adoṣaḥ ||

[ bendall ed p135 ---> ]

yady apy āryaratnameghe 'bhihitaṃ |

śmāśānikena nirāmiṣeṇa bhavitavyam iti ||

tad anyatrâivaṃ jātīyasatvârthasaṃdarśanârthaṃ |

vinaye 'pi yad anujñātaṃ tat tu trikoṭipariśuddhabhakṣaṇe na prahāṇântarāyêti |

tat parityāgena śuddhadṛṣṭīnām abhimānanirāsârthaṃ |

tad vṛddhatayā ca bhavyānāṃ śāsanânavatāraparihārârthaṃ ||

tathā hy uktaṃ laṅkâvatārasūtre |

tatra tatra deśanā pāṭhe śikṣāpadānām ānupūrvīṃ bandhan niśreṇīpadavinyāsayogena |

trikoṭiṃ baddhvā |

tatrôddiṣya krṭāni pratiṣiddhāni tato 'ntaśaḥ prakṛtimṛtāny api pratiṣiddhānîti ||

uktaṃ satatabhaiṣajyaṃ |

glānapratyayabhaiṣajyaṃ tat sevyam eva ||

śrāvakavinaye 'pi tāvad ātmârthaṃ brahmacaryavāsârthaṃ pātracīvaram api vikrīya |

kāyasaṃdhāraṇam uktaṃ |

kiṃ punar aparimitajanaparitrāṇahetor bodhisatvaśarīrasya durlabhā cêdṛśī kṣaṇapratilābhôtsavasampad |

iti tatpradarśanârthaṃ ca bhagavatā tatra svayaṃ bhaiṣajyôpayogaḥ pradarśitaḥ ||

uktaṃ câryaratnameghasūtre |

tair yadā pracāritaṃ bhavati tadā satyāṃ velāyām asatyāṃ vā teṣām imāny evaṃrūpāṇi kāyôpastambhanāny upakaraṇāni na labhyante 'bhyavahartuṃ |

yad uta sarpir vā tailaṃ vā mūlaraso vā gaṇḍaraso vā phalaraso vā |

na cânyān abhyavaharato dṛṣṭvā pratighacittam utpādayati |

yadi punaḥ khalu paścādbhaktiko bodhisatvo vā

[ cambridge ms f68a ---> ]

glāno bhavati |

yathārūpeṇâsya glānyena jīvitântarāyo bhavati kuśalapakṣântarāyo vā tena niṣkaukṛtyena bhūtvā nirvicikitsakena bhaiṣajyacittam upasthāpya pratinisevyānîti ||

[ bendall ed p136 ---> ]

vasanôpabhogaprayojanam ugraparipṛcchāsūtre 'bhihitaṃ |

hrīrapatrāpyakāpair niḥ ... [[doubt]] pracchādanârthaṃ tu śramaṇaliṅgasaṃdarśanârtham imāni ca kāṣāyāṇi devamānuṣâsurasya lokasya caityam iti |

caityârthaṃ samyagdhāritavyāni |

nirvṛtivirāgaraktāni [[doubt]] etāni |

na rāgaraktāni |

upaśamânukūlāny etāni |

na saṃkleśasaṃdhukṣaṇânukūlāni |

ebhiś ca kāṣāyair vivṛtapāpā bhaviṣyāmaḥ |

sukṛtakarmakāriṇo na cīvaramaṇḍanânuyogam anuyuktāḥ |

etāni ca kāṣāyāṇy āryamārgasaṃbhārânukūlānîti kṛtvā tathā kariṣyāmo yathā nâikakṣaṇam api sakaṣāyāḥ kāye kāṣāyāṇi dhārayiṣyāmêti ||

atra ca kāraṇaṃ ratnarāśisūtre 'bhihitaṃ |

ye punas te kāśyapa vaidaryâsaṃyatêtaḥ śramaṇaguṇadharmād uddhurāḥ kāye kāṣāyāṇi vastrāṇi dhārayanti |

na câiteṣu gauravam utpādayanti |

tatra kāśyapa śramaṇavarṇapratirūpakaṃ nāma pratyekanarakaṃ |

tatra kāśyapa pratyekanarake śramaṇarūpapratirūpeṇa tāḥ kāraṇāḥ kāryante ādīptacailā*ādīptaśīrṣâdīptapātrâdīptâsanâdīptaśayanāḥ |

yaḥ kaścit tatra teṣām upabhogaparibhogaḥ sa sarvâdīptaḥ saṃprajvalitâikajvālībhūtaḥ |

tatra taiḥ śramaṇavarṇarūpeṇa duṣkhāṃ vedanām anubhavantîti ||

[ bendall ed p137 ---> ]

āryaratnameghe 'py uktaṃ |

yadi bhaved abhyavakāśiko bodhisatvo glānakāyo 'pratibalakāyas tena vihārakṣitenâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |

kleśapratipakṣârthaṃ tathāgatena dhutaguṇāḥ prajñaptāḥ |

[ cambridge ms f68b ---> ]

tathâhaṃ kariṣyāmi yathā vihārasyâiva kleśānāṃ prahāṇāya ghaṭiṣyāmi |

tatra ca vihāre na gṛddhim utpādayāmi nâdhyavasānaṃ |

evaṃ câsya bhavati |

kartavyo dānapatīnām anugraho nâsmābhir ātmambharibhir bhavitavyam iti ||

punar atrâivâha |

te śayyāṃ kalpayanto dakṣiṇena pārśvena śayyāṃ kalpayanti |

pādasyôpari pādam ādhāya cīvaraiḥ asaṃvṛtakāyāḥ smṛtāḥ |

saṃprajānānôtthānasaṃjñinâlokasaṃjñinaḥ śayyāṃ kalpayanti |

na ca nidrāsukham āsvādayanti |

na pārśvasukham anytra yāvad evâiṣāṃ mahābhūtānāṃ sthitaye jāpanāyai |

ity anayā diśā sarvaparibhogāḥ satvârtham adhiṣṭhātavyāḥ |

ātmatṛṣṇôpabhogāt tu kliṣṭâpattiḥ prajāyate ||

yathôktaṃ candrapradīpasūtre |

te bhojanaṃ svādurasaṃ praṇītaṃ |

labdhvā ca bhuñjanti ayuktayogāḥ |

teṣāṃ sâhāru badhāya bhotī |

yatha hastipotāna viṣâdhautā ||

iti ||

āryaratnarāśisūtre 'pi bhagavatā śraddhādeyaparibhoge parikīrtite |

atha tasyām eva parṣadi yogâcārāṇāṃ bhikṣūṇāṃ dve śate imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā prarudite |

evaṃ ca vācam abhāṣanta |

kālaṃ vayaṃ bhagavan kariṣyāmo |

na punar aprāptaphalâikapiṇḍapātam api śraddhādeyasya paribhokṣyāmaḥ ||

[ bendall ed p138 ---> ]

bhagavān āha |

sādhu sādhu kulaputrâivaṃrūpair lajjābhiḥ kaukṛtyasaṃpannaiḥ paralokâvadyabhayadarśibhir idaṃ pravacanaṃ śobhate ||

api tu ||

dvayor ahaṃ kāśyapa śraddhādeyam anujānāmi |

katamayor dvayoḥ |

yuktasya muktasya ca |

yadi bhikṣavo bhikṣur yukto yogâcāro mama śikṣāyāṃ pratipannaḥ sarvasaṃskāreṣv anityadarśī |

sarvasaṃskāraduḥkhaviditaḥ sarvadharmeṣv anātmâdhimuktiḥ śāntanirvāṇâbhikāṅkṣī sumerumātrair ālopaiḥ śraddhādeyaṃ bhuñjīta |

atyantapariśuddhâiva tasya sā dakṣiṇā bhavati |

yeṣāṃ ca dāyakānāṃ dānapatīnāṃ sakāśāc chraddhādeyaṃ paribhuktaṃ tatas teṣāṃ dāyakadānapatīnāṃ maharddhikaḥ

[ cambridge ms f69a ---> ]

puṇyavipāko bhavati |

mahādyutikaḥ |

tat kasmād dhetoḥ |

agram idam aupadhikānāṃ puṇyakriyāvastūnāṃ yêyaṃ maitracittasamāpattiḥ |

tatra kāśyapa yo bhikṣur dāyakasya dānapater antikāc cīvarapiṇḍapātaṃ paribhujyâpramāṇaṃ cetaḥsamādhiṃ samāpadyate 'pramāṇas tasya dāyakasya dānapateḥ puṇyakriyāvipākaḥ pratikāṅkṣitavyaḥ |

syāt kāśyapa trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau mahāsamudrāṇāṃ kṣayo na tv eva tasya puṇyaniṣyandanasya kaścit kṣayêti ||

tad evaṃ piṇḍapātagamanaārambhe bhojanârambhe vā triṣu sthāneṣu smṛtir upasthāpyā dāyakânugrahe |

kāyakrimisaṃgrahe |

sarvasatvârthasādhake ca saddharmaparigrahe ||

tathāgatâjñāsaṃpādane tu sarvakāryeṣu smṛtiḥ kāryā |

ādiśabdān mantrair api rakṣā kāryā ||

tatrâpi tāvad imāṃ trisamayarājôktāṃ vidyāṃ maṇḍalasamayârtham uccārayet |

namaḥ sarvabuddha-

[ bendall ed p139 ---> ]

bodhisatvānāṃ oṃ viraji mahācakraviraji |

sata sārata trapi vidhamani |

sabhajani |

saṃbhajani |

taramati |

siddhâgre tvaṃ svāhā ||

anena sarvamaṇḍalapraviṣṭo bhavati ||

athavā tathāgatahṛdayam aṣṭasahastraṃ japet salaukikalokôttaramaṇḍalapraviṣṭo bhavati |

katamac ca tat ||

namas traiyabdhikānāṃ tathāgatānāṃ |

sarvatrâpratihatâvāptidharmatābalināṃ |

āṃ asamasama samantato 'nantanâvāptiśāsani |

hara smara smaraṇa vigatarāgabuddhadharmate |

sara samabalā |

hasa |

traya |

gagana mahâcalarakṣaṇa |

jvala jvalana sāgare svāhā ||

ayaṃ sarvatathāgatānām ātmabhāvaḥ |

atrânuttaraṃ gauravaṃ bhāvayitavyaṃ |

anenâdikarmikâpi satveṣv anantaṃ buddhakṛtyaṃ kurvanti |

ayam eva paramāṃ rakṣāṃ*mārâdibhyaḥ sarvaduṣṭebhyaḥ karoti |

hastatāḍena bhasmanā sarṣapair udakena dṛṣṭyā manasā vā sīmābandhaṃ karoti ||

vyādhi-

[ cambridge ms f69b ---> ]

