SỐ 1636 — LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

Phẩm 16: TĂNG TRƯỞNG THẮNG LỰC

Phần 1

Luận nói: Nói rõ về ba loại tăng trưởng thắng lực nghĩa là đối với các hạnh vốn có, thực hành thường không biết chán, độ khắp tất cả chúng sanh không sanh tâm lười biếng, thoái lui, cầu mong trí tuệ vi diệu của Phật kiên cố và dũng mãnh. Ba việc nầy không phải khả năng của những vị Thanh-văn có thể thực hành. Như kinh Bảo Vân nói: "Vì các chúng sanh tự tánh luôn khiếp nhược, chỉ có những vị Bồ-tát mới hiện rõ việc tăng trưởng ấy".

Trong Kinh Như Lai Bí Mật nói: "Bấy giờ, vua A-xà-thế lại bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Bồ-tát tu đủ bao nhiêu pháp đạt được lực thù thắng lớn lao như vậy? Phật nói: Đại vương! Bồ-tát tu mười pháp mới đạt được lực thù thắng như thế. Những gì là mười? Một là Bồ-tát thà bỏ thân mạng của mình chứ không bỏ chánh pháp vô thượng. Hai là vì tất cả chúng sanh làm những việc khiêm hạ mà không dấy khởi tâm kiêu mạn. Ba là thương xót những chúng sanh kém cỏi yếu đuối và không nảy sanh tâm làm tổn hại chúng. Bốn là thấy chúng sanh đói khát mà cho chúng những thức ăn ngon ngọt. Năm là thấy chúng sanh sợ sệt mà ban cho chúng sự không sợ. Sáu là thấy chúng sanh bệnh tật mà cho thuốc để cứu giúp chúng. Bảy là thấy chúng sanh nghèo khốn mà ban ơn để chúng được đầy đủ. Tám là nhìn thấy tháp miếu, hình tượng tranh ảnh của Phật đều lau chùi sạch sẽ. Chín là luôn nói lời vui vẻ để an ủi chúng sanh. Mười là nhìn thấy chúng sanh phải gánh vác trọng trách, chịu khốn khổ, não phiền mà vì trút bỏ gánh nặng cho chúng. Nếu Bồ- tát đầy đủ mười pháp như vậy thì mới có được lực tối thắng".

Kinh Hải Ý nói: "Bồ-tát nếu có thể phát khởi sự tinh tấn thường kiên cố siêng năng thực hành, ham thích phát khởi sự tinh tấn không lúc nào ngừng nghỉ, thì các Bồ-tát nầy không gì là khó chứng đắc đạo Bồ- đề Vô thượng". Vì sao? Kinh Hải Đức lại nói: "Do tinh tấn mà chứng được Bồ-đề. Người lười biếng thì đã xa Bồ-đề, quả Phật lại càng rời xa hơn. Người không lười biếng có thể thực hành bố thí, cho đến người không lười biếng mới có thể tu tập trí tuệ".

Kinh Nguyệt Đăng nói: "Như hoa Ưu-bát-la sanh ra trong nước, phải biết dần dần mà được tăng trưởng. Người tu học phải dần dần tu học các hạnh bố thí v.v…".

Kinh Năng Đoạn Kim Cương nói: "Nếu Bồ-tát khéo trụ hành bố thí, thì phước tụ thu hoạch được không thể nào sánh được". Lại nữa, kinh Đại Bát Nhã nói: "Nầy Xá-lợi-tử! Nếu Đại Bồ-tát muốn tu tập Bát nhã Ba-la-mật-đa thì không thể bố thí ít ỏi mà có được quả báo viên mãn lớn lao. Phải bố thí cho tất cả chúng sanh vàng bạc, châu báu, ruộng vườn, nhà cửa v.v… đủ loại cần dùng tùy theo ý thích của chúng. Phải dùng tất cả trí tuệ để làm những phương tiện khéo léo mà hồi hướng cho tất cả chúng sanh trong vô lượng A-tăng-kỳ nầy, phải học Bát nhã Ba-la-mật-đa".

Luận nói: Nói rõ tâm đại bi như hư không hàm chứa tự tánh thanh tịnh thọ nhận những phước đức nhanh chóng tăng trưởng. Nếu không có tâm đại bi thì chẳng phải hạnh của Bồ-tát, đại bi là căn bản thiết lập các thiện. Như vậy tâm sâu xa, kiên cố đại bi luôn hiển hiện ở trước, dũng mãnh tu tập làm những việc thích hợp tương ưng thì có thể đạt được giới thanh tịnh. Cho nên, có bài kệ tụng:

Như người giỏi chiến đấu

Vững tâm là lợi khí

Nếu có chút thoái, lười

Thì đối phương bắt lấy.

Như Thiện Tài Đồng tử đến chỗ thiện tri thức Thánh Từ, liền nghĩ: Thân ta trong nhiều đời ở quá khứ không có tâm dũng mãnh không có ý kiên định, không có nhân thanh tịnh nên đã bị luân chuyển, tâm ưa thích trôi dạt trong phân biệt điên đảo, tự mình suy nghĩ sai lệch, ưa huân tập hạnh dục, chấp giữ sự nghiệp không ích lợi của thế gian, hoặc tự mình vốn được lợi ích, mà khởi tâm không bình đẳng, thảy đều buông bỏ hết. Ngay hiện tại nầy phải khởi tâm thật dũng mãnh, biết phân biệt chọn lọc mà tư duy chân thực, đối với các việc làm của các Bồ-tát phải chánh thực hành, siêng năng tu tập, đối với chúng sanh luôn thăng tiến tâm mình để mang lại nhiều lợi ích. Phát khởi tinh tấn dũng mãnh, làm nhiều lợi ích như chư Phật, trang nghiêm các căn để tăng trưởng nguyện lực, đọc tụng kinh điển, tịnh tâm tin hiểu, nhiếp trì thân tâm, không sanh cao ngạo. Luôn ưa thích ra khỏi biển khổ não, lo buồn, sanh, già bệnh, chết, đời sau ưa thích thực hành các hạnh Bồ-tát thường làm, phải đi thẳng đến tất cả các quốc độ của Phật cung kính học theo những lời dạy của Như Lai, gần gũi cúng dường các Pháp sự khéo thuyết pháp, vui thích tìm tòi các pháp tương ưng với chánh pháp của Phật, phụng sự, cung cấp các thiện tri thức, khai thị diễn thuyết tất cả pháp của chư Phật. Bồ-tát nếu tư duy và quán sát như vậy thì mới tăng trưởng được thân trí nguyện lực, độ thoát tất cả chúng sanh, gieo trồng các gốc công đức. Như Kinh Vô Tận Ý nói: "Bồ-tát chỉ có một điều là dũng mãnh kiên cố đến cùng, vươn đến và giữ gìn A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-Bồ-đề. Nỗ lực tự tu không cần cầu đâu khác, lấy áo giáp tinh tấn mà tự trang nghiêm cho chính mình. Như chúng sanh làm tất cả nghiệp thiện, ta cũng như vậy sẽ làm việc đó. Những vị Bồ-tát như tâm ban đầu vốn tu các hạnh ta cũng sẽ thực hành như vậy, bố thí chẳng phải là bạn ta nhưng ta là bạn của bố thí. Trì giới nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ chẳng phải là bạn ta nhưng ta là bạn của chúng. Ba-la-mật không thể sai khiến ta nhưng ta có thể sai khiến các ba-la-mật. Tất cả các thiện căn cũng đều như vậy. Cho đến tòa kim cương ở đạo tràng phá hoại các chúng ma trong khoảng sát-na dùng trí tuệ tương ưng bình đẳng chứng đắc A-nậu-đa-la- tam-miệu-tam-Bồ-đề".

