SỐ 1428 — LUẬT TỨ PHẦN

VI. VÔ CĂN BA-LA-DI 339

1. Thế Tôn ở tại thành Vương xá. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy để trống vai bên phải, đầu gối bên phải chấm đất, chắp tay bạch Phật:

- Bạch Đại đức, Đạp-bà-ma-la Tử thanh tịnh mà Tỳ-kheo Từ Địa dùng vô căn hủy báng, như vậy phạm hay không?

Đức Phật dạy:

- Ban đầu chưa chế giới, không phạm. Thưa:

- Bạch Đại đức, nếu dùng vô căn pháp hủy báng Tỳ-kheo thanh tịnh, phạm hay không?

Đức Phật dạy:

- Phạm Tăng-già-bà-thi-sa.

2. Có Tỳ-kheo cùng người nữ ngồi dưới gốc cây. Tỳ-kheo khác nói:

- Thầy phạm dâm với người nữ. Vị kia trả lời:

- Tôi không phạm. Tôi chỉ cùng ngồi dưới gốc cây thôi. Vị hủy báng kia nghi. Đức Phật dạy:

- Vì lời nói chân thật, chứ không cố ý hủy báng thì không phạm.

3. Có Tỳ-kheo về nhà cọng thông cùng vợ cũ. Có Tỳ-kheo nọ tướng mạo giống như với Tỳ-kheo này, nên các Tỳ-kheo khác nói với Tỳ-kheo giống:

- Ngươi phạm vợ cũ. Vị đó nói:

- Tôi không phạm, vị kia phạm. Tỳ-kheo kia giống tôi. Vị ấy nghi. Đức Phật dạy:

- Vì lời nói thật, chứ không vì hủy báng, không phạm.

4. Có dâm nữ là đàn-việt của Tỳ-kheo nọ. Tỳ-kheo khác nói:

- Ngươi phạm dâm nữ. Vị kia nói:

- Người ấy là đàn-việt của tôi. Tôi không phạm dâm với người ấy.

Vị hủy báng nghi. Đức Phật dạy:

- Vì thật ngữ, chứ không vì hủy báng thì không phạm.

Nếu đối với vợ, đồng nữ, huỳnh môn, Tỳ-kheo-ni, Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni cũng như vậy.

5. Có Tỳ-kheo ôm sa-di nhỏ, vuốt ve và hôn. Tỳ-kheo khác nói:

- Ngươi phạm với sa-di. Vị kia nói:

- Tôi không phạm. Chỉ vuốt ve và hôn thôi. Vị kia nghi, Đức Phật nói:

- Vì thật ngữ chứ không vì hủy báng, không phạm.

6. Có Tỳ-kheo lấy giây lưng của Tỳ-kheo khác. Vị kia nói:

- Ngươi lấy trộm dây lưng của tôi. Vị kia nói:

- Tôi không lấy trộm, tôi lấy với ý thân tình. Vị kia nghi. Đức Phật dạy:

- Vì thật ngữ chứ không vì hủy báng nên không phạm.

7. Có Tỳ-kheo dùng vô căn Tăng-già-bà-thi-sa hủy báng người khác, rồi nghi, Đức Phật dạy:

- Phạm Ba-dật-đề.

Phần 4: NÊU DẪN CÁC SỰ VIỆC: PHÒNG XÁ, TẠP SỰ, NGŨ BÁCH KẾT TẬP, THẤT BÁCH KẾT TẬP, ĐIỀU ĐẠT, TỲ NI TĂNG NHẤT

Chương VI: TỲ NI TĂNG NHẤT 340

Tôi nghe như vầy, một thời, Phật ở tại tinh xá Kỳ-hoàn, trong

vườn của Cấp Cô Độc Thực, nước Xá-vệ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Các Thầy nên lắng nghe, khéo suy nghĩ! Nếu Tỳ-kheo nào dùng văn cú tương tợ 341 để ngăn trở Pháp và Tỳ-ni, thì Tỳ-kheo này sẽ khiến cho nhiều người không được lợi ích, tạo ra các nghiệp khổ, để tiêu diệt chánh pháp. Tỳ-kheo nào tùy thuận văn cú, không trái Pháp và Tỳ-ni, thì Tỳ-kheo này làm lợi ích nhiều người, không khiến tạo ra các khổ nghiệp, và chánh pháp được tồn tại lâu dài.

- Này các Tỳ-kheo, các Thầy cần phải tùy thuận văn cú, đừng thêm bớt trái với Pháp và Tỳ-ni. Hãy học tập như vậy.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Đức Phật dạy:

- Nếu Tỳ-kheo nào, phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, thì Tỳ-kheo này sẽ khiến nhiều người không được lợi ích, chỉ tạo ra các nghiệp khổ để diệt chánh pháp thôi. Tỳ-kheo nào, phi pháp nói là phi pháp, pháp nói là pháp, thì Tỳ-kheo này sẽ lợi ích nhiều người, tạo ra các thiện nghiệp, khiến chánh pháp tồn tại lâu dài. Vậy, các Thầy nên tùy theo lời dạy này: phi pháp nên nói là phi pháp, pháp nói là pháp.

Hãy học tập như vậy.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Nếu Tỳ-kheo nào, phi tỳ-ni nói là tỳ-ni, tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, thì sẽ khiến nhiều người không được lợi ích, và chỉ làm các nghiệp khổ để diệt chánh pháp. Trường hợp Tỳ-kheo nào, phi tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, tỳ-ni nói là tỳ-ni, thì sẽ lợi ích được nhiều người, không tạo ra các khổ nghiệp, khiến chánh pháp tồn tại lâu dài.

- Vậy, các Thầy nên tùy theo lời dạy này: phi tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, tỳ-ni nói là tỳ-ni. Hãy học tập như vậy.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo tiếp:

- Nếu Tỳ-kheo nào, phi chế lại chế, đã chế lại đoạn, thì những việc làm như vậy dần dần khiến cho giới bị hủy hoại, 342 khiến nhiều người không được lợi ích, tạo ra các nghiệp khổ, khiến diệt chánh pháp. Nếu Tỳ-kheo nào, phi chế không chế, đã chế không đoạn, thì như vậy lần lần khiến cho giới thành tựu, lợi ích nhiều người, không tạo ra các nghiệp khổ, khiến chánh pháp tồn tại lâu dài. Vậy, các Thầy, phi chế không được chế, đã chế không được đoạn, nên tùy theo giới luật đã chế mà học.

Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Như Lai ra đời, vì thấy những lỗi lầm, nên bằng một nghĩa, vì các Thanh văn kiết giới, nhiếp thủ Tăng. Do một nghĩa này nên Như Lai vì các Thanh văn mà kiết giới.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì. Cho đến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi đoạn đều nói như vậy.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo tiếp:

- Như Lai ra đời, bằng một nghĩa, vì các Tỳ-kheo chế yết-ma ha trách, nhiếp thủ Tăng. Do một nghĩa này nên Như Lai ra đời, vì các Tỳ- kheo chế yết-ma ha trách.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì. Cho đến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi đoạn đều nói như vậy.

Cũng vậy, yết-ma tẫn, yết-ma y chỉ, yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, yết-ma tác bất kiến tội cử, yết-ma không sám hối, yết-ma không bỏ ác kiến. Kiểm xét pháp luật chế định, chế thọ y chỉ, chế phạm phạt, chế cử tội, chế ức niệm, chế cầu thính, chế tự ngôn, chế ngăn A-nậu-bà-đà, 343 chế ngăn thuyết giới, chế ngăn tự tứ, chế giới, chế thuyết giới, chế bố-tát, chế yết-ma bố-tát, chế tự tứ, chế yết-ma tự tứ, chế bạch, Bạch yết-ma, chế Bạch nhị yết-ma, chế Bạch tứ yết-ma, chế Phú tàng, cho bản Nhật trị, cho Ma-na-đỏa, cho xuất tội, chế bốn Ba-la-di, chế mười ba Tăng-già-bà-thi-sa, hai bất định, ba mươi Ni-tát-kỳ, chín mươi Ba-dật-đề, bốn Ba-la-đề-đề-xá-ni, Thức-xoa-ca-la-ni, bảy Diệt tránh.

Mỗi một đoạn đều như yết-ma quở trách.

I. MỘT PHÁP

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

1. Nói một lời liền thành xả giới. Nói như vầy: - Tôi xả Phật. Nói một lời như vậy, liền thành xả giới.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa thọ trì.

2. Nói, Tôi xả Pháp, - tôi xả Tăng, tôi xả Hòa thượng, tôi xả đồng Hòa thượng, xả A-xà-lê, xả đồng A-xà-lê, xả các Tỳ-kheo tịnh hạnh, xả giới, xả Tỳ-ni, xả học sự, tôi là bạch y, hãy nhớ cho tôi là người giữ vườn, hãy nhớ cho tôi là Ưu-bà-tắc, hãy nhớ cho tôi là sa-di, hãy nhớ cho tôi là ngoại đạo, là đệ tử ngoại đạo, hãy nhớ cho tôi chẳng phải là Sa-môn Thích tử. 344

Mỗi mỗi trường hợp cũng đều như trên.

II. HAI PHÁP

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

1. Có hai loại phạm: một là khinh; hai là trọng. 345 Đó là hai loại phạm.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa thọ trì.

2. Lại có hai việc: một là khinh mà hữu dư, 346 hai là khinh mà được tác yết-ma.

3. Lại có hai việc: Ba-la-di, tăng-già bà-thi-sa.

4. Lại có hai việc: Ba-la-di, Thâu-lan-giá.

5. Lại có hai việc: Ba-la-di, Ba-dật-đề.

6. Lại có hai việc: Ba-la-di, Ba-la-đề-đề-xá-ni.

7. Lại có hai việc: Ba-la-di, Đột-kiết-la.

8. Lại có hai việc: Ba-la-di, ác thuyết.

9. Tăng-già bà-thi-sa, cho đến ác thuyết cũng như vậy. 347 Thâu- lan-giá, cho đến ác thuyết cũng như vậy. Ba-dật-đề, cho đến ác thuyết cũng như vậy. Ba-la-đề-đề-xá-ni, cho đến ác thuyết cũng như vậy. Đột- kiết-la, ác thuyết cũng như vậy.

Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

10. Có hai sự thấy mà người xuất gia không nên hành: phi pháp thấy là pháp, pháp thấy là phi pháp. 348

11. Lại có hai sự thấy: tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, phi tỳ-ni nói là tỳ-ni.

12. Lại có hai kiến giải: phi phạm thấy là phạm, phạm thấy là phi phạm. 349

13. Lại có hai sự thấy: khinh thấy là trọng, trọng thấy là khinh.

14. Lại có hai sự thấy: hữu dư thấy là vô dư, vô dư thấy là hữu

dư. 350

15. Lại có hai sự thấy: thô ác thấy là phi thô ác, phi thô ác thấy

là thô ác. 351

16. Lại có hai sự thấy: cựu pháp 352 thấy là phi cựu pháp, phi cựu pháp thấy là cựu pháp.

17. Lại có hai sự thấy: chế thấy là phi chế, phi chế thấy là chế. 353

18. Lại có hai sự thấy: thuyết thấy là phi thuyết, phi thuyết thấy là thuyết. 354

19. Lại có hai sự thấy: rượu thấy là chẳng phải rượu, chẳng phải rượu thấy là rượu.

20. Lại có hai sự thấy: ẩm thấy phi ẩm, phi ẩm thấy là ẩm. 355

21. Lại có hai sự thấy: thực thấy phi thực, phi thực thấy là thực. 356

22. Lại có hai sự thấy: thời thấy phi thời, phi thời thấy là thời. 357

23. Lại có hai sự thấy: tịnh thấy không tịnh, không tịnh thấy là tịnh. 358

24. Lại có hai sự thấy: trọng thấy phi trọng, phi trọng thấy là trọng.

25. Lại có hai kiến giải: nạn thấy phi nạn, phi nạn thấy là nạn. 359

26. Lại có hai sự thấy: không có trùng thấy là có trùng, có trùng thấy là không trùng.

27. Lại có hai sự thấy: phá thấy là không phá, không phá thấy là phá. 360

28. Lại có hai sự thấy: chủng thấy là phi chủng, phi chủng thấy là chủng. 361

29. Lại có hai sự thấy: nghĩa đã giải 362 thấy là nghĩa chưa giải, nghĩa chưa giải thấy là nghĩa đã giải.

30. Lại có hai sự thấy: khả thân thấy phi thân, phi thân thấy là khả thân. 363

31. Lại có hai sự thấy: sợ thấy là không sợ, không sợ thấy là sợ. 364

32. Lại có hai sự thấy: đạo thấy là phi đạo, phi đạo thấy là đạo. 365

33. Lại có hai sự thấy: khả hành thấy phi hành, phi hành thấy là khả hành.

34. Lại có hai sự thấy: xuất ly thấy không xuất ly, không xuất ly thấy là xuất ly.

35. Lại có hai sự thấy: khí (vất bỏ) thấy là không khí, không khí thấy là khí. 366

36. Lại có hai sự thấy: thấy thế gian thường, thấy thế gian vô thường.

37. Lại có hai sự thấy: thấy thế giới có biên tế, thấy thế giới không biên tế.

38. Lại có hai sự thấy: thân tức là mạng, thân khác mạng khác.

39. Lại có hai sự thấy: Như Lai có diệt độ, Như Lai không diệt độ. 367

40. Lại có hai sự thấy: Như Lai vừa có vừa không diệt độ, Như Lai chẳng phải có chẳng phải không diệt độ. 368

Trong Phật pháp có hai sự thấy như vậy, người xuất gia không được hành, nếu hành thì sẽ như pháp trị.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

41. Có hai loại tỳ-ni: hữu phạm tỳ-ni, 369 hữu tránh tỳ-ni. 370

42. Lại có hai loại tỳ-ni: phạm tỳ-ni, kết sử tỳ-ni. 371

43. Lại có hai loại tỳ-ni: Tỳ-kheo tỳ-ni, Tỳ-kheo-ni tỳ-ni.

44. Lại có hai loại tỳ-ni: phương tỳ-ni, biến tỳ-ni. 372 Đây là hai loại tỳ-ni.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

45. Có hai hạng người sống không an lạc: một là ưa sân, hai là ôm lòng oán. 373

46. Lại có hai pháp: một là cấp tánh, hai là khó xả.

47. Lại có hai pháp: một là xan, hai là tật đố.

48. Lại có hai pháp: một là khi trá, hai là siểm khúc.

49. Lại có hai pháp: một là tự cao, hai là ưa tranh cãi.

50. Lại có hai pháp: một là ưa trang sức, hai phóng dật.

51. Lại có hai pháp: một là mạn, hai là tăng thượng mạn.

52. Lại có hai pháp: một là tham, hai là nhuế.

53. Lại có hai pháp: một là khen mình, hai là chê người.

54. Lại có hai pháp: một là tà kiến, hai là biên kiến.

55. Lại có hai pháp: một là khó dạy, hai là không nhận giáo huấn. 374

Hai hạng người như vậy sống không an lạc. Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

56. Tỳ-kheo hữu học, tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng.

Hai pháp đó là: khéo (biết) phạm, 375 khéo hay trừ phạm. Người học như vậy, tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Cho nên các ngươi hãy siêng năng tu tập học pháp như vậy.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

57. Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

Có Tỳ-kheo tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng.

Hai pháp đó là: đối với các đáng nhàm chán thì sinh nhàm chán; nhàm chán rồi chánh ức niệm đoạn trừ. Người học như vậy tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Cho nên các ngươi, đối với cái đáng nhàm chán thì sinh nhàm chán; nhàm chán rồi chánh ức niệm đoạn trừ.

Đức Phật nói kệ:

Người sáng, tâm nhàm chán Nơi những gì đáng chán

Vô úy không sợ sệt

Người hay đoạn, đắc thánh. Tỳ-kheo chánh niệm đoạn Đặng vô thượng chánh đạo Không hề có thối chuyển Được trụ nơi Niết-bàn.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

58. Phá giới đọa trong hai đường, địa ngục và súc sinh; trì giới sinh hai đường nhân và thiên.

59. Tạo ác nghiệp trong chỗ khuất kín, sinh đọa trong hai đường địa ngục và súc sinh. Tạo thiện nghiệp trong chỗ khuất kín, đặng sinh nơi hai đường thiên và nhân. 376

60. Tà kiến sinh hai đường địa ngục và súc sinh. Chánh kiến sinh hai đường thiên và nhân.

61. Thánh đệ tử Phật tôn quý giữa trời người, có hai pháp không được giải thoát: một là phạm giới, hai là không thấy phạm. 377

62. Có hai pháp tự mình được giải thoát: một là không phạm, hai là thấy phạm.

63. Có hai pháp không được giải thoát: một là phạm mà không thấy tội, hai là thấy phạm mà không như pháp sám hối.

64. Có hai pháp tự mình được giải thoát: một là thấy phạm tội, hai là phạm mà có thể như pháp sám hối.

65. Có hai pháp không được giải thoát: một là thấy tội mà không như pháp sám hối, hai là như pháp sám hối mà người kia không nhận.

66. Có hai pháp tự mình được giải thoát: một là thấy tội mà có thể như pháp sám hối, hai là như pháp sám hối mà người kia có thể như pháp thọ.

67. Trói buộc, không trói buộc cũng như vậy.

68. Có hai thứ thanh tịnh: một là không phạm, hai là sám hối. 378 Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì.

Đức Phật dạy các Tỳ-kheo tiếp:

69. Có hai loại người hủy báng Như Lai: một là không tin ưa lại oán ghét, hai là tin ưa nhưng không hiểu thọ trì.

- Cho nên, nay ta bảo các người, để biết ý nghĩa này: hủy báng Như Lai thì mắc đại trọng tội. Nếu hủy báng tất cả chư thiên và người trong đời, hoặc Ma, Phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn, tội đó còn nhẹ. Hủy báng Như Lai, tội kia rất nặng.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì.

70. Lại có hai loại 379 hủy báng Như Lai: một phi pháp nói là pháp, hai là pháp nói phi pháp.

71. Có hai loại không hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói phi pháp, hai là pháp nói pháp.

72. Có hai loại hủy báng Như Lai: một là phi tỳ-ni nói tỳ-ni, hai là tỳ-ni nói phi tỳ-ni.

73. Có hai loại không hủy báng Như Lai: một là phi tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, hai là tỳ-ni nói tỳ-ni.

74. Có hai loại hủy báng Như Lai: một là phi chế nói là chế, hai đã chế mà đoạn.

75. Có hai loại không hủy báng Như Lai: một là phi chế, hai là chế mà không đoạn.

76. Có hai pháp 380 hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói pháp, hai là pháp nói phi pháp.

77. Có hai pháp không hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói phi pháp, hai là pháp nói pháp.

78. Cho đến thuyết nói phi thuyết cũng như vậy.

79. Hai xứ, hai sự, hai kiến cũng như vậy.

80. Lại có hai pháp không thọ nhận thiện giáo của Như Lai cũng như vậy.

81. Lại có hai pháp vi nghịch Như Lai cũng như vậy.

82. Lại có hai pháp kiên trì tranh thuyết cùng Như Lai cũng như vậy.

83. Lại có hai pháp không phụng thờ Như Lai cũng như vậy.

84. Lại có hai pháp không gặp Như Lai cũng như vậy.

85. Lại có hai pháp thô lỗ, không có từ tâm đối với Như Lai cũng như vậy.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

86. Có hai chúng, một là chúng pháp ngữ, hai là chúng phi pháp ngữ.

Thế nào là chúng phi pháp ngữ? Trong chúng không dẫn Pháp Tỳ ni, không đem lời Phật dạy để nói. Sống với nhau mà không dạy điều nên dạy. Sống với nhau mà không chấm dứt điều nên chấm dứt. Đó gọi là phi pháp ngữ chúng.

