Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Luận tạng
Śikṣāsamuccaya (bản khác)
- Tác giả
- Śāntideva
- Thông tin
- GRETILCC BY-NC-SA 4.0
Śāntideva: Śikṣāsamuccaya
śikṣāsamuccayaḥ |
dānapāramitā nāma prathamaḥ paricchedaḥ ||
namaḥ sarvabuddhabodhisatvebhyaḥ ||
yasyâśraveṇa narakâdi mahāprapātadāhâdiduṣkham
anubhūtam abhūd bhavadbhiḥ |
tīvraṃ punaḥ punar anantam aśāntacittais tac chrotum ādaram udārataraṃ bhajadhvam ||
śrutvā ... pāpaṃ anuddhatâtmā pūrvârjitaṃ ca vipulaṃ kṣapayaty aśeṣam |
aprāptapūrvam api saukhyam avāpnuvanti hāniṃ sukhāc ca na kadācid api prayānti ||
sambodhisatvasukham uttamam akṣaya ... apy asamasaṃpadam āpnuvanti |
tad dharmaratnam atidurlabham apy alabdhaṃ labdhakṣaṇāḥ
śṛṇvata sâdaram ucyamānam ||
āyāntu ca tribhuvanâikahitasya vākyaṃ śrotuṃ prasannamanasaḥ
suranāgasatvāḥ |
gandharvayakṣagaruḍâsurakinnarêndrāḥ pretâdayaḥ
śravaṇajātatṛṣaḥ saharṣāḥ ||
sugatān sasutān sadharmakāyān praṇipatyâdarato 'khilāṃś ca vandyān |
sugatâtmajasamvarâvatāraṃ kathayiṣyāmi
samuccitârthavākyaiḥ ||
na ca kiñcid apūrvam atra vācyaṃ na ca saṃgranthanakauśalaṃ mamâsti |
atâiva na me parârthayatnaḥ svamano bhāvayituṃ mamêdam
iṣṭam ||
mama tāvad anena yāti vṛddhiṃ kuśalaṃ bhāvayituṃ prasādavegaḥ |
yadi matsamadhātur eva paśyed aparo 'py enam ato 'pi sârthako 'yam ||
[ bendall ed p2 ---> ]
kṣaṇasampad iyaṃ sudurlabhā pratilabdhā puruṣârthasādhanī |
yadi nâtra vici-
[ cambridge ms f2a ---> ]
ntyate hitaṃ punar apy eṣa samāgamaḥ kutaḥ ||
yathôktam āryagaṇḍavyūhasūtre |
āryajayôṣmâyatanavimokṣe ||
durlabhâṣṭākṣaṇanirvṛttir durlabho manuṣyapratilambho durlabhā kṣaṇasaṃpatviśuddhir durlabho buddhôtpādo |
durlabhâvikalêndriyatā |
durlabho buddhadharmaśravo |
durlabhaṃ satpuruṣasamavadhānaṃ |
durlabhāni bhūtakalyāṇamitrāṇi |
durlabho bhūtanayânuśāsany- upasaṃhāraḥ |
durlabhaṃ samyagjīvitaṃ |
durlabhaḥ saddharme tadanukūlaḥ prayatno manuṣyalokae iti ||
tad evaṃvidhaṃ samāgamam āsādya saṃvṛtiparamârthataḥ
suviditasaṃsāraduṣkhasyôpaśamanasukhâbhilāṣiṇo buddhagotrânubhāvāt tu yasya mahāsatvasyâivaṃ pratyavekṣôtpadyate ||
yadā mama pareṣāṃ ca bhayaṃ duṣkhaṃ ca na priyaṃ |
tadâtmanaḥ ko viśeṣo yat taṃ rakṣāmi nêtaram |
iti tenâtmanaḥ satvadhātoś ca ||
duṣkhântaṃ karttukāmena sukhântaṃ gantum icchatā |
śraddhāmūlaṃ dṛḍhīkṛtya bodhau kāryā matir dṛḍhā ||
uktaṃ hi ratnôlkādhāraṇyām ||
śraddhayamānu jinān jinadharmmān śraddhayate cari buddhasutānām |
bodhi anuttara śraddhayamāno jāyati cittaṃ mahāpuruṣāṇām ||
śraddha purogatamātṛjanetrī pālikavarddhika sarvaguṇānām |
[ bendall ed p3 ---> ]
kāṃkṣavinodani oghapratāraṇi |
śraddhanidarśani
[ cambridge ms f2b ---> ]
kṣemapurasya ||
śraddhânāvilacittaprasādo mānavivarjitagauravamūlā |
śraddha nidhānadhanaṃ caraṇâgraṃ pāṇi yathā
śubhasaṃgrahamūlam ||
śraddha pramodakarī parityāge |
śraddha praharṣakarī jinadharmme |
śraddha viśeṣakarī guṇajñāne |
daiśika prāpaṇi buddhagatī ye ||
indriyatīkṣṇaprabhāsvaratāyai |
śraddhabalaṃ avimardanatāyai |
niśrayakleśâdharṣikatāyai |
aiṣikā śraddha svayaṃbhuguṇānām ||
śraddhâsaṅgatasaṅgasukheṣu akṣaṇavarjitâikakṣaṇâgram |
śraddhâtikramu mārapathasya |
darśikôttamamokṣapathasya ||
vījam apūtiku hetuguṇānāṃ |
śraddha virohaṇi bodhidrumasya |
varddhani jñānaviśeṣasukhānāṃ |
śraddha nidarśika
sarvajinānāṃ ||
ye sada śraddha sagauravabuddhe |
te tu na śīla na śikṣa tyajanti |
ye tu na śīla na śikṣa tyajantī |
te guṇavāṃ stutaye [[doubt]]
guṇavantaḥ ||
ye sada śraddha sagauravadharmme |
te jinadharmmâtṛptaśṛṇontī [[doubt]] ||
ye jinadharmm atṛptaśṛṇontī |
teṣv adhimukti acintiyadharmme ||
ye sada śraddha sagauravasaṃghe |
te 'vivarttika saṃghaprasannāḥ ||
ye 'vivarttika saṃghaprasannās te 'vivarttika śraddhabalātaḥ |
[ bendall ed p4 ---> ]
ye 'vivarttika śraddhabalāto |
indriyatīkṣṇaprabhāsvara teṣām ||
indriyatīkṣṇaprabhāsvara yeṣām tehi vivarjita pāpakamitrāḥ |
[ cambridge ms f3a ---> ]
yehi vivarjita pāpakamitrāḥ dhārmmikamitraparigraha teṣām ||
dhārmikamitraparigraha yeṣām |
te vipulaṃ kuśalôpacinvanti |
ye vipulaṃ kuśalôpacinontī hetubalôpagatāya mahâtmā ||
hetubalôpagatāya mahâtmā |
teṣôdāradhimuktiviśeṣāḥ |
yeṣôdāradhimuktiviśeṣās te sadâdhiṣṭhita sarvajinebhiḥ ||
ye sadâdhiṣṭhita sarvajinebhis teṣûpapadyati bodhayi cittam |
yeṣûpapadyati bodhayi cittaṃ te 'bhiyukta maharṣiguṇeṣu ||
ye 'bhiyukta maharṣiguṇeṣu jātayabuddhakule 'nujātāḥ |
jātaya buddhakule 'nujātās te samayogâyogavimuktāḥ ||
ye samayogâyogavimuktāḥ |
āśaya teṣa prasādaviśuddhaḥ ||
āśayu yeṣa prasādaviśuddhaḥ teṣâdhyāśayûttamaśreṣṭhaḥ |
yeṣâdhyāśayûttamaśreṣṭhas te sada pāramitāsu caranti ||
ye sada pāramitāsu carantī te pratipannêho mahayāne |
ye pratipannêho mahayāne te pratipattitu pūjayi buddhān ||
ye pratipattitu pūjayi buddhān teṣu anusmṛti buddhâbhedyā |
yeṣu anusmṛti buddhâbhedyā |
te sada paśyiya cintiya buddhān ||
ye sada paśyiya cintiya buddhān |
teṣa na jātu na tiṣṭhati buddhaḥ ||
yeṣa na jātu na tiṣṭhati buddhaḥ teṣa na jātu rahāyati dharmmaḥ |
[ bendall ed p5 ---> ]
yeṣa na jātu rahāyati dharmaḥ te sada dhiṣṭhita sarvajinebhir |
ityā- [ cambridge ms f3b ---> ]
diśraddhāmūlo guṇavistaro 'nantas tatrôktaḥ |
tat parisamāpya saṃkṣepataḥ punar āha |
durllabhasatvapṛthagjanakāyā |
ye imi śraddadhîdṛśi dharmmān |
ye tu śubhôpacitāḥ kṛtapuṇyās te imi śraddadhi hetubalena ||
yo daśakṣetrarajôpamasatvān kalpam upasthihi sarvasukhena |
nôta tu tādṛśu puṇyaviśeṣo yādṛśa śraddadhato imi dharmmān ||
iti |
tathâryadaśadharmasūtre 'pi deśitaṃ ||
śraddhā hi paramaṃ yānaṃ yena niryānti nāyakāḥ |
tasmād buddhânuśāritvaṃ bhajeta matimān naraḥ ||
aśrāddhasya manuṣyasya śuklo dharmo na rohati |
vījānām agnidagdhānām aṅkuro harito yathā ||
iti |
atâivâryalalitavistarasūtre prativeditaṃ |
śraddhāyām ānanda yogaḥ karaṇīyêdaṃ tathāgato vijñapayatîti ||
tathā siṃhaparipṛcchāyāṃ |
śraddhayā |
kṣaṇam akṣaṇaṃ varjayatîty uktam ||
tad evaṃ |
śraddhāmūlaṃ dṛḍhīkṛtya bodhicittaṃ dṛḍhaṃ kartavyaṃ sarvapuṇyasaṃgrahatvāt tad yathâryasiṃhaparipṛcchāyāṃ |
siṃhena rājakumāreṇa bhagavān pṛṣtaḥ ||
saṃgrahaḥ sarvadharmāṇāṃ |
karmaṇā kena jāyate |
priyaś ca bhoti satvānāṃ-
[ cambridge ms f4a ---> ]
yatra yatrôpapadyate ||
bhagavān āha |
sarvasatvapramokṣāya cittaṃ bodhāya nāmayet |
eṣa saṃgraha dharmāṇāṃ bhavate tena ca priyaḥ ||
iti |
tathâryagaṇḍavyūhasūtre 'pi varṇitaṃ |
bodhicittaṃ hi kulaputra vījabhūtaṃ sarvabuddhadharmā-
[ bendall ed p6 ---> ]
ṇāṃ |
kṣetrabhūtaṃ sarvajagacchukladharmavirohaṇatayā |
dharaṇibhūtaṃ sarvalokapratiśaraṇatayā yāvat pitṛbhūtaṃ sarvabodhisatvârakṣaṇatayā ||
peyālaṃ ||
vaiśravaṇabhūtaṃ sarvadāridryasaṃchedanatayā |
cintāmaṇirājabhūtaṃ sarvârthasaṃsādhanatayā |
bhadraghaṭabhūtaṃ sarvâbhiprāyaparipūraṇatayā |
śaktibhūtaṃ kleśaśatruvijayāya |
dharmabhūtaṃ yoniśo manaskārasaṃchedanatayā |
khaḍgabhūtaṃ kleśaśiraḥprapātanatayā |
kuṭhārabhūtaṃ duṣkhavṛkṣasaṃchedanatayā |
praharaṇabhūtaṃ sarvôpadravaparitrāṇatayā |
vaḍisabhūtaṃ saṃsārajalacarâbhyuddharaṇatayā |
vātamaṇḍalībhūtaṃ sarvâvaraṇanivaraṇatṛnavikiraṇatayā |
uddānabhūtaṃ sarvabodhisatvacaryāpraṇidhānasaṃgrahaṇatayā |
caityabhūtaṃ sadevamānuṣâsurasya lokasya |
iti hi kulaputra bodhicittam ebhiś cânyaiś câpramāṇair guṇaviśeṣaiḥ samanvāgatam iti ||
kathaṃ punar jñāyate |
pṛthagjanasyâpi bodhicittam utpadyate |
na vāṅmā-
[ cambridge ms f4b ---> ]
tram etad iti |
anekasūtrântadarśanāt ||
yathā tāvad āryavimalakīrttinirdeśe nirdiṣṭaṃ |
sumerusamāṃ satkāyadṛṣṭim utpādya bodhicittam utpadyate |
tataś ca buddhadharmā virohantîti ||
ratnakaraṇḍasūtrāc ca pṛthagjano 'pi bodhisatvêti jñāyate ||
yathôktaṃ |
tad yathâpi nāma mañjuśrīḥ aṇḍakoṣaprakṣipto 'pi
kalaviṅkapoto |
asaṃbhinnâṇḍâniśkrāntaḥ koṣāt kalaviṅkarutam eva muñcati ||
evam eva mañjuśrīḥ avidyâṇḍakoṣaprakṣipto 'pi bodhisatvo |
asaṃbhinnâtmadṛṣṭir aniṣkrāntas traidhātukād buddharutam
eva muñcati |
yad idaṃ śūnyatānimittâpraṇihitarutam eva ||
sarvadharmapravṛttinirdeśe 'pi kathitaṃ |
jayamateś ca bodhisatvasya pṛthivī vidāram adāt |
sa kālagato mahānirayaṃ prāpatad iti |
sa hi śūnyatāṃ nâdhimuktavān śūnyatāvādini ca pratighaṃ kṛtavān ||
[ bendall ed p7 ---> ]
niyatâniyatâvatāramudrāsūtre 'py ākhyātaṃ ||
katamaḥ paśurathagatiko bodhisatvaḥ |
tad yathā |
kaścit puruṣaḥ pañcabuddhakṣetraparamâṇurajaḥsamān
lokadhātūn abhikramitukāmaḥ syāt |
sa paśuratham abhiruhya mārgaṃ pratipadyate sa cireṇa dīrgheṇâdhvanā yojanaśataṃ gacchet |
sa tatra mahatyā vātamaṇḍalyā paścāt khalu pu-
[ cambridge ms f5a ---> ]
nar aśītiṃ yojanasahasrāṇi pratyākṛṣya pratyudāvartyêti |
tat kiṃ śaknuyāt sa puruṣas tān lokadhātūn paśurathenâtikramitum |
yāvad anabhilāpyânabhilāpyair api kalpair ekam api lokadhātum
atikramitum |
āha |
nô hîdaṃ bhagavan |
bhagavān āha |
evam eva mañjuśrīḥ yaḥ kaścid bodhicittam utpādya mahāyānaṃ |
na dhārayati |
na paṭhati |
śrāvakayānīyān sevate |
taiś ca sārddhaṃ saṃstavaṃ karoti |
śrāvakayānaṃ ca paṭhati svâdhyāyati mīmāṃsate paribudhyate 'rthāṃś ca pāṭhayati yāvad bodhayati |
sa tena dhanvaprajño bhavati so 'nuttarajñānamārgāt
pratyākṛṣyate pratyudāvarttyate |
yad api tasya bodhisatvasya bodhibhāvanâtaḥ prajñêndriyaṃ prajñācakṣuḥ tad api tasya dhanvīkriyate pratihanyate |
śrayaṃ paśurathagatiko bodhisatvêti ||
tad evam eṣā śūnyatânadhimuktir mahāyānânabhiratiś câsaṃpūrṇâdhimukticittacaryasyâpi prāyo na saṃdṛśyate |
prāg evâdhimātrâdhimukticaryasya bodhisatvasya |
sa hi ratnameghe |
sarvabālacaritavipattisamatikrāntaḥ paṭhyate 'saṃkhyeyasamādhidhāraṇīvimokṣâbhijñāvidyāvikrīdito | anantadharmârāmaratinirāmiṣâparântakalpakoṭyanābhoganirvikalpaprītivegâlokapratilabdhaś câprameyakalpakoṭīniyutaśatasahasraparamamahāyānaprasthānavicitrabhāvanāsaṃpūrṇa parârthapratipattiniryāṇa puṇyajñānasaṃbhārâbhinihārâbhinirvṛttiḥ pūrvayogaśatasahasrasamṛddhaś ca
paṭhyate |
athâitan neyârthaṃ |
kasmād anye bodhicittôtpādakâsyāṃ bhūmau nêṣyante |
na câtrêcchayā kiñcid viśeṣacihnaṃ nītârthaṃ karttuṃ labhyate |
adhimātrâdhimukticaryâdharmatā vacanāc ca gamyate |
yathā madhyamṛduprakārâpy adhimukticaryâsty evêti ||
asya punas tathāgataguhyasūtrasya ko 'bhiprāyo |
yad uktaṃ |
[ bendall ed p8 ---> ]
kasya bhagavan bodhicittôtpādaḥ |
āha |
yasya mahārājâdhyāśayo 'vikopitaḥ |
āha |
kasya bhagavann adhyāśayo 'vikopitaḥ |
āha |
yasya mahārāja mahākaruṇôtpādaḥ |
āha |
kasya bhagavan mahākaruṇôtpādaḥ |
āha |
yasya mahārāja sarvasatvâparityāgaḥ |
āha |
kathaṃ bhagavan satvâparityaktā bhavanti |
āha |
yadā mahārājâtmasaukhyaṃ parityaktaṃ bhavatîti |
bodhicittamātrâsantuṣṭānāṃ karuṇâbhilāṣasaṃjanârtham
idam uktaṃ |
yathā na te tathāgataśāsane pravrajitā yeṣāṃ nâsti tyāgêti |
evam ihânyabodhicittanindā draṣṭavyā na tu bodhicittam anyathā
nôtpadyatae eva ||
yathā daśadharmakasūtre deśitaṃ |
iha kulaputra bodhisatvo gotrasthaḥ sann anutpāditabodhicittaḥ
tathāgatena vā tathāgataśrāvakeṇa vā saṃcodyamānaḥ
saṃvedyamānaḥ samādāpyamāno 'nuttarāyāṃ samyaksambodhau
[ cambridge ms f6a ---> ]
bodhicittam utpādayatîdaṃ prathamaṃ kāraṇaṃ bodhicittôtpādāya |
saṃbodher vā bodhicittasya vā varṇaṃ bhāṣyamāṇaṃ śrutvânuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayatîdaṃ dvitīyaṃ kāraṇaṃ |
sa satvā ... naśaraṇān advīpān dṛṣṭvā kāruṇyacittam upasthāpya
yāvad anuttarāyāṃ samyaksambodhau cittam utpādayatîdaṃ tṛtīyaṃ kāraṇaṃ bodhicittôtpādāya |
sa tathāgatasya sarvâkāraparipūrṇatāṃ dṛṣṭvā prītim
utpādyânuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādayatîdaṃ caturthaṃ kāraṇam iti |
tac ca bodhicittaṃ dvividhaṃ bodhipraṇidhicittaṃ ca
bodhiprasthāna cittaṃ ca |
yathâryagaṇḍavyūhasūtre bhāṣitaṃ |
durlabhāḥ kulaputra te satvāḥ sarvaloke ye 'nuttarasyāṃ samyaksaṃbodhau cittaṃ praṇidadhati |
tato 'pi durlabhatamās te satvā ye 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim
abhisaṃprasthitêti |
tatra bodhipraṇidhicittaṃ |
mayā buddhena bhavitavyam iti cittaṃ praṇidhānād utpannaṃ bhavati |
śūraṅgamasūtre 'pi |
śāṭhyôtpāditasyâpi bodhicittasya buddhatvahetutvâbhidhānāt |
kaḥ punar vādaḥ kiñcid eva kuśalaṃ kṛtvā |
yathôktaṃ bhadrakalpikasūtre |
ghoṣadatto nāma
[ bendall ed p9 ---> ]
tathāgato yatra nakṣatrarājena tathāgatena
prathamaṃ bodhicittam utpāditaṃ tāmbūlapatraṃ dattvā
gopālakabhūtena |
evaṃ vidyutpradīpo nāma tathāgato yatra yaśasā tathāgatena
prathamaṃ bodhicittam utpāditaṃ daśikāṃ dattvā
tantravāyabhūtena |
evam anantaprabho nāma tathāgato yatrârciṣmatā tathāgatena
prathamaṃ bodhicittam utpāditaṃ tṛṇapradīpaṃ dattvā
nagarâvalambakabhūtena |
evaṃ dṛḍhavikramo nāma tathāgato yatra duṣpradharṣeṇa
tathāgatena prathamaṃ bodhicittam utpāditaṃ dattakāṣṭhaṃ dattvā kāṣṭhahārakabhūtenêty ādi ||
caryâvikale 'pi ca bodhicitte nâvamanyatā karttavyā |
tasyâpy anantasaṃsārasukhaprasavanatvāt |
yathâryamaitreyavimokṣe varṇitaṃ |
tad yathâpi nāma kulaputra cittam api vajraratnaṃ sarvaprativiśiṣṭaṃ suvarṇâlaṃkāram abhibhavati |
vajraratnanāma ca na vijahāti |
sarvadāridryaṃ vinivarttayati |
evam eva kulaputrâśayapratipattibhinnam api sarvajñatācittôtpādavajraratnaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaguṇasuvarṇâlaṃkāram abhibhavati bodhisattvanāma ca na vijahāti |
sarvasaṃsāradāridryaṃ vinivarttayatîti |
itaś ca vinâpi caryayā bodhicittam upakārakam iti jñātavyaṃ |
yenâpararājâvavādakasūtre kathitaṃ |
yasmāc ca tvaṃ mahārāja bahukṛtyo bahukaraṇīyaḥ |
[ cambridge ms f7a ---> ]
asahaḥ sarveṇa sarvaḥ sarvathā sarvaṃ sarvadā dānapāramitāyāṃ śikṣituṃ |
evaṃ yāvat prajñāpāramitāyāṃ śikṣituṃ |
tasmāt tarhi tvaṃ mahārājâivam eva samyaksambodhichandaṃ śraddhāṃ tra ... praṇidhiṃ ca gacchann api tiṣṭhann api
niṣaṇṇo 'pi śayāno 'pi jāgrad api bhuñjāno 'pi |
pivann api |
satatasamitam anusmara |
manasikuru bhāvaya |
sarvabuddhabodhisatvapratyekabuddhâryaśrāvakapṛthagjanānām
ātmanaś câtītânāgatapratyutpannāni sarvakuśalamūlāny abhisaṃkṣipya tulayitvā piṇḍayitvânumodasvâgrayânumodanayā
yāvad ākāśasamatayā nirvāṇasamatayânumodasvânumodya ca
sarvabuddhabodhisatvapratyeka-
[ bendall ed p10 ---> ]
buddhâryaśrāvakāṇāṃ pūjākarmaṇe niryātaya |
niryātya ca sarvasatvasādhāraṇāni kuru |
tataḥ sarvasatvānāṃ yāvat sarvajñātapratilambhāya
sarvabuddhadharmaparipūraṇāya dine dine traikālyam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayâivaṃ khalu tvaṃ mahārāja pratipannaḥ
san rājyaṃ kārayiṣyasi rājyakṛtyāni ca na hāyayiṣyasi
bodhisaṃbhārāṃś ca paripūrayiṣyasîti ||
atrâiva câsya vipākôktaḥ |
sa khalu punas tvaṃ mahārāja tasya samyaksaṃbodhicittakuśalamūlakarmaṇo-
[ cambridge ms f7b ---> ]
vipākenânekaśatakṛtvo deveṣûpapanno 'bhūḥ |
anekaśatakṛtvo manuṣyeṣûpapanno 'bhūḥ |
sarvāsu ca devamanuṣyôpapattiṣv ādhipatyam eva kārayasi |
na ca tāvat tava mahārāja tasya samyaksaṃbodhicittasya
kuśalakarmaṇônatvaṃ vâpūrṇatvaṃ vā prajñāyate |
api ca mahārājâikam api samyaksaṃbodhicittaṃ sarvasattvôttāraṇârambaṇatvāt sarvasatvâmocanârambaṇatvāt
sarvasatvasamāśvāsanârambaṇatvāt sarvasatvaparinirvāṇârambaṇatvād aprameyâsaṃkhyeyakuśalôpacayam |
kaḥ punar vādo yâivaṃ bahulīkarotîti ||
etac ca bodhicittaṃ rūpakāyadarśanôtpannaṃ |
tatra pūrvâvadāne paṭhyate |
evaṃ tāvat praṇidhibodhicittaṃ veditavyaṃ |
idaṃ tu vaktavyaṃ kim abhūmipraviṣṭhasyâpi
bodhisatvasamvarâdhikāro 'sti na vêti |
astîti veditavyaṃ ākāśagarbhasūtre lābhasatkārârthaṃ mūlâpattiśravaṇāt |
daśabhūmikasūtre tu prathamāyāṃ bhūmau darśitaṃ |
na ca kañcit satkārāṃ kasyacit sakāśāt pratikāṃkṣaty anyatra
mayâivâiṣāṃ sarvasatvānāṃ sarvôpakaraṇabāhulyam
upanāmayitavyam iti |
tathā câha |
pramuditāyāṃ bodhisatvabhūmau suvyavasthito bhavaty acalanayo-
[ cambridge ms f8a ---> ]
ge
... ti |
punaś côktaṃ |
tathāga-
[ bendall ed p11 ---> ]
tavaṃśaniyato bhavati saṃbodhiparāyaṇêti |
ākāśagarbhasūtre tv āha |
śrāvakayānam evâsya na bhavati prāg eva mahāyānam iti |
tathâryôgraparipṛcchāyāṃ mātsaryaparyavanaddhasyâpi
śikṣāpadāni prajñaptāni |
pramuditāyāṃ tu paṭhyate |
ātmasaṃjñâpagamāc câsyâtmasneho na bhavati |
kutaḥ |
punaḥ sarvôpakaraṇasnehêti |
tathā mastakâdidānam apy atrâsyôktaṃ ||
evam ādi sūtreṣu bhūmipraviṣṭasyâpi śikṣāprajñaptir dṛśyate |
yatra vâsāmānyena bodhisatvam adhikṛtyôpadeśas tatrâbhyāsayogyatayā pratiṣedhavākyena vâdikarmikabodhisatvena na
śikṣitavyaṃ bhaved etat |
ubhayâsaṃbhave tu sarvatra śikṣitavyaṃ |
tatrâpy ekasyāṃ śikṣāyāṃ śikṣaṇāyām aśaktasyêtaraśikṣânabhyāsādanâpattiḥ ||
āryâkṣayamatisūtre 'py evam avocat |
dānakāle śīlôpasaṃhārasyâpekṣêti vistaraḥ |
na câtra śithilena bhavitavyaṃ na ca śeṣāsu na samudāgacchati |
yathābalaṃ yathābhajamānam iti daśabhūmikasūtre vacanāt |
ayaṃ ca saṃvaraḥ strīṇām api mṛdukleśānāṃ bodhyabhilāṣacittānāṃ labhyate |
uktaṃ hi bodhisatvaprātimokṣe |
caturbhiḥ śāriputra dharmaiḥ
[ cambridge ms f8b ---> ]
samanvāgatāḥ bodhisatvāḥ
satyavādino bhavantîty ārabhyâha |
iha śāriputra kulaputro vā kuladuhitā vânuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādyârabdhavīryo viharati
kuśaladharmaparyeṣaṇāyêty ārabhya sarvôpadeśaḥ ||
saṃvaragrahaṇaṃ ca bodhisatvaśikṣāpadâbhyāsaparamasya
sāṃvarikasyântikāt kartavyaṃ |
evaṃ-
[ bendall ed p12 ---> ]
hy asya śikṣâtikrame tīvram apatrāpyaṃ guruvisaṃvādanabhayaṃ côtpadyate |
tatra cânābhogataḥ premagauravasiddhir ity eṣa
sāmānyasaṃvaradharmaḥ |
atâiva bodhisatvāḥ tathāgatānāṃ purataḥ śikṣāṇām anyatamaśikṣāniṣpattikāmāḥ samādānaṃ kurvanti |
tasya ca kalyāṇamitrasyâbhāve daśadigavasthitabuddhabodhisatvâbhimukhībhāvabhāvanayā saṃvaro grāhyaḥ saṃvaram
ātmabalaṃ ca tulayitvā |
anyathā tu sarvabuddhabodhisatvāḥ sadevakaś ca loko visaṃvāditaḥ syāt |
saddharmasmṛtyupasthānasūtre hi kiñcin mātraṃ cintayitvâpy adadataḥ pretagatir uktā pratijñātaṃ câdadato narakagatiḥ |
kiṃ punar anuttaram artham akhilasya jagataḥ pratijñāyâsaṃpādayataḥ |
atâivôktaṃ dharmasaṃgītisūtre |
satyagurukeṇa kulaputra bodhisatvena bhavitavyaṃ |
satyasaṃgītiḥ kulaputra dharmasaṃgī-
[ cambridge ms f9a ---> ]
tiḥ |
tatra kulaputra katamat satyaṃ yad bodhisatvo 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya tac cittaṃ jīvitahetor api na
parityajati na satveṣu vipratipadyate |
idaṃ bodhisatvasya satyaṃ ||
yat punar bodhisatvo 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam utpādya
paścāt tac cittaṃ parityajati satveṣu vipratipadyate 'yaṃ bodhisatvasya pratikṛṣṭo mṛṣāvādêti |
āryasāgaramatisūtre 'pi deśitaṃ |
syād yathâpi nāma sāgaramate rājā vā rājamātro vā sarvaṃ nāgarakaṃ janaṃ śvo bhaktenôpanimantryôpekṣako bhaven nânnapānaṃ samudānayet satyaṃ sarvajanakāyaṃ visaṃvādayet |
tatra te 'nnapānabhojanam alabhamānôccagghantaḥ prakrāmeyuḥ |
evam eva sāgaramate yo bodhisatvaḥ sarvasatvān āśvāsyâtīrṇatāraṇāyâmuktamocanāyânāśvastâśvāsanāya yāvan na
bāhuśrutye 'bhiyogaṃ karoti nâpi tato 'nyeṣu bodhipakṣyakuśalamūleṣu dharmeṣu |
ayaṃ bodhisatvo visaṃvādayati
[ bendall ed p13 ---> ]
sadevakaṃ lokaṃ |
evaṃ ca taṃ pūrvabuddhadarśinyo devatôccagghanti vivādayanti |
durlabhās te yajñasvāmino ye mahāyajñaṃ pratijñāyôttārayanti |
tasmāt tarhi sāgaramate na sā bodhisatvena vāg bhāṣitavyā yayā
sadevamānu-
[ cambridge ms f9a ---> ]
ṣâsuraṃ lokaṃ visaṃvādayet ||
punar aparaṃ sāgaramate bodhisatvaḥ kenacid evâdhīṣṭo bhavati dharmeṣv arthakaraṇīyeṣu |
tatra bodhisatvena vāg bhāṣitā bhavati yāvad ātmaparityāgo 'pi
bodhisatvena kartavyo bhavet tatra na punaḥ sa satvo visaṃvādayitavyêti |
tasmāt svabalânurūpeṇâikam api kuśalamūlaṃ samādāya
rakṣitavyaṃ |
yathôktam āryakṣitigarbhasūtre |
ebhir daśabhiḥ kuśalaiḥ karmapathair buddhatvaṃ |
na punar yo 'ntaśâikam api yāvajjīvaṃ kuśalaṃ karmapathaṃ na
rakṣati atha ca punar evaṃ vadati |
ahaṃ mahāyāniko 'haṃ cânuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ paryeṣāmîti |
sa pudgalaḥ paramakuhako mahāmṛṣāvādikaḥ sarveṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ purato visaṃvādako lokasyôcchedavādī
sa mūḍhaḥ kālaṃ kurute vinipātagāmī bhavatîti |
yāvat kālaṃ ca śaknoti tāvat kālaṃ kuśalaṃ samādāya
vartitavyaṃ ||
etac ca bhaiṣajyaguruvaiḍūryaprabhasūtre draṣṭavyaṃ |
yas tu mahāsatvâivaṃ śrutvâpi bodhisatvacaryāduṣkaratām
api prajñayâvagāhyôtsahatae eva sakaladuṣkhitajanaparitrāṇadhuram avavoḍhuṃ tena vandanapūjanapāpadeśanapuṇyânumodanabuddhâdhyeṣaṇayācanabodhipariṇāmanaṃ kṛtvā
kalyāṇamitram abhyetya ta-
[ cambridge ms f10a ---> ] duktânuvādena svayaṃ vā vaktavyaṃ |
samanvāharâcāryâham evaṃ nāmêty uktvā |
yathâryamañjuśrībuddhakṣetraguṇavyūhâlaṅkārasūtre
bhagavatā mañjuśriyā pūrvajanmâvadāne caryôpetaṃ bodhicittam
utpāditaṃ tathôtpādayitavyaṃ |
evaṃ hi tenôktaṃ ||
yāvatī prathamā koṭiḥ saṃsārasyântavarjitā |
tāvat satvahitârthāya cariṣyāmy amitāṃ carim ||
[ bendall ed p14 ---> ]
utpādayāma saṃbodhau cittaṃ nāthasya saṃmukham |
nimantraye jagat sarvaṃ dāridryān mocitâsmi tat ||
vyāpādakhilacittaṃ vêrṣyāmātsaryam eva vā |
adyâgre na kariṣyāmi bodhiṃ prāpsyāmi yāvatā |
brahmacaryaṃ cariṣyāmi kāmāṃs tyakṣyāmi pāpakān ||
buddhānām anuśikṣiṣye śīlasaṃvarasaṃyame |
nâhaṃ tvaritarūpeṇa bodhiṃ prāptum ihôtsahe ||
parântakoṭiṃ sthāsyāmi satvasyâikasya kāraṇāt |
kṣetraṃ viśodhayiṣyāmi aprameyam acintiyam ||
nāmadheyaṃ kariṣyāmi daśa dikṣu ca viśrutaṃ |
kāyavākkarmaṇī câhaṃ śodhayiṣyāmi sarvaśaḥ ||
śodhayiṣye manaskarma karma karttâsmi nâśubham |
iti ||
na câtra sārvakālikāt saṃvaragrahaṇāj janmântarâpattiśaṅkā kartavyâtrâiva sūtre 'kṣobhyapraṇidhānânujñānād evaṃ hy uktaṃ |
yathā tenâkṣobhyeṇa tathāgatena pūrvaṃ bodhisatvabhū-
[ cambridge ms f10b ---> ]
tenâivaṃ vāg bhāṣitā |
visaṃvāditā me buddhā bhagavanto bhaveyur yadi sarvasyāṃ jātau na
pravrajeyam iti |
ekā jātiḥ prayatnena saṃśodhyā vibudhâtmanā |
anyās tu jātīr ābodheḥ sâiva saṃśodhayiṣyatîty ukteḥ ||
evaṃ śāriputra bodhisatvenâkṣobhyasya tathāgatasya
anuśikṣitavyaṃ |
evaṃ śikṣamāṇaḥ śāriputra bodhisatvo mahāsatvaḥ sarvasyāṃ jātau pravrajaty utpādād vā tathāgatānām anutpādād vâvaśyaṃ gṛhâvāsān niṣkrāmati |
tat kasya hetoḥ |
paramo hy ayaṃ śāriputra lābho yad uta gṛhâvāsān niṣkramaṇam iti |
yāvat |
bhāryāputraduhitṛtṛṣṇā câsya na bhavatîti |
yathā janmântareṣv ayaṃ doṣo na bhavati tathâtrâiva
vakṣyamāṇam ity āstāṃ tāvad etat ||
[ bendall ed p15 ---> ]
tad evaṃ samāttasaṃvarasya sāmānyam āpattilakṣaṇam ucyate |
yenâpattilakṣaṇena yuktaṃ vastu svayam apy utprekṣya pariharen na câpattipratirūpakeṣv anāpattipratirūpakeṣu ca saṃmuhyeta |
bodhisatvaḥ sarvasatvānāṃ varttamānânāgatasarvaduṣkhadaurmanasyôpaśamāya varttamānânāgatasukhasaumanasyôtpādāya
ca niḥśāṭhyataḥ kāyavāṅmanaḥparākramaiḥ prayatnaṃ karoti |
yadi tu tatpratyayasāmagrīṃ nânveṣate tadanantarāya
pratikārāya na ghaṭate 'lpaduṣkhadaurmanasyaṃ bahuduṣkhadaurmanasyapratikārabhūtaṃ nôtpādayati |
mahârthasiddhyarthaṃ câlpârthahāniṃ na karoti kṣaṇam apy upekṣate |
sâpattiko bhavati |
saṃkṣepato 'nāpattiḥ svaśaktyaviśayeṣu kāryeṣu tatra
niṣphalatayā śikṣyāprajñaptyabhāvāt |
prakṛtisâvadyatayā tv anyad gṛhyatae eva |
yatra svaśaktyagocare 'pi tyāgasāmarthyād āpattiḥ syāt tan na
cintyaṃ |
sāmānyapāpadeśanā na ... vāt tu tato muktiḥ ||
etat samāsato bodhisatvaśikṣāśarīraṃ |
vistaratas tv apramāṇakalpâparyavasānanirdeśaṃ |
athavā saṃkṣepato dve bodhisatvasyâpattī |
yathā śaktiyuktâyuktam asamīkṣyârabhate |
nivṛttaḥ samīkṣa-
[ cambridge ms f11a ---> ]
te sâpattiko bhavati |
nirūpya yathârham atikrāmaty antaśaś caṇḍāladāsenâpi
coditaḥ sâpattiko bhavati |
kutaḥ ||
etad adhyāśayasaṃcodanasūtre vacanāt |
api tu maitreya caturbhiḥ kāraṇaiḥ pratibhānaṃ sarvabuddhabhāṣi ... bhiḥ |
iha maitreya pratibhānaṃ satyôpasaṃhitaṃ bhavati |
nâsatyôpasaṃhitaṃ dharmôpasaṃhitaṃ bhavati na
adharmôpasaṃhitaṃ |
kleśahāyakaṃ bhavati na kleśavivarddhakaṃ |
nirvāṇaguṇânuśaṃsasandarśakaṃ bhavati na saṃsāraguṇânuśaṃsasandarśakaṃ |
ebhiś caturbhiḥ peyālaṃ |
yasya kasyacin maitreyâibhiś caturbhiḥ kāraṇaiḥ pratibhānaṃ pratibhāti pratibhāsyati vā |
tatra śrāddhaiḥ kulaputraiḥ kuladuhitṛbhir vā buddhasaṃjñôtpādayitavyā śāstṛsaṃjñāṃ kṛtvā |
sa dharmaḥ śrotavyaḥ |
tat kasya hetoḥ |
yat kiñcin maitreya subhāṣitaṃ sarvaṃ tad buddhabhāṣitaṃ |
tatra maitreya yêmāni pratibhānāni pratikṣipen nâitāni
buddhabhāṣitānîti |
teṣu câgauravam utpādayet pudgalavidveṣeṇa tena
sarvabuddhabhāṣitaṃ pratibhānaṃ pratikṣiptaṃ bhavati |
dharmaṃ pratikṣipya dharmavyasanasaṃvartanīyena karmaṇâpāyagāmī bhavati ||
[ bendall ed p16 ---> ]
yaḥ punar etad abhyāsârthaṃ vyutpāditam icchati |
tenâtra śikṣāsamuccaye tāvac caryāmukhamātraśikṣaṇârtham
abhiyogaḥ karaṇīyaḥ śikṣârambhasyâiva mahāphalatvāt |
yathôktaṃ praśāntaviniścayapratihāryasūtre |
yaś ca mañjuśrīr bodhisatvo gaṅgānadīvālikāsamebhyo buddhebhyaḥ pratyekaṃ sarvebhyo gaṃgānadīvālikāsamāni
buddhakṣetrāṇi vaśirājamahāmaṇiratnapratipūrṇāni kṛtvā
dahyād evaṃ dadaṅ gaṅgānadīvālikāsamān kalpān dānaṃ dadyād |
yo vânyo mañjuśrīr bodhisatvêmān evaṃrūpān dharmān
śrutvâikântena ga-
[ cambridge ms f11b ---> ]
tvā cittenâbhinirūpayed imeṣv evaṃrūpeṣu
dharmeṣu śikṣiṣyāmîti |
so 'śikṣito 'pi mañjuśrīr bodhisatvo 'syāṃ śikṣyāyāṃ chandiko vatataraṃ puṇyaṃ prasavati |
na tv eva tad dānam ayaṃ puṇyakriyāvastv iti |
tasmād evam anuśaṃsadarśinā bodhisatvena na kathaṃcin nivarttitavyaṃ |
yathâtrâivâha |
tatra mañjuśrīr ye trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamâṇurajaḥsamāḥ satva-s teṣām ekâikaḥ satvo rājā bhavej jambūdvīpâdhipatis te sarvae evaṃ ghoṣayeyuḥ |
yo mahāyānam udgrahiṣyati dhārayiṣyati vācayiṣyati paryavāpsyati
pravarttayiṣyati tasya nakhachedena māsaṃ pañcapalikena divasenâvatārayiṣyāmaḥ taṃ câitenâpakrameṇa jīvitād vyaparopayiṣyāmêti |
sacen mañjuśrīr bodhisatvâivam ucyamāno nô trasyati na saṃtrāsam
āpsyate 'ntaśâikacittôtpādenâpi na bibheti na viṣīdati na
vicikitsate |
uttari ca saddharmmaparigrahârtham abhiyujyate pāṭhasvâdhyāyâbhimukto viharati |
ayaṃ mañjuśrīr bodhisatvaś cittaśūro dānaśūraḥ
śīlaśūraḥ kṣāntiśūraḥ vīryaśūraḥ dhyānaśūraḥ
prajñāśūraḥ samādhiśūraḥ iti vaktavyaḥ ||
sacen mañjuśrīr bodhisatvaḥ teṣāṃ vadhakapuruṣāṇāṃ na
kupyati na ruṣyati na khila doṣacittam utpādayati |
sa mañjuśrīr bodhisatvo brahmasamêndrasamo 'kampyêti ||
itaś câgryakāle śikṣâdaro mahāphalavipākaḥ |
tathā hi candrapradīpasūtre |
[ bendall ed p17 ---> ]
buddhāna koṭīn ayutān upasthihe |
dattena pānena prasannacittaḥ |
chatraiḥ patākābhi ca dīpamālaiḥ |
kalpāna koṭyo yatha gaṅga-
[ cambridge ms f12a ---> ]
vālikāḥ ||
yaś câiva saddharme pralujyamāne |
nirudhyamāne sugatasya śāsane |
rātriṃ divaṃ eka careya śikṣām |
idan tataḥ puṇyaviśiṣṭa bhoti ||
tasmāt kartavyo 'trâdaraḥ ||
uktāni ca sūtrânteṣu bodhisatvaśikṣāpadāni |
yathôktam āryaratnameghe |
kathaṃ ca kulaputra bodhisatvā bodhisatvaśikṣāsaṃvarasaṃvṛtā bhavanti |
iha bodhisatvaḥ evaṃ vicārayati |
na prātimokṣasaṃvaramātrakeṇa mayā śakyam anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhuṃ |
kiṃ tarhi yānîmāni tathāgatena teṣu teṣu sūtrânteṣu
bodhisatvasamudācārā |
bodhisatvaśikṣāpadāni prajñaptāni teṣu teṣu mayā śikṣitavyam
iti vistaraḥ |
tasmād asmadvidhena mandabuddhinā durvijñeyo vistarôktatvād bodhisatvasya saṃvaraḥ |
tataḥ kiṃ yuktaṃ ||
marmasthānāny ato vidyād yenânāpattiko bhavet ||
katamāni ca tāni marmasthānāni yāni hi sūtrânteṣu mahāyānâbhiratānām arthāyôktāni |
yad uta |
ātmabhāvasya bhogānāṃ tryadhvavṛtteḥ śubhasya ca |
utsargaḥ sarvasatvebhyas tadrakṣā śuddhivardhanam ||
eṣa bodhisatvasaṃvarasaṃgrahaḥ |
yatra bodhisatvānām abhyāsaviśrāme 'py āpattayo vyavasthāpyante ||
yathôktaṃ bodhisatvaprātimokṣe |
yo bodhisatvena mārgaḥ parigṛhītaḥ sarvasatvānāṃ kṛtena
duṣkham upagāmī |
saced bodhisatvasya taṃ mārgaṃ parigṛhyâvasthitasyâpi
kalpakoṭer atyayenâikaṃ sukhacittam utpadyetântaśo niṣadya
cittam api |
tatra bodhisatvenâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ sarvasatvānām
ātyayikaṃ parigṛhyâitad api me varjayan niṣīdāmîti |
parigṛhyet tam [[doubt]] |
[ cambridge ms f12b ---> ]
api mañjuśrīr āha ||
pañcêmāni devaputrânantaryāṇi yair ānantaryaiḥ
samanvāgatā bodhisatvāḥ kṣipram anuttarāsamyaksaṃbodhim
abhisaṃbudhyate |
katamāni pañca |
yadā devaputra bodhisatvo 'dhyāśayaty anuttarāyāṃ samya-
[ bendall ed p18 ---> ]
ksaṃbodhau cittam utpādya nântarā śravakapratyekabuddhabhūmau cittam utpādayatîdaṃ devaputra prathamam
ānantaryaṃ |
sarvasvaparityāgitāyāṃ cittam utpādya nântarā
mātsaryacittena sārddhaṃ sa nyasatîdaṃ devaputra dvitīyam
ānantaryam |
sarvasatvā mayā trātavyêty evaṃ cittam utpādya nântarā
sīdatîdaṃ devaputra tṛtīyam ānantaryam |
anutpannâniruddhān sarvadharmān avabhotsyae ity evaṃ cittam
utpādya nântarā dṛṣṭigateṣu prapatatîdaṃ devaputra
caturtham ānantaryam |
ekakṣaṇasamāyuktayā prajñayā sarvadharmān avabhotsyae ity evaṃ cittam utpādya nântarā tiṣṭhati na viṣṭhīvati aprāptāyāṃ sarvajñatāyām idaṃ devaputra pañcamam ānantaryam iti ||
tasmād evam ātmabhāvabhogapuṇyānām aviratam utsargarakṣāśuddhivṛddhayo yathāyogaṃ bhāvanīyāḥ ||
tatra tāvad utsargârthaṃ parigrahadoṣabhāvanādvāreṇa
vairāgyam utpādayet tyāgânuśaṃsāṃś ca bhāvayet |
yathā tāvac candrapradīpasūtre |
adhyavasitā ye bālāḥ kāye 'smin pūtike samyag |
jīvite cañcale 'vaśye māyāsvapnanibhôpame ||
atiraudrāṇi karmāṇi kṛtvā mohavaśânugāḥ |
te yānti narakān ghorān mṛtyuyānagatâbudhā |
iti ||
tathânantamukhanirhāradhāraṇyām uktaṃ ||
ye kecit satvā na bhavanti vigrahāḥ parigrahas tatra nidānamūlam |
tasmāt tyajed yatra bhavet tṛṣṇā |
utsṛṣṭatṛṣṇasya hi dhāraṇī bhavet ||
bodhisatvaprātimokṣe kathitaṃ |
punar aparaṃ śāriputra bodhisatvaḥ sarvadharmeṣu
parakīyasaṃjñām utpādayati |
na kañcid bhāvam upādatte |
tat kasya hetoḥ |
upādānaṃ hi bhayam iti ||
āryôgradattaparipṛ-
[ bendall ed p19 ---> ]
cchāyām apy āha |
yad dattaṃ tan na bhūyo rakṣitavyaṃ |
yad gṛhe tad rakṣitavyaṃ |
yad dattaṃ tat tṛṣnākṣayāya |
yad gṛhe tat tṛṣṇāvarddhanaṃ |
yad dattaṃ tad aparigrahaṃ yad gṛhe tat saparigrahaṃ |
yad dattaṃ tad abhayaṃ yad gṛhe tat sabhayam |
yad dattaṃ tad bodhimārgôpastambhāya |
yad gṛhe tan mārôpastambhāya |
yad dattaṃ tad akṣayam |
yad gṛhe tat kṣayi |
yad dattaṃ tataḥ sukham yad gṛhe tadārabhya duṣkhaṃ |
yad dattaṃ tat kleśôtsargāya |
yad gṛhe tat kleśavarddhanam |
yad dattaṃ tan mahābhogatāyai | yad gṛhe na tan mahābhogatāyai |
yad dattaṃ tat satpuruṣakarma |
yad gṛhe tat kāpuruṣakarma |
yad dattaṃ tat satpuruṣacittagrahaṇāya |
yad gṛhe tat kāpuruṣacittagrahaṇāya |
yad dattaṃ tat sarvabuddhapraśastaṃ |
yad gṛhe tad bālajanapraśastam ||
yāvat sacet punar asya putre 'tiriktataraṃ premôtpadyate tathânyeṣu satveṣu tena tisṛbhiḥ paribhāṣaṇābhiḥ svacittaṃ paribhāṣitavyaṃ |
katamābhis tisṛbhiḥ |
samyakprayuktasya samacittasya bodhisatvasya bodhir na viṣamacittasya
bodhir na mithyāprayuktasya |
anānātvacāriṇo bodhisatvasya bodhir na nānātvacāriṇaḥ |
ābhis tisṛbhiḥ paribhāṣaṇābhiḥ svacittaṃ paribhāṣya anyatre 'mitrasaṃjñôtpādayitavyâmitraṃ hy etan mama |
na maitraṃ |
yo 'ham asyârthāya buddhaprajñaptāśikṣāyôddhuratād gatvâsmin putre 'tiriktataraṃ premôtpādayāmi |
na tathânyeṣu satveṣu |
tena tathā tathā cittam utpādayitavyaṃ yathā yathâsya
sarvasatveṣu putrapremânugatā maitry- utpadyate |
ātmakṣemânu ... maitry- utpadyate |
evaṃ cânena yoniśaḥ pratyavekṣitavyaṃ |
anyatâiṣâgata |
anyato 'haṃ |
sarvasatvâpi mama putrâbhūvan |
ahaṃ ca sarvasatvānāṃ putro 'bhūvam |
nêha saṃvidyate kaścit kasyacit ... paro vā |
yāvad evaṃ hi gṛhapate |
gṛhiṇā bodhisatvena na kasmiṃścid vastuni mamatvaṃ parigraho vā kartavyaḥ |
nâdhyavasānaṃ |
na niyatiḥ na tṛṣṇânuśayaḥ kartavyaḥ |
sacet punar gṛhapate gṛhiṇaṃ bodhisatvaṃ yācanakôpasaṃkramya
kiñcid eva vastu yāceta |
saced asya vastv aparityaktaṃ bhavet |
nâivaṃ cittaṃ nidhyāpayitavyaṃ |
yady aham etad vastu parityajeyaṃ yadi vā na parityajeyam avaśyaṃ mamâitena vastunā vinābhāvo bhaviṣyati |
akāmakena maraṇam upa-
[ bendall ed p20 ---> ]
gantavyaṃ bhaviṣyati |
etac ca vastu māṃ tyakṣyati ahaṃ câinaṃ tyakṣyāmi |
etac ca vastu parityajyâhaṃ āttasāraḥ kālaṃ kariṣyāmi etac ca parityaktaṃ na me maraṇakāle cittaṃ paryādāya sthāsyati |
etac ca me maraṇakāle prītiṃ prāmodyam avipratisāritāṃ ca
janayiṣyati |
sacet punar evam api samanvāharan śaknuyāt tad vastu parityaktum |
tena sa yācanakaś catasṛbhiḥ saṃjñaptibhiḥ saṃjñapayitavyaḥ |
katamābhiś catasṛbhiḥ |
durbalas tāvad asmy aparipakvakuśalamūlaḥ |
ādikarmiko mahāyāne |
na cittasya vaśī parityāgāya |
sôpādānadṛṣṭiko 'smi |
ahaṃkāramamakāra-
[ cambridge ms f14a ---> ]
sthitaḥ |
kṣamasva satpuruṣa |
mā paritāpsīs tathâhaṃ kariṣyāmi tathā pratipatsye |
tathā vīryam ārapsye |
yathâinaṃ ca tavâbhiprāyaṃ paripūrayiṣyāmi
sarvasatvānāṃ cêti |
evaṃ khalu gṛhapate |
tena yācanakaḥ saṃjñapayitavyaḥ |
etac ca saṃjñapanam upari doṣaparihārāyôktaṃ |
mā bhūd bodhisatvasya tatrâprasādo bodhisatve vā yācanakasyêti |
na tu mātsaryam evaṃ anavadyaṃ bhavati kutsitaṃ cêdaṃ bhagavatā bodhisatvānāṃ ||
yathâha bodhisatvaprātimokṣe |
catvārême śāriputra dharmā bodhisatvānāṃ na saṃvidyante |
katame catvāraḥ |
śāṭhyaṃ bodhisatvānāṃ na saṃvidyate |
mātsaryaṃ bodhisatvānāṃ na saṃvidyate |
īrṣyāpaiśunyaṃ bodhisatvānāṃ na saṃvidyate |
nâhaṃ śakto 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhum iti |
līnaṃ cittaṃ bodhisatvānāṃ na saṃvidyate |
yasyême śāriputra catvāro dharmāḥ saṃvidyante sa paṇḍita.ir jñātavyaḥ |
kuhako vatâyaṃ |
lapako vatâyaṃ |
naṣṭadharmo vatâyaṃ |
saṃkleśadharmo vatâyaṃ lokâmiṣaguruko vatâyaṃ bhaktacoḍakaparamo vatâyam iti |
tathā cittaśūrāḥ khalu punaḥ śāriputra bodhisatvā bhavanti |
yāvat svahastaparityāgī bhavati pādaparityāgī |
nāsāparityāgī |
śīrṣaparityāgī |
aṅgapratyaṅgaparityāgī |
putraparityāgī |
duhitṛparityāgī |
bhāryāparityāgī |
ratiparityāgī |
parivāraparityāgī |
cittaparityāgī |
sukhaparityāgī |
gṛhaparityāgī |
vastuparityāgī |
deśaparityāgī ratnaparityāgī |
sarvasvaparityāgîti ||
[ bendall ed p21 ---> ]
evaṃ nārāyaṇaparipṛcchāyām apy uktaṃ |
na tad vastûpādātavyaṃ yasmin
[ cambridge ms f14b ---> ]
vastuni nâsya tyāgacittam
utpadyate |
na tyāgabuddhiḥ krameta |
na sa parigrahaḥ parigrahītavyo yasmin parigrahe nôtsarjanacittam
utpādayen na sa parivārôpādātavyo yasmin yācanakair yācyamānasya parigrahabuddhir utpadyate |
na tad rājyam upādātavyaṃ na te bhogā na tad ratnam
upādātavyaṃ yāvan na tat kiñcid vastûpādātavyaṃ |
yasmin vastuni bodhisatvasyâparityāgabuddhir utpadyate ||
api tu khalu punaḥ kulaputra bodhisatvena mahāsatvenâivaṃ cittam
utpādayitavyaṃ |
ayaṃ mamâtmabhāvaḥ sarvasatvebhyaḥ parityaktaḥ utsṛṣṭaḥ |
prāg eva bāhyāni vastūni yasya yasya satvasya yena yena yad yat
kāryaṃ bhaviṣyati tasmai tasmai tad dāsyāmi satsaṃvidyamānaṃ hastaṃ hastârthikebhyo dāsyāmi pādaṃ pādârthikebhyo netraṃ netrârthikebhyo dāsyāmi |
māṃsaṃ māṃsârthikebhyaḥ śoṇitaṃ śoṇitârthikebhyo majjānaṃ majjârthikebhyo 'ṅgapratyaṅgāny aṅgapratyaṅgârthikebhyaḥ śiraḥ śirorthikebhyaḥ parityakṣyāmi |
kaḥ punar vādo bāhyeṣu vastuṣu yad uta dhanadhānyajātarūparajataratnâbharaṇahayagajarathavāhanagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīpattanadāsīdāsakarmakarapauruṣeyaputraduhitṛparivāreṣu |
api tu khalu punar yasya yasya yena yena yad yat kāryaṃ bhaviṣyati
tasmai tasmai satvāya tat tad deyaṃ saṃvidyamānaṃ dāsyāmi |
aśocann avipratisārī avipākapratikāṅkṣī parityakṣyāmi |
anapekṣo dāsyāmi satvânugrahāya satvakāruṇyena
satvânukampayā teṣām eva satvānāṃ saṃgrahāya |
yathā me 'mī satvāḥ saṃ-
[ cambridge ms f15a ---> ]
gṛhītā bodhiprāptasya
dharmajānakāḥ syur iti |
peyālaṃ ||
tad yathâpi nāma kula-putra bhaiṣajyavṛkṣasya mūlato vā
hriyamāṇasya gaṇḍataḥ śākhātaḥ tvaktaḥ patrato vā hriyamāṇasya
puṣpataḥ phalataḥ sārato vā hriyamāṇasya nâivaṃ bhavati
vikalpo |
mūlato me hriyate yāvat sārato me hriyatae iti ||
api tu khalu punar avikalpâiva hīnamadhyôtkṛṣṭānāṃ satvānāṃ vyādhīn apanayati |
evam eva kulaputra bodhisatvena mahāsatvenâsmiṃś cāturmahābhautike ātmabhāve bhaiṣajyasaṃjñôtpādayitavyā
yeṣāṃ yeṣāṃ satvānāṃ yena yenârthaḥ tat tad eva me
harantu hastaṃ hastârthinaḥ pādaṃ pādârthinêti pūrvavat ||
āryâkṣayamatisūtre 'pi deśitaṃ |
ayam eva mayā kāyaḥ sarvasatvānāṃ kiṃkaraṇīyeṣu
kṣapayitavyaḥ |
tad yathâpi nāmêmāni bāhyāni catvāri mahābhūtāni
pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuś ca
[ bendall ed p22 ---> ]
nānāsukhair nānāparyāyair nānârambaṇair nānôpakaraṇair nānāparibhogaiḥ satvānāṃ nānôpabhogaṃ gacchanti |
evam evâham imaṃ kāyaṃ caturmahābhūtasamucchrayaṃ nānāsukhair nānāparyāyair nānârambaṇair nānôpakaraṇair nānāparibhogair vistareṇa sarvasatvānām
upabhogyaṃ kariṣyāmîti |
sêmam arthavaśaṃ saṃpaśyan kāyaduṣkhatāṃ ca pratyavekṣate
kāyaduṣkhatayā ca na parikhidyate satvâvekṣayêti ||
āryavajradhvajasūtre 'py āha ||
iti hi bodhisatvâtmānaṃ sarvasatveṣu niryātayan sarvakuśalamūlôpakāritvena sarvasatvānāṃ kuśalamūlaiḥ samanvā-
[ cambridge ms f15b ---> ]
haran
pradīpasamam ātmānaṃ sarvasatveṣûpanayan sukhasamam
ātmānaṃ sarvasatveṣv adhitiṣṭhan |
dharmakukṣisamam ātmānaṃ sarvajagati saṃdhārayan ālokasamam
ātmānaṃ sarvasatveṣv anugacchan jagatpratiṣṭhāpanasamam
ātmānaṃ saṃpaśyan |
kuśalamūlapratyayabhūtam ātmānaṃ sarvajagaty anugacchan |
mitrasamam ātmānaṃ sarvasatveṣu niyojayamāno 'nuttarasukhamārgasamam ātmānaṃ sarvasatveṣu saṃdarśayamānaḥ anuttarasukhôpadhānasamam ātmānaṃ sarvasatveṣu pariśodhamānaḥ
sūryasamam ātmānaṃ sarvajagati samīkurvāṇaḥ |
evaṃdharmôpetam ātmānaṃ sarvasatveṣu prayacchan |
yathākāmakaraṇīyavaśyam ātmānaṃ sarvaloke saṃpaśyann agracaityā bhaviṣyāmaḥ ... sarvajagatsthityātmānaṃ saṃpaśyan |
samacittatāṃ sarvajagati niṣpādayan |
sarvôpakaraṇatīrtham ātmānaṃ saṃpaśyan |
sarvalokasukhadātāram ātmānaṃ pratyavekṣamāṇaḥ |
sarvajagato dānapatim ātmānam adhimucyamānaḥ sarvalokajñānasamam ātmānaṃ kurvāṇaḥ bodhisatvacaryāprayuktam ātmānaṃ saṃjanayamānaḥ |
yathāvāditathākāritvenâtmānaṃ niyojayamānaḥ |
sarvajñatāsannāhasannadham ātmānaṃ pratyavekṣamāṇaḥ |
pūrvanimantritaṃ cittam anupālayamānaḥ |
pratipattau câtmānaṃ sthāpayamāno bo-
[ bendall ed p23 ---> ]
dhisatvatyāgacittatāṃ manasi kurvāṇôdyānabhūtam ātmānaṃ sarvasatveṣu saṃpaśyan |
dharmaratibhūtam ātmānaṃ sarvalokeṣv ādarśayamānaḥ
[ cambridge ms f16a ---> ]
saumanasyadātāram ātmānaṃ sarvasatvānām adhitiṣṭhan |
anantaprītisaṃjananam ātmānaṃ sarvajagato niryātayamānaḥ
sarvaśukladharmāya dvārabhūtam ātmānaṃ sarvaloke
saṃdhārayamānaḥ |
buddhabodhidātāram ātmānaṃ sarvasatvānāṃ praṇidadhat |
pitṛsamam ātmānaṃ sarvaprajāyāṃ niyojayamānaḥ |
sarvôpakaraṇâvaikalyâdhikaraṇam ātmānaṃ sarvasatvadhātau
pratiṣṭhāpayamānaḥ ||
iti hi bodhisatvâtmānam upasthāyakatvāya dadānaḥ yācanakeṣu
nīcamanasikāracitto bhūmyâstaraṇâdhiṣṭhānacetā dharaṇisamasarvaduṣkhasahanamanasikārapravṛttaḥ sarvasatvôpasthānâklāntamānasaprayukto bālajanaduṣkṛtasthiraḥ
sthāvarâdhivāsanajātyaḥ asthitaḥ kuśalamūlâbhiyuktaḥ
aprayuktasarvalokadhātûpasthānaḥ karṇo nāsā saṃparityajan
yācanakebhyôpasaṃkrāntebhyo bodhisatvacaryôpāttatathāgatakulakulīnasaṃbhūtacittaḥ sarvabodhisatvânusmaraṇavihāraprasṛto 'sārāt sarvatrailokyāt sa ... tyavekṣamāṇaḥ
svaśarīrânadhyavasitasantānaḥ aniketasarvabuddhadharmânusmṛtivihāry- asārāc charīrāt sārâdānâbhiprāyêti hi
bodhisatvo jihvāṃ yācitaḥ samāno ma ... vātā premaṇīyayā
maitryôpacāravitatayā bhadre siṃhâsane rājârhe niṣādya
taṃ yācanakam abhibhāṣate dṛṣṭaḥ |
ariṣṭacitto bhūtvâkṣatacitto 'nupahatacitto mahâtman salā ... ci-
[ cambridge ms f16b ---> ]
tto buddhavaṃśasaṃbhūtacitto 'lulitasantānacitto mahāsthāmabalâdhāno 'nadhyavasitaśarīracitto 'nabhiniviṣṭavacanacitto jānumaṇḍalapraṣṭhitakāyo bhūtvā svakān mukhāj jihvā ... yācanakasya sarvaśarīram
adhīnaṃ kṛtvā vācaṃ pramuñcan snigdhāṃ mṛdvīṃ premaṇīyāṃ maitryôpacārāṃ |
gṛhāṇa tvaṃ mama jihvāṃ yathā kāmakaraṇīyāṃ kuru |
tathā kuru yathā tvaṃ prīto bhavasi
[ bendall ed p24 ---> ]
prītamānasâtmanā
pramudito hṛṣṭaḥ prītisaumanasyajātêti sa śiraḥ parityajan
sarvadharmâgraśiraḥ paramajñānam avataran
sarvasatvaparitrāṇa śirobodhi ... gacchan sarvajagadagryaśiraḥ anupamajñānam abhilaṣan sarvadikchiraḥ prāptuṃ jñānarājam
adhimucyamāno 'nuttarasarvadharmâiśvaryaśīrṣatāṃ paripūrayitukāmo 'nantayācanakaprītiparisphuṭacetā |
iti hi bodhisatvo hastapādān parityajan yācanakebhyaḥ
śraddhāhastaprayuktenânugraha cāritreṇa
bodhisatvasiṃhavikramatyāgapratatapāṇinā vyavasargâbhiratena
hastapādaparityāgena mahāpratiṣṭhānakramatalavyatihāreṇa
bodhisatvacaryâdhyavasāyena vedanânupahatatayā
dānaprasādaśaktyā vimalacittôtpādasaṃvaro niṣparyavasthānajñā-
[ cambridge ms f17a ---> ]
nadharmaśarīrâchinnâbhinnâluptakāyasaṃjñaḥ anīcacittaḥ sarvamārakarmâkalyāṇamitrôpastabdhavṛṃhitacetāḥ sarvabodhisatvasaṃvarṇitâikatyāganiryāṇêti hi bodhisatvaḥ svaśarīram ākṣipya rudhiram
anuprayacchan yācanakebhyaḥ praharṣitabodhicitto |
bodhisatvacaryâbhilaṣitacitto 'paryāttaveditacittaḥ sarvayācanakâbhilaṣitacittaḥ sarvapratigrāhakâvidviṣṭacittaḥ
sarvabodhisatvatyāgapratipatpratipanno 'nivarttyayā
prītiprasrabdhyā svaśarīrânapekṣacittaḥ svaśarīrād rudhiram
anuprayacchan jñānâyatanamahāyānaprasṛtacetā mahāyānâvinaṣṭamanêṣṭamanās tuṣṭamanāḥ prītamanāḥ
muditamanā maitry-manāḥ sukhamanāḥ prasannamanāḥ pramuditaprītisaumanasyajāto majjāmāṃsaṃ svaśarīrāt parityajan
yācanakebhyaḥ kalyāṇatyāgayā |
yācakâbhilaṣitayā vācā tān yācakān abhilapan |
gṛhṇantu bhavanto mama śarīrān majjāmāṃsaṃ yathā
kāmakaruṇāyā tulyaprītivivarddhanena tyāgacittena |
bodhisatvavijñagaṇaniṣevitena mahākuśalamūlena loka-
[ bendall ed p25 ---> ]
malâpakarṣitena pravareṇâdhyāśayena |
sarvabodhisatvasamatôpāttair mahādānârambhair manasâkāṅkṣitaiḥ sarvayācakair ananutāpyacittair dānavastubhiḥ
apratyavekṣitena karmavipākapratyayena sarvalokadhātvavimukhayā
sarvabuddhakṣetrâlaṃkāravyūhapūjayā sarvajagadabhimukhayā
karuṇāparitrāṇatayā |
sarvabuddhabodhyabhimukhayā |
daśabala ...
[ cambridge ms f17b ---> ]
cāraṇayâtītânāgatapratyutpannasarvabodhisatvâbhimukhayâikakuśalamūlaparicaryayā sarvavaiśāradyâbhimukhenârṣabhasiṃhanādanadanena tryadhvâbhimukhena |
sarvâdhvasamatājñānena ... lokâbhimukhenâparântakoṭīgatakalpavyavasāyena bodhisatvapraṇidhānenâparitrasyanâbhimukhenâkhedacittôtpādena bodhisatvaḥ svahṛdayaṃ parityajan
yācanakebhyo dānavaśaśikṣitacittaḥ pāramitāniṣpādanacittaḥ
sarvabodhisatvadānânuddhatasupratiṣṭhitacittaḥ |
adhiṣṭhānasarvayācanakapratimānanacittaḥ |
adhyāśayaṃ pariśodhayamānaḥ |
sarvajagatparipācananidānaṃ mahāpraṇidhānaṃ pratipadyamāno bodhisatvacaryāyāṃ saṃvasamānaḥ sarvajñatāsaṃbhāraṃ saṃbharamāṇaḥ praṇidhim ariñcan so 'tra yakṛtbukkāphupphuṣaṃ yācakebhyaḥ parityajan yācanakâbhiprasannayā dṛṣṭyā
prasannaprītyākārair netrair bodhisatvaniryātena premṇâvyutthitamanasikāreṇa tyāgenâsārāt kāyāt
supratyavekṣitena sārâdānacittena śmaśānaparyantena
kāyânusmṛtimanasikāreṇa vṛkaśṛgālaśvabhakṣyaṃ śarīraṃ pratyavekṣamāṇaḥ parabhaktimanasikṛtayā |
śarīrânityatayâpaviddhaśarīreṇa parabhaktacetanena evaṃ dharmamanasikāraprayukto bodhisatvas tān yācanakān animiṣaṃ prekṣamāṇâivaṃ cittam utpādayati |
yadi câham etadyācanakasyâitaccharīrād antraṃ yakṛtbukkāphuṣphuṣaṃ dadyāṃ |
yadi vā na dadyāṃ |
āyuḥkṣayaparyante nâiṣo-
[ cambridge ms f18a ---> ]
nityaḥ śmaśānaparyavasāna-
[ bendall ed p26 ---> ]
iti |
sâivaṃ manasikārasaṃtoṣitena santānenâivaṃ dharmajñānenâśayena kalyāṇamitrasaṃjñâdhiṣṭhitena yācanakadarśanenâsārāt kāyāt sāram ādātukāmo dharmakāmatayā svamāṃsān nakhaṃ parityajann eva tatkuśalamūlaṃ pariṇāmayatîty ātmabhāvôtsargaṃ kṛtvā ||
bhogapuṇyôtsargo 'py atrâivôkteḥ |
iti hi bodhisatvo nānādakṣiṇīyapratigrāhakeṣv anyânyapudgaladigāgateṣv aprameyakṛpaṇavanīpakeṣu
bodhisatvaśravâgateṣu bodhisatvaśabdaṃ śrutvâgateṣu
bodhisatvapratyayâvakāśagateṣu bodhisatvadānapūrvaṃ praṇidhānaśruteṣu |
bodhisatvapraṇidhānacittanimantriteṣu |
sarvatyāgamanasâbhilaṣiteṣu tṛptayācanakapratimānanācetanâgatayācanakakṣamāpaṇacetano |
mayâiva tatra diśaṃ gatvā yūyaṃ pratimānayitavyâbhaviṣyata yena yuṣmākam āgamanaklamo na syāt |
evaṃ samṛddhapraṇipātena kṣamayati sarvayācanakān kṣamayitvā
snāpayitvā viśrāmitaśarīrān kṛtvā tebhyo yadṛcchayôpakaraṇaṃ pratipādayati |
yad idaṃ maṇirathān jambudvīpakalyāṇakanyāratnaparipūrṇān
yad idaṃ suvarṇarathān janapadaviśuddhakanyāratnaparipūrṇān |
yad idaṃ vaiḍūryarathān vânukulagītavādyasaṃpravāditaparipūrṇān |
evaṃ sphaṭikarathān sumukhasuveśadhārisvalaṃkṛtarūpān
apratikūladarśanacaturakanyāratnaparipūrṇān iti |
tathâtrâiva deśitaṃ maṇirathān vā dadānaḥ sarvaratnajālasaṃchannān ājāneyahastyupetān |
[ cambridge ms f18b ---> ]
savāhanān |
candanarathān dadāno ratnacakrarathyaprayuktān ratnasiṃhâsanapratiṣṭhitān yāvan nānāratnachatrasaṃchannavyūhān
ratnavitānavitatasaṃchannān dhvajapatākâlaṃkṛtacaturdi-
[ bendall ed p27 ---> ]
kkān
nānāgandhavidhūpita ... sāragandhânulepânuliptān |
sarvapuṣpavyūhâvakīrṇān kanyāśatasahasraratnasūtraprakarṣitān abhrāntagamanān abhrântasamavāhanaprayuktān |
yāvad apratikūlamanojñapravātagandhān suduhitṛputravacanôpacāraprayuktān |
vividhagandhacūrṇasambhṛtakṛtôpacārān iti ||
punar atrâivâha |
ātmānaṃ ca sarvasatvānāṃ niryātayann upasthānaṃ vā
sarvabuddhānām upādadāno rājyaṃ vā parityajan paṭabhedakaṃ vā nagararājadhānīṃ sarvâlaṃkārabhūṣitāṃ yathârhaṃ vā yācanakeṣu sarvaparivāraṃ parityajan putraduhitṛbhāryāṃ vā dadāno yācanakebhyaḥ sarvagṛhaṃ vâpasṛjan |
yāvat sarvôpabhogaparibhogān vā dadānaḥ |
evaṃ pānadānaṃ rasadānam api bodhisatvo dadāno vividhān
kalyāṇān udārān viśuddhān avikalāṃs tiktāṃl lavaṇān
kaṭakān kaṣāyān nānārasâgrôpetān susnigdhān vividharasavidhinôpetān dhātukṣobhaṇasamatāsthāpanān cittaśarīrabalôpastambhanān prītiprasādaprāmodyakalpatājananān |
yāvat sarvaparôpakramapratiṣedhakān sarvavyādhisamanârogyasaṃjananān |
evaṃ vastradānaṃ puṣpadānaṃ gandhadānaṃ vilepanadānaṃ mālyadānaṃ |
śayanadānam āvāsadānam apāśrayadānaṃ pradīpadānaṃ ca |
glānapratyayabhaiṣajya-
[ cambridge ms f18b ---> ]
pariṣkārān bodhisatvo 'nuprayacchan
yāvan nānābhājanāni vividhasaṃbhārāṇy anekakāṃsyapātrīr aprameyasaṃbhārôpacitā hiraṇyasuvarṇarūpyacūrṇaparipūrṇās tāni buddhebhyo bhagavadbhyo dadāno 'cintyadakṣiṇīyâdhimuktacetā bodhisatvaratnebhyo vā dadānaḥ |
kalyāṇamitrasudurlabhacittôtpādenâryasaṃghāya vā dadānaḥ |
buddhaśāsanôpastambhāya pudgalāya vā dadānaḥ |
śrāvakapratyekabuddhebhyo vâryaguṇasuprasannacittatayā
mātāpitṛbhyāṃ dadāno |
guruśuśrūṣôpasthānacittatayâcāryagurudakṣiṇīyebhyo vā
dadānas tatra tatra gurusaṃbhārâvavādaśikṣaṇaprayuktaḥ |
aśanavasanaṃ vā kṛpaṇavanīpakayācanakebhyo dadānaḥ |
sarvasatvâpratihatacakṣur maitrīparibhāvitacittatayā |
peyālaṃ ||
iti hi bodhisatvo hastyājāneyān dadānaḥ
saptâṅgasupratiṣṭhitān |
ṣaṣṭihā-
[ bendall ed p28 ---> ]
yanān ṣaḍgantrôpetān padmavarṇān mukhaviśuddhān
suvarṇâlaṃkārān hemajālapraticchannaśarīrān nānāratnavicitrâlaṃkārajālaśuṇḍaprakṣiptavyūhān suvarṇakalyāṇān
kalyāṇacārudarśanān |
aklāntayojanasahasragamanôpacārān aśvâjāneyān vā dadānaḥ |
sukhavāhanasukhaśarīrôpetān anujavasaṃpannāṃś caturdiggamanâhārajavôpetān ārohasaṃpannān divyakalyāṇacārusadṛśasarvavibhūṣaṇôpetān | sa tān dadānaḥ parityajan gauraveṇa gurujanebhyaḥ kalyāṇamitramātāpitṛbhyaḥ kṛpaṇavanīpakayācanakebhyaḥ sarvajagatpratigrāhakabhyo muktacittayā dadāno |
nâgṛhītacittatayâvasṛjan mahākaruṇāparisphuṭena
santānena mahātyāgaparimāṇabo-
[ cambridge ms f19b ---> ]
dhisatvaguneṣu pratipadyamāno 'bhijātabodhisatvâdhyāśayān pariśodhayamāno yāvad iti hi
bodhisatvâsanadānaṃ dadānaḥ parityajan rājabhadrâsanāni
vaiḍūryapādakāni siṃhapratiṣṭhitāni suvarṇasūtraratnajālavitānāny anekacīvarasparśôpetaprajñaptāni sarvasāragandhavāsitôpacārāṇi vicitramaṇirājasamucchritadhvajāny anekaratnakoṭīniyutaśatasahasrâlaṃkāravyūhāni
hemajālavitānavitatāni suvarṇakiṅkiṇījālasaṃghaṭitamanojñanādanirghoṣaśabdāni mahāntyâsanāny abhyudgato dviddhacakṣurdaśanāny ekachatramahāpṛthivy-anuśāsananiṣadanâbhiṣiktāni |
sarvarājyâiśvaryâdhipateyaniyataniṣadyâpratihatacakraśāsanânuśāsanasarvarājâdhipateye pravarttate |
evaṃ yāvad iti hi bodhisatvaś chatrāṇi dadānaḥ parityajan
mahāratnavyūhapratimaṇḍitāni ratnadaṇḍāni kiṅkiṇījālasaṃchannāni |
ratnasūtrakarṇakaṇṭhâva-
[ bendall ed p29 ---> ]
līvināmitavaiḍūryamaṇihārâbhipralambitāni nandīghoṣamanojñaśabdôpacārāṇi hemajālâbhyantaraviśuddhachadanāni ratnaśalākâlaṃkāraśatasahasravitatāni ratnakoṣasandhāritāny agurucandanāny ekasāravaragandhakoṭīniyutaśatasahasravidhūpitavāsitôpacārāṇi
jāmbunadaprabhāsvaraśuddhāni |
tādṛśānāṃ chatrāṇām anekakoṭīniyutaśatasahasrâlaṃkārāṇāṃ tadatiriktāni câsaṃkhyeyakoṭīniyutaśatasahasrâlaṃkārāṇy anapekṣacitto dadānaḥ parityajann avasṛjann anuprayacchan saṃmukhībhūtebhyo vā satvasārebhyo nirvṛtānāṃ vā tathāgatānāṃ caityâlaṃkārāya |
dharmaparyeṣṭaye bodhisatvakalyāṇamitre-
[ cambridge ms f20a ---> ]
bhyo vâbhijātabodhisatvadharmabhāṇakebhyo vā mātāpitṛbhyāṃ vā saṃgharatne vā
sarvabuddhaśāsane vā yāvat sarvapratigrāhakebhyaḥ sâivaṃ tatkuśalamūlaṃ pariṇāmayati ||
yathā tāvat prathamāyām eva pariṇāmanāyāṃ sarvakuśalamūlaprastāveṣûpadiṣṭaṃ |
evaṃ praṇidhānam utpādayati |
katham etāni kuśalamūlāni sarvajagadupajīvyāny upakāribhūtāni
bhaveyur viśuddhadharmaparyavasānāni yena sarvasatvānām etaiḥ
kuśalamūlair narakâpāyapratiprasrabdhir bhavati |
tairyagyonikayāmalaukikād duṣkhaskandhān nivarttayeyuḥ |
sa tāni kuśalamūlāni pariṇāmayann evaṃ tatkuśalamūlaṃ pariṇāmayati |
anenâhaṃ kuśalamūlena sarvasatvānāṃ nayanaṃ bhaveyaṃ sarvaduṣkhaskandhavinivarttanāya |
sarvasatvānāṃ trāṇaṃ bhaveyaṃ sarvakleśaparimocanatayā |
sarvasatvānāṃ śaraṇaṃ bhaveyaṃ sarvabhayârakṣaṇatayā |
sarvasatvānāṃ gatir bhaveyaṃ sarvabhūmyanugamanatayā |
sarvasatvānāṃ parāyaṇaṃ bhaveyam
atyantayogakṣemapratilambhatayā |
sarvasatvānāṃ āloko bhaveyaṃ vitimirajñānasaṃdarśanatayā |
sarvasatvānāṃ ulkā bhaveyam
avidyātamoandhakāravinivarttanatayā |
sarvasatvānāṃ pradyoto bhaveyam
atyantaviśuddhipratiṣṭhāpanatayā |
sarvasatvānāṃ nāyako bhaveyam acintyadharmanayâvatāraṇatayā |
sarvasatvānāṃ pariṇāyako bhaveyam
anāvaraṇajñānaskandhôpanayanatayā |
peyālaṃ ||
tac câdhyāśayataḥ pariṇāmayati na vacanamātreṇa |
tac côdagracittaḥ pariṇāmayati |
hṛṣṭacittaḥ pariṇāmayati |
prasannacittaḥ pariṇāmayati |
pramu-
[ bendall ed p30 ---> ]
ditacittaḥ snigdhacittaḥ pariṇāmayati |
maitracittaḥ prema-
[ cambridge ms f20b ---> ]
cittaḥ anugrahacitto hitacittaḥ sukhacittaḥ
pariṇāmayati |
tac câivaṃ pariṇāmayati |
idaṃ mama kuśalamūlaṃ sarvasatvānāṃ gativiśuddhaye
saṃvarteta |
upapattiviśuddhaye saṃvartteta |
puṇyamāhātmyaviśuddhaye saṃvartteta |
anabhibhūtatāyāṃ saṃvartteta |
aparyādānatāyāṃ saṃvartteta |
durāsadacittatāyāṃ saṃvartteta |
smṛtyapramoṣatāyāṃ saṃvartteta |
gatimativiniścayatāyāṃ saṃvartteta |
buddhyapramāṇatāyāṃ saṃvartteta |
kāyakarmamanaskarmasarvaguṇâlaṃkāraparipūryāṃ saṃvartteta ||
anena me kuśalamūlena te sarvasatvāḥ sarvabuddhān ārāgayeyur ārāgayitvā ca mā virāgayeyuḥ |
teṣu ca buddheṣu bhagavatsu prasādam abhedyaṃ pratilabheran |
teṣāṃ ca tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānām antike
dharmadeśanāṃ śṛṇuyuḥ |
śrutvā ca sarvā vimatīr vinivarttayeyuḥ |
yathāśrutaṃ ca saṃdhārayeyuḥ |
sandhārayantaś ca pratipattyā saṃpādayeyuḥ |
tāṃś ca tathāgatān ārādhayeyuḥ |
cittakarmaṇyatāṃ ca pratilabheran |
anavadyāni karmāṇi samudānayeyuḥ |
mahatsu ca kuśalamūleṣv ātmānaṃ pratiṣṭhāpayeyur atyantaṃ ca
dāridryaṃ vinivarttayeyuḥ sapta dhanapratilambhāṃś ca
paripūrayeyuḥ sarvabuddhānāṃ cânuśikṣayeyuḥ
kalyāṇêndriyapratilambhaṃ câdhigaccheyuḥ |
udārâdhimuktisamatāṃ ca pariniṣpādayeyuḥ |
sarvajñajñāne câvakāśaṃ pratilabheran |
apratihatacakṣuṣmattāṃ ca sarvajagaty utpādayeyuḥ |
lakṣaṇâlaṃkṛtatāṃ ca kāyapratipūriṃ pratilabheran |
sarvaguṇâlaṅkāraṃ ca vākyaviśuddhiṃ pari-
[ cambridge ms f21a ---> ]
gṛhṇīyuḥ |
saṃvṛtêndriyatāṃ daśabalaprayuktāṃ cittakalyatāṃ samudānayeyuḥ |
ani-
[ bendall ed p31 ---> ]
ścitavihāratāṃ ca paripūrayeyuḥ |
yena ca sukhôpadhānena sarvabuddhāḥ samanvāgatās tatsukhôpadhānapratilabdhāḥ sarvasatvā bhaveyur iti ||
yathā ṣaṣṭhī pariṇāmanôktena vidhinā pariṇāmayati |
sarvasatvā |
jñānâhārād bhavantu asaṅgaprayuktacetasaḥ |
āhāraprajñâtāpino 'nadhyavasitâhārāḥ prītibhakṣānirāmiṣâhārā yāvat kāmatṛṣṇāvinivarttakāḥ |
sarvasatvāḥ dharmarasameghapravarṣakā bhavantu |
anuttaradharmaratiprīṇitasantānāḥ |
sarvasatvāḥ sarvarasâgrajihvā bhavantu rasanimittā grahītāraḥ sarvabuddhadharmacittanaprayuktāḥ avipannayānâgrayānôttamayānāḥ śīghrayānā mahāyānāḥ |
sarvasatvâtṛptadarśanā bhavantu buddhaprītipratilabdhāḥ |
sarvasatvāḥ sarvakalyāṇamitradarśanânupahatasantānā bhavantu | sarvasatvâgadabhaiṣajyarājôpadarśanā bhavantu |
sarvasatvāḥ kleśaviṣavinivarttakāḥ |
sarvasatvâdityamaṇḍalôdgatadarśanā bhavantu sarvasatvatamastimirapaṭalavidhamanatvāt ||
evam ātmānam upanidhāya svabhāvanânukūlyena paṭhitavyaṃ |
sarvasatvānām abhiruciradarśanatāyāṃ pariṇāmayāmi |
saumanasyadarśanatāyāṃ kalyāṇadarśanatāyāṃ pariṇāmayāmi |
abhilaṣitadarśanatāyāṃ praharṣitadarśanatāyāṃ daurmanasyâdarśanatāyāṃ buddhadarśanôpetāyāṃ pariṇāmayāmi ||
sarvasatvāḥ śīlagandhôpetā bhavantv anācchedyaśīlā bodhisatvapāramitāśīlā-
[ cambridge ms f21b ---> ]
ḥ ||
sarvasatvā dānavāsitā bhavantu sarvatyāgaparityāginaḥ |
sarvasatvāḥ kśāntivāsitā bhavantu akṣobhyacetanāpratilabdhāḥ |
sarvasatvā vīryavāsitā bhavantu mahāvīryayānasannaddhāḥ |
sarvasatvā dhyānavāsitā bhavantu pratyutpannabuddhasaṃmukhībhāvasthitāḥ samādhipratilabdhāḥ |
sarvasatvā bodhisatvapariṇāmanāvāsitā bhavantu sarvasatvāḥ
sarvaśukladharmavāsitā bhavantu sarvâkuśaladharmaprahīṇāḥ |
sarvasatvā divyaśayanapratilabdhā bhavantu mahājñānâdhigamāya |
sarvasatvâryaśayana-
[ bendall ed p32 ---> ]
pratilabdhā bhavantu |
niḥpṛthagjanabodhicittâvāsanatvāt sarvasatvāḥ
sukhaśayanapratilabdhā bhavantu |
sarvasaṃsārâvacaraduḥkhaparivarjanatvāt sarvasatvāḥ
kṣemaśayanapratilabdhā bhavantu dharmakāmasparśôpetāḥ |
sarvasatvāḥ pariśuddhabuddhakṣetrâvabhāsā bhavantu
guṇavāsasuprayuktâryâvāsaniketôccalitāḥ |
anuttarasarvabuddhâvāsâvirahitāḥ |
sarvasatvā buddhôpaniścayavihāriṇo bhavantu |
sarvasatvânantâlokā bhavantu sarvabuddhadharmeṣu sarvasatvâpratihatâvabhāsā bhavantu sarvadharmadhātvekaspharaṇāḥ |
sarvasatvârogyaśarīrā bhavantu tathāgatakāyapratilabdhāḥ |
sarvasatvā bhaiṣajyarājôpamā bhavantu
atyantâkalpanadharmāṇaḥ |
sarvasatvâpratihatabhaiṣajyastambhôpamā bhavantu
jagaccikitsāpratipannāḥ |
sarvasatvā rogaśalyaniruddhā bhavantu
sarvajñârogyapratilabdhāḥ |
sarvasatvāḥ saravjagadbhaiṣajyakuśalā bhavantu
yathâśayabhaiṣajyaprayogasaṃprayoktā-
[ cambridge ms f22a ---> ]
raḥ ||
sarvasattveṣu sarvarogavinivarttanāya pariṇāmayāmi |
sarvasattveṣv aparyantasthāmabalaśarīratāyāṃ pariṇāmayāmi |
sarvasatvānāṃ cakravāḍaparvatânavamardyakāyabalôpapattaye
pariṇāmayāmi |
sarvasatvānāṃ sarvabalôpastambhanâtṛptāyāṃ pariṇāmayāmi ||
sarvasatvâpramāṇabhājanā bhavantv ākāśadhātuvipulāḥ
smṛtîndriyôpetāḥ sarvalaukikalokôttarabhāṣasaṃgrahaṇād grahaṇasmṛtyasaṃpramūḍhāḥ |
sarvasatvāḥ kalyāṇaviśuddhibhāvanā bhavantu |
atītânāgatapratyutpannasarvabuddhabodhyabhedaprasādagrāhiṇaḥ |
sarvasatvā kāmaṅgamā bhavantu
sarvatragāminībuddhabhūmipratilabdhāḥ |
sarvasatvāḥ sarvasattveṣv apratihatacittā bhavantu |
sarvasatvânābhogasarvabuddhakṣetraparisphuṭagamanā bhavantu |
ekacittakṣaṇasarvadharmavikramāḥ |
sarvasatvāḥ śrāntâklāntasarvalokadhātugamanā bhavantu |
aviśrāmyamānamanomayakāyapratilabdhāḥ |
[ bendall ed p33 ---> ]
sarvasatvāḥ sukhagamanamuktā bhavantu
sarvabodhisatvacaryânupraveśinaḥ |
anena kuśalamūlena sarvasatvāḥ kalyāṇamitrâtyāgacittânutsṛṣṭā bhavantu kṛtajñāḥ kṛtânupālanatayā |
sarvasatvāḥ kalyāṇamitraiḥ sahâikârthā bhavantu
sabhāgakuśalamūlasaṃgrahaṇatayā |
sarvasatvāḥ kalyāṇâśayā bhavantu kalyāṇamitrasaṃvasanasaṃpadavihārânudhanvanatayā |
sarvasatvāḥ kalyāṇamitrakuśalamūlakarmavipākaviśuddhā bhavantv ekapraṇidhānāḥ |
sarvasatvā mahāyānâbhiraktāḥ saṃ-
[ cambridge ms f22b ---> ]
prasthitā bhavantv aviṣkambhitayānasarvajñatāparyavasānāḥ |
sarvasatvāḥ pracchāditakuśalamūlā bhavantu sarvabuddhâvasthāgopanapratilabdhāḥ |
sarvasatvā guṇajñānâbhicchāditā bhavantu
sarvalokôpakleśavyapavṛttāḥ |
sarvasatvâcchinnâvikṣiptaśukladharmāṇo bhavantv avipannabuddhadharmapravāhāḥ |
sarvasatvāś chatrabhūtā bhavantu daśabalavitānânvitāḥ |
sarvasatvâtyantabodhyāsanapratilabdhā bhavantu |
sarvasatvā buddhavikrāntisiṃhâsanapratilabdhā bhavantu
sarvajagadavalokanīyêti ||
āryagaganagañjasūtre 'py āha |
mā bhūt tan mama kuśalamūlaṃ dharmajñānakauśalyaṃ vā yan na
sarvasattvôpajīvyaṃ syād iti ||
atītânāgataśubhôtsargas tv āryâkṣayamatisūtre abhihitaḥ |
kuśalānāṃ ca cittacaitasikānānām anusmṛtir anusmṛtya ca
bodhipariṇāmanā |
idam atītakauśalyaṃ |
yo 'nāgatānāṃ kuśalamūlānāṃ nidhyaptibodher āmukhīkarmasamanvāhāraḥ |
ye me utpatsyante kuśalāś cittôtpādās tān anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmiṣyāmîtîdam anāgatakauśalyaṃ ||
tad evaṃ caitasike-
[ bendall ed p34 ---> ]
nâbhyāsena sarvatyāgâdhimuktiṃ paripūrye
tyāgacittavegâpannena kāyaprayogeṇôtsṛṣṭasarvaparigrahaḥ |
sarvaparigrahamūlād bhavaduṣkhād vimukto muktêty ucyate |
anuttarāṃś câprameyâsaṃkhyeyān kalpān
nānâkārânantān laukikalokôttarān sukhasaṃpatpravarṣān
anubhavati |
tena câtmabhāvâdinā [[doubt]] vaḍiṣâmiṣenêva svayam
anabhigatôpabhogenâpy ākṛṣya parān api tārayati ||
atâiva-
[ cambridge ms f23a ---> ]
uktaṃ ratnameghe |
dānaṃ hi bodhisatvasya bodhir iti ||
śikṣāsamuccaye dānapāramitā prathamaḥ paricchedaḥ ||
śīlapāramitāyāṃ saddharmaparigraho nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ ||
evam eṣām ātmabhāvâdīnām utsṛṣṭānām api rakṣā kāryā |
kuto |
yasmāt ||
paribhogāya satvā nāmâtmabhāvâdi dīyate |
arakṣite kuto bhogaḥ |
kiṃ dattaṃ yan na bhujyate ||
tasmāt satvôpabhogârtham ātmabhāvâdi pālayet ||
uktaṃ hi bodhisatvaprātimokṣe |
paraṃ śāriputra rakṣiṣyāmîty ātmā rakṣitavyaḥ |
evaṃrūpayā śāriputra hitâiṣikatayā samanvāgato bodhisatvo jīvitahetor api pāpaṃ karma na karotîti ||
vīradattaparipṛcchāyām apy āha |
śakaṭam iva bhārôdvahanârthaṃ kevalaṃ dharmabuddhinā vāḍhavyam
iti |
tathâkṣayamatisūtre 'pi |
kāyaduṣkhatayā ca na parikhidyate satvâvekṣatayêti ||
tac câtmabhāvâdikaṃ kathaṃ pālayet |
kalyāṇamitrânutsarjanāt |
yathôktam āryagaṇḍavyūhe āryaśrīsaṃbhavena ||
kalyāṇamitrasandhāritāḥ kulaputra bodhisatvā na patanti
durgati-
[ bendall ed p35 ---> ]
ṣu |
kalyāṇamitrasamanvāhṛtā [[doubt]] nâtikrāmanti bodhisatvaśikṣāṃ |
kalyāṇamitrapraticchannâbhyudgatā bhavanti lokāt
kalyāṇamitraparyupāsitā bodhisatvâsaṃpramoṣacāriṇo bhavanti sarvabodhisatvacaryāsu |
kalyāṇamitraparigṛhītāḥ bodhisatvā durddharṣā bhavanti
karmakleśaiḥ |
sambodhakāḥ kalyāṇamitrâkaraṇīyānāṃ sannivārakāḥ
pramādasthānāt |
niṣkāsayitāraḥ saṃsārapurāt |
tasmāt tarhi kulaputrâivaṃ manasikārāt pratipraśrabdhena
kalyāṇamitrāṇy upasaṃ-
[ cambridge ms f23b ---> ]
kramitavyāni |
pṛthivīsamacittena sarvabhāravahanâpariṇamanatayā
vajrasamacittenâbhedyâśayatayā |
cakravāḍasamacittena sarvaduṣkhâsaṃpravedhanatayā |
lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānâjugupsanatayā |
rajoharaṇasamacittena mānâtimānavivarjanatayā |
yānasamacittena gurubhāranirvahanatayā |
śvasamacittenâkrudhyanatayā |
nausamacittena gamanâgamanâparitra-
[ bendall ed p36 ---> ]
syanatayā |
suputrasadṛśena kalyāṇamitramukhavīkṣaṇatayā |
ātmani ca te kulaputrâturasaṃjñôtpādayitavyā |
kalyāṇamitreṣu ca vaidyasaṃjñā |
anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā |
pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā |
ātmani ca te kulaputra bhīrusaṃjñôtpādayitavyā |
kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā |
anuśāsanīṣu praharaṇasamjñā |
pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñā ||
atrâiva vācanôpāsikāvimokṣe varṇitaṃ |
kalyāṇamitrânuśāsanīpratipannasya kulaputra bodhisatvasya buddhā bhagavanto 'bhirāddhacittā bhavanti |
kalyāṇamitravacanâvilomasthāyino bodhisatvasya sarvajñatâsannībhavati |
kalyāṇamitravacanâvicikitsakasyâsannībhavanti
kalyāṇamitrāṇi |
kalyāṇamitramanasikārâvirahitasya sarvârthâbhimukhā bhavantîti |
atâivâryasudhanaḥ sāradhvajasya bhikṣoḥ pādau śirasâbhivandyânekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkrṭya
sāradhvajaṃ bhikṣum avalokya praṇipatya punaḥ punar avalokayan
niyataṃ praṇipatan
[ cambridge ms f24a ---> ]
namasyann avanaman manasi kurvan cintayan bhāvayan
paribhāvayann udānam udānayan hākkāraṃ kurvan |
guṇān abhimukhīkurvan nigamayann atra sann anusmaran dṛḍhīkurvann avijahan manasâgamayann upanibadhnan praṇidhiṃ samavasaran
darśanam abhilaṣan svaranimittam udgṛhṇan yāvat tasyântikāt
prakrāntaḥ |
tathā kalyāṇamitrâgataṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyann aśrumukho rudan yāvan meghasya dramitasyântikāt prakrāntaḥ ||
bodhisatvapratimokṣe 'py uktaṃ |
iha śāriputra bodhisatvo dharmakāmatayā nâsti tal loke
[ bendall ed p37 ---> ]
ratnaṃ yan na parityajati |
nâsti tat kāyôpasthānaṃ yan na karoti |
nâsti taj jaṅghāpreṣaṇaṃ yan nôtsahate |
nâsti tad vākkarma yan nôtsahate
ācāryôpādhyāyagauravatayā ||
peyālaṃ ||
tat kasya hetoḥ |
bandhacchedāyâiṣa dharmaḥ saṃvartate |
jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduṣkhadaurmanasyacchedāyâiṣa dharmaḥ saṃvartatae iti ratnacittam utpādya bhaiṣajyacittam
utpādya |
sarvasatvānāṃ glānyavyupaśamāyâiṣa dharmaḥ saṃvartatae iti |
eṣṭavyaś câsmābhiḥ sarvasatvānāṃ glānyavyupaśamāyâivaṃrūpo dharmêti ||
ugradattaparipṛcchāyām apy uktaṃ |
sacet punar gṛhapate pāṭhasvâdhyāyârthiko bodhisatvaḥ
kasyacid antikāc catuṣpādikāṃ gāthāṃ śṛṇuyād uddiśed vôdgṛhṇīyād dānaśīlakṣāntivīryadhyānaprajñāsaṃprayuktāṃ bodhisatvasaṃbhārôpacayaṃ vā tena tasminn ācārye dharmagauravaṃ karaṇīyaṃ yāvadbhir nāmapadavyañjana ...
[ cambridge ms f24b ---> ]
gāthôddiṣṭā |
yadi tāvatâivaṃ kalpāṃs tasyâcāryasyôpasthānaparicaryāṃ kuryād aśaṭhatayā
sarvalābhasatkārapūjayā |
adyâpi gṛhapate na pratipūritam ācāryasyâcāryagauravaṃ bhavati |
kaḥ punar vādo dharmagauravaṃ ||
prajñāpāramitāyām aṣṭasahasrikāyām apy uktaṃ |
kalyāṇamitreṣu ca tvayā kulaputra tīvraṃ gauravam utpādayitavyaṃ |
prema ca karaṇīyaṃ |
atha khalu sadāprarudito bo-
[ bendall ed p38 ---> ]
dhisatvo mahāsatvâivaṃrūpair guṇair gauravamanasikārair gacchann anupūrveṇânyatamanagaram
anuprāptas |
tatra tasyântarāyaṇamadhyagatasyâitad abhūt |
yan nv aham imam ātmabhāvaṃ vikrīyânena mūlyena dharmodgatasya
bodhisatvasya mahāsatvasya satkāraṃ kuryāṃ |
dīrgharātraṃ hi mamâtmabhāvasahasrāṇi bhagnāni kṣīṇāni
vikrītāni punar aparimāṇe saṃsāre 'parimāṇāni yāni mayā
kāmahetoḥ kāmanidānam anubhūtāni na punar evaṃrūpāṇāṃ dharmāṇāṃ kṛtaśâivaṃrūpāṇāṃ vā satvānāṃ satkārāya ||
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvo 'ntarāyaṇamadhyagataḥ śabdam udīrayām āsa ghoṣam anuśrāvayām
āsa |
kaḥ puruṣeṇârthikaḥ kaḥ puruṣeṇârthikêti peyālaṃ |
atha khalu māraḥ pāpīyān brāhmaṇagṛhapatikāṃs tathā
samupasthāpayām āsa yathā taṃ ghoṣaṃ nâśrauṣuḥ |
yadâtmanaḥ krāyakaṃ na labhate tadâikântaṃ gatvā
prārodīd aśrūṇi ca prāvarttayad evaṃ câvadad |
aho vatâsmākaṃ durlabhā lābhā ye vayam ātmabhāvasyâpi
kretāraṃ na labhāmahe |
atha khalu śakro de-
[ cambridge ms f25a ---> ]
vānām indro māṇavakarūpeṇa yāvat
sadāpraruditaṃ bodhisatvaṃ mahāsatvam etad avocat |
kiṃ tvaṃ kulaputra dīnamanôtkaṇṭhitamānaso 'śrūṇi
pravarttayamānaḥ sthitaḥ ||
sadāpraruditâivam āha |
ahaṃ māṇavaka dharmakāmatayêmam ātmabhāvaṃ vikrīya
dharmapūjāṃ karttukāmaḥ so 'ham asya krāyakaṃ na labhe |
peyālaṃ ||
atha khalu sa māṇavakaḥ sadāpraruditaṃ bodhisatvaṃ mahāsatvam
etad avocat |
na mama kulaputra puruṣeṇa kṛtyam api tu khalu punaḥ pitur me yajño yaṣṭavyaḥ |
tatra me puruṣasya hṛdayena kṛtyaṃ lohitena câsthimajjayā ca |
tad dāsyasi tvaṃ krayeṇa ||
atha khalu sadāpraruditasyâitad abhūt |
lābhā me sulabdhāḥ pariniṣpannaṃ câtmānaṃ jāne
prajñāpāramitôpāyakauśalyeṣu |
yan mayâtmanaḥ krāyako labdho hṛdaysya rudhirasya câsthimajjāyāś ca ||
sa hṛṣṭacittaḥ kalyacittaḥ pramuditacittas taṃ māṇavakam etad avocat |
dāsyāmi māṇavaka yena te itâtmabhāvād arthaḥ |
yāvat sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvas tīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā dakṣiṇaṃ bāhuṃ viddhvā lohitaṃ nisrāvayati sma
dakṣiṇaṃ côruṃ viddhvā nirmāṃsaṃ ca kṛtvâsthi bhettuṃ kuḍyamūlam upasaṃkrāmati ||
[ bendall ed p39 ---> ]
atha khalv anyatarā śreṣṭhidārikôpariprāsādatalagatâdrākṣīt sadāpraruditaṃ bodhisatvaṃ yāvat sā śreṣṭhidārikā
yena sadāprarudito bodhisatvas tenôpasaṃkramyâitad avocat |
kiṃ nu khalu tvaṃ kulaputrâivaṃrūpām ātmanaḥ kāraṇāṃ kārayāsîti |
yāvat sā dārikā pūjāprayojanaṃ śrutvā punar āha |
kā puna-
[ cambridge ms f25b ---> ]
s te kulaputra tato guṇajātir niṣpatsyate |
sa tām etad avocat |
sa dārike kulaputro mama prajñāpāramitām upāyakauśalyaṃ côpadekṣayti |
tatra vayaṃ śikṣiṣyāmas tatra vayaṃ śikṣamāṇāḥ sarvasatvānāṃ pratiśaraṇaṃ bhaviṣyāmaḥ |
peyālaṃ ||
atha khalu sā śreṣṭhidārikā sadāpraruditaṃ bodhisatvam etad avocat |
āścaryaṃ kulaputra |
yāvad udārāḥ praṇītāś câmī tvayā dharmāḥ parikīrttitāḥ |
ekâikasyâpi kulaputrâivaṃrūpasya dharmasyârthāya
gaṅgānadīvālikôpamān api kalpān evam ātmabhāvāḥ
parityaktavyā bhaveyuḥ |
tathôdārāḥ praṇītāś câmī tvayā dharmāḥ parikīrttitāḥ |
api tu khalu kulaputra yena yena kṛtyaṃ tat te dāsyāmi suvarṇaṃ vā
maṇiṃ vā muktāṃ vā vaiḍūryaṃ vā yāvad yena tvaṃ taṃ dharmodgataṃ bodhisatvaṃ satkariṣyasi |
yāvad vistareṇa tayā dārikayā pañcaśataparivārayā sārddhaṃ tasya dharmodgatasya saṃkramaṇaṃ kartavyaṃ ||
atha khalu dharmodgato bodhisatvo mahāsatvaḥ utthāyâsanāt
svakaṃ gṛhaṃ prāvikṣat |
yāvat sapta varṣāṇy ekasamādhisamāpannâivâbhūt |
sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvaḥ sapta varṣāṇi na kāmavitarkam
utpādayām āsa |
na vyāpādavitarkaṃ na vihiṃsāvitarkam utpādayām āsa |
na rasagṛ-
[ bendall ed p40 ---> ]
ddhim utpādayām āsânyatra |
kadā nāma dharmodgato bodhisatvo mahāsatvo vyutthāsyati |
yad vayaṃ dharmodgatasya bodhisatvasya mahāsatvasya dharmâsanaṃ prajñāpayiṣyāmo yatrâsau kulaputro niṣadya dharmaṃ deśayiṣyati taṃ ca pṛthivīpradeśaṃ siktaṃ saṃmṛṣṭaṃ ca
kariṣyāmo nānāpuṣpâbhikīrṇaṃ iti cintayām āsa ||
tāny api śreṣṭhidārikā pramukhāṇi pañcadārikāśatāni
sadāpraruditasya bodhisatvasyânuśikṣamāṇāni dvābhyām evêryāpathābhyāṃ kālam atināmayām āsuḥ ||
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvo divyaṃ nirghoṣam
aśrauṣīd itaḥ saptame divase dharmodgato bodhisatvo mahāsatvo 'smāt samādher vyutthāya madhye nagarasya niṣadya
[ cambridge ms f26a ---> ]
dharmaṃ deśayiṣyatîti |
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvas taṃ nirghoṣaṃ śrutvâttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātas taṃ pṛthivīpradeśaṃ śodhayām āsa sārddhaṃ śreṣṭhidārikāpramukhaiḥ pañcabhir dārikāśatair dharmâsanaṃ prajñapayām āsa saptaratnamayaṃ |
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvas taṃ pṛthivīpradeśaṃ sektukāmaś ca |
na côdakaṃ samantāt paryeṣamāṇo 'pi labhate yena taṃ pṛthivīpradeśaṃ siñced |
yathâpi nāma māreṇa pāpīyasā tat sarvam udakam antardhāpitaṃ apy eva nāmâsyôdakam alabhamānasya cittaṃ duṣkhitaṃ syād daurmanasyaṃ ca bhavec cittasya vânyathātvaṃ bhaved yenâsya
kuśalamūlântardhānaṃ bhaven na vā bhrājeran kuśalamūlāni |
atha khalu sadāpraruditasya bodhisatvasya mahāsatvasyâitad abhūt |
yan nv aham ātmanaḥ kāyaṃ viddhvêmaṃ pradeśaṃ rudhireṇa
siñceyaṃ |
tat kasya hetoḥ |
ayaṃ hi pṛthivīpradeśae uddhatarajasko |
mā rajodhātur ito dharmodgatasya bodhisatvasya mahāsatvasya kāye
nipatatu |
kim aham anenâtmabhāvenâvaśyaṃbhedanadharmiṇā kuryāṃ |
varaṃ khalu punar mamâyaṃ kāyâivaṃrūpayā kriyayā vinaśyatu
na ca niḥsāmarthyakriyayā |
kāmahetoḥ kāmanidānaṃ bahūni me
[ bendall ed p41 ---> ]
ātmabhāvasahasrāṇi punaḥ
punar aparimāṇe saṃsāre saṃsarato bhinnāni |
yadi punar bhidyante kāmam evaṃrūpeṣv iva dharmasthāneṣu
bhidyantāṃ ||
atha khalu sadāprarudito bodhisatvo mahāsatvêti pratisaṃkhyāya
tīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā svakāyaṃ sama-
[ cambridge ms f26b ---> ]
ntato viddhvā taṃ pṛthivīpradeśaṃ svarudhireṇa sarvam asiñcat |
evaṃ tābhir api dārikābhiḥ kṛtaṃ |
na ca sadāprarudito bodhisatvasya mahāsatvasya tāsāṃ vā
sarvāsāṃ dārikāṇāṃ cittasyânyathātvam abhūt |
yatra māraḥ pāpīyān avatāraṃ labhetêti ||
atâivaṃ caturdharmakasūtre 'py uktaṃ |
kalyāṇamitraṃ bhikṣavo bodhisatvena mahāsatvena yāvajjīvaṃ na
parityaktavyam api jīvitahetor iti ||
tad evaṃ kalyāṇamitrânutsargād ātmabhāvâdīnāṃ rakṣâdikaṃ kāryaṃ ||
sūtrāṇāṃ ca sadêkṣaṇād bodhisatvaśikṣāpadāni hi prāyaḥ
sūtreṣv eva dṛśyante |
teṣu teṣu sūtrânteṣu bodhisatvasamudācārā bodhisatvaśikṣāpadāni prajñaptānîti vacanāt |
tasmāt tadanīkṣaṇe mā bhūd āpattim āpannasyâpy ajñānād aviratir iti sadā sūtradarśanāyâdaraḥ kāryaḥ |
tad anena kalyāṇamitrânutsargeṇa sūtrântadarśanena ca sarvaḥ
saddharmaparigrahôkto bhavati ||
yathôktam āryasāgaramatisūtre |
yābhir akṣaraniruktibhiḥ so 'nabhilāpyo dharmaḥ sūcyate tāsām
akṣaraniruktīnāṃ yadā dhāraṇaṃ deśanā yāvad |
ayam ucyate saddharmaparigrahaḥ |
punar aparaṃ kulaputra ye te dharmabhāṇakâiṣām
evaṃrūpāṇāṃ sūtrântānāṃ deśayitāraḥ pratipattisārāś ca
teṣām api dharmabhāṇakānāṃ yat sevanaṃ bhajanaṃ paryupāsanam
utthānam upasthānaṃ gauravaṃ citrīkāraḥ śuśrūṣârakṣā
parigrahaś cīvarapiṇḍapātraśayanâsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāradānaṃ sādhukāradānaṃ svāmy-ārakṣā
kuśalapakṣarakṣā varṇabhāṣaṇam avarṇapraticchād-
[ cambridge ms f27a ---> ]
anatā |
ayam api saddharma-
[ bendall ed p42 ---> ]
parigrahaḥ |
peyālaṃ ||
punar aparaṃ kulaputra yâvivādaparamatā |
adharme dharmavādināṃ ca pudgalānāṃ saha dharmeṇa nigrahaḥ |
ayam api saddharmaparigrahaḥ |
punar aparaṃ kulaputrâpratihatasantānasya
sarvasatvapramokṣabuddher nirāmiṣacittasya parebhyo dharmadānam
ayam api saddharmaparigrahaḥ |
punar aparaṃ kulaputra yo dharmaśravaṇahetuko vā
dharmadeśanāhetuko vântaśâikakramavyatihāro 'ntaśâikôcchvāsapraśvāso vā |
ayam api saddharmaparigrahaḥ |
peyālaṃ ||
prahrutaṃ vatêdaṃ kulaputra cittaṃ viṣayeṣu |
tasya yā nivāraṇā parirakṣâikâgrībhāvo damaḥ śamôpaśamo vinayo 'yam ucyate saddharmaparigrahaḥ |
peyālaṃ ||
punar aparaṃ kulaputra yena dharmeṇa yo 'dharmaḥ pravartate tasya
dharmasyâparigraho 'nupādānam ayam api saddharmaparigrahêty ādi ||
tatr dharmabhāṇakasevâdinā kalyāṇamitrânutsargôktaḥ |
kalyāṇamitralakṣaṇaṃ ca |
tad etena saddharmaparigraheṇa vinā |
na rakṣā |
na śuddhir na vṛddhis [[doubt]] tataś ca so 'pi na bodhisatvêty avaśyakāryaḥ saddharmaparigrahaḥ ||
uktaṃ hi śrīmālāsiṃhanādasūtre |
yāny apîmāni bhagavan gaṅgānadīvālikāsamāni
bodhisatvapraṇidhānāni tāny ekasmin mahāpraṇidhāne
upanikṣiptāny antargatāny anupratiṣṭhāni yad uta
saddharmaparigrahe |
evaṃ mahāviṣayo bhagavan saddharmaparigrahêti ||
punar atrâivâha |
syād yathâpi nāma devi mahābalavato 'pi puruṣasyâlpo 'pi
marmaṇi prahāro |
vedhanīyo bhavati vādhākaraś ca |
evam eva devi mārasya pāpīyasaḥ parītto 'pi saddharmaparigraho-
[ cambridge ms f27b ---> ]
vedhanīyo bhavati śokâvahaḥ paridevakaraś ca bhavati |
nâhaṃ devi anyam ekam api dharmaṃ kuśalaṃ samanupaśyāmi mārasya
pāpīyasâivaṃ vedhanīyaṃ śokâvahaṃ paridevakaraṃ ca |
yathâyam alpo 'pi
[ bendall ed p43 ---> ]
saddharmaparigrahêti ||
punar āha |
syād yathâpi nāma devi sumeruḥ parvatarājaḥ sarvān
kulaparvatān abhibhavann abhirocate ca samabhirocate côccatvena
vipulatvena ca |
evam eva devi mahāyānikasya kāyajīvitanirapekṣasya na ca
gṛhītacittasya saddharmaparigraho navayānasaṃprasthitānām api
kāyajīvitasâpekṣāṇāṃ mahāyānikānāṃ sarvān kuśalān
dharmān abhibhavatîty ādi ||
tathâryasāgaramatisūtre 'py āha |
parigṛhīto bhavatī jinebhir devebhi nāgebhi ca kinnarebhiḥ |
puṇyena jñānena parigṛhītaḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
peyālaṃ ||
sa śūnyakṣetreṣu na jātu jāyate
sarvatra jātau ca jinaṃ sa paśyati |
dṛṣṭvā ca tasmiṃl labhate prasādaṃ saddharmadhāritva tathāgatānām ||
jātismaro bhavati mahâtmadharmā
pravrajyalābhī bhavate punaḥ punaḥ |
pariśuddhacārī pratipattisāraḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
peyālaṃ ||
lābhī ca bhotī vidudhāraṇīye
na naśyate kalpaśatebhi yacchubham |
[ bendall ed p44 ---> ]
pratibhānavanto bhavate 'saktaḥ
saddharmadhāritva tathāgatānāṃ ||
śakro 'tha brahmā tatha lokapāl-o manuṣyarājā bhuvi cakravarttī |
sukhena saukhyena sa bodhi budhyate
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
dvātriṃśa kāye 'sya bhavanti lakṣaṇāḥ
[ cambridge ms f28a ---> ]
aninditâṅgo bhavate vicakṣaṇaḥ |
na tasya tṛptiṃ labhi prekṣamāṇāḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām ||
na tasya saṃmuhyati bodhi cittaṃ na côddhuraḥ pāramitā carīṣu |
asaṃgṛhītaḥ kuśalaḥ śatebhiḥ
saddharmadhāritva tathāgatānām iti ||
śīlapāramitāyāṃ saddharmaparigraho nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ ||
dharmabhāṇakâdirakṣā tṛtīyaḥ paricchedaḥ ||
uktas trayāṇām api sāmānyena rakṣâdyupāyaḥ |
rakṣâdayas tu vācyāḥ |
tatrâtmabhāve kā rakṣā yad anarthavivarjanaṃ ||
tatrêti saddharmaparigrahe varttamānasyâtmabhāvarakṣā
cintyate yathā parān na nāśayet |
idaṃ cânarthavivarjanam āryagaganagañjasūtre
saddharmadhāraṇôdyatair bodhisatvair bhāṣitaṃ ||
[ bendall ed p45 ---> ]
vayam utsahāmo bhagavan nirvṛte dvipadôttame |
saddharmaṃ dhārayiṣyāmaḥ tyaktvā kāyaṃ svajīvitam ||
lābhasatkāram utsṛṣṭvā sarvaṃ côtsṛjya saṃstavaṃ |
anutsṛṣṭvêmaṃ dharmaṃ buddhajñānanidarśakam ||
ākrośaparibhāṣāṃś ca duruktavacanāni ca |
kṣāntyā tān marṣayiṣyāmaḥ saddharmapratisaṃgrahāt ||
uccagghanāṃ tarjanāṃ câvarṇam ayaśāṃsi ca |
sarvāṃs tān marṣayiṣyāmo dhārayantêmaṃ nayam ||
pe ||
evaṃvidhe mahāghore bhikṣurājānakṣobhaṇe |
vilopakāle satvānāṃ saddharmaṃ dhārayāmahe ||
gambhīrā ye ca sūtrântā vimuktiphalasaṃhitāḥ |
pratīcchakā na bhesyanti |
citrā mṛkṣyanti te kathās ||
pe ||
maitrīṃ teṣu kariṣyāmo ye dharmeṣv apratiṣṭhitāḥ |
kāruṇyaṃ ca kariṣyāmo dhārayantêmaṃ nayam ||
dṛṣṭvā duḥśīlasatvāṃś cêcchālobhapratiṣṭhitān |
aśrupātaṃ kariṣyāmo gatiḥ kāndhasya bhāvitā ||
[ bendall ed p46 ---> ]
[ cambridge ms f28b ---> ]
sahasâiva ca taṃ dṛṣṭvā saddharmapratibādhakaṃ |
dūrato maitram eṣyāmo mā no ruṣyetâiva hi ||
rakṣiṣyāmo yathāśaktyā vācākarmasu saṃvṛtāḥ |
sahasâinān na vakṣyāmaḥ svapāpe 'smin pratiṣṭhitān ||
dānais tathâpi satkāraiḥ paripācyêha tān narān |
paścâināṃś codayiṣyāmo bhūtam āpāyagocarān ||
gṛhisaṃbhavasaṃtyaktāḥ prāntâraṇyasugocarāḥ |
mṛgabhūtā bhaviṣyāmo 'lpârthâlpakṛtyakāḥ ||
pe ||
dāntāḥ śāntāś ca muktāś ca grāme 'sminn avatīrya ca |
deśayiṣyāmahe dharmaṃ satvā ye dharmatârthikā ||
sudūram api yāsyāmo dharmakāmān niśamya ca |
dharmârāmaratiprāptârthaṃ karttâsma dehinām ||
saṃmukhaṃ tatra saṃdṛśya satvānāṃ skhalitaṃ pṛthu |
ātmaprekṣā bhaviṣyāmo dharmasauratyasaṃsthitāḥ ||
asatkṛtāḥ satkṛtā vā merukalpāḥ prabhūya ca |
anupaliptā lokena bhesyāmo lokanāyakāḥ ||
bhikṣūṇāṃ bhinnavṛttānāṃ parivādaṃ niśamya ca |
karmasvakā bhavisyāmo mâiṣāṃ karma vipacyatām ||
[ bendall ed p47 ---> ]
badhakān yojayiṣyanti dharmeṣv eṣu hi vartatāṃ |
ete dharmā na câsmākaṃ saṃvidyante kathañcana ||
asmākaṃ śramaṇānāṃ hi na ca śrāmaṇakā guṇāḥ |
bhūtāṃ codana saṃśrutyêdaṃ sūtraṃ pratikṣipan ||
saṃchinnakarṇanāsānām ādarśâiṣāṃ kutaḥ priyaḥ |
codanāṃ bhūtataḥ śrutvā saddharmaṃ te kṣipanti tam ||
ye bhikṣavo bhaviṣyanti saddharmapratigrāhakāḥ |
ceṣṭiṣyante tathā teṣāṃ kaścid dharmam imaṃ śṛṇot ||
rājāno grāhayiṣyanti bhesyanti ca mahājanaḥ |
buddhâdhiṣṭhānataḥ satvā dharmaṃ śroṣyantîmaṃ [[doubt]]
tadā ||
tasmin kāle vayaṃ-
[ cambridge ms f29a ---> ]
kaṣṭe tyaktvā kāyaṃ sajīvitaṃ |
saddharmaṃ dhārayiṣyāmaḥ satvānāṃ hitakāraṇād |
iti ||
āryasaddharmapuṇḍarīke 'py uktaṃ ||
ācāragocararakṣī asaṃsṛṣṭaḥ śucir bhavet |
varjayet saṃstavaṃ nityaṃ rājaputrebhi rājabhiḥ ||
[ bendall ed p48 ---> ]
ye câpi rājñāṃ puruṣāḥ kuryāt te hi na saṃstavaṃ |
caṇḍālamuṣṭikaiḥ śauṇḍais tīrthikaiś câpi sarvaśaḥ ||
adhimānīn na seveta [[doubt]] vinayec câgame sthitān |
arhantasaṃmatān bhikṣūn duḥśīlāṃś câiva varjayet ||
bhikṣuṇīṃ varjayen nityaṃ hāsyasaṃlāpagocarāṃ |
upāsikāś ca varjeyā prakaṭam anavasthitāḥ ||
strīpaṇḍakāś ca ye satvāḥ saṃstavaṃ tair vivarjayet |
kuleṣu câpi vadhukāḥ kumāryaś ca vivarjayet ||
na tāḥ saṃmodayej jātu kauśalyaṃ sādhu pṛcchitṛṃ [[doubt]] |
saṃstavaṃ ca vivarjeyā saukarâurabhrikaiḥ saha ||
strīpoṣakāś ca ye satvā varjayet tehi saṃstavaṃ |
naṭair jhallakamallebhir ye cânye tādṛśā janāḥ ||
[ bendall ed p49 ---> ]
vāramukhyān na seveta ye cânye bhogavṛttinaḥ |
pratisaṃmodanaṃ tebhiḥ sarvaśaḥ parivarjayet ||
yadā ca dharmaṃ deśeyā mātṛgrāmasya paṇḍito |
na câikaḥ praviśet tatra nâpi hāsyasthito bhaved iti ||
ayaṃ câparo 'nartho bhaved yad idaṃ mārakarmôktaṃ prajñāpāramitāyāṃ |
māraḥ pāpīyāṃs tasya bodhisatvasyâciraṃ yānasaṃprasthitasyântike balavattaram udyogam āpatsyate |
atrâivâha |
punar aparam ānanda yasmin samaye bodhisatvo mahāsatvaḥ
prajñāpāramitāyāṃ yogam āpadyate tasmin samaye mārāḥ
pāpīyāṃso bodhisatvasya viheṭhanam upasaṃharanti bhayaṃ saṃjanayanti |
ulkāpātān diśi digva-
[ cambridge ms f29b ---> ]
hān utsṛjanti saṃdarśayanti |
apy eva nāmâyaṃ bodhisatvo mahāsatvo 'vanīyeta vā
romaharṣo- vâsya bhaved iti |
yenâsyâikacittôtpādo 'pi kṣīyetânuttarāyāḥ
samyaksaṃbodher iti |
punar aparam anyavijñānasaṃjñino likhiṣyanti yāvat
paryavāpsyanti |
na vayam atrâsvādaṃ labhāmahe ity utthāyâsanāt
prakramiṣyanti |
evaṃ vijṛmbhamāṇôccagghanto yāvat paryavāpsyantîti
mārakarma |
evam utpatsyante janapadagrāmâdivitarkāḥ |
evam ācāryôpādhyāyamātāpitṛmitrâmātyajñātisālohitamanasikārāḥ |
evaṃ coramanasikārāḥ |
evaṃ cīvarâdimanasikārāḥ |
punar aparaṃ dharmabhāṇakaś chandiko bhaviṣyatîmāṃ gambhīrāṃ prajñāpāramitāṃ lekhayituṃ yāvad vācayitu.ṃ dharmaśravaṇikaś ca kilāsī bhaviṣyati |
evaṃ viparyayāt |
dharmabhāṇakaś ca deśântaraṃ gantukāmo bhaviṣyati
dhārmaśravaṇikāś*ca nêti neyaṃ |
evaṃ dharmabhāṇako mahêccho bhaviṣyati dhārmaśravaṇiko 'lpêcchêti neyaṃ |
saṃkṣepād dharmabhāṇakadhārmaśravaṇikayor yā kācid vidhuratā sarvaṃ tan mārakarmêty uktaṃ ||
[ bendall ed p50 ---> ]
āryagaganagañjasūtre 'py uktaṃ |
iti hi yāvad akuśaladharmânuvarttanatā |
kuśaladharmôtsargaś ca sarvaṃ tan mārakarmêti ||
āryasāgaramatisūtre 'py āha |
punar aparaṃ bhagavan bodhisatvâraṇyako bhavati
prāntaśayyâsanâbhirato 'lpêcchuḥ saṃtuṣṭaḥ pravivikto 'saṃsṛṣṭo gṛhasthapravrajitaiḥ |
so 'lpârthatayâlpakṛtyatayā ca sukhaṃ viharati na ca
bāhaśrutyaparyeṣṭāv abhiyukto bhavati na satvaparipākāya na ca
dharmaśravaṇe vā dharmasāṃ-
[ cambridge ms f30a ---> ]
kathhye vârthaviniścayakathāyāṃ vā vartamānāyāṃ saṃkramitavyaṃ manyate |
na paripṛcchanajātīyo bhavati |
na kiṃkuśalâbhiyukto bhavati |
tasyâraṇyavāsena câikârāmaratitayā ca kleśā na
samudācaranti |
sa paryutthānaviṣkambhaṇamātreṇa tuṣṭiṃ vindati |
na cânuśayasamudyātāya mārgaṃ bhāvayati |
sa tatra nâtmârthāya pratipanno bhavati na parârthāya |
ayaṃ bhagavan bodhisatvasyâraṇyavāsapratisaṃyuktaḥ saptamo mārâṅkuśêti ||
pe ||
punar aparaṃ bhagavan bodhisatvaḥ kalyāṇamitrapratirūpakāṇi
pāpamitrāṇi sevate bhajate paryupāste |
ye hy enaṃ saṃgrahavastubhyo vicchandya puṇyasaṃbhārāt
saddharmaparigrahād vicchandya praviveke niyojayanti |
alpârthāyâlpakṛtyatāyāṃ niyojayanti |
śrāvakapratyekabuddhapratisaṃyuktāś câsmai kathā
abhīkṣṇaṃ deśayanti ||
yasmiṃś ca samaye bodhisatvo vivekavāsena mahāyāne 'bhyudgacchet
tasmin samaye taṃ bodhisatvaṃ vaiyāvṛtyapalibodhe niyojayanti
vaiyāvṛtyaṃ bodhisatvenâvaśyaṃ karaṇīyaṃ ||
yasmiṃś ca samaye bodhisatvo vaiyāvṛtye saṃniyojayitavyas tasmin
samaye viveke niyojayanti |
evaṃ câinaṃ vadanti |
ārabdhavīryasya bodhisatvasya bodhir na kusīdasya |
sacet tvam aṣṭābhir navabhir vā kalpair anuttarāṃ sa-
[ bendall ed p51 ---> ]
myaksaṃbodhiṃ nâbhisaṃbhotsyase |
na bhūyaḥ śakyasy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhum |
tatra bhagavan |
bodhisatvo 'tyārabdhena vīryeṇa sthānaṃ khalu punar etad vidyate
yan nirvāṇaphalaṃ-
[ cambridge ms f30b ---> ]
prāpnuyād |
ayaṃ bhagavan |
bodhisatvasya kalyāṇamitrapratirūpakeṇa daśamo mārâṅkuśaḥ ||
ye 'pi tato 'nye bodhisatvayānīyāḥ pudgalā mārâṅkuśâviddhāḥ pratyaveteṣu dharmeṣu caranti taiḥ sārddhaṃ ratiṃ vindati |
tathā hi tadanuvarttakā bhavanti sa hīnasevī viśeṣam anadhigato hīnagatiṃ gacchati yad uta dhanvagatiṃ jaḍâiḍamūkagatiṃ yāvad ekādaśo mārâṅkuśêti ||
yena câivaṃ saṃtatyārabdhavīryasya nirvedāt sarvathā
bodhisatvabhāvâiva bhavaty atâiva ratnameghe 'bhihitaṃ |
iha bodhisatvaḥ sarvêryāpatheṣu vīryam ārabhate |
tathā cârabhate yathā na kāyakhedaṃ saṃjanayati |
na cittakhed.am |
idam ucyate bodhisatvasya sāṃtatyavīryam iti |
kīdṛśaṃ tad vīryaṃ |
yena khedo bhavati |
yad idam alpabalasya gurukarmârambho 'tivelāyāṃ vâparipakvâdhimukter vā duṣkarakarmârambhas tad yathā
svamāṃsadānâdiḥ |
dattaś cânenâtmabhāvaḥ |
kintv akālaparibhogād vārayati |
anyathā hi teṣām eva satvānāṃ bodhisatvakhedena
bodhicittavījanāśān mahataḥ phalarāśer nāśaḥ syāt ||
ataś ca gaganagañjasūtre 'bhihitaṃ |
akālapratikāṅkṣaṇatā mārakarmêti |
nâpy akālêty ātmabhāvatyāgacittam eva nôtpādyâbhyāsânārambhād dhi na kadācid dadyāt |
tasmād evaṃ smṛtim upāsthāpya bodhicittaparipācanavirodhibhyo mohāt svârthaghātibhyaḥ piśitâśanebhyaḥ karmakāribhyaś câtmabhāvo rakṣitavyaḥ ||
bhaiṣajyavṛkṣasya sudarśanasya mūlâdibhogyasya yathâiva
vījaṃ |
dattvâpi saṃrakṣyam akālabhogāt saṃbuddhabhaiṣajyataros tathâiva ||
ayaṃ samāsato mārakarmânarthaḥ ||
asya visarjanaṃ ratnameghasūtre kathitaṃ |
kathaṃ ca kulaputrâtra bodhisatvo mārakarmaparihārôpāyakuśalo bhavati |
iha bodhisatvo 'kalyāṇamitraṃ sarveṇa sarvaṃ pariva-
[ bendall ed p52 ---> ]
rjayati |
apratirūpadeśavāsaṃ lokāyatamantrasevanabhāvanāṃ lābhasatkārapūjôpasthānabahumānaṃ sarveṇa sarvaṃ parivarjayati |
ye cânye upakleśā bodhipakṣyamārgântarāyikās tān sarveṇa
sarvaṃ parivarjayati |
teṣāṃ ca pratipakṣaṃ bhajate ||
atrâiva câkalyāṇamitralakṣaṇam uktaṃ |
śīlavipannapudgalavivarjanatayā pāpamitraparivarjanā veditavyā |
evaṃ dṛṣṭivipannâcāravipannâjīvavipannapudgalavivarjanatayā |
saṅgaṇikârāmapudgalavivarjanatayā |
kuśīdapudgalavivarjanatayā |
saṃsārâbhiratapudgalavivarjanatayā |
bodhiparāṅmukhapudgalaparivarjanatayā |
gṛhisaṃsargavivarjanatayā pāpamitraparivarjanā veditavyā |
tena ca kulaputrâitāni sthānāni parivarjayatā na teṣāṃ pudgalānām antike duṣṭacittam utpādayitavyaṃ na pratighacittaṃ nâvamanyanācittam utpādayitavyam |
evaṃ cânena cittam upasthāpayitavyam |
uktaṃ hi bhagavatā dhātuśaḥ satvāḥ kāmâdidhātuṃ āsravanti
jāyante saṃsyandante saṃsargāc ca vinaśyanti |
tasmād ahaṃ saṃsargaṃ varjayiṣyāmîti ||
bodhicittasaṃpramoṣo 'py anarthaḥ tasya ca hetur ukto ratnakūṭe |
caturbhiḥ kāśyapa dharmaiḥ samanvāgatasya bodhisatvasya bodhicittaṃ muhyati |
katamaiś caturbhiḥ |
ācāryagurudakṣiṇīyavisaṃvādanatayā pareṣām akaukṛtye
kaukṛtyôpasaṃharaṇatayā |
mahāyānasaṃprasthitānāṃ-
[ cambridge ms f31b ---> ]
ca satvānām avarṇâyaśo 'kīrtyalokaniścāraṇatayā māyāśāṭhyena ca param upacarati nâdhyāyâśayenêti asya vivarjanam atrôktaṃ |
caturbhiḥ kāśyapa dharmaiḥ samanvāgatasya bodhisatvasya sarvāsu
jātiṣu jātamātrasya bodhicittam āmukhībhavati |
na cântarā muhyati yāvad bodhimaṇḍaniṣadanāt |
katamaiś caturbhiḥ |
yad uta jīvitahetor api saṃprajānan mṛṣāvādaṃ na prabhāṣate |
antaśo hāsyaprekṣikayâpi |
[ bendall ed p53 ---> ]
adhyāśayena ca sarvasatvānām antike tiṣṭhaty apagatamāyāśāṭhyatayā sarvabodhisatveṣu ca śāstṛsaṃjñām
utpādayati |
caturdiśaṃ ca teṣāṃ varṇaṃ niścārayati |
yāṃś ca satvān paripācayati tān sarvān anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpayati |
prādeśikayānâspṛhaṇatayā |
ebhiḥ kāśyapa caturbhir iti ||
siṃhaparipṛcchāyām apy āha |
na jātu dharmadānasyântarāyaṃ karoti yaḥ |
tenâsau labhate kṣipraṃ lokanāthehi saṅgamam ||
tathā jātismarād dharmadānāj jānīṣvâivaṃ kumārakêti ||
tathâtrâiva |
bodhicittaṃ na riñcati tena sarvāsu jātiṣu |
svapnântare 'pi taccittaṃ kiṃ punar yadi jāgrataḥ ||
āha |
yeṣu viratisthāneṣu grāmeṣu nagareṣu vā |
samādāyêti bodhāya tena cittaṃ na riñcati ||
āryamañjuśrībuddhakṣetraguṇavyūhâlaṃkārasūtre 'py āha |
caturbhir dharmaiḥ samanvāgato bodhisatvaḥ praṇidhānān na calati ||
pe ||
nihatamānaś ca bhavatîrṣyamātsaryaparivarjakaś ca bhavati
parasaṃpadaṃ ca dṛṣṭvâttamanā bhavatîti |
idam eva pātrabodhicittasya sphuṭataram asaṃpramo-
[ cambridge ms f32a ---> ]
ṣakāraṇaṃ yat
tatrâiva ratnakūṭe 'bhihitam |
sarvêryāpatheṣu bodhicittaparikarmaṇatayā |
bodhicittapūrvaṅgamatayā cêti ||
tathā hi candrapradīpasūtre pāṭhaḥ |
ārocayāmi prativedayāmi vo yathā yathā bahulu
[ bendall ed p54 ---> ]
vitarkayen naraḥ
tathā tathā bhavati tannimnacittaḥ tehī vitarkehi tanniśritehîti ||
avasādo 'py anarthâitadvarjanaṃ ca ratnameghe dṛṣṭaṃ |
iha bodhisatvo nâivaṃ cittam utpādayati |
duṣprāpā bodhir manuṣyabhūtena satā |
idaṃ ca me vīryaṃ parīttaṃ ca kusīdo 'haṃ bodhiś câdīptaśiraścailôpamena bahūn kalpān |
bahūni kalpaśatāni bahūni kalpasahasrāṇi samudānetavyā |
tan nâham utsahae īdṛśaṃ bhāram udvoḍhuṃ ||
kiṃ tarhi bodhisatvenâivaṃ cittam utpādayitavyaṃ |
ye 'pi te 'bhisaṃbuddhās tathāgatârhantaḥ samyaksaṃbuddhā ye
câbhisaṃbuddhyante ye vâbhisaṃbhotsyante 'pîdṛśenâiva
nayenêdṛśyā pratipadā |
īdṛśenâiva vīryeṇâbhisaṃuddhâbhisaṃbudhyante 'bhisaṃbhotsyante ca |
yāvan na te tathāgatabhūtâivâbhisaṃbuddhāḥ |
aham api tathā tathā ghaṭiṣye tathā tathā vyāyaṃsye
sarvasatvasādhāraṇena vīryeṇa sarvasatvârambaṇena vīryeṇa yathâham anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyae iti ||
punar aparo 'nartho ratnakūṭe dṛṣṭaḥ |
aparipāciteṣu satveṣu viśvāso bodhisatvasya skhalitaṃ abhājanībhūteṣu satveṣûdārabuddhadharmasaṃprakāśanāt
bodhisatvasya skhalitaṃ ||
udārâdhimuktikeṣu satveṣu hīnayānasaṃprakāśanād bodhisatvasya
skhalitam iti |
samyaksmṛtyupasthiteṣu śīlavatsu kalyāṇadharmeṣu prativimānanā duḥśīlapāpadharmasaṃgrahā bodhisatvasya skhalitam iti ||
anadhimuktir apy anarthaḥ |
yathôktaṃ rāṣṭrapālasūtre |
yasyâdhimukti na vidyati buddhadharmagaṇe ca na tasya dhimuktiḥ |
śikṣavrateṣu na tasya dhimuktiḥ pāpamates tirapāyamukhasya ||
sêtaś cyuto manujeṣu karmavaśād abudho hi vimūḍhaḥ |
narakeṣv atha tiryagatīṣu pretagatīṣu ca vindati duṣkham ||
iti asya visarjanaṃ ratnakūṭe 'bhihitaṃ dṛṣṭaṃ |
yeṣu câsya gambhīreṣu buddhinâvagāhate |
tatra tathāgatâiva sākṣîti kṛtvā na pratikṣipati |
tathāgatâiva janīte |
nâhaṃ jāne |
anantā buddhabodhir nānâdhimuktikatayā tathāgatānāṃ satveṣu
dharmadeśanā pravarttatae iti ||
vaiyāvṛtyavartamānenânarthavivarjanakuśalena bhavitavyaṃ |
bodhisatvaprātimokṣe hi sahadhārmike dharmaśravaṇe |
tathāgatapūjāyāṃ ca vaiyāvṛtyam upadiṣṭaṃ tatra yā vṛttiḥ
sā ratnarāśisūtrād āgatā |
tatra vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā sarvabhikṣusaṃghasya cittam
abhirādhayitavyaṃ |
tatra ye bhikṣavâraṇyakāḥ prāntaśayyâsanikās teṣāṃ |
vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā sarveṇa sarvaṃ na karmasamutthānaṃ dātavyaṃ |
yadi punar āraṇyakasya bhikṣoḥ saṃghaparyāpannaṃ śaikṣakaṃ karma prāpnuyāt |
etena vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇâtmanâiva tat kartavyaṃ |
anyataro vā bhikṣur adhyeṣyo na punaḥ sâraṇyako bhikṣur utpīḍayitavyas tatra yo bhikṣuḥ piṇḍacāriko bhavati tasya tena
vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā praṇītabhojaneṣu saṃvibhāgaḥ
kartavyaḥ |
tatra kāśyapa yo bhikṣur yogâ-
[ cambridge ms f33a ---> ]
cārī bhavati |
tasya tena vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇânulomikāny upakaraṇāny upasaṃhartavyāni glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāś ca |
yasmiṃś ca pradeśe sa yogâcārī bhikṣuḥ prativasati tasmin pradeśe
nôccaśabdaḥ kartavyaḥ |
rakṣitavyo vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā yogâcārī bhikṣuḥ |
śayyâsanôpastambhanâsya kartavyā |
praṇītāni ca saṃpriyāṇi yogâcārabhūmyanukūlāni
khādanīyabhojanīyāny upanāmayitavyāni ||
pe ||
ye bhikṣavo bāhuśrutye 'bhiyuktā bhavanti teṣām utsāho dāta-
[ bendall ed p56 ---> ]
vyaḥ |
yāvat te 'pi parirakṣitavyāḥ |
ye dhārmakathikā bhikṣavo bhaviṣyanti |
teṣāṃ pratīhāradharmatā kartavyā |
yāvad dhārmaśravaṇikāś côdyojayitavyāḥ parṣanmaṇḍalaṃ parisaṃsthāpayitavyaṃ |
sāṃkathyamaṇḍalaṃ viśodhayitavyaṃ yāvat sādhukārabahulena câsya bhavitavyaṃ ||
pe ||
na kvacid vastuni aiścaryasaṃjñôtpādayitavyā |
kiyat parīttam api kāryaṃ saṃghamatena kartavyaṃ |
na svamatena yāvan na sāṃghikaś cāturdiśasāṃghikena
saṃsṛṣṭaḥ kartavyaḥ |
evaṃ viparyayād evaṃ staupikena sahânyonyasaṃsargapratiṣedhaḥ |
yadi cāturdiśe saṃghe vaikalyaṃ bhavet sāṃghikaś ca lābhôtsado bhavet tena vaiyāvṛtyakareṇa bhikṣuṇā bhikṣusaṃgham
ekamānasaṃ kṛtvā |
sāṃghikalābhāc cāturdiśasāṃghikakāryaṃ kartavyaṃ |
evaṃ stūpe 'pi pralugne 'yam eva vidhir dāyakān dānapatīn vā
samādāpya pratisaṃskartavyêty ājñā |
yadi punaḥ kāśyapa kiyad bahur api staupiko lābho bhavet |
sa vaiyākṛtyakareṇa na saṃghena cāturdiśasaṃghe upanāmayitavyaḥ |
tat kasmād dhetoḥ |
yā staupikântaśâikadaśâpi śrāddhaiḥ prasādabahulair niryātitā bhavati |
sā sa-
[ cambridge ms f33b ---> ]
devakasya lokasya caityaṃ |
kaḥ punar vādo ratnaṃ vā ratnasaṃmataṃ vā yac ca stūpe
cīvaraṃ niryātitaṃ bhavati |
tat tatrâiva tathāgatacaitye vātâtapavṛṣṭibhiḥ parikṣayaṃ gacchatu |
na punaḥ staupikaṃ cīvaraṃ hiraṇyamūlyena parivartayitavyaṃ |
na hi staupikasya kaścid argho nâpi stūpasya kenacid vaikalyaṃ yo hi kaścit kāśyapa vaiyāvṛtyakaro bhikṣū ruṣṭacittaḥ
śīlavatāṃ dakṣiṇīyānām [[doubt]] aiśvaryād ājñaptiṃ dadāti
sa tenâkuśalena karmaṇā narakagāmī bhavatîti |
yadi manuṣyalokam āgacchati dāso bhavati parakarmakaro lābhī ca
bhavati khaṭacapeṭapracaṇḍaprahārāṇāṃ |
pe |
daṇḍakarmabhayatarjitaṃ bhikṣuṃ-
[ bendall ed p57 ---> ]
karoty akālapreṣaṇam
akālajñaptiṃ dadāti |
sa tenâkuśalena karmaṇā bahuśaṅkur nāma pratyekanarakas tatrâsyôpapattir bhavati |
yāvat sahasraviddhaḥ kāyo bhavati |
ādīptaḥ |
pradīptaḥ saṃprajvalitaḥ |
pe |
yojanaśatavistārapramāṇā jihvā bhavati |
tasya tatra jihvêndriye bahūni śaṅkuśatasahasrāṇi ādīptāni
ayasmayāni nikhātāni bhavanti |
yo hi kaścit kāśyapa vaiyavṛtyakaro bhikṣur āgatâgataṃ sāṃghikaṃ lābhaṃ sannidhiṃ karoti na kālânukālaṃ dadāti |
udvaśyāpayitavyā viheṭhayitvā dadāti |
keṣāñcin na dadāti |
sa tenâkuśalamūlena jaṅghā nāma gūthamṛtikāpretayonis tatrâsyôpapattir bhavati |
tatrâsyânye pretā bhojanaṃ gṛhītvâpadarśayanti |
sôdvaśyamānas tadbhojanam animiṣābhyāṃ netrābhyāṃ paśyamānaḥ kṣutpipāsāparigato duṣkhāṃ |
vedanāṃ vetti na ca varṣasahasreṇâpi tasya bhojanasya lābhī
bhavati |
yad api kadācit karhicid bhojanaṃ labdhaṃ-
[ cambridge ms f34a ---> ]
bhavati tad uccāraṃ bhavati pūyaśoṇitaṃ vêti ||
saṃgharakṣitâvadāne 'py anarthôktaḥ |
yāṃs tvaṃ saṃgharakṣita satvān adrākṣīḥ kuḍyâkārāṃs te
bhikṣavâsan |
taiḥ sāṃghikaṃ kuḍyaṃ śleṣmaṇā nāśitaṃ |
tasya karmaṇo vipākena kuḍyâkārāḥ saṃvṛttāḥ |
yāṃs tvaṃ saṃgharakṣita satvān adrākṣīḥ stambhâkārāṃs te
bhikṣavâsan |
taiḥ sāṃghikastaṃbhaḥ siṃhāṇakena nāśitaḥ |
tena stambhâkārāḥ saṃvṛttāḥ |
yāṃs tvaṃ satvān adrākṣīr vṛkṣâkārān patrâkārān
phalâkārān te 'pi bhikṣavâsan |
tair api sāṃghikāni vṛkṣapatrapus.paphalāni paudgalikaparibhogena
paribhuktāni tena te vṛkṣapatrapuṣpaphalâkārāḥ saṃvṛttāḥ |
yāṃs tvaṃ satvān adrākṣī rajjvākārān
saṃmārjany-ākārāṃs te bhikṣavâsan |
taiḥ sāṃghikā rajjusammārjanyaḥ paudgalikaparibhogena paribhuktās tena rajjvākārāḥ sammārjany-ākā-
[ bendall ed p58 ---> ]
rāś ca saṃvṛttāḥ |
yaṃ tvaṃ satvam adrākṣīs taṭṭâkāraṃ sa śrāmaṇerakâsīt |
sa taṭṭukaṃ nirmādayati |
āgantukāś ca bhikṣavo 'bhyāgatāḥ |
tair asau dṛṣṭaś ca pṛṣṭaś ca śrāmaṇeraka kim ayaṃ saṃghasya
pānakaṃ bhaviṣyati |
sa mātsaryôpahatacittaḥ kathayati |
kiṃ na paśyatha taṭṭukaṃ nirmāditaṃ pītaṃ pānakam iti |
te vṛttā velêti nairāśyam āpannā hīnadīnavadanāḥ
prakrāntāḥ |
sa tasya karmaṇo vipākena taṭṭukâkāraḥ saṃvṛttāḥ ||
yaṃ tvam satvam adrākṣīr udūkhalâkāraṃ so 'pi
bhikṣur āsīt |
tasya pātrakarma pratyupasthitaṃ |
tatra câikaḥ śrāmaṇerako 'rhan mudrāvāre niyuktaḥ |
sa tenôktaḥ śrāmaṇeraka dadasva me khalistākaṃ kuṭṭayitvêti |
sa kathayati |
sthavira tiṣṭha tāvan muhūrtaṃ vyagro 'smi paścāt kuṭṭayitvā
dāsyāmîti |
sa saṃjātâmarṣaḥ kathayati |
[ cambridge ms f34b ---> ]
śrāmaṇeraka yadi mama kalpate udūkhalaṃ spraṣṭuṃ tvām evâham
udūkhale prakṣipya kuṭṭayeyaṃ |
prāg eva khalistokam iti |
sa śrāmaṇeraḥ saṃlakṣayati |
tīvraparyavasthānaparyavasthito 'yaṃ |
yady aham asmai prativacanaṃ dāsyāmi bhūyasyā mātrayā prakopam
āpatsyatîti tūṣṇīm avasthitaḥ |
yadâsya paryavasthānaṃ vigataṃ tadôpasaṃkramya kathayati |
sthavira jānīṣe tvaṃ ko 'ham iti |
sa kathayati |
jāne tvāṃ kāśyapasya samyaksaṃbuddhasya pravrajitaṃ śrāmaṇerakaṃ |
aham api bhikṣuḥ sthaviraḥ |
śrāmaṇerakaḥ kathayati |
yady apy evaṃ tathâpi tu yan mayā pravrajitena karaṇīyaṃ tat
kṛtaṃ |
kiṃ kṛtaṃ kleśaprahāṇaṃ chinnasakalabandhano 'haṃ sarvabandhanavinirmuktaḥ |
kharaṃ te vākkarma niścāritaṃ |
atyayam atyayato deśaya |
apy eva nāmâitat karmaparikṣayaṃ tanutvaṃ paryādānaṃ gacched iti |
tenâtyayam-
[ bendall ed p59 ---> ]
atyayato na deśitaṃ tena karmaṇôdūkhalâkāraḥ
saṃvṛttaḥ ||
yāṃs tvaṃ satvān adrākṣīḥ sthālyâkārān |
te kalpikārakâsan bhikṣūṇām upasthāyakāḥ |
te bhaiṣajyāni kvāthayanto bhikṣubhir apriyam uktāḥ taiś cittaṃ pradūṣya sthālyo bhinnāḥ tena sthālyâkārāḥ
saṃvṛttāḥ |
yaṃ tvaṃ satvam adrākṣīr madhye chinnaṃ tantunā dhāryamāṇaṃ so 'pi bhikṣur āsīl lābhī grāhikaḥ tena mātsaryâbhibhūtena
lābhaḥ saṃparivartitaḥ |
yo vārṣikaḥ sa haimantikaḥ pariṇāmitaḥ |
yas tu haimantikaḥ sa vārṣikaḥ pariṇāmitaḥ |
tasya karmaṇo vipākena madhye chinnas tantunā dhāryamāṇo gacchati ||
śikṣāsamuccaye dharmabhāṇakâdirakṣāparicchedas tṛtīyaḥ ||
śikṣāsamuccaye caturthaḥ paricchedaḥ ||
apare 'pi mahanto 'narthāḥ sūtrânteṣûktāḥ |
yathā tāvad ākāśagarbhasūtre |
pañcêmāḥ kulaputra kṣatriyasya mūrddhâbhiṣiktasya
mūlâpattayaḥ |
yābhi-
[ cambridge ms f35a ---> ]
r mūlâpattibhiḥ kṣatriyo mūrddhâbhiṣiktaḥ sarvāṇi
pūrvâvaropitāni kuśalamūlāni jhāṣayati |
vastupatitaḥ pārājikaḥ sarvadevamanuṣyamukhebhyo 'pāyagāmī
bhavati |
katamāḥ pañca |
yaḥ kulaputra mūrddhâbhiṣiktaṃ staupikaṃ vastv apaharati
sāṃghikaṃ vā cāturdiśasāṃghikaṃ vā niryātitaṃ vā |
svayaṃ vâpaharati hārayati vā |
iyaṃ prathamā mūlâpattiḥ ||
yaḥ punar dharmaṃ pratikṣipati śrāvakaniryāṇabhāṣitaṃ vā
pratyekabuddhaniryāṇabhāṣitaṃ vā
mahāyānaniryāṇabhāṣitaṃ vā pratikṣipati pratiṣedhayatîyaṃ dvitīyā mūlâpattiḥ ||
yaḥ punar mām uddiśya śirastuṇḍamuṇḍakāṣāyavastraprāvṛtaḥ
śikṣādhārī vā śi-
[ bendall ed p60 ---> ]
kṣâdhārī vā tasya duḥśīlasya vā
śīlavato vā kāṣāyāṇi vastrāṇy apaharati apaharāyati |
gṛhasthaṃ vā karoti kāye daṇḍaiḥ praharati cārake vā prakṣipati
jīvitena vā viyojayatîyaṃ tṛtīyā mūlâpattiḥ ||
yaḥ punaḥ kṣatriyaḥ saṃcintya mātaraṃ jīvitād vyaparopayati
pitaram arhantaṃ bhagavacchrāvakaṃ vā jīvitād vyaparopayati
samagraṃ vā saṃghaṃ bhinatti tathāgatasyârhataḥ
samyaksaṃbuddhasya saṃcintya duṣṭacitto rudhiram utpādayati ||
ebhiḥ pañcabhir ānantaryair karmabhir anyatarânyataraṃ karmôtpādayatîyaṃ caturthī mūlâpattiḥ ||
yaḥ punaḥ kṣatriyo 'hetuvādī bhavati paralokôpekṣakaḥ |
daśâkuśalān karmapathān samādāya vartate 'nyāṃś ca bahūn
satvān daśasv akuśaleṣu karmapatheṣu samādāpayati vinayati
niveśayati pratiṣṭhāpayatîyaṃ pañcamī mūlâpattiḥ ||
pe ||
yaḥ punar grāmabhedaṃ janapadabhedaṃ nagarabhedaṃ rāṣṭrabhedaṃ karotîyaṃ mūlâpattiḥ ||
pe ||
ādikarmiṇāṃ mahāyānasaṃprasthitānāṃ-
[ cambridge ms f35b ---> ]
kulaputrāṇāṃ kuladuhit-rṇāṃ vâṣṭau mūlâpattayo |
yābhir mūlâpattibhiḥ skhalitâdikarmikā mahāyānasaṃprasthitāḥ sarvāṇi pūrvâvaropitāni kuśalamūlāni
jhāṣayanti |
vastupatitāḥ parājitā devamanuṣyamahāyānamukhād apāyagāmino bhavanti ciraṃ ca saṃsāre sīdanti
kalyāṇamitravirahitāḥ |
katamâṣṭau |
ye satvāḥ pūrvaduścaritahetunâsmin kliṣṭe pañcakaṣāye loke
upapannās tae itvarakuśalamūlāḥ kalyāṇamitraṃ saṃniḥśrityêdaṃ paramaṃ gambhīraṃ mahāyānaṃ śṛṇvanti |
te ca parīttabuddhayo 'pi kulaputrânuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau
cittam utpādayanti |
teṣāṃ ādikarmikā ye ca bodhisatvêdaṃ paramagambhīraṃ śūnyatāpratisaṃyuktaṃ sūtrântaṃ śṛṇvanti uddiśanti paṭhanti |
te yathāśrutaṃ yathāparyavāptaṃ pareṣāṃ pūrvabuddhisadṛśānāṃ svarthaṃ suvyañjanaṃ vistareṇâgrataḥ smārayanti prakāśayanti |
te hy akṛtaśamā bālāḥ pṛthagjanāḥ śṛṇvantôttrasyanti
saṃtrasyanti saṃtrāsam āpadyante |
te saṃtrāsena vivarttayanty anuttarāyāḥ
[ bendall ed p61 ---> ]
samyaksaṃbodheś cittaṃ śrāvakayāne cittaṃ praṇidadhati |
eṣâdikarmikabodhisatvasya mūlâpattiḥ prathamā ||
yayā mūlâpattyā sa kulaputraḥ sarvaṃ pūrvâvaropitaṃ kuśalamūlaṃ jhāṣayati |
vastupatitaḥ parājitaḥ svargâpavargasukhāt |
visaṃvāditaṃ câsya bodhicittam apāyagāmi bhavati |
tasmād bodhisatvena mahāsatvena parapudgalānām āśayânuśayaṃ prathamaṃ jñātvā yathâśayānāṃ satvānām anupūrveṇa
dharmadeśanā kartavyā |
tad yathā mahāsamudre 'nupūrveṇâvatārayati ||
pe ||
punar aparam ādikarmiko bodhisatvaḥ kasyacid eva
[ cambridge ms f36a ---> ]
vakṣyati ||
na tvaṃ śakyasi ṣaṭpāramitāsu caryāṃ cartuṃ |
na tvaṃ śakyasy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhuṃ |
śīghraṃ tvaṃ śrāvakayāne pratyekabuddhayāne vā cittam
utpādaya |
tena tvaṃ saṃsārān niryāsyasi |
yāvad yathāpūrvôktam iyam ādikarmikasya bodhisatvasya dvit-yā
mūlâpattiḥ ||
punar aparam ādikarmiko bodhisatvaḥ kasyacid evaṃ vakṣyati |
kiṃ bhoḥ prātimokṣavinayena |
śīlena surakṣitena śīghraṃ tvam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau
cittam utpādayasva |
mahāyānaṃ paṭha |
yat te kiñcit kāyavāṅmanobhiḥ kleśapratyayād akuśalaṃ karma
samudānītaṃ tena pāṭhena śuddhir bhavaty avipākaṃ |
yāvad yathāpūrvôktam ayam ādikarmikasya bodhisatvasya tṛtīyā
mūlâpattiḥ ||
punar aparaṃ kulaputra keṣāñcid ādikarmiko bodhisatvâivaṃ vakṣyati |
varjayata yūyaṃ kulaputrāḥ śrāvakayānakathāṃ |
mā śṛṇuta mā paṭhata mā pareṣām upadiśata |
gopayata śrāvakayānakathāṃ |
na yūyaṃ tasmāt mahat phalaṃ prāpsyatha |
na yūyaṃ tato nidānāc chaktāḥ kleśântaṃ kartuṃ |
śraddadhata mahāyānakathāṃ |
śṛṇuta mahāyānaṃ paṭhata mahāyānaṃ pareṣāṃ côpadiśata |
tato yūyaṃ sarvadurgatyapāyapathān śamayiṣyatha |
kṣipraṃ cânuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbhotsyatha ||
yadi te tasya vacanakāriṇo bhavantîdṛśaṃ dṛṣṭigatam
upagṛhṇīyuḥ |
ubhayor api mūlâpatir bhavatîyam ādikarmikasya bodhisatvasya
caturthī mūlâpattiḥ ||
punar aparam ādikarmikā bodhisatvā dvijihvikā bhavanti anyathā
nidarśayanti |
idaṃ ca mahāyānaṃ kīrtiśabdaślokârthaṃ lōübhasatkōürahetoḥ paṭhanti svâdhyōüyanti dhōürayanti vōücayanti
[ bendall ed p62 ---> ]
deśayanti pareṣāṃ ca śrutamā-
[ cambridge ms f36b ---> ]
tram upadiśanti |
evaṃ ca vakṣyanti |
vayaṃ mahāyānikā nânye |
te pareṣām īrṣyāyanti lābhasatkārahetor yatas te labhante
upabhogaparibhogān parebhyas tatpratyayāt te prakupyanti teṣāṃ câvarṇaṃ niścārayanti kutsanti paṃsayanti vijugupsanti |
ātmānaṃ côtkarṣayanti na tān |
atas te īrṣyahetunā côttarimanuṣyadharmair ātmānaṃ vijñapayanti |
tatas te tena vastunā patitāḥ parājitā mahāyānasukhād etāṃ mahāgurukām āpattim āpadyante yayâpāyagāmino bhavanti |
yathā kaścit puruṣo ratnadvīpaṃ gacched gantuṃ nāvā samudram
avatarate sa mahāsamudre svayam eva tāṃ nāvaṃ bhindyāt tatrâiva
maraṇaṃ nigacched |
evam eva ye ādikarmikā bodhisatvā mahāguṇasāgaram
avatartukāmêrṣyāhetos tad vadanti |
tatpratyayāt te śraddhānāvaṃ bhittvā prajñājīvitena viyogaṃ prāpnuvanti |
evaṃ te bālâdikarmikā bodhisatvêrṣyāhetor anṛtapratyayā mahāgurukām āpattim āpadyante |
iyaṃ pañcamī mūlâpattir ādikarmikasya bodhisatvasya ||
punar aparaṃ kulaputra bhaviṣyanty anāgate 'dhvani
gṛhasthapravrajitâdikarmikā bodhisatvā ye te gambhīrāḥ
śūnyatāpratisaṃyuktāḥ sūtrântâdhāraṇīkṣāntisamādhibhūmisvalaṃkṛtamahāvidvatpuruṣāṇāṃ kṛtaśramāṇāṃ bodhisatvānāṃ gocarās tān mahāyānasūtrântān dhārayanti
paṭhanti svâdhyāyanti pareṣāṃ ca vistareṇa vācayitvā
prakāśayanti |
ahaṃ cêmān dharmān svabuddhyā buddhvâivaṃ ca punar ahaṃ kāruṇyahetos tavôpadiśāmi |
tvayā vā punas tathā bhāvayitavyaṃ yathā tvam atra gambhīreṣu
dharmeṣu
[ cambridge ms f37a ---> ]
pratyakṣo bhaviṣyasi |
evaṃ te jñānadarśanaṃ bhaviṣyati yathā mama |
etarhi na punar eva dadāti paṭhitamātreṇâham imān evaṃrūpān
dharmān gambhīragambhīrān upadiśāmi na sākṣātkriyayā ||
la-bhasatkārahetor ātmānaṃ vikrīṇāti |
tatpratyayāt sarvatryadhvagatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ bodhisatvānām āryapudgalānāṃ ca purataḥ sâparādhiko bhavati |
mahāgurukam āpattim āpadyate |
visaṃvādayati devamanuṣyān mahāyānena |
śrāvakayānam evâsya na bhava-
[ bendall ed p63 ---> ]
ti |
prāg eva mahāyānasyâvatāraviśeṣâdhigamaḥ |
prāg evânuttarā samyaksaṃbodhiḥ ||
tad yathā kaścit puruṣo mahâṭavīṃ prasthitaḥ
kṣuttarṣaprapīḍitaḥ sa tatra mahāphalavṛkṣe pratiṣṭhitaḥ |
āhārârthaṃ sôdāraphalavṛkṣam apahāya gandhasaṃpannaṃ rasasaṃpannam anāsvādya viṣavṛkṣam abhiruhya viṣaphalāni
bhuñjīta bhuktvā ca kālaṃ kuryāt |
tadupamāṃs tān pudgalān vadāmi |
ye durlabhaṃ manuṣyalābhaṃ labdhvā kalyāṇamitraṃ sanniśritya
mahāyānam avatartukāmā lābhasatkārayaśohetor ātmānam
upadarśayanti parān paṃsayanti evaṃrūpāṃ mahāgurukām āpattim
āpadyante yayā gurukayâpattyā sarvavijñānāṃ paramajugupsitā bhavanti |
apāyagāminas tathārūpāś ca pudgalā na sevanīyāḥ
sarvakṣatriyabrāhmaṇaviṭśūdrāṇāṃ |
yaś ca tān sevate sa sâtisāro bhavati sarvavijñānāṃ |
iyaṃ kulaputra bodhisatvasya ṣaṣṭhī mūlâpattiḥ ||
punar aparaṃ kulaputra bhaviṣyanty anāgate 'dhvani
kṣatriyāṇāṃ purohitacaṇḍālâmātyacaṇḍālā bhaṭacaṇḍālā mūrkhāḥ paṇḍitamānino mahādhanā mahābhogāḥ |
bahuvidheṣu dānamayapuṇyakriyāvastu-
[ cambridge ms f37b ---> ]
ṣu saṃdṛśyante te
tyāgamadamattā mānamadadarpeṇa kṣatriyaṃ vibhedayanti |
śramaṇān kṣatriyaiḥ |
te kṣatriyān niśritya śramaṇān daṇḍāpayanti |
arthaṃ daṇḍena muṣanti |
tenôpadraveṇa te bhikṣavaḥ paudgalikaṃ vā sāṃghikaṃ vā
cāturdiśasāṃghikaṃ vā staupikaṃ vā śramaṇair apahṛtya
teṣāṃ prāhṛtaṃ pradāpyante |
te punaś caṇḍālāḥ kṣatriyasyôpanāmayiṣyanti |
te ubhayato 'pi mūlâpattim āpadyante |
ye kṣatriyacaṇḍālāḥ śramaṇaiḥ sārddhaṃ praduṣyanti
tathārūpaṃ ca te dharmaṃ prajñapayiṣyanti |
adharmaṃ vā dharmam apahāya |
sūtravinayaśikṣânapekṣya kālôpadeśamahāpradeśān apahāya |
mahākaruṇānetrīprajñāpāramitaśikṣôpāyakauśalyaśikṣāḥ
yāś câpareṣu sūtreṣu śikṣôpadiṣṭās tâpahāya |
tathārūpāṃ dharmayuktiṃ bhikṣūṇāṃ viheṭhana-
[ bendall ed p64 ---> ]
arthapūrvakaṃ kriyâkāraṃ prajñapayanti |
yaiḥ kriyâkārair bhikṣūṇāṃ viheṭhanā bhavati |
rañcati śamathavipaśyanânuyogamanaskāraṃ |
te 'vadhyāyanto vyāpādabahulā bhavanti |
tena ca hetunā bhikṣūṇām apy upaśāntāḥ kleśā nôpaśamyanti
na tanūbhavanti |
tatkāle punas te bhikṣavâśayavipannā bhavanti śīlavipannāś ca bhavanti |
ācāravipannā bhavanti dṛṣṭivipannā bhavanti taddhetoḥ
śaithilikā bhavanti |
bāhulikā bhavanti |
aśramaṇāḥ śramaṇapratijñāḥ |
abrahmacāriṇo brahmacāripratijñāḥ śaṅkhasvarasamācārāḥ
praṣṭavyadharmadeśakāḥ |
te bhūyasyā mātrayā saparicārasya kṣatriyasya satkṛtā bhavanti
mānitāḥ pūjitā bhavanti |
te ca prahāṇâbhiyuktānāṃ bhikṣūṇāṃ gṛhastheṣv avarṇaṃ niścārayanti |
sa ca kṣatriyaḥ saparivāraḥ prahāṇâbhiyuktānāṃ bhikṣūṇām
[ cambridge ms f38a ---> ]
antike praduṣyati avadhyāyati |
yas tatra prahāṇikānāṃ bhikṣūṇām upabhogaparibhogas taṃ svâdhyāyâbhiratānāṃ bhikṣūṇāṃ niryātayanti |
te ubhayato mūlâpattim āpadyante |
tat kasya hetoḥ ||
dhyāyī bhikṣuḥ sukṣetraṃ |
nâdhyayanavaiyāvṛtyâśritā nâdhyayanâbhiyuktāḥ ||
sam-dhidhāraṇīkṣāntibhūmiṣu bhājanībhūtā dakṣiṇīyāḥ
pātrabhūtāḥ |
ālokakarâlokasya mārgôpadeśakāḥ |
karmakṣetrakleśakṣetrān satvān uttārayanti |
nirvāṇagamane ca mārge pratiṣṭhāpayanti |
imāḥ kulaputrâṣṭau mūlâpattayêti ||
āsāṃ niḥsaraṇam ihâiva sūtre 'bhihitaṃ |
yadi te bodhisatvâkāśagarbhasya bodhisatvasya nāma śrutvā
darśanam asyâkāṅkṣeran |
apāyaprapatanabhayāt mūlâpattīr daśayitukāmā |
yadi te ākāśagarbhaṃ bodhisatvaṃ namaskuryuḥ nāma câsya
parikīrttayeyus teṣāṃ sa kulaputro yathā bhāgyatayā svarūpeṇâgratas tiṣṭhati brāhmaṇarūpeṇa yāvad dārikārūpeṇa purataḥ
sthāsyati |
tasyâdikarmikasya bodhisatvasya yathā samutthitās tâpattīḥ
pratideśayati |
gambhīraṃ ca-
[ bendall ed p65 ---> ]
asyôpāyakauśalyaṃ mahāyāne caryām
upadarśayati |
yāvad avaivarttikabhūmau ca pratiṣṭhāpayati ||
pe ||
yadi teṣāṃ saṃmukhaṃ darśanaṃ na dadāti |
yas tam abhiyācati |
tenâdikarmikeṇa bodhisatvena sâparādhena paścime yāme utthāyâsanāt prāṅmukhena sthitvā dhūpaṃ dhūpayitavyaṃ |
aruṇo devaputrâyācitavyaḥ |
evaṃ ca vaktavyaṃ |
aruṇâruṇa mahākṛpa mahābhāga mahôditas tvaṃ jambudvīpe
māṃ karuṇayâchādayasva |
śīghram ākāśagarbhaṃ mahākāruṇikaṃ mama vacanena bodhaya |
[ cambridge ms f38b ---> ]
mama svapnântare tam upāyam upadarśaya yenâham upāyenâpattiṃ pratideśayāmi |
ārye mahāyāne upāyaprajñāṃ pratilapsyāmîti ||
tena tatkālaṃ śayyāyāṃ nidrāpayitavyaṃ sahôdgate 'ruṇe iha
jambudvīpe ākāśagarbhasya bodhisatvasyêha samāgamo bhavati
svarūpeṇa ca |
tasyâdikarmikasya bodhisatvasya svapnântare purataḥ sthitvā tāṃ mūlâpattiṃ deśayati mahāyānôpāyena |
tathārūpaṃ ca tasyôpāyajñānaṃ saṃdarśayati |
yenôpāyakauśalyena sâdikarmiko bodhisatvas tatrâiva
bodhicittâsaṃpramoṣaṃ nāma samādhiṃ pratilabhate
sudṛḍhavyavasthitaś ca bhavati mahāyānae ity ādi ||
atha vā yo 'tra sūtre 'dhyeṣaṇamantraḥ pūrvam uktaḥ |
tenâyaṃ vidhiḥ kāryaḥ |
evaṃ syāt |
araṇye upavane 'bhyavakāśe vāgaraṃ vā tagaraṃ vā kālânusāri
vā dhūpayitavyaṃ |
prāñjalinā ca bhūtvā samantato digvidikṣu ca pañcamaṇḍalakena
vanditvême mantrapadāḥ pravartayitavyāḥ |
tad yathā |
sumṛśa [[doubt]] |
kāruṇika |
caratu [[doubt]] |
vicara |
sañcara |
kāruṇika |
murara |
murara vegadhāri namucame bhujayata kāruṇika cintāmaṇi pūraya kāruṇika
sarvâśāṃ me sthāpaya |
ājñādhārī
[ bendall ed p66 ---> ]
sphugu |
rativiveka gu |
dṛṣṭiviveka gu |
pūraya kāruṇika pūrayantu mamâśāṃ |
sarvathā câśokagati svāhā ||
vidhiḥ pūrvavat |
sarvavyādhiduḥkhasarvabhayasarvôpakaraṇavighātapratighāte
sarvâbhīṣṭasiddhaye ca kāryaḥ ||
yadi kṣatriyâdayo 'pi bodhisatvāḥ katham eṣām āpattiniyamo 'nyeṣāṃ câdhikyaṃ |
atha tena sāmvarikāḥ |
katham eṣām āpattivyavasthā |
kathaṃ vā taddoṣāt sāmvarikâpi gṛhyante |
nâiṣa doṣaḥ |
ye-
[ cambridge ms f39a ---> ]
ṣāṃ yatra bahulaṃ saṃbhavaḥ te tatrâkoṭitāḥ
svanāmagrahaṇadarśanād bhayôtpādanârthaṃ |
parasparatas tu sarvaiḥ sarvâpattayaḥ parihartavyāḥ ||
yena vā prakṛtimahāsâvadyatayâsamādāno 'py abhavyo bhavaty ucchinnakuśalamūlaś ca sutarāṃ tena sāmvarikêty alam
anayā cintayā ||
upāyakauśalyasūtre 'pi mūlâpattir uktā |
kiṃ vâpi kulaputra bodhisatvaḥ prātimokṣaśikṣāyāṃ śikṣamāṇāḥ kalpaśatasahasram api mūlaphalabhakṣaḥ syāt |
sarvasatvānāṃ ca sûktaduruktāni kṣamet |
śrāvakapratyekabuddhabhūmipratisaṃyuktaiś ca manasikārair vihared iyaṃ bodhisatvasya gurukā mūlâpattiḥ |
tad yathā kulaputra śrāvakayānīyo mūlâpattim āpannaḥ so 'bhavyas tair eva skandhaiḥ parinirvātum |
evam eva kulaputro 'pratideśyâitām āpattim aniḥsṛjya tān
śrāvakapratyekabuddhamanasikārān abhavyo buddhabhūmau
parinirvātum iti ||
āsāṃ ca mūlâpattīnāṃ sukhagrahaṇadhāraṇârtham
ekīyamatānāṃ ca saṃgrahakārikôcyante ||
ratnatrayasvaharaṇād āpatpārājikā matā |
saddharmasya pratikṣepād dūtīyā muninôditā ||
duḥśīlasyâpi vā bhikṣoḥ kāṣāyastainyatāḍanāt |
cārake vā vinikṣepād apapravrājanena ca ||
[ bendall ed p67 ---> ]
pañcânantaryakaraṇān mithyādṛṣṭigraheṇa vā |
grāmâdibhedanād vâpi mūlâpattir jinôditā ||
śūnyatāyāś ca kathanāt satveṣu kṛtabuddhiṣu |
buddhatvaprasthitānāṃ vā saṃbodher vinivarttanāt ||
prātimokṣaṃ parityājya mahāyāne niyojanāt |
śiṣyayānaṃ na rāgâdiprahāṇāyêti vā grahāt ||
pareṣāṃ grahaṇād vâpi punaḥ svaguṇakāśanāt |
parapaṃsanato lā-
[ cambridge ms f39b ---> ]
bhasatkāraślokahetunā ||
gambhīrakṣāntiko 'smîti mithyâiva kathanāt punaḥ |
daṇḍāpayed vā śramaṇān dadyād vā śaraṇatrayāt ||
gṛhṇīyād dīyamānaṃ vā śamathe tyājanāt punaḥ |
pratisaṃlīnabhogaṃ ca svâdhyāyiṣu nivedanāt ||
mūlâpattayo hy etā mahānarakahetavaḥ |
āryasyâkāśagarbhasya svapne deśyāḥ puraḥsthitaiḥ ||
bodhicittaparityāgād yācakāyâpradānataḥ |
tīvramātsaryalobhābhyāṃ krodhād vā satvatāḍanāt ||
prasādyamāno yatnena satveṣu na titikṣate |
ślokāt parânuvṛttyā vā saddharmâbhāsavarṇanād |
iti ||
āryakṣitigarbhasūtre 'py uktaṃ |
yo mahābrahman mamôddiśya pravrajito duḥśīlapāpasamācāro bhikṣu-
[ bendall ed p68 ---> ]
r anubhūtaḥ kaśambakajāto 'śramaṇaḥ śramaṇapratijñaḥ
abrahmacārī brahmacāripratijñaḥ |
dhvastaḥ patitaḥ parājito vividhaiḥ kleśaiḥ |
atha ca punaḥ sa duḥśīlapāpasamācāro bhikṣur adyâpi
sarvadevānāṃ yāvat sarvamanuṣyāṇāṃ yāvat puṇyanidhīnāṃ darśayitā bhavati kalyāṇamitraṃ |
kiṃ câpi sâpātrībhūtaḥ tena ca punaḥ śirastuṇḍamuṇḍena
kāṣāyavastraprāvaraṇêryāpathena darśanahetunâpi
bahūnāṃ satvānāṃ vividhakuśalamūlôpastambhanakaraḥ
sugatimārgadarśako bhavati |
tasmād yo mamôddiśya pravrajitaḥ śīlavān duḥśīlo vā tasya
nânujānāmi cakravarttir ājñām api yan mamôddiśya
pravrajitasya sahadharmeṇâpi kāye daṇḍaprahāraṃ vā dātuṃ cārake vā prakṣeptuṃ |
aṅgam aṅgaṃ vikarttanaṃ vā kartuṃ jīvitād vā vyaparopaṇaṃ kartuṃ-
[ cambridge ms f40a ---> ]
kiṃ punar adharmeṇa ||
kiṃ câpi mṛtaḥ kathyate 'smin dharmavinaye |
atha ca punaḥ sa pudgalo gorocanakastūrikāsadṛśêti |
atrâivâha |
ye mamôddiśya pravrajitān yānabhūtān pātrabhūtān vā
viheṭhayiṣyanti te sarveṣāṃ tryadhvagatānāṃ buddhānām atīva
sâparādhā bhavanti |
samucchinnakuśalamūlā dagdhasantānâvīciparāyaṇā bhavantîti |
atrâivâha |
sarvabuddhair adhiṣṭhito 'yaṃ mokṣadhvajo yad uta
raktakāṣāyavastram iti |
asminn eva côktaṃ |
tena khalu punaḥ samayena bahūni śrāvakaniyutaśatasahasrāṇi bahūni
ca bodhisatvaniyutaśatasahasrāṇi bhagavato 'ntike evaṃrūpaṃ pūrvakṛtaṃ karmâvaraṇaṃ pratideśayanti |
vayam api bhadanta bhagavan bahūnāṃ pūrvakāṇāṃ tathāgatānāṃ pravacane pātrabhūtān pātrabhūtāṃś ca buddhānāṃ bhagavatāṃ śrāvakayānīyān pudgalāñ jugupsitavantaḥ paṃsitavanto roṣitavanto 'varṇâyaśaḥkathāś ca niścāritavantaḥ |
tena vayaṃ karmâvaraṇena triṣv apāyeṣu vividhāṃ tīvrāṃ pracaṇḍāṃ duḥkhāṃ vedanāṃ pratyanubhūtavantaḥ ||
peyālaṃ ||
vayaṃ tatkarmâvaraṇaśeṣam etarhi bhagavato 'ntike
pratideśayiṣyāmaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavataḥ śrāvakān vacanais tarjitavantaḥ paribhāṣitavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavataḥ śrāvakān apātrabhūtān patrâbhūtāṃś ca
praharitavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ cīvarān hṛtavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavataḥ śrāvakāṇām upabhogaparibhogān ācchinnavantaḥ |
kecid vadanti |
vayaṃ bhagavantam uddiśya pravrajitān gṛhasthān kāritavantaḥ
[ cambridge ms f40b ---> ]
tatâsthānaṃ sāditāḥ |
kecid vadanti |
asmābhir bhagavan buddhānāṃ bhagavatāṃ śrāvakâpatrabhūtāḥ
pātrabhūtāś ca sâparādhikāś cārake prakṣiptās tena vayaṃ karmâvaraṇena bahūn kalpāṃs tṛṣv apāyeṣu vividhāṃ tī-
[ bendall ed p69 ---> ]
vrāṃ pracaṇḍāṃ duṣkhāṃ vedanāṃ pratyanubhūtavantaḥ ||
pe ||
tad vayam etarhi karmâvaraṇaśeṣāṃ bhagavato 'ntike
pratideśayāmaḥ |
āyatyāṃ saṃvaram āpadyema |
pratigahṇātu bhagavān asmākam anukampām upādāya |
uddharatu bhagavān asmān anantapāpebhyêti vistaraḥ ||
pravrajyântarāyasūtre 'py anarthôktaḥ |
caturbhir mahānāman dharmaiḥ samanvāgato gṛhī akṣaṇaprāpto bhavati |
jātyandhaś ca jaḍaś câjihvakaś ca caṇḍālaś ca jātu
sukhito bhavaty abhyākhyānabahulaś ca ṣaṇḍakaś ca paṇḍakaś ca
nityadāsaś ca |
strī ca bhavati śvā ca śūkaraś ca gardabhaś côṣṭraś ca
āśīviṣaś ca bhavati tatra tatra jātau ||
katamaiś caturbhiḥ |
iha mahānāman gṛhī pūrvajinakrṭâdhikārāṇāṃ satvānāṃ naiṣkramyacittasya pravrajyācittasyâryamārgacittasyântarāyaṃ karoti |
anena prathamena ||
punar aparaṃ gṛhī dhanalaulyena putralaulyena karmavipākam
aśraddadhat putrasya vā duhitur vā bhāryāyā vā jñātisaṃghasyâiśvaryasthāne vartamāne pravrajyântarāyaṃ karoti |
anena dvitīyenêti ||
anyadvayaṃ |
saddharmapratikṣepaḥ śramaṇabrāhmaṇeṣu ca pratighaḥ ||
daśa câkuśalāḥ karmapathāḥ anarthāḥ |
saddharmasmṛtyupasthānād vipākakaṭukā draṣṭavyāḥ |
tataḥ kiñcinmātraṃ sūtraṃ sūcyate |
prāṇâtipātavipākalavas tāvad |
yathâha |
tad yathâgniśikhācarā nāma pakṣiṇo ye 'gniśikṣāmadhyagatā-
[ cambridge ms f41a ---> ]
na dahyante saṃhṛṣṭatarāś ca
nārakeyāṇāṃ kapālaṃ bhittvā rudhiraṃ pibanti |
kapālântaracarā nāma pakṣiṇo ye mastakaṃ bhittvā
jvalitamastakaluṅgān pibanti |
jihvâmiṣabhujo nāma pakṣiṇo ye jihvāṃ vidāryâbhito 'bhitaḥ prabhakṣayanti |
sâpi jihvā bhuktā punar api saṃjāyate padmadalakomalatarā |
evam arthânurūpasaṃjñā dantôtpāṭakā-
[ bendall ed p70 ---> ]
nāma
kaṇṭhanāḍyapakarṣakā nāma |
klomakāśinaḥ |
āmāśayâdāḥ |
plīhasaṃvartakā |
antravivarakhādinaḥ |
pṛṣṭhavaṃśacarā nāma |
marmaguhyakā nāma pakṣiṇo ye sarvāṇi marmavivarāṇi bhittvā
marmāṇi kṛntayitvā vivarāṇi praviśya majjāmaṇḍaṃ pibanti
krandamānānāṃ |
sūcīchidrā nāma pakṣiṇo ye sūcīsadṛśatuṇḍā raktaṃ pibanti |
evam asthivivarâśinaḥ ṣaṭtvagbhakṣiṇaḥ |
nakhanikṛntakā medodāḥ snāyuviśeṣakāḥ |
keśôṇḍukā nāma pakṣiṇo ye keśamūlāny utpāṭayanti ||
sâivam avīcipradeśas trīṇi yojanaśatasahasrāṇi
pakṣibhairavapakṣo nāma |
tatra tair anyair nārakeyaiḥ sahânekāni varṣaśatasahasrāṇi
bhakṣyate saṃbhavati ca |
sa kathañcid api tasmān muktaḥ sarvasmād duṣkhajālaparivṛtaḥ |
śvabhraprapāto nāma dvitīyaḥ pradeśas tatra gacchati |
trāṇânveṣī śaraṇânveṣī paritrāṇânveṣī samantatâikādaśabhir arciskandhair āvṛto niḥsahāyaḥ
karmapāśabandhanabaddhaḥ samantataḥ śatrubhir āvṛtaḥ kāntāram
anuprapannaḥ sarvasmān narakapuñjād adhikataraṃ vyasanam
abhiprapannas taṃ śvabhraprapātaṃ nāma pradeśam anudhāvati |
patite 'tīva pādaḥ pravilīyate |
utkṣiptaḥ pu-
[ cambridge ms f41b ---> ]
nar api saṃbhavati |
sukumārataraḥ ślakṣṇataraḥ kharābhis tīvrābhir vedanābhir abhibhūtaḥ |
tasyâivaṃ bhayaviklavavadanasya karacaraṇasarvâṅgapratyaṅgapravilīyamānasya sa pradeśaḥ śvabhraprapāto nāma prādurbhavati |
sa tasmin deśe nipatati patitaḥ śvabhre prapatati trīṇi
yojanasahasrāṇi |
punar api karmakṛtena vāyunôtkṣipyate |
sa prapatamānaḥ kaṃkavāyasagrdhrôlūkair bhakṣyate |
yāvat tasyâivam utkṣipyamānasya ca prapatataś cânekāni
varṣaśatasahasrāṇi gacchanti |
kathañcid api tasmān muktaḥ paribhrāmitaś cakrâṅkaṃ vivaraṃ nāma pradeśam anudhāvati |
tasmiṃś ca pradeśe sahasrârāṇi cakrāṇi prādurbhavanti
vajranābhīni tīkṣṇajvālāni śīghrabhramāṇi tasya sahagamanād eva tā-
[ bendall ed p71 ---> ]
ni cakrāṇi śarīraṃ prāpya bhramanti |
pe ||
pratyekaṃ sarvâṅgāni pramathnanto dahanti pādatale câsya
śaṅkubhir bhidyete |
evaṃ makkoṭakaparvate |
mākkoṭakaiḥ prāṇijātibhiḥ sântarvahiḥparamâṇuśaḥ
prabhakṣyate |
bhukto bhuktaḥ punar api saṃjāyate sukumārataraḥ |
sukumāratayā bhūyo 'py ādhikatarāṃ vedanām anubhavati |
bhuktabhuktasya prabhūtataram evâsya tvaṅmāṃsaṃ prādurbhavati |
tasya prāṇâtipātakṛtôpacitasya tatphalaṃ bhavati ||
adattâdānavipākam āha |
sâiṣa duṣkṛtakarmântacārī ālātacakranirmāṇagandharvanagaramṛgatṛṣṇikāsadṛśaṃ mahad arthajātaṃ paśyati ratnavastradhanadhānyanikarabhūtaṃ |
tasyâivaṃ lobhâbhibhūtasya karmaṇā mohitasyâivaṃ bhavati |
mamêdam iti |
sâivaṃ mohitaḥ pāpakārī prajvalitâṅgārakarṣūr laṅghayitvā
taddraviṇam anudhāvati |
sa karmakṛtair yamapuruṣair gṛhyate
[ cambridge ms f42a ---> ]
śastrajālamadhyagataḥ
sarvâṅgapratyaṅgaśaḥ pāṭyate viśasyate dahyate 'sthyavaśeṣaḥ
kriyate |
na câsyânādikālapravṛttaḥ sa lobhas tām apy avasthāṃ gatasya parihīyatae iti ||
kāmamithyâcāram adhikṛtyâha |
eṣa sa pāpakartā tasmāc chastrasaṅkaṭān muktaḥ kathamapy aṅgārakarṣūr laṅghayitvā karmaṇā bhrāmitaḥ pradeśam anyaṃ prapadyate |
vitathadarśanaṃ nāma tatra karmakṛtāṃ striyaṃ paśyati yā tena
pūrvaṃ naṣṭasmṛtinā dṛṣṭā |
dṛṣṭvā cânādikālâbhyasto rāgâgnir utpadyate |
sa tena dhāvati yena tā striyaḥ |
tāś câyomayyo nāryaḥ karmakṛtāḥ |
tābhir asau gṛhyate |
gṛhītvā câuṣṭhāt prabhṛti tathā bhujyate yathâsya
sarṣapaphalamātrapramāṇam api nâvaśiṣṭaṃ |
tasmiñ śarīre bhavati |
punar api saṃbhavati |
punar api bhujyate |
sa kaṭukāṃ kharāṃ vedanām anubhavaṃs tasmād rāgâgner na
nivartate |
yena tā striyas tena bhūyaḥ saḥ saṃdhāvati |
na câsya tatpīḍā ta-
[ bendall ed p72 ---> ]
thā bādhate yathā rāgâgniḥ |
atha tā striyo bhūyo vajramayâyomayaprajvalitagātrās taṃ manuṣyam ādāya jvālāmālâkulasarvaśarīrās taṃ nārakeyaṃ siktāmuṣṭivad bhindanti |
punar api saṃbhavatîti pūrvavat ||
pe ||
striyo mūlam apāyasya dhananāśasya sarvathā |
strīvidheyā narā ye tu kutas teṣāṃ bhavet sukham ||
pe ||
yāvat |
strī vināśo vināśānām iha loke paratra ca |
tasmāt striyo vivarjyāḥ syur yadîcchet sukham ātmanêti ||
mṛṣāvādam adhikatyâha |
sa tair yamapuruṣair gṛhyate gṛhītvā ca tanmukhaṃ vidārayanti
tasmāj jihvām apakarṣayanti |
sā ca jihvā karmavaśāt pañcayojanaśatapramāṇā bhavati |
tasya mṛṣāvādasya balena
[ cambridge ms f42b ---> ]
tasyāś ca sahanirgamanakāle te
yamapuruṣā bhūmāv ānāhayanti pradīptâyomayyāṃ |
karmakṛtaṃ ca halasahasraṃ prādurbhavati pradīptâgrasaṃyuktaṃ balavadbhir balīvardais tad asyântargataṃ jihvāyāṃ vahati |
tatra pūyarudhirakṛmiśrāviṇyo nadyaḥ pravahanti ||
pe ||
sā ca jihvā tathā sukumārā yathā devānām akṣi ||
yāvat sa vedanātas tanati krandati vikrośati na câsya tadduḥkhaṃ kaścid apanayatîti vistaraḥ |
tasyâivaṃ pracaṇḍām vedanām anubhavato 'nekāni
varṣaśatasahasrāṇi sā ca jihvā kṛṣyate |
sā kathañcit tasya nārakasya mukhe praviśati |
sa bhayavihvalavadano yena vā tena vā niḥpalāyate 'ṅgārakarṣūṣu
dahyamāno nimajjan |
tasyâivaṃ duḥkhârttasyâśaraṇasyâparā-
[ bendall ed p73 ---> ]
yaṇasya punar api
yamapuruṣāḥ prādurbhavanti mudgarâsipāṇayaḥ |
te taṃ puruṣaṃ mastakāt prabhṛti yāvat pādau cūrṇayantîty ādi ||
paiśunyavipākas tu yathâiva mṛṣāvādasya trīṇi yojanaśatāni
jihvêti viśeṣas tu |
tāṃ yamapuruṣā nistriṃśān ādāya pradīptadhārān jihvāṃ nikṛntanti |
jambukaiś cânysamin pradeśe bhakṣyate |
paramakaṭukāṃ vedanāṃ prativedayate sa krandati vikrośaty avyaktâkṣaraṃ jihvāvirahitêty ādi ||
pāruṣyavipākam āha |
te tāṃ jihvām āsyaṃ vidārya gṛhṇanti |
gṛhītvā niśitadhāraiḥ śastraiś chittvā tasya bhūyâiva
khādanīyârthena mukhe prakṣipanti |
sa ca jighansârditaḥ kṣutkṣāmavadanaḥ
svarudhiralālāparisrutāṃ tām eva svajihvāṃ bhakṣayati |
sā ca jihvā chinnā punar api saṃjāyate karmavaśāt |
atha sa bhūmau vedanârttaḥ pari-
[ cambridge ms f43a ---> ]
vartate viceṣṭate krandate |
tasyâivaṃ vedanârttasya parivṛttanayanatārakasya
duṣkhârttasya dīnasyâsahāyasyâikākinaḥ svakṛtam
upabhuñjānasya yamapuruṣânuśāsanīgāthāṃ bhāṣante ||
jihvādhanor vinirmuktas tīkṣṇo vāg viśikhas tvayā |
pāruṣyam iti yad dṛṣṭaṃ tasyâitat phalam āgatam ||
iti vistaraḥ ||
saṃbhinnapralāpavipākam āha ||
tasya tat prajvalitaṃ tāmradravalohitaṃ jihvāṃ dahati |
jihvāṃ dagdhvā kaṇṭhaṃ dahati |
kaṇṭhaṃ dagdhvā hṛdayaṃ dahati hṛdayaṃ dagdhvântrāṇi dahati |
tāny api dagdhvā pakvâśayaṃ dahati |
pakvâśayam api dagdhvâdhobhāgena nirgacchati ||
yamapuruṣā gāthām āhuḥ |
[ bendall ed p74 ---> ]
pūrvôttarâbaddhapadaṃ nirarthakam asaṃgatam |
abaddhaṃ yat tvayā proktaṃ tasyâitat phalam āgataṃ ||
yā na [[doubt]] satyavatī nityaṃ na câdhyayanatatparā |
na sā jihvā budhair dṛṣṭā kevalaṃ māṃsakhaṇḍikā |
iti vistaraḥ ||
abhidhyāvipākam āha |
atha paśyati riktaṃ tuccham asārakaṃ karmakṛtaṃ bahudraviṇaṃ paraparigṛhītaṃ tasya karmacoditavyāmohitasyâivaṃ bhavati |
mamêdaṃ syād iti |
tataḥ sa nārakas tenâiva dhāvati yena tad dravyaṃ |
tasyâbhidhyâkhyamānasasyâkuśalasyâsevitabhāvitabahulīkṛtasya tatphalaṃ yad asau narake viparītaṃ paśyati |
tasyâivaṃ paśyato 'bhidhyābahulasya haste śastraṃ prādurbhavati sa tena dhāvati |
teṣām apy anyeṣāṃ nārakāṇāṃ haste śastrāṇi prādurbhavanti |
sa taiḥ saha śastreṇa yudhyate yāvat tathā kartyate yathā
sarṣapaphalamātram api na bhavati māṃsam asya śarīre tathâsthikaṅkālâvaśeṣaḥ kriyate ||
pe ||
pareṣāṃ sampa ...
[ cambridge ms f43b ---> ]
mama syād iti cintitaṃ |
tasyâbhidhyāsamutthasya viṣasya phalam āgatam iti ||
vyāpādaphalam āha |
karmamayāḥ siṃhavyāghrasarpāḥ krodhâbhibhūtāḥ puratas tiṣṭhante |
etebhyo bhayabhīto yena vā tena vā niḥpalāyate |
sa kathaṃ śaknoti palāyitum aśubhasya karmaṇaḥ |
sa tair gṛhyate |
gṛhītvā ca pūrvaṃ tāvan mastakād bhujyate yāvat pārśvataḥ
sarpair viṣadaṃṣṭraiḥ saṃdaśya saṃdaśya bhakṣyate |
vyāghrair api pṛṣṭhato bhakṣyate |
pādāv api vahninā dāhyete sa yamapuruṣair dūrād iṣubhir vidhyatae iti vistaraḥ ||
[ bendall ed p75 ---> ]
mithyādṛṣṭiphalaṃ punar aparimitaṃ |
pāṭhas tu saṃkṣipyate |
śastravarṣatomaravajravarṣâśanipāṣāṇavarṣe hanyate |
ekādaśabhir arcciskandhaiḥ kṣutpipāsâgninā ca sukhanirgatena
nirantaraṃ dahyatae iti ||
kāmamūlāś ca sarvânarthêti tebhyâivôdvejitavyaṃ |
yathâtrâivâha |
asty agnikuṇḍo nāma narakaḥ |
tatra katareṇa karmaṇā satvôpapadyante |
yenâśramaṇena śramaṇapratijñena mātṛgrāmasya nṛttagītasyâbharaṇānāṃ vā śabdaṃ śrutvâyoniśena manaskāreṇâkṣiptabuddhinā tac chrutvā hasitalaḍitakrīḍitāny aśucim
uktaṃ ||
pe ||
tatra te nārakâyovarṣeṇa sarvâṅgapratyaṅgaśaś cūrṇyante 'ṅgāravarṣeṇa ca pacyante dahyantae ity ādi |
evaṃ paurāṇakāmâsvādanasmaraṇāt padumo nāma narakaḥ
paṭhyate svapnântabhūtasmaraṇāc ca |
tatra te nārakāḥ kumbhiṣu pacyante |
te droṇiṣv ayomayair muṣalair hanyantae iti vistaraḥ ||
evam apsarasaḥ prārthanayā brahmacaryapariṇāmanān mahāpadumo nāma narakôktaḥ |
tatra kṣāranadītaraṅginī nāma pravahati |
tasyāṃ nadyāṃ yāny asthīni te pāṣāṇāḥ |
yac che-
[ cambridge ms f44a ---> ]
vālaṃ te keśāḥ |
yaḥ paṅkas tan māṃsaṃ |
yâpaḥ tat kathitaṃ tāmraṃ |
ye matsyās te nārakêty ādi ||
evaṃ puruṣasya puruṣeṇa saha maithunavipratipatteḥ aprameyâkāraṇā viśeṣāḥ paṭhyante |
evaṃ śiśubhiḥ saha vipratipatteḥ kṣāranadyām uhyamānān dārakān
paśyati |
te taṃ vilapanti |
sa tāṃ nadīm avagāhate |
teṣu bālakeṣu tīvrasnehapratibandhaśokaduṣkhavegāt |
evaṃ govaḍavâjâiḍakâdiṣu prakṛtisâvadyaḥ
kāmamithyâcāraḥ kharataravipākaḥ paṭhyate |
tāsām eva govaḍavâdīnāṃ taptâyomayīnāṃ akuśalanirmitānāṃ yonimārgeṇa sa tiryakkāmasevī praviśati |
sa tāsā-
[ bendall ed p76 ---> ]
m udare pradīptâṅgāranikaraparipūrṇe svidyate pacyate
bahūni varṣaśatasahasrāṇîti vistareṇa draṣṭavyaṃ ||
evam anyanāśitāsv api bhikṣuṇīṣu vipratipannānāṃ mahānarakapātanāḥ paṭhyante |
evaṃ svastrīṣv apy ayonimārgeṇa gacchataḥ |
evaṃ prasahyânītāsv api parastrīṣu labdhāsu ca kanyāsu |
evam upavāsasthāsu evaṃ gurūṇāṃ patnīṣu
jñātiśabdamānitāsu ca vipratipatteḥ tīvrāś câparimāṇāś ca mahānarakapātanāḥ paṭhyante ||
saptamaithunasaṃyuktasūtre 'py āha |
iha brāhmaṇâikatyo brahmacāriṇam ātmānaṃ pratijāṇīte |
sa nêhâiva mātṛgrāmeṇa sārddhaṃ dvayaṃ samāpadyate 'pi tu
mātṛgrāmaṃ cakṣuṣā rūpaṃ nidhyāyan paśyati |
sa tadā svādayati adhyavasyati adhyavasāya tiṣṭhati |
ayam ucyate brāhmaṇa brahmacārī saṃyukto maithunena dharmeṇa na
visaṃyuktaḥ |
apariśuddhaṃ brahmacaryaṃ carati ||
evaṃ mātṛgrāmeṇa sārddhaṃ saṃkrīḍataḥ saṃkilikilāyamānasya
[ cambridge ms f44b ---> ]
āsvādayataḥ apariśuddhaṃ brahmacaryam uktaṃ |
evaṃ mātṛgrāmâpasthānam āsvādayataḥ |
evaṃ tiraḥkuḍyagatasya tiroduṣyagatasya vā mātṛgrāmasya
nṛttagītâdiśabdam āsvādayato maithunasaṃyogam ity uktam |
evaṃ pañcakāmaguṇasamarpitaṃ param avalokyâsvādayataḥ ||
evaṃ devâdisthāneṣu brahmacaryapariṇāmanāt saṃyukto maithunena
dharmeṇa na visaṃyuktêti ||
yataś câite kāmâivaṃ smaraṇaprārthanāviṣayam api gatâivam
anarthakarās tenâiva kāmâpavādakasūtre 'bhihitam |
nivāraya bhikṣo cittaṃ kāmebhyaḥ |
sabhayaś câiṣa mārgaḥ sapratibhayaḥ sakaṇṭakaḥ sagahanaḥ
unmārgaḥ kumārgo vedanāpathaḥ |
asatpuruṣasaṃsevitaḥ |
nâiṣa mārgaḥ satpuruṣasaṃsevitaḥ |
na tvam evaṃ cintayasi |
kasmāt alpâsvādāḥ kāmôktā bhagavatā |
bahuduṣkhabahûpa-
[ bendall ed p77 ---> ]
dravā bahûpāyāsā |
ādīnavo 'tra bhūyān |
rogo bhikṣavaḥ kāmā gaṇḍaḥ śalyamadyamadyamūlam
āmiṣavaḍisaṃ mṛtyur anityāḥ kāmās tucchāḥ
mṛṣāmoṣadharmiṇaḥ svapnôpamāḥ kāmāḥ |
kim apy ete bālôllāpanāḥ ||
pe ||
yathā mṛgāṇāṃ bandhanāya kūṭaṃ dvijānāṃ bandhanāya
jālaṃ |
matsyānāṃ bandhanāya kupinaṃ |
markaṭānāṃ bandhanāya lepaḥ pataṅgānāṃ bandhanāyâgniskandhaḥ |
evaṃ kāmāḥ ||
pe ||
kāmaparyeṣaṇāṃ carato dīrgharātraṃ siṃhānāṃ mukhe
parivartitasyânto na prajñāyate |
yāvad goghātakānāṃ gavâsanānāṃ mukhe parivartitasyânto na
prajñāyate |
yāvan maṇḍūkānāṃ satāṃ sarpāṇāṃ mukhe parivartitasyânto na prajñāyate |
dīrgharātraṃ kāmān pratisevamānānāṃ corêti kṛtvā
gṛhītānāṃ śiraśchinnānām anto na prajñāyate |
pā-
[ cambridge ms f45a ---> ]
radārikāḥ pāripanthikā grāmaghātakā janapadaghātakā yāvad granthimocakêti kṛtvā gṛhītānāṃ śiraśchinnānām
anto na prajñāyate |
duṣkhaṃ tīvraṃ kharaṃ kaṭukam anubhūtaṃ rudhiraṃ prasyanditaṃ pragharitaṃ yac caturṣu mahāsamudreṣûdakāt
prabhūtataraṃ ||
pe ||
kāyo hy ayaṃ bahvādīnavaḥ |
asthisaṃghātaḥ snāyusaṃbaddho māṃsenânuliptaḥ carmaṇā
paryavanaddhaḥ chavyā praticchannaḥ chidravicchidraḥ
kṛmisaṃghaniṣevitaḥ satvānām anarthakaḥ kleśakarmaṇāṃ vastu ||
asmin kāye vividhâbādhôtpadyante |
tad yathā cakṣūrogaḥ śrotrarogo yāvad arśāṃsi piṭako bhagandaraḥ ||
pe ||
kāyikāḥ santāpāḥ kāyikaṃ duṣkhaṃ |
kāyasya jīrṇatā bhagnatā kubjatā |
khālityaṃ pālityaṃ valipracuratā |
indriyāṇāṃ pāripākaḥ paribhedaḥ
[ bendall ed p78 ---> ]
saṃskārāṇāṃ purāṇībhāvo jarjarībhāvaḥ |
yāvan nârhasy evam udgharantaṃ pragharantaṃ jugupsanīyaṃ kāyaṃ pratiṣevituṃ ||
pe ||
kā tava bhikṣo kāmâśāntiḥ |
kaś ca tvāṃ pralobhayati |
kathaṃ ca tvaṃ prāhito mūrchito 'dhyavasito 'dhyavasānam
āpannaḥ |
yadâhaṃ parinirvṛto bhavāmi |
saddharmaś cântarhito bhavati |
tvaṃ ca kāmān pratisevya vinipātagato bhaviṣyasi |
kadā jarāmaraṇād ātmānaṃ parimocayiṣyasi ||
alaṃ bhikṣo nivāraya cittaṃ kāmebhyaḥ |
akālaḥ kāmaparyeṣaṇāyāḥ |
kālo 'yaṃ dharmaparyeṣaṇāyêti ||
ugradattaparipṛcchāyām apy āha |
tena kāmamithyâcārāt prativiratena bhavitavyaṃ svadārasaṃtuṣṭena paradārânabhilāṣiṇâraktanetraprekṣiṇā nirviṇṇamanasā |
ekântaduṣkhāḥ kāmā |
ity abhīkṣṇaṃ manasikāraprayuktena |
yadâpy asya svadāreṣu kā-
[ cambridge ms f45b ---> ]
mavitarkôtpadyeta |
tadâpi tena svadāreṣv aśubhânudarśinôttrastamanasā |
kleśavaśatayā kāmāḥ pratisevitavyāḥ |
na tv adhyavasānavinibaddhena nityam anityânātmâśucisaṃjñinā |
evaṃ cânena smṛtir upasthāpyā |
tathâhaṃ kariṣyāmi yathā saṃkalpair api kāmān na paribhokṣye |
kaḥ punar vādo dvîndriyasamāpattyā vânaṅgavijñaptyā vêti ||
punar atrâivâha |
bodhisatvena svabhāryāyântike tisraḥ saṃjñôtpādayitavyāḥ |
katamās tisraḥ |
ratikrīḍāsahāyikâiṣā nâiṣā paralokasahāyikā |
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
