SỐ 1636 — LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

Phẩm 18: NIỆM TAM BẢO

Phần 1

Luận nói: Nói rõ hạnh hiền thiện, tiếp nói tăng trưởng phước đức. Đây không phải là nhân riêng biệt mà có thể thu hoạch quả. Nghĩa là đối với tín tâm thường nên tu tập.

Kinh Bí Mật Đại Thừa nói: "Phật nói: Đại vương! Ông nay biết rằng có bốn pháp mà nếu thực hành như lý thì an trụ trong Đại thừa, hướng đến đạo thù thắng có các pháp thiện không bị hoại mất. Những gì là bốn?

Một là tin có thể hướng đến đạo tối thắng. Lại sao gọi là tin? Vì có lòng tin nên luôn thuận theo những điều gì mà Thánh không làm thì mình thảy đều không làm.

Hai là tôn trọng có thể hướng đến đạo tối thắng. Vì tôn trọng nên các bậc Thánh đã nói ra diệu pháp thì phải lắng nghe và thọ trì một cách chắc thật.

Ba là không kiêu mạn có thể hướng đến đạo tối thắng. Vì không kiêu mạn nên đối với tất cả các Thánh chúng đều cung kính, tin tưởng và đảnh lễ.

Bốn là tinh tấn có thể hướng đến đạo tối thắng. Vì tinh tấn nên thân tâm đều được nhẹ nhàng, làm tất cả các pháp thiện đều được thành tựu".

Luận nói: Nói rõ tin thường được tu tập như thế. Đây nói rõ về năm căn như Tín v.v…

Kinh Vô Tận Ý nói: "Thế nào là ngũ căn? Ngũ căn là Tín căn, Tấn căn, Niệm căn, Định căn và Tuệ căn.

Thế nào là Tín căn? Tín căn là đối với bốn pháp phải tin sâu và nhận rõ dục lạc: Một là cuộc sống hằng ngày phải thực hành chánh hạnh tin vào nghiệp báo. Do tạo nghiệp mà có kết quả như vậy, phải giữ gìn đến lúc mạng chung không nên tạo ra các tội ác. Hai là tin ưa các hạnh của Bồ-tát đã thực hành, không mong cầu thừa khác không theo những kiến chấp. Ba là đối với thắng nghĩa hiểu rõ không có ngã, chúng sanh, thọ giả, Bổ-đặc-già-la…, đối với các pháp không, vô tướng, vô nguyện tin hiểu sâu xa. Bốn là đối với các công đức của Phật như lực, vô úy v.v…. nảy thì quyết định tin trừ bỏ lưới nghi. Đó gọi là tín căn.

Thế nào gọi là Tấn căn? Nếu pháp là pháp thuộc tín căn nhưng siêng năng dũng mãnh không bị gián đoạn, thì đó gọi là Tấn căn.

Thế nào gọi là Niệm căn? Nếu pháp là pháp do Tấn căn tu tập quyết không thể quên mất, thì đó gọi là Niệm căn.

Thế nào gọi là Định căn? Nếu pháp là pháp thuộc Niệm căn nhất tâm bất loạn, thì đó gọi là Định căn.

Thế nào gọi là Tuệ căn? Nếu pháp là pháp thuộc Định căn, phải tự nơi mình quán chiếu, không theo lý giải của người khác, thì đó gọi là Tuệ căn.

Ngũ căn ấy liên tục phát khởi thì có được tất cả pháp Phật viên mãn".

Luận nói: Lại nói về pháp tín lực thì phải luôn luôn tu tập.

Kinh Bảo Kế nói: "Người thiện nam! Thế nào là lực hành thanh tịnh của Bồ-tát? Đó là các căn không có khiếp nhược. Tất cả ác ma không thể làm loạn động. Thanh-văn, Duyên-giác không thể làm thoái chuyển, tất cả phiền não không thể phá hoại, mà kiên cố an trụ trong Đại thừa, bổn nguyện trọn đủ, tâm tịnh dũng mãnh nghiêm mật giữ gìn thân căn được thanh tịnh thù thắng".

Luận nói: Căn, lực như tín v.v… như thế, thường luôn tu tập và tu tập hạnh từ tăng trưởng công đức.

Như Kinh Nguyệt Đăng có kệ:

Trong na-do-tha ức cõi Phật

Có đủ các loại để cúng Phật

Đều đem cúng dường các Như Lai

Chẳng bằng tu một ít tâm Từ.

LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

QUYỂN 23

Phẩm 18: NIỆM TAM BẢO

Phần 2

Do tín v.v… nên luôn duyên nghĩ đến công đức của chư Phật. Như kinh Hộ Quốc Tôn Già Sở Vấn có kệ:

Cúi lạy đấng Điều ngự sắc vàng

Mặt như trăng sáng không tỳ vết

Công đức Thánh trí khó nghĩ lường

Ở trong ba cõi chẳng ai bằng.

Búi tóc Mâu-ni màu xanh biếc

Cao, đẹp thanh tịnh tợ Tu Di

Tướng lông mày trắng soi chiếu khắp

Đỉnh đầu của Phật không ai thấy

Mắt Như Lai tịnh như sen xanh

Như hoa Quân ma và Nguyệt kha

Thương yêu quán xem chúng hữu tình

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Tướng lưỡi Như Lai màu tợ đồng

Rộng dài khéo phủ che cả mặt

Nói pháp cam lộ nhuận quần sanh

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Như Lai bốn mươi răng đều, khít

Trắng sạch cứng sắc như kim cương

Nói lời chân thật phát hào quang

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Sắc tướng Như Lai thật đặc thù

Oai quang chiếu sáng trăm ngàn cõi

Thích, phạm hộ thế và các Trời

Uy quang tuy có, đều bị át

Hai vai Như Lai như nai chúa

Lồng ngực rộng thon như sư tử

Bước đi thong thả như voi chúa

Sơn hà, đại địa đều chấn động

Thân tướng Như Lai rất trang nghiêm

Kim quang sáng rực bao trùm khắp

Ở trong thế gian không ai bằng

Chúng sanh thấy Phật không hề chán

Như Lai trải qua trăm ngàn kiếp

Nhũng gì ái lạc đều bố thí

Từ bi thương nghĩ chúng hữu tình

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Chí Như Lai vui tu các độ:

Trì giới, nhẫn nhục và tinh tấn

Thiền định, thắng tuệ đều viên minh

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Như Lai rống tiếng sư tử lớn

Dũng mãnh phá tan các dị luận

Tam độc cấu uế dứt chẳng còn

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Ba nghiệp Mâu-ni vượt ba cõi

Giống như hoa sen không dính nước

Tiếng mầu nhiệm Ca-lăng-tần-già

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Biết rõ thế gian là huyễn hóa

Như kẻ diễn tuồng thay hình sắc

Như ánh mặt trời và trong mộng

Không ngã, không nhân không thọ giả

Pháp vốn không tịch không có sanh

Không thể liễu ngộ tùy lưu chuyển

Đại từ dẫn dắt khắp quần mê

Phương tiện tùy cơ nói chánh pháp

Xem xét khổ não ở thế gian

Các bệnh như tham… đều được đoạn

Như Lai Đại Y vương vô thượng

Đối trị từng người khiến giải thoát

Chỉ khổ lo buồn sanh, lão, tử

Ái biệt ly… cùng các họa hoạn

Mâu-ni cứu độ ở thế gian

Làm cho chán lìa và đoạn trừ

Địa ngục, quỉ, súc cõi hiểm ác

Chúng hữu tình theo dòng luân chuyển

Thương họ không gần, không thầy dẫn

Chỉ chúng ngu kia lên đường chánh

Chư Phật quá khứ xuất thế gian

Tự tại nói pháp lý nghĩa sâu

Thế Tôn dạy giống các Ngài dạy

Đều khiến chúng sanh chứng đạo

Thánh Tiếng Phật vang xa đến Phạm thiên

Thông suốt tất cả sanh các thiện

Càn-thát-bà và Khẩn-na-la

Các tiếng nhạc vang không thể phát

Tích chứa nhiều công đức thanh tịnh

Diễn thuyết vô biên lời chân thật

Trăm ngàn na-do-tha chúng sanh

Nghe rồi đều phát ý ba thừa

Nếu thường cúng dường đến Như Lai

Sẽ đạt được niềm vui thắng diệu

Giàu sanh tự tại được người kính

Sanh ra đời sau làm đế vương

Hoặc làm luân vương trị bốn châu

Đầy đủ bảy báu đều khác lạ

Thường đem thập thiện lợi chúng sanh

Do khởi tịnh nghiệp ở Như Lai

Hoặc làm Đao lợi chủ các trời

Hoặc Dạ-ma vương Đổ-sử-đa

Cho đến Tha hóa Đại Phạm thiên

Đều do cúng dường Đức Như Lai

Gặp Phật cúng dường như thế rồi

Cho đến tin kính pháp được nghe

Đều có thể vĩnh đoạn nhân khổ

Chứng được tịch tĩnh lìa trần cấu

Thế Tôn biết rõ đạo phi đạo

Mà khéo dừng ác quay về thiện

Khiến chúng sanh đạt được an lành

Cùng nhau an trú nơi thánh đạo

Nếu người cầu phước cúng dường Phật

Thường được kho phước thắng vô tận

Trong vô lượng kiếp không thể lường

Cho đến chứng được quả Bồ-đề

Cõi nước vi diệu thắng trang nghiêm

Như trời Tha hóa thật đáng yêu

Tùy theo nguyện lực sanh vào đó

Nghiệp thân, khẩu, ý thường thanh tịnh

Những phước báo vi diệu như thế

Là do cúng dường nơi Như Lai

Người ấy tuy sống ở thế gian

Như ở Long cung, Trời thọ vui

Danh xưng Như Lai thật rộng lớn

Hết thảy quốc độ đều hay biết

Thường ở trong vô biên đại chúng

Mười phương chư Phật đều xưng tán

Lìa hẳn các nhiệt não thế gian

Hiện thị đại bi không ai sánh

Đấng trung tôn tối thượng tịch tĩnh

Cho nên con nay cúi đầu lễ

Con nay đắc được năm thần thông

Trụ ở hư không mà tán thán

Đảnh lễ đấng đạo sư dõng mãnh

Phân biệt các pháp tịnh, không cấu

Nay người, trời đều đã tập hợp

Xưng dương công đức đấng

Thiện thệ Bao la rộng phước rất thắng diệu

Cùng với chúng sanh thành Chánh giác.