Thế nào gọi là chúng pháp ngữ? Trong chúng dùng Pháp Tỳ ni, nói theo lời Phật dạy, dạy nhau điều nên dạy, chấm dứt điều nên chấm dứt. Đó gọi là pháp ngữ chúng.

Trong hai chúng này, chúng được pháp ngữ Ta khen ngợi là tôn quý.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

87. Lại có hai chúng, chúng như pháp và chúng không như pháp.

Thế nào là chúng không như pháp? Trong chúng, người phi pháp có thế lực, người như pháp không có thế lực; người phi pháp có bạn bè, người như pháp không có bạn bè. Yết-ma phi pháp, không tác yết-ma như pháp; tác yết-ma phi tỳ-ni, không tác yết-ma như tỳ-ni; phụng hành phi pháp, không hành như pháp. Đó gọi là phi pháp chúng.

Thế nào là chúng như pháp? Trong chúng, người như pháp có thế lực, người phi pháp không có thế lực; người như pháp có bạn bè, người không như pháp không có bạn bè. Tác yết-ma như pháp, không tác yết- ma phi pháp; tác yết-ma như tỳ-ni, không tác yết-ma phi tỳ-ni; phụng hành như pháp, diệt trừ phi pháp. Đó gọi là chúng như pháp.

Trong hai chúng này, chúng như pháp được ta khen ngợi là tôn quý.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì.

88. Có hai chúng; chúng bằng nhau, 381 chúng không bằng nhau cũng như vậy.

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

89. Nếu pháp luật của nước, quyền lực của vua yếu thì bọn giặc xí thạnh. Bấy giờ, pháp vương 382 ra vào không được an lạc. Các tiểu vương của những nước ven biên cương không thuận theo giáo lệnh. Nhân dân ở trong nước cũng không ra vào an lạc, sinh nghiệp bị phế bỏ, ưu khổ, tổn giảm, không được lợi ích. Cũng vậy, Tỳ-kheo phi pháp có thế lực thì Tỳ-kheo như pháp không có thế lực. Tỳ-kheo như pháp không được an lạc, hoặc ở trong chúng, hoặc ở chỗ trống vắng, cũng không được nói. Khi ấy yết-ma phi pháp được thực hiện; yết-ma như pháp không được thực hiện; tác yết-ma phi tỳ ni, mà không tác yết-ma như tỳ-ni, phi pháp được hành, mà như pháp không được thi hành. Chúng không cần hành tinh tấn, để đắc điều chưa đắc nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Như vậy, khiến cho chư thiên, nhân dân không được lợi ích, thọ khổ lâu dài.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

90. - Nếu pháp luật của nước, quyền lực của vua mạnh thì sức giặc yếu. Hoặc tất cả đều đến quy phục hoặc chạy trốn. Bấy giờ, vị pháp vương ra vào an lạc, không có buồn lo. Tiểu vương các nước ven biên thuận tùng giáo lệnh. Nhân dân trong nước cũng được an lạc, sinh nghiệp tự do, không có các ưu khổ, được nhiều lợi ích, không có tổn giảm. Cũng vậy, Tỳ-kheo như pháp đặng thế lực, Tỳ-kheo phi pháp không thế lực. Tỳ-kheo phi pháp đến chỗ Tỳ-kheo như pháp phải tùy thuận theo giáo lệnh, không dám trái nghịch, hoặc sẽ bỏ trốn, không làm các điều ác. Khi ấy, Tỳ-kheo như pháp an ổn đặng vui. Nếu ở trong chúng hoặc ở chỗ trống vắng đều được nói. Tác yết-ma như pháp, không tác yết-ma phi pháp; tác yết-ma như tỳ-ni, không tác yết-ma phi tỳ-ni, như pháp được phụng hành, phi pháp không được áp dụng. Siêng năng tinh tấn tu hành, để đắc điều chưa đắc nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng, khiến cho chư thiên nhân dân được đại lợi ích.

Phật nói như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì.

Bấy giờ, Xá-lợi-phất nói với các Tỳ-kheo:

91. Thưa các Trưởng lão, khi có việc đấu tranh mà Tỳ-kheo cử tội người và Tỳ-kheo có tội không tự quán sát; nên biết, tránh sự này lại tăng trưởng, không được diệt trừ như pháp, như tỳ ni, khiến các Tỳ-kheo không được an lạc. Nếu Tỳ-kheo cùng tranh cãi, Tỳ-kheo cử tội người và Tỳ-kheo có tội, mỗi người đều tự quan sát lỗi lầm, thì việc tranh cãi này không tăng trưởng sâu rộng mà được như pháp, như tỳ-ni trừ diệt, các Tỳ-kheo được sống an lạc.

- Này các Tỳ-kheo, thế nào là tự quán sát lỗi lầm? Tỳ-kheo có tội nghĩ: "Ta đã phạm việc như vậy. Vị kia thấy ta phạm điều sai quấy. Nếu ta không phạm thì vị kia không thấy được ta phạm điều sai quấy. Vì ta phạm cho nên vị kia thấy ta phạm. Nay ta nên tự hối lỗi, khiến vị kia không dùng ác ngữ để quở trách ta. Nếu ta làm như vậy, khiến thiện pháp tăng trưởng." Đó gọi là Tỳ-kheo có thể tự quán sát lỗi của mình.

- Thế nào là Tỳ-kheo cử tội người, tự quán sát lỗi kia? Vị kia nghĩ: "Tỳ-kheo kia phạm điều sai quấy, khiến ta thấy được. Nếu Tỳ-kheo kia không phạm điều sai quấy thì ta không thấy. Do Tỳ-kheo kia phạm điều sai quấy, khiến ta thấy được; nếu vị ấy có thể chí thành sám hối thì không khiến cho ta phải dùng ác ngôn. Như vậy khiến cho thiện pháp tăng trưởng." Tỳ-kheo cử tội người tự quán sát lỗi kia là vậy.

- Nếu Tỳ-kheo có tránh sự, Tỳ-kheo cử tội người và Tỳ-kheo có tội, có thể tự quán sát lỗi kia như vậy, thì lỗi lầm này không tăng trưởng, được chấm dứt như pháp, như tỳ-ni, như lời Phật dạy, các Tỳ-kheo được sống an lạc.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói như vậy. Các Tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

92. Có hai loại si: 383 một là phạm tội, hai là phạm không thấy. 384 Đó là hai loại si.

93. Lại có hai loại trí: một là không phạm tội, hai là phạm tội nhưng thấy. Đó là hai loại trí.

94. Lại có hai loại si: một là phạm tội mà không thấy, hai là thấy phạm tội mà không như pháp sám hối. Đó là hai loại si.

95. Lại có hai loại trí: một là thấy phạm tội, hai là thấy tội mà có thể như pháp sám hối. Đó là hai loại trí.

96. Lại có hai loại si: một là thấy tội không như pháp sám hối, hai là như pháp sám hối mà vị kia không thọ nhận.

97. Lại có hai loại trí: một là thấy tội sám hối như pháp, hai là sám hối như pháp được vị kia thọ nhận. Đó là hai loại trí.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

98. Vì các Tỳ-kheo có lỗi lầm nên Đức Thế Tôn chế pháp đoạn tránh với hai nghĩa: 385 một là người khó điều phục khiến được điều phục; hai là người biết hổ thẹn được an lạc.

Vì hai nghĩa này nên Đức Thế Tôn vì các Tỳ-kheo chế pháp đoạn tránh. Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

99. Tỳ-kheo cử tội người, muốn cử tội người nên tu hai pháp: một là chân thật, hai là không sân. Nên tu hai pháp như vậy.

100. Tỳ-kheo bị cử cũng nên tu hai pháp như vậy: một chân thật, hai không sân.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

101. Tỳ-kheo có hai pháp làm cho chánh pháp tiêu diệt nhanh chóng: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp; cho đến thuyết, phi thuyết 386 cũng vậy. 387

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

102. Lại có hai pháp không thể sinh thiện pháp: từ pháp, phi pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

103. Lại có hai pháp Tỳ-kheo tự phá hoại, được liệt vào hạng phạm tội, bị người có trí chê trách, thọ nhiều tội báo: từ pháp, phi pháp, cho đến nói, không nói cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

104. Lại có hai pháp Tỳ-kheo đọa vào địa ngục như tên bắn: từ pháp, phi pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

105. Có hai pháp khiến chánh pháp tồn tại lâu dài: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

106. Lại có hai pháp, Tỳ-kheo có thể sinh các pháp thiện: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

107. Lại có hai pháp, Tỳ-kheo không tự phá hoại, không phạm tội, không bị người trí quở trách, thọ phước vô lượng: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

108. Lại có hai pháp, Tỳ-kheo tự mình đặng sinh thiên nhanh như tên bắn: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

109. Tỳ-kheo có hai pháp đáng bị cử tội: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp cho đến nói, không nói cũng như vậy.

Đáng bị tác ức niệm, tác tự ngôn, tác ngăn A-nậu-bà-đà, ngăn thuyết giới, ngăn tự tứ cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

110. Lại có hai pháp Tỳ-kheo bị cử tội như pháp: 388 phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

Tác ức niệm, tác tự ngôn, tác ngăn A-nậu-bà-đà, ngăn thuyết giới, ngăn tự tứ cũng như vậy.

111. Lại có hai pháp Tỳ-kheo đáng bị trao cho yết-ma ha trách: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, cho đến nói, không nói cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

Yết-ma tẫn, 389 yết-ma y chỉ, yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, yết-ma cử tội cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai kiến cũng như vậy.

112. Có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: không hổ thẹn với điều đáng hổ thẹn, hổ thẹn với điều không đáng hổ thẹn. Có hai pháp này thì tăng trưởng hữu lậu. 390

113. Có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: hổ thẹn với điều đáng hổ thẹn, không hổ thẹn với điều không đáng hổ thẹn.

114. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: bất tịnh thấy là tịnh, tịnh thấy là bất tịnh. 391 Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

115. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: không tịnh thấy là không tịnh, tịnh thấy là tịnh. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

116. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: không phạm thấy là phạm, phạm thấy là không phạm. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

117. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: không phạm thấy không phạm, phạm thấy là phạm. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

118. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: nặng thấy là nhẹ, nhẹ thấy là nặng. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

119. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: nhẹ thấy là nhẹ, nặng thấy là nặng. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

120. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: vô dư thấy là hữu dư, hữu dư thấy là vô dư. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

121. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: vô dư thấy là vô dư, hữu dư thấy là hữu dư. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

122. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: phi pháp thấy là pháp, pháp thấy là phi pháp. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

123. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: phi pháp thấy là phi pháp, pháp thấy là pháp. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

124. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: phi chế lại chế, 392 đã chế lại đoạn. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

125. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: phi chế không chế, đã chế thì không đoạn. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

126. Có hai lời thành xả giới: "Tôi xả Phật, xả Pháp," cho đến "Tôi không phải là Sa-môn Thích tử," như trên. 393

127. Đức Như Lai ra đời, thấy các lỗi lầm nên vì các Tỳ-kheo chế giới với hai nghĩa: một là nhiếp thủ Tăng, hai là khiến cho Tăng hoan hỷ. 394

128. Lại có hai pháp: một là khiến người không tin sẽ tin, hai là khiến người đã tin thì tin tăng trưởng.

129. Lại có hai pháp: một là người khó điều phục được điều phục, hai là Tỳ-kheo biết tàm quý được sống an lạc.

130. Lại có hai pháp: một là khiến chánh pháp tồn tại lâu dài, hai là nhiếp thủ tỳ-ni.

131. Lại có hai pháp: một là đoạn trừ oán đời hiện tại, hai là đoạn oán đời vị lai.

132. Lại có hai pháp: một là diệt hữu lậu hiện tại, hai là diệt hữu lậu vị lại.

133. Lại có hai pháp: một là đoạn khủng bố hiện tại, hai là trừ khủng bố vị lai.

134. Lại có hai pháp: một là đoạn trọng tội hiện tại, hai là đoạn trọng tội vị lai.

135. Lại có hai pháp: một là đoạn bất thiện pháp hiện tại, hai là đoạn bất thiện pháp vị lai. Vì hai nghĩa này, Đức Thế Tôn vì các Tỳ- kheo chế 21 Yết-ma

136. Lại có hai pháp, vì hai pháp nên Đức Thế Tôn chế yết-ma ha trách: 395 một là nhiếp thủ đối với Tăng, hai là khiến cho Tăng hoan hỷ, cho đến đoạn bất tịnh pháp hiện tại, bất thiện pháp vị lai cũng như trên.

Như vậy mỗi một câu cho đến bảy diệt tránh, như pháp yết-ma ha trách. Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tin ưa thọ trì. 396

III. BA PHÁP

1. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

Có ba yết-ma nhiếp tất cả yết-ma. Ba yết-ma ấy là: bạch yết-ma, 397 bạch nhị yết-ma, bạch tứ yết-ma. Đó là ba pháp yết-ma nhiếp tất cả các yết-ma.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

2. Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở tại thành Vương-xá, bảo các Tỳ- kheo: Có ba trường hợp trao ức niệm tỳ-ni phi pháp. Ba phi pháp ấy là:

a. Hoặc có Tỳ-kheo phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Các Tỳ-kheo nói là phạm Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá, và hỏi: - Ngươi có nhớ phạm Ba- la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Thâu-lan-giá không? Vị kia nói: - Căn bổn không thấy. 398 Này các Trưởng lão! Tôi không nhớ có phạm Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Thâu-lan-giá. Đừng nạn vấn tôi mãi. Các Tỳ-kheo cứ nạn vấn không thôi, nên vị đó đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng cho vị đó ức niệm tỳ-ni, thì đó là trao ức niệm tỳ-ni phi pháp.

b. Hoặc có Tỳ-kheo phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Các Tỳ-kheo nói là phạm Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá, bèn hỏi: - Ngươi có nhớ phạm Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Thâu-lan-giá không? Vị kia nói: - Căn bản không thấy. Thưa các Trưởng lão, tôi không nhớ có phạm trọng tội như vậy. Tôi phạm tiểu tội. Tôi sẽ sám hối thanh tịnh. Các Trưởng lão đừng nạn vấn tôi mãi. Vì các Tỳ-kheo cố nạn vấn không thôi, nên vị đó đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni, thì đó là trao ức niệm tỳ-ni phi pháp.

c. Hoặc có Tỳ-kheo phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già- bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Các Tỳ-kheo hỏi: - Ngươi có nhớ phạm, trọng tội Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá không? Vị đó nói: - Căn bản không thấy. Thưa các Trưởng lão, tôi không nhớ có phạm trọng tội Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Tôi phạm tiểu tội, đã sám hối thanh tịnh. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo cật vấn không thôi, nên vị kia đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni thì là phi pháp.

Đó là ba loại trao ức niệm tỳ-ni phi pháp.

3. Có ba trường hợp trao ức niệm tỳ-ni như pháp:

a. Nếu Tỳ-kheo không phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng- già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Các Tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Thâu-lan-giá, bèn hỏi: Ngươi nhớ phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan- giá như vậy không? Vị kia không nhớ có phạm nên nói: Thưa Trưởng lão, tôi không nhớ phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà- thi-sa, hay Thâu-lan-giá như vậy. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo cứ cật vấn không thôi, cho nên vị kia cố nhớ lại kỹ, rồi đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni thì đó là trao ức niệm tỳ-ni như pháp.

b. Nếu Tỳ-kheo không phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng- già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Các Tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá, bèn hỏi: - Ngươi phạm Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Thâu-lan-giá, có nhớ không? Vị kia không nhớ có phạm, nên nói: Trưởng lão, tôi không nhớ phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá như vậy. Tôi phạm tiểu tội, sẽ như pháp sám hối thanh tịnh. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo cứ cật vấn mãi không thôi, nên vị kia cố nhớ lại kỹ, rồi đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni thì đó là trao ức niệm tỳ-ni như pháp.

c. Hoặc Tỳ-kheo không phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng- già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá. Các Tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá, bèn hỏi:

- Ngươi phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu- lan-giá như vậy, có nhớ không? Vị kia không nhớ có phạm nên nói: - Thưa Trưởng lão, tôi không nhớ phạm trọng tội, Ba-la-di, Tăng-già-bà- thi-sa, Thâu-lan-giá như vậy. Tôi phạm tiểu tội, đã sám hối thanh tịnh. Các Tỳ-kheo đừng cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo cứ cật vấn mãi không thôi, nên vị kia cố nhớ lại kỹ rồi đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni, thì đó là trao ức niệm tỳ-ni như pháp.

Đó là ba trường hợp trao ức niệm tỳ-ni như pháp.

4. Lại có ba trường hợp trao cho bất si tỳ-ni phi pháp:

a. Nếu Tỳ-kheo không si cuồng mà dối làm si cuồng, phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Các Tỳ-kheo khác nói: - Ngươi phạm trọng tội, hoặc Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan- giá. Vị kia nói: - Tôi điên cuồng tâm loạn, phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Đó chẳng phải là việc tôi cố ý làm, mà là do si cuồng. Các Trưởng lão đừng nên cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo cứ vẫn cật vấn không thôi, nên vị kia đến giữa Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là cho bất si tỳ-ni phi pháp.

b. Nếu Tỳ-kheo không si cuồng mà dối làm si cuồng, phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Các Tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá, bèn hỏi:

- Ngươi nhớ phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá không? Vị kia nói: - Trước đây, tôi si cuồng tâm loạn, phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải do tôi cố ý làm, mà là vì si cuồng nên làm như vậy. Như người nhớ việc trong mộng, tôi cũng như vậy. Các Trưởng lão đừng nên cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo vẫn cứ cật vấn không thôi, (995a1) nên vị kia đến trong Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là cho bất si tỳ-ni phi pháp.

c. Nếu Tỳ-kheo không si cuồng mà dối làm si cuồng, phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Các Tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng già bà thi sa, hay Thâu-lan-giá, bèn hỏi:

- Ngươi nhớ phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá không? Vị kia nói: - Trước đây, tôi si cuồng nên làm như vậy. Như người từ trên núi cao rơi xuống, chỉ nắm được một ít cỏ cây mà thôi. Các Trưởng lão đừng nên cật vấn tôi. Vì các Trưởng lão vẫn cố cật vấn không thôi, nên vị kia đến giữa Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho pháp bất si tỳ-ni, tức là trao bất si tỳ-ni phi pháp.

Đó là ba trường hợp trao bất si tỳ-ni phi pháp.