ṣu bhaiṣajyam udakaṃ câbhimantryôpayojyaṃ ||vanakusumāni vā caitye pratimāyāṃ saddharmapustake vā samāhito nivedayet ||

pakṣaprayogān mahā vyādhibhir abhimucyate |

buddhabodhisatvâlambanena sarvasatvârthâbhilāṣiṇā ca cittena bhadracarividhipūrvakaṃ ca japtavyaḥ |

ayaṃ vidhir asya kalpasyâvasāne draṣṭavyaḥ |

trisamayajāpinaś câmnāyato na doṣaḥ |

utsiṣṭasyâpy aśucer na doṣaḥ |

mudrâkārā na bhakṣaṇīyā na laṅghanīyā |

na mañcârohaḥ kartavyaḥ |

na madyaṃ pātavyaṃ |

adhimukticaryā śikṣāpadeṣv acalasya nirvicikitsasya duḥśīlapūrvasyâpi sidhyati |

paṇḍitasyâpaṇḍitasya vā niyataṃ sidhyati ||

[ bendall ed p140 ---> ]

tathā câtrâivôktaṃ |

bodhicittaṃ dṛḍhaṃ yasya niḥsaṃgā ca matir bhavet |

vicikitsā nâiva kartavyā tasyêdaṃ sidhyati dhruvam |

iti ||

bodhicittadṛḍhatā câtra pṛthagjanacalacittatāyā niyamârtham uktā na tu bhūmipraviṣṭam adhikṛtya ||

yasmād atrôktaṃ |

pratyuddhāratām avabhāsatāṃ ca pratilabdhukāmena |mahândhakārād ālokaṃ praveṣṭukāmena |

yad bhūyasā vinipatitena sādhyaṃ |

tathā kuto mamâlpapuṇyasya siddhir iti nīcacittapratiṣedhaḥ |

na câtikrāntadurgater utsāhôrmibahulasyôpacitâprameyapuṇyaskandhasya bhūmipraviṣṭasyâyaṃ pūrvôkto doṣaḥ saṃbhavati |

atra ca mantrāṇām ajñānān nâdhikâkṣarapāṭhe doṣo 'sti |

nâpi nyūnatādoṣaḥ |

nâpi vidhibhraṃsadoṣaḥ |

kiṃtu śraddhāvegaṃ bodhicittavegaṃ sarvôtsargavegaṃ ca pramāṇīkṛtyâvicārataḥ pravartitavyam avaśyaṃ buddhabodhisatvam ihâiva yathêṣṭasiddhiś ca bhavati ||

athavânena sarvavajradharamantreṇa rakṣāṃ kuryāt |

namas traiyabdhikānāṃ tathāgatānāṃ sarvavajradharāṇāṃ caṇḍāla |

cala |

vajra |

śāntana |

phalana |

cara |

māraṇa |

vajraḍālaphaṭa |

lalitaśikhara samantavajriṇi |

jvala |

namo 'stu te 'grôgraśāsānānāṃ raṇa haṃ phula sphāṭa vajrôttame svāhā ||

anena paṭhitamātreṇa sarvavighnavināyakā nôpasaṃkrāmanti |

devanāgâdayo na prasahante |

bhojanapānaśayanâsanavasanapūjôpakaraṇāni câbhimantritena

[ cambridge ms f70a ---> ]

jalena dṛṣṭyā manasā vā rakṣeta |

acalahṛdayena vā sarvam etat kuryāt ||

idaṃ ca tat ||

[ bendall ed p141 ---> ]

namaḥ samantavajrāṇāṃ trāṭa |

amogha caṇḍamahāroṣaṇa sphāṭaya hūṃ |

bhrāmaya hūṃ |

trāṭa hūṃ |

māṃ |

oṃ balaṃ dade tejomālini svāhā ||

anena prathamaṃ piṇḍam aṣṭâbhimantritaṃ bhuñjīta bhaiṣajyarājatāṃ buddhabodhisatvānām anusmṛtya ||

viṣapratīkāras tu ||

tad yathā |

ilimitte |

tilimitte |

ilitilimitte |

dumbe |

duḥse |

duḥsālīye |

dumbālīye |

takke |

tarkkaraṇe |

marmme |

marmaraṇe |

kaśmīre |

kaśmīramukte |

aghane |

aghanaghane |

ilimilīye |

akhāpye |

apāpye śvete |

śvetatuṇḍe |

anānurakṣe svāhā ||

yêmāṃ vidyāṃ sakṛc chṛṇoti sa sapta varṣāṇy ahinā na daśyate |

na câsya kāye viṣaṃ krāmati |

yaś câinaṃ ahir daśati saptadhâsya sphuṭen mūrddhârjakasyêva mañjarī ||yêmāṃ vidyāṃ dhārayati sa yāvajjīvam ahinā na daśyate |

na câsya kāye viṣaṃ krāmati |

imāni ca mantrapadāni sarpasya purato na vaktavyāni yatkāraṇaṃ sarpo mriyate ||

tad yathā |

illā |

cillā |

cakko |

bakko |

koḍā koḍeti |

nikuruḍā nikuruḍeti |

poḍā poḍeti |

moḍā |

moḍeti |

puruḍā puruḍeti |

phaṭa rahe |

phuṭṭaṇḍa rahe |

nāga rahe |

nāgaṭṭaṇḍarahe |

sarpa rahe |

sarpaṭṭaṇḍarahe |

acche |

chala viṣaśāte |

śītavattāle |

halale |

halale |

taṇḍi |

taḍa |

tāḍi |

mala |

sphuṭa |

phuṭu |

svāhā ||

[ bendall ed p142 ---> ]

iti hi bhikṣavo jāṅgulyāṃ vidyāyāṃ udāhṛtāyāṃ sarvabhūtasamāgate sarvaṃ tathâvitathânanyathābhūtaṃ satyam aviparītam aviparyastaṃ |

idaṃ viṣam aviṣaṃ bhavatu |

dātāraṃ gacchatu |

daṃṣṭrāraṃ gacchatu |

agniṃ gacchatu |

jalaṃ gacchatu |

sthalaṃ gacchatu |

stambhaṃ gacchatu |

kuḍyaṃ gacchatu |

bhūmiṃ saṃkrāmatu |

śāntiṃ gacchatu svāhā ||

corâdipratīkāre mārīcīṃ japet ||

tad yathā |

parākramasi |

udayam asi |

vairam asi arkam asi |

markam asi |

vanam asi |

antarddhānam asi |

pa-

[ cambridge ms f70b ---> ]

the me rakṣa |

utpathe me rakṣa |

janato me rakṣa |

caurato me rakṣa |

rājato me rakṣa |

siṃhato me rakṣa |

vyāghrato me rakṣa |

nāgato me rakṣa |

sarpato me rakṣa |

sarvato me rakṣa |

rakṣa māṃ sarvasatvāṃś ca sarvabhayebhyaḥ sarvôpāye sôpasargebhyaḥ svāhā ||

uṃvaḍili sarvaduṣṭānāṃ granthiṃ vandāmi svāhā ||

namo ratnatrayāya |

namo mārīcyai devatāyai |

mārīcyā devatāyā hṛdayam āvartayiṣyāmi ||

ta yathā |

battāli |

badāli |

badāli |

barāli |

varāhamukhi |

sarvaduṣṭānāṃ nivāraya |

bandha mukhaṃ svāhā ||

imām api vidyām anantajātismarahetuṃ mahāprabhāvāṃ saptapañcāśadakṣarāṃ vidyādharapiṭakôpanibaddhāṃ sarvabhayarakṣârthaṃ prayuñjīta ||

tad yathā |

aṭṭe |

baṭṭe |

naṭṭe |

kunaṭṭe |

ṭake |

ṭhake |

ṭharake |

urumati |

rurumati |

turu |

hili mili |

sarvajñôdupadagga [[doubt]] |

namo sabbasammasaṃbuddhāṇaṃ sijjhantu me mantapadāḥ svāhā ||

[ bendall ed p143 ---> ]

eṣā rakṣâtmabhāvasya bhaiṣajyavasanâdibhiḥ |

satvârthasmṛtipūrvakam eva vaktavyā ||

ātmatṛṣṇôpabhogāt tu kliṣṭâpattiḥ prajāyate ||

sarvaṃ hi bodhisatvenôtsṛṣṭaṃ sarvasatvebhyaḥ ||

tatra yadi vismṛtya paradravyam ātmabharaṇatṛṣṇayā paribhuṅkte kliṣṭâpattim āpadyate |

atha vitṛṣṇo anyāsakto vā satvakāryam anusmṛtya bhuṅkte na kliṣṭām āpattim āpadyate |

paradravyasaṃjñī svârthena bhuṅkte steyâpattim āpadyate |

pūrârgheṇa prātimokṣe pārājiko bhavati |

satvasvāmikais tu bhogaiḥ satvasvāmikâivâtmabhāvaḥ saṃrakṣatêty adoṣaḥ |

na hi dāsasya nityaṃ svāmikarmavyāpṛtasya svadravyam asti yena varteta ||

uktaṃ ca dharmasaṅgītisūtre |

dāsôpamena bodhisatvena bhavitavyaṃ sarvasatvakiṅkaraṇīyaprāpaṇatayêti ||

na câikântasvāmyarthaparasya dāsasya vyādhyādiviklavamateḥ svāminam ananujñāpyâpi bhuñjānasya kaści-

[ cambridge ms f71a ---> ]

d doṣaḥ |

nâpy evaṃ kurvāṇasya bodhisatvasyântike kasyacid viditavṛttântasyâpy aprasādo yujyate mātsaryatyāgacittâparijñānāt ||

na câtra nyāye kaścit saṃdeho yuktaḥ |

sarvôtsargo hi pūrvam eva bhagavatkaṇṭhôktyā pratipāditaḥ |

tathā câtmabhāvarakṣā satvârtham evôktā |

tasya spaṣṭâvabodhârtham ayaṃ nyāyo 'bhiyukto na tu svârthâpekṣayêti ||

iti śikṣāsamuccaye ātmabhāvarakṣā ṣaṣṭhaḥ paricchedaḥ ||

bhogapuṇyarakṣā saptamaḥ paricchedaḥ

evaṃ tāvad ātmabhāvarakṣā veditavyā |

bhogarakṣā tu vaktavyā |

tatra sukṛtârambhiṇā bhāvyaṃ mātrajñena ca sarvatêti śikṣāpadād asya bhogarakṣā na duṣkarā ||

ugraparipṛcchāyāṃ hi śikṣāpadam uktaṃ |

susamīkṣitakarmakāritā sukṛtakarmakāritā ca |

tena bhogānāṃ durnyāsā pretyavekṣā |

avajñāpratiṣedhaḥ siddho bhavati |

śamathaprastāvena ca mātrajñatā yuktijñatā côktā ||

tenêdaṃ siddhaṃ bhavati |

yad idaṃ |

alpâdhamabhogenâpi kāryasiddhau satyāṃ svayam anyair vā bahūttamabhoganāśanôpekṣā na kāryêti ||

atâivôgraparipṛcchāyām uktaṃ |

putrabhāryādāsīdāsakarmakarapauruṣeyāṇāṃ samyakparibhogenêti |

tathā svaparabodhipakṣaśrutâdyantarāyakarau tyāgâtyāgau na kāryau |

adhikasatvârthaśaktes tulyaśakter vā bodhisatvasyâdhikatulyakuśalântarāyakarau tyāgâtyāgau na kāryāv iti siddhaṃ bhavatîti ||