Lại như trong kinh Pháp Tập nói: "Lại nữa, nầy thiện nam tử! Chư Phật Thế Tôn đầy đủ đại phước trí để tự trang nghiêm. Lấy đại từ bi làm cảnh sở hành, ở các thế gian làm người cứu hộ, làm đại y vương khéo nhổ các tên độc, thường trụ tịch tĩnh diệu Tam-ma-địa, không đắm sanh tử, cùng với Niết-bàn, xem các hữu tình cũng như cha mẹ. Với lòng đại từ bình đẳng thương xót tất cả thế gian không có ai hơn. Đem trí tương ưng soi sáng thế gian, đại trí ấy phủ khắp chúng hữu tình, hết thảy mọi người đều ưa vui thừa sự, xa lìa niềm vui cá nhân để tiêu trừ cái khổ cho người, giữ gìn chánh pháp, lấy pháp làm chủ, đắc pháp tự tại. Lấy pháp làm thức ăn, lấy pháp làm diệu dược (thuốc), lấy pháp làm bố thí, hết thảy đều xả bỏ, dùng trí chọn lựa thường không phóng dật, ở nơi hiểm nạn vì làm cầu đường, như đường vua đi bằng phẳng không vật chướng ngại. Cho đến sắc thân thanh tịnh người xem không chán. Chư Phật Thế Tôn có vô lượng công đức như thế ta nên thành tựu các công đức lợi ích kia. Đây gọi là Bồ-tát niệm Phật.

Thế nào gọi là niệm pháp? Bồ-tát đã biết chư Phật Thế Tôn có vô lượng vô biên công đức đều từ pháp mà sanh ra, từ pháp mà biến hóa ra, từ pháp mà được, từ pháp mà tăng trưởng, từ pháp mà có, từ pháp mà hiện cảnh giới, theo pháp mà y cứ (chỉ), từ pháp mà thành tựu, cho đến các sự việc khoái lạc của thế gian và xuất thế gian cũng từ pháp mà sanh. Cho nên ta cầu mong quả vui Bồ-đề của chư Phật thì nên tôn trọng pháp. Y vào cảnh giới của pháp, y vào chỗ quy về của pháp, nương vào pháp mà quyết định, nương vào pháp để giữ tâm kiên cố, y vào pháp để mà tu hành. Đây gọi là Bồ-tát niệm Pháp.

Lại nữa, Bồ-tát đối với chúng sanh phải bình đẳng mà thuyết pháp, do pháp không có cao thấp, nên ta và pháp tâm đều bình đẳng vậy, lại pháp thì không có diện mạo, nhưng vì chúng sanh nên mới tuyên thuyết, vì pháp không có tướng bè phái, nên ta cùng với pháp kia, tâm đều bình đẳng. Pháp thì không thời tiết, vì chúng sanh nên phải tuyên thuyết vậy, nhưng trong pháp ấy tâm có thể lãnh thọ được nên ta cùng với pháp kia tâm đều bình đẳng chẳng khác. Pháp chẳng phải nơi thù thắng mà vì chúng sanh nên nói, đối với người căn cơ thấp kém thì không nói. Do pháp ấy mọi người đều có thể nhận được, nên ta cùng với pháp kia tâm đều bình đẳng. Pháp chẳng phải thanh tịnh mà vì nói cho mọi người, nhưng không nói cho người bất tịnh. Vì pháp lìa nhiễm ô, nên ta và pháp kia, tâm đều bình đẳng. Lại pháp chẳng phải đối với Thánh nhân mà nói, còn chúng sanh thì không nói. Vì pháp rời các kiến phân biệt nên ta với pháp kia tâm đều bình đẳng vậy. Pháp chẳng phải nói ban ngày mà ban đêm không nói, cũng cũng chẳng phải đêm nói mà ngày chẳng nói. Vì pháp luôn luôn gia công hành trì, nên ta cùng pháp kia, tâm đều bình đẳng. Pháp chẳng phải điều phục cũng không phải trái vượt, vì pháp không có gì để chấp trước, nên ta cùng với pháp, tâm đều bình đẳng. Pháp chẳng phải giảm mất cũng chẳng phải tăng trưởng, vì pháp như hư không nên ta và pháp kia tâm đều bình đẳng. Pháp không chán chúng sanh mà chúng sanh có thể hộ trì pháp, do đó ta và pháp kia tâm đều bình đẳng. Pháp không phải cầu để trở về mà cho thế gian làm chỗ trở về nương tựa, ta cùng với pháp kia tâm đều bình đẳng. Pháp không có tổn hại phiền não, vì pháp lìa các tướng bị hại vậy, nên ta cùng với pháp kia tâm đồng bình đẳng, pháp không có oán thán ghen ghét, vì pháp xa lìa các kiết sử, nên ta cùng pháp ấy tâm đồng bình đẳng. Pháp không sợ sự luân hồi cũng không sợ ưa nơi Niết-bàn, vì pháp không có phân biệt nên ta cùng pháp kia tâm đều bình đẳng. Bồ-tát phải như thế mà luận tập chánh niệm. Đây gọi là niệm Pháp.

Sao gọi là niệm Tăng? Trong đây lại nói: Chính là người thuyết pháp, người hành pháp, người tư duy pháp, là người có ruộng phước nơi pháp, người nhậm trì pháp, người y chỉ nơi pháp, là người cúng dường pháp, người thực hành pháp như pháp, là người thể nhập cảnh giới pháp, là người của hành xứ pháp, là người thành tựu pháp, là người có tự tánh chất trực, là người có tự tánh thanh tịnh, là người tùy thuận giáo huấn, là người phát đại từ bi, khéo tuyển trạch cảnh giới trí, là người thường tu tập pháp thanh tịnh.

Luận nói: Bồ-tát niệm Tăng như thế, tất đạt được các công đức chân thật của chúng sanh như kinh Vô Cấu Xưng có kệ viết:

Hoặc là lão bệnh tử Hoặc là chư chúng sanh Biết rõ như huyễn hóa

Thông suốt không còn ngại Hoặc kiếp nầy thiêu rụi Trời đất liền trong sáng Mọi người hay vọng tưởng Soi khiến biết vô thường

Vô số ức chúng sanh Đều đến thỉnh Bồ-tát Một thời đến nhà kia Dạy quay về đạo Phật Cấm kinh thư, chú thuật Khéo léo các kỹ nghệ Hết lòng làm việc nầy Nhiêu ích các quần sanh Các đạo pháp thế gian Đều xuất gia trong đó Do giải nghi cho người Mà không đọa tà kiến

Hoặc làm nhật nguyệt thiên

Phạm vương chư thế giới

Hoặc lúc làm đất nước

Hoặc lại làm gió lửa

Trong đời có bệnh dịch

Hiện làm các thảo dược

Nếu có người uống thuốc

Hết bệnh tiêu các độc

Trong đời có đói khát

Hiện thân làm thức ăn

Trước hết cứu đói khát

Rồi lấy pháp dạy người

Trong đời có đao binh

Vì kia khởi từ bi

Dạy các chúng sanh kia

Khiến trụ vô tịnh địa

Nếu có chiến tranh lớn

Làm hai bên ngang sức

Bồ-tát hiện oai lực

Hàng phục khiến an hòa

Trong tất cả quốc độ

Chúng sanh ở địa ngục

Liền sanh đến cõi kia

Thoát khỏi các khổ não

Trong tất cả các cõi

Chúng sanh ăn nuốt nhau

Liền hiện sanh đến kia

Làm những việc lợi ích

Như thọ dụng ngũ dục

Và cũng lại hành thiền

Khiến tâm ma mê loạn

Không thể nhiễu kẻ kia

Trong lửa sanh hoa sen

Có thể gọi hy hữu

Trong dục mà hành thiền

Hy hữu cũng như vậy

Hoặc hiện làm dâm nữ

Trang điểm các sắc đẹp

Trước vì muốn dẫn dụ

Sau khiến vào trí Phật

Hoặc làm chủ trong ấp

Hoặc chỉ đường thương nhân

Quốc sư cùng đại thần

Vì lợi ích chúng sanh

Những chúng sanh bần cùng

Hiện làm kho vô tận

Vì khuyên dại kẻ kia

Khiến phát tâm Bồ-đề

Tâm ta tâm kiêu mạn

Liền hiện đại lực sĩ

Phá dẹp các cống cao

Khiến trụ đạo vô thượng

Kia có các lo sợ

Đứng trước mà an ủi

Đầu là ban vô úy

Sau khiến phát đạo tâm

Hoặc hiện lìa dâm dục

Làm tiên chứng năm thông

Khai đạo các quần sanh

Khiến trụ giới, nhẫn, từ

Người muốn được cung phụng

Hiện làm kẻ đầy tớ

Để vui lòng kẻ kia

Bèn phát đại đạo tâm

Tùy ước muốn kẻ kia

Được vào nơi Phật đạo

Dùng sức phương tiện khéo

Cấp cho kia thấy đủ

Đạo vô thượng như thế

Chỗ hành vô bờ bến

Trí tuệ trùm các cõi

Độ thoát vô lượng chúng

Giả như tất cả Phật

Trong vô số ức kiếp

Tán thán công đức ấy

Còn không thể cùng tận.