5. Lại có ba trường hợp trao Bất si tỳ-ni như pháp:

a. Nếu Tỳ-kheo si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Sau đó, vị kia trở lại bình phục. Các Tỳ-kheo khác nói: - Ngươi phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá như vậy, có nhớ hay không? Vị kia nói: - Trước đây tôi si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn; chẳng phải do tôi cố làm, mà vì cuồng si. Các Trưởng lão đừng gạn hỏi tôi. Vì các Tỳ-kheo cứ gạn hỏi mãi không thôi, nên vị kia khi si cuồng chấm dứt, đến trước Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là trao bất si tỳ-ni như pháp.

b. Nếu Tỳ-kheo si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Sau đó, vị kia trở lại bình phục. Các Tỳ-kheo khác nói: - Ngươi phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá như vậy, có nhớ hay không? Vị kia nói: - Trước đây tôi si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn; chẳng phải do tôi cố làm, mà vì cuồng si. Như người nhớ lại việc làm trong mộng. Các Trưởng lão đừng nên gạn hỏi tôi. Vì các Tỳ-kheo vẫn cứ gạn hỏi không thôi, nên vị kia sau khi si cuồng chấm dứt, đến trước Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho bất si tỳ-ni, tức là trao bất si tỳ-ni như pháp.

c. Nếu Tỳ-kheo si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Sau đó, vị kia trở lại bình phục. Các Tỳ-kheo khác nói: - Ngươi phạm trọng tội, Ba-la-di, hoặc Tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá như vậy, có nhớ hay không? Vị kia nói: - Trước đây tôi si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn; chẳng phải do tôi cố làm, mà vì cuồng si. Tôi nhớ như người từ trên núi cao rơi xuống chỉ nắm được một ít cỏ cây mà thôi. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi. Vì các Tỳ-kheo cứ cật vấn mãi không thôi, nên vị kia, sau khi cuồng si dứt, đến trước Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là trao cho bất si tỳ-ni như pháp.

Đó là ba trường hợp trao bất si tỳ-ni như pháp.

6. Có ba loại điều phục pháp: 399 ha trách, tẩn xuất, y chỉ. Đó là ba pháp điều phục.

7. Có ba pháp diệt tránh: Dùng lời của nhiều người, tội xứ sở, cỏ che đất. Đó là ba pháp diệt tránh.

8. Lại có ba pháp, nên gọi Tỳ-kheo đến hiện tiền rồi tác bạch, sau đó mới tác ba yết-ma. Ta nói pháp như vậy, đắc xứ sở, yết-ma thành tựu. Nếu Tỳ-kheo ưa đấu tranh, Tăng nên trao cho ba loại yết-ma: hoặc yết-ma ha trách, hoặc yết-ma y chỉ, hoặc yết-ma tẩn.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

9. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo, có ba pháp không được cho thọ đại giới: một là phá giới, hai là phá kiến, ba là phá oai nghi. 400 Người có ba pháp như vậy không được cho thọ đại giới.

Có ba pháp nên cho thọ đại giới: Không phá giới, không phá kiến, không phá oai nghi. Người có ba pháp như vậy nên cho thọ đại giới.

10. Tỳ-kheo có ba pháp, Tăng nên trao cho pháp yết-ma ha trách: phá giới, phá kiến, phá oai nghi. Phạm vào ba pháp như vậy Tăng nên trao cho pháp yết-ma quở trách.

11. Hoặc yết-ma tẫn, hay yết-ma y chỉ, yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, yết-ma cử, cũng như vậy.

12. Người bị cử có ba pháp, không được cho giải yết-ma: Nên thấy 401 mà không thấy, nên sám mà không sám, nên xả mà không xả. 402 Vi phạm vào ba pháp như vậy, không được vì họ giải yết-ma.

13. Người bị cử 403 có ba pháp nên vì họ giải yết-ma: Nên thấy thì thấy, nên sám thì sám, nên xả thì xả. Làm được ba pháp như vậy, nên vì họ giải yết-ma.

14. Người bị cử có ba pháp, không được vì họ giải yết-ma: Nên thấy mà không thấy, nên sám mà không sám, nên tin mà không tin. Ai có ba pháp như vậy, không được cho giải yết-ma.

15. Người bị cử có ba pháp nên cho giải yết-ma: Nên thấy thì thấy, nên sám thì sám, nên tin thì tin. Ai có ba pháp như vậy, nên cho giải yết-ma.

16. Tỳ-kheo có ba pháp nên trao cho pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: Trước người bạch y mà chê trách Phật, Pháp, Tăng. Ai có ba pháp như vậy, nên trao cho pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.

17. Trao cho Tỳ-kheo pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y nên bằng ba pháp để cân nhắc: xứng lượng Tỳ-kheo, xứng lượng bạch y, xứng lượng sự việc.

18. Lại có ba pháp: xứng lượng Tỳ-kheo, xứng lượng bạch y, xứng lượng yết-ma.

19. Lại có ba pháp: Xứng lượng Tỳ-kheo, xứng lượng bạch y, xứng lượng tội phạm.

20. Lại có ba pháp: có thật hay không thật, có làm hay không làm, đáng trao cho pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, hay không đáng trao cho pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Đó là ba việc cân nhắc để trao cho Tỳ-kheo yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.

21. Lại có ba pháp tác yết-ma quở trách phi pháp phi tỳ-ni yết-ma không thành, không đắc xứ sở. Ba pháp ấy là, không tác cử, không tác ức niệm, không tác tự ngôn.

22. Lại có ba pháp: không phạm, tội phạm không thể sám, hoặc tội đã sám rồi.

23. Lại có ba pháp: không tác cử, phi pháp, biệt chúng.

24. Lại có ba pháp: không tác ức niệm, phi pháp, biệt chúng .

25. Lại có ba pháp: không tác tự ngôn, phi pháp, biệt chúng.

26. Lại có ba pháp: không phạm, phi pháp, biệt chúng.

27. Lại có ba pháp: tội phạm không thể sám hối, phi pháp, biệt chúng.

28. Lại có ba pháp: tội phạm đã sám hối, phi pháp, biệt chúng.

29. Lại có ba pháp: không hiện tiền, phi pháp, biệt chúng.

Có ba pháp như vậy, tác yết-ma quở trách phi pháp, phi tỳ-ni, không thành, không đắc xứ sở.

30. Có ba pháp tác yết-ma quở trách như pháp, như tỳ-ni thành tựu, đắc xứ sở (đúng cách) (ngược lại với câu trên, để khỏi phiền nên không chép ra). 404

31. Có ba việc lộng âm xuất tinh Tăng-già-bà-thi-sa: hồi tưởng, lộng, xuất bất tịnh. Làm ba việc như vậy phạm Tăng-già-bà-thi-sa.

32. Lại có ba việc: hồi tưởng, lộng, muốn xuất bất tịnh màu xanh, hoặc xuất bất tịnh màu xanh, Tăng-già-bà-thi-sa.

33. Nếu hồi tưởng, lộng, muốn xuất bất tịnh màu xanh, cho đến xuất bất tịnh màu vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc đen, hoặc màu sữa, hoặc bất tịnh màu lạc tương, Tăng-già-bà-thi-sa.

34. Nếu hồi tưởng, lộng, cho đến muốn xuất bất tịnh màu nước sữa, hoặc xuất, Tăng-già-bà-thi-sa.

35. Nếu hồi tưởng, lộng, muốn xuất bất tịnh màu lạc tương, cho đến xuất bất tịnh màu xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, Tăng-già-bà-thi-sa.

36. Cũng vậy, vì khoái lạc, vì làm thuốc, vì thử nghiệm, vì phước đức, vì tế trời, vì thiện đạo, vì bố thí, vì lấy giống, vì vọc chơi, vì buông tuồng, vì thử sức, vì (996a1) nhan sắc, vì dễ ngươi; tất cả đều phạm Tăng-già-bà-thi-sa.

37. Đối với nội sắc cũng như vậy. Đối với ngoại sắc cũng như vậy. Đối với nội ngoại sắc cũng như vậy. Nếu đối với nước, với gió, với hư không cũng như vậy.

38. Có ba hạng người phạm: không điên cuồng, không thác loạn, không thống não. Đó là ba hạng người phạm.

39. Có ba hạng người không phạm: điên cuồng, thác loạn, thống não. Đó là ba hạng người không phạm.

40. Có ba loại chúng sinh mà hành dâm với, phạm Ba-la-di: nhân, phi nhân, súc sinh. Đó là ba loại chúng sinh hành dâm phạm Ba-la-di.

41. Lại có ba loại: phụ nữ, đồng nữ, hai căn.

42. Lại có ba loại: phụ nữ, đồng nữ, huỳnh môn. 43. Lại có ba loại: phụ nữ, đồng nữ, nam tử.

44. Lại có ba: nam tử, hai căn, huỳnh môn.

45. Lại có ba loại phụ nữ mà hành dâm với, phạm Ba-la-di: phụ nữ loài người, phụ nữ loài phi nhân, súc sinh cái.

46. Đồng nữ cũng như vậy. Hai căn cũng như vậy. Huỳnh môn cũng như vậy. Nam tử cũng như vậy.

47. Với phụ nữ loài người, hành dâm tại ba chỗ: đại tiện, tiểu tiện và miệng, phạm Ba-la-di

48. Phụ nữ phi nhân, phụ nữ súc sinh; đồng nữ loài người, đồng nữ phi nhân; súc sinh cái, người hai căn, phi nhân hai căn, súc sinh hai căn cũng như vậy.

49. Có ba loại trộm phạm Ba-la-di: tự mình lấy, hiện tiền chỉ bảo lấy, sai phái người đi lấy.

50. Lại có ba: không nghĩ tưởng của mình mà lấy, không lấy tạm, chẳng phải thân tình mà lấy.

51. Lại có ba: của người, ý tưởng là của người, dời khỏi chỗ cũ.

52. Có ba loại đoạn mạng phạm Ba-la-di: người có ý tưởng là người, hoặc dùng thân, hay dùng miệng để đoạn mạng. Đó là ba loại đoạn mạng phạm Ba-la-di.

53. Có ba loại đoạn mạng người không phạm Ba-la-di: người mà tưởng là phi nhân, hoặc dùng thân, hay dùng miệng để đoạn mạng. Đó là ba loại đoạn mạng người mà không phạm Ba-la-di.

54. Có ba loại tự xưng đặng pháp thượng nhân phạm Ba-la-di: không đắc nói đắc, không nhập nói nhập, không chứng nói chứng. Đó là ba loại.

55. Lại có ba loại: phạm do thân, phạm do miệng, phạm do cả thân và miệng. 405 Đó là ba loại (Trong ba điều phạm này lại có bốn vế khác tên: vế thứ nhất nói, ba loại tướng. 406 Vế hai, nói ba loại chú. Vế ba, nói ba phi oai nghi. 407 Vế bốn, nói ba tà mạng 408 ) 409

56. Lại có ba: Tham, nhuế, si. Đó là ba.

57. Lại có ba: Thân dục, khẩu dục, thân khẩu dục. Đó là ba. 410

58. Lại có ba: Thân nhuế, khẩu nhuế, thân khẩu nhuế. Đó là ba.

59. Lại có ba: Thân si, khẩu si, thân khẩu si. Đó là ba.

60. Lại có ba: Thân dục hại, khẩu dục hại, thân khẩu dục hại. 411 Đó là ba. Nhuế si cũng như vậy.

61. Có ba hạng người phạm: một là Tăng, hai là số đông người, ba là một người. 412

62. Có ba hạng người sám hối: Tăng, số đông người, một người.

63. Có ba hạng người nên thọ sám hối: Tăng, số đông người, một người.

64. Có ba hạng người phạm Ni-tát-kỳ: Tăng, số đông người, một người.

Phạm Ni-tát-kỳ nên đối trước ba hạng người xả: Tăng, số đông người, một người.

65. Có ba hạng người thọ Ni-tát-kỳ: Tăng, số đông người, một người.

66. Có ba loại im lặng: biết mà im lặng, không biết mà im lặng, si mà im lặng.

67. Có ba loại trụ: giới trụ, kiến trụ, yết-ma trụ.

68. Lại có ba: giới trụ, kiến trụ, oai nghi trụ.

69. Lại có ba: giới trụ, kiến trụ, mạng trụ.

70. Lại có ba hạng người tranh chấp: hoặc Tăng, hoặc số đông người, hoặc một người.

71. Có ba hạng người khơi dậy tranh chấp: hoặc Tăng, hoặc số đông người, hoặc một người.

72. Có ba hạng người xả tranh chấp: Tăng, số đông người, hoặc một người.

73. Nên đối trước ba hạng người để xả: hoặc Tăng, hoặc số đông người, hay một người.

74. Có ba hạng người diệt tranh chấp: Tăng, số đông người, hay một người.

75. Có ba hạng người nên diệt tranh chấp: Tăng, số đông người, một người.

76. Có ba hạng người được diệt tranh chấp: Tăng, số đông người, hay một người.

77. Tỳ-kheo có ba thứ chánh ngữ nên nói với Tỳ-kheo: phá giới, phá kiến, phá oai nghi.

78. Cử tội Tỳ-kheo khác nên dùng ba việc: nghe, thấy, nghi.

79. Có ba loại che giấu: che giấu phá giới, che dấu phá kiến, che dấu phá oai nghi.

80. Có ba cách phát lồ: phá giới, phá kiến, phá oai nghi.

81. Có ba loại sám hối: phá giới, phá kiến, phá oai nghi.

82. Có ba loại yết-ma phóng dật: 413 Yết-ma phá giới, yết-ma phá kiến, yết-ma phá oai nghi.

83. Có ba học: tăng giới học, tăng tâm học, tăng huệ học. Đó là ba học.

84. Lại có ba học: oai nghi học, tịnh hạnh học, ba-la-đề-mộc-xoa học. Đó là ba học.

85. Bấy giờ, có số đông Tỳ-kheo đến chỗ Đức Thế Tôn đầu mặt kính lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, bạch Đức Thế Tôn:

- Đại đức là chủ của Pháp, nói về học. Vậy thế nào là học? Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Học nơi giới, nên gọi là học.

- Thế nào là học giới? Tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học, cho nên gọi là học. Khi vị kia tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học, được điều phục, dứt sạch tham dục, sân nhuế, ngu si. Vị kia khi đã dứt sạch hết tham dục, sân si rồi không tạo bất thiện, không gần các ác. Đó gọi là học.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

86. Đức Phật hỏi các Tỳ-kheo:

- Các ngươi học những gì? Thế nào học? Các Tỳ-kheo bạch Phật:

- Đại đức là căn bản của Pháp, là chủ pháp, như điều Đức Thế Tôn vừa dạy chúng con thọ trì, cho nên gọi là học.

87. Lại có ba học: tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học. Học ba môn học này sẽ đạt được quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Cho nên cần phải tinh tấn học ba môn học này.

88. Bấy giờ Tôn giả A-nan ở trong Kê viên, thành Ba-la-lê Tử. 414 Khi ấy, có Khổng tước quan Bà-la-môn 415 đến chỗ Tôn giả thăm hỏi rồi, ngồi qua một bên, bạch Tôn giả:

- Sa-môn Cù-đàm tại sao vì các Tỳ-kheo chế tăng giới học, tăng tịnh hạnh học, tăng ba-la-đề-mộc-xoa học?

Tôn giả trả lời:

- Nhằm mục đích điều phục tham dục, sân nhuế, ngu si, khiến cho tận diệt, nên Đức Thế Tôn vì các Tỳ-kheo chế giới.

Vị kia lại hỏi:

- Nếu Tỳ-kheo đắc lậu tận của A-la-hán, vị kia học cái gì? Tôn giả A-nan trả lời:

- Tham dục, sân nhuế, ngu si hết, không tạo bất thiện, không gần các ác, việc cần đã làm xong, gọi là vô học.

Bà-la-môn hỏi:

- Như điều vừa nói, được gọi là vô học phải không? A-nan trả lời:

- Chính như vậy.

Tôn giả A-nan nói như vậy. Khổng tước quan Bà-la-môn nghe rồi hoan hỷ tin ưa thọ trì.

89. Đức Thế Tôn ở trong thôn Băng-già-di, 416 nước Ma-kiệt, vì các Tỳ-kheo dùng vô số phương tiện nói giới pháp. Bấy giờ, có Tỳ-kheo cựu trú thuộc họ Ca-diếp 417 xuất gia. Tỳ-kheo này nghe Đức Thế Tôn nói pháp, không sinh lòng tin ưa, ưu sầu không vui, nói:

- Đức Thế Tôn cứ khủng bố chúng ta. 418

Khi Đức Thế Tôn di chuyển đến thành Vương-xá không lâu, Tỳ- kheo họ Ca-diếp kia tâm tự hối hận, nói: - Ta đặng điều bất thiện, thiệt hại. Đức Thế Tôn đã vì các Tỳ-kheo dùng vô số phương tiện nói giới, mà ta không sinh lòng tin ưa, sầu ưu không vui, lại nói: "Thế Tôn cứ khủng bố chúng ta." Nay ta cần phải đối trước Đức Thế Tôn chí thành sám hối.

Vị Tỳ-kheo kia liền khoác y, bưng bát đi qua thành Vương-xá, đến chỗ Đức Thế Tôn, đầu mặt kính lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên trên bạch lên Đức Thế Tôn một cách đầy đủ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy đầu mặt kính lễ sát chân, chí thành hối quá:

- Kính bạch Đại đức, con ngu si, vô trí, bất thiện. Đức Thế Tôn đã vì các Tỳ-kheo dùng vô số phương tiện nói giới pháp mà con sinh lòng không tin ưa, ôm sự ưu não, nói: "Thế Tôn cứ khủng bố chúng ta mãi." Cúi xin Đại đức nhận sự hối quá của con!

Phật bảo Tỳ-kheo:

- Ngươi tự sám hối sự ngu si, vô trí, bất thiện của mình. Ta đã vì các Tỳ-kheo nói giới. Ngươi tự mình không tin ưa, ôm lòng ưu sầu, nói: "Đức Thế Tôn cứ khủng bố chúng ta mãi." Ở trong giáo pháp của Ta, ai có thể chí thành như pháp sám hối thì được tăng ích. Ngươi sám hối thì nên sinh tâm yểm ly. Tỳ-kheo, ngươi chí thành như pháp sám hối.

Ta vì ngươi thọ nhận.