Như trong Kinh Kim Cang Tràng nói: "Giống như mặt trời xuất hiện trên thế gian chỉ có một mình không có bè bạn, trải qua nhiều cảnh giới mà không thoái chuyển. Như đối với người mù bẩm sanh, không sanh lo, chán, đối với vua A-tu-la, không sanh lo chán, đối với thành Càn-thát-bà không sanh lo, chán, ở chỗ xấu ác nhất của Diêm-phù-đề cũng không sanh lo chán, đối với các vi trần cùng khắp thế giới trong bốn thiên hạ nầy cũng không sanh lo, chán, đối với các chướng ngại: mây khói núi cao v.v…. cũng không sanh lo, chán. Các Đại Bồ-tát xuất hiện trên thế gian nầy cũng như vậy, dùng trí vô phân biệt mà chánh niệm liễu tri. Nếu chúng sanh bị tổn hại thì Bồ-tát chịu những tổn hại ấy cho chúng sanh mà tâm không lo, chán và thoái chuyển. Nếu đối với Bồ-tát có thiện căn rộng lớn mà sanh tâm tật đố, Bồ-tát không sanh tâm lo, chán họ và không thoái chuyển. Nếu có chúng sanh do tà kiến mà chìm đắm trong ô nhiễm thì Bồ-tát không lo, chán họ và không có tâm thoái chuyển. Nếu thấy chúng sanh bị sân nhuế trói buộc thì Bồ-tát cũng không thể xa rời họ. Nếu chúng sanh bị ngu si che lấp phiền não nghiệp chướng nặng nề, lại còn phá hoại hết những hạt giống Bồ-đề, tất cả những người trên thế gian nầy đều không thể cứu giúp và che chở được nhưng Bồ-tát lại không sanh tâm khinh mạn đối với họ. Vì sao như vậy?

Do vì lòng đại bi của Bồ-tát nên không thấy chúng sanh bị lỗi lầm.

Cũng như mặt trời hiện ở thế gian nầy, soi rọi muôn nơi, tất cả đều rõ ràng không chỗ nào u ám. Lại có chúng sanh bị ngu si che lấp, không tin chư Phật, không nghe chánh pháp, không biết chúng Tăng, tự mình tạo tác đủ loại nhân tố khổ đau, hoặc bị đọa lạc trong địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh. Bấy giờ thấy chúng sanh đã tạo ra những nghiệp như vậy tâm của Bồ-tát không loạn động, không có chọn lựa và không kinh sợ, phát khởi tâm dũng mãnh kiên cố không thoái chuyển, quyết định thay thế và nhận chịu khổ não cho chúng sanh. Cho đến nạn khổ về sanh già bệnh chết, nạn về tám việc không nhàn rỗi, nạn về luân hồi, nạn về ác kiến, nạn phá hoại pháp thiện, nạn sanh khởi vô trí v.v… ta phải làm cho chúng sanh giải thoát hoàn toàn những nạn ấy. Nếu chúng sanh bị vô minh che lấp, lưới ái lôi kéo, các kết hữu trói buộc, các khổ vây bủa, không sanh khởi hiểu biết, không cầu xuất ly, luôn luôn ôm lòng nghi hoặc, cùng sở nguyện mâu thuẫn, trôi lăn trong biển cả luân hồi. Ta phải an trụ và dùng tất cả trí tuệ để quán sát, khiến cho tất cả chúng sanh đều thành tựu lợi ích và được giải thoát. Chỉ có ta là người mới có thể cứu vớt được chúng sanh. Giả sử tất cả thế gian nầy đều là chúng sanh thọ khổ trong cõi ác dẫy đầy, ta dùng tất cả các thiện căn đã tích tập để hồi hướng bình đẳng cho đến thời gian trải qua những đời sống cuối cùng, tất cả cõi ác đều tiêu sạch hết không còn, mỗi mỗi chúng sanh đều được giải thoát. Nếu có một người chưa thoát ly khổ não thì ta lấy thân mình thay thế để họ được thoát khổ. Đem thân mình chịu toàn bộ sự thống khổ là muốn cho chúng sanh có được an ổn vui tươi. Mỗi mỗi đều an vui, nói lời chân thật, chớ dối trá lẫn nhau, không sanh lòng tổn hại. Ta phải vì tất cả chúng sanh phát khởi tâm Nhất thiết trí xa lìa ngũ dục, đạt đến cảnh giới của Hạnh Bồ-tát, an trụ trong Chánh đẳng Bồ-đề Vô thượng. Sở dĩ như vậy là do chúng sanh chìm đắm trong ngũ dục nên hệ thuộc cảnh giới ma là điều các Phật, Thế Tôn chê trách. Nên biết tham dục là gốc của các khổ. Vì duyên tham dục nên tạo ra tranh tụng, chiến đấu lẫn nhau, khởi ra các phiền não sau sẽ bị đọa trong địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, cho đến đoạn cả nghiệp sanh thiên, xa rời chư Phật, thì do đâu có thể phát khởi trí vô thượng! Các chúng sanh nầy bị chìm đắm trong dục, cháy bừng thiêu đốt tạo vô lượng lỗi lầm. Ta dùng thiện căn bình đẳng hồi hướng làm cho chúng sanh thảy đều được xả ly. Vui thích cầu trí tuệ của chư Phật để được Niết-bàn an vui. Ta vì họ mà làm thầy. Dùng phương tiện trí tuệ khiến chúng sanh đến được bờ kia. Lại như mặt trời chiếu rọi khắp bốn châu, làm cho các cảnh giới hàm linh hiện rõ, hoặc cung điện nhà vua xóm làng thành ấp, dân chúng cùng nhau làm nên sự nghiệp, lúa thóc chín vàng, cỏ cây xanh tốt. Đó là oai đức chiếu rọi muôn phương của mặt trời, trong thế gian nầy, chỉ có một mặt trời không thể có được cái thứ hai. Như vậy, tâm phát khởi lúc ban đầu của những vị Bồ-tát, thấy chúng sanh không thể gieo trồng hạt giống thiện căn liền nghĩ: Ta phải che chở cứu giúp cho muôn loài chúng sanh, ta phải làm cho tất cả chúng sanh đều được giải thoát, ta phải làm cho chúng sanh đều sáng suốt, ta phải dạy dỗ tất cả chúng sanh, ta phải làm cho tất cả chúng sanh tiến sâu vào sự giải thoát, ta phải nhiếp độ tất cả chúng sanh, ta phải làm cho tất cả chúng sanh đều thuần thục, cùng được an ổn đoạn sạch nghi hoặc. Lại như vầng mặt trời xuất hiện trên thế gian nầy, chiếu sáng cùng khắp không tìm cầu đâu khác. Bồ-tát-ma-ha-tát cũng đều như vậy, Bồ-tát xuất hiện trên cõi đời nầy, nhìn thấy chúng sanh khổ, không đợi thỉnh cầu, mới cứu giúp chở che, không có chút thiện căn nào mà không hồi hướng cho tất cả chúng sanh, vì các chúng sanh mà làm trang nghiêm.

Kinh Vô Tận Ý nói: "Bồ-tát không kể số kiếp để cầu Bồ-đề, từ những lúc còn trôi lăn trong sanh tử cho đến ngày nay trải vô lượng kiếp, không thể sánh lường, ở biết bao thời kiếp ấy mà làm trang nghiêm cho đến một lần thấy chư Phật liền phát khởi đạo tâm, trải qua chư Phật nhiều như hằng sa mà luôn thừa sự, cúng dường không biếng trễ, mới có thể hiểu rõ tâm sở hành của tất cả chúng sanh, chính gọi là Bồ-tát vô tận trang nghiêm, như là tu tập Bố thí ba-la-mật, Bồ-đề phần mà có thể đầy đủ tướng hảo trang nghiêm".

Kinh Bảo Vân nói: "Bồ-tát thấy chúng sanh đui mù không có tuệ nhãn cang cường khó điều phục được, lại còn phá giới ắt phải bị đọa vào đường ác. Bấy giờ Bồ-tát khởi tâm chán nản sâu sắc muốn xa lìa chúng, cầu sanh Tịnh độ và nguyện rằng, ta không còn nghe tiếng ác". Nghĩ như thế xong, rồi lại nghĩ: "Những chúng sanh nầy ngu si câm ngọng, không cầu về cảnh giới Niết-bàn, không sanh tín tâm, xa rời chư Phật, ta phải điều phục và cứu độ họ. Lúc Bồ-tát phát khởi tâm nầy tất cả Ma cung thảy đều chấn động, chư Phật mười phương đồng thanh tán thán. Vị Bồ-tát nầy không lâu sẽ ngồi ở đạo tràng chứng được A-nậu- đa-la-tam-miệu-tam-Bồ-đề".

Luận nói: Từng bước tư duy quán sát như vậy thì sẽ tăng trưởng được vô lượng phước đức, phải giữ tâm ngay thẳng sâu xa, bền vững mà tu tập.

Kinh Pháp Tập nói: "Trong pháp Phật tâm ngay thẳng là căn bản nhất. Nếu Bồ-tát mà không có tâm ngay thẳng thì sẽ xa rời tất cả pháp của chư Phật. Nếu tâm được ngay thẳng vững chãi thâm sâu thì đối với pháp vi diệu chưa từng nghe cũng sanh lòng khát vọng đợi chờ. Hoặc ở trong rừng sâu hiểm trở cũng gặp được pháp âm vi diệu mà được liễu sanh thoát tử. Cho nên Bồ-tát cũng thực hành như vậy. Như người có đủ hai chân để đi thì Bồ-tát cũng đủ tâm ngay thẳng thâm sâu như vậy mới có thể thực hành tất cả các pháp của chư Phật. Như người có tấm thân để thừa hưởng thọ mạng thì Bồ-tát cũng có tâm ngay thẳng thân sâu để có được Bồ-đề của chư Phật. Như người có thân mạng để thừa hưởng tài lợi thì Bồ-tát cũng đầy đủ tâm ngay thẳng thâm sâu để có được các thánh tài của chư Phật. Thí như có một cây đuốc sáng rực rỡ, Bồ-tát có được tâm ngay thẳng thâm sâu thì mới có thể hiểu rõ các pháp của chư Phật. Thí như có một đám mây có thể mưa một trận mưa lớn, Bồ-tát có được tâm ngay thẳng thâm sâu mới có thể tuyên thuyết pháp vũ của chư Phật. Cho nên Bồ-tát phải hiểu rõ tâm ngay thẳng thâm sâu đó là thiện căn để tự giữ lấy chính mình. Như một gốc cây thối nát thì không thể sanh ra cành lá hoa quả. Bồ-tát mà không có tâm ngay thẳng thâm sâu thì trong các pháp thiện không thể nào phát sanh và tăng trưởng được, cũng không giữ được Bồ-đề của chư Phật.

LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

QUYỂN 21

Phẩm 16: TĂNG TRƯỞNG THẮNG LỰC

Phần 2

Luận nói: Thế nào là tâm hiểu biết sâu? Kinh Vô Úy nói: "Lại nữa, tâm nầy là tâm xa lìa khinh khi, dối trá. Tâm xa lìa khinh khi dối trá thì không siểm hại. Tâm không siểm hại thì có thể quyết định. Tâm có thể quyết định thì trừ được dối huyễn. Tâm trừ được dối huyễn thì được thanh tịnh. Tâm thanh tịnh thì luôn luôn chánh trực. Tâm luôn luôn chánh trực thì không bị tà vạy. Tâm không tà vạy thì tâm được sáng suốt. Tâm sáng suốt thì khéo giải bày. Tâm khéo giải bày thì có được chân thật. Tâm chân thật thì không bị hủy hoại. Tâm không bị hủy hoại thì được bền vững. Tâm bền vững thì không bị dao động. Tâm không dao động thì luôn luôn cứu vớt chúng sanh. Đó là nói về tâm hiểu biết sâu xa". Kinh nầy lại nói: "Muốn tu tập tâm thù thắng tối thượng thì phải an trụ trong tịch tĩnh, lòng từ trùm khắp chúng sanh, đối với người hiền thiện phải cung kính tôn trọng, chăng phải người hiền thiện thì lấy tâm từ mà tế độ họ. Người không có chỗ nương tựa thì cho họ nương tựa. Người bị trôi dạt thì làm hải đảo cho họ. Người không có chủ tể thì làm chủ tể cho họ. Người không có bạn lữ thì làm bạn lữ cùng họ. Người đang bị tà vạy thì làm cho họ được chánh trực. Người cường bạo hung ác thì làm cho họ được nhu hòa thuận thảo. Người nịnh hót thì làm cho họ được trung chánh. Người hư cuống thì làm cho họ thành thật chắc chắn. Người gian xảo thì làm cho họ thuần chất. Người không biết ơn làm cho họ biết ơn. Người khổ não thì làm cho họ được an ổn. Người không có nhiêu ích thì làm cho họ có nhiêu ích. Người ngã mạn thì làm cho họ khiêm hạ. Đối với người hủy báng thì làm cho họ tán thán, ngợi khen. Đối với người bị lầm lẫn thì dạy dỗ vỗ về họ. Đối với người không được giúp đỡ, gìn giữ thì yêu thương gìn giữ họ. Đối với người luôn mâu thuẫn thì không chấp thấy lỗi lầm của họ, đối với các Sư luôn tôn kính khởi hạnh thanh tịnh, tâm phương tiện thiện xảo cung kính, luôn nhớ trì giữ các lời dạy răn không thể nào quên".

Luận nói: Như thế, dần dần tâm tiến sâu vào sự tu tập, thì có thể tăng trưởng lực đại bi thù thắng như hiện trước mắt.

Như trong Kinh Pháp Tập nói: "Bấy giờ, Bồ-tát Quán Thế Âm bạch Phật: Thưa Đức Thế Tôn! Bồ-tát tu học không cần nhiều pháp chỉ cần hành trì một pháp cho thật khéo léo thì biết được hết các pháp của Phật. Pháp đó gọi là đại bi. Nếu Bồ-tát thực hành đại bi thì có thể nhiếp thủ tất cả pháp Phật ở trong tay. Thưa Thế Tôn! Giống như Chuyển luân vương thì có luân bảo tùy chỗ vua đến, thảy đều thuận theo. Bồ-tát nếu khởi tâm đại bi thì tất cả pháp của chư Phật tự nhiên đạt được. Thưa Thế Tôn! Giống như mặt trời chiếu sáng thì tất cả giống hữu tình trong thế gian nầy đều làm nên sự nghiệp và được thành tựu. Cũng như vậy, Bồ- tát dùng đại bi mà chiếu rọi vào tất cả các pháp thì Bồ-đề phần dễ dàng tu tập. Thưa Thế Tôn! Các căn lấy ý làm căn bản, thì đều có thể nhận lấy toàn cảnh giới của riêng mình. Bồ-tát an trụ trong đại bi thì tất cả các pháp, Bồ-đề phần mỗi mỗi mà tu tập, như lý mà hành trì. Thưa Thế Tôn! Giống như nương vào mạng căn nầy mà có được các căn khác. Nếu Bồ-tát có đại bi thì có pháp Bồ-đề phần".

Kinh Vô Tận Ý nói: "Như mạng sống của con người lấy hơi thở ra vào để làm nền tảng. Cũng như vậy, việc tu học Đại thừa của Bồ-tát lấy đại bi làm nền tảng. Lại có một vị Trưởng giả, có một người con, ông thương con vô cùng chưa một lần rời con, Bồ-tát lấy lòng đại bi thương xót chúng sanh cũng như vậy".

Luận nói: Đối với chúng sanh nầy phải quán thế nào? Nghĩa là dùng Từ tu tập tâm, thương các chúng sanh như con của mình, chúng đã chịu vô lượng khổ não ở đời quá khứ, chìm trong biển lớn bệnh khổ của đời hiện tại, triền miên luân hồi hiểm nạn ở đời vị lai. Như Kinh Thập Địa nói: Chúng sanh ngu si vô trí, đã có vô số thân mạng diệt rồi, hiện tại diệt, đương lai diệt. Đã diệt như thế, mà không nhàm chán thân nầy, lại càng tăng trưởng vận hành trong các khổ, theo dòng sanh tử chẳng chịu lìa ra, không thể buông bỏ, chấp giữ các uẩn… không xa lìa được nọc rắn độc lớn, không quán xét sáu xứ là rỗng không tích tụ, không đoạn trừ ngã và ngã sở, không nhổ được mũi tên tà kiến và ngã mạn, không dập tắt lửa tham sân si, không phá được màn vô minh hắc ám, không thể làm yên sóng lớn, khô dòng ái dục, không cầu mười lực của bậc Thánh đạo sư, vào rừng rậm tà cùng làm bạn với ác ma, luân hồi trong biển ái theo hướng dạt trôi, bị vô minh che lấp. Khổ về bệnh già chết luôn bức bách. Ta nay vì thương xót chúng hữu tình mà cứu giúp che chở họ. Tích lũy vô lượng phước đức để làm tư lương, dùng thiện căn nầy thảy đều khiến chúng sanh được cứu cánh thanh tịnh". Kinh nầy lại nói: "Các chúng hữu tình chạy theo ngũ dục mà bị luân hồi sanh tử, bị đọa lạc trong ba đường ác địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh. Bị ngu si che lấp thiếu đạo sư lớn. Cho đến chìm đắm trôi lăn trong biển ái. Không lúc nào tỉnh giác để tìm cách hủy diệt được tham dục, sân nhuế, tổn hại. Không nhờ đâu được bỏ tập khí tham dục, cố chấp bám víu vào thân kiến xấu ác. Ngã mạn giữa dòng chơ vơ không chỗ để nương cậy. Không thể ra ngoài làng xóm của sáu xứ, không có chút thiện căn nào để vượt qua. Cho nên ta nay đem đại bi lực mà cứu giúp cho chúng sanh, khiến cho họ thoát ly được khổ nạn, xa lìa cấu nhiễm tịch tĩnh và an trụ ở đảo báu Nhất thiết trí. Các chúng hữu tình đó tùy theo sầu bi khổ ưu não mà bị trói buộc, bị gông cùm trong tham dục không thoát ra được, vô minh cuống siểm ngày càng nhiều bao trùm khắp cả, trong ngục tù tam giới nầy khó mà thoát khỏi. Ta nay khiến cho chúng sanh thoát khỏi, tất cả sợ sệt khổ não hiện tiền. Làm cho chúng không còn chướng ngại để được vui an ổn".

Luận nói: Tâm sâu xa kiên cố đối với chúng sanh khác như vậy, thì có thể tăng trưởng đại bi thực hành hạnh phước.

Kinh Tối Thượng nói: "Ngày đêm sáu thời đều mặc áo sạch mới lễ kính chư Phật thường luôn tôn trọng, thứ đến lại tu học theo hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền".

Kinh Tam Tụ nói: "Đầu mặt giáp chân cung kính lễ Phật thì có thể sám hối trừ diệt được tất cả tội cấu. Tam tụ là phước của sám hối, khuyến thỉnh và tùy hỷ". Trong Kinh Ba La Mật Sở Vấn nói: "Khuyến thỉnh là một lợi ích lớn lao, có thể thoát khỏi lưới ma, ngộ rõ vô thường, lại còn cung kính đảnh lễ tất cả chư Phật".

Kinh Vô Tận Ý nói: "Tự mình sám hối và chỉ bảo người khác sám hối thì có được hạnh phước. Như trong bốn kệ Phổ Hiền Hạnh có nói về tùy hỷ hạnh phước". Như phẩm Tùy Hỷ trong Kinh Nguyệt Đăng nói: "Ngoài ra trong các kinh đều nói đủ ba loại hạnh phước".

Tiếp đến, nói rộng về hành tướng cúng dường hồi hướng. Như Kinh Bảo Vân nói: "Các Bồ-tát dùng hoa đang tươi và các hương đốt, cây hương chiên đàn, cây kiếp, cây quý báu, cho đến những cây không có chủ, những cây không giữ gìn, ngày đêm sáu thời dốc tâm cúng dường chư Phật và chư Bồ-tát".

Kinh Tam Muội Da nói: "Đất nước ở mười phương thế giới sanh ra trong núi báu, nước sanh ra trong núi báu. Tất cả loại thuốc hay nước thanh tịnh, những thức ăn ngon, những vàng bạc quý báu cho đến những rừng cây rậm rạp, hương vị đất, lúa thơm tự nhiên, những thứ vô cùng ưa thích thọ dụng ở Bắc-cu-lô châu đều do thành tâm cúng dường trong thời gian lâu dài".

Luận nói: Như trên là nói rộng việc thân cận, thừa sự, và cúng dường chư Phật, chư Bồ-tát. Như trên đã nghe rồi dùng tâm rốt ráo để nương vào giáo pháp tu hành phát nguyện hồi hướng. Như trong kinh Phổ Hiền Hạnh, kinh Kiến Kim Cang Tràng, kinh Thập Địa nói: Lại nữa, các Đại Bồ-tát an trụ trong địa Cực hỷ, phát khởi mười thệ nguyện rộng lớn, tức gọi là vâng theo, phụng sự và cúng dường tất cả chư Phật, có thể thành tựu được thắng giải thanh tịnh, hành tướng như thế đến khắp hết hư không giới cùng đồng đẳng pháp tánh, suốt đến tất cả các số kiếp ở đời vị lai, mà có chư Phật xuất hiện ở đời thì đều thực hành cúng dường rộng lớn không bao giờ ngừng nghĩ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ nhất.

Vì muốn thọ trì pháp nhãn của chư Phật nói, khéo giữ gìn, bảo vệ chánh pháp của Phật nên khắp hết hư không giới cùng đồng đẳng với pháp tánh, cho đến tất cả các số kiếp ở đời vị lai nhiếp trì chánh pháp không bao giờ ngừng nghĩ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ hai.

Vì chư Phật xuất hiện ở đời: Ban đầu Phật an trụ trên cung trời Đâu suất, giáng thần nhập ấm, trụ thai, đản sanh, lớn lên xuất gia tu hành khổ hạnh, ngồi tòa Bồ-đề, hàng phục chúng ma, chuyển vận bánh xe chánh pháp rồi nhập Niết-bàn. Trước hết ta phải tăng thêm hạnh cúng dường chư Phật để cầu mong Phật đồng thời chuyển vận bánh xe chánh pháp ở khắp mọi nơi. Khắp hư không giới cùng đồng đẳng pháp tánh suốt đến tất cả các số kiếp ở đời vị lai mà có chư Phật xuất hiện thế gian con đều thỉnh Phật chuyển vận bánh xe chánh pháp, mà không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ ba.

Vì muốn phát khởi vô lượng hạnh của Bồ-tát và không phân biệt các Ba-la-mật viên mãn thanh tịnh nên đã nhiếp trì tất cả tướng thành, hoại, tướng đồng, dị, tướng tổng, biệt của các địa, dùng như thật trí không điên đảo, hiển thị dạy răn các hạnh Bồ-tát, làm cho tất cả đều được phát tâm. Khắp hư không giới cùng đồng đẳng với pháp tánh cho đến tất cả số kiếp ở đời vị lai, thực hành chánh hạnh không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ tư.

Vì muốn thuần thục các chúng hữu tình, có sắc không sắc, có tưởng không tưởng, chẳng phải có tưởng, chẳng phải không tưởng. Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh, bị ràng buộc trong ba cõi, sáu đường, bị hệ thuộc ở danh sắc đều khiến cho xa lìa vĩnh viễn. Tất cả chúng sanh trong sáu đường đều nhập vào pháp tánh của chư Phật. Rốt ráo an trụ trong tất cả các trí tuệ, không còn sót lại khắp hư không giới cùng đồng đẳng với pháp tánh, suốt đến tất cả các số kiếp trong đời vị lai, mà thuần thục các chúng hữu tình không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ năm.

Vì muốn đi vào giải thoát mười phương thế giới hoặc rộng hoặc hẹp, hoặc thô hoặc tế, hoặc bị che lấp hoặc được hiện rõ, tạp loạn mà an trụ. Giống như cái lưới chia ra những giây nhỏ. Phải dùng trí tuệ mới quán xét được việc ấy. Tận hư không giới cùng đồng đẳng với pháp tánh. Cho đến tất cả các số kiếp trong đời vị lai. Tất cả đều đi vào trong thế giới giải thoát như vậy không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ sáu.

Vì muốn quốc độ của chư Phật trang nghiêm, thanh tịnh từ cõi Phật nầy đến cõi Phật kia đều lấy quang minh làm trang sức, xa lìa phiền não trở thành thanh tịnh. Đem trí tuệ rộng lớn đối đãi với hữu tình, làm cho tất cả cùng bước vào cảnh giới rộng lớn của chư Phật. Tùy theo ý vui của chúng hữu tình mà làm cho chúng vui, hiển hiện lòng bình đẳng để chúng được vui. Tận hư không giới cùng đồng đẳng với nhau. Cho đến tất cả các số kiếp trong đời vị lai làm cho tất cả các cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh không bao giờ ngừng nghĩ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ bảy.

Vì muốn chúng sanh với các Bồ-tát cùng một ý vui và tích lũy thiện căn, cùng một sở duyên an trụ trong thể tánh bình đẳng thường được gặp chư Phật chư Đại Bồ-tát, tùy theo những ham muốn của chúng sanh, không rời bỏ, thị hiện oai lực của chư Phật để cùng nhau phát tâm, lại có những thần thông không bao giờ thoái chuyển, liền an trụ trong tất cả thế giới của chư Phật, tùy theo đại chúng mà hiện thân hóa độ, vui vẻ tu hành theo chánh hạnh của Bồ-tát, ngộ được diệu pháp Đại thừa không thể nghĩ bàn. Cho đến tất cả các số kiếp trong đời vị lai cùng các Bồ-tát ngộ nhập Đại thừa không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ tám.

Vì muốn ngự mãi trên xe Đại thừa không thoái chuyển, vận hành các hạnh của Bồ-tát, nên thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý nghiệp không bị uổng mất. Hoặc mới nhìn thấy việc làm trong pháp Phật rồi liền quyết định, vừa nghe những lời nói rồi liền sanh niềm tin thanh tịnh, có thể khởi chánh trí để đoạn trừ và xa lìa khổ đau mãi mãi. Nguyện cho thân nầy như cây thuốc lớn để cứu những tật khổ. Giống như đem những vật quý báu cứu giúp người nghèo. Dạy dỗ khắp chúng sanh tu hạnh Bồ-tát, cùng tận hư không giới, đồng đẳng với pháp tánh, suốt đến tất cả các số kiếp trong đời vị lai, không uổng phí các hạnh đã làm và không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là phát khởi đại nguyện thứ chín.

Vì muốn tất cả các thế giới ở mười phương đều chứng được Chánh đẳng Bồ-đề Vô thượng, vì muốn giáo hóa tất cả chúng sanh hoặc nhiều, hoặc ít, làm cho chúng hiểu rõ việc giáng sanh, xuất gia, tu chứng thành Chánh đẳng Chánh giác, chuyển đại pháp luân, nhập Niết-bàn, nên hiện rõ trí tuệ oai lực trong cảnh giới của chư Phật, tùy theo ý thích của chúng hữu tình, trong khoảng sát na liền được giác ngộ, độ tận cùng khắp chúng sanh, chân thực hồi hướng, chỉ một Bồ-đề, Niết-bàn rộng lớn, đều dùng nhất tâm tuyên thuyết pháp yếu, làm cho tâm chúng hữu tình vừa ý. Lấy lực thần thông trùm khắp tất cả thế giới nầy, dùng đại trí lực để xây dựng tất cả pháp giới, hiển hiện Niết-bàn rộng lớn mà không dứt hết tất cả hạnh nguyện. Tận hư không giới nầy cùng đồng đẳng với nhau. Cho đến tất cả số kiếp trong đời vị lai thành tựu tâm Bồ-đề nầy không bao giờ ngừng nghỉ. Đó là Bồ-tát dẫn ra nguyện lớn thứ mười.

Luận nói: Quán tưởng tâm sâu xa và tinh tấn như vậy, trong tất cả mọi nơi đều được hồi hướng như vậy.

Kinh Quán Âm Giải Thoát nói: "Ta đem tất cả thiện căn mà ta đã làm bình đẳng cùng hồi hướng, làm cho tất cả chúng sanh thoát được sự sợ hãi, đọa lạc, thoát ly sự sợ hãi, ân ái của quyến thuộc, làm cho chúng sanh diệt được sợ hãi về ngu si, làm cho chúng sanh đoạn hết sợ hãi về trói buộc, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi bị đoạn mạng căn, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi nghèo nàn, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi thọ yểu, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về hủy báng, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về luân hồi, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi oai đức của đại chúng, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi cái chết, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về cõi ác, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về hắc ám, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về oán ghét gặp gỡ, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về thương yêu chia lìa, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về ganh ghét, làm cho chúng sanh xa lìa sợ hãi về thân tâm bức bách, làm cho chúng sanh đoạn hết sợ hãi ưu bi khổ não. Lại nói sơ lược về hồi hướng, trong kinh Phổ Hiền Hạnh Nguyện có kệ:

Ngài Văn-thù thanh tịnh dũng mãnh

Phổ Hiền thù thắng cũng như vậy

Hai vị Đại sĩ nói hồi hướng

Ta phải thuận theo mà tu học

Như Lai trong ba đời mười phương

Cũng dạy hồi hướng thanh tịnh vậy

Ta nay chứa giữ các thiện căn

Đồng hạnh tối thượng với Phổ Hiền.

Phẩm 17: CUNG KÍNH TÁC LỄ

Phần 1

Luận nói: Đây lần lượt nói rõ lễ kính chư Phật để tăng trưởng hạnh phước. Nên biết như thế nào? Trong kinh Quán Sát Thế Gian có kệ:

Nếu trong một sát-na

Làm như Phật đã làm

Ta nói được quả báo

Xa lìa tám ách nạn

Hình sắc rất tốt đẹp

Thành tựu tướng trang nghiêm

An trụ trong pháp Phật

Không còn có lười biếng

Người ấy trong hiện tại

Thọ dụng đều sung túc

Luôn được người kính trọng

Không bệnh, thân sáng sạch.

Đời sau con Trưởng giả

Tôn sùng không cùng tột.

Bố thí rất rộng lớn

Trân bảo không thiếu thốn

Lại làm vua Chuyển luân

Thống lĩnh bốn thiên hạ.

Dân chúng đều thuận theo

Cả nước đều vui vẻ

Oai đức lực đầy đủ

Bảy báu đều tuyệt đẹp

Trong tất cả các thời

Siêng năng và hiến cúng

Sanh lên cung Đao lợi

Tự tại đảnh Di-lô

Làm vua trời Đế Thích

Giữ giáo pháp thanh tịnh.

Nếu người đối tháp Phật

Chắp tay và cung kính

Ở trong triệu ức kiếp

Thọ phước không cùng tận

Lại nữa, đối tháp Phật

Phát tâm mà kính lễ.

Trải vô lượng ức kiếp

Lìa mù mắt, khoèo chân

Các thiện căn kiên cố

Dũng mãnh và tinh tấn

Nhanh chóng được Bồ-đề

Đây do lễ tháp Phật

Nếu ở trong đời ác

Hướng Phật mà quy mạng

Thì đã được gần gũi

Trăm ngàn ức chư Phật.

Người nầy trong thế gian

Tối thắng không ai hơn

Được thảnh thơi trong đời

Đoan chánh không thể sánh.

Nếu người lấy tràng hoa

Cúng dường nới tháp Phật

Người ấy sau khi chết

Sanh cõi trời Ba Ba

Ngồi trên xe Đại thừa

Trang sức bằng trân bảo

Trong các lầu, cung điện

Thiên nữ thường vây quanh.

Ở trong ao thanh tịnh

Nước Tám đức đầy tràn

Đáy trải bằng cát vàng

Bờ ưu ly, pha lê.

Thọ khoái lạc thượng hạng

Tuệ mạng càng lâu dài

Hết ở trên cõi trời

Sanh vào nhà giàu sang

Trong trăm ngàn ức kiếp

Thọ phước đức vô cùng

Thường đem tràng hoa đẹp

Nơi nơi đều cúng dường

Làm Chuyển luân Thánh vương

Làm chủ trời Đế Thích

Thiên tử Đại tự tại

Làm Phạm vương trong đời.

Do làm việc bố thí

Được công đức như trên

Dùng tơ mềm thượng diệu

Cúng Phật, Đại đạo sư

Người nầy trong thế gian

Nghĩa lợi đều thành tựu

Lại dùng y, chuỗi ngọc

Cúng dường nơi tháp Phật

Xa lìa hàng hạ tiện

Mãi không sanh chỗ đó.

Quyến thuộc thường vây quanh

Không khổ não biệt ly

Thường làm vua nước lớn

Được tán thán, cúng dường

Hoặc sanh làm trời, rồng.

Là người trí thế gian

Dũng mãnh và oai lực

Phước báu không ai bằng.

Nếu dòng dõi trong nước

Nơi tháp Phật, Thế Tôn

Người nầy dùng ít hương

Dù nhỏ như hạt cải

Quyết định khởi tín tâm

Mà cúng dường cùng khắp

Có được nhiều công đức.

Nay phải nghe ta nói

Xa lìa những cấu uế

Giữ vững tâm thanh tịnh

Trừ bệnh não sầu bi

Dáng mạo thật cao quý

Được làm vua Chuyển luân

Đủ oai đức, trí lớn.

Tùy chỗ vua đã đến

Phước lực được thành tựu.

Hoặc vua hoặc dân chúng

Đều vui thích tôn thờ

Dùng y phục thượng hạng

Cúng dường nơi tháp Phật

Người nầy trong thiên hạ

Thân thể thật sáng sạch

Áo trời Ca-thi-la

Lúc nào cũng hiện rõ

Luôn toả ra hương thơm,

Người nghe sanh hoan hỷ.

Lại lấy vải tơ vàng

Dệt thành áo thù thắng

Khéo léo cùng bày biện

Hình tướng chúng Thầy trò

Đời sau sanh cõi trời

Sở nguyện đều thành tựu

Các trân bảo anh lạc

Tùy theo niệm phát sanh.

Nếu người lấy phan đẹp

Treo ở trên tháp Phật

Tùy ý thích người kia

Vãng sanh qua cõi Phật

Có được sắc thân vàng

Các tướng đều tốt đẹp

Các món ăn thịnh soạn

Hiến cúng thật vui vẻ.

Lại lấy dây lụa quý

Và các lông tơ quý

Đâu-la, Ca-thi-ca

Làm phướn cúng dường

Phật Người ấy sống trong đời

Trong kho đều đầy ắp

Lìa quyến thuộc não hại

Trí vô biên vững vàng

Thân tướng được trang nghiêm

Chúng vui thích chiêm ngưỡng.

Không bị lửa thiêu đốt

Các đao gậy làm hại

Nếu thắp ngọn đèn sáng

Cúng dường nơi tháp Phật

Do làm bố thí ấy

Được thọ mạng dài lâu.

Tâm thanh tịnh sáng rõ

Hình sắc đều viên mãn

Người nầy trong đời sau

Sanh trong cõi sạch, vàng

Tay mầu tỏa ánh sáng

Có lực kiên cố lớn

Đi khắp trong nhân gian

Mà không các sợ hãi.

Giả sử qua biết bao

Na-do-tha cõi Phật

Hạt cải đầy trong đó

Số ấy cân lường biết

Ta nói phước báo nầy

Cùng tận kiếp không hết

Nếu làm bảo cái lớn

Cúng dường nơi tháp Phật.

Người ấy không bao lâu

Đầy đủ ba hai tướng.

Luôn tỏa ánh sáng mầu

Không thể so lường được

Ánh sáng thường tỏa chiếu

Sáng hơn cả sông vàng

Như hoa Câu-tô-ma

Nở ra để trang sức

Tiếng hay vang cùng khắp.

Có thần thông đặc biệt

Thọ dụng không giới hạn

Được an ổn tối thượng.

Thường được trời và người

Gần gũi và thừa sự

Thiểu dục, đủ oai nghi

Giữ vững thanh tịnh giới

Tịch tĩnh ở trong rừng

Vui vẻ tu thiền định

Trí tuệ không hề giảm

Không rời tâm Bồ-đề

Tri túc chẳng mong cầu

Luôn làm các hạnh từ

Nếu người làm âm nhạc

Cúng dường đấng Thế Tôn

Xa lìa não, phiền ưu

Nghe tiếng đều viên mãn

Mắt trong sáng, nhìn rõ

Chính xác chẳng tạp loạn

Tai nghe âm thanh hay

Tâm thanh tịnh như vậy

Mũi cao và rất thẳng

Tướng trang nghiêm đầy đủ

Lưỡi thì dài và nhẵn

Hồng thắm tợ san hô

Âm vang như người trời

Nghe khoảng chừng một ức

Lìa báo xấu không lưỡi

Mãi không sanh loài rắn

Thân thù thắng tối thượng

Đoan chánh không tà vọng

Thường sanh ý thiện tịnh

Không có chút gián đoạn

Trời, người, rồng hộ vệ

Các ma hầu La-già

Tùy theo việc thế gian

An ủi mà bảo hộ

Do làm việc bố thí

Được phước báu như trên.

LUẬN ĐẠI THỪA TẬP BỒ TÁT HỌC

QUYỂN 22

Phẩm 17: CUNG KÍNH TÁC LỄ

Phần 1

Người nào sau khi Phật diệt độ

Thường hay sửa, xây tháp miếu Phật

Trăm ngàn ức kiếp na-do-tha

Thân tướng uy nghiêm đều đẹp tốt

Dùng hương chiên đàn vừa ý nhất

Làm nên cung điện và kiệu xe,

Tuy được thắng báo không hề đắm

Phước nầy do tu sửa tháp Phật.

Ở thời chánh pháp Phật sắp hết

Không sanh các cõi nước Diêm phù

Tùy theo ý thích ở thiên cung

Phước nầy do tu sửa tháp Phật

Chán ghét ngũ dục các nhiễm cấu

An trụ trong giới tịnh thanh lương

Rộng theo phạm hạnh không hề sót

Phước nầy do tu sửa tháp Phật

Sau khi chết rồi được sanh thiên

Khoái lạc, đầy đủ không kể xiết

Lại còn giáo hóa các Trời, người

Phước nầy do xoa hương tháp Phật.

Diện mạo đầy đặn thường tươi sáng

Ngữ âm điều thiện được dâng trào

Ai thấy đều khởi tâm kính mến

Phước nầy do xoa hương tháp Phật

Xa lìa ác đạo khổ vô biên

Thường được thân cận các Như Lai

Rộng tu nghiệp thiện, lợi quần sanh

Phước nầy do xoa hương tháp Phật

Nếu người ở trong khoảng sát-na

Thường hay quét bụi, dọn tháp Phật

Quả báo người nầy khó tính được

Xa lìa tám nạn ở trong đời

Mạnh khoẻ, thông tuệ đều sáng suốt

Ngũ dục cảnh trần không đeo đuổi

Luân hồi mãi mãi được lìa xa

Đây do tịnh tâm quét tháp Phật.

Đầy đủ giới cấm, không khuyết phạm

Nghe pháp vi diệu sanh hoan hỷ

Mãi không thoái chuyển tâm Bồ-đề

Đây do tịnh tâm quét tháp Phật

Người nầy thường ở trong đường ác

Được lìa chê, khen các lỗi lầm… P

hước tuệ càng tăng tích chứa nhiều

Đây do tịnh tâm quét tháp Phật.

Lại được các vị ngon quý hiếm

Y phục sạch sẽ lại trang nghiêm

Các căn tiếp xúc thường vừa ý

Đây do tịnh tâm quét tháp Phật

Ở trong tháp Phật sanh hoan hỷ

Hoa héo phải thay nơi tháp Phật

Do nương mười lực bậc đạo sư

Ngũ dục, oán hận được xa lìa.

Hình nghi đỉnh đạc thật hiếm có

Mọi người thích nhìn không chán mắt

Vương giả thường sanh tâm ái kính

Do thay hoa héo nơi tháp Phật

Đầy đủ giới phẩm, hạnh Bồ-tát

Diệt trừ tất cả mọi đường ác

Ý luôn sáng suốt, lìa si mê

Do thay hoa héo nơi tháp Phật.

Vứt bỏ phiền não các chướng nhiễm

Không còn bệnh khổ, trói buộc nhau

Nhẹ nhàng an lạc ở mọi nơi

Do thay hoa héo nơi tháp Phật

Được thọ đệ nhất thí cõi người

Lại được các cúng dường tối thượng

Phước tuệ thanh tịnh trang nghiêm thân

Do thay hoa héo nơi tháp Phật

Nên thay vào tháp bông hoa mới

Hoặc Mạn-đa-la, Bát-tất-sa.

Do thay hoa mới nơi tháp Phật

Người ấy phước báo thật thù thắng.

Hoặc người thường ở trong tháp Phật

Siêng năng cung kính đảnh lễ Phật

Người ấy xưng dương ân Đức Phật

Mọi người nhìn thấy phải cúi đầu

Các thiên, long, thần, Ma-hầu-la

Vua và thần dân đều tin trọng

Ví như hoa đẹp giữa trần gian

Có thể khéo nói các pháp yếu.

Do người kia khéo nói chánh pháp

An trú trí Phật, không khuyết giảm

Làm cho chúng sanh xa đường ác,

Tăng trưởng thắng nghĩa trong nhân thiên

Phước lực, niệm tuệ đều đầy đủ

Quyến thuộc rất nhiều luôn thuận thảo

Ta nói người nầy ở thế gian

Tùy ý được vui, tâm an ổn

Phát âm nhu hòa và tịch tĩnh

Dạy dỗ chúng sanh khiến xuất ly

Người ấy giàu vui, sống không nghèo

Phước nầy do lễ nơi tháp Phật

Thường hành bố thí và ái ngữ

Lợi hành, bình đẳng cũng vậy thôi

Bị người hủy báng, không sân hận

Phước nầy do lễ nơi tháp Phật

Hoặc ở trên trời làm Đế Thích

Hoặc làm vị vua trong nhân gian.

Thảy đều tùy tâm, rất tự tại

Phước nầy do lễ nơi tháp Phật.

Đối với cảnh dục không đắm nhiễm

Xử thế giàu sang, thường biết đủ

Mãi mãi không còn đọa cõi ác

Phước nầy do lễ nơi tháp Phật.

Nói lời thắm đượm nghĩa sâu đầy

Đều cùng kinh điển khéo tương ưng

Ở người thường trong hạng thượng lưu

Phước nầy do lễ nơi tháp Phật

Nếu dùng tâm thanh tịnh tối thượng

Hai tay cầm hoa dâng lên Phật

Nên có quả báo được làm vua

An trụ lợi ích trong pháp thiện

Người nầy ngũ dục thường tỏ rõ

Thì bức bách ưu não không còn

Thân tướng đoan nghiêm, người thích xem

Tự tánh vắng yên không sợ hãi.

Lại như, kinh Đại Bi nói: "A-nan! Nếu có chúng sanh trong hiện tại thường cúng dường cho ta thì sau khi ta diệt độ cũng cúng dường xá- lợi của ta dù nhỏ bằng hạt cải, vì ta mà đắp tượng, vẽ hình, làm tháp cho ta. A-nan! Cho đến những việc như vậy, giả sử có người trong một chốc lát phát khởi nhân duyên tín tâm niệm Phật, cầm lấy một bông hoa rơi trong không trung mà đem cúng dường Phật, người ấy được làm vua Chuyển luân, làm chủ trời Đế Thích, làm vua Đại Phạm thiên, liền có thể vượt qua sự vô tri của thời kiếp trước và sự lưu chuyển sanh tử của kiếp vị lai. A-nan! Lại gác việc ấy lại, giả sử có người trong giấc mộng dùng một bông hoa tung lên không trung cúng dường ta thì ta nói người nầy có được thiện căn và phước báu không bờ bến".

Kinh Ma Già La Long Vương Sở Thuyết nói: "Nếu Bồ-tát gần gũi chư Phật thì có được tám pháp tăng thượng. Những gì là tám?

Một là giáo hóa chúng sanh thấy được tướng tốt của chư Phật. Hai là đối với Như Lai mà thừa sự cúng dường

Ba là trong hội chúng đều tán thán thắng đức của Phật. Bốn là nhớ nghĩ Như Lai mà đắp tượng vẽ hình.

Năm là khuyến hóa chúng sanh không nên xa lìa chân lý nhiệm mầu của chư Phật.

Sáu là mọi lúc mọi nơi đều nghe danh hiệu của Phật. Bảy là luôn nguyện vãng sanh qua quốc độ của Phật. Tám là chí không khiếp nhược, vui cầu trí Phật.

Đó là tám pháp tăng thượng.

Luận nói: Tăng trưởng thù thắng nghĩa lợi như thế nào? Đó là đối với Phật phát khởi sự nhận lãnh gần với. Kinh Hoa Nghiêm có kệ:

Trong vô lượng ức kiếp

Danh Phật thật khó nghe

Huống gì được gần gũi!

Mãi đoạn các nghi hoặc

Như Lai trong thế gian

Thông đạt tất cả pháp

Khắp sanh phước ba đời

Khiến người đều thanh tịnh

Như Lai hiện thế gian

Là phước lớn trong đời

Dẫn dắt khắp hàm thức

Khiến tu tập hạnh phước

Nếu cúng dường chư Phật

Mãi trừ sợ đường ác.

Tiêu diệt tất cả khổ

Thành tựu thân trí tuệ

Nếu thấy bậc Lưỡng túc

Phát khởi tâm rộng lớn

Người nầy thường gặp

Phật Tăng trưởng sức trí tuệ.

Kinh nầy lại nói thêm:

Như Lai từ bi lớn

Xuất hiện trong thế gian

Độ khắp các chúng sanh

Chuyển xe pháp tối thượng

Như Lai vô số kiếp

Cần khổ vì chúng sanh

Làm sao các thế gian

Có thể báo đại ân

Thà trong vô số kiếp

Thọ các khổ đường ác

Quyết không bỏ Như Lai.

Mà cầu pháp xuất ly

Thà ở trong đường ác

Thường nghe danh hiệu Phật

Không muốn sanh đường thiện

Một chốc không nghe

Phật Nguyện ở lâu, cớ gì?

Tất cả trong đường ác

Nếu thấy được Như Lai

Tăng trưởng sức trí tuệ

Nếu thấy được chư Phật

Diệt trừ tất cả khổ

Hội nhập vào Như Lai

Trí tuệ lớn vô cùng

Nếu thấy được chư Phật

Xả ly tất cả chướng

Trưởng dưỡng phước vô tận

Thành tựu đạo Bồ-đề.

Luận nói: Thấy hình tướng của Phật trong chốc lát mà có được phước báu như vậy, huống nữa là đích thân nhìn thấy sắc tướng của Như Lai, tin và thọ trì giáo huấn của Như Lai, phước đức rất nhiều.

Kinh Tín Lực Nhập Ấn nói: "Nầy Văn-thù-sư-lợi! Nếu có thiện nam, thiện nữ nào có thể đối với số Phật-bích-chi nhiều như các vi trần của tất cả thế giới, mỗi ngày cúng hàng trăm món ăn ngon, cùng những y phục tốt đẹp, cúng dường như vậy cho đến hằng sa số kiếp và nầy Văn-thù-sư-lợi! Nếu có một người trong chốc lát chiêm ngưỡng, phụng thờ một hình vẽ tượng Phật và kinh điển, thì phước nầy còn hơn phước ở trên vô lượng, vô số, huống gì chấp tay, cầm một bông hoa, một nén hương cho đến những bột hương hoặc một ngọn đèn mà cúng dường lên chư Phật, phước nầy còn hơn phước trước vô lượng vô số.

Luận nói: Nói rõ phương tiện để tăng trưởng công đức.

Kinh Bồ Tát Tạng nói: "Nếu tu sửa những tháp Phật lâu cũ sẽ được bốn nguyện lớn thanh tịnh:

Một là có sắc tướng tối thượng không ai sánh bằng. Hai là thọ trì kinh điển tinh tấn không lười biếng.

Ba là những nơi đã sanh ra luôn thấy được Như Lai. Bốn là đời sau thân tướng đầy đủ tốt đẹp".

Kinh nầy lại nói: "Nếu có người đối với tháp của Như Lai đem những bông hoa thơm, những hương bột quý đến cung kính cúng dường thì được tám thứ không giảm:

Một là sắc tướng không giảm.

Hai là thọ dụng không giảm.

Ba là quyến thuộc không giảm.

Bốn là giới phẩm không giảm.

Năm là định lực không giảm.

Sáu là đa văn không giảm.

Bảy là trí tuệ không giảm.

Tám là thắng nguyện không giảm".

Kinh Bảo Tích nói: "Giả sử chúng sanh trong ba cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc rất nhiều, ai nấy đều làm tháp miếu Như Lai, số lượng cao rộng như núi Tu-di-lô, trong hằng ha sa số kiếp, dùng đủ các loại thượng diệu mà cúng dường, và có Bồ-tát dùng tất cả tâm trí mang đến cúng dường ở tháp Phật một bông hoa thì có được lượng phước cũng như vậy". Kinh nầy lại nói: "Giả sử có chúng sanh ở thế giới tam thiên đai thiên nầy, mỗi mỗi đều là Chuyển luân Thánh vương và an trụ trong Đại thừa, và mỗi vị Luân vương lấy nước trong biển lớn làm dầu, lấy núi Di-lô làm tim đèn để cúng dường nơi tháp Phật, và nếu có Bồ-tát xuất gia nào lấy dầu và bột hương se làm đuốc, cầm đến cúng dường tháp miếu của Như Lai thì có được công đức hơn công đức cúng dường đèn trước, trăm phần Ca-la cho đến phần Ô-ba-na-sát-đàm cũng không bằng một phần bố thí ấy. Lại Chuyển luân Thánh vương kia có thể đối với chúng Tỳ-kheo của Phật hiện tại, làm các nhạc cụ dùng để bố thí. Nếu Bồ-tát xuất gia thường đi khất thực được thức ăn, mà tùy theo vị ấy thấy được vị khác mà chia ra cho ăn, thì công đức còn hơn cả công đức ở trên. Lại có, Chuyển luân vương kia chất áo ca-sa nhiều như núi Tu-di có thể đem bố thí cho chúng Tỳ-kheo của Phật hiện tại, và nếu có Bồ-tát xuất gia ngoài ba y còn có những vật lớn khác mà tùy nghi dâng cúng, bố thí chư Phật hiện tiền, các Tỳ-kheo Tăng an trụ ở pháp Đại thừa và tháp của Như Lai, thì phước người ấy gấp bội lần phước bố thí trước. Lại có Chuyển luân Thánh vương, nhất nhất đều dùng các hoa thượng hạng đầy cõi Diêm-phù-đề cúng dường tháp Phật hoặc Bồ-tát xuất gia có thể dùng một bông hoa cúng dường tháp Phật, thì phước nầy thù thắng hơn sự cúng dường trước. Trăm phần Ca-la cho đến phần Ô-ba-ni-sát-đàm cũng không bằng một phần bố thí ấy".

Luận nói: Nói rộng về hành tướng. Như phẩm Siêu Việt nói: "Bồ-tát xuất gia như thế đã biết. Nếu có thể hiện tại cúng dường Như Lai tức liền có được bốn loại công đức hiền thiện.

Một là sự cung kính cúng dường tối thượng.

Hai là thấy hiểu rồi tùy thuận mà theo học.

Ba là kiên cố tâm Bồ-đề rộng lớn.

Bốn là tăng trưởng thiện căn trong hiện tại và thấy được ba mươi hai tướng đại trượng phu".

Kinh Hải Ý Bồ Tát Sở Vấn nói: "Nầy Hải Ý! Có ba pháp gọi là cúng dường và thừa sự Như Lai. Thế nào là ba?

Một là phát tâm Bồ-đề không thoái chuyển. Hai là có thể nhiếp trì tất cả các chánh pháp. Ba là đối với chúng sanh mà phát khởi đại bi".

Kinh Bảo Vân nói: Người thiện nam! Bồ-tát thành tựu mười pháp, mặc dầu ở trong bào thai cấu uế mà không bị ô nhiễm. Thế nào là mười?

Một là dùng tín tâm thanh tịnh mà tạo tượng Như Lai.

Hai là sửa sang các tháp cũ của chư Phật.

Ba là dùng các hương thơm làm đồ trang sức tháp, tượng.

Bốn là dùng các hương thơm, tắm rửa tượng, tháp Phật.

Năm là trong tháp Phật nên quét lau sạch sẽ.

Sáu là đích thân làm việc hầu hạ cha mẹ sanh ra mình.

Bảy là tự thân thường cúng dường Hòa thượng, A-xà-lê.

Tám là cúng dường những người cùng phạm hạnh.

Chín là thi ân tuệ bố thí mà không mong cầu quả báo.

Mười là lấy thiện căn nầy làm cho chúng hữu tình không ô nhiễm khi sanh ra trong bầu thai cấu uế. Người thiện nam! Nếu có đầy đủ mười pháp nầy thì mới có thể phát khởi tâm tùy hỷ sâu xa".

Kinh Bát Nhã nói: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong Đại thừa, thì trước cần phải phát tâm tùy hỷ. Bồ-tát có thể thực hành hạnh nầy thì mới an trụ trong Đại thừa không bị thoái chuyển. Phật nói: Kiều-thi-ca! Giả sử có người có thể tính biết số thế giới trong tam thiên đại thiên thế giới nầy, nhưng công đức có được của Bồ-tát phát khởi tâm tùy hỷ nầy thì không thể tính được. Bấy giờ, vua trời Đế Thích bạch Phật: Thưa Thế Tôn! Nếu các Bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến chứng được Chánh đẳng Chánh giác mà trong thời gian đó Bồ-tát làm vô lượng thiện căn tùy hỷ, nhưng các Bồ-tát không nghe, không biết, cũng không nhiếp thủ, thì nên biết người nầy bị ma nắm giữ.

Phật nói: Kiều-thi-ca! Nếu người thiện nam người thiện nữ nào muốn nhanh chóng chứng được Chánh đẳng Chánh giác như Như Lai đã chứng đây thì phải phát khởi tâm tùy hỷ Đại thừa, tuy nhiên đối với Thanh-văn và Phật-bích-chi thừa cũng chẳng yêu thích, cũng chẳng xả ly mà có thể cùng với thừa ấy, phát khởi tâm tùy hỷ, nên biết người nầy ngay đời sống hiện tại, thường gặp mười điều thiện, có được sự cúng dường, cung kính, tôn trọng và tán thán, đối với sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp đã gặp, không có gì không vừa ý, người nầy vĩnh viễn xa lìa đường ác, sau khi chết sanh lên cõi trời. Vì sao như vậy? Vì người nầy đã làm những điều lợi ích như thế khiến cho các chúng sanh đều được an vui. Và đem thiện căn nầy làm cho vô lượng vô số người phát khởi tâm tùy hỷ, sẽ được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-Bồ-đề".

Kinh nầy lại nói: "Tu-bồ-đề! Giả sử có hằng ha sa số chúng sanh trong thế giới tam thiên đại thiên nầy đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam- miệu-tam-Bồ-đề và mỗi một chúng sanh trong hằng hà sa số kiếp tu tập bốn thiền định, an trụ tịch tĩnh, xa vọng tưởng loạn động, và Bồ-tát Ma-ha-tát tu tập Bát-nhã Ba-la-mật-đa, có thể dùng phương tiện thiện xảo nhiếp lấy sự tu tập định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến của Phật và giới định tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến của thừa Thanh văn, Duyên giác ở ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai, các loại thiện căn như vậy đem dồn lại cân nhắc rồi dùng tâm tối thượng, tối cực, tối thắng, tối diệu, vô lượng vô đẳng đẳng đều tùy hỷ. Lại dùng thiện căn tùy hỷ như vậy để hồi hướng A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-Bồ-đề, thì nầy Tu-bồ-đề! Phước báo của người nầy có được còn hơn cả công đức của Bồ-tát tu định nói trên, không thể sánh ví không bằng một phần trăm của Ca-la-phần, cho đến một phần trăm của Ô-ba-la-ni-sát-đàm phần".

Luận nói: Đây nói về hạnh hồi hướng đã xong phần công đức khuyên thỉnh, như Kinh Tối Thượng Sở Vấn nói: "Nếu người có thể nhiếp thọ chánh pháp tức là đã hộ trì thọ mệnh của Phật ở vô lượng vô số cõi các Đức Phật".