Công đức tu tập cúng dường của Bồ-tát như trong kinh Bảo Quang Minh Đà-la-ni có kệ:

Phóng ánh sáng chuỗi ngọc trang nghiêm

Biển mây chuỗi ngọc thật vi diệu

Chuỗi đẹp như thế biến cùng khắp

Cúng dường rộng lớn làm Phật sự

Phóng ánh sáng lớn hương trang nghiêm

Mỗi mỗi biển mây thơm vi diệu

Hương diệu như thế biến cùng khắp

Cúng dường rộng rãi làm Phật sự

Phóng ánh sáng lớn hoa trang nghiêm

Mỗi mỗi biển mây hoa vi diệu

Hoa diệu như thế biến khắp nơi

Cúng dường rộng rãi làm Phật sự

Phóng ánh sáng lớn anh lạc quý

Mỗi thứ biển mây anh lạc đẹp

Anh lạc như thế biến cùng khắp

Cúng dường rộng rãi làm Phật sự

Phóng ánh sáng lớn hiện cờ báu

Xanh, vàng, đỏ, trắng để trang sức

Các thứ báu quý hợp lại thành

Dùng để trang nghiệp quốc độ Phật

Lưới báu ma ni chiếu lẫn nhau

Giăng cờ trong hội làm lọng báu

Rủ châu anh lạc nói Phật âm

Trang nghiêm mà che trên Như Lai

Nơi mỗi Như Lai dâng cúng dường

Trong tay dâng cúng đồ trang nghiêm

Vô lượng chư Phật cũng như thế

Biến hiện tự tại trong thiền định

Trí lực thần thông diệu khó lường

Rộng làm lợi ích các hàm thức

Biến hiện thù thắng trong thiền định

Để làm trăm ngàn cửa phương tiện

Pháp môn cúng dường chư Như Lai

Pháp bố thí khéo bỏ tất cả

Đạt nhiều công đức trong pháp trì giới

Pháp nhẫn nhục bất động vô tận

Khuyên tinh tấn dõng mãnh thực hành

An trụ nơi thiền định tịch tĩnh

Thông hiểu nghĩa lý, trí thù thắng

Tịnh tu phạm hạnh môn thần thông

Vui vẻ thực hành tứ nhiếp pháp

Tích tập phước trí lợi quần sanh

Tứ đế làm duyên sanh giải thoát

Tu tập căn lực pháp giải thoát

Chứng quả Thanh văn đến giải thoát

Quán Duyên giác tiến đến thanh tịnh

Tu tập pháp thần biến thượng thừa

Hoặc hiện ra vô thượng khổ não

Biết rõ vô ngã, vô thọ giả

Tu bất tịnh quán lìa tham dục

Chứng quả tam muội chân thường lạc

Các pháp môn thanh tịnh như thế

Bình đẳng khắp với các chúng sanh

Cúng dường đắc quả giải thoát kia

Hiện ra đủ tướng hợp thời cơ

Thần thông thuyết pháp khó nghĩ bàn

Tùy thuận thành tựu chư hữu tình

Được sanh an lạc và cung kính

Nên nghĩ xa lìa nhân thế gian

Cầu chứng thanh tịnh Tam-ma-địa

Nếu gặp đói khát các hoạn nạn

Tùy theo nhu cầu mà cung cấp

Rộng lòng thương xót chúng hữu tình

Lìa xa lo sợ thường an ổn

Đem thức ăn, uống thật thượng diệu

Các loại y phục các kho tẩm

Của cải trong nước có tổn giảm

Ở thế gian kia khởi thí lớn

Hoặc hiện thân tướng rất thù đặc

Mỗi mỗi trang nghiêm đủ oai lực

Thoa hương thơm ngát các vòng hoa

Sắc tướng cao vời không ai hơn

Các oai nghi, hình sắc như thế

Mỗi người khi thấy ưa cung phụng

Cần tùy phương tiện tuyên pháp âm

Khiến cho chúng sanh phát đạo tâm

Hoặc hiện tiếng Ca-lăng-tần-già

Tiếng Câu-kế-la và tiếng Câu-noa

Khẩn-na-la và tiếng trống diệu

Đều tuyên nghĩa giải thoát Như Lai

Phật tuyên pháp ngữ ở thế gian

Bốn vạn tám ngàn chân pháp tạng

Như thế phân biệt các pháp môn

Làm cho chúng sanh tăng lợi ích

Tùy cơ thuyết pháp khiến phát tâm

Có thể cùng họ đồng tu tập

Hoặc hiện chướng nạn các nguy ách

Mỗi mỗi bức bách khó chịu đựng

Nên dùng tâm đại bi dũng mãnh

Thay chúng sanh kia mà chịu khổ

Nếu nơi không có pháp giải thoát

Không nơi thanh vắng để xuất ly

Dùng phước lực vua mà sùng kính

Khiếm cho kia phát lòng tịnh kính

Nếu ở thế gian tham ái buộc

Tức thì siêu vượt nhân thế gian

Ở trong cõi dục đoạn trừ hết

Đây là chiếu sáng ở thế gian

Nếu đã đầy đủ các công đức

Đó gọi là đại trượng phu hành pháp

Diệu hạnh Mâu-ni cần khéo tu

Người ấy được sanh nước Cực lạc

Thọ mạng làm giàu không thể tính

Niềm vui thắng diệu tiêu nghi hoặc

Không còn cảnh sanh, lão, bệnh, khổ

Ở trong vô thường được tự tại

Phát khởi tham sân các lỗi lầm

Hừng hực thiêu đốt không tạm ngừng

Bổn tướng như thế hoàn như củ

Khuyến hóa chúng sanh khiến giác ngộ

Mười lực, bốn vô úy Như Lai

Các công đức mười tám bất cộng

Ta nay xưng tán nguyện quy y

Thường ở thế gian làm lợi ích

Cũng giống như những nhà ảo thuật

Có thể hiện ra các hình tướng

Như Lai xuất hiện ở trên đời

Thần thông biến hóa cũng như vậy

Dùng các thiện xảo phương tiện khéo

Rộng tu nhiêu ích chư hữu tình

Thanh tịnh an lạc khó nghĩ lường

Giống hư hoa sen rời nước đục

Hoặc hiện nói các lời hý luận

Anh lạc trang nghiêm nhảy múa quanh

Hãy xem kỹ các thứ tài nghệ

Hiện các sắc tướng như ảo hóa

Hoặc vì chủ thôn làng tụ lạc

Hoặc vì Trưởng giả hoặc thân buôn

Hoặc vì phụ tướng đến tể thần

Biện luận không hơn bậc đại trí

Làm cây đại thọ nơi đồng trống

Hoặc làm kho trân bảo vô tận

Theo sở cầu được ngọc như ý

Ở nơi mê mờ mà dẫn đạo

Hoặc hiện ra làm các sự nghiệp

Đủ loại sắc màu cùng khéo léo

Cạnh tranh buôn bán và trồng trọt

Khiến hiểu thế gian khó trường tồn

Hiện kẻ oán thân không yêu ghét

Hoặc khiến an ổn được kiết tường

Suốt thông phương thuốc cứu quần sanh

Phương tiện chỉ bày độ Mâu-ni

Đều khiến trời người lìa nghi hoặc

Khiến cho kẻ xuất gia ngoại đạo

Phát tâm quy hướng Nhất thiết trí

Các khổ hạnh ngoại đạo như thế

Cố chấp giữ không vâng lời Như Lai

Lõa hình lìa nhiễm xưng Sa-môn

Mỗi người khéo phụng lời tôn sư

Hoặc thường hành trì hạnh xả thân

Cho là tối thượng không gì hơn

Bện búi tóc, giới Đồng tử

Ai cũng hành trì lời thầy dạy

Hoặc dùng lửa dữ để nung thân

Hoặc giữ giới cấm thờ chó, trâu v.v…

Thường mang y phục bằng da nai

Mỗi người y theo lời thầy dạy

Được trí cõi trời thường an lạc

Không thiện không ác cũng không nhân

Chỉ ăn cây, quả, uống nước trong

Mỗi người khéo vâng lời thầy dạy

Hoặc ngồi chòm hõm đứng một chân

Hoặc nằm trên gai hoặc bôi tro

Cầm trương khiến tam được an ổn

Mỗi người khéo giữ lời thầy dạy

Cho đến hết thảy các ngoại đạo

Chúng rất bền chí tu khổ hạnh

Để khiến vĩnh đoạn nhân các khổ

Trong lòng đều muốn cầu giải thoát

Những dự kiến thế gian như thế

Đều do nghe theo lời thầy dạy

Ta nay vì độ chúng tà kia

Khai thị nghĩa chân thật Như Lai

Hoặc nói câu Đại thừa vi diệu

Hoặc nói câu bí mật chân ngôn

Hoặc hiện nói thẳng câu tỏ ngộ

Hoặc ưa câu nói ở trong không

Hoặc dùng câu phân biệt văn tự

Câu quyết định diệu nghĩa kim cang

Dùng trí tuệ dẹp câu dị luận

Vứt bỏ câu ngôn luận phi pháp

Hoặc chỉ câu minh chú cho người

Hoặc hiện câu chư Thiên thắng diệu

Câu Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà

A-tu-la cùng với Bộ đa

Câu Khẩn-na-la, Nga-lỗ-noa

Câu của Ma-hầu-la…

Mỗi người hiểu được những lời kia

Tuyên dương pháp giải thoát Như Lai

Do vì được ngộ nghĩa chân thật

Ở trong pháp Phật tâm quyết định

Ngôn từ, trí, cảnh diệu khó lường

Đây là Tam-ma-địa tối thượng

Do đạt được Tam-ma-địa kia

Có thể chiếu khắp ánh sáng tịnh

Ánh sáng ấy nhiếp hóa quần sanh

Khiến được nhẹ nhàng thường tịch tĩnh

Hoặc phóng ánh sáng tên Thiện kiến

Chúng sanh được chiếu mà khởi tin

Có thể quan sát nhân các thiện

Đầy đủ trí bất không vô thượng

Do ánh sánh ấy chiếu khắp cả

Được thấy vô biên Phật Pháp Tăng

Tháp miếu Như Lai nhiều dấu linh

Mỗi mỗi xưng dương dâng cúng dường

Lại phóng quang minh tên thắng đăng

Ánh sáng ấy không gì sánh kịp

Vì muốn nghiêm tịnh ở thế gian

Phá các hắc ám nhỏ nhiệm nhất

Ánh sáng ấy chiếu chúng sanh rồi

Ai nấu cầm đèn để dâng cúng

Cúng dường Như Lai chẳng nghĩ bàn

Lại dùng nhiều đèn mà bố thí

Hoặc dùng đèn sáp hay đèn dầu

Hoặc dùng nhựa thông hoặc tre sậy

Đến đèn báu quý các hương thơm

Thí rồi nguyện Nhiên Đăng Ký

Lại phóng ánh sáng tên Câu Triệu

Có thể tập hợp các hữu tình

Do đây dạy dỗ chúng mê kia

Giải thoát luân hồi biển ái hữu

Từ quang như thế đã chiếu rồi

Đều khiến chúng sanh được khai ngộ

Sẽ khiến lìa hẳn bốn bộc lưu

Hiện trừ ưu não thường an lạc .

LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

QUYỂN 24

Phẩm 18: NIỆM TAM BẢO

Phần 3

Người đi trên đường hoặc qua sông

Khéo tạo cầu đường và thuyền ghe

Rộng vì lợi lạc các chúng sanh

Ca ngợi tịch tĩnh khiến chứng ngộ

Phóng ánh sáng lớn trừ khát ái

Ánh sáng nầy giác ngộ hàm thức

Khiến cho chúng sanh lìa năm dục

Chuyên cầu pháp giải thoát thâm diệu

Nếu có thể xả ly năm dục

Chuyên cầu pháp giải thoát thâm diệu

Phật có thể dùng mưa cam lộ

Rộng diệt khát ái ở thế gian

Tạo thành các giếng, ao, suối, rạch

Khuyên cầu đạo Bồ-đề Vô thượng

Chê bai năm dục khen thiền định

Nên gọi ánh sáng trừ khát ái

Phóng ánh sáng lớn tên tác biến

Ánh sáng ấy giác ngộ chúng sanh

Người được thấy mộ Bồ-đề Phật

Phát tâm nguyện chứng trí vô sư

Tạo tượng Như Lai đấng đại từ

Các tướng trang nghiêm ngồi tào sen

Thường khen công đức Phật tối thắng

Nên gọi sáng nầy là tác ái

Phóng ánh sáng lớn tên hân lạc

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng sanh

Khiến tâm họ ưa thích chư Phật

Và ưa thích Pháp, ưa thích Tăng

Ở trước Như Lai trong hội Thánh

Đạt thành pháp nhẫn vô sanh diệu

Khai ngộ chúng sanh không hạn lượng

Rộng niệm Tam bảo Phật, Pháp, Tăng

Chỉ bày hạnh công đức phát tâm

Vì vậy sáng nầy gọi hân lạc

Phóng ánh sáng lớn tên phước tụ

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng sanh

Khiến kia tu tập các loại thí

Lấy nguyện nầy cầu đạo vô thượng

Mở hội thí lớn không giới hạn

Hành khất đến xin đều đầy đủ

Khiến cho tâm kia không còn thiếu

Vì vậy sáng nầy gọi phước tụ

Phóng ánh sáng lớn tên cụ trí

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng sanh

Trong một pháp môn ngộ nhiều pháp

Thông nhiều pháp môn trong chốc lát

Vì các chúng sanh phân biệt thuyết

Quyết định hiểu thấu nghĩa chân thật

Khéo léo nói rộng không tổn diệt

Vì vậy sáng nầy gọi cụ trí

Phóng ánh sáng lớn tên tuệ đăng

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng sanh

Khiến chúng sanh biết tánh không tịch

Hết thảy các pháp không sở hữu

Pháp không chủ tể vốn là không

Như lửa hư không, trăng trong nước

Cũng như mộng mị và ảnh tượng

Cho nên sáng nầy gọi tuệ đăng

Phóng ánh sáng lớn tên tự tại

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng sanh

Khiến được vô tận Đà-la-ni

Đều trì hết thảy Như Lai tạng

Cung kính cúng dường người trì pháp

Cung cấp hầu hạ như chư Tiên

Dùng tất cả pháp cho chúng sanh

Nên ánh sáng gọi pháp tự tại

Phóng ánh sáng lớn tên cụ xả

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng keo kiệt

Khiến biết giàu có vốn vô thường

Ưa vui bố thí không lẫn tiếc

Khéo léo đều phục người keo kiệt

Biết của như mộng như mây trôi

Tăng trưởng bố thí tâm thanh tịnh

Nên ánh sáng nầy gọi cụ xả

Phóng ánh sáng lớn tên trừ nhiệt

Ánh sáng nầy giác ngộ phá giới

Rộng khiến an trụ giới thanh tịnh

Phát tâm nguyện chứng trí vô sư

Khích lệ chúng sanh hay phụng trì

Mười nghiệp thiện đạo thường thanh tịnh.

Lại khiến phát khởi tâm Bồ-đề

Nên ánh sáng nầy gọi trừ nhiệt

Phóng ánh sáng lớn tên nhẫn nghiêm

Ánh sáng nầy giác ngộ đa sân

Khiến trừ phẫn nhuế và ngã mạn

Ưa tu nhu hòa cùng nhẫn nhục

Chúng sanh bạo ác khó hành nhẫn

Vì Bồ-đề nên tâm chẳng động

Xưng dương công đức nhẫn tối thượng

Cho nên quang ấy gọi nhẫn nghiêm

Phóng ánh sáng lớn tên cầu dũng

Ánh sáng nầy giác ngộ biếng trễ

Khiến họ thường ở trong Tam bảo

Cung kính cúng dường không hề chán

Nên kia thường ở trong Tam bảo

Cung kính cúng dường không hề chán

Liền được vượt khỏi bốn cảnh ma

Mau thành Bồ-đề Vô thượng Phật

Khuyên các chúng sanh phát tinh tấn

Đối với Tam bảo dâng cúng dường

Chuyên hộ trì khi diệt pháp dục

Nên ánh sáng nầy gọi cần dũng.

Phóng ánh sáng lớn tên tịch tĩnh

Ánh sáng nầy giác ngộ loạn ý

Khiến họ xa lìa tham sân si

Tâm không lay động, trụ thiền định

Xa lìa tất cả ác tri thức

Đàm luận vô nghĩa hạnh tạp nhiễm

Tán thán thiền định A-lan-nhã

Nên ánh sáng nầy tên tịch tĩnh

Phóng ánh sáng lớn tên tuệ nghiêm

Ánh sáng nầy giác ngộ ngu mê

Khiến họ chứng đế hiểu duyên khởi

Các căn trí tuệ đều thông đạt,

Nếu chứng Tứ đế thông duyên khởi

Các căn trí tuệ đều thông đạt

Đắc Tam-ma-địa Nhật đăng

Trí tuệ quang minh thành quả

Phật Nên xả bỏ quốc gia tài bảo

Vì Bồ-đề nên cầu chánh pháp

Nghe rồi vì chúng sanh rộng nói

Nên ánh sáng nầy tên tuệ nghiêm

Phóng ánh sáng lớn tên Phật tuệ

Ánh sáng nầy giác ngộ hàm thức

Khiến thấy vô lượng trăm ngàn Phật

Mỗi Phật ngồi trên tòa sen báu

Khen Phật oai đức và giải thoát

Nói tự tánh Phật các thầm thông

Hiển bày lực Phật diệu khó lường

Nên ánh sáng nầy tên Phật tuệ

Phóng ánh sáng lớn tên vô úy

Ánh sáng nầy chiếu đến trừ sợ

Bị phi nhân trói buộc, đánh đập

Tất cả tai nạn đều tiêu trừ

Ban vô úy cho khắp chúng sanh

Nếu gặp não hại đều dứt hết

Độ hết thảy các ách nạn khốn cùng

Nên ánh sáng nầy tên vô úy

Phóng ánh sáng lớn tên an ổn

Ánh sáng nầy chiếu trừ tật bệnh

Khiến lìa tất cả các thống khổ

Đạt được niềm vui định Tam muội

Ban thuốc hay để cứu các hoạn

Diệu bảo diện mạng hương xoa thân

Trong tay hóa hiện thức ăn uống

Nên ánh sáng nầy tên an ổn

Phóng ánh sáng lớn tên kiến Phật

Ánh sáng nầy độ người sắp chết

Tùy theo ức niệm thấy Như Lai

Mạng chung được sanh về Tịnh độ

Thấy người lâm chung khuyên niệm Phật

Hoặc bày tôn tượng khuyên chiêm ngưỡng

Khiến đối Phật hết lòng quy kính

Nên ánh sáng nầy tên kiến Phật

Phóng ánh sáng lớn tên Lạc pháp

Ánh sáng nầy giác ngộ quần sanh

Đối với chánh pháp thường hân lạc

Lắng nghe đọc tụng và biên chép

Lúc pháp sắp diệt khéo tuyên thuyết

Khiến người cầu pháp ý sung mãn

Vì pháp ưa vui siêng tu tập

Nên ánh sáng nầy tên lạc pháp

Phóng ánh sáng lớn tên diệu âm

Ánh sáng nầy khai ngộ Bồ-tát

Khiến cho âm thanh trong ba cõi

Nghe được đều là tiếng Như Lai

Dùng âm thanh lớn xưng tán Phật

Cùng cúng các chuông và âm nhạc

Khiến khắp thế gian nghe tiếng Phật

Nên ánh sáng nầy tên diệu âm

Phóng ánh sáng lớn tên cam lồ

Ánh sáng nầy khai ngộ chúng sanh

Lìa bỏ tất cả hạnh phóng dật

Tu tập đầy đủ các công đức

Gọi pháp hữu vi không an ổn

Vô lượng khổ não đều đầy ắp

Thường xưng dương niềm vui tịch diệt

Nên ánh sáng nầy tên cam lồ

Phóng ánh sáng lớn tên tối thắng

Ánh sáng nầy khai ngộ chúng sanh

Khiến ở chỗ Phật đều nghe thấy

Giới định tuệ là pháp tăng thượng

Thương ưa xưng tán Đại Mâu-ni

Thắng giới thắng định và thắng tuệ

Như thế vì cầu đạo vô thượng

Nên ánh sáng nầy tên tối thắng

Phóng ánh sáng lớn tên bảo nghiêm

Ánh sáng nầy khéo ngộ chúng sanh

Khiến được bảo tạng không cùng tận

Dùng đó cúng dường các Như Lai

Vì các báu ấy rất thượng diệu

Đem cúng nơi Phật và nơi tháp

Lại lấy tình thương giúp kẻ khổ

Cho nên đạt được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên hương nghiêm

Ánh sáng nầy giác ngộ chúng sanh

Khiến kia nghe thấy lòng ưa mến

Quyết sẽ đạt thành công đức Phật

Trời người dùng hương để thoa thân

Cúng dường tất cả tối thắng chủ

Cũng dùng xây tháp và tượng Phật

Cho nên đạt được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng tên diệu trang nghiêm

Tràng phan bảo cái nhiều vô số

Đốt hương rải hoa tấu âm nhạc

Trong ngoài thành ấp đều đầy đủ

Do dùng các âm nhạc vi diệu

Các hương hoa đẹp, cờ, lọng thảy

Đủ thứ trang nghiêm cúng dường Phật

Vì thế đạt thành ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên nghiêm tịnh

Khiến mặt đất phẳng như bàn tay

Trang nghiêm tháp Phật và xứ ấy

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên đại vân

Mưa dày rải khắp nước hương thơm

Do dùng nước thơm lau tháp Phật

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên nghiêm cụ

Khiến người lõa hình được áo tốt

Thân đoan vật đẹp do bố thí

Vì thế thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên thượng vị

Khéo khiến người đói được vị ngon

Dùng thức ăn ngon mà bố thí

Do thế đạt được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên thắng tài

Khiến kẻ khốn cùng được kho báu

Dùng vô tận vật cúng Tam bảo

Vì vậy thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh nhãn

Khiến cho kẻ đui thấy được màu

Dùng đèn cúng Phật và tháp Phật

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh nhĩ

Khiến cho kẻ điếc nghe được tiếng

Dùng nhạc cúng Phật và tháp Phật

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh tỷ

Xưa chưa nghe hương đều được nghe

Dùng hương cúng Phật và tháp Phật

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh thiệt

Khéo trừ lời thô ác bất thiện

Do dùng mỹ âm xưng tán Phật

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh thân

Khiến người khuyết tật được đầy đủ

Dùng thân lễ Phật và tháp Phật

Cho nên thành được ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh ý

Khiến kẻ thất tâm được chánh niệm

Do tu Tam muội được tự tại

Vì thế mà thành ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh sắc

Tướng tốt khó lường đều được thấy

Hoa thơm cúng Phật và tháp Phật

Vì vậy nên thành ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh thanh

Quán duyên khởi thanh như tiếng vang

Biết rõ tánh thanh xưa nay rỗng

Cho nên đạt thành ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh hương

Khiến các mùi hôi đều thanh khiết

Nước thơm tắm Phật và tháp Phật

Cho nên đạt thành ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh vị

Hay trừ các độc ở trong vị

Thường cúng Phật Tăng cùng phụ mẫu

Cho nên mới thành ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn tên tịnh xúc