Bấy giờ, Tỳ-kheo Ca-diếp kia kính lễ sát chân Phật rồi ngồi lui qua một bên. Đức Phật bảo Tỳ-kheo:

- Nếu Thượng tọa đã không học giới cũng không khen ngợi giới, mà nếu có Tỳ-kheo khác ưa học giới, khen ngợi giới, lại cũng không tùy thời khuyến khích, khen ngợi. Tỳ-kheo Ca-diếp, Ta không khen ngợi hạng Thượng tọa như vậy. Tại sao? Nếu Ta khen ngợi, khiến các Tỳ- kheo sẽ thân cận. Nếu có ai thân cận, khiến người khác học tập pháp (của vị) đó; thì người học tập theo pháp đó sẽ thọ khổ lâu dài. Vì thế cho nên, này Tỳ-kheo Ca-diếp, Ta thấy lỗi lầm của Thượng tọa như vậy nên không khen ngợi. Hàng trung hạ tọa cũng như vậy. (Đây là hàng Thượng, Trung, Hạ toạ không như pháp. Kế tiếp theo có hàng Thượng, Trung, Hạ tọa như pháp, ngược lại văn trên, sợ phiền nên không chép ra). 419

Đức Phật dạy như vậy. Tỳ-kheo Ca-diếp hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

90. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Thí như có con lừa cùng đi với bầy bò, tự nói: "Ta cũng là bò, ta cũng là bò." Nhưng lông của lừa thì không giống bò, chân của lừa không giống bò, tiếng kêu không giống bò. Cùng đi với bò, tự nói là bò, cũng như vậy. Có người ngu đi theo Tỳ-kheo như pháp, tự nói ta là Tỳ- kheo. Người ngu này không có tăng giới, tăng tâm, tăng huệ như thiện Tỳ-kheo, cùng đi với chúng Tăng, tự nói là Tỳ-kheo. Do đó, các ngươi cần phải siêng năng tu tập tăng giới, tăng tâm, tăng tuệ.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

91. Đức Thế Tôn ở tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ có Tỳ-kheo người Bạt- xà đến chỗ Đức Thế Tôn, đầu mặt kính lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên bạch Đức Thế Tôn:

- Giới được thuyết trong mỗi nửa tháng nhiều quá, con không thể học hết số giới nhiều như vậy.

Đức Phật dạy:

- Ngươi học ba giới: Tăng giới, tăng tâm, tăng tuệ thôi. Thầy học ba giới như vậy sẽ đạt đến chỗ mà tham dục, sân nhuế, ngu si diệt tận, không tạo bất thiện, không gần các ác.

Tỳ-kheo thưa:

- Bạch Đại đức, con nguyện hoan hỷ thọ trì.

Tỳ-kheo người Bạt-xà sau nghe Đức Thế Tôn lược dạy rồi, một mình ở tại chỗ khuất, tinh cần không phóng dật. Đầu đêm sau đêm chuyên ý cảnh tỉnh, tư duy mục đích xuất gia. Tu tập không lâu, đặng vô thượng tịnh hạnh, ngay hiện tại mà tự biết tự chứng đắc, - Sự sinh đã dứt, phạm hạnh đã lập, việc cần đã làm xong, không thọ sinh trở lại. Tỳ-kheo người Bạt-xà tự biết chứng A-la-hán.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

92. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Có ba học: tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học.

- Thế nào là tăng giới học? 420

- Có Tỳ-kheo tôn trọng giới, lấy giới làm chủ; không đặt trọng nơi định, không lấy định làm chủ; không trọng nơi tuệ, không lấy tuệ làm chủ. Tỳ-kheo ấy ở nơi giới có phạm nhẹ liền sám hối. Tại sao vậy? Trong đây, không phải như đồ dùng đã vỡ, đá đã vỡ. Nếu là giới nặng, Tỳ-kheo ấy phải kiên trì, khéo trụ nơi giới, nên thân cận hành trì, không hành (với giới) bị sứt mẻ, không hành (giới) nhiễm ô, thường tu tập như vậy. Vị kia đoạn năm hạ kết sử, 421 sinh lên cõi trên mà Niết-bàn ở đó, 422 không trở lại nơi đây. 423

- Nếu Tỳ-kheo trọng giới, lấy giới làm chủ; trọng nơi định, lấy định làm chủ; không trọng tuệ, không lấy tuệ làm chủ, như trên.

- Nếu Tỳ-kheo trọng giới lấy giới làm chủ, trọng định lấy định làm chủ, trọng tuệ lấy tuệ làm chủ. Vị kia lậu diệt tận, đắc vô lậu, tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ngay trong hiện tại, tự thân chứng ngộ, tự biết, "Sự sinh đã dứt, phạm hạnh đã lập, việc cần đã làm xong, không còn tái sinh nữa" 424 . Người hành trọn đủ, thì thành tựu trọn đủ. 425 Người hành không trọn đủ, thì thành tựu không trọn đủ. 426 Ta nói, giới này không phải luống không.

Đức Phật dạy như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tin ưa thọ trì.

93. Lại có ba học: tăng giới, tăng tâm, tăng tuệ học.

Thế nào là tăng giới học? Có Tỳ-kheo hành trì giới trọn đủ, hành trì định một ít, hành trì tuệ một ít. Vị kia đoạn năm hạ kết sử, sinh lên kia mà nhập Niết-bàn, không sinh trở lại cõi này.

Nếu không thể đến chỗ như vậy, thì có thể ba kết là tham dục, sân nhuế, si thành mỏng, 427 đắc quả Tư-đà-hàm, sinh trở lại thế gian, liền tận cùng biên tế của khổ.

Nếu không thể đến chỗ như vậy thì có thể đoạn ba kết 428 đặng quả Tu-đà-hoàn, không đọa ác đạo, quyết định đạt đến đạo, bảy lần sinh thiên thượng, bảy lần sinh trong loài người, 429 liền hết khổ tế. Nếu Tỳ-kheo hành trì giới đầy đủ, hành trì định đầy đủ, hành trì tuệ một ít thì cũng như trên.

Nếu Tỳ-kheo hành trì giới đầy đủ, hành trì định đầy đủ, hành trì tuệ đầy đủ thì cũng như trên.

94. Lại có ba học: tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học.

Thế nào là Tăng giới học? Tỳ-kheo thọ trì đầy đủ Ba-la-đề-mộc- xoa giới, thành tựu oai nghi, e sợ với cả khinh giới, xem nặng như kim cương, bình đẳng học tập các giới. Đó gọi là tăng giới học.

Thế nào là tăng tâm học? Tỳ-kheo xả dục ác, 430 cho đến nhập được đệ tứ thiền. Đó là tăng tâm học.

Thế nào là Tăng tuệ học? Tỳ-kheo như thật biết Khổ đế, biết Tập, Diệt, Đạo. Đó gọi là tăng tuệ học.

95. Lại có ba học: tăng giới, tăng tâm, tăng tuệ học. Tăng giới, tăng tâm như trên.

Tăng tuệ học là Tỳ-kheo biết bên trong có tham dục, như thật biết. Bên trong không có tham dục, như thật biết. Nếu chưa sinh tham dục, như thật biết. Nếu chưa sinh tham dục, sau đó sinh, như thật biết.

Nếu đã sinh tham dục, có thể đoạn, như thật biết. Nếu tham dục chưa sinh, không khiến sinh, như thật biết.

Sân nhuế, thùy miên, trạo hối, nghi 431 cũng như vậy.

Tỳ-kheo kia nghĩ: Ta ở nơi sắc được nhận thức bởi mắt có tham dục, sân nhuế, như thật biết; không tham dục sân nhuế, như thật biết; ở nơi sắc được nhận thức bởi mắt tham dục, sân nhuế chưa sinh sẽ không sinh, như thật biết; ở nơi sắc được nhận thức bởi mắt tham dục, sân nhuế chưa sinh sẽ sinh, như thật biết; ở nơi sắc được nhận thức bởi mắt tham dục, sân nhuế đã sinh được đoạn diệt, như thật biết; ở nơi sắc được nhận thức bởi mắt tham dục, sân nhuế đã đoạn sau không sinh lại, như thật biết. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý, cũng như vậy.

Lại nữa, Tỳ-kheo bên trong có niệm giác ý, 432 như thật biết; trong không có niệm giác ý, như thật biết; niệm giác ý chưa sinh sẽ không sinh, như thật biết; niệm giác ý chưa sinh sẽ sinh, như thật biết; niệm giác ý đã sinh được tu tập đầy đủ, như thật biết; niệm giác ý chưa sinh, phương tiện khiến sinh, như thật biết. Cũng vậy, pháp giác ý, tinh tấn giác ý, ỷ giác ý, định giác ý, hỷ giác ý, hộ giác ý 433 cũng như vậy.

96. Lại có ba tụ: trì giới tụ, định tụ, tuệ tụ.

97. Tỳ-ni có ba trả lời: thấy như vậy, nghe như vậy, nhẫn khả như vậy. 434

98. Tỳ-kheo có ba điều diệt chánh pháp: phi chế lại chế, chế lại đoạn, không theo điều đã chế mà làm.

99. Tỳ-kheo lại có ba pháp không diệt chánh pháp: (ngược lại câu trên).

100. Có ba trường hợp vọng ngữ trọn vẹn: biết trước mà muốn nói dối, khi đang nói dối biết là nói dối, nói dối rồi biết là nói dối.

101. Lại có ba trường hợp thật ngữ trọn vẹn (ngược lại nghĩa trên).

102. Lại có ba loại sứ giả: một là đẳng (phần) sứ, hai là tăng (phần) sứ, ba là giảm (phần) sứ.

Thế nào vọi là đẳng (phần) sứ? Người sứ có thể thọ giáo, mà không thêm không bớt, tùy theo sự nghe mà nói lại, đó gọi là đẳng (phần) sứ.

Thế nào gọi là tăng (phần) sứ? Người sứ thọ giáo rồi, vì muốn tăng thêm ích lợi nên nói thêm, đó gọi là tăng (phần) sứ.

Thế nào gọi là giảm (phần) sứ? Người sứ thọ giáo rồi, không nói lại đầy đủ, đó gọi là giảm (phần) sứ.

103. Lại có ba hạng con: Con bằng (cha mẹ), con hơn (cha mẹ), con không bằng (cha mẹ).

Thế nào gọi là con bằng? Cha mẹ có tín, giới, thí, huệ. Con cũng có tín, giới, thí, huệ. Đó gọi là con bằng.

Thế nào là con hơn? Cha mẹ không có tín, giới, thí, huệ, mà con có tín, giới, thí, huệ. Đó gọi là con hơn.

Thế nào gọi là con không bằng? Cha mẹ có tín, giới, thí, tuệ, mà con không có tín, giới, thí, huệ. Đó gọi là con không bằng.

Phật nói kệ:

Con bằng và con hơn Nên cầu con như vậy

Đừng cầu con không bằng Tại gia không lợi ích.

Con kia thường như pháp Thiện hành Ưu-bà-tắc Thành tựu tín trì giới

Bố thí không xan lẫn. Như trăng không mây che Tại gia cũng như vậy. 435

104. Lại có ba bệnh: Hoặc có bệnh, dù được thức ăn tùy ý hay không được; dù được thuốc tùy bệnh hay không được; dù được người nuôi bệnh tốt tùy ý, hay không được; dù thế người bệnh cũng chết, không thể khỏi bệnh mà được lành. Hoặc có bệnh nhân như vậy.

Hoặc có bệnh nhân, dù được thức ăn tùy ý hay không được; dù được thuốc tùy bệnh hay không được; dù được người nuôi bệnh tốt tùy ý, hay không được; mà bệnh nhân này không chết, khỏi bệnh được lành. Hoặc có bệnh nhân như vậy,

Hoặc có bệnh nhân nếu không được thức ăn tùy ý, không được thuốc tùy bệnh, không được người nuôi bệnh tốt tùy ý, bệnh nhân này sẽ chết, không thể khỏi bệnh được lành. Nếu được thức ăn tùy ý, được thuốc tùy bệnh, được người nuôi bệnh tốt, thì người bệnh này không chết, khỏi bệnh được lành. Hoặc có bệnh nhân như vậy.

Trong số đó, đối với bệnh nhân nếu không được thức ăn tùy ý, không được thuốc tùy bệnh, không được người nuôi bệnh tốt tùy ý, bệnh nhân này sẽ chết, không thể khỏi bệnh được lành; hoặc nếu được thức ăn tùy ý, được thuốc tùy bệnh, được người nuôi bệnh tốt, thì người bệnh này không chết, khỏi bệnh được lành; Ta vì hạng người bịnh này, cho phép người bệnh ăn thức ăn tùy ý, thuốc tùy bệnh, người nuôi bệnh tốt. Vì nhân duyên người bệnh này nên đối với những bệnh nhân khác cũng nên cho người chăm nuôi cung dưỡng.

105. Có ba loại si: 436 một là phạm tội, hai là không thấy tội, ba là thấy tội không như pháp sám hối. Đó là ba loại si.

106. Có ba loại trí tuệ: 437 một là không phạm tội, hai là phạm tội có thể thấy, ba là thấy tội có thể sám hối.

107. Có ba loại si: một là phạm tội mà không thấy, hai là thấy phạm tội mà không sám hối, ba là sám hối mà không như pháp, nên vị kia 438 không chấp nhận.

108. Có ba loại trí tuệ: (Ngược nghĩa với câu trên).

109. Có ba loại an cư: tiền an cư, trung an cư, hậu an cư.

110. Đối với pháp luật của Thánh thì ca hát như khóc, múa nhảy như cuồng, cười đùa như con nít. 439

111. Có ba loại bất tịnh nhục không được ăn: thấy, nghe, nghi vì mình mà làm.

112. Có ba loại tịnh nhục nên ăn: không thấy, nghe, nghi không vì mình mà làm.

113. Có ba ngày bố-tát: ngày mười bốn, ngày mười lăm, ngày mồng một. 440

114. Có ba hạng người bố-tát: Tăng, số đông người, hoặc một người. 441

115. Có ba hạng người tác pháp bố-tát: Tăng, số đông người hoặc một người. 442

116. Có ba hạng người cần tác pháp bố-tát: Tăng, số đông người, hoặc một người. 443

117. Hoặc biết mà làm, hoặc không biết mà làm, hoặc thấy mà làm.

118. Hoặc biết mà làm, hoặc không biết mà làm, hoặc si mà làm.

119. Hoặc thân, hoặc miệng, hoặc thân khẩu đầy đủ.

120. Có ba thứ nên bình đoán là phạm tội: một là tựa của giới, 444 hai là chế, ba là trùng chế.

121. Có ba pháp bình đoán là không phạm: tựa của giới, 445 chế, trùng chế.

122. Có ba thứ tịnh. Có ba thứ bất tịnh. Có ba thứ cho phép. Có ba thứ không cho phép cũng như vậy.

123. Có ba không cung kính: Phật, Pháp, Tăng. 446

124. Lại có ba không cung kính: Phật, Pháp, Giới.

125. Lại có ba không cung kính: Phật, Pháp, Định.

126. Lại có ba không cung kính: Phật, Pháp, Cha Mẹ.

127. Có ba không cung kính: Phật, Pháp, thiện pháp.

128. Cung kính có ba. Ba mục (tức ngược lại các mục trên).

129. Lại có ba bị cử: 447 Một là không thấy, hai không sám hối, ba ác kiến không bỏ.

130. Có ba pháp Tăng nên tác phúc bát: 448 trước Tỳ-kheo mà hủy báng Phật, Pháp, Tăng.

131. Lại có ba niệm: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.

132. Lại có ba niệm: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Giới.

133. Lại có ba niệm: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Thí.

134. Lại có ba niệm: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Thiên. 449

135. Lại có ba thành tựu: trì giới thành tựu, định thành tựu, tuệ thành tựu.

136. Lại có ba: giới thành tựu, định thành tựu, giải thoát thành tựu.

137. Lại có ba: giới thành tựu, định thành tựu, kiến giải thoát huệ thành tựu.

138. Lại có ba hạ tiện pháp: đao tiện, y tiện, sắc tiện. 450

139. Lại có ba hoại sắc: xanh, đen, mộc lan.

140. Lại có ba pháp gọi là trì luật: trì giới Ba-la-đề-mộc-xoa đầy đủ, đa văn, tụng hai bộ giới thông suốt không nghi.

141. Lại có ba: trì giới Ba-la-đề-mộc-xoa đầy đủ, đa văn, quảng tụng tỳ-ni thông suốt không nghi.

142. Lại có ba: trì giới Ba-la-đề-mộc-xoa đầy đủ, đa văn, trụ trong tỳ-ni không động.

143. Lại có ba: trì giới Ba-la-đề-mộc-xoa đầy đủ, đa văn, thiện xảo phương tiện có khả năng diệt tránh sự.

144. Lại có ba biện: 451 biện Tỳ-kheo, biện không phóng dật, biện thanh tịnh hành.

145. Lại có ba ngày tự tứ: ngày mười bốn, ngày mười lăm, mồng một. 452

146. Lại có ba hạng người tự tứ: Tăng, số đông người, một người.

147. Lại có ba hạng người tác pháp tự tứ: Tăng, số đông người, một người.

148. Lại có ba hạng người cần tác pháp tự tứ: Tăng, số đông người, một người. 453

149. Lại có ba hạng: biết, không biết, thấy.

150. Lại có ba hạng: biết, không biết, si.

151. Lại có ba hạng: thân, miệng, cả thân và miệng.

152. Lại có ba hạng: thấy, nghe, nghi.

153. Lại có ba lời xả giới: xả Phật, xả Pháp, xả Tăng. 454

154-155. Cũng cú pháp như vậy, mỗi cặp ba làm thành một hạng mục, cho đến - chẳng phải Sa-môn Thích tử.

156. Lại có ba thứ nghĩa, nên Đức Như Lai ra đời vì các Tỳ-kheo chế giới. Từ - nhiếp thủ đối với Tăng,... cho đến khiến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi ba trong mười cú nghĩa sắp thành một hạng mục. 455

157. Có ba thứ nghĩa, nên Đức Như Lai ra đời, vì các Tỳ-kheo chế yết-ma quở trách, từ nhiếp thủ đối với Tăng, ba lần ba làm thành câu, cho đến khiến chánh pháp tồn tại lâu dài cũng như vậy. Từ quở trách cho đến bảy diệt tránh cũng như vậy.

IV. BỐN PHÁP

1. Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở tại Địa thành, nước Bà-xà, bảo các Tỳ-kheo:

- Ta nói bốn loại quảng thuyết, các ngươi hãy khéo nghe kỹ. Ta sẽ nói cho các ngươi nghe.

Các Tỳ-kheo (999a1) thưa:

- Bạch Đại đức, chúng con nguyện ưa muốn nghe. Bốn thứ ấy là:

a. Nếu có Tỳ-kheo nào nói như vầy: - Thưa các Trưởng lão, tôi ở tại thôn đó, tại thành đó, nghe từ Đức Phật và ghi nhớ, "Đây là pháp. Đây là tỳ-ni. Đây là lời Phật dạy."

Khi nghe Tỳ-kheo kia nói như vậy không được sinh hiềm nghi liền, cũng không được chê trách, mà nên thẩm định văn cú rồi, tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, kiểm xét pháp luật. Nếu sau khi nghe Tỳ- kheo kia nói, rồi tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, kiểm xét pháp luật, mà lời nói ấy không cùng với Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật tương ưng, trái ngược với pháp, thì nên nói với Tỳ-kheo kia: - Những gì Thầy nói chẳng phải như lời Phật dạy. Hoặc là Trưởng lão không thấu triệt được lời Phật dạy. Tại sao vậy? Tôi đã tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật, thì những lời đó không cùng Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật tương ưng, trái ngược với pháp. Trưởng lão đừng nên tụng tập, cũng chớ nên dạy Tỳ-kheo khác, mà nên xả bỏ.