idaṃ ca saṃdhāya bodhisatvaprātimokṣe 'bhihitaṃ |

yas tu khalu punaḥ śāriputrâbhiniṣkrāntagṛhâvāso bodhisatvo bodhyaṅgair abhiyuktas tena kathaṃ dānaṃ dātavyaṃ |

kataraṃ dānaṃ dātavyaṃ |

kiyadrūpaṃ dānaṃ dātavyaṃ ||

pe ||

dharmadāyakena bhavitavyaṃ dharmadānapatinā |

yaś ca śāriputra gṛhī bodhisatvo gaṅgānadīvālikāsamāni buddhakṣetrāṇi saptaratnapratipūrṇāni kṛtvā tathāgatebhyo 'rhadbhyaḥ samyaksaṃbuddhebhyo dānaṃ dadyād |

yaś ca śāriputra pravrajyāparyāpanno bodhisatvâikāṃ catuṣpadikāṃ-

[ cambridge ms f71b ---> ]

gāthāṃ prakāśayed ayam eva tato bahutaraṃ puṇyaṃ prasavati |

na śāriputra tathāgatena pravrajitasyâmiṣadānam anujñātaṃ ||

pe ||

yasya khalu punaḥ śāriputra pātrâgataḥ pātraparyāpanno lābho bhaved dhārmiko dharmalabdhaḥ |

tena sādhāraṇabhojinā bhavitavyaṃ sārddhaṃ sabrahmacāribhiḥ |

sacet punaḥ kaścid evâgatya pātraṃ vā cīvaraṃ vā yāceta |

tasyâtiriktaṃ bhaved buddhânujñātāt tricīvarād |

yathā parityaktaṃ dātavyaṃ |

sacet punas tasyônaṃ cīvaraṃ bhaved yan niśritya brahmaca-

[ bendall ed p145 ---> ]

ryavāsaḥ |

tan na parityaktavyaṃ |

tat kasya hetoḥ |

avisarjanīyaṃ tricīvaram uktaṃ tathāgatena |

sacet punaḥ śāriputra bodhisatvaḥ tricīvaraṃ parityajya yācanakaguruko bhaven na tenâlpêcchatâsevitā bhavet |

yas tu khalu punaḥ śāriputrâbhiniṣkrāntagṛhâvāso bodhisatvas tena dharmâsevitavyaḥ |

tan na tenâbhiyuktena bhavitavyam iti ||

anyathā hy ekasaṃgrahârthaṃ mahataḥ satvarāśes tasya ca satvasya bodhisatvâśayaparikarmântarāyān mahato 'rthasya hāniḥ kṛtā syād |

atâivôdārakuśalapakṣavivarjanatâpakṣālêty ucyate |

evaṃ tāvat tyāgapratiṣedhaḥ |

atyāgapratiṣedho 'pi ||

yathâryasāgaramatisūtre mahāyānântarāyeṣu bahulābhatā paṭhyate |

yo 'yaṃ vidhir ātmany uktaḥ so 'nyasminn api bodhisatve pratipādyêti kuto gamyate |

āryôgraparipṛcchāyāṃ deśitatvāt |

parakṛtyakāritaḥ svakāryaparityāgêti ||

tathâryavimalakīrtinirdeśe 'py uktaṃ |

saṃsārabhayabhītena kiṃ pratisartavyam |

āha |

saṃsārabhayabhītena mañjuśrīr bodhisatvena buddhamāhātmyaṃ pratisartavyaṃ |

āha |

buddhamāhātmyasthātukāmena kutra sthātavyaṃ |

āha |

buddhamāhātmye sthātukāmena sarvasatvasamatāyāṃ sthātavyaṃ |

āha |

sarva-

[ cambridge ms f72a ---> ]

satvasamatāyāṃ sthātukāmena kutra sthātavyaṃ |

āha |sarvasatvasamatāyāṃ sthātukāmena sarvasatvapramokṣāya sthātavyam iti ||

tathā ca dharmasaṅgītau sārthavāho bodhisatvâha |

yo bhagavan bodhisatvaḥ sarvasatvānāṃ prathamataraṃ bodhim icchati nâtmanaḥ |

yāvad iyaṃ bhagavan dharmasaṅgītir iti ||

utsargād eva câsya svârthâbhāvaḥ siddhaḥ |

kiṃ tu satvârthahānibhayād ayogye satve subharaṃ nâropayati |

yatra tu satvârthahāniṃ na paśyati tatra svayaṃ kṛtam anyena vā jagad dhitam ācaritam iti

[ bendall ed p146 ---> ]

ko viśeṣo |

yad ayam aparabodhisatvakuśalasiddhaye na svakuśalam utsṛjati |

atha svadurgatiduṣkha-d bibheti |

dvitīyasyâpi tad eva duṣkhaṃ |

atha tadduṣkhena me bādhā nâstîty upekṣate |

yathôktaiḥ sūtraiḥ sâpattiko bhavati ||

yathā ca ratnakūṭasūtre |

catvārême kāśyapa bodhisatvapratirūpakêty ārabhyôktaṃ |

ātmasukhârthiko bhavati na sarvasatvaduṣkha apanayanârthikêti ||

tasmād ugraparipṛcchāvidhinā pūrvavad ātmā garhaṇīyaḥ eṣā tu bodhisatvaśikṣā yathâryanirārambheṇa dharmasaṅgītisūtre nirdiṣṭā |

kathaṃ kulaputrāḥ pratipattisthīta veditavyāḥ |

āha |

yadā satveṣu na vipratipadyante |

āha |

kathaṃ satveṣu na vipratipadyante |

āha |

yan maitrīṃ ca mahākaruṇāṃ ca na tyajanti |

subhūtir āha |

katamā bodhisatvānāṃ mahāmaitrī |

āha |

yat kāyajīvitaṃ ca sarvakuśalamūlaṃ ca sarvasatvānāṃ niryātayanti na ca pratikāraṃ kāṅkṣanti |

āha |

katamā bodhisatvānāṃ mahākaruṇā |

yat pūrvataraṃ satvānāṃ bodhim icchanti nâtmanêti ||

atrâiva câha |

mahākaruṇāmūlāḥ sarvabodhisatvaśikṣêti |

avaśyaṃ ca bhagavatêdaṃ na nivāraṇīyaṃ |

anyatarabodhisatvârthe na

[ cambridge ms f72b ---> ]

arthitvād avaśyaṃ tûpadiśatîti niścīyate |

yena dātur mahādakṣiṇīye mahârthadānān mahāpuṇyasāgaravistaro dṛśyate |

anyathā tu kevalam eva vighātino maraṇaṃ syāt ||

yat tu praśāntaviniścayaprātihāryasūtre deśitam |

yâiṣa te mahārāja varṣaśatasahasreṇa parivyayo 'tra praviṣṭaḥ sa sarvaḥ piṇḍīkṛtyâikasya bhikṣor yātrā bhaved evaṃ pratyekaṃ sarvabhikṣūṇāṃ |

yaś côddeśasvâdhyāyâbhiyukto bodhisatvaḥ sagauravo dharmaka-maḥ śraddhādeyam āhāraṃ parigṛhyâivaṃ cittam utpādayet |

anenâhaṃ dharmaparyeṣṭim āpatsyae iti |

asya kuśalasyâiṣa deyadharmaparityāgaḥ śatatamīm api kalāṃ nôpaitîti ||

tad gṛhasukhapaliśuddham adhikṛtyôktaṃ |

na tu pūrvôktavidhinā kaścid doṣaḥ ||

ukto samāsatā bhogarakṣā |

puṇyarakṣā vācyā |

tatra svârthavipākavaitṛṣṇyāc chubhaṃ saṃrakṣitaṃ bhavet ||

[ bendall ed p147 ---> ]

yathôktaṃ nārāyaṇaparipṛcchāyāṃ |

sa nâtmahetoḥ śīlaṃ rakṣati |

na svargahetoḥ |

na śakratvahetoḥ |

na bhogahetoḥ |

nâiśvaryahetoḥ |

na rūpahetor na varṇahetor na yaśohetoḥ |

pe ||

na nirayabhayabhi-taḥ śīlaṃ rakṣati |

pe ||

evaṃ na tiryagyonibhayabhītaḥ śīlaṃ rakṣati |

anyatra buddhanetrīpratiṣṭhāpanāya śīlaṃ rakṣati |

yāvat sarvasatvahitasukhayogakṣemârthikaḥ śīlaṃ rakṣati ||

sâivaṃrūpeṇa śīlaskandhena samanvāgato bodhisatvo daśabhir dharmair na hīyate |

katamair daśabhiḥ |

yad uta na cakravartirājyāt parihīyate |

tatra ca bhavaty apramatto bodhipratikāṅkṣī buddhadarśanam abhikāṅkṣate |

evaṃ brahmatvād buddhadarśanâbhedyapratilambhād dharmaśravaṇān na parihīyate |

yāvad yathāśrutapratipattisaṃpādanāya bodhisatvasaṃvarasamādānān na parihīyate |

anāchedyaprati-

[ cambridge ms f73a ---> ]

bhānāt sarvakuśaladharmaprārthanadhyānān na parihīyate ||evaṃ śīlaskandhapratiṣṭhito bodhisatvo mahāsatvaḥ sadā namaskṛto bhavati devaiḥ |

sadā praśaṃsito bhavati nāgaiḥ |

sadā namaskṛto bhavati yakṣaiḥ |

sadā pūjito bhavati gandharvaiḥ sadâpacāyitaś ca bhavati nāgêndrâsurêndraiḥ |

sadā sumānitaś ca bhavati brāhmaṇakṣatriya śreṣṭhigṛhapatibhiḥ |

sadâbhigamanīyaś ca bhavati paṇḍitaiḥ |

sadā samanvāhṛtaś ca bhavati buddhaiḥ |

śāstṛsaṃmataś ca bhavati sadevakasya lokasyânukampakaś ca bhavati sarvasatvānāṃ ||

pe ||

catasro gatīr na gacchati |

katamāś catasro |

yad utâkṣaṇagatiṃ na gacchaty anyatra satvaparipākāt |

buddhaśūnyabuddhakṣetraṃ na gacchati |

mithyādṛṣṭikulôpapattiṃ na gacchati |

sarvadurgatigatiṃ na gacchati ||

evaṃ pūrvôtsṛṣṭasyâpi puṇyasya kleśavaśāt punar*upādīyamānasya rakṣā kāryā |

puṇyadānād api yat puṇyaṃ tato 'pi na vipākaḥ prārthanīyo 'nyatra parârthāt |

kiṃ ca puṇyaṃ rakṣitukāmaḥ |

paścāt tāpaṃ na kurvīta ||

yathôktam ugraparipṛcchāyāṃ |

dattvā ca na vipratisāracittam utpādayitavyam iti ||

[ bendall ed p148 ---> ]

pṛṣṭhadaurbalyād daurbalyaṃ |

vipratisārāt pāpavat puṇyasyâpi kṣayaḥ syād ity abhiprāyaḥ |

na ca kṛtvā prakāśayed |

anekaparyāyeṇa hi bhagavatā prachannakalyāṇatā |

vivṛtapāpatā varṇitā |

tatra vivṛtasay kṣayo gamyate |

pāpasya daurmanasyenâiva puṇyasya saumanasyenâpattiḥ satvârthaṃ nirāmiṣacittasya prakāśayataḥ ||

yathā ratnameghe vaidyadṛṣṭântenâtmôtkarṣo nirdoṣôktaḥ |

punaḥ puṇyarakṣā kāmo lābhasatkārabhītaḥ syād unnatiṃ varjayet sadā |

bodhisatvo prasannaḥ syād dharme vimatim utsṛjet ||

idaṃ ca ratnakūṭe 'bhihitaṃ |

caturbhiḥ kāśyapa dharmaiḥ samanvāgatasya bodhisatvasyôtpannôtpannāḥ

[ cambridge ms f73b ---> ]

kuśalā dharmāḥ parihīyante |

yaiḥ caturbhir muktāḥ na vardhante kuśaladharmaiḥ |

katamaiś caturbhiḥ |

yad utâbhimānikasya lokâyatamantraparyeṣṭyā |

lābhasatkārâdhyavasitasya kulapratyavalokanena |

bodhisatvavidveṣâbhyākhyānena |

aśrutānām anirdiṣṭānāṃ ca sūtrântānāṃ pratikṣepeṇêti ||

āryasarvâstivādānāṃ ca paṭhyate |

paśyadhvaṃ bhikṣavâitaṃ bhikṣuṃ keśanakhastūpe sarvâṅgena praṇipatya cittam abhiprasādayantam |evaṃ bhadanta |

anena bhikṣavo bhikṣuṇā yāvatī bhūmir ākrāntâdharaśītiyojanasahasrāṇi yāvat kāñcanacakraṃ |

atrântare yāvantyā vālikās tāvanty- anena bhikṣuṇā cakravartirājyasahasrāṇi paribhoktavyāni |

yāvad athâyuṣmān upālir yena bhagavān tenâñjaliṃ praṇamya bhagavantam idam avocat |

yad uktaṃ bhagavatâsya bhikṣor evaṃ mahānti kuśalamūlāni |

kutrêmāni bhagavan kuśalamūlāni tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchanti |

nâham upāle evaṃ

[ bendall ed p149 ---> ]

kṣatiṃ côpahatiṃ ca samanupaśyāmi |

yathā sabrahmacārī sabrahmacāriṇo 'ntike duṣṭacittam utpādayati |

atrôpāle imāni mahānti kuśalamūlāni tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchanti |

tasmāt tarhy upāle evaṃ śikṣitavyaṃ yad dagdhasthūṇāyām api cittaṃ na pradūṣayiṣyāmaḥ |

prāg eva savijñānake kāyêti ||

āryamañjuśrīvikrīḍitasūtre 'py āha |

pratighaḥ pratighêti kalpaśatôpacitaṃ kuśalamūlaṃ pratihanti tenôcyate pratighêti ||

āryagaṇḍavyūhasūtre ca samantasatvaparitrāṇy ojasaḥ striyā rātridevatayā pūrvâvadānaṃ kathayantyâbhihitaṃ |

te tenânyonyâvamanyanâsamuditenâkuśalamūlenâyuḥpramāṇād api parihīyante sma |

varṇād api balād api parihīyante smêti |

atra ca na kadācid unnatiḥ kāryêti pradarśanârthaṃ sadêty u-

[ cambridge ms f74a ---> ]

cyate ||

lābhasatkāras tu kadācid abhyupagamyate 'pi |

yathôktaṃ āryaratnameghe |

iha kulaputra bodhisatvaḥ sumerumātram api ratnarāśiṃ labhamānaḥ pratigṛhṇāti |

pratyavaram api vastu pratilabhamānaḥ |

tat kasya hetoḥ |

tasyâivaṃ bhavati |

ete satvā matsariṇo lubdhā lobhâbhibhūtāḥ |

taddhetoḥ tatpratyayaṃ tannidānaṃ mahāvāriskandhâvaṣṭabdêva saṃsārasāgare unmajjanimajjanaṃ ku-

[ bendall ed p150 ---> ]

rvanti |

tad eṣāṃ bhaviṣyati dīrgharātram arthāya hitāya sukhāya |

sarvaṃ pratigṛhya na svīkaroti |

na lobhacittam utpādayati |

anyatra sarvasatvasādhāraṇāṃ buddhadharmasaṃgheṣu kārāṃ karoti |

yathā duṣkhitānāṃ ca sarvasatvānām upajīvyaṃ karoti |taṃ ca dānapatiṃ samuttejayati saṃpraharṣayatîti ||

tathâtrâivôktaṃ |

tena ca dānena nônnato bhavatîti ||

punar atrâivâha |

yadi punar asya taddhetos tatpratyayaṃ tannidānaṃ kīrtiśabdaśloko bhavati tatra nônnāmajāto bhavati na mānajāto na madajātaḥ |

evaṃ câsya bhavati |

na cireṇa kālena yasya câyaṃ kīrtiślokaśabdaḥ samutthito yaiś ca samutthāpito yaś ca kīrtiśabdaślokas trayam apy etat sarveṇa sarvaṃ na bhaviṣyati |

tatra kaḥ paṇḍitajātīyo 'nityeṣu na ca sthiteṣu dharmeṣv adhruveṣv anāśvāsikeṣv anunayacittam utpādayed unnato bhaven mānadarpito vā |

evaṃ hi bodhisatvo lābhasatkārakīrtiśabdaślokeṣu sûpasthitasmṛtir viharatîti ||

punar āha |

caṇḍālakumārôpamāś ca loke viharanti nīcanīcena manasā |

mānamadadarpâdhigatāś ca bhavanti paiśunyasaṃjñāyāḥ satatasamitaṃ pratyupasthitatvād iti ||

punar apy uktaṃ |

iha kulaputrâbhiniṣkrāntagṛhavāsaḥ pravrajito bodhisatvo mṛtakasadṛśo 'haṃ mitrâmātya-

[ cambridge ms f74b ---> ]

jñātisālohitānām iti nihatamāno bhavati |

vairūpyaṃ me 'bhyudgataṃ vivarṇāni ca me vāsāṃsi prāvṛtāny anyaś ca me ākalpaḥ saṃvṛttêti nihatamāno bhavati |

muṇḍaḥ pātrapāṇiḥ kulāt kulam upasaṃkramāmi bhikṣāhetor bhikṣānidānam iti nihatamāno bhavati |

nīcanīcena cittena caṇḍālakumārasadṛśena piṇḍāya carāmîti nihatamāno bhavati |

paiṇḍiliko 'smi saṃvṛtaḥ |

parapratibaddhā ca me jīvikêti nihatamāno bhavati |

avadhūtam avajñātaṃ pratigṛhṇāmîti nihatamāno bhavati |

ārādhanīyā me ācāryagurudakṣiṇīyêti nihatamāno bhavati |

saṃtoṣaṇīyā me sabrahmacāriṇo |

yad uta tena tenâcāragocarasamudācāreṇêti ni-

[ bendall ed p151 ---> ]

hatamāno bhavati |

apratilabdhânubaddhadharmān pratipatsyae iti nihatamāno bhavati |

kruddhānāṃ vyāpannacittānāṃ satvānāṃ madhye kṣāntibahulo vihariṣyāmîti nihatamāno bhavatîti ||

āryasāgaramatisūtre 'py uktaṃ |

satkāyapariśuddhaś ca bhavati |

lakṣaṇasamalaṃkṛtagātramṛdutaruṇahastapādaḥ svavibhaktapuṇyaniṣyandagātro 'hīnêndriyaḥ sarvâṅgapratyaṅgaparipūrṇaḥ |

na ca rūpamadamatto bhavati |

na kāyamaṇḍanayogânuyuktaḥ |

sa kiyad dhīnānām api satvānāṃ rūpavikalānām apy avanamati praṇamati dharmagrāhyatām upādāyêti ||

punar atrâivôktaṃ |

syād yathâpi nāma bhagavan yadā mahāsāgaraḥ pratisaṃtiṣṭhate tadā nimne pṛthivīpradeśe saṃtiṣṭhate |

tasya nimnatvād alpakṛcchreṇa sarvanadyaś ca sarvapraśravaṇāni ca prapatanti |

evam eva bhagavan nirmānasya gurudakṣiṇīyagauravasya bodhisatvasyâlpakṛcchreṇa tāni gambhīrāṇi dharmasukhāni śro-

[ cambridge ms f75a ---> ]

têndriyasyâbhāsam āgacchanti |

smṛtau câvatiṣṭhante |

tasmāt tarhi bhagavan yo bodhisatvo mānônnato bhavati mānastabdhaḥ na ca gurudakṣiṇīyebhyo 'vanamati na praṇamati veditavyaṃ bhagavan mārâṅkuśâviddho vatâyaṃ bodhisatvêti ||

āryalokôttaraparivarte côktaṃ |

daśêmāni bho jinaputra bodhisatvānāṃ mārakarmāṇi |

katamāni daśa |

yad idaṃ gurudakṣiṇīyâcāryamātāpitṛśramaṇabrāhmaṇasamyaggatasamyakpratipanneṣv agauravatā mārakarma |

dharmabhāṇakānāṃ viśiṣṭadharmâdhigatānām udāradharmadeśakānāṃ mahāyānasamārūḍhānāṃ nirvāṇapathavidhijñānāṃ dhāraṇīsūtrântarājapratilabdhānāṃ nâvanamati |

garvitastabdhaś ca bhavati |

dharmabhāṇake na gauravam utpādayati |

na śuśrūṣāṃ na citrīkāraṃ karoti |

mārakarma dharmaśravaṇasāṃkathye ca niṣaṇṇae udāradharmavege samutpanne dharmabhāṇakasya sādhukāraṃ na

[ bendall ed p152 ---> ]

prayacchati mā kaścid asmin praśaṃsatîti mārakarma ||

abhimānaṃ côtpādyâtmānaṃ pratigṛhṇāti |

parāṃś ca na gṛhṇāti |

ātmajñatāṃ ca nâvatarati |

cittanidhyaptiṃ nôtpādayati |

mārakarma ||

adhimānaṃ côtpādyâjānann abudhyamāno varṇârhāṇāṃ pudgalānāṃ varṇaṃ praticchādayati |

avarṇaṃ bhāṣate |

na ca parasya guṇavarṇenâttamanā bhavati |

mārakarma ||jānāti ca |

ayaṃ dharmo 'yaṃ vinayo bhūtam idaṃ buddhavacanam iti |

pudgalavidveṣeṇa dharmavidveṣaṃ karoti |

saddharmaṃ pratikṣipati |

anyāṃś ca vigrāhayati |

mārakarma ||

uccamānasaṃ prārthayate parihāradharmaṃ na mārgayati |

parôpasthānaṃ so 'bhiyāti |

abhinandati |

vṛddhasthavirāṇāṃ ciracaritabrahmacaryāṇāṃ na pratyupatiṣṭhate na ca pratyudgacchati |

mārakarma ||

bhṛkuṭīmukhaḥ khalu punar bhavati |

na smitamukhaḥ |

na khila madhuravacanaḥ |

sadā kaṭhinacittaś chidrânveṣī ||

avatāraprekṣī |

mā-

[ cambridge ms f75b ---> ]

rakarma ||

abhimānaṃ ca patitvā paṇḍitān nôpasaṃkrāmati |

na sevate |

na bhajate |

na paryupāste |

na paripraśnayati |

na paripṛcchati |

kiṃ kuśalaṃ kim akuśalaṃ kiṃ karaṇīyaṃ kiṃ kṛtaṃ dīrgharātram arthāya hitāya sukhāya bhavati |

kiṃ vâkṛtaṃ dīrgharātram anarthāyâhitāyâsukhāya bhavatîti |

sajaḍaḥ sajaḍataro bhavati |

mohavyūho mānagrāhī |

aniḥsaraṇadarśī |

mārakarma ||

saa mānâbhibhūto buddhôtpādaṃ virāgayati |

pūrvakuśalamūlaṃ kṣapayati |

navaṃ nôtthāpayati |

anirdeśaṃ nirdiśati |

vigraham ārabhate vivādabahulaś ca bhavati |

sâivaṃ dharmavihārī sthānam etad vidyate yasmin mithyā mahāprapātaṃ patet |

atha ca punar bodhicittabalâdhīnād aiśvaryaṃ pratilabhate |

sa kalpaśatasahasreṣu buddhôtpādaṃ nâsādayati |

kutaḥ punar dharmaśravaṇam |

idaṃ daśamaṃ mārakarma ||

imāni bho jinaputra daśa mārakarmāṇi |

yāni parivarjya bodhisatvā daśa jñānakarmāṇi pratilabhante |

atrâiva ca jñānakarmasu pacyate |

nirmānatā sarvasatveṣv iti ||

[ bendall ed p153 ---> ]

āryarāṣṭrapālasūtre 'py uktaṃ |

apāyabhūmiṃ |

gatim akṣaṇeṣu |

daridratāṃ |

nīcakulôpapattim |

jātyandhyadaurbalyam athâlpasthāmatāṃ |

gṛhṇanti te mānavaśena mūḍhāḥ ||

iti ||

dharmasaṃgītisūtre 'py uktaṃ |

satvakṣetraṃ bodhisatvasya buddhakṣetraṃ yataś ca buddhakṣetrād buddhadharmāṇāṃ lābhâgamo bhavati |

nârhāmi tasmin vipratipattum |

evaṃ câsya bhavati |

sarvaṃ sucaritaṃ duścaritaṃ ca satvān niśritya pravartate |

duścaritâśramāc câpāyāḥ pravartante |

sucaritâśrayād devamanuṣyêti ||

atâiva ratnôlkādhāraṇyām apy uktaṃ |

iha bho jinaputrāḥ prathamacittôtpādiko bodhisatvaḥ āditâiva sarvasatvānām antike daśaprakāraṃ cittam utpādayati |

katamad daśaprakāraṃ |

tad yathā |

hitacittatāṃ sukhacittatāṃ dāyācittatāṃ snigdhacittatāṃ-

[ cambridge ms f76a ---> ]

priyacittatāṃ anugrahacittatāṃ ārakṣācittatāṃ samacittatāṃ ācāryacittatāṃ śāstṛcittatāṃ |

idaṃ daśaprakāraṃ cittam utpādayatîti ||

śraddhābalâdhānâvatāramudrāsūtre 'py uktaṃ |

sarvasatvānāṃ śiṣyatvâbhyupagame sthito 'smi |

parāṃś ca sarvasatvaśiṣyatvâbhyupagame pratiṣṭhāpayiṣyāmîty āśvāsaṃ pratilabhate ||

peyālaṃ ||

sarvasatveṣv avanamapraṇamanatāyāṃ pratiṣṭhito 'smîti pūrvavat ||

tatrâvanamanapraṇamanatāyāṃ sarvasatveṣu nirmānatā ||

tathâryavimalakīrtinirdeśe |

pariśuddhabuddhakṣetrôpapattaye sarvasatveṣu śāstṛpremôktaṃ |

lokaprasādânurakṣârthaṃ tv āsanapādaprakhyālanakarma kurvatâpi cetasā strīṣu vâkṣaṇaprāpteṣu vā vinipatiteṣu bodhisatvena premagauravâbhyāsaḥ kāryaḥ ||

[ bendall ed p154 ---> ]

uktaṃ hi gaṇḍavyūhe tasya samanantaraniṣaṇṇasya tasmin mahāsiṃhâsane sarvaḥ sa janakāyo 'bhimukhaḥ prāñjalisthito 'bhūt |

tam eva rājānaṃ namasyamānaḥ ||

pe ||

sa khalu sarvadharmanirnādacchatramaṇḍala nirghoṣo rājā teṣāṃ yācanakānāṃ saha darśanenâttamanaskataro rājñânena ca trisāhasracakravartirājyapratilābhenâsīmâprāptakalpaparyavasānena |

yāvat śuddhâvāsadevaśāntivimokṣamukhavihāreṇâparyantakalpâvasānena |

tad yathā kulaputra puruṣasyâikântatṛṣṇācaritasya mātāpitṛbhrātṛbhaginīmitrâmātyajñātisālohitaputraduhitṛbhāryācirakālaviyuktasyâṭavīkāntāravipraṇaṣṭasya taddarśanakāmasya |

teṣāṃ samavadhānena mahatī prītir adhyavasānam utpatet taddarśanâvitṛptatayā |

evam eva kulaputra rājñaḥ sarvadharmanirnādacchatra maṇḍalanirghoṣasya teṣāṃ yācanakānāṃ saha darśanena mahāprītivegāḥ saṃjātāḥ |

cittatuṣṭisukham avakrāntaṃ mahāṃś cittôdagratāvegaḥ prādurbhū-

[ cambridge ms f76b ---> ]

to yāvat teṣu sarvayācanakeṣu ekaputrakasaṃjñā mātāpitṛsaṃjñā dakṣiṇīyasaṃjñā kalyāṇamitrasaṃjñā varṇasaṃjñā durlabhasaṃjñā duṣkarakārakasaṃjñā bahukarasaṃjñā paramôpakārisaṃjñā bodhimārgôpastambhasaṃjñâcāryaśāstṛsaṃjñôtpadyetêti ||

evam anyagatabhāve satvānām agratogamanôpasthānâdiprasaṅge sarvôtsargaṃ smaret |

eṣām evâyam ātmīyaḥ kāyaḥ |

yathêṣṭam atra vartantām |

pṛthivīśodhanôpalepanâdiṣv iva svasukhârtham iti |

athavā svāmy-aprasādabhītenêva tatprasādârthinêva tadājñāsaṃpādanā manasi kartavyā |

bhagavato 'py upasthānaṃ kurvato 'nyagatyabhāvāt |

bhikṣuṇā glānenâṅgīkṛtaṃ ||

yathôktaṃ bhikṣuprakīrṇake |

bhagavān āha |

mā bhāya bhikṣu mā bhāya bhikṣu |

ahaṃ te bhikṣûpasthāsyaṃ |

āhara bhikṣu cīvarāṇi yāvat te dhopāmi |

evam ukte āyuṣmān ānando bhagavantam etad avocat |

mā bhagavān etasya glānasyâśucimraks.itāni cīvarāṇi dhovatu |

ahaṃ bhagavan dhoviṣyaṃ |

bhagavān āha |

tena hy ānanda tvam etasya bhikṣusya cīvarāṇi dhova |

tathāgato udakam ā-

[ bendall ed p155 ---> ]

siñciṣyati |

atha khalv āyuṣmān ānando tasya glānasya bhikṣusya cīvarāṇi dhovati |

bhagavān udakam āsiñcati ||

pe ||

atha khalv āyuṣmān ānandas taṃ glānaṃ bhikṣuṃ sādhu ca suṣṭhu cânuparigṛhya bahirdhā haritvā snāpayet |

bhagavān udakam āsiñcatîti |

āha ca|

yān ārādhya mahat tvaṃ virādhya kaṣṭāṃ vipattim āpnoti |

prāṇaparityāgair api teṣāṃ nanu toṣaṇaṃ nyāyyaṃ ||

ete te vai satvāḥ prasādya yān siddham āgatā bahavaḥ |

siddhikṣetraṃ nânyat satvebhyo vidyate jagati ||

ete cintāmaṇayo bhadraghaṭā dhenavaś ca kāmadughāḥ |

guruvac ca devatêva ca tasmād ārādhanīyās te ||

kiṃ ca niśchadmabandhūnām aprameyôpakāriṇām |

satvârādhanam utsṛjya niṣkṛtiḥ kā parā bhavet ||

śirasā dhārayām āsa purā nātho yathêpsitam |

jaṭāsvadhyuṣitān satvān bhūtvā yatnena niścalaḥ ||

bhindanti dehaṃ praviśanty avīcīm yeṣāṃ kṛte tatra kṛte kṛtaṃ syāt ||

mahâpakāriṣv api tena sarvaṃ kalyāṇam e-

[ cambridge ms f77a ---> ]

vâcaraṇīyam eṣu ||

svayaṃ mama svāminâiva tāvad yad artham ātmany api nirvyapekṣāḥ |

ahaṃ kathaṃ svāmiṣu teṣu teṣu karomi mānaṃ na tu dāsabhāvam ||

[ bendall ed p156 ---> ]

yeṣāṃ sukhe yānti mudaṃ munîndrāḥ yeṣāṃ vyathāyāṃ praviśanti manyum |

tattoṣaṇāt sarvamunîndratuṣṭis tatrâpakāre 'pakṛtaṃ munīnāṃ ||

ādīptakāyasya yathā samantān |

na sarvakāmair api saumanasyam |

satvavyathāyām api tadvad eva na prītyupāyo 'sti mahākṛpāṇām ||

tasmān mayā yajjanaduṣkhanena |

duṣkhaṃ kṛtaṃ sarvamahādayānāṃ |

tad adya pāpaṃ pratideśayāmi yatkheditās te munayaḥ kṣamantām ||

ārādhanāyâdya tathāgatānāṃ sarvâtmanā dāsyam upaimi loke |

kurvantu me mūrdhni padaṃ janâughāḥ nighnantu vā tuṣyatu lokanāthāḥ ||

ātmīkṛtaṃ sarvam idaṃ jagat taiḥ kṛpâtmabhir nâiva hi saṃśayo 'tra |

dṛśyantae ete nanu satvarūpās |

tae eva nāthāḥ kim anādaro 'tra ||

tathāgatârādhanam etad eva svârthasya saṃsādhanam etad eva |

lokasya duṣkhâpaham etad eva tasmān mamâstu vratam etad eva ||

yathâiko rājapuruṣaḥ pramathnāti mahājanaṃ |

vikaroti na śaknoti dīrghadarśī mahājanaḥ ||

yasmān nâiva sâikākī tasya rājabalaṃ balaṃ |

tathā na durbalaṃ kaṃcid aparāddhaṃ vimānayet ||

yasmān narakapālāś ca kṛpāvantaś ca tadbalaṃ |

tasmād ārādhayet satvān bhṛtyaś caṇḍanṛpaṃ yathā ||

kupitaḥ kiṃ nṛpaḥ kuryād yena syān narakavyathā |

yatsatvadaurmanasyena kṛtena hy anubhūyate ||

[ bendall ed p157 ---> ]

tuṣṭaḥ kiṃ nṛpatir dadyād yad buddhatvasamaṃ bhavet |

yat satvasaumanasyena kṛtena hy anubhūyate ||

āstāṃ bhaviṣyadbuddhatvaṃ satvârādhanasaṃbhavaṃ |

ihâiva saubhāgyayaśaḥ sausthityaṃ kiṃ na paśyasi ||

prāsādikatvam ārogyam prāmodyaṃ cirajīvitaṃ |

cakravartisukhaṃ sphītaṃ kṣamī prāpnoti saṃsaran ||

maitrâśayaś ca yat pūjyaḥ satvamāhātmyam eva tat |

buddhaprasādād yat puṇyaṃ buddhamāhātmyam eva tat ||

atâiva hi candrapradīpasūtre maitrībhāvaphalam udbhāvitam |

yāvanti pūjāṃ bahuvidhâprameyāḥ |

kṣetraṃ śateṣu niyuta ca bimbareṣū |

tāṃ pūja kṛtvâtuliyanāya-

[ cambridge ms f77b ---> ]

kānāṃ |

saṃkhyākalāpī [[doubt]] na bhavati maitracitte ||

tasmād evaṃvidheṣu mahādakṣiṇīyeṣûnnatiṃ varjayet sadā |

eṣā cônnatir ayoniśomanaskārāt saṃbhavatîti ||tasyânavatāre yatnaḥ kāryaḥ |

yathôktaṃ ratnameghe |

kathaṃ ca kulaputra bodhisatvo 'yoniśomanaskārâpagato bhavati |

iha bodhisatvâikākī rahogataḥ pravivekasthito nâivaṃ cittam utpādayati |

ahaṃ asaṃkīrṇavihārī |

ahaṃ pravivekasthitaḥ |

ahaṃ pratipannas tāthāgate dharmavinaye |

ye tv anye śramaṇā vā brāhmaṇā vā sarve te saṃkīrṇavihāriṇaḥ |

saṃsargabahulôddhurās tāthāgatād dharmavinayāt ||

[ bendall ed p158 ---> ]

evaṃ hi bodhisatvo 'yoniśomanaskārâpagato bhavati ||

punar atrâivôktam |

iha bodhisatvo vīryam ārabhamāṇo na tan mahad vīryam āsvādayati |

na ca tena vīryeṇâtmānam utkarṣayati |

na parān paṃsayati |

tasyâivaṃ bhavati |

ko hi nāma saprajñajātīyaḥ svakarmâbhiyuktaḥ parāṃś codayet ||

evaṃ hi bodhisatvo 'nunnatavīryo bhavati ||

eṣa tu puṇyarakṣāyāḥ saṃkṣepo yad bodhipariṇāmanā ||

tathā hy uktam āryâkṣayamatisūtre |

na hi bodhipariṇāmitasya kuśalamūlasyântarā kaścit parikṣayo yāvad bodhimaṇḍaniṣadanāt |

tad yathâpi nāma bhadanta śāradvatīputra mahāsamudrapatitasyôdakabindor nântarâsti kṣayo yāvan na kalpaparyavasāna |

iti ||

iti śikṣāsamuccaye bhogapuṇyarakṣā saptamaḥ paricchedaḥ ||

pāpaśodhanaṃ aṣṭamaḥ paricchedaḥ |

uktā trayāṇām apy ātmabhāvâdīnāṃ rakṣā |

śuddhir adhunā vaktavyā |

kim artham |

śodhitasyâtmabhāvasya bhogaḥ pathyo bhaviṣyati |

samyaksiddhasya bhaktasya niṣkaṇasyêva dehinām ||

yathôktam āryatathāgataguhyasūtre |

yāni ca tāni mahānagareṣu mahāśmaśānāni bhavanty anekaprāṇiśatasahasrâkīrṇāni |

tatrâpi sa bodhisatvo mahāsatvo*mahāntam ātmabhāvaṃ mṛtaṃ kā-

[ bendall ed p159 ---> ]

lagatam upadarśayati |

tatra te tiryagyonigatāḥ satvā yāvad arthaṃ māṃsaṃ*paribhujyâyuḥparyante mṛtāḥ kālagatāḥ sugatau svargaloke deveṣûpapadyante |

sa câiva teṣāṃ hetur bhavati yāvat pari-

[ cambridge ms f78a ---> ]

nirvāṇāya |

yad idaṃ |

tasyâiva bodhisatvasya pūrvapraṇidhānapariśuddhyā |

yena dīrgharātram evaṃ praṇidhānaṃ kṛtaṃ |

ye me mṛtasya kālagatasya māṃsaṃ paribhuñjīran |

sâiva teṣāṃ hetur bhavet svargôtpattaye yāvat parinirvāṇāya tasya śīlavataḥ |

ṛdhyati cetanā |

ṛdhyati prārthanā |

ṛdhyati praṇidhānam iti ||

punar atrâivôktaṃ |

sa dharmakāyaprabhāvito darśanenâpi satvānām arthaṃ karoti |

śravaṇenâpi sparśanenâpi satvānām arthaṃ karoti |

tad yathâpi nāma śāntamate jīvakena vaidyarājena sarvabhaiṣajyāni samudānīya bhaiṣajyatarusaṃhātam ayaṃ dārikārūpaṃ kṛtaṃ prāsādikaṃ darśanīyaṃ sukṛtaṃ suniṣṭhitaṃ suparikarmakṛtaṃ |

sâgacchati gacchati tiṣṭhati niṣīdati śayyāṃ ca kalpayati |

tatra ye āgacchanty āturā mahâtmāno rājāno vā rājamātrā vā śreṣṭhigṛhapatyamātyakoṭṭarājāno vā |

tān sa jīvako vaidyarājas tayā bhaiṣajyadārikayā sārddhaṃ saṃyojayati |

teṣāṃ samanantarasaṃyogam āpannānāṃ sarvavyādhayaḥ prasrabhyante 'rāgāś ca bhavanti sukhino nirvikārāḥ |

paśya śāntamate jīvakasya vaidyarājasya laukikavyādhicikitsājñānaṃ yady anyeṣāṃ vaidyānāṃ saṃvidyate |

evam eva śāntamate tasya dharmakāyaprabhāvitasya bodhisatvasya yāvantaḥ satvāḥ strīpuruṣadārakadārikā rāgadoṣamohasaṃtaptāḥ kāyaṃ spṛśanti |

teṣāṃ saṃspṛṣṭamātrāṇāṃ sarvakleśāḥ prasrabhyante vigatasaṃtāpaṃ ca kāyaṃ saṃjānanti ||

yad idaṃ tasyâiva bodhisatvasya pūrvapraṇidhānasupariśuddhatvāt |

etadartham ātmabhāvaḥ śodhyaḥ ||

kiṃ câśodhane doṣam āha |tṛṇachannaṃ yathā śasyaṃ rogaiḥ sīdati nâidhate |

buddhâṅkuras tathā vṛddhiṃ kleśachanno na gacchati ||

[ bendall ed p160 ---> ]

pratipakṣanirāsena vṛddhyarthaṃ cêty abhiprāyaḥ ||

ātmabhāvasya kā śuddhiḥ |

pāpakleśaviśodhanaṃ |

saṃbuddhôktyarthasāreṇa |

yatnâbhāve tv apāyagaḥ ||

tatra pāpaśodhanaṃ caturdharmakasūtre deśitaṃ |

caturbhir maitreya dharmaiḥ samanvāgato bodhisatvo mahāsatvaḥ kṛtôpacitaṃ pāpam abhibhavati |

katamaiś caturbhiḥ |

yad uta |

vidūṣaṇâsamudācāreṇa pratipakṣasamudācāreṇa |

pratyāpattibalena |

āśrayabalena ca ||

tatra vi-

[ cambridge ms f78b ---> ]

dūṣaṇâsamudācāro 'kuśalaṃ karmâdhyacārati tatra tatrâiva ca vipratisārabahulī bhavati ||

tatra pratipakṣasamudācāraḥ kṛtvâpy akuśalaṃ karma kuśale karmaṇy atyarthâbhiyogaṃ gataḥ ||

pratyāpattibalaṃ saṃvarasamādānād akaraṇasaṃvaralābhaḥ ||

tatrâśrayabalaṃ buddhadharmasaṃghaśaraṇa gamanam anutsṛṣṭabodhicittatā ca |

subalavatsaṃniśrayeṇa na śakyate pāpenâbhibhavituṃ |

ebhir maitreya caturbhir dharmaiḥ samanvāgato bodhisatvo mahāsatvaḥ kṛtôpacitaṃ pāpam abhibhavatîti ||

tatra kathaṃ vidūṣaṇâsamudācāro bhāvayitavyaḥ |

yathā suvarṇaprabhāsôttamasūtre 'bhihitaṃ ||

samanvāharantu māṃ buddhāḥ kṛpākāruṇyacetasaḥ |

ye ca daśadiśi loke tiṣṭhanti dvipadôttamāḥ ||

[ bendall ed p161 ---> ]

yac ca me pāpakaṃ karma kṛtaṃ pūrvaṃ sudāruṇaṃ |

tat sarvaṃ deśayiṣyāmi sthito daśabalâgrataḥ ||

mātāpit-rn ajānatā buddhānām aprajānatā |

kuśalaṃ câprajānatā yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

aiśvaryamadamattena kulabhogamadena ca |

tāruṇyamadamattena yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

duścintitaṃ duruktaṃ ca duṣkṛtenâpi karmaṇā |

anādīnavadarśinā yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

bālabuddhipracāreṇâjñānâvṛtacetasā |

pāpamitravaśāc câiva kleśavyākulacetasā ||

krīḍārativaśāc câiva śokarogavaśena vā |

atṛptadhanadoṣeṇa yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

anāryajanasaṃsargair īrṣyāmātsaryahetunā |

śāṭhyadāridryadoṣeṇa yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

vyasanâgamakāle 'smin kāmānāṃ bhayahetunā |

anaiśvaryagatenâpi yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

calacittavaśenâiva kāmakrodhavaśena vā |

kṣutpipāsârditenâpi yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

[ bendall ed p162 ---> ]

pānârthaṃ bhojanârthaṃ ca vastrârthaṃ strīṣu hetunā |

vicitraiḥ kleśasaṃtāpair yat tu pāpaṃ kṛtaṃ mayā ||

kāyavāṅmanasāṃ pāpaṃ tridhā duścaritaṃ cittaṃ |

yat kṛtam īdṛśai rūpais tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

yat tu buddheṣu dharmeṣu śrāvakeṣu tathâiva ca |

agauravaṃ kṛtaṃ syād dhi tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

yat tu pratyekabuddheṣu bodhisatveṣu vā punaḥ |agauravaṃ kṛtaṃ syād dhi tat srvaṃ deśayāmy aham ||

saddharma-

[ cambridge ms f79a ---> ]

bhāṇakeṣv evânyeṣu guṇavatsu vā |

agauravaṃ kṛtaṃ syād dhi tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

saddharmaḥ pratikṣiptaḥ syād ajñānaṃ tena me sadā |

mātāpitṛṣv agauravaṃ tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

mūrkhatvena bālatvena mānadarpâvṛtena ca |

rāgadveṣeṇa mohena tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

vyavalokayantu māṃ buddhāḥ samanvāhṛtacetasaḥ |

atyayaṃ pratigṛhṇantu kāruṇyârpitacetasaḥ ||

[ bendall ed p163 ---> ]

yat tu pāpaṃ kṛtaṃ pūrvaṃ mayā kalpaśateṣu ca |

tasyârthaṃ śokacitto 'haṃ krpaṇīyo bhayârditaḥ ||

bhavāmi pāpakarmāṇāṃ satataṃ dīnamānasaḥ |

yatra yatra cariṣyāmi na câsti me balaṃ kvacit ||

sarve kāruṇikā buddhāḥ sarve bhayaharā jage |

atyayaṃ pratigṛhṇantu mocayantu ca māṃ bhayāt ||

kleśakarmaphalaṃ mahyaṃ pravāhayantu tathāgatāḥ |

snāpayantu ca māṃ buddhāḥ kāruṇyasaritôdakaiḥ ||

sarvaṃ pāpaṃ deśayāmi yat tu pūrvaṃ kṛtaṃ mayā |

yac câitarhi me pāpaṃ tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

āyatyāṃ saṃvaram āpadye sarvaduṣkṛtakarmaṇām |

na chādayāmi tat pāpaṃ yad bhaven mama duṣkṛtam ||

trividhaṃ kāyikaṃ karma vacasā ca caturvidham |

manasā triprakāreṇa tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

kāyakṛtaṃ vācakṛtaṃ manasā ca vicintitaṃ |

kṛtaṃ daśavidhaṃ karma tat sarvaṃ deśayāmy aham ||

[ bendall ed p164 ---> ]

yac ca me pāpakaṃ karmâniṣṭaphaladāyakaṃ |

tat sarvaṃ deśayiṣyāmi buddhānāṃ purataḥ sthitaḥ ||

bhavagatisaṃkaṭe bālabuddhinā pāpaṃ yan me kṛtaṃ sudāruṇam |

daśabalam agrataḥ sthitaḥ tat sarvaṃ pāpaṃ pratideśayāmi |

deśayāmi ca tat pāpaṃ yan mayā saṃcitaṃ janmasaṃkaṭe vividhaiḥ kāyapracārasaṃkaṭair bhavasaṃkaṭalokasaṃkaṭe cāpalacalacittasaṃkaṭe mūrkhabālakṛtakleśasaṃkaṭe |

pāpamitrâgamasaṃkaṭe ca |

bhayasaṃkaṭarāgasaṃkaṭe doṣamohatamasaṃkaṭair api kṣaṇasaṃkaṭe kālasaṃkaṭe puṇyôpārjanasaṃkaṭair api |

jinasaṃkaṭasaṃmukhasthitaḥ |

tat sarvapāpaṃ pratideśayāmi ||

viśeṣatas tu bodhisatvâpattīnāṃ gurvīṇāṃ laghvīnāṃ deśanâryôpāliparipṛcchāyām uktā

[ cambridge ms f79b ---> ]

kā punar gurvī mūlâpattiḥ ||

sāmānyatas tu tatrôktaṃ |

saced upāle mahāyānasaṃprasthito bodhisatvo mahāsatvo gaṅgānadīvālikôpamā rāgapratisaṃyuktâpattīr āpadyeta |

yāṃ câikato dveṣasaṃprayuktām āpattim āpadyeta bodhisatvayānaṃ pramāṇīkṛtya ||

pe ||

iyaṃ tābhyo gurutarâpattir yêyaṃ dveṣasaṃyuktā |

tat kasya hetoḥ |

yo 'yaṃ dveṣôpāle satvaparityāgāya saṃvartate |

rāgaḥ satvasaṃgrahāya saṃvartate |

tatrôpāle yaḥ kleśaḥ satvasaṃgrahāya saṃvartate |

na tatra bodhisatvasya chalaṃ na bhayaṃ ||

pe ||

tasmāt tarhi tvām upāle yāḥ kāścana rāgapratisaṃyuktâpattayaḥ sarva-s tânāpattayêti vadāmi |

ko 'trâbhiprāyaḥ |

satvasaṃgrahasyâiva pūrvam eva viśeṣitatvād |

adhyāśayakṛpāvato hy ayam upadeśaḥ ||

yasmād anantaram āha |

tatrôpāle ye 'nupāyakuśalā bodhisatvās te rāgapratisaṃyuktābhyâpattibhyo bibhyati |

ye punar upāyakuśalā-

[ bendall ed p165 ---> ]

bodhisatvās te dveṣasaṃprayuktābhyâpattibhyo bibhyati na rāgapratisaṃyuktābhyêti ||

ke punar upāyakuśalāḥ |

ye prajñākṛpābhyāṃ satvatyāgān nivāryante |

ubhayathā hi satvatyāgo bhavati |

kevalaprajñayā duṣkhaśūnyatâvabodhāt |

kevalayā ca kṛpayā kleśabalād acireṇa kṛpāhāniḥ ||

yad uktam upāyakauśalyasūtre |

tad yathā kulaputra maṃtravidyādharaḥ puruṣo rājñā pañcapāśakena bandhanena baddhaḥ syāt |

sa yadā kāṅkṣeta prakramaṇāya tadâikamantravidyābalena sarvabandhanāni chittvā prakramet |

evam eva kulaputrôpāyakuśalo bodhisatvaḥ pañcabhiḥ kāmaguṇai ratiṃ vindati taiś câkīrṇo viharati |

yadā ca punar ākāṅkṣate tadā prajñābalâdhīnenâikena ca sarvajñatācittena sarvakāmaguṇān prabhujya cyuto brahmalokae upapadyatae iti ||dveṣe 'pi kiṃ nâivam iṣyate |

prakṛtimahāsâvadyatvāt |

kṛpāvaikalye côpāyasyâivâsaṃbhavāt ||

parârthasiddhiṃ vā svârthād gurutarām adhimucyamānaḥ kopaparavattayâpi param anuśāsyânutāpapūrvakam āyatyāṃ saṃvaram utpadyate |

ahitanivārake krodhe ko doṣaḥ |

avakāśa-

[ cambridge ms f80a ---> ]

dānena tadvāsanādoṣāt kṛpāhānidoṣaḥ |

tacchedena mūlacchedadoṣêti paścād darśayiṣyāmaḥ |

yady api tasya satvasya taddhitaṃ tathâpi bodhisatvakṛpāhānyā mahataḥ satvârthânubandhasya hāniḥ syāt ||

āryasatyake parivartte 'pi putradṛṣṭântaḥ karuṇâdhiṣṭhitâiva veditavyaḥ |

yaś ca tatrâpi kṛpāpratiṣedhaḥ sa lokârthapāṇḍityena lokâvarjanârthaṃ |

nivāryamāṇaś ca yadi hitakāme bo-

[ bendall ed p166 ---> ]

dhisatve pratighaṃ labheta sa bodhisatvaḥ syād ubhayor anarthaḥ ||

rāge 'pi tarhi doṣaḥ paṭhyate |

kāmânuṣevaṇi bhoti andha manujo |

mātāpitṛghātayī |

kāmān sevatu śīlavantu vadhayī |

tasmād vivarjet sadêti ||

svasaukhyasaṃgena ca paraduṣkhôpekṣā dṛṣṭā ||

satyaṃ dṛṣṭā |

yena paraduṣkhaṃ svaduṣkhatayā nâbhyastaṃ |

yena tv abhyastaṃ |

tasyôbhayadoṣâsaṃbhavaḥ ||

yathôktaṃ candrapradīpasūtre |

tad yathâpi nāmânanda kaścid eva puruṣo 'dhastāt pādatalam ādāya yāvan murddhany ādīpto bhavet |

saṃprajvalitâikajvalībhu-tas taṃ ka?scid eva puruṣôpasaṃkramyâivaṃ vaded |

ehi tvāṃ bhoḥ puruṣa nirvāpitenâtmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍasva ramasva paricārayasvêti |

tat kiṃ manyase ānanda |

api tu sa puruṣo 'nirvāpitenâtmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ krīḍeta ramet paricaret ||

ānandâha ||

nô hîdaṃ bhagavan ||

bhagavān āha |

krīḍetânanda sa puruṣo ramet paricaret parikalpam upādāyâparinirvāpitenâtmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūto |

na tv evaṃ tathāgatasya pūrvaṃ bodhisatvacaryāṃ caramāṇasya satvān tribhir apāyair duṣkhitān dṛṣṭvā daridrān abhūt saumanasyaṃ vā cittaprasādo vêti vistaraḥ ||

loke 'pi putre śūlam āropyamāṇe |

paśyator mātāpitror na svasaukhyasaṃgo dṛṣṭaḥ svânurūpakṛpāvaśāt |

pracchannas tarhi sasvāmikāsu nisvāmikāsu bāhuladharmadhvajarakṣitāsu kāmamithyâcāro na syāt |

sati satvârthe satvânupaghāte cânubandhaṃ nirūpyâdoṣaḥ

[ cambridge ms f80b ---> ]

||

samyagbrahmacāriṇīṣu kṛtârthatvād dūrāt parihāraḥ |

pūjyā ca mātṛbhaginy-ādivat |

evaṃ tarhi bhikṣor apy evam āpannaṃ |

na tasyâpareṇa brahmacaryaprakāreṇa satvârthasādhanāt ||

[ bendall ed p167 ---> ]

tathā hy uktam āryâkṣayamatisūtre |

kālâkāle punar anenôpekṣā karaṇīyêti ||

atha tato 'py adhikaṃ satvârthaṃ paśyet |

śikṣāṃ nikṣipet ||

upāyakauśalyasūtre jyotirmāṇavakaṃ dvācatvāriṃśadvarṣasahasrabrahmacāriṇam adhikṛtya saptame pade sthitasya kāruṇyam utpadyeta |

kiṃ câpy aham idaṃ vrataṃ khaṇḍayitvā nirayaparāyaṇaḥ syāṃ |

tathâpy utsahe 'haṃ nairayikaṃ duṣkhaṃ prativedayitum atha cêyaṃ strī sukhitā bhavatu |

mā kālaṃ karotu |

iti hi kulaputra jyotirmāṇavakaḥ paścānmukho nivartya tāṃ striyaṃ dakṣiṇena pāṇinā gṛhītvâivam āha |

uttiṣṭha bhagini yathākāmakaraṇīyas te bhavāmîti ||

pe ||

so 'haṃ kulaputra mahākāruṇyacittôtpādenêtvareṇa kāmôpasaṃhitena daśakalpasahasrāṇi paścānmukham akārṣam |

paśya kulaputra yad anyeṣāṃ nirayasaṃvartanīyaṃ karma |

tad upāyakuśalasya bodhisatvasya brahmalokôpapattisaṃvartanīyam iti ||

punar atrâivâha |

yadi bodhisatvâikasya satvasya kuśalamūlaṃ saṃjanayet tathārūpāṃ câpattim āpadyeta yathārūpayâpattyâpannayā kalpaśatasahasraṃ niraye pacyeta |

utsoḍhavyam eva bhagavan bodhisatvenâpattim āpattuṃ tac ca nairayikaṃ duṣkhaṃ |

na tv eva tasyâikasay satvasya kuśalaṃ parityaktum iti ||

punar atrâivâha |

iha kulaputrôpāyakuśalo bodhisatvo yadā kadācit kasmiṃścit pāpamitravaśenâpattim āpadyeta |

sêtaḥ pratisaṃśikṣate |

na mayâibhiḥ skandhaiḥ parinirvāpayitavyaṃ |

mayā punar evaṃ saṃnāhaḥ saṃnaddhavyaḥ |

aparântakoṭiḥ saṃsaritavyā satvānāṃ paripācanahetor iti |

na mayā cittadāhaḥ karaṇīyo |

yathā yathā saṃsariṣyāmi tathā tathā satvān paripācayiṣyāmi |

api tv etāṃ câpattiṃ yathādharmaṃ pratikariṣyāmi |

āyatyāṃ saṃvaram āpatsye |

sacet kulaputra pravrajito bodhisatvaḥ parikalpam ādā-

[ cambridge ms f81a ---> ]

ya sarvāś catasro mūlâpattīr atikramed anena côpāyakauśalyena vinodayed |

anāpattiṃ bodhisatvasya vadāmîti ||

[ bendall ed p168 ---> ]

sphuṭaṃ câryaratnameghe ānantaryacikīrṣupuruṣamāraṇânujñānāt ||

śrāvakavinaye 'pi mūlâpattisthānae eva kāruṇyān mṛgâdimokṣaṇe 'nāpattir uktâiva ||

ayaṃ ca rāge guṇo yad bodhisatve rāgam utpādya sugatir labhyate |

na tu krodhena ||

yathôktam upāyakauśalyasūtre |

priyaṃkare bodhisatve raktā ... dhavyottarāṃ dārikām adhikṛtya |

priyaṃkarasya praṇidheḥ punaḥ punar yêstri prekṣeta sarāgacittā |

sêstribhāvaṃ parivarjayitvā puruṣo bhavet yādṛg udārasatvaḥ ||

paśyasvânanda guṇâsyêdṛśāḥ |

yenânyasatvā nirayam vrajanti |

tenâiva śūreṣu janitva rāgaṃ gacchanti svargaṃ puruṣatvam eva ca ||

pe ||

bhaiṣajyarājeṣu mahāyaśeṣu |

ko bodhisatveṣu janayeta dveṣam |

yesāṃ kileśo 'pi sukhasya dāyakaḥ |

kiṃ vā punar yaḥ tān satkareyā |

iti ||

evam anyasmin satvârthôpāye sati rāgajâpattir anāpattir uktā ||

upāyakauśalyasūtre ca gaṇikāvat kṛtârtho bodhisatvo nirapekṣas taṃ satvaṃ tyajatîti vistareṇôktam ||

alabdhabhūmeś ca ṣaṭpāramitāsu caritavatêyaṃ cintā |

nêtarasyêty āstāṃ prāsaṅgikam ||

tasmād dveṣasyâvakāśo na deya |

uktaṃ hy upāliparipṛcchāyāṃ |

bodhisatvānāṃ śāriputra dve mahāsâvadye āpattī |

katame dve |

dveṣasahagatā mohasahagatā cêti |

tatra śāriputra prathamā

[ bendall ed p169 ---> ]

āpattir daśavarge ṛjukena deśayitavyā |

hastâpattiḥ pañca varge gurvī deśayitavyā |

striyā hastagrahaṇaṃ cakṣurdarśanaṃ |

duṣṭacittâpattir ekapudgalasya dvayor vā śāriputra tāṃ gurvīṃ daśayet |

pañcânantaryasamanvāgatâpattir bodhisatvena stry-āpattir dārikâpattir hastâpattiḥ stūpâpattiḥ saṃghâpattis tathânyāś câpattayo bodhisatvena na pañcatriṃśatāṃ buddhānāṃ bhagavatām antike rātriṃdivaṃ ekākinā gurvyo deśayitavyāḥ ||

tatrêyaṃ deśanā |

aham evaṃnāmā buddhaṃ śaraṇaṃ gacchāmi |

dharmaṃ śaraṇaṃ gacchāmi |

saṃghaṃ śaraṇaṃ gacchāmi ||

namaḥ śākyamunaye tathāgatāyârhate samyaksaṃbuddhāya |

namo vajrapramardine |

namo ratnârciṣe |

namo nāgêśvararājāya |

namo vīrasenāya |

namo vīranandine |

namo ratnaśriye |

namo ratnacandraprabhāya |

namo 'moghadarśine |

namo ratnacandrāya |

namo nirmalāya |

namo vimalāya |

namaḥ śūradattāya |

namo brahmaṇe |

namo brahmadattāya |

namo varuṇāya |

namo varuṇadevāya |

namo bhadraśriye |

namaś chandanaśriye |

namo 'nantâujase |

namaḥ prabhāsaśriye

[ cambridge ms f81b ---> ]

namo 'śokaśriye |

namo nārāyaṇāya |

namaḥ kusumaśriye |

namo brahmajyotirvikrīḍitâbhijñāya tathāgatāya |

namo dhanaśriye |

namaḥ smṛtiśriye |

namaḥ suparikīrtitanāmadheyaśriye |

namêndraketudhvajarājāya |

namaḥ suvikrāntaśriye |

namo vicitrasaṃkramāya |

namo vikrāntagāmine |

namaḥ samantâvabhāsavyūhaśriye |

namo ratnapadmavikrāmiṇe |

namo ratnapadmasupratiṣṭhitaśailêndrarājāya tathāgatāyârhate samyaksaṃbuddhāya ||

evaṃpramukhā yāvantaḥ sarvalokadhātuṣu tathāgatârha-

[ bendall ed p170 ---> ]

ntaḥ samyaksaṃbuddhās tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti |

te māṃ samanvāharantu buddhā bhagavanto yan mayâsyāṃ jātau anyāsu vā jātiṣv anavarâgre jātisaṃsāre saṃsaratā [[doubt]] pāpakaṃ karma kṛtaṃ syāt kāritaṃ vā kriyamāṇaṃ vânumoditaṃ bhavet |

staupikaṃ vā sāṅghikaṃ vā dravyam apahṛtaṃ syāt hāritaṃ vā hriyamāṇaṃ vânumoditaṃ bhavet |

pañcânantaryāṇi kṛtāni syuḥ kāritāni vā kriyamāṇāni vânumoditāni bhaveyuḥ |

daśâkuśalān karmapathān samādāya vartitaṃ syāt pare vā samādāpitāḥ syur vartamānā vânumoditā bhaveyur yena karmâvaraṇenâvṛto 'haṃ nirayaṃ vā gaccheyaṃ tiryagyoniṃ vā yamaviṣayaṃ vā gaccheyaṃ pratyantajanapadeṣu mleccheṣu vā pratyājāyeyaṃ dīrghâyuṣkeṣu deveṣûpapadyeyam indriyavikalatāṃ vâdhigaccheyaṃ mithyādṛṣṭiṃ vôpagṛhṇīyāṃ buddhôtpādaṃ vā virāgayeyaṃ |

tat sarvaṃ karmâvaraṇaṃ teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ jñānabhūtānāṃ cakṣurbhūtānāṃ sâkṣibhūtānāṃ pramāṇabhūtānāṃ jānatāṃ paśyatām agrataḥ pratideśayāmi āviṣkaromi na praticchādayāmy āyatyāṃ saṃvaram āpadye |

samanvāharantu māṃ te buddhā bhagavanto yan mayâsyāṃ jātāv anyāsu vā jātiṣv anavarâgre vā jātisaṃsāre saṃsaratā dānaṃ dattaṃ bhaved antaśas tiryagyonigatā-

[ cambridge ms f82a ---> ]

yâpy ālopaḥ śīlaṃ vā rakṣitaṃ bhaved yac ca me brahmacaryavāsakuśalamūlaṃ yac ca me satvaparipākakuśalamūlaṃ yac ca me bodhicittakuśalamūlaṃ yac ca me 'nuttarajñānakuśalamūlaṃ tat sarvam aikadhyaṃ piṇḍayitvā tulayitvâbhisaṃkṣipyânutt

arāyāṃ samyaksaṃbodhaûttarôttarayā pariṇāmanayā yathā pariṇāmitam atītair buddhair bhagavadbhir yathā pariṇāmayiṣyanty anāgatā buddhā bhagavanto yathā pariṇamanty etarhi daśasu dikṣu pratyutpannā buddhā bhagavantaḥ |

tathâham api pariṇāmayāmi |

sarvaṃ puṇyam anumodayāmi |

sarvān buddhān adhyeṣayāmi |

bhavatu me jñānam anuttaram |

ye câbhyatītās tathâpi ca ye 'nāgatā ye câpi tiṣṭhanti narôttamā jināḥ |

anantavarṇān guṇasāgarôpamān upaimi sarvān śaraṇaṃ kṛtâñjaliḥ |

ye bodhisatvāḥ karuṇabalair upetā vicarati loke satvahitāya śūrāḥ trāyantu te māṃ sadapāpakāriṇaṃ [[doubt]] |

śaraṇaṃ yāmi tān buddhabodhisatvān ||

[ bendall ed p171 ---> ]

iti hi śāriputra bodhisatvenêmān pañcatriṃśato buddhān pramukhān kṛtvā sarvatathāgatânugatair manasikāraiḥ pāpaśuddhiḥ kāryā |

tasyâivaṃ sarvapāpaviśuddhasya tatra ca buddhā bhagavanto mukhāny upadarśayanti satvavimokṣârtham eva |

nānāvyañjanâkāram upadarśayanti vibhrāntabālapṛthagjanānāṃ paripācanāhetoḥ ||

pe ||

na śakyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhanikāyair āpattikaukṛtyasthānaṃ viśodhayituṃ yad bodhisatvas teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ nāmadheyadhāraṇaparikīrtanena rātriṃdivaṃ triskandhakadharmaparyāyapravartanenâpattikaukṛtyān niḥsarati samādhiṃ ca pratilabhate ||

ukto vidūṣaṇâsamudācāraḥ |

pratipakṣasamudācārôcyate |

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.