Tam tạng Pāli · Tam tạng Pāli — nguyên bản Pāli (Mahāsaṅgīti) · Kinh tạng › Khuddaka Nikāya · Paṭisambhidāmagga
1.1. Ñāṇakathā (PS1.1)
- Thông tin
- Mã SuttaCentral: PS1.1
Paṭisambhidāmagga
1 Mahāvagga
1.1. Ñāṇakathā
1.1.1. Sutamayañāṇaniddesa
Kathaṁ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṁ?
“Ime dhammā abhiññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā pariññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā pahātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā bhāvetabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā sacchikātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā hānabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā ṭhitibhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā visesabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Ime dhammā nibbedhabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
Kathaṁ “ime dhammā abhiññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Eko dhammo abhiññeyyo—
sabbe sattā āhāraṭṭhitikā.
Dve dhammā abhiññeyyā—
dve dhātuyo.
Tayo dhammā abhiññeyyā—
tisso dhātuyo.
Cattāro dhammā abhiññeyyā—
cattāri ariyasaccāni.
Pañca dhammā abhiññeyyā—
pañca vimuttāyatanāni.
Cha dhammā abhiññeyyā—
cha anuttariyāni.
Satta dhammā abhiññeyyā—
satta niddasavatthūni.
Aṭṭha dhammā abhiññeyyā—
aṭṭha abhibhāyatanāni.
Nava dhammā abhiññeyyā—
nava anupubbavihārā.
Dasa dhammā abhiññeyyā—
dasa nijjaravatthūni. [10]
“Sabbaṁ, bhikkhave, abhiññeyyaṁ.
Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ abhiññeyyaṁ?
Cakkhu, bhikkhave, abhiññeyyaṁ;
rūpā abhiññeyyā;
cakkhuviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
cakkhusamphasso abhiññeyyo;
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi abhiññeyyaṁ.
Sotaṁ abhiññeyyaṁ;
saddā abhiññeyyā …
ghānaṁ abhiññeyyaṁ;
gandhā abhiññeyyā …
jivhā abhiññeyyā;
rasā abhiññeyyā …
kāyo abhiññeyyo;
phoṭṭhabbā abhiññeyyā …
mano abhiññeyyo;
dhammā abhiññeyyā;
manoviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ,
manosamphasso abhiññeyyo;
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi abhiññeyyaṁ”. [30]
Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;
vedanā abhiññeyyā;
saññā abhiññeyyā;
saṅkhārā abhiññeyyā;
viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ. [5]
Cakkhu abhiññeyyaṁ;
sotaṁ abhiññeyyaṁ;
ghānaṁ abhiññeyyaṁ;
jivhā abhiññeyyā;
kāyo abhiññeyyo;
mano abhiññeyyo.
Rūpā abhiññeyyā;
saddā abhiññeyyā;
gandhā abhiññeyyā;
rasā abhiññeyyā;
phoṭṭhabbā abhiññeyyā;
dhammā abhiññeyyā.
Cakkhuviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
sotaviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
ghānaviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
jivhāviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
kāyaviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
manoviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ.
Cakkhusamphasso abhiññeyyo;
sotasamphasso abhiññeyyo;
ghānasamphasso abhiññeyyo;
jivhāsamphasso abhiññeyyo;
kāyasamphasso abhiññeyyo;
manosamphasso abhiññeyyo;
cakkhusamphassajā vedanā abhiññeyyā;
sotasamphassajā vedanā abhiññeyyā;
ghānasamphassajā vedanā abhiññeyyā;
jivhāsamphassajā vedanā abhiññeyyā;
kāyasamphassajā vedanā abhiññeyyā;
manosamphassajā vedanā abhiññeyyā.
Rūpasaññā abhiññeyyā;
saddasaññā abhiññeyyā;
gandhasaññā abhiññeyyā;
rasasaññā abhiññeyyā;
phoṭṭhabbasaññā abhiññeyyā;
dhammasaññā abhiññeyyā.
Rūpasañcetanā abhiññeyyā;
saddasañcetanā abhiññeyyā;
gandhasañcetanā abhiññeyyā;
rasasañcetanā abhiññeyyā;
phoṭṭhabbasañcetanā abhiññeyyā;
dhammasañcetanā abhiññeyyā.
Rūpataṇhā abhiññeyyā;
saddataṇhā abhiññeyyā;
gandhataṇhā abhiññeyyā;
rasataṇhā abhiññeyyā;
phoṭṭhabbataṇhā abhiññeyyā;
dhammataṇhā abhiññeyyā.
Rūpavitakko abhiññeyyo;
saddavitakko abhiññeyyo;
gandhavitakko abhiññeyyo;
rasavitakko abhiññeyyo;
phoṭṭhabbavitakko abhiññeyyo;
dhammavitakko abhiññeyyo.
Rūpavicāro abhiññeyyo;
saddavicāro abhiññeyyo;
gandhavicāro abhiññeyyo;
rasavicāro abhiññeyyo;
phoṭṭhabbavicāro abhiññeyyo;
dhammavicāro abhiññeyyo. [60]
Pathavīdhātu abhiññeyyā;
āpodhātu abhiññeyyā;
tejodhātu abhiññeyyā;
vāyodhātu abhiññeyyā;
ākāsadhātu abhiññeyyā;
viññāṇadhātu abhiññeyyā. [6]
Pathavīkasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
āpokasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
tejokasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
vāyokasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
nīlakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
pītakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
lohitakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
odātakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
ākāsakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;
viññāṇakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ. [10]
Kesā abhiññeyyā;
lomā abhiññeyyā;
nakhā abhiññeyyā;
dantā abhiññeyyā;
taco abhiññeyyo, maṁsaṁ abhiññeyyaṁ;
nhārū abhiññeyyā;
aṭṭhī abhiññeyyā;
aṭṭhimiñjā abhiññeyyā;
vakkaṁ abhiññeyyaṁ;
hadayaṁ abhiññeyyaṁ;
yakanaṁ abhiññeyyaṁ;
kilomakaṁ abhiññeyyaṁ;
pihakaṁ abhiññeyyaṁ;
papphāsaṁ abhiññeyyaṁ;
antaṁ abhiññeyyaṁ antaguṇaṁ abhiññeyyaṁ;
udariyaṁ abhiññeyyaṁ;
karīsaṁ abhiññeyyaṁ;
pittaṁ abhiññeyyaṁ;
semhaṁ abhiññeyyaṁ;
pubbo abhiññeyyo;
lohitaṁ abhiññeyyaṁ;
sedo abhiññeyyo;
medo abhiññeyyo;
assu abhiññeyyaṁ;
vasā abhiññeyyā;
kheḷo abhiññeyyo;
siṅghāṇikā abhiññeyyā;
lasikā abhiññeyyā;
muttaṁ abhiññeyyaṁ;
matthaluṅgaṁ abhiññeyyaṁ. [32]
Cakkhāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
rūpāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.
Sotāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
saddāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.
Ghānāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
gandhāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.
Jivhāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
rasāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.
Kāyāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
phoṭṭhabbāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.
Manāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
dhammāyatanaṁ abhiññeyyaṁ. [12]
Cakkhudhātu abhiññeyyā;
rūpadhātu abhiññeyyā;
cakkhuviññāṇadhātu abhiññeyyā.
Sotadhātu abhiññeyyā;
saddadhātu abhiññeyyā;
sotaviññāṇadhātu abhiññeyyā.
Ghānadhātu abhiññeyyā;
gandhadhātu abhiññeyyā;
ghānaviññāṇadhātu abhiññeyyā.
Jivhādhātu abhiññeyyā;
rasadhātu abhiññeyyā;
jivhāviññāṇadhātu abhiññeyyā.
Kāyadhātu abhiññeyyā;
phoṭṭhabbadhātu abhiññeyyā;
kāyaviññāṇadhātu abhiññeyyā.
Manodhātu abhiññeyyā;
dhammadhātu abhiññeyyā;
manoviññāṇadhātu abhiññeyyā. [18]
Cakkhundriyaṁ abhiññeyyaṁ;
sotindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
ghānindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
jivhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
kāyindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
manindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
jīvitindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
itthindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
purisindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
sukhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
dukkhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
somanassindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
domanassindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
upekkhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
saddhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
vīriyindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
satindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
samādhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
paññindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
anaññātaññassāmītindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
aññindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
aññātāvindriyaṁ abhiññeyyaṁ. [22]
Kāmadhātu abhiññeyyā;
rūpadhātu abhiññeyyā;
arūpadhātu abhiññeyyā.
Kāmabhavo abhiññeyyo;
rūpabhavo abhiññeyyo;
arūpabhavo abhiññeyyo.
Saññābhavo abhiññeyyo;
asaññābhavo abhiññeyyo;
nevasaññānāsaññābhavo abhiññeyyo.
Ekavokārabhavo abhiññeyyo;
catuvokārabhavo abhiññeyyo;
pañcavokārabhavo abhiññeyyo. [12]
Paṭhamaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;
dutiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;
tatiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;
catutthaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ.
Mettācetovimutti abhiññeyyā;
karuṇācetovimutti abhiññeyyā;
muditācetovimutti abhiññeyyā;
upekkhācetovimutti abhiññeyyā.
Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;
viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;
ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā;
nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā. [12]
Avijjā abhiññeyyā;
saṅkhārā abhiññeyyā;
viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
nāmarūpaṁ abhiññeyyaṁ;
saḷāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;
phasso abhiññeyyo;
vedanā abhiññeyyā;
taṇhā abhiññeyyā;
upādānaṁ abhiññeyyaṁ;
bhavo abhiññeyyo;
jāti abhiññeyyā;
jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ. [12]
Dukkhaṁ abhiññeyyaṁ;
dukkhasamudayo abhiññeyyo;
dukkhanirodho abhiññeyyo;
dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā.
Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;
rūpasamudayo abhiññeyyo;
rūpanirodho abhiññeyyo;
rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā.
Vedanā abhiññeyyā …pe…
saññā abhiññeyyā …pe…
saṅkhārā abhiññeyyā …pe…
viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ.
Cakkhu abhiññeyyaṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ;
jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā. [808]
Dukkhassa pariññaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo.
Rūpassa pariññaṭṭho abhiññeyyo;
rūpasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo;
rūpanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;
rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo.
Vedanāya …pe…
saññāya …
saṅkhārānaṁ …
viññāṇassa …
cakkhussa …pe…
jarāmaraṇassa pariññaṭṭho abhiññeyyo;
jarāmaraṇasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo. [808]
Dukkhassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo.
Rūpassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
rūpasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
rūpanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo.
Vedanāya …pe…
saññāya …
saṅkhārānaṁ …
viññāṇassa …
cakkhussa …pe…
jarāmaraṇassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
jarāmaraṇasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo. [808]
Dukkhaṁ abhiññeyyaṁ;
dukkhasamudayo abhiññeyyo;
dukkhanirodho abhiññeyyo;
dukkhassa samudayanirodho abhiññeyyo;
dukkhassa chandarāganirodho abhiññeyyo;
dukkhassa assādo abhiññeyyo;
dukkhassa ādīnavo abhiññeyyo;
dukkhassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.
Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;
rūpasamudayo abhiññeyyo;
rūpanirodho abhiññeyyo;
rūpassa samudayanirodho abhiññeyyo;
rūpassa chandarāganirodho abhiññeyyo;
rūpassa assādo abhiññeyyo;
rūpassa ādīnavo abhiññeyyo;
rūpassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.
Vedanā abhiññeyyā …pe…
saññā abhiññeyyā …
saṅkhārā abhiññeyyā …
viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ …
cakkhu abhiññeyyaṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ;
jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa samudayanirodho abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa chandarāganirodho abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ. [1616]
Dukkhaṁ abhiññeyyaṁ;
dukkhasamudayo abhiññeyyo;
dukkhanirodho abhiññeyyo;
dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā;
dukkhassa assādo abhiññeyyo;
dukkhassa ādīnavo abhiññeyyo;
dukkhassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.
Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;
rūpasamudayo abhiññeyyo;
rūpanirodho abhiññeyyo;
rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā;
rūpassa assādo abhiññeyyo;
rūpassa ādīnavo abhiññeyyo;
rūpassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.
Vedanā abhiññeyyā …pe…
saññā abhiññeyyā …
saṅkhārā abhiññeyyā …
viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ …
cakkhu abhiññeyyaṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ;
jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo;
jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā;
jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo;
jarāmaraṇassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ. [1414]
Aniccānupassanā abhiññeyyā;
dukkhānupassanā abhiññeyyā;
anattānupassanā abhiññeyyā;
nibbidānupassanā abhiññeyyā;
virāgānupassanā abhiññeyyā;
nirodhānupassanā abhiññeyyā;
paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā.
Rūpe aniccānupassanā abhiññeyyā;
rūpe dukkhānupassanā abhiññeyyā;
rūpe anattānupassanā abhiññeyyā;
rūpe nibbidānupassanā abhiññeyyā;
rūpe virāgānupassanā abhiññeyyā;
rūpe nirodhānupassanā abhiññeyyā;
rūpe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā.
Vedanāya …pe…
saññāya …
saṅkhāresu …
viññāṇe …
cakkhusmiṁ …pe…
jarāmaraṇe aniccānupassanā abhiññeyyā;
jarāmaraṇe dukkhānupassanā abhiññeyyā;
jarāmaraṇe anattānupassanā abhiññeyyā;
jarāmaraṇe nibbidānupassanā abhiññeyyā;
jarāmaraṇe virāgānupassanā abhiññeyyā;
jarāmaraṇe nirodhānupassanā abhiññeyyā;
jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā. [1414]
Uppādo abhiññeyyo;
pavattaṁ abhiññeyyaṁ;
nimittaṁ abhiññeyyaṁ;
āyūhanā abhiññeyyā;
paṭisandhi abhiññeyyā;
gati abhiññeyyā;
nibbatti abhiññeyyā;
upapatti abhiññeyyā;
jāti abhiññeyyā;
jarā abhiññeyyā;
byādhi abhiññeyyo, maraṇaṁ abhiññeyyaṁ;
soko abhiññeyyo;
paridevo abhiññeyyo;
upāyāso abhiññeyyo. [15]
Anuppādo abhiññeyyo;
appavattaṁ abhiññeyyaṁ;
animittaṁ abhiññeyyaṁ;
anāyūhanā abhiññeyyā;
appaṭisandhi abhiññeyyā;
agati abhiññeyyā;
anibbatti abhiññeyyā;
anupapatti abhiññeyyā;
ajāti abhiññeyyā;
ajarā abhiññeyyā;
abyādhi abhiññeyyo;
amataṁ abhiññeyyaṁ;
asoko abhiññeyyo;
aparidevo abhiññeyyo;
anupāyāso abhiññeyyo. [15]
Uppādo abhiññeyyo;
anuppādo abhiññeyyo;
pavattaṁ abhiññeyyaṁ;
appavattaṁ abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ abhiññeyyaṁ;
animittaṁ abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā abhiññeyyā;
anāyūhanā abhiññeyyā.
Paṭisandhi abhiññeyyā;
appaṭisandhi abhiññeyyā.
Gati abhiññeyyā;
agati abhiññeyyā.
Nibbatti abhiññeyyā;
anibbatti abhiññeyyā.
Upapatti abhiññeyyā;
anupapatti abhiññeyyā.
Jāti abhiññeyyā;
ajāti abhiññeyyā.
Jarā abhiññeyyā;
ajarā abhiññeyyā.
Byādhi abhiññeyyo;
abyādhi abhiññeyyo.
Maraṇaṁ abhiññeyyaṁ;
amataṁ abhiññeyyaṁ.
Soko abhiññeyyo;
asoko abhiññeyyo.
Paridevo abhiññeyyo;
aparidevo abhiññeyyo.
Upāyāso abhiññeyyo;
anupāyāso abhiññeyyo. [30]
Uppādo dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Gati dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Jāti dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Jarā dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Soko dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo dukkhanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso dukkhanti abhiññeyyaṁ. [15]
Anuppādo sukhanti abhiññeyyaṁ.
Appavattaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.
Animittaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.
Anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṁ.
Appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṁ.
Agati sukhanti abhiññeyyaṁ.
Anibbatti sukhanti abhiññeyyaṁ.
Anupapatti sukhanti abhiññeyyaṁ.
Ajāti sukhanti abhiññeyyaṁ.
Ajarā sukhanti abhiññeyyaṁ.
Abyādhi sukhanti abhiññeyyaṁ.
Amataṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.
Asoko sukhanti abhiññeyyaṁ.
Aparidevo sukhanti abhiññeyyaṁ.
Anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṁ. [15]
Uppādo dukkhaṁ, anuppādo sukhanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ dukkhaṁ, appavattaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ dukkhaṁ, animittaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā dukkhaṁ, anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi dukkhaṁ, appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṁ.
Gati dukkhaṁ, agati sukhanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti dukkhaṁ, anibbatti sukhanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti dukkhaṁ, anupapatti sukhanti abhiññeyyaṁ.
Jāti dukkhaṁ, ajāti sukhanti abhiññeyyaṁ.
Jarā dukkhaṁ, ajarā sukhanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi dukkhaṁ, abyādhi sukhanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ dukkhaṁ, amataṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.
Soko dukkhaṁ, asoko sukhanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo dukkhaṁ, aparidevo sukhanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso dukkhaṁ, anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṁ. [30]
Uppādo bhayanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ bhayanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ bhayanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā bhayanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi bhayanti abhiññeyyaṁ.
Gati bhayanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti bhayanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti bhayanti abhiññeyyaṁ.
Jāti bhayanti abhiññeyyaṁ.
Jarā bhayanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi bhayanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ bhayanti abhiññeyyaṁ.
Soko bhayanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo bhayanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso bhayanti abhiññeyyaṁ. [15]
Anuppādo khemanti abhiññeyyaṁ.
Appavattaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.
Animittaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.
Anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṁ.
Appaṭisandhi khemanti abhiññeyyaṁ.
Agati khemanti abhiññeyyaṁ.
Anibbatti khemanti abhiññeyyaṁ.
Anupapatti khemanti abhiññeyyaṁ.
Ajāti khemanti abhiññeyyaṁ.
Ajarā khemanti abhiññeyyaṁ.
Abyādhi khemanti abhiññeyyaṁ.
Amataṁ khemanti abhiññeyyaṁ.
Asoko khemanti abhiññeyyaṁ.
Aparidevo khemanti abhiññeyyaṁ.
Anupāyāso khemanti abhiññeyyaṁ. [15]
Uppādo bhayaṁ, anuppādo khemanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ bhayaṁ, appavattaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ bhayaṁ, animittaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā bhayaṁ, anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi bhayaṁ, appaṭisandhi khemanti abhiññeyyaṁ.
Gati bhayaṁ, agati khemanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti bhayaṁ, anibbatti khemanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti bhayaṁ, anupapatti khemanti abhiññeyyaṁ.
Jāti bhayaṁ, ajāti khemanti abhiññeyyaṁ.
Jarā bhayaṁ, ajarā khemanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi bhayaṁ, abyādhi khemanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ bhayaṁ, amataṁ khemanti abhiññeyyaṁ.
Soko bhayaṁ, asoko khemanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo bhayaṁ, aparidevo khemanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso bhayaṁ, anupāyāso khemanti abhiññeyyaṁ. [30]
Uppādo sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Gati sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Jāti sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Jarā sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Soko sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo sāmisanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso sāmisanti abhiññeyyaṁ. [15]
Anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Appavattaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Animittaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Agati nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Amataṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Asoko nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṁ. [15]
Uppādo sāmisaṁ, anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ sāmisaṁ, appavattaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ sāmisaṁ, animittaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā sāmisaṁ, anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi sāmisaṁ, appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Gati sāmisaṁ, agati nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti sāmisaṁ, anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti sāmisaṁ, anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Jāti sāmisaṁ, ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Jarā sāmisaṁ, ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi sāmisaṁ, abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ sāmisaṁ, amataṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Soko sāmisaṁ, asoko nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo sāmisaṁ, aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso sāmisaṁ, anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṁ. [30]
Uppādo saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Gati saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Upapatti saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Jāti saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Jarā saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Byādhi saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Soko saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Paridevo saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso saṅkhārāti abhiññeyyaṁ. [15]
Anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Appavattaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Animittaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Agati nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Ajāti nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Ajaraṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Abyādhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Amataṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Asoko nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṁ. [15]
Uppādo saṅkhārā, anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Pavattaṁ saṅkhārā, appavattaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Nimittaṁ saṅkhārā, animittaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Āyūhanā saṅkhārā, anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Paṭisandhi saṅkhārā, appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Gati saṅkhārā, agati nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Nibbatti saṅkhārā, anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Upapatti saṅkhārā, anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Jāti saṅkhārā, ajāti nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Jarā saṅkhārā, ajarā nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Byādhi saṅkhārā, abyādhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Maraṇaṁ saṅkhārā, amataṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Soko saṅkhārā, asoko nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Paridevo saṅkhārā, aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṁ.
Upāyāso saṅkhārā, anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṁ. [30]
Paṭhamabhāṇavāro.
Pariggahaṭṭho abhiññeyyo;
parivāraṭṭho abhiññeyyo;
paripūraṭṭho abhiññeyyo;
ekaggaṭṭho abhiññeyyo;
avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
paggahaṭṭho abhiññeyyo;
avisāraṭṭho abhiññeyyo;
anāvilaṭṭho abhiññeyyo;
aniñjanaṭṭho abhiññeyyo;
ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭho abhiññeyyo;
ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo;
gocaraṭṭho abhiññeyyo;
pahānaṭṭho abhiññeyyo;
pariccāgaṭṭho abhiññeyyo;
vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo;
santaṭṭho abhiññeyyo;
paṇītaṭṭho abhiññeyyo;
vimuttaṭṭho abhiññeyyo;
anāsavaṭṭho abhiññeyyo;
taraṇaṭṭho abhiññeyyo;
animittaṭṭho abhiññeyyo;
appaṇihitaṭṭho abhiññeyyo;
suññataṭṭho abhiññeyyo;
ekarasaṭṭho abhiññeyyo;
anativattanaṭṭho abhiññeyyo;
yuganaddhaṭṭho abhiññeyyo;
niyyānaṭṭho abhiññeyyo;
hetuṭṭho abhiññeyyo;
dassanaṭṭho abhiññeyyo;
ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo. [31]
Samathassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
vipassanāya anupassanaṭṭho abhiññeyyo;
samathavipassanānaṁ ekarasaṭṭho abhiññeyyo;
yuganaddhassa anativattanaṭṭho abhiññeyyo. [4]
Sikkhāya samādānaṭṭho abhiññeyyo;
ārammaṇassa gocaraṭṭho abhiññeyyo;
līnassa cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
uddhatassa cittassa niggahaṭṭho abhiññeyyo;
ubhovisuddhānaṁ ajjhupekkhanaṭṭho abhiññeyyo;
visesādhigamaṭṭho abhiññeyyo;
uttari paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
saccābhisamayaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho abhiññeyyo. [9]
Saddhindriyassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyindriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
samādhindriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
paññindriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [5]
Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyabalassa kosajje akampiyaṭṭho abhiññeyyo;
satibalassa pamāde akampiyaṭṭho abhiññeyyo;
samādhibalassa uddhacce akampiyaṭṭho abhiññeyyo;
paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭho abhiññeyyo. [5]
Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyasambojjhaṅgassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
pītisambojjhaṅgassa pharaṇaṭṭho abhiññeyyo;
passaddhisambojjhaṅgassa upasamaṭṭho abhiññeyyo;
samādhisambojjhaṅgassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānaṭṭho abhiññeyyo. [7]
Sammādiṭṭhiyā dassanaṭṭho abhiññeyyo;
sammāsaṅkappassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo;
sammāvācāya pariggahaṭṭho abhiññeyyo;
sammākammantassa samuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
sammāājīvassa vodānaṭṭho abhiññeyyo;
sammāvāyāmassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
sammāsatiyā upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
sammāsamādhissa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo. [8]
Indriyānaṁ ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo;
balānaṁ akampiyaṭṭho abhiññeyyo;
bojjhaṅgānaṁ niyyānaṭṭho abhiññeyyo;
maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo;
satipaṭṭhānānaṁ upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
sammappadhānānaṁ padahanaṭṭho abhiññeyyo;
iddhipādānaṁ ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;
saccānaṁ tathaṭṭho abhiññeyyo;
payogānaṁ paṭippassaddhaṭṭho abhiññeyyo;
phalānaṁ sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo. [10]
Vitakkassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo;
vicārassa upavicāraṭṭho abhiññeyyo;
pītiyā pharaṇaṭṭho abhiññeyyo;
sukhassa abhisandanaṭṭho abhiññeyyo.
Cittassa ekaggaṭṭho abhiññeyyo. [50]
Āvajjanaṭṭho abhiññeyyo;
vijānanaṭṭho abhiññeyyo;
pajānanaṭṭho abhiññeyyo;
sañjānanaṭṭho abhiññeyyo;
ekodaṭṭho abhiññeyyo.
Abhiññāya ñātaṭṭho abhiññeyyo;
pariññāya tīraṇaṭṭho abhiññeyyo;
pahānassa pariccāgaṭṭho abhiññeyyo;
bhāvanāya ekarasaṭṭho abhiññeyyo;
sacchikiriyāya phassanaṭṭho abhiññeyyo;
khandhānaṁ khandhaṭṭho abhiññeyyo;
dhātūnaṁ dhātuṭṭho abhiññeyyo;
āyatanānaṁ āyatanaṭṭho abhiññeyyo;
saṅkhatānaṁ saṅkhataṭṭho abhiññeyyo;
asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo. [15]
Cittaṭṭho abhiññeyyo;
cittānantariyaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa hetuṭṭho abhiññeyyo;
cittassa paccayaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa vatthuṭṭho abhiññeyyo;
cittassa bhūmaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa gocaraṭṭho abhiññeyyo;
cittassa cariyaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa gataṭṭho abhiññeyyo;
cittassa abhinīhāraṭṭho abhiññeyyo;
cittassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo. [15]
Ekatte āvajjanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte vijānanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte pajānanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte sañjānanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte ekodaṭṭho abhiññeyyo;
(…) ekatte pakkhandanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte pasīdanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte santiṭṭhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte vimuccanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte “etaṁ santan”ti passanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte yānīkataṭṭho abhiññeyyo;
ekatte vatthukataṭṭho abhiññeyyo;
ekatte anuṭṭhitaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte paricitaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte susamāraddhaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte pariggahaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte parivāraṭṭho abhiññeyyo;
ekatte paripūraṭṭho abhiññeyyo;
ekatte samodhānaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte adhiṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte āsevanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte bhāvanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte bahulīkammaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte susamuggataṭṭho abhiññeyyo;
ekatte suvimuttaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte bujjhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte anubujjhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte paṭibujjhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte sambujjhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte bodhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte anubodhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte paṭibodhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte sambodhanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte bodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte anubodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte paṭibodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte sambodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte jotanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte ujjotanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte anujotanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte paṭijotanaṭṭho abhiññeyyo;
ekatte sañjotanaṭṭho abhiññeyyo. [42]
Patāpanaṭṭho abhiññeyyo;
virocanaṭṭho abhiññeyyo;
kilesānaṁ santāpanaṭṭho abhiññeyyo;
amalaṭṭho abhiññeyyo;
vimalaṭṭho abhiññeyyo;
nimmalaṭṭho abhiññeyyo;
samaṭṭho abhiññeyyo;
samayaṭṭho abhiññeyyo;
vivekaṭṭho abhiññeyyo;
vivekacariyaṭṭho abhiññeyyo;
virāgaṭṭho abhiññeyyo;
virāgacariyaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhacariyaṭṭho abhiññeyyo;
vosaggaṭṭho abhiññeyyo;
vosaggacariyaṭṭho abhiññeyyo;
vimuttaṭṭho abhiññeyyo;
vimutticariyaṭṭho abhiññeyyo. [18]
Chandaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa mūlaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa pādaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa padhānaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
chandassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
Vīriyaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa mūlaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa pādaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa padhānaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
vīriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
Cittaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa mūlaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa pādaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa padhānaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
cittassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
Vīmaṁsaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya mūlaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya pādaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya padhānaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya paggahaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;
vīmaṁsāya dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
Dukkhaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhassa pīḷanaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhassa saṅkhataṭṭho abhiññeyyo;
dukkhassa santāpaṭṭho abhiññeyyo;
dukkhassa vipariṇāmaṭṭho abhiññeyyo.
Samudayaṭṭho abhiññeyyo;
samudayassa āyūhanaṭṭho abhiññeyyo;
samudayassa nidānaṭṭho abhiññeyyo;
samudayassa saññogaṭṭho abhiññeyyo;
samudayassa palibodhaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhassa vivekaṭṭho abhiññeyyo;
nirodhassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo;
nirodhassa amataṭṭho abhiññeyyo.
Maggaṭṭho abhiññeyyo;
maggassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo;
maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo;
maggassa dassanaṭṭho abhiññeyyo;
maggassa ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo. [16]
Tathaṭṭho abhiññeyyo;
anattaṭṭho abhiññeyyo;
saccaṭṭho abhiññeyyo;
paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;
abhijānanaṭṭho abhiññeyyo;
parijānanaṭṭho abhiññeyyo;
dhammaṭṭho abhiññeyyo;
dhātuṭṭho abhiññeyyo;
ñātaṭṭho abhiññeyyo;
sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;
phassanaṭṭho abhiññeyyo;
abhisamayaṭṭho abhiññeyyo. [12]
Nekkhammaṁ abhiññeyyaṁ;
abyāpādo abhiññeyyo;
ālokasaññā abhiññeyyā;
avikkhepo abhiññeyyo;
dhammavavatthānaṁ abhiññeyyaṁ;
ñāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
pāmojjaṁ abhiññeyyaṁ.
Paṭhamaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;
dutiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;
tatiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;
catutthaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ.
Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;
viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;
ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā;
nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā. [8]
Aniccānupassanā abhiññeyyā;
dukkhānupassanā abhiññeyyā;
anattānupassanā abhiññeyyā;
nibbidānupassanā abhiññeyyā;
virāgānupassanā abhiññeyyā;
nirodhānupassanā abhiññeyyā;
paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā;
khayānupassanā abhiññeyyā;
vayānupassanā abhiññeyyā;
vipariṇāmānupassanā abhiññeyyā;
animittānupassanā abhiññeyyā;
appaṇihitānupassanā abhiññeyyā;
suññatānupassanā abhiññeyyā;
adhipaññādhammavipassanā abhiññeyyā;
yathābhūtañāṇadassanaṁ abhiññeyyaṁ;
ādīnavānupassanā abhiññeyyā;
paṭisaṅkhānupassanā abhiññeyyā;
vivaṭṭanānupassanā abhiññeyyā. [18]
Sotāpattimaggo abhiññeyyo;
sotāpattiphalasamāpatti abhiññeyyā;
sakadāgāmimaggo abhiññeyyo;
sakadāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā;
anāgāmimaggo abhiññeyyo;
anāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā;
arahattamaggo abhiññeyyo;
arahattaphalasamāpatti abhiññeyyā. [8]
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;
dassanaṭṭhena paññindriyaṁ abhiññeyyaṁ.
Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ abhiññeyyaṁ;
kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṁ abhiññeyyaṁ;
pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ abhiññeyyaṁ;
uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ abhiññeyyaṁ;
avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ abhiññeyyaṁ;
upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo abhiññeyyo;
pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññeyyo;
paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgo abhiññeyyo;
pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo abhiññeyyo;
upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo abhiññeyyo;
avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgo abhiññeyyo;
paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo abhiññeyyo.
Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi abhiññeyyā;
abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo abhiññeyyo;
pariggahaṭṭhena sammāvācā abhiññeyyā;
samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto abhiññeyyo;
vodānaṭṭhena sammāājīvo abhiññeyyo;
paggahaṭṭhena sammāvāyāmo abhiññeyyo;
upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati abhiññeyyā;
avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi abhiññeyyo.
Ādhipateyyaṭṭhena indriyā abhiññeyyā;
akampiyaṭṭhena balā abhiññeyyā;
niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā abhiññeyyā;
hetuṭṭhena maggo abhiññeyyo;
upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā abhiññeyyā;
padahanaṭṭhena sammappadhānā abhiññeyyā;
ijjhanaṭṭhena iddhipādā abhiññeyyā;
tathaṭṭhena saccā abhiññeyyā. [33]
Avikkhepaṭṭhena samatho abhiññeyyo;
anupassanaṭṭhena vipassanā abhiññeyyā;
ekarasaṭṭhena samathavipassanā abhiññeyyā;
anativattanaṭṭhena yuganaddhaṁ abhiññeyyaṁ. [4]
Saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi abhiññeyyā;
avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi abhiññeyyā;
dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi abhiññeyyā;
muttaṭṭhena vimokkho abhiññeyyo;
paṭivedhaṭṭhena vijjā abhiññeyyā;
pariccāgaṭṭhena vimutti abhiññeyyā;
samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṁ abhiññeyyaṁ;
paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ abhiññeyyaṁ. [8]
Chando mūlaṭṭhena abhiññeyyo;
manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena abhiññeyyo;
phasso samodhānaṭṭhena abhiññeyyo;
vedanā samosaraṇaṭṭhena abhiññeyyā;
samādhi pamukhaṭṭhena abhiññeyyo;
sati ādhipateyyaṭṭhena abhiññeyyā;
paññā taduttaraṭṭhena abhiññeyyā;
vimutti sāraṭṭhena abhiññeyyā;
amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena abhiññeyyaṁ. [9]
Ye ye dhammā abhiññātā honti te te dhammā ñātā honti.
Taṁñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“ime dhammā abhiññeyyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [1]
Abhiññeyyaniddeso.
Dutiyabhāṇavāro.
Kathaṁ “ime dhammā pariññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Eko dhammo pariññeyyo—
phasso sāsavo upādāniyo.
Dve dhammā pariññeyyā—
nāmañca rūpañca.
Tayo dhammā pariññeyyā—
tisso vedanā.
Cattāro dhammā pariññeyyā—
cattāro āhārā.
Pañca dhammā pariññeyyā—
pañcupādānakkhandhā.
Cha dhammā pariññeyyā—
cha ajjhattikāni āyatanāni.
Satta dhammā pariññeyyā—
satta viññāṇaṭṭhitiyo.
Aṭṭha dhammā pariññeyyā—
aṭṭha lokadhammā.
Nava dhammā pariññeyyā—
nava sattāvāsā.
Dasa dhammā pariññeyyā—
dasāyatanāni. [10]
“Sabbaṁ, bhikkhave, pariññeyyaṁ.
Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ pariññeyyaṁ?
Cakkhu, bhikkhave, pariññeyyaṁ;
rūpā pariññeyyā;
cakkhuviññāṇaṁ pariññeyyaṁ;
cakkhusamphasso pariññeyyo;
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pariññeyyaṁ.
Sotaṁ pariññeyyaṁ;
saddā pariññeyyā …pe…
ghānaṁ pariññeyyaṁ, gandhā pariññeyyā …
jivhā pariññeyyā;
rasā pariññeyyā …
kāyo pariññeyyo;
phoṭṭhabbā pariññeyyā …pe…
mano pariññeyyo;
dhammā pariññeyyā …
manoviññāṇaṁ pariññeyyaṁ;
manosamphasso pariññeyyo;
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pariññeyyaṁ”.
Rūpaṁ pariññeyyaṁ …
vedanā pariññeyyā …
saññā pariññeyyā …
saṅkhārā pariññeyyā …
viññāṇaṁ pariññeyyaṁ …
cakkhu pariññeyyaṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ pariññeyyaṁ …pe…
amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena pariññeyyaṁ.
Yesaṁ yesaṁ dhammānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti, evaṁ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca.
Nekkhammaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nekkhammaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Abyāpādaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa abyāpādo paṭiladdho hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Ālokasaññaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ālokasaññā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Avikkhepaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa avikkhepo paṭiladdho hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Dhammavavatthānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa dhammavavatthānaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Ñāṇaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ñāṇaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Pāmojjaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa pāmojjaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [7]
Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭhamaṁ jhānaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
tatiyaṁ jhānaṁ …
catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa catutthaṁ jhānaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākāsānañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa viññāṇañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākiñcaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [8]
Aniccānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa aniccānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Dukkhānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa dukkhānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Anattānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa anattānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Nibbidānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nibbidānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Virāgānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa virāgānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Nirodhānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nirodhānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Paṭinissaggānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭinissaggānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Khayānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa khayānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Vayānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa vayānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Vipariṇāmānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa vipariṇāmānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Animittānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa animittānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Appaṇihitānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa appaṇihitānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Suññatānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa suññatānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Adhipaññādhammavipassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa adhipaññādhammavipassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Yathābhūtañāṇadassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa yathābhūtañāṇadassanaṁ paṭiladdhaṁ hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Ādīnavānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ādīnavānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Paṭisaṅkhānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭisaṅkhānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Vivaṭṭanānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa vivaṭṭanānupassanā paṭiladdhā hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [18]
Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa sotāpattimaggo paṭiladdho hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa sakadāgāmimaggo paṭiladdho hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa anāgāmimaggo paṭiladdho hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
Arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa arahattamaggo paṭiladdho hoti.
Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [4]
Yesaṁ yesaṁ dhammānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti.
Evaṁ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“ime dhammā pariññeyyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [2]
Pariññeyyaniddeso.
Kathaṁ “ime dhammā pahātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Eko dhammo pahātabbo—
asmimāno.
Dve dhammā pahātabbā—
avijjā ca bhavataṇhā ca.
Tayo dhammā pahātabbā—
tisso taṇhā.
Cattāro dhammā pahātabbā—
cattāro oghā.
Pañca dhammā pahātabbā—
pañca nīvaraṇāni.
Cha dhammā pahātabbā—
cha taṇhākāyā.
Satta dhammā pahātabbā—
sattānusayā.
Aṭṭha dhammā pahātabbā—
aṭṭha micchattā.
Nava dhammā pahātabbā—
nava taṇhāmūlakā.
Dasa dhammā pahātabbā—
dasa micchattā.
Dve pahānāni—
samucchedappahānaṁ, paṭippassaddhippahānaṁ.
Samucchedappahānañca lokuttaraṁ khayagāmimaggaṁ bhāvayato;
paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe.
Tīṇi pahānāni—
kāmānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ nekkhammaṁ;
rūpānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ āruppaṁ;
yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ, nirodho tassa nissaraṇaṁ.
Nekkhammaṁ paṭiladdhassa kāmā pahīnā ceva honti pariccattā ca.
Āruppaṁ paṭiladdhassa rūpā pahīnā ceva honti pariccattā ca.
Nirodhaṁ paṭiladdhassa saṅkhārā pahīnā ceva honti pariccattā ca.
Cattāri pahānāni dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati;
samudayasaccaṁ pahānapaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati;
nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati;
maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati.
Pañca pahānāni—
vikkhambhanappahānaṁ, tadaṅgappahānaṁ, samucchedappahānaṁ, paṭippassaddhippahānaṁ, nissaraṇappahānaṁ.
Vikkhambhanappahānañca nīvaraṇānaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ bhāvayato;
tadaṅgappahānañca diṭṭhigatānaṁ nibbedhabhāgiyaṁ samādhiṁ bhāvayato;
samucchedappahānañca lokuttaraṁ khayagāmimaggaṁ bhāvayato;
paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe;
nissaraṇappahānañca nirodho nibbānaṁ.
“Sabbaṁ, bhikkhave, pahātabbaṁ.
Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ pahātabbaṁ?
Cakkhu, bhikkhave, pahātabbaṁ;
rūpā pahātabbā;
cakkhuviññāṇaṁ pahātabbaṁ;
cakkhusamphasso pahātabbo;
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pahātabbaṁ.
Sotaṁ pahātabbaṁ;
saddā pahātabbā …pe…
ghānaṁ pahātabbaṁ;
gandhā pahātabbā …
jivhā pahātabbā;
rasā pahātabbā …
kāyo pahātabbo;
phoṭṭhabbā pahātabbā …
mano pahātabbo;
dhammā pahātabbā …
manoviññāṇaṁ pahātabbaṁ;
…
manosamphasso pahātabbo;
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pahātabbaṁ”.
Rūpaṁ passanto pajahati, vedanaṁ passanto pajahati, saññaṁ passanto pajahati, saṅkhāre passanto pajahati, viññāṇaṁ passanto pajahati.
Cakkhuṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ …pe…
amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena passanto pajahati.
Ye ye dhammā pahīnā honti te te dhammā pariccattā honti.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“ime dhammā pahātabbāti sotāvadhānaṁ, taṁ pajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [3]
Tatiyabhāṇavāro.
Kathaṁ “ime dhammā bhāvetabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Eko dhammo bhāvetabbo—
kāyagatāsati sātasahagatā.
Dve dhammā bhāvetabbā—
samatho ca vipassanā ca.
Tayo dhammā bhāvetabbā—
tayo samādhī.
Cattāro dhammā bhāvetabbā—
cattāro satipaṭṭhānā.
Pañca dhammā bhāvetabbā—
pañcaṅgiko samādhi.
Cha dhammā bhāvetabbā—
cha anussatiṭṭhānāni.
Satta dhammā bhāvetabbā—
satta bojjhaṅgā.
Aṭṭha dhammā bhāvetabbā—
ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
Nava dhammā bhāvetabbā—
nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni.
Dasa dhammā bhāvetabbā—
dasa kasiṇāyatanāni.
Dve bhāvanā—
lokiyā ca bhāvanā, lokuttarā ca bhāvanā.
Tisso bhāvanā—
rūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā, arūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā, apariyāpannakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā.
Rūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā atthi hīnā, atthi majjhā, atthi paṇītā.
Arūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā atthi hīnā, atthi majjhā, atthi paṇītā.
Apariyāpannakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā paṇītā.
Catasso bhāvanā—
dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti, samudayasaccaṁ pahānappaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti, nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti, maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti.
Imā catasso bhāvanā. [4]
Aparāpi catasso bhāvanā—
esanābhāvanā, paṭilābhabhāvanā, ekarasabhāvanā, āsevanābhāvanā.
Katamā esanābhāvanā?
Sabbesaṁ samādhiṁ samāpajjantānaṁ tattha jātā dhammā ekarasā hontīti—
ayaṁ esanābhāvanā.
Katamā paṭilābhabhāvanā?
Sabbesaṁ samādhiṁ samāpannānaṁ tattha jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
ayaṁ paṭilābhabhāvanā.
Katamā ekarasabhāvanā?
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ bhāvayato saddhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ bhāvayato vīriyindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ bhāvayato satindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ bhāvayato samādhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Dassanaṭṭhena paññindriyaṁ bhāvayato paññindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ bhāvayato saddhābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—
balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṁ bhāvayato vīriyabalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—
balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ bhāvayato satibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—
balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ bhāvayato samādhibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—
balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ bhāvayato paññābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—
balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṁ bhāvayato satisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāvayato dhammavicayasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāvayato vīriyasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṁ bhāvayato pītisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāvayato passaddhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṁ bhāvayato samādhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāvayato upekkhāsambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—
bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṁ bhāvayato sammādiṭṭhiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṁ bhāvayato sammāsaṅkappassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Pariggahaṭṭhena sammāvācaṁ bhāvayato sammāvācāya vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṁ bhāvayato sammākammantassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Vodānaṭṭhena sammāājīvaṁ bhāvayato sammāājīvassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṁ bhāvayato sammāvāyāmassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṁ bhāvayato sammāsatiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṁ bhāvayato sammāsamādhissa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Ayaṁ ekarasabhāvanā.
Katamā āsevanābhāvanā?
Idha bhikkhu pubbaṇhasamayaṁ āsevati, majjhanhikasamayampi āsevati, sāyanhasamayampi āsevati, purebhattampi āsevati, pacchābhattampi āsevati, purimepi yāme āsevati, majjhimepi yāme āsevati, pacchimepi yāme āsevati, rattimpi āsevati, divāpi āsevati, rattindivāpi āsevati, kāḷepi āsevati, juṇhepi āsevati, vassepi āsevati, hemantepi āsevati, gimhepi āsevati, purimepi vayokhandhe āsevati, majjhimepi vayokhandhe āsevati, pacchimepi vayokhandhe āsevati—
ayaṁ āsevanābhāvanā.
Imā catasso bhāvanā.
Aparāpi catasso bhāvanā—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Kathaṁ tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā?
Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Thinamiddhaṁ pajahato ālokasaññāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Uddhaccaṁ pajahato avikkhepavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Vicikicchaṁ pajahato dhammavavatthānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Avijjaṁ pajahato ñāṇavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Aratiṁ pajahato pāmojjavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Nīvaraṇe pajahato paṭhamajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Vitakkavicāre pajahato dutiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Pītiṁ pajahato tatiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Sukhadukkhe pajahato catutthajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ nānattasaññaṁ pajahato ākāsānañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Ākāsānañcāyatanasaññaṁ pajahato viññāṇañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Viññāṇañcāyatanasaññaṁ pajahato ākiñcaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Ākiñcaññāyatanasaññaṁ pajahato nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Niccasaññaṁ pajahato aniccānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Sukhasaññaṁ pajahato dukkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Attasaññaṁ pajahato anattānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Nandiṁ pajahato nibbidānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Rāgaṁ pajahato virāgānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Samudayaṁ pajahato nirodhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Ādānaṁ pajahato paṭinissaggānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Ghanasaññaṁ pajahato khayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Āyūhanaṁ pajahato vayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Dhuvasaññaṁ pajahato vipariṇāmānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Nimittaṁ pajahato animittānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā. paṇidhiṁ pajahato appaṇihitānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Abhinivesaṁ pajahato suññatānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Sārādānābhinivesaṁ pajahato adhipaññā dhammavipassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Sammohābhinivesaṁ pajahato yathābhūtañāṇadassanavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Ālayābhinivesaṁ pajahato ādīnavānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Appaṭisaṅkhaṁ pajahato paṭisaṅkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Saññogābhinivesaṁ pajahato vivaṭṭanānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Diṭṭhekaṭṭhe kilese pajahato sotāpattimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Oḷārike kilese pajahato sakadāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Anusahagate kilese pajahato anāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Sabbakilese pajahato arahattamaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Evaṁ tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
Kathaṁ indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā?
Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā …pe…
sabbakilese pajahato arahattamaggavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti—
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Evaṁ indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
Kathaṁ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā?
Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena vīriyaṁ vāhetīti—
tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.
Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena vīriyaṁ vāhetīti—
tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā …pe…
sabbakilese pajahato arahattamaggavasena vīriyaṁ vāhetīti—
tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.
Evaṁ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.
Kathaṁ āsevanaṭṭhena bhāvanā?
Kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammaṁ āsevatīti—
āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Byāpādaṁ pajahanto abyāpādaṁ āsevatīti—
āsevanaṭṭhena bhāvanā …pe…
sabbakilese pajahanto arahattamaggaṁ āsevatīti—
āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Evaṁ āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Imā catasso bhāvanā rūpaṁ passanto bhāveti, vedanaṁ passanto bhāveti, saññaṁ passanto bhāveti, saṅkhāre passanto bhāveti, viññāṇaṁ passanto bhāveti, cakkhuṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ …pe…
amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena passanto bhāveti.
Ye ye dhammā bhāvitā honti te te dhammā ekarasā honti.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“ime dhammā bhāvetabbāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [4]
Bhāvetabbaniddeso.
Catutthabhāṇavāro.
Kathaṁ “ime dhammā sacchikātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Eko dhammo sacchikātabbo—
akuppā cetovimutti.
Dve dhammā sacchikātabbā—
vijjā ca vimutti ca.
Tayo dhammā sacchikātabbā—
tisso vijjā.
Cattāro dhammā sacchikātabbā—
cattāri sāmaññaphalāni.
Pañca dhammā sacchikātabbā—
pañca dhammakkhandhā.
Cha dhammā sacchikātabbā—
cha abhiññā.
Satta dhammā sacchikātabbā—
satta khīṇāsavabalāni.
Aṭṭha dhammā sacchikātabbā—
aṭṭha vimokkhā.
Nava dhammā sacchikātabbā—
nava anupubbanirodhā.
Dasa dhammā sacchikātabbā—
dasa asekkhā dhammā.
“Sabbaṁ, bhikkhave, sacchikātabbaṁ.
Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ sacchikātabbaṁ?
Cakkhu, bhikkhave, sacchikātabbaṁ;
rūpā sacchikātabbā;
cakkhuviññāṇaṁ sacchikātabbaṁ;
cakkhusamphasso sacchikātabbo;
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi sacchikātabbaṁ.
Sotaṁ sacchikātabbaṁ;
saddā sacchikātabbā …pe…
ghānaṁ sacchikātabbaṁ;
gandhā sacchikātabbā …
jivhā sacchikātabbā;
rasā sacchikātabbā …
kāyo sacchikātabbo;
phoṭṭhabbā sacchikātabbā …
mano sacchikātabbo;
dhammā sacchikātabbā;
manoviññāṇaṁ sacchikātabbaṁ;
manosamphasso sacchikātabbo;
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi sacchikātabbaṁ”.
Rūpaṁ passanto sacchikaroti,
vedanaṁ passanto sacchikaroti,
saññaṁ passanto sacchikaroti,
saṅkhāre passanto sacchikaroti,
viññāṇaṁ passanto sacchikaroti.
Cakkhuṁ …pe…
jarāmaraṇaṁ …pe…
amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena passanto sacchikaroti.
Ye ye dhammā sacchikatā honti te te dhammā phassitā honti.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“ime dhammā sacchikātabbāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti.
Kathaṁ “ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Paṭhamassa jhānassa lābhiṁ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Avitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Dutiyassa jhānassa lābhiṁ vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Upekkhāsukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Tatiyassa jhānassa lābhiṁ pītisukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Adukkhamasukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Catutthassa jhānassa lābhiṁ upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Ākāsānañcāyatanassa lābhiṁ rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Viññāṇañcāyatanassa lābhiṁ ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Ākiñcaññāyatanassa lābhiṁ viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
hānabhāgiyo dhammo.
Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—
ṭhitibhāgiyo dhammo.
Nevasaññānāsaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—
visesabhāgiyo dhammo.
Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—
nibbedhabhāgiyo dhammo.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ”.
Kathaṁ “sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
“Rūpaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
“Vedanā …
saññā …
saṅkhārā …
viññāṇaṁ …
cakkhu …pe…
jarāmaraṇaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
Kathaṁ “idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
Tattha katamaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ?
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ;
saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
Tattha katamā jāti?
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho—
ayaṁ vuccati jāti.
Tattha katamā jarā yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—
ayaṁ vuccati jarā.
Tattha katamaṁ maraṇaṁ?
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo—
idaṁ vuccati maraṇaṁ.
Tattha katamo soko?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ—
ayaṁ vuccati soko.
Tattha katamo paridevo?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā, paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ—
ayaṁ vuccati paridevo.
Tattha katamaṁ dukkhaṁ?
Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—
idaṁ vuccati dukkhaṁ.
Tattha katamaṁ domanassaṁ?
Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ, cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—
idaṁ vuccati domanassaṁ.
Tattha katamo upāyāso?
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsanā upāyāsanā āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ—
ayaṁ vuccati upāyāso.
Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho?
Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṁ saṅgati samāgamo samodhānaṁ missībhāvo—
ayaṁ vuccati appiyehi sampayogo dukkho.
Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho?
Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, yā tehi saddhiṁ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṁ amissībhāvo—
ayaṁ vuccati piyehi vippayogo dukkho.
Tattha katamaṁ yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?
Jātidhammānaṁ sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati—
“aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā”ti.
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ—
idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
Jarādhammānaṁ sattānaṁ …pe…
byādhidhammānaṁ sattānaṁ …
maraṇadhammānaṁ sattānaṁ …
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati—
“aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun”ti.
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ—
idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
Tattha katame saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā?
Seyyathidaṁ—
rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho—
ime vuccanti saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
Idaṁ vuccati dukkhaṁ ariyasaccaṁ.
Tattha katamaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?
Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati?
Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?
Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Sotaṁ loke …pe…
ghānaṁ loke …
jivhā loke …
kāyo loke …
mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Rūpā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Saddā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ …pe…
dhammā loke …
cakkhuviññāṇaṁ loke …pe…
manoviññāṇaṁ loke …
cakkhusamphasso loke …pe…
manosamphasso loke …
cakkhusamphassajā vedanā loke …pe…
manosamphassajā vedanā loke …
rūpasaññā loke …pe…
dhammasaññā loke …
rūpasañcetanā loke …pe…
dhammasañcetanā loke …
rūpataṇhā loke …pe…
dhammataṇhā loke …
rūpavitakko loke …pe…
dhammavitakko loke …
rūpavicāro loke …pe…
dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
Idaṁ vuccati dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ.
Tattha katamaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ?
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo, sā kho panesā taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati?
Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?
Cakkhuloke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati …pe…
dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
Idaṁ vuccati dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ.
Tattha katamaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ?
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
Tattha katamā sammādiṭṭhi?
Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ—
ayaṁ vuccati sammādiṭṭhi.
Tattha katamo sammāsaṅkappo?
Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo—
ayaṁ vuccati sammāsaṅkappo.
Tattha katamā sammāvācā?
Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī—
ayaṁ vuccati sammāvācā.
Tattha katamo sammākammanto?
Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī—
ayaṁ vuccati sammākammanto.
Tattha katamo sammāājīvo?
Idha ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvikaṁ kappeti—
ayaṁ vuccati sammāājīvo.
Tattha katamo sammāvāyāmo?
Idha bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati—
ayaṁ vuccati sammāvāyāmo.
Tattha katamā sammāsati?
Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
Vedanāsu …pe…
citte …pe…
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ—
ayaṁ vuccati sammāsati.
Tattha katamo sammāsamādhi?
Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Ayaṁ vuccati sammāsamādhi.
Idaṁ vuccati dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
Tena vuccati—
“idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
Evaṁ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṁ.
Sutamayañāṇaniddeso paṭhamo.
Nguồn: Nguyên bản Pāli: ấn bản Mahāsaṅgīti (SuttaCentral). Giấy phép: Nguyên bản Pāli và bản dịch trên Bilara: CC0 1.0.