Nếu sau khi nghe Tỳ-kheo kia nói, rồi tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa- la, tỳ-ni, pháp luật, mà lời nói đó tương ưng với Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật, thì nên nói với Tỳ-kheo kia: - Thưa Trưởng lão, những lời Ngài nói đúng với lời Phật dạy, Ngài đã thấu triệt được lời Phật dạy. Tại sao vậy? Tôi đã tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật, thì những lời ấy tương ưng, không trái ngược. Trưởng lão nên thiện trì tụng tập và dạy Tỳ-kheo khác, đừng khiến cho vong thất. Đây là quảng thuyết thứ nhất.

b. Nếu có Tỳ-kheo nào nói như vầy: - Thưa Trưởng lão, tôi ở tại thôn đó, thành đó, trong Tăng hòa hiệp, trước Thượng tọa, được nghe, "Đây là pháp. Đây là tỳ-ni. Đây là lời Phật dạy."

Khi nghe Tỳ-kheo kia nói như vậy không được sinh hiềm nghi liền, cũng không được chê trách, mà nên thẩm định văn cú rồi, tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, kiểm xét pháp luật. Nếu sau khi nghe Tỳ- kheo kia nói, rồi tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, kiểm xét pháp luật, mà lời nói ấy không cùng với Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật tương ưng, trái ngược với pháp, thì nên nói với Tỳ-kheo kia: - Những gì Thầy nói chẳng phải như lời Phật dạy. Chúng Tăng và Thượng tọa kia, không thấu triệt được lời Phật, Trưởng lão cũng như vậy. Tại sao? Tôi đã tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật, thì những lời đó không cùng Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật tương ưng, trái ngược với pháp. Trưởng lão đừng nên tụng tập, cũng chớ nên dạy Tỳ-kheo khác, mà nên xả bỏ.

Nếu sau khi nghe Tỳ-kheo kia nói, rồi tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa- la, tỳ-ni, pháp luật, mà lời nói đó tương ưng với Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật, thì nên nói với Tỳ-kheo kia: - Thưa Trưởng lão, những lời Ngài nói đúng với lời Phật dạy. Chúng Tăng và Thượng tọa kia cũng như Trưởng lão đã thấu triệt lời Đức Phật dạy. Tại sao vậy? Tôi đã tìm hiểu nghiên cứu Tu-đa-la, Tỳ-ni, pháp luật, thì những lời ấy tương ưng, không trái ngược. Trưởng lão nên thiện trì tụng tập và dạy Tỳ-kheo khác, đừng khiến cho vong thất.

Đây là điều quảng thuyết thứ hai.

(Tiếp theo, trường hợp thứ ba, ... nghe từ số đông Tỳ-kheo biết Pháp, Tỳ-ni, Ma-di ... cũng như vậy. Trường hợp thứ tư, ... nghe từ một Tỳ-kheo biết Pháp, Tỳ-ni, Ma di,... cũng như vậy). 456

Đó là bốn quảng thuyết.

Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe, tin ưa hoan hỷ thọ trì.

2. Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

Tăng có bốn hạng người đoán sự: 457 Hoặc có người ít nghe, không biết hổ thẹn. Hoặc có người nghe nhiều, không biết hổ thẹn. Hoặc có người ít nghe, biết hổ thẹn. Hoặc có người nghe nhiều, biết hổ thẹn.

a. Trong đây, Tỳ-kheo đoán sự ít nghe, không biết hổ thẹn, nếu có bàn luận đoán sự ở giữa Tăng, Tăng nên khắt khe quở trách, khiến cho hạng người không biết hổ thẹn đó, sau này không như vậy nữa.

b. Nếu người đoán sự nghe nhiều mà không có hổ thẹn kia có bàn luận đoán sự ở giữa Tăng, Tăng nên khắt khe quở trách, khiến cho người không biết hổ thẹn đó sau này không như vậy nữa.

c. Trong đây, Tỳ-kheo đoán sự có hổ thẹn mà ít nghe kia, nếu có bàn luận đoán sự ở giữa Tăng, Tăng không nên khắt khe quở trách mà nên yểm trợ khai thị, khiến cho vị biết hổ thẹn đó về sau có dự bàn luận đoán sự ở giữa Tăng.

d. Nếu Tỳ-kheo đoán sự nghe nhiều có hổ thẹn, có bàn luận đoán sự của họ ở giữa Tăng, Tăng không nên chê trách, mà sau khi nghe những gì vị đó nói rồi nên khen: - Thiện tai! Khiến cho vị có hổ thẹn đó sau này dự bàn luận đoán sự ở giữa Tăng.

3. Lại có bốn hạng Tỳ-kheo đoán sự: Hoặc không hổ thẹn và không thuộc kinh văn. Hoặc không hổ thẹn mà thuộc kinh văn. Hoặc có hổ thẹn mà không thuộc kinh văn. Hoặc có hổ thẹn lại thuộc kinh văn.

a. Hạng người không hổ thẹn lại không thuộc kinh văn có ba điều mất mát: Vị kia mất mát do không biết hổ thẹn; mất mát do đáng bị chê trách; mất mát do không thuộc kinh văn. Đó là ba điều mất mát của người đoán sự.

b. Người không hổ thẹn mà thuộc kinh văn có hai điều mất mát: mất mát do không biết hổ thẹn; mất mát do đáng bị chê trách. Vị kia không mất mát do không thuộc kinh văn. Đó là hai điều mất mát của người đoán sự.

c. Người có hổ thẹn mà không thuộc kinh văn có một điều mất mát: Vị kia mất mát do không thuộc kinh văn; không mất mát do không biết hổ thẹn; không mất mát do đáng bị chê trách. Đó là một điều mất mát của người đoán sự.

d. Người có hổ thẹn lại thuộc kinh văn thì không mất mát. Vị kia không mất mát do không biết hổ thẹn; không mất mát do đáng bị chê trách; không mất mát do không thuộc kinh văn. Đây là Tỳ-kheo đoán sự tối thắng đệ nhất không mất mát.

4. Phá giới, với bốn trường hợp cũng như vậy. Phá kiến, với bốn trường hợp cũng như vậy. Phá chánh mạng, với bốn trường hợp cũng như vậy. (Trong đây tại Kì-Liên có bốn Tỳ-kheo chia vật bốn phần như trong - Kiền độ phòng xá 458 không khác, nên không chép ra).

5. Đức Phật ở tại thành Vương-xá. Khi ấy, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên phải, đầu gối bên phải chấm đất, chắp tay bạch Phật:

- Bạch Đại đức, phá Tăng, cho đến mức nào gọi là phá Tăng? Ai phá hòa hợp Tăng?

Đức Phật bảo Ưu-ba-ly:

- Nếu có Tỳ-kheo nào, phạm mà nói không phạm; không phạm mà phạm; nhẹ mà nói nặng; nặng mà nói nhẹ. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với bốn việc này, tìm cầu bạn bè, hoặc khiến người tìm; ở trong giới mà biệt bộ bố-tát, yết-ma thuyết giới. Cho đến mức ấy, Tăng được gọi là phá (vỡ). Đó gọi là Tăng hòa hợp bị vỡ.

Ưu-ba-ly lại hỏi:

- Thế nào là hòa hợp Tăng? Tăng vỡ rồi, ai làm cho hòa hợp? Đức Phật bảo Ưu-ba-ly:

- Nếu có Tỳ-kheo nào, phạm nói là phạm; không phạm nói là không phạm; nhẹ nói là nhẹ; nặng nói là nặng. Tỳ-kheo kia, đối với bốn việc này, không tìm cầu bạn bè, không sai người tìm cầu, không biệt bộ yết-ma, bố-tát, thuyết giới. Như vậy gọi là Tăng hòa hợp. Đó gọi là Tăng vỡ rồi trở lại hòa hợp.

6. Đức Thế Tôn ở tại nước Xá-vệ. Khi ấy các Tỳ-kheo ở Xá-vệ tranh chấp lẫn nhau. A-ni-lâu-đà 459 có đệ tử tên là Bà-di, 460 một mình nói giữa Tăng, một mình tranh cãi. A-ni-lâu-đà ở trong chúng không nói một lời nào để dạy dỗ, quở trách.

Bấy giờ, A-nan đến chỗ Đức Thế Tôn, đầu mặt kính lễ sát chân, rồi đứng qua một bên. Đức Thế Tôn biết mà vẫn cố hỏi:

- Này A-nan, tranh sự đã dứt chưa? A-nan thưa:

- Tránh sự đâu có thể dứt được! Đệ tử của A-ni-lâu-đà ở trong chúng một mình nói, một mình tranh cãi mà A-ni-lâu-đà ở trong chúng không nói một lời nào để giáo giới, khiển trách.

Đức Phật bảo A nan:

- A-ni-lâu-đà có khi nào diệt được tránh sự này. Tránh sự này há không phải do Xá-lợi-phất, Mục-liên diệt?

Bấy giờ, Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Ác Tỳ-kheo có bốn pháp khi thấy Tăng bị vỡ thì hoan hỷ. Bốn pháp đó là gì?

a. Ác Tỳ-kheo ấy có ác pháp phá giới. Ác Tỳ-kheo kia khởi ý nghĩ như vầy: "Ta có ác pháp phá giới. Nếu Tỳ-kheo khác biết, tập chúng hòa hợp tác pháp diệt tẫn ta, ta có Tỳ-kheo khác trợ bạn." Đó là pháp thứ nhất, ác Tỳ-kheo thấy Tăng bị vỡ thì hoan hỷ.

b. Lại nữa, ác Tỳ-kheo sống tà mạng, nghĩ: "Ta sống tà mạng. Nếu Tỳ-kheo khác biết, tập chúng hòa hợp tác pháp diệt tẫn ta, ta có Tỳ-kheo khác trợ (1000a1) bạn." Đó là pháp thứ hai, ác Tỳ-kheo thấy Tăng bị vỡ thì hoan hỷ.

c. Lại nữa, ác Tỳ-kheo luôn luôn cầu lợi dưỡng cung kính, nghĩ: "Ta cầu lợi dưỡng cung kính. Nếu Tỳ-kheo khác biết, tập chúng hòa hợp Tăng diệt tẫn, thì ta có Tỳ-kheo khác trợ bạn." Đây là pháp thứ ba, ác Tỳ-kheo thấy Tăng bị vỡ thì hoan hỷ.

d. Lại nữa, ác Tỳ-kheo tà kiến, biên kiến, nghĩ: "Ta tà kiến, biên kiến, Nếu Tỳ-kheo khác biết, tập chúng hòa hợp tác pháp diệt tẫn ta, ta có Tỳ-kheo khác trợ bạn." Đó là pháp thứ tư, ác Tỳ-kheo thấy Tăng bị vỡ thì hoan hỷ.

7. Có bốn thứ tác pháp: trước tác phi pháp, sau tác phi pháp; trước tác phi pháp, sau tác như pháp; trước tác như pháp, sau tác phi pháp; trước tác như pháp, sau tác như pháp.

a. Thế nào là trước tác phi pháp sau tác phi pháp? Trước, sự việc được khơi dậy một cách phi pháp; vị ấy cần được giáo giới, khiển trách, nhưng không được giáo giới khiển trách, mà an trú; đáng bị diệt tẫn nhưng không bị diệt tẩn, mà an trú. Đó là trước tác phi pháp, sau tác phi pháp.

b. Thế nào là trước tác phi pháp, sau tác như pháp? Nếu có người tác sự phi pháp, trước sự việc được khơi dậy một cách phi pháp; vị ấy cần được giáo giới, khiển trách, thì đã được giáo giới khiển trách, mà an trú; đáng bị diệt tẩn thì đã bị diệt tẩn, mà an trú. Đó là, trước tác phi pháp, sau tác pháp.

c. Thế nào là trước tác pháp, sau tác phi pháp? Nếu Tỳ-kheo khơi dậy việc một cách như pháp, cần được giáo giới, khiển trách nhưng đã không được giáo giới, khiển trách, mà an trú; đáng bị diệt tẫn nhưng không bị diệt tẫn, mà an trú. Đó là, trước tác như pháp, sau tác phi pháp.

d. Thế nào là trước tác như pháp, sau tác như pháp? Nếu Tỳ-kheo, trước sự việc được như pháp khơi dậy, cần được giáo giới, khiển trách thì đã được giáo giới khiển trách; đang bị diệt tẫn thì đã bị diệt tẫn, rồi sau mới an trú. Đó là trước tác như pháp, sau tác như pháp.

8. Có bốn thứ cúng dường: một là ẩm thực, hai là y dược, ba là y phục, bốn là cho các thứ cần dùng.

9. Lại có bốn thứ lợi pháp: cầu xin phi pháp và cho phi pháp; cầu xin phi pháp và cho như pháp; cầu xin như pháp và cho phi pháp cho; cầu xin như pháp và cho như pháp.

a. Thế nào là cầu xin phi pháp và cho phi pháp? Hoặc có Tỳ-kheo quanh quẩn lai vãng, không hành theo pháp Sa-môn, thuyết phi pháp để tìm cầu lợi dưỡng một cách bất tịnh. Vị kia cầu lợi dưỡng một cách bất tịnh như vậy, và được cho với sự thiên vị: "Lấy cái này. Chớ lấy cái này. Lấy chừng đó. Chớ lấy chừng đó. Mang cái đó đến đây. Chớ mang cái đó đến đây. Mang chừng ấy đến. Chớ mang chừng ấy đến. Cho người này. Đừng cho người kia. Cho chừng ấy. Chớ cho chừng ấy. Người kia nên được cho. Người kia không nên được cho." Đó là tìm cầu lợi dưỡng phi pháp và cho phi pháp.

b. Thế nào là cầu xin phi pháp và cho như pháp? Hoặc có Tỳ-kheo quanh quẩn lai vãng, không hành theo pháp Sa-môn, thuyết phi pháp để tìm cầu lợi dưỡng một cách bất tịnh. Nhưng không được cho với sự thiên vị như trên. Đó là cầu xin phi pháp và cho như pháp.

c. Thế nào là cầu xin như pháp và cho phi pháp cho? Hoặc có Tỳ- kheo quanh quẩn lai vãng, hành theo pháp Sa-môn, không thuyết phi pháp để tìm cầu lợi dưỡng một cách bất tịnh. Nhưng được cho với sự thiên vị như trên. Đó là cầu xin như pháp và cho phi pháp cho.

d. Thế nào là cầu xin như pháp và cho như pháp? Hoặc có Tỳ- kheo quanh quẩn lai vãng, hành theo pháp Sa-môn, không thuyết phi pháp để tìm cầu lợi dưỡng một cách bất tịnh. Nhưng không được cho với sự thiên vị như trên. cầu xin như pháp và cho như pháp

10. Có bốn pháp không được truyền trao đại giới cho người: không biết tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học, không rộng tụng hai bộ giới. Có bốn pháp như vậy thì không được truyền thọ đại giới cho người.

Có bốn pháp nên cho người thọ đại giới: (Ngược lại với câu

trên).

11. Lại có bốn pháp không được truyền thọ đại giới cho người:

không biết tăng giới học, không biết tăng tâm học, tăng tuệ học, không quảng tụng tỳ-ni. Có bốn pháp như vậy không được truyền thọ đại giới cho người.

12. Lại có bốn pháp nên truyền thọ đại giới cho người (ngược lại với câu trên).

13. Lại có bốn pháp không được truyền thọ đại giới cho người: không biết tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học, tuy tụng tỳ-ni mà không thể quyết liễu. Có bốn pháp như vậy không được truyền thọ đại giới cho người.

14. Lại có bốn pháp nên truyền thọ đại giới cho người: (Ngược lại câu trên).

15. Lại có bốn pháp không được truyền thọ đại giới cho người: không thọ trì hai trăm năm mươi giới; không đa văn; nếu đệ tử có ác kiến không thể giáo hóa để đệ tử bỏ ác kiến, tu tập thiện kiến; không đủ mười tuổi (hạ). Có bốn pháp như vậy không được truyền thọ đại giới cho người.

16. Lại có bốn pháp nên truyền thọ đại giới cho người (Ngược lại câu trên).

17. Có bốn pháp gọi là trì luật: biết phạm, biết không phạm, biết nhẹ, biết nặng.

18. Lại có bốn pháp: biết phạm, biết không phạm, biết hữu dư, biết vô dư. 461

19. Lại có bốn pháp: biết phạm, biết không phạm, biết thô ác, biết không thô ác. 462

20. Lại có bốn pháp: biết tội có thể sám, biết tội không thể sám, biết sám hối thanh tịnh, biết sám hối không thanh tịnh.

21. Lại có bốn tránh sự: ngôn tránh, mích tránh, phạm tránh, sự tránh.

22. Có bốn sự sợ hãi phạm tội: 463

a. Có người đàn ông như vầy: tóc rủ, mặc áo đen, cầm con dao, đến giữa đám đông, nói như vầy: "Tôi đã tạo ra tội cực đại trọng ác, bị chém đầu, tùy theo sự vui lòng của mọi người tôi sẽ làm." Bấy giờ, mọi người liền bắt trói, đánh tiếng trống hung dữ, để báo hiệu sự chết, xướng lệnh dọc theo đường đi, dẫn ra khỏi cửa phía hữu, đến pháp trường để giết. Người trí thấy vậy, nói như sau: "Người này đã tạo tội ác cực trọng tử hình. Nay ta nên tự cảnh tỉnh và dạy người khác đừng tạo ra tội trọng ác tử hình như vậy." Cũng vậy Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni đối với pháp Ba-la-di sinh tâm sợ sệt, tâm niệm rằng, "Nếu chưa phạm Ba-la-di thì trọn đời không phạm. Nếu lỡ phạm thì hoàn toàn không có tâm che giấu, như pháp sám hối." Đây là sự sợ hãi phạm tội thứ nhất.

b. Có người đàn ông như vầy: tóc rủ, mặc áo đen, cầm gậy, đến giữa đám đông, nói như vầy: "Tôi làm điều ác bất thiện. Tùy theo sự vui lòng của mọi người tôi sẽ làm." Bấy giờ, đám đông người nọ liền đoạt lấy con dao, đánh và đuổi ra khỏi cửa phía hữu. Có người trí thấy bèn nói như vầy: "Đây là người làm tội ác. Nay ta nên tự cảnh tỉnh và dạy người khác đừng làm tội ác như vậy." Cũng vậy Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni đối với pháp tăng tàn sinh tâm sợ sệt, tâm niệm rằng, "Nếu chưa phạm tăng tàn thì trọn đời không phạm. Nếu lỡ phạm thì hoàn toàn không có tâm che giấu, như pháp sám hối." Đây là sự sợ hãi phạm tội thứ hai.

c. Có người đàn ông như vầy: tóc rủ, mặc áo đen, cầm con dao, đến giữa đám đông, nói như vầy: "Tôi đã tạo tội ác. Tùy theo sự vui lòng của mọi người tôi sẽ làm." Bấy giờ, mọi người liền đoạt lấy cây gậy, rồi đuổi ra khỏi cửa hữu. Người trí thấy vậy, nói như sau: ‘Người này đã tạo tội ác. Nay ta nên tự cảnh tỉnh và dạy người khác đừng tạo ra tội như vậy.’ Cũng vậy Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni đối với pháp Ba-dật-đề sinh tâm sợ sệt, tâm niệm rằng, "Nếu chưa phạm Ba-dật-đề thì trọn đời không phạm. Nếu lỡ phạm thì hoàn toàn không có tâm che giấu, như pháp sám hối." Đây là sự sợ hãi phạm tội thứ ba.

d. Có người đàn ông như vầy: tóc rủ, mặc áo đen, đến giữa đám đông, nói như vầy: "Tôi đã làm điều ác bất thiện. Tùy theo sự vui lòng của mọi người tôi sẽ làm." Bấy giờ, mọi người liền khiển trách, rồi đuổi ra khỏi cửa hữu. Người trí thấy vậy, nói như sau: "Người này đã tạo tội ác. Nay ta nên tự cảnh tỉnh và dạy người khác đừng tạo ra tội như vậy." Cũng vậy Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni đối với pháp ba-đề-đề-xá-ni sinh tâm sợ sệt, tâm niệm rằng, "Nếu chưa phạm ba-đề-đề-xá-ni thì trọn đời không phạm. Nếu lỡ phạm thì hoàn toàn không có tâm che giấu, như pháp sám hối." Đây là sự sợ hãi phạm tội thứ tư.

23. Có bốn hạng người phạm:

a. Nếu Tỳ-kheo phạm tội, Tỳ-kheo khác nói: "Thầy phạm tội, thấy không?" Vị kia nói: "Không thấy" Tỳ-kheo lại hỏi: "Này, Trưởng lão, nếu thấy tội nên sám hối" 464 Đây là người phạm thứ nhất.

b. Nếu Tỳ-kheo phạm tội, Tỳ-kheo khác nói: "Này Trưởng lão, thầy phạm tội, có thấy không?" Vị kia nói: "Không thấy." Tỳ-kheo lại nói: "Này Trưởng lão, nếu thấy tội nên sám hối giữa Tăng." 465 Đây là người phạm thứ hai.

c. Nếu Tỳ-kheo phạm tội, Tỳ-kheo khác nói: "Trưởng lão phạm tội, có thấy không?" Vị kia nói: "Không thấy" Tỳ-kheo lại nói: "Trưởng lão thấy tội hãy ở giữa Tăng này mà sám hối" 466 Đây là phạm nhân thứ ba.

d. Nếu Tỳ-kheo phạm tội, Tỳ-kheo khác nói: "Này Trưởng lão, thầy phạm tội, thấy không?" Vị kia nói: "Không thấy" Bấy giờ, Tăng nên hoàn toàn xả bỏ 467 và nói: "Tùy ý Thầy hãy đi. Muốn đi đâu, tùy ý. Nhưng chỗ Thầy đến, ở đó thầy cũng sẽ bị cử tội. Các vị kia đối với thầy sẽ bị tác cử, tác ức niệm, tác tự ngôn, ngăn A-nậu-bà-đà, ngăn thuyết giới, ngăn tự tứ" Như ông thầy luyện ngựa. Con ngựa dữ khó huấn luyện, thì kết hợp buộc chặt vào cọc và đánh đuổi. Tỳ-kheo này cũng như vậy, tất cả đều xả bỏ. Đây là phạm nhân thứ tư.

24. Đức Thế Tôn ở tại thành Vương xá, trong núi Kỳ-xà-quật. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên phải, đầu gối bên phải chấm đất, chấp tay bạch Phật:

- Vị Trưởng lão đối trước vị Tỳ-kheo-niên thiếu sám hối, bên trong có bao nhiêu pháp cần sám hối?

Đức Phật dạy:

- Bên trong có bốn pháp nên sám hối: để trống vai bên phải, cởi bỏ giày dép, quỳ gối chắp tay, nói tên tội phạm: "Tôi phạm tội như vậy. Nay đối trước Trưởng lão sám hối" Vị kia nên nói: "Thầy nên cải hối, sinh tâm yểm ly" Đáp: "Xin vâng!" Tỳ-kheo Thượng tọa đối với Tỳ- kheo hạ tọa có bốn pháp như vậy nên sám hối.

Có bốn Ba-la-đề-đề-xá-ni, nói như trên. Có bốn Ba-la-di nói như trên.

25. Có bốn yết-ma: phi pháp biệt chúng yết-ma, như pháp biệt chúng yết-ma, phi pháp hòa hợp chúng yết-ma, và như pháp hòa hợp yết-ma. Đó là bốn yết-ma. Ở đây, phi pháp biệt chúng yết-ma, không được làm. Phi pháp hòa hợp yết-ma, không được làm. Pháp biệt chúng yết-ma không được làm. Pháp hòa hợp yết-ma, nên làm. Đó là điều ta cho phép.

Phi pháp biệt chúng yết-ma, yết-ma không thành. Phi pháp hòa hợp yết ma, yết-ma không thành. Pháp biệt chúng yết-ma, yết-ma không thành. Pháp hòa hợp yết-ma, yết-ma thành tựu.

Phi pháp biệt chúng yết-ma, không đúng cách. Phi pháp hòa hợp yết-ma, không đúng cách. Pháp biệt chúng yết-ma, không đúng cách. Pháp hòa hợp yết-ma, đúng cách.

26. Có bốn cách bố-tát: ba lời bố-tát, thanh tịnh bố-tát, thuyết Ba-la-đề-mộc-xoa bố-tát, tự tứ bố-tát.

27. Có bốn vọng ngữ: vọng ngữ Ba-la-di, vọng ngữ tăng tàn, vọng ngữ Ba-dật-đề, vọng ngữ tỳ-ni a-tỳ-bà-la 468 vọng ngữ.

28. Có bốn chúng: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di.

29. Lại có bốn chúng: sát-lợi, Bà-la-môn, cư sĩ, Sa-môn.

30. Lại có bốn chúng: Tứ thiên vương, Đao lợi thiên, Ma, Phạm.

31. Lại có bốn chúng: ái, nhuế, bố, si.

32. Lại có bốn chúng: không ái, không nhuế, không bố, không si.

33. Có bốn hạng trí tuệ bình đoán sự-nhân: Có người thân không hiện ác mà khẩu hiện. Có người miệng không hiện ác mà thân hiện. Có người thân khẩu hiện ác. Có người thân khẩu không hiện ác.

a. Thế nào là thân không hiện ác mà khẩu hiện? Hoặc có người thân không hiện ác, mà miệng nói chỉ thị khiến phải cộng đồng kiến giải. 469 Đó là thân không hiện ác mà khẩu hiện.

b. Thế nào là miệng không hiện ác mà thân hiện? Có người thân hiện ác, mà miệng không chỉ thọ, không bắt cùng đồng kiến giải. Đó là miệng không hiện ác mà thân hiện.

c. Thế nào là thân không hiện ác, khẩu không hiện ác? Có người thân không hiện, miệng không chỉ thọ, không bắt cùng đồng kiến giải. Đó là thân miệng không hiện ác.

d. Thế nào là thân miệng hiện ác? Có người thân hiện ác, miệng nói chỉ thọ, bắt ép cùng đồng kiến giải. Đó là thân hiện ác, khẩu hiện ác. Đó là bốn hạng người bình đoán sự có trí.

34. Tỳ-kheo có bốn pháp tự tổn hại, có phạm, bị người có trí quở trách, mắc nhiều tội. Bốn pháp đó là gì? Có ái (thiên vị), có nhuế (thù hận), có bố (sợ hãi), có si (bất minh). Tỳ-kheo có bốn pháp như vậy, tự tổn hại, bị người có trí quở trách, mắc nhiều tội.

35. Tỳ-kheo có bốn pháp không tự tổn hại: (Ngược lại hạng mục trên).

36. Có bốn pháp hướng đến phi đạo: có ái, có nhuế, có bố, có si.

37. Có bốn pháp không hướng đến phi đạo: (Ngược lại câu trên).

38. Có bốn pháp không được sai làm người chia cháo. Chưa sai thì không được sai. Đã sai thì không được chia: có ái, có nhuế, có bố, có si.

39. Có bốn pháp nên sai làm người chia cháo: (ngược lại câu trên).

Chia tiểu thực, chia thức ăn khư-xà-ni, hoặc sai phó hội, trải ngọa cụ, chia y tắm mưa, chia y nhận được.

Sai Tỳ-kheo làm sứ, cho đến sai sa-di làm sứ cũng vậy.

40. Có bốn pháp đọa vào địa ngục như tên bắn (tức là sai các tri sự như trên). 470

41. Có bốn phi pháp ngăn thuyết giới, ngăn vô căn: phá giới, phá kiến, phá oai nghi, phá chánh mạng.

42. Có bốn như pháp ngăn thuyết giới, ngăn hữu căn: phá giới, phá kiến, phá oai nghi, phá chánh mạng. Đó là bốn như pháp ngăn thuyết giới.

43. Có bốn thanh tịnh: trì giới thanh tịnh, kiến thanh tịnh, oai nghi thanh tịnh, chánh mạng thanh tịnh. Đó là bốn thanh tịnh.

44. Có bốn pháp y chỉ: y phấn tảo, khất thực, nghỉ dưới gốc cây, thuốc hủ lạn. Đó là bốn pháp y chỉ.

45. Có bốn pháp tổn giảm: hoặc có trí có thể nhẫn, hoặc có trí có thể thân cận, hoặc có trí có thể giải, hoặc có trí có thể đoạn. Đó là bốn thứ tổn pháp. 471

46. Đức Thế Tôn ở tại Ba-la-nại. Bấy giờ, Ngài biết mà vẫn hỏi Tôn giả A nan:

- Trong khi mất mùa, lúa gạo khan hiếm, Ta từ mẫn vì các Tỳ- kheo nên cho phóng xả bốn việc: ngủ chung với thức ăn trong nội giới, nấu trong nội giới, tự mình nấu, tự nhận thức ăn. Nay các Tỳ-kheo vẫn cứ tiếp tục như vậy hay sao?

A nan bạch Phật:

- Các Tỳ-kheo vẫn tiếp tục. Đức Phật dạy:

- A nan, không được ăn như vậy. Nếu ăn, sẽ như pháp trị.

47. Đức Phật bảo Tôn giả A nan:

- Do khi lúa gạo khan hiếm, Ta thương các Tỳ-kheo nên cho phép: sáng sớm thọ tiểu thực từ người kia mang đến, như trái hồ đào v.v... và thức ăn có thể ăn trong nước. Những thứ như vậy vẫn tiếp tục ăn hay sao?

Tôn giả A nan trả lời:

- Vâng!

Đức Phật dạy:

- Không được ăn. Nếu ăn, sẽ như pháp trị.

48. Có bốn pháp tác yết-ma ha trách, phi pháp phi tỳ-ni yết-ma không thành, không đúng cách. Bốn pháp đó là gì? (1002a1) Vô căn phá giới, phá kiến, phá oai nghi, phá chánh mạng. Đó là bốn pháp.

49. Có bốn pháp tác yết-ma quở trách như pháp như tỳ-ni yết-ma thành tựu, đúng cách (ngược nghĩa với câu trên).

50. Có bốn đại tặc. 472 Những gì là bốn?

a. Hoặc có đại tặc sinh ý nghĩ như vầy: "Nếu có được trăm người, ngàn người để phá thành ấp đó." Một thời gian sau, tên giặc ấy có được trăm người, ngàn người phá thành ấp đó. Cũng vậy, ác Tỳ-kheo nghĩ như vầy: "Ở chỗ nào mà ta sẽ được một trăm nhân chúng, một ngàn nhân chúng để du hành tại thành ấp nào đó." Vào thời gian khác vị kia có được một trăm nhân chúng, một ngàn nhân chúng du hành nơi thành ấp kia. Đó là đại tặc thứ nhứt.

b. Lại nữa, có đại tặc chẳng phải tịnh hạnh tự nói là tịnh hạnh. Đó là hạng đại tặc thứ hai.

c. Lại nữa, có đại tặc vì miệng bụng, nên tuy không chân thật, chẳng phải mình có, mà đối giữa đại chúng cố ý vọng ngữ, tự xưng được pháp thượng nhân. Đó là hạng đại tặc thứ ba.

d. Lại có đại tặc xử dụng bông trái, rau lá của Tăng để tự nuôi sống. Đó là đại tặc thứ tư.

51. Có bốn tín pháp:

Nếu Tỳ-kheo ở nơi thành quách, thôn xóm, làm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Trong đây, nên tùy thuận giáo thọ cư sĩ khiến cho họ tin. Tỳ-kheo kia nói với Tỳ-kheo này: - Thầy ở nơi thành ấp, thôn xóm đó làm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp Sa-môn. Thầy nên trở lại giáo hóa cư sĩ kia. Nếu thầy không thể tùy thuận giáo hóa cư sĩ khiến cho họ tin thì Thầy không thể cư trú tại đây. Nếu Thầy có thể tùy thuận giáo hóa cư sĩ thì cho phép Thầy ở tại đây. Nếu không thể tùy thuận giáo hóa cư sĩ khiến cho họ tin thì các Tỳ-kheo không cùng Thầy đồng yết-ma, thuyết giới, tự tứ, chung đồng một chỗ ngồi, tiểu thực đại thực không theo thứ tự mà ngồi, cũng không đón tiếp, chắp tay lễ bái chào hỏi. Nếu Thầy có thể tùy thuận giáo hóa cư sĩ kia khiến cho họ tin thì các Tỳ-kheo sẽ cùng thầy đồng yết-ma, cho đến lễ bái hỏi chào. Đó là bốn tín pháp. Nếu là cư sĩ hay con cư sĩ cũng như vậy.

52. Có bốn phi Thánh pháp: cái không thấy nói thấy, cái không nghe nói nghe, cái không xúc nói xúc, cái không biết nói biết. 473 Đó là bốn phi Thánh pháp.

53. Có bốn Thánh pháp (ngược lại nghĩa câu trên).

54. Có bốn phi Thánh pháp: cái thấy nói không thấy, cái nghe nói không nghe, cái xúc nói không xúc, cái biết nói không biết. Đó là bốn phi Thánh pháp.

55. Có bốn Thánh pháp: (ngược lại nghĩa câu trên).

56. Có bốn lời xả giới: - Xả Phật, xả Pháp, xả Tăng, xả Hòa thượng. Đó là bốn lời xả giới.

Cũng vậy, - xả Phật, xả Pháp, xả Tăng, làm phần đầu, rồi thêm, cho đến - phi Sa-môn Thích tử. 474 Mỗi cụm bốn lời như vậy.

57. Vì bốn nghĩa lợi nên Đức Như Lai ra đời vì các Tỳ-kheo chế giới: nhiếp thủ đối với Tăng, cho đến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi cụm gồm bốn nghĩa như vậy. 475

58. Có bốn nghĩa lợi nên Đức Như Lai ra đời vì các Tỳ-kheo chế yết-ma ha trách; nhiếp thủ đối với Tăng, cho đến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi cụm gồm bốn bốn nghĩa như vậy. 476

Cho đến bảy diệt tránh cũng như vậy.

V. NĂM PHÁP

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở thành Vương-xá, bảo các Tỳ-kheo:

1. Có năm pháp không được trao đại giới cho người: 477 không giới, không định, không tuệ, không giải thoát tuệ, không tri kiến giải thoát. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

2. Lại có năm pháp nên trao đại giới cho người: (Ngược lại nghĩa câu trên).

3. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: tự mình không giới, không định, không tuệ, không giải thoát tuệ, không kiến giải thoát tuệ, cũng không thể dạy người khiến an trụ giới-định-tuệ, cho đến kiến giải thoát tuệ. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

4. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

5. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không tín, không tàm, không quý, giải đãi, quên nhiều. Có năm pháp như vậy, không được trao đại giới cho người.

6. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (Ngược lại nghĩa câu trên).

7. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết tăng giới, tăng tâm, tăng tuệ học, không biết bạch, không biết yết- ma. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

8. Có năm pháp nên trao đại giới cho người (tức ngược với nghĩa câu trên).

9. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết oai nghi giới, không biết tăng tịnh hạnh, 478 không biết Ba-la-đề- mộc-xoa giới, không biết bạch, không biết yết-ma. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

10. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

11. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết phạm, không biết phạm rồi sám hối, không biết phạm rồi sám hối thanh tịnh, không biết bạch, không biết yết-ma. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

12. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

13. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết có nạn pháp, không biết không nạn pháp, không biết bạch, không biết yết-ma, không đủ mười tuổi (hạ). Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

14. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

15. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thể dạy người tăng giới học, tăng tâm học, tăng tuệ học, không thể làm người nuôi bệnh, 479 cũng không thể nhờ người nuôi bệnh đến khi lành hoặc đến khi qua đời, hoặc không đủ mười tuổi (hạ). Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

16. Lại có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược nghĩa lại câu trên).

17. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thể dạy đệ tử tăng oai nghi giới, tăng tịnh hạnh, tăng Ba-la-đề-mộc-xoa giới, nếu đệ tử có ác kiến không thể phương tiện dạy khiến cho bỏ ác kiến trụ thiện kiến, hoặc không đủ mười tuổi (hạ). Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

18. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

19. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết phạm, không biết không phạm, không biết nhẹ, không biết nặng, không rộng tụng hai bộ tỳ-ni. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

20. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa trên).

21. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thọ trì đủ Ba-la-đề-mộc-xoa giới, không đa văn, không thể dạy đệ tử Tỳ-ni, A-tỳ- đàm, không đủ mười tuổi. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới.

22. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

23. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thọ trì đủ Ba-la-đề-mộc-xoa giới, không thể dạy đệ tử Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, nếu đệ tử có ác kiến không thể dạy khiến xả ác kiến trụ thiện kiến. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

24. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

25. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thể dạy đệ tử Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, nếu đệ tử có ác kiến không thể dạy khiến xả ác kiến trụ thiện kiến, nếu đệ tử không an lạc ở trú xứ này, không thể dời đến trú xứ khác an lạc, nếu đệ tử có sinh tâm nghi hối mà không thể khai giải đúng Phật Pháp. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

26. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

27. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: Không thể dạy đệ tử Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, nếu (1003a1) đệ tử có ác kiến không thể dạy khiến xả ác kiến trụ thiện kiến, nếu đệ tử không an lạc ở trú xứ này, không thể dời đến trú xứ khác an lạc, không đủ mười tuổi. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

28. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại nghĩa câu trên).

29. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết Ba-la-đề-mộc-xoa giới, cũng không thể thuyết giới, không biết bố- tát, không biết yết-ma bố-tát, không đủ mười tuổi. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

30. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại câu trên).

31. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không khéo biết phạm, không khéo biết sám hối phạm, không khéo nhập định, không khéo xuất định, không đủ mười tuổi. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

32. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại câu trên).

33. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không biết phạm, không biết không phạm, không biết nhẹ, không biết nặng, không đủ mười tuổi. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

34. Lại có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại câu trên).

35. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thọ trì đủ Ba-la-đề-mộc-xoa giới, không đa văn, không thể dạy đệ tử tăng giới học, không thể chăm sóc bệnh, không thể nhờ người chăm sóc bệnh đến khi lành hay qua đời, không rộng tụng hai bộ tỳ-ni. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

36. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại câu trên).

37. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thọ trì đủ Ba-la-đề-mộc-xoa giới, không đa văn, không thể dạy đệ tử tăng giới học, nếu đệ tử có ác kiến không thể dạy đệ tử xả bỏ ác kiến khiến trụ thiện kiến, không khéo tụng tỳ-ni. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

38. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược lại câu trên).

39. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thọ trì đủ Ba-la-đề-mộc-xoa giới, không đa văn, không thể dạy đệ tử tăng giới học, nếu đệ tử không an lạc ở trú xứ này, không thể di chuyển đến trú xứ khác an lạc, không kiên trụ tỳ-ni. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

40. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (trái với nghĩa câu trên).

41. Lại có năm pháp không được trao đại giới cho người: không thọ trì đủ hai trăm năm mươi giới, không đa văn, không thể dạy đệ tử tăng giới học; đệ tử có nghi, không thể như Phật pháp giải thích, không thể quyết đoán tránh sự. Có năm pháp như vậy không được trao đại giới cho người.

42. Có năm pháp nên trao đại giới cho người: (ngược với câu trên).

Cũng vậy tăng tâm, tăng tuệ, tăng oai nghi học, tăng tịnh hạnh

học, tăng Ba-la-đề-mộc-xoa học (cũng từng mỗi cụm gồm năm như trên).

Nếu Tỳ-kheo nào tự điều phục, không sợ hãi, có khả năng nói năng; tự mình có những việc này, thì cũng có thể dạy đệ tử. Người như vậy nên trao đại giới cho người, nên cho người y chỉ, nên nuôi sa-di, nên nhận Tăng sai giáo thọ Tỳ-kheo-ni; nếu đã sai thì nên giáo thọ.

43. Có năm hạng người không được thọ đại giới: tự nói phạm biên tội, phạm Tỳ-kheo-ni, hoặc tặc tâm thọ giới, phá nội ngoại đạo, huỳnh môn. 480 Người có năm pháp như vậy không được cho thọ đại giới.

44. Lại có năm hạng người không được cho thọ đại giới: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, phá Tăng, ác tâm làm thân Phật ra máu. 481 Có năm pháp như vậy không được cho thọ đại giới.

45. Có năm hạng huỳnh môn: sinh huỳnh môn, hình tàn huỳnh môn, thạch huỳnh môn, biến huỳnh môn, bán nguyệt hình môn. Đó là năm hạng huỳnh môn. 482

46. Có năm hạng bịnh nhân không được cho thọ đại giới: hủi, ung thư, hủi trắng, càn tiêu, điên cuồng. Năm hạng người có bệnh như vậy không được cho thọ đại giới.

47. Có năm hạng người thanh tịnh, không có nạn sự nên cho thọ đại giới: đàn ông, 483 không mắc nợ, chẳng phải tôi tớ, đủ hai mươi tuổi, cha mẹ cho phép. Năm hạng người thanh tịnh không có nạn sự như vậy nên cho thọ đại giới.

48. Có năm pháp (cách) cho người y chỉ: hoặc nói, - Được. Hoặc nói, - Chấp thuận. Hoặc nói, - Phải. Hoặc nói, - Ngươi hãy khéo tự tu hành. Hoặc nói, - Ngươi chứ buông lung. Đó là năm cách nói cho pháp y chỉ.

49. Có năm cách nói khi cho người y chỉ: Hoặc nói, - Lành thay. Hoặc nói, - Tốt. Hoặc nói, - Hãy đứng dậy. Hoặc nói, - Hãy đi. Hoặc nói, - Ta cho ngươi y chỉ. Đó là năm cách nói khi cho người y chỉ.

50. Có năm pháp không được sống không y chỉ: không giới, không định, không tuệ, không giải thoát tuệ, không kiến giải thoát tuệ. Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

51. Có năm pháp có thể sống không y chỉ: (ngược lại với năm câu trên).

52. Lại có năm pháp không nên sống không y chỉ: không giới lại không thể tự siêng tu học giới, không định, không tuệ, không giải thoát tuệ, không kiến giải thoát tuệ, lại không thể tự siêng tu giới-định-tuệ, giải thoát tuệ, kiến giải thoát tuệ. Có năm pháp như vậy không nên sống không y chỉ.

53. Có năm pháp có thể sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

55. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không thọ trì đủ hai trăm năm mươi giới, không đa văn, không thể tự học Tỳ-ni, A tỳ đàm, nếu tâm sinh ác kiến không thể khai giải khiến tu tập thiện kiến. Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

56. Có năm pháp có thể sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

57. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không thọ trì đủ hai trăm năm mươi giới, không đa văn, không thể học Tỳ-ni, A tỳ đàm, không đủ năm tuổi (hạ). Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

58. Có năm pháp nên sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

59.Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không thể tự học Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, ác kiến sinh không thể xả để trụ thiện kiến, nếu không an lạc sống nơi trú xứ này không thể đi đến chỗ khác an lạc, tâm có sinh nghi hối không thể như pháp khai giải. Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

60. Có năm pháp được sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

61. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không thể tự siêng năng tu giới, tăng tâm, tăng tuệ học, có bệnh không thể tự điều dưỡng, cũng không thể khiến người khác nuôi bệnh mình, không đủ năm tuổi. Đó là năm pháp không được sống không y chỉ.

62. Có năm pháp được sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

63. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không tự siêng năng tu oai nghi giới, không thể tăng tịnh hạnh, 484 tăng Ba-la-đề-mộc- xoa giới, có ác kiến không thể xả để trụ thiện kiến, không đủ năm tuổi. Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

64. Có năm pháp được sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

65. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không biết tránh sự, không biết tránh sự khởi, không biết tránh sự diệt, không biết hướng đến tránh sự diệt, 485 không đủ năm tuổi. Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

66. Có năm pháp được sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

67. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không biết phạm, không biết sám hối, không khéo vào định, không khéo xuất định, không đủ năm tuổi. Có năm pháp như vậy không được sống không y chỉ.

68. Có năm pháp được sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

69. Lại có năm pháp không được sống không y chỉ: không biết phạm, không biết không phạm, không biết nhẹ, không biết nặng, không rộng tụng hai bộ tỳ-ni. Có năm pháp như vậy không được không y chỉ mà trụ.

70. Có năm pháp được sống không y chỉ: (ngược lại câu trên).

71. Lại có năm pháp mất y chỉ: hoặc bị đuổi ra, 486 hoặc bỏ đi, 487 hoặc thôi tu, hoặc thôi không cho y chỉ, 488 hoặc đến trên giới trường. Có năm pháp như vậy mất y chỉ.

72. Lại có năm pháp mất y chỉ: hoặc chết, hoặc bỏ đi, hoặc thôi tu, hoặc thôi không cho y chỉ, hoặc năm tuổi hay quá năm tuổi (hạ). Có năm pháp như vậy mất y chỉ.

73. Lại có năm pháp mất y chỉ: hoặc chết, hoặc đi, hoặc thôi tu, hoặc không cho y chỉ, hoặc gặp Hòa thượng cũ. Có năm pháp như vậy mất y chỉ.

74. Lại có năm pháp mất y chỉ: hoặc chết, hoặc đi, hoặc thôi tu, hoặc thôi không cho y chỉ, hoặc Hoà thượng A-xà-lê qua đời. Có năm pháp như vậy mất y chỉ.

75. Lại có năm pháp mất y chỉ: hoặc chết, hoặc đi, hoặc thôi tu, hoặc không cho y chỉ, hoặc Hòa thượng A-xà-lê thôi tu. Có năm pháp như vậy mất y chỉ.

76. Lại có năm pháp mất y chỉ: hoặc chết, hoặc đi, hoặc thôi tu, hoặc thôi không cho y chỉ, hoặc trở lại theo Hòa thượng cũ. Có năm pháp như vậy mất y chỉ.

77. Có năm pháp phải xua đuổi đệ tử: hoặc Hòa thượng nói với đệ tử: - Nay tôi đuổi ông đi, - Ông không được vào phòng tôi, - Ông không được giúp việc cho tôi, - Ông đừng đến chỗ tôi, - Tôi không nói với ông. Đây là năm pháp Hòa thượng xua đuổi đệ tử.

78. A-xà-lê có năm pháp xua đuổi đệ tử: 489 - Nay tôi đuổi ông đi,

- Ông không được vào phòng tôi, - Ông không được giúp việc cho tôi,

- Ông đừng đến chỗ tôi, - Tôi không nói với ông. Đây là năm pháp A- xà-lê xua đuổi đệ tử.

79. Đệ tử có năm pháp bị Hòa thượng A-xà-lê xua đuổi: không tàm, không quí, không thể dạy bảo, chẳng phải oai nghi, không cung kính. Đệ tử có năm pháp như vậy bị Hòa thượng A-xà-lê xua đuổi.

80. Lại có năm pháp: không tàm, không quý, không thể dạy bảo, gần ác tri thức, thường đến nhà dâm nữ. 490 Có năm pháp như vậy bị Hòa thượng A-xà-lê xua đuổi. (cũng như vậy, ưa đến nhà phụ nữ, 491 nhà phụ nữ chưa chồng, nhà huỳnh môn, chỗ Tỳ-kheo-ni, chỗ thức-xoa-ma-na, chỗ sa-di-ni, chỗ người bắt rùa trạnh. 492 Mỗi bốn sự như mục trên, thêm một trong các sự này, thành mỗi cụm năm pháp).

81. Có năm cách dữ dục: Nói, - Tôi gởi dục nơi Thầy, - Nhờ vì tôi thuyết dục, ra dấu bằng thân, miệng nói, ra dấu bằng thân cùng miệng nói. Đó là năm thứ dữ dục.

82. Có năm trường hợp mất dục: Tỳ-kheo nhận dục qua đời, hoặc thôi tu, hoặc nhập chúng ngoại đạo, hoặc nhập Tăng bộ khác, 493 hoặc đến trên giới trường sau khi tướng bình minh đã xuất hiện. 494 Đó là năm thứ mất dữ dục.

83. Có năm thứ gởi thanh tịnh và gởi tự tứ (cũng như trên, nếu mất cũng như trên).

84. Đức Như Lai ra đời thấy những sai lầm của các Tỳ-kheo nên vì năm lợi nghĩa mà chế pháp ngọa cụ: không khiến gió thổi, nước mưa thấm ướt, nắng xém, bụi đất, không khiến chim quạ làm bẩn. Đó là năm.

85. Hòa thượng có năm phi pháp thì đệ tử nên sám hối rồi bỏ đi. Nên thưa với Hòa thượng: - Con có như pháp hay không, Hòa thượng không biết. Con không như pháp, Hòa thượng cũng không biết. Con phạm giới mà Hòa thượng bỏ bê, không dạy, không quở trách. Phạm cũng không biết. Phạm mà sám hối cũng không biết. Hòa thượng có năm pháp như vậy, đệ tử nên sám hối mà xin đi.

86. Tỳ-ni có năm sự 495 trả lời: tựa, chế, trùng chế, Tu-đa-la, tùy thuận tu-đa-la. 496 Đó là năm.

87. Lại có năm pháp gọi là trì luật: biết phạm, biết không phạm, biết nhẹ, biết nặng, rộng tụng hai bộ giới. Đó là năm.

88. Lại có năm pháp: biết phạm, biết không phạm, biết nhẹ, biết nặng, rộng tụng tỳ-ni. Đó là năm.

89. Lại có năm pháp: biết phạm, biết không phạm, biết nhẹ, biết nặng, an trụ tỳ-ni mà không động. Đó là năm.

90. Lại có năm pháp: biết phạm, biết không phạm, biết nhẹ, biết nặng, tránh sự khởi khéo hay diệt trừ. Đó là năm.

91. Có năm hạng trì luật: tụng thuộc tựa giới, bốn sự, mười ba sự, hai bất định, rộng tụng ba mươi sự. Đó là hạng trì luật thứ nhất. Nếu tụng thuộc tựa giới, bốn sự, mười ba sự, hai bất định, rộng tụng ba mươi sự, rộng tụng chín mươi sự. Là hạng trì luật thứ hai. Nếu rộng tụng giới tỳ-ni là hạng trì luật thứ ba. Nếu rộng tụng hai bộ giới tỳ-ni là hạng trì luật thứ tư. Nếu tụng toàn bộ tỳ-ni là hạng trì luật thứ năm. Ở đây xuân, thu, và đông nên y theo bốn hạng trì luật đầu, nếu không y vào đó để sống thì phạm Đột-kiết-la. Hạ an cư nên y vào hạng trì luật thứ năm. Không y vào đó để sống thì phạm Ba-dật-đề.

92. Người trì luật có năm công đức: giới phẩm kiên cố, khéo thắng các oán địch, giữa đại chúng quyết đoán không sợ, có nghi hối có thể khai giải, khéo trì tỳ-ni khiến chánh pháp tồn tại lâu dài. Đó là năm.

93. Có năm thứ tâm giặc: tâm hắc ám, tâm tà vạy, tâm khúc lệ, tâm bất thiện, tâm thường muốn lấy trộm vật của người. Đó là năm.

94. Lại có năm hạng giặc: cương quyết mà lấy, đe dọa lấy, gởi vật lấy, thấy bèn lấy, ỷ thác lấy. 497 Đó là năm.

95. Lại có năm hạng: đồng nghiệp với người tội, chỉ dẫn người làm giặc cướp, dò xét chỗ để tài vật cho cướp, giữ vật cho giặc cướp, canh chừng cho giặc cướp. Đó là năm.

96. Lại có năm loại phạm: 498 Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Ba- dật-đề, Ba-la-đề-đề-xá-ni, Đột-kiết-la. Đó là năm. Cũng gọi là năm loại chế giới, cũng gọi là năm tụ phạm. 499

97. Nếu không biết, không thấy năm loại phạm này, Ta nói người đó ngu si: Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Ba-dật-đề, Ba-la-đề-đề-xá-ni, Đột-kiết-la. Đó là năm loại phạm.

Năm loại chế giới cũng như vậy. Năm tụ phạm cũng như vậy.

98. Nếu không biết, không thấy năm phạm, Ba-la-di, Tăng-già- bà-thi-sa, Ba-dật-đề, Ba-la-đề-đề-xá-ni, Đột-kiết-la, Tăng nên trao cho pháp yết-ma quở trách.

Năm loại chế giới cũng như vậy. Năm phạm tụ cũng như vậy.

99. Lại có năm loại phạm: hoặc có phạm tự tâm niệm sám hối, 500 hoặc có phạm tiểu tội đến người khác sám hối, 501 hoặc có phạm trung tội đến người khác sám hối, 502 hoặc có phạm không thể sám hối. 503

97. Có năm pháp, Tăng nên trao cho yết-ma quở trách: phá giới, phá kiến, phá oai nghi, hoặc hủy báng Phật và Pháp. Đó là năm.

100. Lại có năm pháp: phá giới, phá kiến, phá oai nghi, hủy báng Phật và Tăng. Đó là năm.

101. Lại có năm: phá giới, phá kiến, phá oai nghi, hủy báng Pháp và Tăng. Đó là năm pháp nên trao cho yết-ma ha trách. Yết-ma tẫn, yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, yết-ma cử tội cũng như vậy.

102. Có năm pháp tác yết-ma ha trách phi pháp, phi tỳ-ni, yết-ma không thành, không đúng cách. Năm pháp là: không tác cử, không tác ức niệm, không tác tự ngôn, phi pháp, biệt chúng. Đó là năm.

103. Lại có năm pháp: không phạm, phạm không thể sám, phạm đã sám, phi pháp, biệt chúng. Đó là năm pháp yết-ma không thành, không đúng cách.

104. Lại có năm pháp yết-ma như pháp thành tựu, đúng cách: (ngược lại câu trên).

105. Người bị yết-ma ha trách có năm việc không được làm (như trong Kiền độ Ha trách 504 đã nói).

106. Người bị cử có năm pháp không được cho giải yết-ma: mạ báng Tỳ-kheo; phương tiện làm cho Tỳ-kheo khác tổn giảm, mất lợi ích; (làm cho Tỳ-kheo khác) mất chỗ ở; trong nội giới hay ngoại giới nhận thiện Tỳ-kheo lễ bái cúng dường; ở chỗ không có Tỳ-kheo. Tỳ- kheo có năm pháp như vậy không được cho giải yết-ma bị cử.

107. Lại có năm pháp nên cho giải yết-ma bị cử. (ngược với câu trên).

108. Nếu Tỳ-kheo bị yết-ma cử tôi vì không thấy tội nên bằng năm sự mà tự quán sát: - Nếu ta không thấy tội thì các Tỳ-kheo không cùng ta yết-ma, thuyết giới, tự tứ, đồng phòng ngủ; không cùng đồng một chỗ ngồi; tiểu thực đại thực, không tùy theo thứ tự lớn nhỏ; không chắp tay lễ bái cung kính hỏi chào. Đây là người bị yết-ma bất kiến tội cử, dùng năm việc này để quán sát.

Yết-ma không sám hối, yết-ma cử tội ác kiến không xả, cũng như vậy. Tác yết-ma cử tội bất kiến đối với người khác cũng phải bằng vào năm này để quán sát.

Yết-ma không sám hối, cử tội không xả ác kiến, cũng như vậy.

109. Tỳ-kheo có năm pháp, Tăng không nên tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: không hiếu với cha, với mẹ; không kính Sa-môn; Bà-la-môn; không khéo nhận lời nói. 505 Có năm pháp như vậy không được tác yết-ma ngăn không đến nhà bạch y.

110. Có năm pháp nên tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: (ngược lại câu trên).

111. Lại có năm pháp nên cho tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: ưa mạ báng bạch y; phương tiện làm cho bạch y tổn giảm, mất lợi ích; làm cho (bạch y) không có chỗ ở; gây mâu thuẫn giữa bạch y. 506 Đó là năm pháp.

112. Lại có năm pháp, trước mặt bạch y mà hủy báng Phật, Pháp, Tăng, mạ bạch y, làm nghiệp thấp hèn, hoặc dối gạt bạch y. Đó là năm pháp.

113. Tỳ-kheo có năm pháp khiến cho bạch y không tin: (như trường hợp - gây mâu thuẫn giữa bạch y trên).

114. Tỳ-kheo lại có năm pháp khiến bạch y không tin (như trường hợp - dối gạt bạch y trên).

115. Đối với bạch y có năm pháp, Tăng không được tác yết-ma úp bát: bất hiếu với cha, với mẹ, không kính Sa-môn, Bà-la-môn, không kính thờ Tỳ-kheo. Đó là năm.

116. Với bạch y có năm pháp, Tăng nên cho tác yết-ma úp bát: (ngược với câu trên).

117. Có năm pháp, Tăng nên cho tác úp bát: mạ báng Tỳ-kheo, làm Tỳ-kheo tổn giảm, làm mất lợi ích, làm cho không có trú xứ, đấu loạn Tỳ-kheo. Đó là năm.

118. Lại có năm pháp: đối trước Tỳ-kheo mà hủy báng Phật, Pháp, Tăng, dùng vô căn bất tịnh hạnh vu khống Tỳ-kheo, phạm Tỳ-kheo-ni. Đó là năm.

119. Có năm trường hợp chê bai mà phạm Ba-dật-đề: không vì nghĩa, không vì pháp, không vì tỳ-ni, không vì giáo thọ, không vì thân hậu. Có năm trường hợp chê bai như vậy phạm Ba-dật-đề.

120. Lại có năm pháp chê bai không phạm Ba-dật-đề. (ngược với câu trên).

121. Nếu Tỳ-kheo nào không được Tăng không sai mà, bằng năm sự, 507 kể tội Tỳ-kheo khác với người chưa thọ đại giới, phạm Ba-dật-đề. Năm sự đó là: nói tên tuổi, dòng họ, tướng mạo, y phục, phòng xá. Đó là năm việc.

122. Có năm đối tượng hành dâm phạm Ba-la-di: phụ nữ, đồng nữ, hai căn, huỳnh môn, nam tử. Đó là năm.

123. Có năm trường hợp ăn trộm phạm Ba-la-di: tự mình lấy, chỉ thị lấy, sai phái đi lấy, trọng vật, dời khỏi vị trí. Đó là năm.

124. Lại có năm việc: với ý tưởng vật không phải sở hữu của mình, không tạm lấy, không do thân tình mà lấy, trọng vật, dời khỏi chỗ cũ. Đó là năm.

125. Lại có năm: của người, có ý tưởng là của người, trọng vật, với tâm trộm, dời khỏi chỗ cũ. Đó là năm.

126. Người chết có năm điều bất hảo: 1. bất tịnh, 2. hôi thối, 3. ghê sợ, 4. khiến người ghê sợ nên ác quỷ được cơ hội, 5. trú xứ cho ác thú, phi nhân. Đó là năm.

Người phạm giới có năm sự thiệt hại: có thân, khẩu, ý nghiệp bất tịnh. Như sự bất tịnh của tử thi kia, Ta nói người này cũng như vậy. Hoặc có thân, khẩu, ý nghiệp bất tịnh, tiếng xấu đồn khắp. Như tử thi kia, hôi thối từ đó tiết ra, Ta nói người này cũng như vậy. Người kia có thân, khẩu, ý nghiệp bất tịnh, các thiện Tỳ-kheo sợ tránh. Như tử thi kia khiến người ghê sợ, Ta nói người này cũng như vậy. Có thân khẩu ý nghiệp bất tịnh, khiến các thiện Tỳ-kheo thấy sinh ác tâm nói: - Sao ta lại thấy người ác như vầy? Như người thấy tử thi sinh ghê sợ, khiến cho ác quỷ có cơ hội. Ta thấy người này cũng như vậy. Có thân khẩu ý nghiệp bất tịnh ở chung cùng người bất tịnh. Như chỗ tử thi kia có ác thú, phi nhân cùng ở, Ta thấy người kia cũng như vậy. Đó là năm điều mất mát của người phạm giới như tử thi kia.

127. Người không nhẫn nhục có năm thiệt hại: 1. Hung ác bất nhẫn, 2. Sau sinh hối hận, 3. Nhiều người không ưa, 4. Tiếng xấu đồn khắp, 5. Chết đọa ác đạo. Đó là năm.

128. Người hay nhẫn nhục có năm công đức: (ngược lại câu trên).

129. Sưởi lửa có năm điều mất mát: 1. khiến cho người không nhan sắc, 2. Không có sức khỏe, 3. Khiến cho con mắt mờ, 4. Khiến nhiều người tập hợp làm ồn, 5. Nói nhiều việc đời. Đó là năm.

130. Thường tới lui nhà bạch y, Tỳ-kheo có năm điều mất mát: 1. Không dặn Tỳ-kheo bèn vào thôn xóm, 2. Ngồi trong chỗ nam nữ có dục ý, 3. Ngồi một mình, 4. Ngồi chỗ khuất, chỗ kín, 5. Không có trí nam tử mà nói pháp cho người nữ quá năm, sáu lời. 508 Đó là năm.

131. Lại có năm: 1. Thường gặp nữ nhân, 2. Đã gặp nhau thì gần gũi nhau, 3. Chuyển thành thân tình, 4. Đã thân tình rồi dục ý sinh, 5. Đã có dục ý, hoặc phạm tử tội, hay gần tử tội. Đó là năm.

132. Ngủ với tâm tán loạn có năm điều thiệt hại: thấy ác mộng, chư thiên không vệ hộ, tâm không nghĩ đến pháp, không buộc ý nơi ánh sáng, xuất bất tịnh. Đó là năm.

133. Ngủ với tâm không tán loạn có năm công đức: (ngược với câu trên).

134. Uống rượu có năm điều mất mát: không nhan sắc, cơ thể không sức lực, mắt mờ, ưa hiện tướng sân, mất của cải. Đó là năm.

135. Lại có năm việc: sinh thân bệnh, ưa đấu tranh, tiếng xấu đồn khắp, trí tuệ kém dần, chết đọa ác đạo. Đó là năm.

136. Phá giới có năm điều mất mát: tự hại, bị người trí quở trách, có tiếng xấu đồn khắp, khi gần chết hối hận, chết đọa ác đạo. Đó là năm.

137. Trì giới có năm công đức: (ngược với câu trên).

138. Lại có năm việc: vật mà trước chưa được thì không được; đã được thì không giữ nỗi; hoặc ở tại giữa bất cứ đám đông nào, hoặc chúng sát-lợi, chúng Bà-la-môn, chúng cư sĩ, chúng Tỳ-kheo, trong đó đều có sự hổ thẹn; trong phạm vi vô số do tuần Sa-môn Bà-la-môn xưng nói cái ác kia; người ác phá giới chết đọa đường dữ. Đó là năm.

139. Trì giới có năm công đức: (ngược với câu trên).

140. Không xỉa răng có năm điều thiệt hại: miệng hôi thúi, không khéo phân biệt mùi vị, nhiệt ấm không tiêu, không dẫn thực, mắt không sáng. Đó là năm.

141. Xỉa răng có năm điều tốt. (trái với câu trên).

142. Ăn cháo có năm điều tốt: trừ đói, giải khát, tiêu thức ăn qua đêm, đại tiểu tiện thông lợi, trừ phong. Đó là năm.

143. Kinh hành có năm điều tốt: có thể đi xa, có thể tư duy, ít bệnh, tiêu thực, đắc định và an trú lâu.

144. Có năm thức ăn: cơm, lương khô, bách bột, (1006a1) thịt và cá. 509

145. Có năm thứ muối: muối xanh, muối đen, muối tỳ-trà, muối lam-bà, muối chi-đô-tỳ. 510 Đó là năm.

146. Lại có năm thứ muối: muối đất, muối tro, muối đỏ, muối đá, muối biển. Đó là năm.

147. Thức ăn khư-xà-ni, có năm trường hợp không được ăn: phi thời, bất tịnh, không cho, không thọ, không tác pháp dư thực. Đó là năm.

Có năm việc nên ăn (ngược với câu trên).

148. Có năm thứ thọ thực: thân trao thân thọ, y trao y thọ, khủy tay trao khủy tay thọ, đồ trao đồ thọ, khi có nhân duyên để dưới đất thọ. Đó là năm.

149. Lại có năm: thân trao thân thọ, hoặc thân trao vật thọ, hoặc vật trao thân thọ, hoặc vật trao vật thọ, hoặc từ xa quăng rơi vào trong tay. Đó là năm.

150. Có năm thứ quả được tác: 511 tác tịnh bởi lửa, tác tịnh bởi dao, tác tịnh bởi mụt nhọt, tác tịnh bởi chim cắn, tác tịnh bởi loại hột trỉa không mọc. Đó là năm.

151. Lại có năm: bóc ít vỏ, bóc hết vỏ, ung thối, bị dập vỡ, bướu. Đó là năm.

152. Có năm thứ mỡ: mỡ gấu, mỡ cá, mỡ lừa, mỡ chó, mỡ cá sấu. 512 Đó là năm.

153. Có năm thứ da không được dùng: da sư tử, da cọp, da báo, da rái cái, da chồn mèo. Đó là năm.

154. Lại có năm thứ da: da người, da độc trùng, da chó, da cẩm văn trùng, da cáo đồng. Đó là năm.

155. Có năm loại da không được chứa: da voi, da ngựa, da lạc đà, da bò, da lừa. Đó là năm.

156. Lại có năm: da linh dương, da dê trắng, da hươu, da báo, da y-sư. Đó là năm.

157. Có năm loại thịt không được ăn: thịt voi, thịt ngựa, thịt người, thịt báo, thịt thú độc trùng. Đó là năm.

158. Lại có năm: thịt sư tử, thịt cọp, thịt báo, thịt gấu, thịt bò. Đó là năm.

159. Có năm cách thuyết giới: Nói bài tựa rồi, nên bạch Tăng:

- Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Hoặc nói bài tựa, nói bốn Ba-la-di rồi nên bạch Tăng: - Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Hoặc nói bài tựa, nói bốn Ba-la-di, nói mười ba tăng tàn rồi nên bạch Tăng: - Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Hoặc nói bài tựa, bốn Ba-la-di, tăng tàn, hai bất định rồi nên bạch Tăng: - Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Hay là tụng đầy đủ. Đó là năm.

160. Lại có năm: Nói bài tựa, bốn Ba-la-di rồi nên bạch Tăng:

- Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Nói bài tựa, bốn Ba-la-di, tăng tàn rồi nên bạch Tăng: - Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Nói bài tựa, bốn Ba-la-di, tăng tàn, hai bất định rồi bạch Tăng: - Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Nói bài tựa, bốn Ba-la-di, tăng tàn, hai bất định, ba mươi Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề rồi bạch Tăng: - Ngoài ra, như Tăng thường nghe. Hay nói đầy đủ. Đó là năm.

161. Lại có năm: Nói bài tựa, bốn Ba-la-di, tăng tàn rồi bạch Tăng: - Ngoài ra như Tăng thường nghe. Cũng vậy, mỗi mỗi đều bạch Tăng, cho đến Ba-dật-đề. Hay nói đầy đủ. Đó là năm.

162. Có năm pháp không được sai làm người chia cháo, nếu đã sai không được chia. (Như trong Kiền độ Phòng xá 513 đã nói).

163. Do năm nhân duyên thọ công đức y: được chứa trường y, lìa y ngủ, ăn biệt chúng, lần lượt ăn, không dặn được vào thôn. Có năm nhân duyên này thọ công đức y.

164. Thọ công đức y rồi được năm việc (ngược với câu trên.) 514

165. Có năm nhân duyên gởi tăng-già-lê: mất an ninh, nguy cơ mất an ninh, trời mưa, nghi sẽ mưa, kinh dinh may tăng-già-lê hoặc giặt nhuộm hoặc cất dấu kỹ. Đó là năm nhân duyên để gởi Tăng-già-lê.

166. Có năm nhân duyên gởi y tắm mưa: nhận thọ thực ngoài giới, lội nước, bệnh, ăn no rồi, kinh dinh may y tắm mưa, hoặc giặt nhuộm hoặc cất dấu kỹ. Do năm nhân duyên này gởi y tắm mưa.

167. Hạ an cư rồi nên làm năm việc: tự tứ, giải giới, kết giới lại, thọ y công đức, chia ngọa cụ. Đó là năm.

168. Tỳ-kheo có năm pháp không được coi là thân hậu: ưa đấu tranh, nhiều tác nghiệp, 515 tranh chấp với Tỳ-kheo hơn mình giữa đại chúng, ưa đi du hành không chấm dứt, không vì người nói pháp chỉ cho người biết việc thiện việc ác. Đó là năm.

169. Có năm pháp nên làm cho thân tình: (ngược với câu trên).

170. Có năm pháp nên sai giáo thọ Tỳ-kheo-ni: thọ trì đầy đủ Ba- la-đề-mộc-xoa giới, đa văn, khéo sử dụng ngôn ngữ, luận nói rõ ràng khiến người nghe hiểu được, không vì Phật xuất gia mà phạm trọng tội, hai mươi tuổi hay hơn. Đó là năm.

171. Có năm pháp khiến chánh pháp mau diệt:

a. Có Tỳ-kheo không lắng nghe thọ tụng, ưa quên nhầm, văn không đầy đủ mà đem dạy người khác, văn đã không đầy đủ mà nghĩa lại thiếu. Đó là điều thứ nhất làm cho chánh pháp mau tiêu diệt.

b. Lại nữa, có Tỳ-kheo là bậc thắng nhân thượng tọa ở trong Tăng, cả nước tôn trọng, mà phần nhiều không trì giới, chỉ tu các pháp bất thiện, phóng xả giới hành, không siêng năng tinh tấn để đắc điều chưa sở đắc, nhập điều chưa sở nhập, chứng điều chưa được chứng. Tỳ-kheo- niên thiếu hậu sinh bắt chước tập theo hạnh đó, phá giới nhiều, tu pháp bất thiện, phóng xả giới hành, không siêng năng tinh tấn để đắc điều chưa sở đắc, nhập điều chưa sở nhập, chứng điều chưa được chứng. Đó là điều thứ hai làm cho chánh pháp mau tiêu diệt.

c. Lại nữa, có Tỳ-kheo đa văn trì Pháp, trì Luật, trì Ma-di, nhưng không đem sự hiểu biết của mình dạy cho Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà- tắc, Ưu-bà-di, bèn qua đời. Vị kia đã qua đời khiến chánh pháp đoạn diệt. Đó là điều thứ ba khiến chánh pháp mau diệt.

d. Lại nữa, có Tỳ-kheo khó có thể giáo thọ, không công nhận lời hay, không thể nhẫn nhục, các thiện Tỳ-kheo liền xả trí. Đó là điều thứ bốn khiến chánh pháp mau tiêu diệt.

e. Lại nữa, có Tỳ-kheo ưa đấu tranh, mạ lị nhau, hơn thua với nhau, tuôn ra lời như đao kiếm, xoi bói tốt xấu nhau. Đó là điều thứ năm khiến chánh pháp mau tiêu diệt.

172. Lại có năm pháp khiến chánh pháp tồn tại lâu dài (ngược với câu trên).

173. Tỳ-kheo có năm pháp không được làm bạn đồng hành: ưa đi trước quá xa; ưa đi sau xa; ưa nhại theo lời nói của đoán nhân; không phân biệt thiện, ác ngữ; thiện ngữ không khen, khen ác ngữ; được của lợi như pháp không vì người kia thọ đúng lúc. Có năm pháp như vậy không được làm bạn cùng đi.

174. Có năm pháp làm bạn cùng đi (ngược lại câu trên).

175. Tỳ-kheo có năm pháp tự tổn giảm: có phạm bị người trí quở trách mắc tội vô lượng; nhiễm ô đối với người không khiến cho thanh tịnh; vì người kia tác phạm, không tác vô phạm; thọ nhận tự ngôn của vị kia mà không tri như tự ngôn pháp; không biết được lời nói xa gần có tổn giảm. Đó là năm.

176. Lại có năm pháp không tự tổn giảm (ngược với câu trên).

177. Lại có năm pháp tự tổn giảm: không hiểu điều đã được nói; cũng không khéo ghi nhớ nhận biết; lời nói vị kia nên nạn vấn lại không nạn vấn; người kia nạn vấn đến thì không thể hiểu; không thọ trì đủ Ba- la-đề-mộc-xoa giới. Đó là năm.

178. Lại có năm pháp không tự tổn giảm (ngược với câu trên).

179. Lại có năm pháp không tự tổn giảm: ưa sân nhuế; không phóng xả; tăng thêm lời nói của người; chịu lời nói bất thiện, xa lìa lời nói thiện. Đó là năm.

180. Lại có năm pháp không tự tổn giảm (ngược với câu trên).

181. Người bệnh có năm pháp khó chăm nuôi, có năm pháp dễ chăm nuôi, có năm pháp nên thọ y của người bệnh (như trong - Kiền độ Y 516 đã nói).

182. Tỳ-kheo có năm pháp người đời nghi hoặc, cho đến A-la- hán: Tỳ-kheo thường đến nhà dâm nữ, nhà phụ nữ, nhà đàn bà chưa chồng, nhà huỳnh môn, nhà Tỳ-kheo-ni, đó là năm.

183. Tỳ-kheo có năm pháp làm cho bạch y không ưa gặp: ưa gần bạch y, ưa giận bạch y, cưỡng bức đến nhà bạch y, ưa cùng bạch y nói lén, ưa xin xỏ. Đó là năm điều mà bạch y không ưa gặp.

184. Có năm pháp bạch y ưa gặp (ngược với câu trên).

185. Đức Thế Tôn ở tại thành Vương-xá. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên phải, đầu gối bên phải chấm đất, chắp tay bạch Phật:

- Tỳ-kheo-niên thiếu đối trước Tỳ-kheo Thượng tọa sám hối, có bao nhiêu pháp? 517

Đức Phật bảo Ưu-ba-ly:

Có năm pháp: trống vai bên phải, cởi bỏ giày dép, kính lễ sát chân, đầu gối bên phải chấm đất, chắp tay nói tên và chủng tánh tội như sau: - Tôi Tỳ-kheo tên là... phạm tội như vậy như vậy, đến Trưởng lão sám hối. Thượng tọa nên trả lời: - Tự trách tâm thầy, sinh yểm ly. Vị kia trả lời: - Xin vâng. Tỳ-kheo-niên thiếu ở trước Thượng tọa sám hối nên dùng năm pháp này.

186. Ưu-ba-ly lại hỏi:

- Tỳ-kheo khách niên thiếu kính lễ Tỳ-kheo cựu Thượng tọa nên dùng bao nhiêu pháp?

Đức Phật bảo:

Tỳ-kheo khách niên thiếu nên dùng năm pháp kính lễ Tỳ-kheo cựu Thượng tọa: để trống vai bên phải, cởi bỏ giày dép, đầu gối bên phải chấm đất, nắm hai chân Thượng tọa, nói: - Đại đức, tôi hòa nam. Đó là năm pháp. Cựu Tỳ-kheo-niên thiếu kính lễ Tỳ-kheo Thượng tọa khách cũng như vậy.

187. Có năm hạng người không được kính lễ: tự nói phạm biên tội, phạm Tỳ-kheo-ni, tặc tâm thọ giới, phá nhị đạo, huỳnh môn. Đó là năm.

188. Lại có năm pháp: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, phá Tăng, ác tâm làm thân Phật ra máu. 518 Đó là năm.

189. Lại có năm cử chỉ oai nghi không được kính lễ: đại tiện, tiểu tiện, ở trần, khi cạo tóc, hoặc khi nói pháp. Đó là năm.

190. Lại có năm: xỉa răng, súc miệng, ăn, uống, ăn trái cây. Đó là năm.

191. Thượng tọa, thứ tọa có năm pháp không lợi ích đối với Tỳ- kheo đấu tranh: không thọ trì đủ hai trăm năm mươi giới, không đa văn, không rộng tụng hai bộ giới, không thể vấn đáp, không thể như pháp quở trách và tác diệt tẫn khiến được hoan hỷ, không khéo hay diệt đấu tranh sự. Đó là năm.

192. Lại có năm pháp Thượng tọa hoặc thứ tọa đối với Tỳ-kheo đấu tranh có lợi ích (ngược với câu trên).

193. Có năm pháp gọi là đại tặc, suốt đời tạo tội nặng, nhưng không bị trói cột câu thúc. Năm pháp là: Nếu ở chỗ vô định, có bạn tốt. Hoặc có nhiều đao gậy. Hoặc giàu to, của tiền nhiều, người kia nghĩ: