SỐ 2122 — PHÁP UYỂN CHÂU LÂM (tiếp theo)

Thứ 3: Duyên ăn thịt

Thuật rằng: Giáo pháp này cũng có quyền, có thật. Người nói về quyền giáo thì căn cứ trong luật Tỳ-ni có dạy: Thế Tôn lúc mới thành đạo vì muốn độ những kẻ phàm phu thô ác, chưa lãnh thọ được giáo pháp vi tế. Vả lại pháp tiệm giáo nói về ba thứ tịnh nhục: lìa sự thấy, nghe, nghi; không vì mình mà giết; chôn cất tự chết thì khai cho được ăn. Trước nói thô sau nói tế rồi lần lượt giúp người lìa khỏi tội lỗi cho nên ý nghĩa của nó tùy lúc khó hiểu được thuyết này.

Nếu căn cứ vào thật giáo thì từ lúc mới đắc đạo cho đến hôm nhập Niết bàn, bậc Đại thánh ân cần nhắc nhở, trước sau đều không khai.

Kinh Niết Bàn dạy: Tất cả chúng sanh nghe mùi thịt ấy đều kinh hãi lo sợ muốn chết, các loài sống ở nước, mặt đất, trên không cũng đều bỏ họ mà chạy. Chúng đều nói: kẻ ấy là oán thù của chúng ta. Cho nên Bồ-tát không ăn thịt nhưng vì độ chúng sanh mà thị hiện ăn thịt. Tuy thị hiện ăn thịt mà thật ra thì không ăn. Có các chúng sanh kiến chấp, không biết Như Lai phương tiện nói pháp liền thiên chấp về giáo pháp Tỳ-ni, nói Phật cho ăn ba loại thịt thanh tịnh. Đó cũng là phỉ báng lời dạy của Như Lai. Người ngu si ấy đã tạo nên tội chướng lớn, mãi mãi sẽ rơi vào chỗ không có lợi ích, cũng không thấy được đệ tử Hiền thánh ở hiên tại, vị lai, huống nữa là được gặp chư Phật, Như Lai.

Đại Tuệ! Các hàng Thanh-văn thường ăn gạo, bột, dầu, mật…mới có mạng thanh tịnh. Hạng người cất giữ phi pháp, thọ nhận phi pháp thì Ta nói đó là vật bất tịnh, Ta còn không cho ăn huống chi máu thịt bất tịnh mà lại cho phép ăn chăng?

Ăn thịt bất chánh làm hoại pháp lành, chướng đạo quả. Ngay cả những kẻ sống bằng nghề tà vạy, quanh co để mưu cầu cuộc sống riêng tư cũng là chướng đạo.

Kinh Văn Thù Sư Lợi thưa hỏi:

Nếu là đã giết thì không được ăn. Nếu thịt trong rừng đã nát vữa, muốn ăn thì được ăn. Nếu muốn ăn thịt thì nên đọc bài chú này:

Đa điệt tha, a nại ma, a nại ma, a thị bà đa, a thị bà đa, na xá, na xá, đà ha, đà ha, bà phất, bà phất, tăng kha lật đa nhĩ, sa ha.

Đọc bài chú này ba lần rồi mới được ăn thịt. Uống cũng không ăn.

Vì sao? Nếu nghĩ là uống thì không nên ăn huống chi là sẽ ăn thịt.

Phật bảo Văn Thù Sư Lợi:

Do chúng sanh không có sức từ bi, thường ôm lòng giết hại, vì nguyên nhân này nên phải đoạn trừ việc ăn thịt. Nếu không ôm lòng giết hại, có tâm từ bi rộng lớn nhưng vì giáo hóa tất cả chúng sanh nên nếu ăn thịt thì không có tội.

Thuật rằng: Đây cũng là giáo pháp tiệm chế trước kia nên trừ vì mình mà giết thì không được ăn. Nếu thịt tự chết bị nát vữa tưởng như cây cỏ mới khai cho ăn. Người muốn ăn thịt thì phải tụng chú và sanh tâm hổ thẹn rồi mới khai cho ăn. Nếu sau đó chế không cho ăn các loại thịt, không hỏi là thịt dư của chim, thịt tự chết đều không được ăn.

Như kinh Vị-tằng-hữu khai cho uống rượu. Kinh Văn Thù khai cho ăn thịt….Xét về các kinh này thì tất cả đều là lúc mới thành đạo, Như Lai quán biết căn cơ của chúng sanh không thể đốn đoạn, đốn chế cho nên Ngài tiệm khai, tiệm chế. Sau khi biết căn tánh của chúng sanh đã thuần thục nên Ngài vĩnh đoạn và chế ngự cho dù có nhỏ như lông tơ cũng không cho phép nếu không nói rõ nguyên nhân.

Bấy giờ, có người ngu chỉ đọc kinh này liền phóng túng phạm lỗi, vì không hiểu khai, giá, thông, bế có sự sai khác. Cho nên trong văn đốn, tiệm tổng lục nếu biết rõ gốc ngọn của nó thì gần như đoạn dứt hoàn toàn, khai mở phạm hạnh.

Hỏi: Rượu hòa làm thuốc rất hay. Thịt bổ sung thêm cho mâm cỗ thêm ngon. Xưa nay hai thứ này hòa đồng vị, bây giờ thấy gì dở mà không ăn?

Nếu Phật giáo cấm nơi tang lễ tức giống như Vua nghiêm khắc ra lệnh ban cho người đời ăn đâu có khai cho Tăng phải kiềm chế mà không ăn?

Đáp: Tham tài, ưa sắc là sự thô bỉ của đàn ông. Ăn ngon, ngửi thơm là sự xấu ác của kẻ sĩ. Dứt tình theo đạo thì được bậc Hiền tán thán. Nén dục, ngưỡng mộ đức, các nhà triết học xưa trăn trở, huống chi thịt lại là nguyên nhân của sự giết hại mạng sống. Rượu có thể làm loạn thần thức. Do đó không ăn là phải lẽ, cớ sao lại cho là trái. Nếu gặp sự phóng túng thì nghiêm cấm ngăn ngừa. Tuy trái lệnh Vua nhưng thuận tâm Phật.

Hỏi: Vì rượu hại mạng nên cấm ngăn là việc đương nhiên. Còn rượu không làm tổn hại chúng sanh tại sao lại đốn chế. Nếu không tổn hại thì định tội nói dối cũng không có lỗi, uống nước ăn cơm cũng đều phạm tội, nhưng thực ra thì không như vậy, sao phải cấm đoán việc uống rượu?

Đáp: Kiết giới tùy việc, phạm tội thì căn cứ vào tâm, do làm hại thân mạng nên ăn thì mắc tội. Tánh của rượu thì không hại nhưng do mê muội nên gây ra các tội lỗi khác. Tội lỗi sanh là do rượu, bỏ rượu thì hết lỗi lầm. Cho nên việc ngăn, chế không đồng, chẳng gọi thể của rượu là tội lỗi.

Hỏi: Tội thì có tánh tội, giá tội mà thể rượu sanh tội, nay có người uống rượu không say, lại không mê loạn, cũng không sanh tội. Người này uống rượu mà không đắc tội. Như thế thì có thể uống, không gây tội lỗi, sao lại bỏ rượu mới thành giữ giới thiện? Có thể cho rằng người uống rượu không say thường gọi là trì giới, uống ít mà say thì đó là mắc tội lớn?

Đáp: Chế giới để ngăn lỗi lầm, là căn bản để sanh pháp lành. Giới là ngăn việc ác làm cho thân miệng không trái nghịch. Trong duyên ngăn, dứt, giá, tánh đều đoạn mới gọi là giới thiện. Nay người uống rượu đã không mê loạn, chưa phá giới khác. Đúng theo lý thì không mắc tội nhưng chính nhân uống rượu mà sanh tội, ngoại thì trái với giáo lý, trong thì là duyên sanh tội nên vẫn gọi là có tội, do không đồng với không uống cũng giống như không trì giới.

Thứ nhất: Chứng minh thật có bị tổn hại.

Theo kinh dạy người uống rượu có mười tội lỗi.

1. Chứng minh tất cả chúng sanh từ vô thỉ đến nay đều là thân thuộc của mình, do đó không nên ăn thịt lẫn nhau.

Trong kinh Lăng Già dạy: Ta quán thấy chúng sanh luân hồi trong năm đường, cùng sống chết, cùng nuôi dưỡng nhau, thay đổi làm cha mẹ, anh chị em, hoặc trai, hoặc gái, trong đó đều là lục thân quyến thuộc; hoặc sanh vào các cõi ác, cõi thiên đều là thân thuộc. Do đó, Ta quán thấy các chúng sanh ấy lại ăn thịt lẫn nhau thì đều không phải là người thân. Do tham thịt nên lần lượt ăn nuốt lẫn nhau, thường sanh tâm giết hại, lại tăng thêm nghiệp khổ, luân chuyển trong sanh tử không thoát ra khỏi.

Lúc Phật nói như thế, các La-sát ác nghe lời Phật dạy đều bỏ tâm ác, bỏ ăn thịt rồi chúng khuyên nhủ lẫn nhau cùng phát tâm Bồ-đề, bảo hộ mạng chúng sanh là cũng tự hộ thân mình, xa lìa và không ăn tất cả các loại thịt. Lúc ấy, bọn chúng cảm động, thương xót, rơi lệ, bạch Phật:

Bạch Thế Tôn! Con nghe lời Phật dạy rồi quán sát trong sáu đường thì con đã ăn thịt đều là thân thuộc của mình, mới biết ăn thịt chúng sanh là kẻ oán thù lớn, đoạn mất hạt giống đại từ, tăng thêm nghiệp bất thiện, là gốc khổ não lớn. từ nay con nguyện dứt bỏ, không ăn thịt và cũng không cho ai ăn thân quyến của con. Nếu đệ tử Như Lai có ai không ăn thịt thì ngày đêm con sẽ gần gũi ủng hộ. Nếu người nào ăn thịt thì con sẽ làm cho họ không được lợi ích.

Đại Tuệ! Ác quỷ La-sát thường hay ăn thịt mà nghe lời Ta dạy còn phát tâm từ bỏ thịt không ăn, huống chi đệ tử của Ta hành theo thiện pháp mà lại cho ăn thịt? Nếu người nào ăn thịt thì nên biết đó là kẻ oán thù lớn nhất của chúng sanh. đoạn dứt hạt giống Thánh của Ta.

Đại Tuệ! Nếu đệ tử của Ta, nghe lời dạy của Ta mà không quán sát lại ăn thịt thì nên biết đó là bọn Chiên-đà-la, chẳng phải là đệ tử của Ta, Ta không phải là thầy của họ.

2. Chứng minh vì chúng sanh ăn thịt thì sợ hãi. Do đó không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Chúng sanh nghe mùi của người ăn thịt thì kinh hãi tháo chạy. Vì thế Bồ-tát tu hạnh như thật, vì hóa độ chúng sanh nên không ăn thịt.

Thí như bọn Chiên-đà-la, thợ săn, đồ tể, bắt các loài chim, cá nơi họ đi qua. Do đó mà từ xa trông thấy họ, chúng sanh liền nghĩ: "Nay ta phải chết vì kẻ đi đến đây là kẻ đại ác, không biết tội phước, đoạn mạng chúng sanh để cầu lợi hiện tại. Nay nó đến nơi này là muốn tìm bắt chúng ta. Thân chúng ta đều có thịt nên nay nó đến đây thì nhất định chúng ta sẽ chết".

Đại Tuệ! Do người ăn thịt nên chúng sanh trông thấy thì kinh hãi như thế. Đại Tuệ! Chúng sanh ở trên không hay ở trên mặt đất trông thấy người ăn thịt đều kinh hãi và sanh tâm nghi hoặc: "Nay ta sẽ chết hay được sống. Người ác này không tu tâm từ cũng giống như lang sói thường đi khắp nơi tìm thịt để ăn, như loài trâu ăn cỏ, loài bọ hung ăn phẩn không biết no đủ. Thịt của thân ta chính là thức ăn của nó. Vậy ta không nên gặp nhau". Nghĩ rồi, nó liền cao chạy xa bay như người sợ hãi La-sát vậy.

3. Chứng minh người ăn thịt làm hoại tín tâm của người khác. Vì vậy không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Người nào ăn thịt thì làm mất tín tâm của chúng sanh, làm cho họ nghĩ thế gian không đáng tin cậy, đoạn dứt quả báo tin tưởng. Thế nên, Đại Tuệ! Bồ-tát vì muốn hộ tín tâm của chúng sanh thì đối với tất cả các thịt đều không nên ăn. Vì sao? Ở thế gian ai mà trông thấy người ăn thịt thì họ đều hủy báng Tam bảo rồi nói thế này: "Ở trong phật pháp nơi nào mà có Sa môn, Bà-la-môn chân thật tu phạm hạnh, xa bỏ thức ăn đáng ăn của bậc Thánh, ăn thịt chúng sanh giống như La-sát, đoạn bánh xe chánh pháp của Ta, diệt mất hạt giống Thánh, tất cả đều do lỗi ăn thịt. Thế nên, Đại Tuệ! Đệ tử của Ta vì muốn bảo hộ người ác hủy báng Tam bảo thì không nên sanh tâm tưởng đến thịt huống nữa là ăn.

4. Chứng minh người hành tâm từ thì ít muốn.

Như kinh kia dạy: Bồ-tát vì mong cầu thoát khỏi sanh tử thì phải luôn chuyên tâm niệm từ bi, hành ít muốn, biết đủ, nhàm chán sự khổ đau ở thế gian, mau cầu giải thoát. Hoặc bỏ nơi đô thị ồn náo đến nơi thanh vắng, ở rừng Thi-đà, chỗ A-lan-nhã, giữa gò mã, dưới gốc cây, một mình tư duy, quán sát tất cả thế gian chẳng có gì vui thích: vợ con quyến thuộc tưởng như xiềng xích; cung điện, lâu đài tưởng như lao ngục; ngọc ngà châu báu tưởng như đống phẩn; các thức ăn uống tưởng như máu mủ, nhận các thức ăn tưởng như bùn, ung nhọt, chỉ muốn duy trì mạng sống, buộc niệm nơi Thánh đạo, không tham mùi vị rượu, thịt, mùi hôi hành, hẹ, tỏi, kiệu đều xả bỏ không ăn. Nếu ai được như vậy là người tu hành chân chánh, đáng được thọ nhận sự cúng dường của tất cả Trời, người. Đối với thế gian nếu không sanh tâm nhàm chán, xa lìa mà lại tham trước các vị rượu, thịt; các vị cay, thơm đều ăn hết thì không xứng đáng để thọ nhận của tín thí ở đời.

5. Người ăn thịt đều do quá khứ đã từng làm quỷ La-sát, vì tập khí xưa nay tham mùi vị thịt. Do đó không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Có các chúng sanh ở đời quá khứ đã tu vô lượng nhân duyên, có chút căn lành được nghe giáo pháp của Ta nên sanh tín tâm, xuất gia trong giáo pháp của ta. Các chúng sanh ấy quá khứ cũng đã từng làm quyến thuộc của La-sát, sanh trong loài hổ, sói, sư tử, chồn cho nên dù có ở trong giáo pháp của Ta mà tập khí ăn thịt vẫn còn sót lại, do đó khi họ trông thấy người ăn thịt thì hoan hỷ, thân gần, rồi vào các thành, ấp, xóm làng, chùa, tháp, uống rượu, ăn thịt để được hoan lạc. Chư Thiên và người trông thấy họ giống như La-sát tranh ăn thây chết. Thế mà họ đâu biết mình đã lìa chúng tăng, làm quyến thuộc La-sát, dù mặc áo cà-sa, cạo bỏ râu tóc nhưng chúng sanh trông thấy họ thì đều kinh hãi như gặp phải La-sát. Ở đây nói rõ người ăn thịt đều do quá khứ đã từng làm La-sát, sư tử, hổ, sói, chồn. Cho nên cần phải dứt bỏ việc ăn thịt.

6. Chứng minh người ăn thịt học chú thuật thế gian còn không thành tựu huống nữa là học pháp xuất gia thì do đâu mà chứng được. Cho nên hành giả không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Các thầy bùa chú Tà kiến ở thế gian mà ăn thịt thì làm chú thuật không thành. Vì muốn thành tựu chú thuật mà họ còn không ăn thịt, huống là đệ tử của Ta vì muốn xuất gia mong cầu giải thoát, đạt đến Thánh đạo, tu đại từ bi, tinh tấn khổ hạnh còn sợ không đắc đạo thì làm sao có sự giải thoát. Vì người ngu kia ăn thịt nên chịu quả báo như thế. Cho nên, Đại Tuệ! Đệ tử của Ta vì sự mong cầu giải thoát xuất thế thì không nên ăn thịt.

7. Chứng minh tất cả chúng sanh đều yêu quý thân mạng như mình. Cho nên hành giả không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Ăn thịt thì tham đắm sắc lực, mùi vị mà phần đông con người đều tham trước. Cho nên quán sát trong thế gian tất cả các loài có mạng sống đều tự bảo trọng thân mình, sợ hãi khổ chết. Sự quý mến thân mình ở loài người, loài vật đều không khác. Thà được sống còn dù cho ghẻ lở đầy thân cũng không chịu bỏ mạng để hưởng vui ở chư Thiên. Vì sao? Vì lo sợ nỗi khổ khi chết, do quán sát sự chết là đau đớn nhất, là pháp đáng sợ. Mình thì sợ chết, tại sao lại giết hại kẻ khác để ăn thịt. Cho nên, Đại Tuệ! Người muốn ăn thịt thì trước hết phải nghĩ về thân mình, sau đó quán sát chúng sanh mà không nên ăn thịt.

8. Chứng minh người nào ăn thịt thì tất cả chư Thiên, Hiền thánh đều xa lìa, ác thần sợ hãi. Vì thế hành giả không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Người ăn thịt thì chư Thiên đều xa lìa huống nữa là Thánh nhân. Do đó Bồ-tát thấy bậc Thánh đang tu hành từ bi thì không nên ăn thịt.

Đại Tuệ! Người ăn thịt thì lúc ngủ hoặc thức đều khổ; nếu ở trong mộng thì chỉ thấy việc ác, kinh sợ đến nỗi sởn gai ốc, tâm không an. Vì họ không có tâm từ nên thiếu các thiện lực; nếu ở một mình nơi vắng vẻ thì đa số đều bị loài phi nhân rình tìm quấy nhiễu. Hổ, sói, sư tử cũng đến rình bắt họ để ăn thịt. Vì vậy họ thường sợ hãi, bất an.

9. Chứng minh những người ăn thịt, nếu là thịt thanh tịnh còn không nên ăn huống chi là thịt bất tịnh. Cho nên hành giả không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Ta nói những kẻ phàm phu vì mong cầu mạng sống thanh tịnh nên ăn thức ăn thanh tịnh còn tưởng như ăn thịt con mình, huống là cho phép ăn những thức ăn không phải thức ăn của bậc Thánh. Thánh nhân mà dùng thịt thì sanh vô lượng tội lỗi, mất hết công đức ở đời. Tại sao nói Ta cho phép các đệ tử ăn các mùi vị máu thịt bất tịnh. Người nào nói Ta cho phép thì đó là kẻ đã hủy báng Ta. Thế nên trong luật dạy: " Ăn máu thịt của sanh vật, phạm tội Thâu-lan-giá.

10. Chứng minh người ăn thịt sau khi chết sẽ sanh vào trong loài La-sát. Cho nên hành giả không nên ăn thịt.

Như kinh kia dạy: Người nào ăn thịt chúng sanh là do quá khứ đã huân tập việc ăn thịt. Đa số họ đều sanh vào loài La-sát, sư tử, hổ, sói, chồn, chim Thứu, chim Cắt, chim Ưng, chim Diêu, cú vọ. Tất cả loài có sanh mạng đều tự bảo vệ mình, nếu ai tùy tiện không vâng lời thì chịu đói khác, thường sanh tâm ác, nghĩ đến việc ăn thịt kẻ khác nên sau khi qua đời lại thọ sanh vào đường ác, khó được thân người, huống nữa là đắc đạo Niết bàn. Nên biết người ăn thịt có vô lượng tội lỗi như vậy. Do đó hành giả không ăn là đã tích tụ vô lượng công đức.

Trong kinh Ương Quật Ma, Văn Thù Sư Lợi bạch Phật:

Bạch Thế Tôn! Do Như Lai Tạng nên Phật không ăn thịt chăng?

Phật dạy: Đúng như vậy. Tất cả chúng sanh từ vô thỉ luân chuyển trong sanh tử đều là cha mẹ, anh chị em, sự biến đổi của vô thường cũng giống như nhà ảo thuật. Thịt mình, thịt người ta cũng đều là một loại thịt. Cho nên chư Phật không ăn thịt.

Phật bảo Văn Thù Sư Lợi: Tất cả cõi chúng sanh, cõi Phật tức là một cõi; thịt đã ăn tức là một thịt. Cho nên chư Phật quyết không ăn thịt.

Phật bảo Văn Thù Sư Lợi: nếu bò bị chết, người chủ lấy da bò làm giày, dép cúng dường cho người trì giới thì người ấy có nên nhận không? Người không thọ nhận là hành đúng pháp Tỳ-kheo, người thọ nhận là làm trái pháp Tỳ-kheo nhưng không phá giới, từ đó dần dần lìa nhân duyên giết hại

Lại nữa kinh này nói trong thân chúng sanh có tám mươi vạn vi trùng. Nếu đoạn mạng một chúng sanh là đoạn mạng tám mươi vạn vi trùng; hoặc nướng, hoặc nấu, hoặc ngâm nước, phơi nắng, đều có trùng nhỏ như: Giòi, ngài, ruồi thường gần bên. Cho nên lại giết hại thêm vô lượng mạng sống. Cho dù chính tay mình giết nhưng kẻ đồ tể không dám tự ăn đều vì người ăn thịt mà giết hại. Nên biết người ăn thịt là đồng tội với kẻ giết hại. Hoặc có Tăng ni xuất gia ở chùa mà cùng với các cư sĩ an nhiên tụ hội uống rượu, ăn thịt, làm xông mùi tạp uế cay nồng, ô nhiễm chốn chùa chiền, không biết tủi thẹn với Tôn nhan, hổn tạp như thế thì còn hơn Ngoại đạo.

Kinh Địa Ngục Ni-la-phù-đà dạy: thân như từng khúc thịt không có sự hiểu biết. Đây là ai? Đó là những Tăng ni xuất gia uống rượu, sao không thâm tín kinh điển sanh tâm hổ thẹn, tự bỏ chánh pháp thì đồng với Ngoại đạo. Nếu ăn thịt cha của chúng sanh, thì như ăn thịt cha mình. Nếu ăn thịt mẹ chúng sanh thì như ăn thịt mẹ mình. Như vậy thì anh chị em, lục thân quyến thuộc đều có sự tương quan lẫn nhau, cùng oán thù nhau, không có giải thoát được.

Giới kinh Sa-di-ni dạy: không được giết hại. Phải thương xót chúng sanh như cha mẹ nhớ con, thương loài nhỏ nhẹm như con đỏ.

Thế nào là không giết hại? Đó là giữ gìn thân, miệng, ý. Thân không khinh thường người, loài vật có hơi thở. Tay cũng không làm, không dạy người làm; thấy giết không ăn, nghe giết không ăn, nghi giết không ăn, vì mình mà giết lại không ăn. Miệng không nói nên giết, phải giết, báo oán, cũng không được nói chết vui, giết vui, thịt con này mập, thịt con kia ốm, thịt con này ngon, thịt con kia dở. Ý cũng không nhớ nghĩ, phải thương xót chúng sanh như cốt nhục của mình: như cha, như mẹ, như con. Các loài như thế không có sai khác, đều cùng một tâm niệm mong cầu Đại thừa.

Trong kinh Hiền Ngu, đức Phật bảo Vua Ba-tư-nặc: Quá khứ xa xưa trong vô số kiếp, ở cõi Diêm-phù-đề này có một nước tên là Ba-la-nại. Vua tên là Ba-la-ma-đạt dẫn bốn binh chủng vào núi săn bắn, vui chơi. Vua đến bên chằm đuổi theo cầm thú, một mình, một ngựa vào thẳng rừng sâu. Bấy giờ, Vua quá mệt mỏi liền xuống ngựa, nghỉ ngơi chốc lát.

Lúc đó, ở trong rừng ấy có một con sư tử cái dục tâm hừng hẩy đang chạy tìm đồng bọn. Vì không tìm được nên nó tạm ở dưới gốc cây. Bấy giờ trông thấy nhà Vua ngồi một mình ở giữa rừng nên lòng dục nó càng mạnh thêm, nên trong lòng muốn Vua thuận theo ý nó. Thế rồi, nó đến bên cạnh nhà Vua, ngồi quay lưng, cong đuôi. Vua biết ý nó nên tự suy nghĩ: "Đây là loài thú dữ, có thể nuốt sống ta. Nếu ta không theo ý nó thì dễ nguy hại đến tính mạng. Do sợ hãi nên Vua thuận theo sư tử để làm việc dâm dục, xong rồi, sư tử đi xa. Các binh chủng tùy tùng đến, Vua cùng mọi người liền trở về cung thành. Sư tử từ đó liền mang thai, đủ tháng, đủ ngày sanh ra một đứa trẻ, thân hình giống người nhưng ở chân thì loang lỗ. Sư tử nhớ biết nhà Vua kia liền cắp con mình mang đến cho nhà Vua. Vua cũng nghĩ nhớ đây là con mình liền nhận lấy, nuôi dưỡng. Do chân nó bị loang lỗ nên đặt tên là Ban-túc. Ngày tháng trôi đi, nó lớn lên dần và rất mạnh mẽ, hùng dũng. Sau khi Vua cha băng hà, Ban-túc lên ngôi kế vị.

Bấy giờ, Vua Ban Túc có hai phu nhân, một là dòng Sát-đế-lợi, hai là dòng Bà-la-môn. Khi đi du hành, Ban-túc dặn hai phu nhân nếu ai đến trước thì được cùng Trẫm vui chơi một ngày, nếu ai đến sau thì Trẫm không nhìn mặt. Sau khi Vua đi rồi, hai phu nhân trang sức lộng lẫy, nghiêm giá đi đến giữa đường thì gặp miếu thờ Thiên thần. Họ xuống xe, làm lễ xong rồi đến sau, theo lời Vua dặn mà họ không đến trước. Lúc ấy, phu nhân sân giận Thiên thần: "do làm lễ ngươi mà ta bị Vua đối xử lạnh nhạt. Nếu ngươi có thần lực thì sao lại không ủng hộ ta. Sau đó phu nhân hủy hoại, sang bằng miếu thờ. Thiên thần sầu não muốn đến phá cung Vua nhưng lại bị Thiên thần khác cản ngăn không cho vào. Có một Tiên nhân ở trong núi thường được nhà Vua cúng dường, hằng ngày đúng giờ ăn thường hay bay vào cung Vua. Tiên nhân không thích ăn thức ăn thịnh soạn, chỉ ăn các món ăn thô cứng. Chợt có một ngày Tiên nhân không đến, Thiên thần biết vậy liền hóa hình Tiên nhân, ngồi vào chỗ thường ngồi nhưng không chịu ăn thức ăn đã dọn sẵn mà muốn ăn cá thịt. Vua liền làm theo, Thiên thần ăn xong thì đi. Ngày hôm sau, vị Tiên nhân cũ đến, Vua dọn thịt ra. Tiên nhân bực tức, Vua nói:

Hôm qua Đại tiên bảo tôi làm, sao nay lại không ăn?

Tiên nhân nói: hôm qua ta có bệnh nên nghỉ một ngày mà không đến. Đó là ai nói vậy thế nhưng chớ có khinh suất. Tiên nhân bảo Vua: Trong mười hai năm sau sẽ có chuyện ăn thịt người. Nói xong Tiên nhân bay trở về trong núi.

Sau đó có một hôm, Trù-giám quên làm thịt. Lúc ấy, không biết tính sao, ông ta liền đi ra ngoài tìm thịt thì trông thấy một đứa trẻ mập mạp, trắng trẻo vừa mới chết nằm trên đất. Nghĩ là đúng lúc cần thiết, Trù-giám liền chặt bỏ đầu, chân rồi mang về nhà bếp, dùng thêm gia vị làm thức ăn cho Vua. Vua ăn xong thì có cảm giác thịt này ngon gấp bội thịt thường dùng. Nhà Vua hỏi Trù-giám:

Từ trước đến nay Trẫm đã dùng thịt nhưng chưa có loại thịt nào ngon như thịt này. Đây là thịt gì?

Trù-giám hoảng sợ vội quỳ xuống trước Vua, tâu: Nếu nhà Vua tha tội thì thần mới dám nói thật.

Nhà ngươi phải nói rõ sự thật thì ta mới không hỏi tội của nhà ngươi.

Trù-giám liền trình bày tất cả sự việc cho Vua nghe. Vua nói: Thịt này rất ngon. Từ nay về sau, ngươi cứ như thế mà làm.

Trù-giám tâu: trước đây là vô tình mà gặp người chết, nay muốn tìm cầu thì không thể có được.

Vua nói: nhà ngươi cứ bí mật tìm kiếm, nếu ai phát hiện thì việc xử đoán là do Trẫm.

Trù-giám tuân lệnh, tối đến thường lén bắt lấy trẻ con làm thịt dâng Vua dùng hằng ngày.

Lúc ấy, trong thành ai cũng khóc than bảo mất con nít. Mọi người đều thắc mắc: "Tại sao như thế?". Các đại thần cùng nhau họp bàn, phải thử rình xem. Do đó trên các nẻo dường đều có người đứng rình nên bắt gặp người Trù-giám của nhà Vua bắt trẻ con. Họ liền trói lại đem trình lên nhà Vua và tâu trình hết tất cả sự việc.

Vua nói: Đó là Trẫm sai làm.

Các quan thần đều bực tức, tự nghĩ: "Nhà Vua là giặc ăn thịt các con ta. Vua ăn thịt người thì làm sao mà chúng ta có thể cùng nhau thống trị đất nước. Vì thế họ từ bỏ Vua để tránh khỏi tai họa sau này. Mọi người đồng tâm cùng bày mưu kế. Lúc ấy, họ nhóm họp bao vây nhà Vua rồi nói: Phải bắt Vua giết đi.

Vua thấy binh lính bao vây, hoảng hốt nói: tại sao các ngươi lại bức bách ta?

Các thần đáp: Người làm Vua là lấy việc nuôi dưỡng dân để làm sự nghiệp, sao lại sai người Trù-giám giết người làm thức ăn, tâm ác bạo ngược, không từ sự khổ đau nào nên phải giết Vua.

Vua bảo các thần: Từ nay về sau Trẫm tuyệt đối không làm.

Xin các khanh tha thứ, Trẫm sẽ tự hối cải.

Các thần nói: Nhất quyết không thể tha thứ, không cần nhiều lời.

Nghe vậy, Vua biết mình sẽ chết liền bảo các thần: dù các khanh có muốn giết ta thì cũng xin hoãn lại giây phút cho ta được nói đôi lời. Nhà Vua liền lập thệ nguyện: "Từ trước đến nay con đã tu các hạnh lành, làm Vua đem pháp chánh trị nước, cúng dường Tiên nhân. Tất cả công đức ấy làm cho con ngày nay trở thành phi hành La-sát".

Dứt lời, Vua liền biến thành La-sát bay lên không trung. Vua bảo các thần: Các ông muốn hợp sức giết ta nhưng ta có may mắn lớn nên mới có thể thoát khỏi. Từ nay về sau các ông hãy khéo mà giữ gìn vợ, con yêu quý của mình. Ta sẽ lần lượt bắt ăn. La-sát nói xong, bay đi giữa núi rừng bắt người mang về làm thức ăn. Mọi người sợ hãi, ai cũng lẫn trốn. Từ đó về sau La-sát luôn giết người để ăn. Bọn La-sát nương tựa nhau nên đồ chúng của nó càng về sau càng đông dần và việc hại người càng lan rộng ra. Sau đó các La-sát nói với Ban-túc: chúng tôi sẽ giúp việc cho nhà Vua. Xin nhà Vua cho phép chúng tôi cùng hội họp.

Vua liền chấp thuận và bảo chúng phải bắt được năm trăm nhà Vua để làm lễ hội. Bọn chúng hứa rồi, hằng ngày thường vào trong rừng sâu bắt được bốn trăm chín mươi chín nhà Vua. Lúc còn thiếu một người, chúng bắt được Tu-đà-tố-di là bậc đạo cao đức trọng. Tu-đà-tố-di theo Vua La-sát nghỉ được bảy ngày, nghỉ rồi lại đi. Tu-đà nói pháp cho chúng nghe. Ngài phân biệt tội giết hại và quả báo ác của việc giết hại. Ngài lại nói về phước của từ tâm, không giết hại. Ban-túc nghe rồi hoan hỷ, đảnh lễ, vâng theo lời dạy, không còn tâm giết hại. Nhà Vua liền thả cho các Vua về lại nước của mình. Tu-đà-tố-di liền bảo các binh chúng trở về giúp Vua Ban-túc xây dựng đất nước. Tiên nhân trước đây lập thệ nguyện nay đã đủ mười hai năm. Từ đó về sau không còn người ăn thịt.

Lúc ấy, Vua Tu-đà-tố-di nay là thân Ta. Ban-túc nay là Ương-quật-ma-la. Những người trong mười hai năm bị Ban-túc ăn thịt nay là những người bị Ương-quật-ma-la giết chết. Các người này đời đời thường bị Ương-quật-ma-la giết hại. Ta cũng nhiều đời chế phục Ương-quật-ma-la làm thiện. Ương-quật-ma-la là Tỳ-kheo Chỉ-phát.

Lúc ấy, Vua Ba-tư-nặc lại thưa: Tỳ-kheo Chỉ-phát giết hại nhiều người, nay đã đắc đạo thì có chịu quả báo không?

Đức Phật dạy: Việc đã làm ra thì phải có quả báo. Nay Tỳ-kheo này đang ở trong phòng nhưng lửa Địa ngục đã phát ra từ các lỗ chân lông làm đau đớn vô cùng không thể dùng lời mà diễn tả được.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo: Ngươi đem hộ bài này đến phòng Chỉ-phát để ngăn các lỗ chân lông.

Tỳ-kheo liền làm theo lời dạy, đem hộ bài vào trong phòng thì sự nóng bức được tiêu tan. Tỳ-kheo kinh ngạc trở lại bạch Phật.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo: việc quả báo là như vậy. Nhà Vua và cả hội chúng đều tin hiểu.

Bài tụng viết:

Tài, sắc cùng với rượu

Gọi là ba hoặc nghiệp

Thần mê thì tan nhà

Vua theo thì mất nước

Thịt ngăn tâm đại từ

Mùi nồng ngăn đức tịnh

Mến mộ đạo quân tử

Không muốn sự dơ ấy.

PHẦN THỨ 27: XEM TƯỚNG

- Duyên thuật ý

- Duyên quán tưởng

- Duyên quy tín

Thứ 1: Duyên thuật ý

Tất cả đạo giáo từ vô thỉ đều do đức đồng cảm. Phàm phu chạy theo nghiệp, tạo hóa lại lắm phương, tâm cảnh trái nhau, quả báo khổ vui đều sai khác. Như sáp ấn xuống bùn, ấn xong thì chữ hiện. Tướng nghiệp đã rõ ràng nên thấy quả báo thì có thể suy xét được. Do đó được làm người hay súc vật thì nơi chỗ và âm tiếng khác nhau. Hồ Hán đã phân hình. Sang, hèn đều có tôn ti sai khác. Thánh, phàm có thiện, ác không đồng.

Thứ 2: Duyên quán tướng

Như kinh Chánh kiến dạy: Lúc ấy, đức Phật đang ở trong hội chúng thì Tỳ-kheo Chánh Kiến dù là người mặc pháp phục nhưng tâm niệm còn nghi ngờ.

Phật dạy: Có sanh trong đời sau, ngay cả người chết cũng có sự báo ứng. Vì sao biết được?

Câu hỏi này chưa nói ra Phật cũng đã biết trước. Đức Phật bảo các đệ tử: Thí như gốc cây chỉ cần gieo một hạt, được bốn đại nuôi dưỡng, từ đó lớn lên sanh ra lá, cành, nhánh, đốt, rồi nó biến đổi dần thành cây đại thọ. Cây lại sanh quả, quả lại thành cây. Năm tháng trôi qua như thế nên chuyển thành vô số cây.

Phật bảo các đệ tử: Muốn có nhiều cành, lá, hoa, quả lại trở thành hạt có được không?

Các đệ tử thưa: Không thể được, bởi nó đã chuyển biến này một tàn rụi. Hạt trồng lại sanh ra vô số cành, lá, hoa, quả như thế, cành, lá, hoa, quả chuyển sanh rồi lại tàn rụi, không thể trở lại thành hạt vậy.

Đức Phật bảo các đệ tử: Cũng vậy, sanh tử là do Vô minh phát sanh, thay đổi hợp thành; mười hai nhân duyên thần thức thay đổi, theo đó mà có cha mẹ, lại thọ thân hình không có thần thức nên không có quả báo.

Thí như nung chảy đá ra thành sắt, rèn sắt làm đồ dùng. Đồ dùng có thể làm thành đá không?

Chánh Kiến thưa: Không thể đem sắt làm thành đá.

Phật dạy: Thức được chuyển từ thân trung ấm như đá thành sắt, rồi lại chuyển thọ thành thân khác như sắt thành đồ dùng. Khi chết thì thân hình thay đổi không thể trở lại như cũ. Vì thức thọ nhận thân người lại nhờ có cha, mẹ; đã có cha mẹ lại có căn

1. Khi đã ở trong thân trung ấm thì không thể trở lại.

2. Tùy theo chỗ thọ thân ở trong bào thai.

3. Mới sanh ra thì quên mất tất cả.

4. Lúc biết bò biết đi thì ý niệm cũ lại sanh ý niệm mới.

5. Ý niệm mới đã sanh thì tham trước việc ăn uống nên đoạn dứt ý niệm cũ.

6. Từ lúc được sanh ra thì ngày ngày huân tập thêm những điều mới lạ nên không.

Đức Phật dạy các đệ tử:

Khi thần thức là chuyện ác thì lúc chết đi lại tùy theo việc đã làm mà chịu quả báo sai khác. Thân không thể trở lại thành thức. Xem tướng có thể biết được quả báo vậy. Nếu chưa có tâm Bồ-đề, không có mắt thanh tịnh thì lúc thân chết, thức sẽ đi luân hồi theo hành động đã tạo, rồi thọ lấy thân khác. Do đâu mà có sự báo ứng ấy?

Thí như đêm ba mươi có vật dụng năm màu để trong bóng tối, thì ngàn vạn ức người không thể thấy được. Nếu có người cầm đuốc chiếu sáng vật ấy thì ai cũng phân biệt được năm màu. Như người ngu si mờ mịt trong đường ác chưa có mắt tuệ, do đó phải luân hồi qua lại giống như đêm ba mươi muốn thấy năm màu thì không thấy được. Nếu người tu tập trì giới, thâu nhiếp tâm ý thì như người cầm đuốc để thấy được màu sắc.

Thí như người cụt tay muốn vẽ, người mù mắt muốn nhìn, muốn xâu kim trong đêm tối, tìm lửa trong nước thì hoàn toàn không thể đạt được.

Các ông hãy siêng tụng kinh, trì giới, suy gẫm sâu về sự sống chết, nó từ đâu đến và sẽ đi về đâu thì sẽ được thanh tịnh, trừ các phiền não, điều nghi được giải. Chánh Kiến nghe rồi hoan hỷ vâng làm.

Kinh Thái tử A-dục-vương có dạy: Trong sáu đường đều có tướng ấy.

+ Tướng Địa ngục.

Nguồn gốc của con người

Trôi theo dòng sanh tử

Ứ đọng hoặc chảy thẳng

Rơi vào trong năm đường

Chết kia lại sanh đây

Thảy đều có nhân duyên

Tướng mạo của con người

Giờ đây Ta sẽ nói

Đi, đứng mà vội vàng

Không biết được về mình

Nhìn ngó láo liếng quanh

Là thường hay quên nhiều

Cử chỉ rất nhẹ nhàng

Thích dạo chơi đồng vắng

Thì người này mới từ

Trong Địa ngục đến đây

Đau nhức cả tay, chân

Ngủ, nghỉ thường kinh sợ

Mộng thấy các điều ác

Địa ngục dây đen đến

Tóc cứng, mắt đỏ hung

Răng dài, hay sân giận

Tiếng không trong, lắm tật

Từ ngục hiệp hội đến

Nói năng luôn lớn tiếng

Không có chút e dè

Thích tranh cãi với người

Không rõ việc thật hư

Nằm ngủ thì rên rỉ

Mộng sợ rồi hét vang

Nên biết hạng người này

Từ ngục Khóc gào đến

Thương hay thích khóc than

Mong muốn sự cao xa

Ưa gây gổ với người

Không cần biết thân sơ

Mở miệng thì sân giận

Qua đêm thì không ăn

Người này vốn đã từ

Địa ngục Khóc gào đến

Thân lớn mà chân nhỏ

Sức lực lại yếu ớt

Nói năng thường uất nghẹn

Nghe như tiếng lu bể

Thần thức thì không định

Tâm không có hiếu thuận

Nên biết hạng người này

Từ ngục A-tỳ đến

Thân thô kịch, xấu xí

Thường rét run, khổ nhiều

Ưa nóng và thích khát

Xan tham và tật đố

Thấy người làm bố thí

Mình liền sanh phiền não

Hạng người này mới từ

Địa ngục Nóng đốt đến

Thấy lửa thì kinh sợ

Lại thích sự nóng ấm

Bước đi rất nhẹ nhàng

Không bỏ phí thời gian

Làm rồi liền hối tiếc

Và ưa muốn bố thí

Hạng người này đã từ

Địa ngục Nóng bức đến

Mắt nhỏ hay sân giận

Thường hay bị quên lãng

Làm các việc thấp hèn

Không có tâm quảng đại

Thấy việc lớn lo sợ

Thấy việc nhỏ ham vui

Hạng người này mới từ

Địa ngục Ưu-bát đến

Mắt đỏ, thân xấu xí

Thường hay ưa gây chuyện

Phỉ báng bậc Hiền thánh

Và những vị đắc đạo

Ngày đêm thường rình người

Làm các việc phi pháp

Nên biết hạng người này

Từ ngục Bát đầu đến

Mắt có đến ba sừng

Bất hiếu với cha mẹ

Sanh ra thì chết yểu

Là ngục Câu móc đến

Thích mang đao, cầm kiếm

Ức hiếp đánh người ta

Thì sẽ bị người giết

Từ ngục Bân trì đến

Thân bị nhiều nhọt nóng

Hơi miệng thường hôi thối

Không ai thích thân gần

Từ ngục Khoáng dã đến

Thân hình thì dài lớn

Bước đi rất yếu ớt

Da mỏng manh, tóc ít

Thường hay đau đớn nhiều

Người thấy liền bực tức

Tham ăn không biết chán

Nên biết hạng người này

Từ Địa ngục Lửa đến

Da trắng và mắt xanh

Nói năng thì mù mờ

Lời không có đầu mối

Thích đùa ở thế gian

Trông thấy bùn lầy sâu

Thì lại nằm trên đó

Hạng người này mới từ

Trong Địa ngục Tro đến

Tóc quăn và mắt vàng

Người gặp thì chán ghét

Việc đến thì lo sợ

Từ ngục Rừng kiếm đến

Tay thường luôn cầm đao

Nghe đánh đấu liền vui

Thì bị đao làm hại

Từ Địa ngục Đao đến

Da đen, cổ thì nghẹt

Ưa ở nơi phòng tối

Miệng nói lời hung ác

Từ ngục Than hừng đến

Sức yếu và hơi ngắn

Không có được tự do

Tất cả điều được, mất

Đều không do nơi mình

Thấy đồ tể giết hại

Thì gần gũi bên họ

Nên biết hạng người này

Từ ngục Xé nát đến Giận,

vui rất bất thường

Biết ăn năn sửa đổi

Có thể xin cảm tạ

Không kể ngày hay đêm

Luôn trách cứ tâm mình

Hạng người này mới từ

Địa ngục Cong lưng đến

Thích sống nơi dơ, tối

Thích ăn dở, thô cứng

Đắm trước sự dơ, xấu

Từ Địa ngục Phân đến

Nhan sắc rất xấu xí

Lời nói lại thô kệch

Thích tranh cải với người

Từ ngục Hương thơm đến

Nên quán xét thân này

Đã từ ở đâu đến

Biết rồi nên xa lìa

Như tránh khỏi kiếp thiêu

Tướng trạng trong Địa ngục

Nói sơ qua như thế.

+ Tướng Súc sanh

Kế đến nói Súc sanh

Thân hình đều khác nhau

Chuyên tâm để quán sát

Không tạo các duyên ấy

Nói năng mà thư thả

Không sanh tâm sân giận

Khiêm hạ bậc Tôn trưởng

Là từ loài voi đến

Thân hình rất hôi hám

Chịu đựng sự nóng, lạnh

Sân giận khó bỏ được

Từ loài lạc đà đến

Đi xa và ăn nhiều

Không tránh sự nguy hiểm

Nhớ đến việc chân chính

Là từ loài ngựa đến

Ban ân và độ lượng

Vượt trên sự nóng, lạnh

Và quên mất việc đã làm

Là từ loài trâu đến

Lớn tiếng, không hổ thẹn

Chứa nhiều sự nhớ thương

Không biết việc phải trái

Là từ loài lừa đến

Không sự già hay trẻ

Thường tham muốn ăn thịt

Không từ nan việc gì

Là loài sư tử đến

Thân lớn, mắt tròn xoe

Dạo ở nơi vắng vẻ

Ganh ghét cả vợ con

Là từ loài cọp đến

Lông dài mà mắt nhỏ

Rất ít khi sân giận

Thích đi khắp mọi nơi

Là từ cầm thú đến

Tánh tình rất trung thành

Ưa thích dùng độc hại

Một mình ở gò mả

Là từ loài cáo đến

Tiếng yếu ớt, nhỏ nhẹ

Không có sự dâm dục

Không thương yêu vợ con

Là từ loài sói đến

Không thích ăn mặc đẹp

Hay rình bắt, gian trá

Ít ngủ và hay sân

Là từ loài chó đến

Thân lùn và lông dài

Ăn nhiều, ngủ cũng nhiều

Không thích nơi sạch sẽ

Là từ loài heo đến

Lông vàng, rất hung ác

Thích ở núi một mình

Tham ăn các hoa quả

Là từ loài khỉ đến

Thường có nhiều gian dối

Không sợ hãi một ai

Làm việc thì cẩn thận

Là từ loài quạ đến

Đam mê các sắc dục

Ít biết sự lễ nghĩa

Tâm chẳng ghi nhớ gì

Từ loài bồ câu đến

Làm việc rất chăm chỉ

Không chịu sự nhục mạ

Bất hiếu với cha mẹ

Là loài cối, tu hú

Cũng không biết về pháp

Lại không biết về tội

Ngày đêm thường mê muội

Là từ loài dê đến

Thích nói chuyện hão huyền

Thân gần các hào tộc

Được mọi người yêu mến

Là từ loài vẹt đến

Đi, đứng thường vội vàng

Không thích ở trong chúng

Nói năng rất nhiều lời

Là từ loài ngỗng đến

Bước đi rất chậm chạp

Trong tâm không đắn đo

Làm hại nhiều chúng sanh

Là từ loài hạt đến

Thân nhỏ mà tham dâm

Tâm, ý thường bất định

Thấy sắc thì mê liền

Từ loài khổng tước đến

Mắt đỏ và răng cùn

Nói sủi bọt mép ra

Nằm thì thân cuộn lại

Là từ loài rắn đến

Nói năng liền sân giận

Không quán xét nghĩa lý

Miệng phát xuất lửa độc

Là từ loài chẩm đến

Ở một mình, tham ăn

Nói ra thì ấm ớ

Đêm đến thường ít ngủ

Là từ loài mèo đến

Xuyên tường để trộm cướp

Tham của, hay bắt nạt

Không có kẻ thân sơ

Là từ loài chuột đến

Quán sát về tướng mạo

Từ loài Súc sanh đến.

+ Tướng Ngạ quỷ

Thân dài, hay sợ hãi

Lông tóc đầy khắp thân

Y phục luôn dơ bẩn

Là loài Ngạ quỷ đến

Dâm loạn và xan tham

Ghét những kẻ thành đạt

Không thích làm bố thí

Là từ ngạ quỷ đến

Bất hiếu với cha mẹ

Cùng những người lớn nhỏ

Động đến thì tranh cải

Là từ ngạ quỷ đến

Không có tâm chí thành

Hướng đến các công việc

Sức yếu, trí kém cỏi

Là từ ngạ quỷ đến

Âm tiếng bị tắc nghẹn

Dễ sanh tâm sân giận

Thích ăn thức ăn nóng

Là từ ngạ quỷ đến

Thường túng thiếu tiền bạc

Nghèo hèn và xấu xí

Bị người trí cười chê

Là từ ngạ quỷ đến

Trong nhà không thờ Phật

Không thích nghe chánh pháp

Đoạn tuyệt đường Trời, người

Là từ ngạ quỷ đến

Không biết dạy vợ, con

Anh em hay chị em

Bị mọi người chán ghét

Là từ ngạ quỷ đến

Sống cô độc một mình

Không ai nhìn ngó đến

Chết thọ thân đời sau

Không lìa khỏi duyên xưa

Ý chí rất hẹp hòi

Không ưa sự vinh hoa

Làm các việc xấu ác

Là từ ngạ quỷ đến

Hành vi không tốt lành

Gây ra nhiều phiền toái

Bị mọi người ruồng bỏ

Là từ ngạ quỷ đến

Gặp các việc thất bại

Không hiểu rõ nguyên nhân

Không nghe người can gián

Là từ ngạ quỷ đến

Ghét những nơi thanh vắng

Thích những chỗ hôi hám

Nhan sắc rất xấu xí

Từ loài phong thần đến

Thân lớn thích làm đẹp

Tham ăn các loại thịt

Thích ở nơi đền miếu

Từ loài Dạ xoa đến

Sân giận và đánh nhau

Thấy của thì tham đắm

Không có các tai họa

Là loài Dạ xoa đến

Thấy người thì kinh hãi

Gặp họ thì trừng mắt

Giống như kẻ mất của

Là từ La sát đến

Thân nhỏ, da mảnh mai

Nhan sắc rất tươi vui

Nghe đến thì hoan hỷ

Là Càn thát bà đến

Tâm tốt và nhỏ nhẹ

Tự mình thoa hương thơm

Biết các thứ kỷ nghệ

Là Càn thát bà đến

Thường ưa thích ca múa

Nam nữ chỉ bảo nhau

Trước nói rồi sau cười

Là Chân-đa-la đến

Tánh tình rất nhu mì

Biết được trước thời tiết

Đoạn trừ các phiền não

Là Chân đà la đến

Đây là tướng Ngạ quỷ

Dạ xoa và La sát.

+ Tướng A-tu-la

Mắt tròn và mặt vuông

Thân và tóc đều vàng

Biết hết các kỹ thuật

Là A-tu-la đến

Đi thẳng nhìn xuống đất

Không có sự do dự

Gặp kẻ oán liền đánh

Là A-tu-la đến

Đây là A-tu-la

Nói sơ lược tướng ấy.

+ Tướng người

Biết được chỗ sanh ra

Chấp chặt không quên mất

Biết rõ về sự nghiệp

Là từ loài người đến

Hiểu rõ sự hư dối

Mà mình không làm theo

Tạo nên sự bình đẳng

Là từ loài người đến

Lời nói thiện hoặc ác

Ban đầu không quên mất

Không tin sự gian trá

Là từ loài người đến

Tham dâm, ghét, keo kiệt

Tâm chấp chặt khó bỏ

Hiểu rõ pháp ở đời

Là từ loài người đến

Bố thí bằng tín tâm

Hiểu pháp và phi pháp

Tâm tánh luôn ngay thẳng

Là từ loài người đến

Không bỏ phí thời gian

Cũng không có lười biếng

Cung kính các bậc Thánh

Là từ loài người đến

Nếu gặp các sa môn

Trì giới học hiểu rộng

Thì hết lòng cung phụng

Là từ loài người đến

Biết cúng dường chư Phật

Chánh pháp và chúng tăng

Tùy thời đến nghe pháp

Là từ loài người đến

Nghe pháp liền hiểu rõ

+ Tướng Trời

Nghe việc ác không làm

Mau đến cõi Niết bàn

Là từ loài người đến

Đây là tướng loài người

Nói thô về tướng ấy.

Nương ở núi Tu-di

Là có năm cõi Trời

Vốn đã tạo nhân duyên

Tướng ấy không đồng nhau

Thân nhỏ mà chân lớn

Miệng thường luôn mỉm cười

Người trí tuệ quán sát

Từ nơi Khúc thiên đến

Tâm tánh tốt vô cùng

Của cải rất ít có

Thấy đánh thì sợ hãi

Là từ Thi thiên đến

Thân to lớn, da trắng

Dung mạo rất đoan chánh

Không ưa thích ánh lửa

Là từ Bà thiên đến

Tâm tánh luôn vui vẻ

Việc ác không căn cứ

Không hề ùa theo họ

Là từ Lạc thiên đến.

Chịu khó để suy nghĩ

Phân biệt nghĩa hoàn hảo

Từ hiếu với cha, mẹ

Từ Tỳ-diệu thiên đến.

Đêm không thích ở nhà

Ưa dạo ở núi, rừng

Vọng nghĩ sắc người nữ

Là từ Nhị thiên đến.

Của báu tuy rất ít

Sanh trong nhà hèn hạ

Tâm thì ưa thanh tịnh

Là từ Tam thiên đến.

Xét hành động của mình

Không thể chế phục được

Mong đạt được hy vọng

Là từ Diệm thiên đến.

Ý muốn dâm người khác

Không giữ vợ của mình

Bị quỷ sứ sai sử

Là từ Hóa thiên đến.

Phụng sự cha lẫn mẹ

Đúng pháp và đúng nghĩa

Lỗi mình gây, người chịu

Từ Đâu suất thiên đến.

Cầu đạo theo tà đạo

Tâm không có gian lận

Không thích ở trong nhà

Là từ Phạm thiên đến.

Ý nguyện rất chất thực

Thường ham thích ngủ nghỉ

Cũng không hiểu biết pháp

Từ Vô tưởng thiên đến.

Trong sáu đường chúng sanh

Thảy đều có nguồn gốc

Tánh hạnh đều không đồng

Ý chí lại khác nhau.

Thứ 3: Duyên quy tín

Như trong kinh Na Tiên Tỳ-kheo vấn Phật dạy: Lúc ấy, có Vua Di-lan-đà hỏi La-hán Tỳ-kheo Na Tiên:

Nghe nói: "Người đời làm ác trong một trăm năm, đến lúc sắp chết niệm Phật thì sau khi qua đời có được sanh lên cõi Trời", Ta không tin lời nói này. Lại nói: "Giết chết một chúng sanh thì sau khi chết sẽ đọa vào Địa ngục", Ta cũng không tin lời nói này.

Tỳ-kheo Na Tiên hỏi Vua: Ví như có người đem hòn đá nhỏ để trên nước thì hòn đá ấy chìm hay nổi?

Vua nói: Hòn đá ấy sẽ chìm.

Na Tiên hỏi: Ví như đêm trăm cục đá lớn để ở trên thuyền thì thuyền ấy chìm không?

Vua nói: Không chìm.

Na Tiên nói: Đem trăm cục đá lớn để trong thuyền, nhờ có thuyền nên không bị chìm. Người tuy có gốc ác nhưng bất chợt niệm Phật, nhờ vậy mà không đọa vào Địa ngục, lại được sanh lên cõi Trời. Điều ấy không thể tin được chăng?

Hòn đá nhỏ bị chìm giống như người làm ác không biết về Phật pháp nên sau khi chết liền đọa vào Địa ngục. Điều này không thể tin được chăng?

Vua nói: Lành thay! Lành thay! Tỳ-kheo Na Tiên nói:

Như có hai người cùng chết, một người sanh ở cõi Phạm thiên thứ bảy, một người sanh ở nước Kế Tân. Hai người này ở gần, xa khác nhau nhưng cùng chết một lúc.

Như có hai con quạ cùng bay, một con ở trên cây cao, một con ở trên cây thấp. Hai con quạ cùng bay thì hình bóng chúng nó có cùng in xuống mặt đất không?

Như có người ngu làm ác thì bị tai ương lớn. Người trí làm ác thì bị tai ương nhỏ.

Thí như đốt sắt ở trên đất mà một người biết là đốt sắt, một người không biết. Trong lúc hai người cùng cầm lấy thì người không biết sẽ bị phỏng nặng, còn người biết thì bị thương nhẹ. Làm ác cũng vậy, vì người ngu không thể tự hối cải nên họa ấy rất lớn, người trí làm ác mà biết nên hằng ngày tự hối hận thì tai họa nhẹ dần đi.

Kinh Học Tứ Phẩm nói: Người đời còn có kẻ không bằng Súc sanh. Súc sanh có lúc còn hơn người. Vì sao? Vì con người tạo tội không biết dừng nghỉ, đến lúc chết đọa vào Địa ngục; hết tội Địa ngục mới được làm Ngạ quỷ; hết tội Ngạ quỷ mới chuyển làm Súc sanh; hết tội Súc sanh mới trở lại làm người. Do hết tội Súc sanh mà được làm người nên phải siêng làm việc thiện, vâng theo lời dạy của Tam bảo thì luôn được lìa khỏi ba đường ác, được phước Trời, người, về sau lại được giải thoát.

Trong kinh Tứ Thập Nhị Chương, đức Phật dạy: Ở đời có năm điều khó: Một là nghèo khổ bố thí là khó. Hai là giàu sang học đạo là khó. Ba là giữ thân không chết là khó. Bốn là được gặp kinh Phật là khó. Năm là sanh ra gặp Phật ra đời là khó.

Kinh Tạp Thí Dụ dạy: Ở đời có mười sáu việc khó:

1. Gặp đức Phật ra đời là khó.

2. Giả sử gặp Phật rồi mà được làm người là khó.

3. Giả sử làm người rồi mà được ở nơi thủ đô là khó.

4. Giả sử ở nơi thủ đô mà được sanh vào nhà tôn quý là khó.

5. Giả sử sanh vào nhà tôn quý mà tay chân và sáu căn được hoàn thiện là khó

6. Giả sử tay chân và sáu căn được hoàn thiện mà có được tài sản là khó.

7. Giả sử có được tài sản mà gặp được bạn tốt là khó.

8. Giả sử có trí tuệ mà có trí tuệ là khó.

9. Giả sử mà được tâm tốt là khó.

10. Giả sử được tâm tốt mà làm việc bố thí là khó.

11. Giả sử làm việc bố thí mà muốn gặp người hiền thiện, gặp bậc có đức là khó.

12. Giả sử gặp người hiền thiện, gặp bậc có đức mà đi đến chỗ đó là khó.

13. Giả sử đi đến chỗ đó mà thích nghi là khó.

14. Giả sử thích nghi mà nghe và lãnh thọ chánh pháp là khó.

15. Giả sử nghe pháp và lãnh thọ chánh pháp mà thông hiểu là khó.

16. Giả sử thông hiểu mà thọ kinh thậm thâm là khó.

17. Giả sử thọ kinh thậm thâm mà theo lời dạy để tu hành là khó.

18. Giả sử thọ kinh tu hành mà chứng quả Thánh là khó. Đó là mười tám việc khó.

Bài kê trong kinh Tội Nghiệp Báo Ứng:

Nước chảy không thường đầy

Lửa mạnh không sáng lâu

Mặt Trời mọc rồi lặn

Trăng tròn rồi lại khuyết

Người giàu sang phú quý

Vô thường lại qua đi.

Nên biết thân người khó được, dễ mất. Do dễ mất mà không nên tham trước. Thân người trong mỗi niệm đều đến gần cái chết, như khiêng heo, dê đi đến lò mổ. Cho nên kinh Niết bàn dạy: Quán xem thân mạng này thường bị vô lượng oán thù quấy nhiễu, mỗi niệm dần dần không được tăng trưởng, giống như nước dốc không thể dừng lại, cũng như sương móc không thể tồn tại lâu dài, như người tù đi đến chợ thì trong mỗi bước lại đến gần cái chết.

Trong kinh Ma Già có kệ:

Thí như Chiên-đà-la

Đuổi trâu đến lò mổ

Mỗi bước gần cái chết

Mạng người mau chóng vậy.

Kinh Thúc Ca nói: Con Bà-la-môn Thúc Ca bạch Phật: Hàng cư sĩ tại gia thường tu phước đức, căn lành thì hơn hàng xuất gia, việc này là thế nào?

Đức Phật dạy: Sự việc này không nhất định. Như có kẻ xuất gia không tu căn lành thì không bằng tại gia. Tại gia siêng tu thì hơn người xuất gia.

Trong ba ngàn oai nghi có dạy về sự nghiệp của người xuất gia là: Ngồi thiền, tụng kinh và hóa độ chúng sanh.

Nếu làm đủ ba việc này là đúng pháp xuất gia. Nếu không thực hành như thế thì sống hay chết đều uổng phí, chỉ là nguyên nhân chịu tội.

Kinh Bách Dụ dạy: Xưa kia có người cần dùng lửa và nước lạnh, họ liền đem cất lửa ở trong nước. Sau đó khi họ muốn lấy lửa thì lửa đã tắt, muốn lấy nước lạnh thì nước lại nóng. Hai việc lửa và nước đều mất. Cũng vậy, người đời ở trong Phật pháp xuất gia cầu đạo, đã xuất gia rồi lại nhớ đến sự vui sướng với vợ con, năm dục. Do đó mà mất lửa công đức và mất cả nước trì giới. Người nhớ nghĩ về dục cũng vậy.

Kê tụng:

Thiện ác đều khác nhau

Đạo Thánh phàm cũng vậy

Năm ấm tuy giống nhau

Mà sáu đường sai khác

Xem tướng quán hình sắc

Đều biết rõ nghiệp xưa

Khổ, vui hình khác nhau

Ai có thể ngăn cấm.

CHƯ KINH TẬP YẾU (HẾT - QUYỂN 17)

CHƯ KINH TẬP YẾU