Thường khiến cứng cõi thành mềm mại

Mác, đĩnh, kiếm, kích từ không xuống

Đều biến thành vòng hoa quý báu

Do xưa từng đứng ở đường lớn

Xoa hương, rải hoa, trải y phục

Kính rước Như Lai đạp lên trên

Nên được thành tựu ánh sáng nầy

Phóng ánh sáng lớn là tịnh pháp

Có thể khiến chân lông trên thân

Đều tuyên pháp diệu khó suy lường

Người nghe hân hoan mong giải thoát

Tự tánh vô sanh do duyên khởi

Pháp tánh thường trụ như hư không

Biết được thân Phật tức Pháp thân

Cho nên thành tựu ánh sáng nầy

So sánh các ánh sáng như thế

Như số vi trần không thể lường

Lưu xuất từ chân lông Đại Tiên

Như chỗ gây nghiệp đều sai biệt

Ánh sáng từ lỗ chân lông phóng

Giống như số vi trần hư không

Tất cả chân lông đều cũng thế

Đây lực Tam muội của Đại Tiên

Như các công đức ngài đã tu

Tùy theo túc duyên và phạm hạnh

Nay phóng ánh sáng nên như thế

Đây là trí tự tại Đại Tiên

Xưa kia cùng tu nghiệp thắng phước

Thường sanh ái lạc đều tùy hỷ

Ngày nay tạo tác cũng như thế

Cho nên thành tựu ánh sáng nầy

Nếu mình tự tu các phước nghiệp

Luôn luôn cúng dường các Đức Phật

Lại thường cần cầu công Đức Phật

Do đây ánh sáng được khai mở

Như kẻ mù không thấy mặt trời

Chớ gọi thế gian không mặt trời

Những người mắt sáng đều hiểu rõ

Y theo công việc mà tạo tác

Ánh sáng Đại sĩ cũng như thế

Người có trí tuệ đều thấy rõ

Phàm phu tà tín người kém hiểu

Nơi ánh sáng nầy chẳng thể thấy

Ma ni, cung điện cùng xe báu

Diệu bảo linh hương cùng ngọc quý

Có đủ thắng phước đều tự nhiên

Người không có đức chẳng thể an

Ánh sáng Đại sĩ cũng như thế

Kẻ có trí sâu đều được chiếu

Người ngu tê liệt và tà tín

Không thể thấy được ánh sáng nầy

Nếu biết ánh sáng nầy sai biệt

Sanh lòng thanh tịnh tin hiểu sâu

Vĩnh đoạn hết thảy lưới nghi hoặc

Mau thành cờ công đức vô thượng

Lại hiện Tam-ma-địa tối thượng

Quyến thuộc trang nghiêm đều tự tại

Trong tất cả quốc độ mười phương

Chúng hội Phật tử đều nhiễu quanh

Có hoa sen báu sáng trang nghiêm

Sánh bằng cõi tam thiên đại thiên

Thân kia ngồi ngay đều sung mãn

Hiện lực thần thông tam muội nầy

Lại có số vi trần mười cõi

Trang nghiêm bằng hoa sen báu quý

Hết thảy Phật tử trụ trong ấy

Là lực oai thần tam muội nầy

Đời trước thành tựu nhân duyên lành

Tu hành đầy đủ công đức Phật

Chỗ chúng hội vây quanh như thế

Đều cùng chắp tay xem không chán

Trong thân trẻ thơ vào thiền định

Thì thân thanh niên từ định dậy

Trong thân thanh niên vào thiền định

Thì thân tuổi già từ định dậy

Trong thân người già vào thiền định

Thân Cận sự nữ từ định dậy

Thân Cận sự nữ vào thiền định

Thân Cận sự nam từ định dậy

Thân Cận sự nam vào thiền định

Thân Tỳ-kheo ni từ định dậy

Thân Tỳ-kheo ni vào thiền định

Thân Tỳ-kheo từ thiền định dậy

Thân Tỳ-kheo vào thiền định thì

Thân học, vô học từ định dậy

Thân học, vô học vào thiền định

Thân Duyên giác từ thiền định dậy

Trên thân Duyên giác vào thiền định

Hiện thân Như Lai từ định dậy

Trên thân Như Lai vào thiền định

Ở thân chư Thiên từ định dậy

Trên thân chư Thiên vào thiền định

Ở thân rồng lớn từ định dậy

Trên thân rồng lớn vào thiền định

Ở thân Dạ-xoa từ định dậy

Trên thân Dạ-xoa vào thiền định

Ở thân Bộ đa từ định dậy

Trên thân Bộ đa vào thiền định

Trong lỗ chân lông từ định dậy

Trong lỗ chân lông vào thiền định

Hết thảy chân lông từ định dậy

Hết thảy chân lông vào thiền định

Một lông đĩnh đầu từ định dậy

Một lông đĩnh đầu vào thiền định

Cả thảy đầu tóc từ định dậy

Cả thảy đầu tóc vào thiền định

Trong một vi trần từ định dậy

Trong một vi trần vào thiền định

Hết thảy vi trần từ định dậy

Trong tất cả trần vào thiền định

Ở cõi kim cương từ định dậy

Trong cõi kim cương vào thiền định

Nơi báu ma ni từ định dậy

Như báu ma ni vào thiền định

Trong quang minh Phật từ định dậy

Trong quang minh Phật vào thiền định

Ở nơi thủy đại từ định dậy

Nếu trong thủy đại vào thiền định

Ở trong hỏa đại từ định dậy

Nếu trong hỏa đại vào thiền định

Ở nơi phong đại từ định dậy

Nếu trong phong đại vào thiền định

Ở nơi địa đại từ định dậy

Nếu trong địa đại vào thiền định

Trong cung điện trời từ định dậy

Nếu trong cung điện vào thiền định

Nơi không khởi định tâm chẳng loạn

Đó là giải thoát bất tư nghì

Công đức tự tại Tam-ma-địa

Các Như Lai ở trong mười phương

Trong vô lượng kiếp nơi chẳng cùng

Hết thảy Như Lai cùng tuyên thuyết

Nghiệp báo chúng sanh, rồng biến hóa

Chư Phật tự tại đại thần thông

Và nhập định lực khó nghĩ bàn

Thanh-văn tâm trụ tám giải thoát

Có thể một thân hiện nhiều thân

Lại từ nhiều thân thành một thân

Ở trong hư không nhập hỏa định

Kia không đầy đủ từ bi lớn

Không vì chúng sanh cầu Phật đạo

Hóa hiện các việc khó lường nầy

Huống gì rộng lợi ích chúng sanh

Giống như nhật nguyệt trong hư không

Ánh sáng chiếu khắp mười phương cõi

Nước trong ao hồ và kênh rạch

Sông biển các báu đâu chẳng có

Sắc tướng Bồ-tát cũng như thế

Hiện khắp mười phương khó nghĩ bàn

Đây là lực tự tại tam muội

Chỉ có Như Lai mới chứng được

Trong biển có thần tên Thiện âm

Tiếng ấy hợp với chúng trong biển

Có lời nói ấy biền biệt rõ

Khiến kia hết thảy đều vui mừng

Thần kia có đủ tham, sân, si

Còn khéo biện giải các lời nói

Huống lại nắm giữ sức tự tại

Mà không thể khiến chúng vui sao

Giống nhà ảo thuật biết ảo thuật

Hiện ra vô số việc tinh xảo

Chốc lát hiện ra ngày tháng năm

Thành ấp giàu có đại an lạc

Ảo thuật gia đủ tham san si

Mà khéo dẫn trò vui thế gian

Huống người giải thoát, các thiền định

Mà không thể khiến chúng sanh vui

La-hầu, A-tu-la biến hiện

Ngự trong biển cả bờ kim cang

Biển nước tuy sâu ẩn nửa thân

Đầu cao bằng với núi Tu-di

Kia còn tham dục sân nhuế si

Còn hiện được đại thần biến nầy

Huống người hàng ma đèn chiếu đời

Mà không tự tại lực oai thần

Trời và Tu-la khi chiến đấu

Thần lực Đế thích được tự tại

Tùy theo số lượng binh chúng kia

Hiện thân cùng khắp kia chẳng thắng

Các A-tu-la nghĩ thế nầy

Thích-đề-hoàn-nhân đến chỗ ta

Chắc bắt thân ta và trói lại

Do đó chúng kia đều lo sợ

Hiện thân Đế thích có ngàn mắt

Tay cầm kim cang ra khói lửa

Mặc giáo cầm trượng rất uy nghiêm

Tu-la xa thấy đều lui tránh

Vì chúng phước lực có rất ít

Mà còn đả phá kẻ thù lớn

Huống người cứu độ hết tất cả

Công đức lại không tự tại sao?

Gió thổi tan mây trừ mưa lớn

Nó làm tiêu trừ các khí mây

Cũng khéo thành thục các giống ma

Lại khéo an lạc các quần sanh

Kia không khéo học Ba-la-mật

Cũng không khéo học công Đức Phật

Còn thành tựu việc bất tư nghì

Huống người đủ đầy các nguyện lực.

Luận nói: Các sự tạo tác của Bồ-tát vì lợi lạc hết thảy chúng sanh. Từ đây nói riêng về việc tăng trưởng phước nhân như bài kệ trong kinh Bảo Vân nói:

Nếu các Bồ-tát

Nghiêm trì hương hoa

Phụng hiến Như Lai

Và tháp miếu Phật

Để đem hồi hướng

Nguyện cho chúng sanh

Lìa các phạm giới

Được giới hương

Phật Nếu chư Bồ-tát

Dùng nước hương sạch

Rãi nước quét đường

Rồi đem hồi hướng

Nguyện cho chúng sanh

Lìa oai nghi ác

Tu các pháp thiện

Trang nghiêm tròn đầy

Nếu các Bồ-tát

Nghiêm giữ tràng hoa

Mà để phụng hiến

Rồi đem hồi hướng

Nguyện cho chúng sanh

Xa lìa phiền não

Nếu vào già-lam

Phát tâm như vầy:

Khiến cho chúng sanh

Nhập thành Niết-bàn

Khi rời Già-lam Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Vượt ngục sanh tử

Nếu mở cửa nhà

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Mở cửa thánh trí

Nếu đóng cửa lại

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Đóng kín cửa ác

Nếu khi an tọa

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Ngồi tràng Bồ-đề

Khi nằm kiết tường

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

An trụ Niết-bàn

Đến khi ngồi dậy

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Lìa chướng trói, che

Nếu đến cầu xí

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Đến đường giác lớn

Khi đại, tiểu tiện

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Nhổ tên ba độc

Nếu khi tắm rửa

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Tẩy bẩn phiền não

Nếu khi rửa tay

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Lìa nghiệp uế trược

Nếu khi rửa chân

Phát tâm như vầy:

Khiến cho chúng sanh

Lìa chướng trần cấu

Cầm tăm xỉa răng

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Lìa hết cấu nhiễm

Lại Bồ-tát kia

Nếu thân tạo tác

Hết thảy nghiệp thiện

Đều đem hồi hướng

Lợi ích an lạc

Tất cả chúng sanh

Nếu lễ Như Lai

Cùng tháp miếu Phật

Phát tâm như vầy:

Nguyện cho chúng sanh

Thường được trời người

Đến nơi kính lễ.

LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

QUYỂN 25

Phẩm 18: NIỆM TAM BẢO

Phần 4

Luận nói: Các Bồ-tát do nhân duyên mà gặp các việc khó khăn, hãy giữ chánh niệm mà đối trị chớ kinh sợ. Như trong kinh Bát Nhã nói: "Nầy Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát giả sử ở trong nạn gặp thú dữ chớ có lo âu buồn phiền và cũng chớ có sợ hãi. Vì sao như vậy? Bồ-tát ấy nên suy nghĩ như thế nầy: Ta nên xả bỏ tất cả để đem lại lợi ích cho chúng sanh, nếu các thú ác muốn ăn nuốt ta, ta nên cho chúng để sớm được viên mãn thí Ba-la-mật. Ta nên nguyện thành tựu quả A-nậu- đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, cả nước thanh tịnh không nghe tên các thứ trùng độc thú ác". Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong nạn gặp oán tặc chớ có sanh tâm kinh hoảng sợ hãi. Vì sao như thế? Bồ- tát ấy nên biết, cái gì mình có thì đều bị hư tổn, liền nghĩ thế nầy: "Nếu các oán tặc đến và muốn thứ gì ta nên cho nó, cho đến muốn cướp lấy mạng sống của ta thì ba nghiệp thân, khẩu, ý cũng chớ sân hận, vậy sớm thành tựu giới Ba-la-mật viên mãn, và cũng được đầy đủ nhẫn Ba-la- mật, mong cho ta được thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề ở cõi nước thanh tịnh, không nghe tên oán tặc như thế". Lại nữa, nếu Bồ- tát Ma-ha-tát ở trong nạn thiếu khát chớ có khiếp sợ. Vì sao như thế? Bồ-tát ấy được pháp lợi ích mà không ưu não. Nên nghĩ thế nầy: "Ta nên vì tất cả chúng sanh tuyên thuyết pháp yếu để dứt trừ khát ái, giả như thân nầy của ta, bị cái khát bức ngặt cho nên chết, thì ở đời sau nên khởi tâm đại bi thương cho những chúng sanh ít phước đức được sanh trở lại ở những nơi không bị cái nạn không có nước, mong cho chúng tu cái hạnh chân chánh để chứng được thắng tuệ. Thành tựu được tinh tấn Ba-la-mật viên mãn, ở trong cảnh giới thanh tịnh không nghe tên thiếu khát như thế trong cõi ấy chúng sanh đầy đủ phước và đức, tự nhiên có nước tám công đức".

Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong nạn mất mùa và đói kém, chớ có sanh lòng sợ sệt. Vì sao thế? Vì các Bồ-tát kia được khoác áo giáp tinh tấn kiên cố không lười biếng. Nên nghĩ thế nầy: "Nay các chúng sanh nầy bị các khổ đói kém thật đáng thương xót. Ta nguyện khi thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, cõi nước không có cái tên đói khát, việc giáo hóa chúng sanh vui vẻ an ổn, giống như những niềm khoái lạc tự nhiên ở trời Đao lợi, tất cả những ước muốn đều tùy tâm mà ứng hiện ra, thọ mạng kiên cố (lâu dài), an trụ tịch tĩnh.

Luận nói: Sự tạo tác như thế có thể làm tăng trưởng các nhân phước đức rộng lớn và đạt được cảnh giới tối thượng. Cũng như trong kinh Thanh tịnh nói: Nếu lấy pháp mà bố thí không sanh lòng muốn đền đáp thì sẽ đạt được phước báo thù thắng.

Có thể lấy pháp mà bố thí thì đạt được hai mươi loại công đức nơi từ tâm, một là an trụ chánh niệm, hai là được giác ngộ, ba là được phát tâm hướng đến đạo tối thượng, bốn là nhậm trì các điều lành, năm là tăng trưởng tuệ mạng, sáu là được trí tuệ xuất thế gian, bảy là diệt trừ tội lỗi ở lòng tham, tám là diệt trừ tội lỗi nơi sân hận, chín là diệt trừ tội lỗi nơi sự si mê, mười là yêu ma không quấy nhiễu, mười một được chư Phật gia trì, mười hai chư Thiên thủ hộ cho dung nhan sáng đẹp, mười ba không bị phi nhân, bạn ác quấy nhiễu, mười bốn được thiện hữu tri thức thương mến kính trọng, mười lăm nói lời chân thật, mười sáu tâm không sợ sệt, mười bảy ý tưởng vui vẻ, mười tám tiếng tốt đồn xa, mười chín nhớ kỹ không quên, hai mươi thường an lạc nơi pháp thí. Đây gọi là công đức của từ bi.

Lại trong Kinh Bát-Nhã nói: "Lại nữa, nầy A-nan! Nếu có hàng Thanh-văn đem pháp Thanh-văn mà khắp vì tất cả chúng sanh trong tam thiên đại thiên thế giới, theo sở chứng của mình mà tuyên thuyết thì sẽ khiến cho chúng sanh đắc quả A-la-hán. A-nan! Nếu Bồ-tát Ma-ha- tát có thể lấy cú nghĩa tương ưng với Bát-nhã Ba-la-mật-đa khai diễn nơi cho một chúng sanh thì công đức có được sẽ vượt qua công đức của tất cả chúng sanh trong tam thiên đại thiên thế giới được chứng A-la-hán ở trước. Lại nữa, các vị A-la-hán kia cũng tích tập các công đức bố thí và trì giới. Ý ông thế nào? Công đức của các A-la-hán ấy có nhiều chăng? A-nan bạch Phật: Rất nhiều, thưa Thế Tôn! Rất nhiều, thưa Thiện Thệ! Phật nói: A-nan! Phước đức ấy tuy nhiều, nhưng Bồ-tát lấy pháp môn tương ưng với Bát nhã Ba-la-mật-đa nầy mà vì người tuyên thuyết thì công đức ấy còn hơn công đức kia. Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát đối với pháp môn thậm thâm Bát nhã Ba-la-mật-đa nầy, có thể trong một ngày vì người khác mà phân biệt giải nói, cho đến trong một thời, một khắc hay chỉ trong chốc lát mà khéo tuyên thuyết thì nầy A-nan! Việc bố thí pháp của Bồ-tát như thế không thể lấy các công đức thiện căn của Thanh-văn, Duyên giác mà so sánh được. Vì sao thế? Bồ-tát Ma-ha-tát nầy đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề được bất thoái chuyển vậy, lại dùng pháp mà bố thí". Như kinh Diệu Pháp Liên Hoa có kệ:

Bồ-tát đến lúc

Đi vào tịnh thất

Giữ chánh ức niệm

Theo nghĩa quán pháp

Bồ-tát thường vui

An ổn thuyết pháp

Ở nơi đất sạch

Bố thí giường nằm

Dùng dầu thoa thân

Tắm gội bụi nhơ

Mang áo mới sạch

Trong ngoài đều nghiêm

An ngồi pháp tòa

Tùy hỏi mà nói

Nếu có Tỳ-kheo

Và Tỳ-kheo ni

Trừ lòng mệt mỏi

Cùng tâm biếng nhác

Lìa các ưu não

Tâm từ nói pháp

Thường nói ngày đêm

Giảng đạo vô thượng

Dùng các nhân duyên

Vô lượng thí dụ

Khai thị chúng sanh

Hàm linh hoan hỷ

Y phục ngọa cụ

Ăn uống thuốc men

Mà ở trong đó

Không cần cầu mong

Chỉ trong một niệm

Thuyết pháp nhân duyên

Nguyện ta thành Phật

Chúng sanh cũng thế

Liền được lợi lớn

An lạc cúng dường.

Kinh nầy lại nói: "Vì thuận theo các pháp cho nên không nói nhiều, cũng không nên nói ít, cho đến có người mến pháp nầy cũng không vì người mà nói quá nhiều". Kinh Nguyệt Đăng có kệ:

Nếu có trưởng lão hỏi

Muốn ta bố thí pháp

Trước nói người ấy rằng

Ta học tập không rộng

Lại nói lời thế nầy

Thế Tôn bậc thông tuệ

Có thể trước Đại đức

Vui vẻ khéo tuyên thuyết

Khi nói chớ vội vả

Nên nghĩ đúng và sai

Đã nắm điểm then chốt

Không thỉnh cũng tự nói

Nếu ở trong đại chúng

Thấy những người phá giới

Chớ có khen trì giới

Nên khen các hạnh thí

Nếu có người thiểu dục

Cùng trì giới tương ưng

Nên khởi lòng đại bi

Khen thiểu dục trì giới.

Luận nói: Như vị Pháp sư kia nên tắm gội sạch sẽ, mang y phục đẹp, dùng lòng từ mà trang nghiêm thân và vì đại chúng mà thuyết các pháp thí, các yêu ma không thể nhiễu hại được vị Pháp sư ấy. Xem chú Đà-la-ni trong Kinh Hải Ý.

Đát ninh tha thiết di thiết ma phược để thiết di la thiết đốt lổ án cô ly ma la nhĩ đề cát la rị chúc du lý ô, phược đề ô hô cát dã đề vĩ thâu đạ, lý a lê ma la bát na duệ ô khác lý khát lỗ nga la tế bát la tát, hệ mục khế a mục khế thiết duệ đa, tát lý phược đát la nga la hạ mãn đa na ngật lý hệ đa tát lý phược bỉ la bát la phược nễ na vĩ mục ngật đa ma la cá xá tắc tha tất đa một đạ mẫu nại la tam mẫu nại da đề đa tát lý phược ma la a đô lê đa bát nại bát lý tuất, vĩ nga tha đề tát lý phược ma la cát lý ma ni.

Vị Pháp sư trì tụng chân ngôn nầy ở trên pháp tòa xem trong chúng hội rồi vận lòng từ bi rộng lớn xem mình là Y vương, xem giáo pháp là thuốc quý, còn xem thính chúng nghe pháp trong bốn hội là những bịnh nhân, đối với các Như Lai, khởi tưởng ta là Chánh sĩ, còn đối với chánh pháp nhãn tạng, phải khởi tưởng trụ thế lâu dài. Bấy giờ, trong chu vi khoảng một trăm do tuần, các ma vương thiên chúng đều chẳng thể đến để mà gây nên các việc quấy nhiễu được, giả như các ma vương có đến được nơi pháp hội, thì cũng chẳng gây nên được các chướng nạn.

Luận viết: Bình đẳng mà bố thí pháp như thế thì có thể tăng trưởng tâm đại Bồ-đề. Như Kinh Bão nói: "Văn-thù-sư-lợi giống như rừng, cây cành lá xanh tươi um tùm, đều do nơi bốn đại mà tăng trưởng. Nầy Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát cũng như thế, dùng các pháp môn để tu tập các thiện căn, tất cả đều quy nhiếp ở nơi tâm Bồ-đề vậy, nơi Nhất thiết trí hồi hướng về đạo Bồ-đề để được tăng trưởng".

Luận viết: Nếu các Bồ-tát đều muốn hiển thị rộng lớn các cảnh giới tu học Phật, thì trước hết phải an trụ vào chánh niệm chánh tri. Như thế mới thành tựu được chánh đoạn và bất phóng dật. Do vì khởi sự ưa thích tinh tấn nên đối với việc ác bất thiện chưa sanh thì giữ không cho sanh, điều ác bất thiện đã sanh rồi thì có thể đoạn tuyệt vĩnh viễn, khiến cho tâm được thanh tịnh, còn pháp thiện chưa sanh thì khiến cho nó được sanh, pháp thiện đã sanh khiến được tăng trưởng, phải thường an trụ vào bất phóng dật, trong các pháp thiện, pháp nầy là pháp căn bản, như kệ trong Kinh Nguyệt Đăng nói:

Như các pháp thiện ta đã nói

Gồm giới, văn, xả, và nhẫn nhục

Lấy bất phóng dật làm căn bản

Là tài sản tối thắng của Phật.

Sao gọi là phóng dật? Phóng dật được phát sanh do sự hư vọng mong cầu của các bọn tà giáo và ác bằng hữu. Cũng giống như người bưng thuốc uống cho nhà vua. Người ấy bưng đầy chén thuốc đi trên con đường trơn trợt, nguy hiểm, nên biết người ấy luôn sợ hãi và ưu não, sao lại có sự phóng dật! Lại như kinh Như Lai Bí Mật nói: "Sao gọi là bất phóng dật? Có nghĩa là ban đầu khéo điều nhiếp các căn. Như mắt thấy sắc v.v… không thủ tướng mạo, không mê sắc đẹp, như thế cho đến ý pháp cũng như vậy. Biết như thế rồi đều không đắm trước, không sanh ái nhiễm, thường cầu sự xuất ly, khéo tự điều phục tâm của mình, rồi có thể tùy thuận mà nhiếp hộ tâm người khác. Có thể đoạn trừ phiền não nhiễm ái cho người khác. Đây gọi là bất phóng dật. Nếu có người tin và hiểu pháp bất phóng dật, do giữ lòng tin thanh tịnh và tu tập một cách tinh tấn về pháp bất phóng dật thì có thể giữ được chánh niệm chánh tín, và có chánh niệm chánh tri cho nên đối với tất cả các pháp phần Bồ-đề không bị hoại mất. Nếu người nào có đủ lòng tin thanh tịnh, tinh tấn bất phóng dật, tâm giữ chánh niệm, chánh tri thì có thể khuyên người ấy tu tập pháp thậm thâm kiên cố, nếu Bồ-tát khéo liễu tri về pháp thậm thâm kiên cố ấy thì có thể giác ngộ như thật về có, không. Đến như trong thế tục đế cho rằng mắt v.v… đều là "có" (hữu). Kinh kia có kệ nói:

Pháp cam lộ thường không phóng dật

Lợi chúng sanh phát tâm Bồ-đề

Tâm tịch tĩnh kiên cố cũng thế

Căn bản các lạc không chỗ cầu.

Luận viết: Nếu có người tu tập các công hạnh tương ưng, thì có thể ở nơi bản thân mình cũng như ở nơi người được tăng trưởng phước đức thù thắng. Tụng nêu:

Học bình đẳng ta người

Tâm Bồ-đề kiên cố

Đối ta thành có người

Triển chuyển không thật có

Cũng như đứng bờ kia

Do đây mà đối đãi

Kia vốn đã là không

Tánh ta sao lại có

Nếu khổ không phòng hộ

Thì bị khổ trói buộc

Người hành pháp như thế

Sao lại không phòng hộ

Dấy phân biệt tà vọng

Chấp ngã cho là thường

Nếu ngã vốn như thế

Sao hiện có sanh diệt Kia phân biệt có sanh Thì ai tu phước nghiệp

Mưu cầu nơi tài lợi Và thọ các khoái lạc

Hiện thấy thân già yếu Không lâu thì hủy hoại Sau sanh làm hài nhi Trẻ thơ đến niên thiếu

Trong khoảng một sát na Mau mục nát biến hoại Chỗ nào gọi là tham Móng, tóc đều tan rã Xưa biết nương thai mẹ Sau sanh làm hài nhi

Lớn tuổi thân già yếu Rốt cuộc thành tro tàn Tự tánh của thân nầy

Do nhân duyên hợp thành Chung quy chẳng mảy trần Hình tượng há dài lâu?

Lại đối với thân nầy

Không nói nên tự biết

Luôn thay đổi tướng mạo

Xét kĩ gì là ta?

Do nhân duyên hòa hợp

Mà ứng hiện ở đời

Ở trong chánh pháp Phật

Tùy tương ưng sở đoạn

Nếu kia không có thức

Thì không thể kiến lập

Cũng không tham, sân, si

Làm sao có công đức?

Ngoài chín cõi thế gian

Còn gọi có ba cõi

Vô thức và sở y

Sao hay sanh lạc kia

Sở y bất sanh lạc

Nên biết từ nhân sanh

Nếu lạc sanh nơi y

Tướng kia sao lại có

Cho nên chánh pháp lý

Nói chư hành vô thường

Suy xét và tư duy

Do nhân duyên hòa hợp

Thấy được thân quyến mình

Sao gọi là thiện hữu

Ở nơi cho tìm cầu

Không một hữu vi trần

Như đèn cháy hầu hết

Dầu kia biết về đâu?

Như thế và quán sát

Chẳng trụ trong sát na

Tụ tập các quyến thuộc

Xếp hàng và trang điểm

Vọng chấp sanh ngã hữu

Vui nơi người khéo biết

Đã biết chúng sanh kia

Không một sự huân tập

Mình, người đã thù diệu

Nơi khổ cũng chẳng được

Như thế chẳng tương ưng

Ở đâu có ngã kia

Hoặc khó dùng sức mình

Ở mọi lúc khai thị

Chúng sanh trong thế gian

Các khổ thường bức bách

Nên khởi lòng đại bi

Mà thương xót chúng kia

Khởi lòng từ quán sát

Bình đẳng mà cứu độ

Giả sử vào A-tỳ

Như vịt bơi hồ sen

Vì khiến các hữu tình

Thường ở biển hoan hỷ

Mình chẳng đắm giải thoát

Cứu kia không hề chán

Làm lợi ích thế rồi

Mà chẳng nên ỷ lại

Cũng chẳng sanh mệt nhọc

Không mong ở quả báo

Nếu mười phương phước tụ

Ngã kia hẳn đắc được

Chỗ sanh lòng đố kỵ

Người vui như mình vui

Nếu lại nơi mình, người

Cùng tu tập sám hối

Khuyên thỉnh Phật Thế Tôn

Cùng phước nghiệp tùy hỷ

Như thế mà hồi hướng

Bình đẳng không sai biệt

Theo phước ấy mà thí

Vô tận cõi chúng sanh

Bồ-tát hành hạnh ấy

Hẳn có nhiều lợi ích

Tăng trưởng lòng đại từ

Được an ổn tối thượng

Được tay kim cương kia

Cùng chư Phật Thế Tôn

Thường làm việc hộ trì

Chúng ma đều kinh sợ

Là con đấng pháp vương

Chư Thiên đều tán dương

Tục và tâm Bồ-đề

Vui chơi nơi thắng đạo

Chúng sanh khéo tu tập

Tiêu trừ khổ mình người

Nên ta không chấp trước

Hết thảy đều nên xả

Nếu người bị ái buộc

Thì khổ vô cùng cực

Phiền não nương đó sanh

Tồn hoại sau hối cãi

Nên lửa đốt chúng sanh

Hực cháy khắp tất cả

Đến như đầu ngón tay

Với mình cũng chẳng vui

Gợi hết thảy ngã ái

Là gốc khổ thứ nhất

Nếu không trừ lửa dữ

Vì lợi các hàm thức

Vui vợ con quyến thuộc

Chung cùng đều tổn hại

Nghĩ kỹ do duyên sanh

Nơi thân cũng chẳng mến

Chúng sanh kẻ trí ngu

Cả hai ấy đều xả

Biết tỏ thân cùng tâm

Sát na khởi sai biệt

Gọi thường không có thường

Lìa cấu vốn vô cấu

Tự mình chứng Bồ-đề

Kia cũng thành chánh giác

Chẳng nghĩ vì pháp thế

Mà lợi ích chúng sanh

Thuốc pháp cùng tượng

Phật Như thế ta nên thí

Dùng tuệ để tuyển trạch

Việc làm được tương ưng

Giữ gìn tài sản mình

Tích tụ rồi tan rã

Hoặc thân mình thân người

Hoặc khổ ít khổ nhiều

Như thế đều khiến đắc

Các khoái lạc thượng diệu

Chúng sanh trong cảnh dục

Phòng hộ sanh phiền não

Như rắn ở trong hang

Rốt cùng khiến thanh tịnh

Giống như ruộng lúa tốt

Cho vụ mùa bội thu

Khéo trừ các nhiệt não

Đầy đủ các phước đức

Nếu người không viễn ly

Danh lợi và năm dục

Lời nói chẳng thành thật

Với họ chớ nên giận

Họ đã mất tự lợi

Không chịu được tức giận

Khi ấy đừng sanh giận

Lợi người thường không dứt

Khéo hành nhẫn chân thật

Như xem xạ có hương

Vật mình bị người đoạt

Lại gặp thợ săn hại

Dùng phương tiện tư duy

Không chủ tể khoái lạc

Mình đã chẳng thọ dụng

Kia sao không dạy bảo

Phật tử kia phải luôn

Nhớ nghĩ trừ phiền não

Biết các căn cảnh giới

Giống như ung nhọt lớn

Thương kẻ kia sân giận

Vì lợi ích chỉ bày

Tự tánh lìa nhu nhuyến

Ở đâu được khổ vui

Lại ngũ đại chủng kia

Chỉ đó tạm gọi tên

Cho đến trong hữu tình

Đều thành nơi nghĩa lợi

Nếu lợi sanh không chán

Thì chẳng tạo nghiệp ác

Nên ta cần tu tập

Sáu cõi không suy não

Đến hư không cứu cánh

Và tận cõi thế gian

Ta làm lợi chúng sanh

Khiến trí tâm thuần thục

Thân là A-xà-lê

Khéo học lìa các khổ

Không xét năng lực mình

Nơi nào chẳng phòng hộ

Nếu tự gây khổ não

Nhân nào sanh sợ hãi

Theo sở học mà biết

Ngã mạn các lỗi lầm

Tục cảnh giới đại bi

Không tham ưa quả báo

Thường phụng sự tu tập

Bình đẳng đâu có ngã

Kẻ kiến, nghi, cuồng manh

Bước đi nhiều lầm lỗi

Hoặc đọa trong đường hiểm

Mình, người thường ưa não

Vì tìm cầu kẻ kia

Cùng nạn mà cứu hộ

Hành tương ưng như thế

Hẳn được công đức lớn

Lỗi lầm ta chẳng ít

Sâu rộng như biển lớn

Nếu mình người tạo tội

Làm sao được giải thoát

Nếu kia khéo khuyên bảo

Hổ thẹn các lỗi lầm

Thường nhận lãnh lời người

Hết thảy đều nên học

Nghe thù oán sanh lo

Cẩn thận chớ khác lời

Ta người tâm, mạng đồng

Nếu vui thì không thẹn

Các phiền não oán địch

Ta có thể chiến đấu

Nếu nó ở trong tâm

Tổn hại không an ổn

Quy mạng Quán Tự Tại

Đại từ không ai hơn

Búi tóc xoắn xanh biếc

Như tóc mượt rủ xuống

Ở mười phương quốc độ

Ngón tay chảy dòng sữa

Cứu địa ngục quỉ súc

Luân hồi nhiều đau khổ

Đối với chúng sanh lành

Cùng nghe tiếng cứu độ

Bà trĩ, A-tu-la

Được thoát oán hại kia

Rất tối thắng trang nghiêm

Ở đời chưa từng thấy

Ngu trí, các hữu tình

Chiêm phụng đồng hân hoan

Lại kính cẩn, tín lễ

Đại sĩ Diệu Cát Tường

Tập hợp chánh pháp tạng

Khéo lợi lạc thế gian

Đại Y vương hơn hết

Tiêu trừ các độc nạn

Ban vui cùng thọ mạng

Nên ta nay cúi đầu

Vô biên khổ, nhiệt não

Hiện dòng suối xanh trong

Khiến lòng người vui vẻ

Nên trừ các khát ái

Thập phương các thế giới

Đều hiện kiếp la ba

Chúng sanh đủ chỗ cầu

Phổ hiện mắt sen xanh

Vô lượng chư Bồ-tát

Tán thán thân cao lớn

Quy mạng ngài Văn-thù

Tối thắng vượt hơn hết

Hạnh Bồ-tát hy hữu

Kết tập có công đức

Mình, người phước vô cùng

Chân Phật từ Văn-thù

Ghi lại chánh pháp nầy

Chút phước thiện ta có

Vì thương chúng hữu tình

Khiến tăng trưởng thắng tuệ

Các pháp từ duyên sanh

Duyên hết pháp liền diệt

Thầy ta Đại Sa-môn

Thường nói lời như thế.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 111

LUẬN TẬP ĐẠI THỪA TƯỚNG

SỐ 1637

(QUYỂN THƯỢNG & HẠ)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN