SỐ 414 — KINH BỒ-TÁT TAM-MUỘI NIỆM PHẬT

Phẩm 8: BỒ-TÁT BẤT KHÔNG KIẾN KHUYẾN THỈNH

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đức Như Lai ở trong tĩnh thất an nghỉ đã lâu, nay nơi chúng hội thảy đều khát ngưỡng, tòa ngồi, đã ổn định nghiêm trang cúi xin Thế Tôn thương xót tất cả, đi đến tòa báu này.

Bồ-tát Bất Không Kiến liền sửa lại y phục, chắp tay hướng về Đức Phật thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nay con muốn thưa hỏi một vài điều, cúi xin Thế Tôn nói cho. Con sẽ chí tâm lắng nghe và phụng hành.

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Tùy ý ông cứ hỏi, Như Lai sẽ giải rõ mọi nghi vấn để ông hoan hỷ. Chư Thiên, thế gian cũng sẽ chứng biết.

Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát thân cận, tu tập những Tam-muội nào để được thấy pháp lạc tăng trưởng nơi tâm. Chỗ nghe Tam-muội rộng như biển cả, tâm Bồ-đề an trụ như Tu-di, gió tà của ngoại đạo không thể lay động, đối với pháp vô ngại tâm không tham chấp, giống như hư không không bị nhiễm ô, phá tan màn đêm vô minh cũng như mặt trời buổi sáng, ban cho ánh sáng pháp như trăng tròn đầy, như lửa dữ thiêu đốt tất cả ấm, như đống lửa lớn đốt cháy hết các phiền não.

Ví như nước của tất cả sông biển, các loài thủy tộc nương vào đó mà sống; lại như thuyền lớn có thể qua tới bờ kia, cũng như cầu đường tốt khiến chúng sinh không bị rơi vào dòng xoáy phiền não sinh tử. Giống như cây Ba-lợi-chất-đa-la sinh ra cho các chúng sinh những hoa bảy Bồ-đề phần hương thơm có thể xông khắp mười phương thế giới, như hoa Ưu-đàm rất hiếm có ở thế gian. Cũng như lương y khéo chữa trị các bệnh, dùng đại Bi cứu độ khắp, tùy bệnh cho thuốc, như cây chiên-đàn có thể tiêu trừ những khổ não bức bách. Lại như mưa lớn thấm nhuần tất cả, pháp thù thắng diệu như hương mật, khiến chúng sinh không sợ như vua sư tử tạo an lạc cho chúng sinh hơn cả từ mẫu. Biết sâu xa về pháp tánh đạt tới tướng của nghĩa tướng của lý thâm diệu, đạt được nghĩa nơi pháp tướng của phương tiện thiện xảo, cũng vậy khéo ở nơi chánh đạo, đạt đầy đủ phương tiện, nói pháp như thật, có được sự an ổn để thâu tóm các chúng, khai mở nguồn sinh tử của chúng sinh, tất cả pháp tánh như biển một vị, Tam-muội An tịnh cũng như núi chúa, tâm đạo bất động ví như cờ của Đế Thích, được sức kiên cố, thân tướng đoan nghiêm, oai nghi viên mãn không bị cấu nhiễm, tộc tánh hào quý đầy đủ công đức, được biện tài vô biên, biện tài không chấp trược, biện tài thuần nhất, biện tài không thể nghĩ bàn, biện tài vô lượng, biện tài giải thoát sâu xa, biện tài thành tựu tối thắng, biện tài thường nhẫn nhục, biện tài dần dần thân cận, biện tài nêu hỏi không nêu hỏi, biện tài không hủy hoại, biện tài không thoái chuyển, biện tài nói vô số câu chữ sâu xa, biện tài nêu rộng về chương câu chữ thâm diệu, biện tài nêu ví dụ vô lượng, vô biên, tất cả đều đầy đủ như vậy. Người chưa đắc đạo khiến được đắc đạo. Lại đạt được tiếng Phạm thiên, tiếng của ý vui thích, tiếng Ca-lăng-tần-già, tiếng sư tử tiếng chuông trống của đại Long vương ngưu vương, tiếng đàn, tiếng ca, tiếng sấm vang, được tất cả thế gian cúng dường, đầy đủ sáu thần thông, đạt đến bờ giác, được pháp nhớ nghĩ không quên, được các căn lành, oai nghi phép tắc đúng đắn.

Lúc ấy, Bồ-tát Bất Không Kiến dùng kệ thưa hỏi:

Sắc vàng trăm phước nghiêm

Hiểu chân đế sâu xa

Xót thương làm lợi ích

Cho con hỏi chư Phật.

Nên tu Tam-muội nào

Đầy đủ công đức tịnh?

Đấng Nhân Trung tối thượng

Các trí không lỗi lầm.

Con nay hỏi Tối thắng

Vô thượng, chủ thế gian

Thực hành Tam-muội nào

Công đức không nghĩ bàn?

Vì sao các Bồ-tát

Đạt được thượng nhân trung?

Phải nên siêng tu tập

Định tối thắng vắng lặng.

Hành Tam-muội này rồi

Vì đời làm lợi ích

Làm sao được tự nhiên

Đa văn như biển cả.

Làm sao được bất động?

Trí tuệ đó thâm diệu

Trụ các công đức Phật

Giống như núi Chuyển luân.

Làm sao tâm không đắm

An nhiên như hư không

Hàng phục các ngoại đạo

Không khởi lên tâm ác.

Làm sao sẽ tu được?

Như mặt trời, mặt trăng

Lại phải nên thế nào

Cùng đèn đuốc lớn kia.

Cầu tu Tam-muội nào?

Ánh sáng chiếu khắp nơi

Làm sao tiêu trừ được

Già, bệnh buộc chúng sinh.

Làm sao khiến tất cả

Được qua khỏi biển khổ?

Làm sao được phát tâm

Kính lễ đấng ba cõi?

Làm sao như hoa trời

Tướng tốt lại sáng tươi

Khi Ưu-đàm nở ra

Gặp Phật khó hơn đấy.

Làm sao như y vương

Cho thuốc diệt các bệnh?

Khéo điều phục các căn

An trụ vào giới phẩm.

Làm sao như Pháp Vương

Vượt vô biên công đức?

Làm sao thấy đủ pháp

Như mật ngọt sạch trong.

Làm sao tiếng sư tử

Thí lợi cho chúng sinh

Làm sao như từ mẫu

Cho thí vui khó nghĩ?

Làm sao được bốn biện

Hành Bồ-đề sâu xa?

Vì con nói tối thắng

Đạo vô thượng bậc nhất.

Làm sao có thể nói

Không đắm đại trí tuệ

Làm sao nghĩ thiện xảo

Được pháp không nghĩ bàn.

Khéo biết tướng thiện xảo

Biết pháp thế, xuất thế

Làm sao hay được ý?

Làm sao chứng đắc đạo?

Làm sao nhớ nghĩ được

Làm sao đầy đủ an?

Làm sao đạt đa văn

Sâu rộng như biển cả?

Làm sao nói chư Phật

Công đức đó chân thật?

Làm sao nói chúng sinh

Nguồn gốc của sinh tử.

Tướng các pháp không khác

Như biển cùng một vị

Làm sao được Tam-muội

Bất động như núi chúa.

Tâm Bồ-đề an tịch

Giống như cờ Đế Thích

Làm sao được các pháp

Bồ-đề không nghĩ bàn?

Làm sao được đoan nghiêm

Thành tựu các oai nghi?

Làm sao được hào tộc?

Là công đức Pháp Vương.

Làm sao được vô biên

Đạt biện tài không chấp?

Làm sao thành tựu được

Nghĩa câu chữ không nghĩ.

Cúi xin Đức Thế Tôn

Vì con phân biệt nói

Làm sao được tối thắng

Vô thượng không lỗi lầm.

Và nói không chấp vướng

Cùng nhẫn nhục không mất

Gần gũi không nghĩ bàn

Có hỏi và không hỏi.

Tiếng Ý thích, tiếng Phạm

Tiếng Ca-lăng thiện diệu

Được tu hạnh Bồ-tát

Xin chỉ dạy cho con.

Làm sao được sư tử

Tiếng đại Long, Ngưu vương

Làm sao được tiếng chuông

Đàn ca cùng tiếng tốt?

Làm sao được thông tuệ

Xin Đấng Điều Ngự nói

Làm sao được thuyết pháp

Tâm không hề chán đủ.

Không hủy các công đức

Thường diễn tiếng sấm vang

Làm sao được ban bố

Tất cả pháp sâu xa.

Làm sao các ví dụ

Khéo nói đến sáu thông?

Làm sao không mất pháp

Suy nghĩ trăm ngàn năm?

Siêng tu không biếng nhác

Pháp lành, Đấng Phổ Nhãn

Nếu vì mười phương cõi

Nói tu không nghĩ bàn.

Với các trí không nghi

Hướng về cầu giải thoát

Do đó con hôm nay

Thưa hỏi Đức Như Lai.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến nhờ hành lực của thần thông vô tác kia, khiến cho trong hư không, ở trên chỗ Đức Thế Tôn, tự nhiên biến thành lọng trời báu đẹp đẽ, được trang nghiêm bằng bảy báu đủ các vẻ tươi sáng. Từ nơi lọng này mưa đủ các loại hoa, hoa nhiễu ba vòng quanh Đức Phật rồi trụ trên đảnh đầu lại đều nghiêng mình cung kính hướng về Đức Phật Thế Tôn và ở trong hoa liền nói kệ:

Quy mạng Đấng Đại Thánh

Chánh Giác, Lưỡng Túc Tôn

Chư Thiên và thế gian

Không có ai sánh bằng.

Bấy giờ, hoa này rơi trên chân Đức Phật, lại liền bay lên, rồi tự nhiên rải khắp tam thiên đại thiên thế giới. Ở trong lọng báu, lại mưa xuống bột chiên-đàn bay khắp hư không rồi rơi trên Đức Phật, chỉ trong khoảng chốc lát bỗng nhiên biến mất, mùi hương phảng phất tỏa khắp đại thiên. Tất cả chúng sinh nghe hương này rồi, thân tâm an ổn, đạt được diệu lạc, giống như Bồ-tát được vui Tứ thiền.

Bồ-tát Bất Không Kiến sau khi đã hiện thần thông liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát đạt được trí tuệ lớn, trí tuệ nhanh chóng, trí tuệ sắc bén, trí tuệ vô tướng, trí tuệ sâu xa, trí tuệ rộng lớn, trí tuệ hiện bày khắp, trí tuệ không sợ? Vì sao đạt được căn lành vô thượng, tâm như kim cang, hủy hoại tướng của các pháp? Thân tâm dịu dàng, tâm lớn như biển, giới phẩm khó lường, tâm như tảng đá, tâm đó nhu hòa, chánh trực, đoan nghiêm, tâm như núi chúa thâu tóm các pháp lành, tâm như đại địa có thể tạo an ổn cho tất cả, không tin nơi người khác, không trách kẻ khiếm khuyết, được hành nẻo thiện, an trụ vào các pháp, hướng đến chân chánh, không hủy báng Thế Tôn Vô thượng, đời đời thường được diện kiến Đức Phật, ở thế giới này được thấy vô lượng chư Phật phương khác, được nghe Pháp, gặp Tăng, lại được thâu giữ cõi nước thanh tịnh, thường được căn lành lợi mình và lợi người. Do vậy, hôm nay con thưa hỏi Thế Tôn, con vì sự giải thoát, vì tạo lợi ích cho chúng sinh, vì các Bồ-tát đạt được điều không nghĩ bàn, đầy đủ căn lành nên thưa hỏi Như Lai; vì mặc áo giáp thệ nguyện rộng lớn nhẫn khổ, thương xót tất cả nên thưa hỏi Như Lai; vì muốn đem lại lợi lạc cho các chúng sinh nên mặc áo giáp thệ nguyện rộng lớn, không có tưởng về chúng sinh, muốn độ sinh tử không có tưởng về sinh tử. Con thường làm lợi ích cho chúng sinh như vậy, thế nên, nay xin thưa hỏi Như Lai.

Bạch Thế Tôn! Con ở chỗ các chúng sinh không khởi tâm hủy hoại, cũng không sinh tâm sân giận, mắng nhiếc, phỉ báng, chê bai, khinh bỉ, không phẫn nộ, oán thù, ý không quên mất, cũng không ganh ghét, không ôm độc hại, luôn thực hành Từ bi, tướng tu học Đại thừa của con như vậy, vì lợi ích nên thưa hỏi Như Lai.

Bạch Thế Tôn! Nay con vì chúng sinh, xả bỏ cái vui nơi năm dục, có thể chịu các khổ, đem vui cho tất cả, vì các chúng sinh mà tạo ánh sáng pháp.

Bạch Thế Tôn! Con đối với các pháp trong ngoài tâm không lẫn tiếc. Tướng làm lợi ích cho chúng sinh của con như vậy, nên thưa hỏi Như Lai.

Bạch Thế Tôn! Nay con mặc áo giáp thệ nguyện rộng lớn, vì một chúng sinh nên ở hằng hà sa kiếp vào đại địa ngục chịu các khổ não. Trong khoảng một niệm, con chưa từng thoái mất tâm Bồ-đề vô thượng. Thế nên, nay con vì lợi ích cho chúng sinh nên có thể nhẫn chịu vô lượng cực khổ mà không thoái tâm Bồ-đề, vì tất cả nên thưa hỏi Như Lai. Nay con mặc áo giáp thệ nguyện rộng lớn như vậy, vì các chúng sinh làm kẻ hầu hạ cho họ, vì lợi ích kia nên thưa hỏi Như Lai.

Bạch Thế Tôn! Nay con vì chúng sinh nên xả bỏ đầu, mắt, tủy, não nhận chịu khổ này nhưng không thoái tâm Bồ-đề, tướng mạo như vậy nên thưa hỏi Đức Như Lai.

Bấy giờ, Bồ-tát Bất Không Kiến liền nói kệ:

Làm sao học đại trí

Trí rộng và trí nhanh?

Nên nay con thưa hỏi

Đại Hùng thầy thế gian.

Làm sao được sâu xa

Đại trí tuệ vi diệu?

Đạo Bồ-đề tối thắng

Cúi xin Phổ Trí nói.

Làm sao trí không sợ

Khéo léo nói tùy thuận?

Lại được tâm kim cang

Với pháp không nghi hoặc.

Làm sao được nhu hòa

Tâm không có cấu nhiễm?

Giới thanh tịnh như biển

Không dung nạp tử thi.

Lại được tâm như núi

Bất động khó nghĩ bàn

Sao không tin kẻ khác

Cũng không chê lỗi kia?

Nhất định hành nẻo thiện

Lấp bít các đường ác

Chí an trụ kiên cố

Tâm hoan hỷ không hoại.

Làm sao sinh chánh niệm

Lại còn được điều phục?

Ở đây lại được thấy

Cõi nước Phật phương khác.

Đã được nghe thuyết pháp

Cũng được gặp chúng Tăng

Muốn cầu được cúng dường

Cõi nước Phật phương đó.

Đủ các hương hoa đẹp

Tùy ý mà dâng cúng

Muốn cầu ở cõi này

Thấy các cõi vô biên.

Nương đời hiện thần thông

Hướng các cõi mười phương

Con lợi ích chúng sinh

Cũng không bạn lành khuyên.

An trụ các hổ thẹn

Tự bỏ lợi chính mình

Để lợi cho người khác

Thưa hỏi Đấng Đại Thắng.

Nếu vì cầu trí Phật

Giữ thiện không nghĩ bàn

Nên vì lợi ích này

Thưa hỏi Đức Như Lai.

Nương thế gian không đắm

Nên tu Tam-muội nào?

Vì chúng sinh như vậy

Phát thệ nguyện rộng lớn.

Cứu vớt các quần sinh

Tất cả mọi cực khổ

Tuy lại siêng tu hành

Không có tưởng chúng sinh.

Nên vì lợi nẻo thiện

Thưa hỏi Đức Như Lai

Với tất cả chúng sinh

Thường khởi tâm bình đẳng.

Chưa từng có phân biệt

Luôn tu tập Từ bi

Con vì lợi ích chung

Thưa hỏi Đức Như Lai.

Thân cận những pháp nào

Mau được định khó nghĩ?

Điều Ngự nói định này

Hiển Bậc đức vô biên.

Con phát thệ nguyện lớn

Vì lợi ích chúng sinh

Với kiếp không nghĩ bàn

Thường chịu khổ thiêu đốt.

Hay thay! Khiến tất cả

Được an lạc lâu dài

Tâm cầu không huyễn hoặc

Thường tu ý chánh trực.

Luôn xả pháp trong ngoài

Thâu giữ các chúng sinh

Nên vì làm lợi ích

Thưa hỏi Đấng Phổ Nhãn.

Miệng không sân, không ác

Không hủy báng, hận thù

Tự mình luôn chịu khổ

Để làm tôi tớ người.

Thế nên con thưa hỏi

Thế Tôn đại oai đức

Thường dùng tâm hoan hỷ

Khuyên tu hạnh Bồ-tát.

Xả bỏ vô lượng đầu

Để cầu đạo Bồ-đề

Vì lợi ích thế gian

Bỏ mắt và tay chân.

Chúng sinh theo sinh tử

Ngu tối không trí tuệ

Cứu giúp họ cách nào

Khiến được giải thoát hết.

Bỏ ân ái vợ con

Các y phục châu báu

Vàng, bạc, ngọc, pha lê

Vô số các kho báu.

Để tìm đến chánh đạo

Thưa hỏi Đức Như Lai

Bố thí thường không chán

Nghe pháp cũng như vậy.

Trụ ở A-lan-nhã

Tâm không hề biếng nhác

Nên vì lợi ích này

Thưa hỏi Đức Như Lai.

Thường cầu lời dạy thiện

Nghe ác thường lìa bỏ

Đối các loài quần sinh

Trước đều suy nghĩ thiện.

Nên vì lợi ích này

Thưa hỏi Đức Như Lai

Tâm từ quán chúng sinh

Như mẹ thương con một.

Không theo đuổi oán thù

Liền sinh tâm thương xót

Vì lợi ích tất cả

Thưa hỏi Nhân Trung Tôn.

Nếu được các phước báo

Lại không chỗ thủ đắc

Cũng nên vì chúng sinh

Thưa hỏi đấng Đại oai.

Con hỏi Bậc an nhiên

Nếu người được ít phước

Do quả báo nghiệp này

Mau được định Bồ-đề.

KINH BỒ-TÁT TAM-MUỘI NIỆM PHẬT

QUYỂN 4

Phẩm 9: TÁN THÁN TƯỚNG TAM-MUỘI

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói với Đại Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Hay thay, hay thay! Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Ông không kính thỉnh ta thì ai mới có thể vì các chúng sinh mà thưa hỏi về Tam-muội như vậy? Nhằm đem giải thoát, làm lợi ích cho chúng sinh, muốn khiến cho chúng sinh đạt đầy đủ căn lành thanh tịnh không nghĩ bàn, muốn khiến cho chúng sinh được lợi ích tối thắng trong ba cõi, vì nhằm giúp các chúng sinh vượt khỏi các hành của ba cõi, vì muốn khiến cho chúng sinh đối với các pháp hữu vi đạt được nghĩa thiện, vì muốn khiến cho chúng sinh hiểu biết sâu xa, tùy thuận được lợi ích; vì muốn khiến cho chúng sinh có được nghĩa quyết định đối với các pháp sâu xa, vì muốn khiến cho chúng sinh tôn trọng sự nói pháp, vì muốn khiến cho chúng sinh kính trọng việc bố thí, vì muốn khiến cho chúng sinh lìa bỏ các hữu, vì muốn khiến cho chúng sinh hướng đến giới luật vô thượng, vì muốn khiến cho chúng sinh đầy đủ đức nhẫn, vì muốn khiến cho chúng sinh luôn siêng năng tinh tấn, vì muốn khiến chúng sinh đạt được thiền định, vì muốn khiến cho chúng sinh có trí tuệ sâu rộng, tâm như kim cang, khéo tu thiền định; vì muốn khiến cho chúng sinh lìa tâm phiền não cấu uế, vì muốn khiến cho chúng sinh khéo thâu giữ tâm làm cho tâm ấy bất động giống như cờ Đế Thích; vì muốn khiến cho chúng sinh quý kính nghĩa pháp, vì muốn khiến cho chúng sinh không tiếc thân mạng, nhàm chán các hành. Vì những duyên này nên ông đã thưa hỏi Như Lai.

Đức Thế Tôn lại bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Nay ông hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ! Ta sẽ vì ông phân biệt giảng nói.

Bồ-tát Bất Không Kiến liền bạch Phật:

–Dạ vâng, thưa Thế Tôn! Con xin vui thích được nghe.

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Chư Phật đã giảng về Bồ-tát thực hành Tam-muội Niệm Phật. Tam-muội này các Bồ-tát thường nên gần gũi, siêng năng tu tập. Đã tu tập Tam-muội này rồi, liền được tăng trưởng thấy pháp an lạc, tăng trưởng không tham, sân, si, tăng trưởng sự hổ thẹn sáu thần thông, tăng trưởng được thấy hết thảy chư Phật, tăng trưởng ở trong vô số cõi Phật thanh tịnh, được biết về nhân duyên sinh tử đời trước, ở trong thai thanh tịnh rộng rãi, mẹ thuộc dòng họ hào quý thù thắng, được tướng tốt vi diệu của bậc đại nhân, đầy đủ sự xuất gia Xả và đại Xả, biết được hành tướng liên tục của chúng sinh, đầy đủ đa văn về pháp thế gian và xuất thế gian, lại được tất cả các pháp xứ thiện, sẽ được khéo học pháp thế gian không gì sánh, lại có thể giảng nói khéo về tất cả pháp, biết rõ đời trước đời sau, chuẩn bị đầy đủ trí tuệ và tướng của chương, câu, chữ, có thể khéo chuyển tâm thần thông biến hóa, khéo nhận biết lỗi lầm, được diệu lực rộng lớn, được biết các Bồ-tát nơi phương khác cho đến những tinh tế, thô sơ, trắng đen, dài ngắn, lớn nhỏ, xứ và phi xứ của mọi chúng sinh, chưa thành Phật đạo để hướng đến đầy đủ, được niệm bất động, đầy đủ thần thông, thường được đầy đủ tộc họ cao quý lớn lao, đầy đủ công đức đoan nghiêm, oai lực đạt được Phạm âm cho đến các biện tài cũng đều đầy đủ như trước đã nói, sinh ra cùng thời với Đức Phật, là sinh của không sinh, thường sinh chỗ trung tâm đất nước, không sinh biên địa, muốn cầu đạo, đi khắp các thế giới nơi phương khác, đến chỗ chư Phật thưa hỏi chánh pháp, muốn vui trụ nơi đây hoặc dạo khắp mười phương vẫn thấy chư Như Lai để cung kính cúng dường, Bồ-tát như vậy là đầy đủ công đức.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Bồ-tát Bất Không Kiến

Có Tam-muội vi diệu

Ta đã trụ trí lực

Hiểu rõ Tam-muội này.

Bồ-tát nên tu tập

Được thấy Phật mười phương

Sáu thông đến bờ giác

Mau được đạo Bồ-đề.

Thấy các cõi tịnh diệu

Biết giữ duyên sinh tử

Trụ thai không gì hơn

Tộc họ mẹ thù thắng.

Khéo tu các pháp hạnh

Được đầy đủ tướng tốt

Xuất gia bỏ các ái

Trời, người còn đắm dục.

Vì lợi ích thế gian

Nên cầu đạo Bồ-đề

Sinh nơi nhà hào tộc

Đạt đến cảnh cam lồ.

Đầy đủ sáu thần thông

Nói chân trí viên mãn

Đa văn, trì chánh pháp

Đạt được đại tự tại.

Hiểu biết rộng như biển

Nghe được đều tu hành

Đủ các nghĩa quyết định

Và biết gốc chúng sinh.

Học tập thế, xuất thế

Chỗ hướng đến pháp lành

Được trí tuệ thông lợi

Trừ dứt không còn nghiệp.

Xả bỏ việc hữu vi

Thực hành pháp vô vi

Cũng được trí Thiên nhãn

Thiên nhĩ nghe các pháp.

Nhớ nghĩ hạnh đời trước

Biết tâm ý thức người

Muốn hiện ra tất cả

Các thần thông vi diệu.

Tâm thường khéo, biến chuyển

Khai diễn nẻo sáng suốt

Mở bày tuệ mười Lực

Rộng lợi ích thế gian.

Biết xứ và phi xứ

Chỗ quy về các pháp

Nói phiền não lỗi lầm

Thường nên tu định ấy.

Được đầy đủ hướng đến

Được ý không ai bằng

Được niệm và oai lực

Được an ổn cũng vậy.

Tộc tánh rất thù thắng

Đoan nghiêm rất sáng rõ

Bỏ hành nơi hữu vi

Không hủy các công đức.

Đạt được oai lực lớn

Rất thù thắng hơn người

Giống như trời Đế Thích

Bậc tôn nghiêm cõi trời.

Muốn được âm vượt bậc

Các tiếng oai hùng mạnh

Thành tựu nghĩa Đại Tiên

Nên cầu Tam-muội này.

Như rồng hành hoan hỷ

Cho ánh chớp cùng khắp

Lại giáng những cơn mưa

Thấm nhầm khắp đại địa.

Đó là cảnh rồng dạo

Thật không thể nghĩ bàn

Nếu an trụ tối thượng

Tam-muội vua thần thông.

Hãy bố thí cúng dường

Dâng cúng vô biên Phật

Giống như Long vương mưa

Thấm ướt khắp mọi nơi.

Muốn thành tựu thiện giáo

Gần gũi tối thượng nói

Thâu giữ vui vô vi

Nên tu Tam-muội này.

Tất cả đều giải thoát

Thường nêu các kệ hay

Muốn khiến tất cả chúng

Đều sẽ được an lạc.

Nên tu Tam-muội này

Không lìa Phật Bồ-đề

Và cùng chúng Thanh văn

Được thấy cõi phương khác.

Nếu muốn được thưa hỏi

Thế Tôn ở cõi ấy

Và chư Phật phương khác

Nên tu Tam-muội này.

Nếu muốn thấy phương khác

Thế giới không nghĩ bàn

Thân cận chư Phật kia

Nhờ ánh sáng cúng dường.

Qua lại các cõi nước

Được vô số công đức

Phải nên tu Tam-muội

Chư Phật đã nêu nói.

Tùy nơi chỗ sinh ra

Thường được gặp chư Phật.

Phẩm 10: CHÁNH QUÁN

Bấy giờ, Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu Đại Bồ-tát muốn thành tựu Tam-muội Bồ-tát niệm Phật mà chư Phật đã nói thì phải nên gần gũi tu tập những pháp nào?

Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Nếu các Bồ-tát muốn được tu tập Tam-muội Niệm Phật mà chư Phật đã nói, muốn được gần gũi chư Phật Như Lai, lại muốn mau đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì tâm phải quyết định an trụ, phải bỏ hẳn tâm không quyết định, bỏ tâm ngã kiến, tâm biết vô ngã, nên quán thân này như bọt nước tụ lại, quán sắc ấm như cây chuối, lần lượt quán thọ ấm như bọt nước trôi, quán tưởng ấm như ngọn lửa đang cháy, quán hành ấm như mây trên không, quán thức ấm giống như huyễn hóa. Nếu Bồ-tát muốn nhập vào Tam-muội này thì phải nên sinh ý tưởng sợ hãi, lại phải đầy đủ tâm hổ thẹn, bỏ không sợ hãi mà tạo sợ hãi, bỏ không hổ thẹn mà tu tâm hổ thẹn, đầy đủ Xa-ma-tha (chỉ), Tỳ-bà-xá-na (quán), dùng trí phương tiện bỏ ngã và vô ngã, nên học trí giải thoát và pháp môn ba không, lại phải biết sinh khởi ba thọ, cũng nên lìa bỏ ba căn bất thiện, nên khởi Tam-muội chánh định tụ, quán các chúng sinh giống như thân ta, quán bốn Niệm xứ gồm thân, thọ, tâm, pháp, quán hoạn nạn của bốn thực để tạo tưởng vô thực, đó là đoàn thực, xúc thực, ý thực, thức thực. Tu tưởng bất tịnh và dùng Từ bi, an trụ nơi hỷ khiến xả đầy đủ, khởi lên các thiền định mà không tham đắm, cũng không hủy báng tất cả các pháp. Thân này không thật, giống như ánh lửa huyễn, không thích sống lâu phải nên chán lìa, khéo phòng hộ tâm, tu tập đa văn, không khinh mạn chánh pháp, siêng năng bảo hộ, không bài bác liền được văn tài cho đến pháp tài. Đã nghe pháp rồi, bảo vệ nghĩa ấy, tôn trọng Phật pháp, cung kính Tăng bảo, gần gũi Thiện tri thức, xa lìa bạn ác, không tham đắm mùi vị ngôn luận của thế tục, thường không lìa hạnh A-lan-nhã, tâm thường bình đẳng, thương xót chúng sinh, tâm ấy không thoái chuyển, không ôm lòng ganh ghét, nêu lường các pháp tâm không nhiễm vướng, phân biệt hết thảy vô số pháp, thường cầu kinh điển Đại thừa sâu xa, lòng tin kiên cố, không sinh nghi ngờ, thường siêng năng tinh tấn đọc tụng kinh này tức là đạo vô thượng của chư Phật, là chỗ sinh ra công đức của chư Phật. Tâm ấy nên chân thật như vậy, phải hàng phục kiêu mạn, hết lòng lắng nghe, thọ trì, tăng trưởng chánh pháp, phải lìa sát sinh, trộm cắp, tà dâm, lười biếng, cao ngạo, tâm thị phi, phải xả bỏ các thuyết tà kiến hủy báng, giữ lấy chân ngã, trừ dứt lời nói dơ loạn, diệt mọi tranh luận, tâm phải thích an trụ bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phải đầy đủ các Ba-la-mật, có thể xả bỏ đầu, mắt, tâm vẫn không thoái lui, như tánh bốn đại không thể thay đổi, thân ý phải chuyên cần, không tiếc thân mạng, bốn sự cúng dường tâm không tham đắm, an trụ vào mười hai hạnh Đầu-đà, không cầu danh tiếng và quyền lợi cho mình, bỏ tâm thương ghét, được bốn Thần túc, lìa bốn điên đảo và các thứ phiền não gai góc, vượt qua bốn dòng, đến bốn oai nghi, tu bốn Niệm xứ khiến được năm Căn, tu hành năm Lực, xả bỏ năm kết, không cầu cái vui phước báo của năm dục, bỏ năm tâm nhơ, tu năm giải thoát, khéo biết năm ấm, bỏ sáu xứ dục và sáu thọ thân, trừ sáu ái thân, tu tập sáu niệm, biết sáu phần thức, siêng cầu sáu thần thông, tu bảy giác ý, hiểu sâu xa bảy cõi, đó là: cõi hại, cõi giận, cõi xuất, cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc cho đến cõi diệt; đoạn trừ bảy sử và bảy thức trụ, bỏ tám thứ lười biếng, trừ tám vọng ngữ, biết tám pháp thế gian, được tám sự giác ngộ của bậc Đại nhân, biết tám Giải thoát, tu tám Chánh đạo, bỏ chín chỗ ở của chúng sinh, trừ chín pháp kiêu mạn, xua trừ chín não, gần gũi tu học chín pháp như hỷ. Lại nữa, siêng học chín định thứ lớp, bỏ mười ác, hành mười thiện theo phương tiện siêng năng tinh tấn cầu đạt mười Lực của Phật.

Lại nữa, này Bồ-tát Bất Không Kiến! Nay ta lược nói về Tam-muội đã được chư Phật nói, phải nên siêng năng tu niệm để báo ân Phật. Học Tam-muội rồi, liền được Bất thoái chuyển nơi đạo quả Vô thượng Chánh giác. Như thế, Bồ-tát dùng sức của đại trí, có thể vì chúng sinh nói Tam-muội này. Ngoài ra, Thanh văn không thể quan sát, tuyên nói, ghi chép, thọ trì, đọc tụng. Nếu ai có thể quan sát, ghi chép, thọ trì, đọc tụng thì phước nghiệp của người ấy cũng không luống uổng, cốt yếu sẽ được gặp Phật ra đời. Nếu có Bồ-tát giáo hóa, thọ trì thì mau đạt được Bất thoái nơi đạo.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Chư Phật đã nói Tam-muội Niệm Phật là pháp cốt yếu, các đại Thanh văn không thể thực hành. Nếu người nào được nghe nói Tam-muội này thì đời vị lai sẽ được gặp Phật.

Lúc đó, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Nếu có tu Tam-muội

Chư Phật đã tuyên nói

Tâm quán pháp nối tiếp

Xả niệm không liên tục.

Khéo quan sát thân ấm

Lìa ngã, tưởng không ngã

Thân này không chắc chắn

Như bọt trên mặt nước.

Hư dối như huyễn hóa

Cũng trẻ con nhi nói

Quán sắc như mây trôi

Thấy thọ như bọt nổi.

Tưởng như ngọn lửa cháy

Quán hành ấm không thật

Giống như cây chuối kia

Quán năm thức như huyễn.

Sợ hãi tu hổ thẹn

Xá-ma, Tỳ-bà-na

Nên lìa không hổ thẹn

Trừ ngã, không ngã kiến.

Học tri kiến giải thoát

Và dùng ba không môn

Lại nên biết ba thọ

Xả bỏ ba căn ác.

Thường họ ba căn lành

Cầu Tam-muội tối thắng

Siêng hành giới, định, trí

Mau được định sâu xa.

Là tất cả tà kiến

Học Tam-muội chân chánh

Bỏ tranh luận thế gian

Thường tu pháp xuất thế.

Quan sát thân niệm xứ

Thọ, tâm cũng như vậy

Với pháp không nghi hoặc

Không lâu được định này.

Thường hành thiền giải thoát

Không tiếc thân, thọ mạng

Đa văn không cao ngạo

Không phỉ báng các pháp.

Nghe pháp nên thọ trì

Thọ rồi quan sát kỹ

Thường cúng dường chư Phật

Pháp, Tăng cũng như thế.

Với bạn lành tri thức

Luôn nghĩ báo ân họ

Lìa xa các bạn ác

Không nghe luận tà đạo.

Nên cầu khen người thiện

Thường cùng nhau du hóa

Không rời A-lan-nhã

Nên cầu thắng Bồ-đề.

Bình đẳng với quần sinh

Không hủy báng các pháp

Không nhiễm hết thảy pháp

Nên biết pháp chân thật.

Bỏ các hạnh phi pháp

Không lâu được định này

Trừ tất cả các ác

Vì thấy ngã chân thật.

Sát hại, mạn, dâm, đạo

Chê bai và biếng nhác

Miệng không tạo các ác

Tranh cãi các tà luận.

Nói pháp Phật thứ lớp

Nên cầu Tam-muội này

Thí, giới và nhẫn nhục

Tinh tấn, thiền, trí tuệ.

Thường siêng năng tu tập

Thành tựu các độ này

Không lâu sẽ đạt được

Công đức định pháp hạnh.

Nếu xả phần trong thân

Ngoài của cải, quyến thuộc

Không lâu được Bồ-đề

Tam-muội tâm vắng lặng.

Nếu người tâm như đất

Nước, gió, lửa, hư không

Thảy đều sẽ mau chóng

Được Tam-muội vi diệu.

Nếu có tất cả người

Thân tâm luôn ngay thẳng

Không tham đắm cơm áo

Giường nệm và thuốc thang.

Người ấy sẽ mau đắc

Pháp Tam-muội như thế

Thành tựu bốn Chánh cần

Đầy đủ bốn Như ý.

Xả bỏ bốn điên đảo

Bốn phiền não gai góc

Cầu vượt khỏi bốn dòng

Xả bỏ mọi ái thủ.

Tu hành năm Căn, Lực

Đoạn trừ năm kết sử

Không cầu quả năm dục

Tâm xả mọi phiền não.

Nên tu năm giải thoát

Và năm thân Tam-muội

Biết thật pháp năm ấm

Tu tập sáu hòa kính.

Xa lìa không cung kính

Trừ bỏ sáu xúc thân

Quán sáu thọ liên tục

Bỏ sáu ái thân kia.

Thành tựu sáu thần thông

Dốc tu sáu niệm xứ

Cũng lại siêng thực hành

Pháp phần của sáu thức.

Tu bảy Bồ-đề phần

Lại hành bảy Thánh tài

Nghĩ bỏ nơi kiêu mạn

Đoạn trừ bảy kết sử.

Nếu tu hạnh như vậy

Để cầu thắng Tam-muội

Loại bỏ bảy thức kia

Trừ tám vọng ngữ này.

Thường tu tám Thánh đạo

Đạt Tam-muội không khó.

Được tám giác đại nhân

Hành tám môn giải thoát.

Biết tám pháp thế gian

Tức vì trí tối thắng

Thường tu hành như vậy

Đạt Tam-muội không khó.

Tự lìa chín phiền não

Cũng không não hại người

Tu chín pháp Hỷ, Xả

Rồi sẽ được Tam-muội.

Thông tuệ bỏ mười ác

Tu hành mười nghiệp lành

Lại tuân theo mười Lực

Được Tam-muội không khó.

Thường thọ trì pháp lành

Xả bỏ các pháp ác

Ngày đêm thâu giữ tâm

Được Tam-muội không khó.

Trụ Tam-muội này rồi

Sức nói không nghĩ bàn

Thường thấy Phật sắc vàng

Cũng được nghe nói pháp.

Nếu muốn thấy mười phương

Phật hiện tại diệt độ

Cho đến đời vị lai

Tạo lợi ích chúng sinh.

Người ấy nên tu tập

Tam-muội tối thượng diệu.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát nếu muốn thành tựu tất cả Tam-muội Niệm Phật mà chư Phật đã nói thì nên khiến tâm họ liên tục như thế nào?

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Các Bồ-tát này nếu có thể chí tâm, nhớ nghĩ về quá khứ, hiện tại, vị lai, vô lượng hết thảy chư Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn trong mười phương thì đều biết về chúng sinh qua lại trong sinh tử, trụ thai mẹ đầy đủ, thuộc tộc họ hiền thiện tướng tốt, bốn Tỳ-xá-la, Từ, Bi, Hỷ, Xả, hổ thẹn sợ hãi, oai nghi các hạnh thảy đều đầy đủ các pháp Xa-ma-tha, Tỳ-bà-xá-na, giải thoát tri kiến, các môn Giải thoát, Niệm xứ, Chánh cần, Thần túc, Căn, Lực, Giác đạo đều biết đầy đủ, biết bốn dòng sinh tử đầy đủ, cũng biết đầy đủ nguồn cội của chúng sinh, sinh sáu thần thông, khởi đại thần túc; giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến đều đầy đủ, giải thoát vô ngại, lợi ích vô ngại, tất cả pháp lành cũng đều đầy đủ; sắc tâm thanh tịnh, cảnh trí thanh tịnh, đầy đủ những thân kim sắc thanh tịnh. Nhưng Bồ-tát này lại nghĩ: “Chư Phật Như Lai chí tâm bất động, cũng nên an trụ nơi tâm không chấp trước. Lại nên quán tâm liên tục như vậy: Những pháp gì là Như Lai? Sắc là Như Lai phải chăng? Hay Như Lai không phải là sắc? Nếu cho sắc là Như Lai thì sắc xứ nơi chúng sinh đầy đủ là sắc ấm, như vậy thì chúng sinh nên là Như Lai? Nếu cho khác với sắc là Như Lai thì ngoài mười hai duyên lẽ nào có Như Lai. Lại cho thọ là Như Lai chăng? Hay không phải thọ là Như Lai? Nếu cho thọ là Như Lai thì tất cả chúng sinh đầy đủ thọ ấm, như vậy chúng sinh nên là Như Lai? Nếu cho không phải thọ là Như Lai thì ngoài mười hai duyên làm gì có Như Lai. Tưởng, hành, thức cũng lại như vậy. Cho nhãn căn là Như Lai chăng? Hay không phải nhãn căn là Như Lai? Nếu nhãn căn là Như Lai thì tất cả chúng sinh nên là Như Lai. Nếu không phải nhãn căn là Như Lai thì ngoài mười hai duyên làm gì có Như Lai. Các căn như nhĩ cũng lại như vậy. Cho bốn đại là Như Lai chăng? Hay không phải bốn đại là Như Lai? Nếu bốn đại là Như Lai thì bốn đại trong ngoài đều là Như Lai. Nếu lìa bốn đại là Như Lai thì ngoài mười hai duyên làm gì có Như Lai. Địa, thủy, hỏa, phong cũng lại như vậy.”

Bồ-tát quán liên tục như vậy rồi, mới thấy rõ sắc ấm chẳng phải là Như Lai, khác với sắc ấm cũng chẳng phải là Như Lai; lại thấy thọ ấm chẳng phải là Như Lai, khác với thọ ấm cũng chẳng phải là Như Lai; tưởng, hành, thức cũng chẳng phải là Như Lai, khác với tưởng, hành, thức cũng chẳng phải là Như Lai. Lại thấy nhãn căn chẳng phải là Như Lai, khác với nhãn căn cũng chẳng phải là Như Lai; nhĩ, tỷ, thiệt, thân chẳng phải là Như Lai, khác với nhĩ, tỷ, thiệt, thân cũng chẳng phải là Như Lai; thấy sắc, thanh chẳng phải là Như Lai, khác với sắc, thanh cũng không phải là Như Lai; thấy hương, vị, xúc chẳng phải là Như Lai, khác với hương, vị xúc cũng chẳng phải là Như Lai; thấy ý và pháp chẳng phải là Như Lai, khác với ý, pháp cũng chẳng phải là Như Lai; thấy bốn đại chẳng phải là Như Lai, khác với bốn đại cũng chẳng phải là Như Lai; địa, thủy, hỏa, phong cũng lại như vậy. Bồ-tát quán tâm liên tục như vậy, đối với tất cả pháp sẽ đạt được trí phương tiện.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Ông dùng pháp nào để có thể đạt được đạo Bồ-đề vô thượng? Dùng thân để đạt được hay dùng tâm để đạt được? Nếu dùng thân để đạt được thì thân này bất tịnh, không có hiểu biết, như cây, cỏ, ngói, đá. Bồ-đề thì phi sắc, không có hình thể, tướng đó vắng lặng, là pháp không thể thấy. Thân này đã như cây cỏ vô tri, làm sao đạt được đạo Bồ-đề? Còn nếu dùng tâm để đạt được đạo Vô thượng thì tâm không hình tướng, giống như huyễn hóa. Bồ-đề thì không tâm cũng không có hình sắc, tướng mạo như huyễn như hóa làm sao có thể đạt được? Nếu các Bồ-tát hiểu được như vậy thì chẳng phải thân có thể được Bồ-đề vô thượng, cũng chẳng phải tâm để được Bồ-đề vô thượng, cũng không lìa thân và lìa tâm để được đạo Vô thượng.

Bấy giờ, Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Ông phải nên quán Đức Như Lai như vậy. Người quán như thế gọi là chánh quán.

Lại nữa, này Bồ-tát Bất Không Kiến! Bồ-tát quán pháp tương tục như vậy nhưng tâm không dao động. Bồ-tát phải nên hiểu sâu xa như vậy thì không thoái chuyển đối với pháp Tam-muội, lại thường xa lìa tâm không tương tục, tất sẽ mau đắc Bồ-đề vô thượng.

Lúc đó, Đức Thế Tôn liền nói, kệ:

Tâm, niệm tâm tương tục

Khứ, lai và hiện tại

Không lâu được thấy Phật

Hết thảy Đấng Phổ Nhãn.

Trụ đại oai lực Phật

Thương xót lợi thế gian

Nhớ nghĩ Hoa trong người

Công đức Đấng Điều Ngự.

Nghĩ sinh tử thuở xưa

Trụ thai mẹ tộc tánh

Tướng mạo đều đầy đủ

Không lâu sẽ thấy Phật.

Nghĩ Phật tám mươi tướng

Và nhân duyên đời trước

Thường hợp nghiệp tối thắng

Ý chánh niệm pháp lành.

Nghĩ sáu thần biến Phật

Thần thông đại tự tại

Giới, định, trí, giải thoát

Đều đã được thành tựu.

Vì sao Đấng Tối Thượng

Được quả vị vắng lặng

Niệm Từ, Bi, Hỷ, Xả

Đấng tối thượng thế gian.

Hổ thẹn, Lực không sợ

Oai đức thầy thế gian

Nghĩ Xa-ma-tha Phật

Và Tỳ-bà-xá-na.

Lại nghĩ trí giải thoát

Cho đến ba không môn

Nghĩ đủ bốn Chánh cần

Thần túc cũng như thế.

Nghĩ đầy đủ Căn, Lực

Cho đến Bồ-đề phần

Nghĩ Phật lìa sinh diệt

Được nơi vắng lặng này.

Niệm pháp thiện khó bàn

Sắc, thọ đều thanh tịnh

Cho đến tưởng, hành, thức

Cũng thanh tịnh như vậy.

Nghĩ Phật sắc vàng ròng

Tâm an trụ không đắm

Quán pháp nào là Phật?

Thâu giữ tâm tương tục.

Sắc chẳng phải Như Lai

Bốn ấm cũng như thế

Lìa ấm chẳng Như Lai

Biết tưởng, thức cũng vậy.

Nhãn chẳng phải Như Lai

Nhĩ và pháp cũng thế

Lìa nhãn chẳng Như Lai

Pháp năm tình đều vậy.

Nghĩ mười hai nhân duyên

Điều tâm được thấy Phật

Bốn đại chẳng phải Phật

Khác bốn đại cũng vậy.

Nên rõ mười hai duyên

Thấy Phật chẳng là khó

Nếu cho ấm là Phật

Thì Đức Như Lai ấy.

Chúng sinh đều có ấm

Cũng tức là Như Lai

Nếu muốn được Căn, Lực

Nên niệm mười hai duyên.

Ấm chẳng thầy thế gian

Khác ấm cũng như vậy

Các nhân duyên thuở xưa

Thường phân biệt tương tục.

Vì có thể thâu giữ

Trí lực không nghĩ bàn

Thân này thường không biết

Như cây, cỏ, ngói, đá.

Bồ-đề không hình sắc

Vắng lặng thường không sinh

Thân không chạm Bồ-đề

Bồ-đề không chạm thân.

Tâm không chạm Bồ-đề

Bồ-đề không chạm tâm

Mà có tướng xúc chạm

Thật là chẳng nghĩ bàn.

Đây là Phật Thế Tôn

Chỗ vắng lặng tối thắng

Khéo trừ diệt tất cả

Mọi tà kiến ngoại đạo.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát làm sao có thể biết được ngã kiến, lại lìa được kiến ấy như thế nào?

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Nếu Bồ-tát muốn xả bỏ ngã kiến thì chớ đắm chấp nơi trụ xứ, nên nương tựa chỗ không nương tựa, muốn dùng pháp sáng tạo lợi ích cho tất cả, muốn thổi loa pháp, đánh rống đại pháp, muốn tạo thuyền pháp, kiến lập cầu pháp, đưa các chúng sinh vượt qua dòng chảy sinh tử, muốn quán thân tướng và không tương tục, thân này đầy bất tịnh, cấu uế, xấu ác, máu mủ đờm dãi thường bài tiết nơi chín lỗ, vô thường hư hoại, chốc lát không, mỏng manh khó tin, không thể yêu thích? Giống như trẻ con, nói hư vọng không biết, thân này không thật, như bọt nước tụ lại. Giả sử có dùng y phục, đồ ăn thức uống, xông ướp mùi thơm, trang sức các loại châu báu, với trăm ngàn năm xuôi theo tâm ý rồi cũng hoại diệt, vô ích trong sinh tử, như tánh thân này là pháp sinh tử, lại là chỗ ăn uống của loài trùng thú. Đối với nhiều kiếp hoặc ở địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, chỗ Diêm-la vương chịu vô lượng khổ chưa từng dừng nghỉ. Lại còn ở nhiều kiếp trong sinh tử làm tôi tớ cho kẻ khác sai khiến dụ. Thân này luôn phải chịu các khổ não mà trước đây không thể biết về khổ, để đoạn trừ tập, chứng đắc diệt, tu trì đạo, hành các công đức. Thân này tuy nhỏ nhưng chứa rất nhiều ô uế, nên dùng thân này thí cho các chúng sinh. Nếu ai tiếc thân mạng thì đem thân mạng cho họ. Nếu người cần sức thì đưa sức cho họ, cần thịt cho thịt, cần máu cho máu, phải nên cho hết mà không mong cầu đền đáp, hoặc đối với người kia không được lợi ích, nguyện dùng nhân duyên của tâm thiện mà xả thân, trừ ngã kiến hoặc hiểu được vô ngã, an trú nơi sự xả thân mà tư duy quan sát. Lại không tham chấp nơi hoặc của ngã kiến. Đem thân không bền chắc để tu thân chắc chắn.

Lại nữa, này Bồ-tát Bất Không Kiến! Ví như nơi thôn ấp có nhiều trẻ con cùng nhau ra khỏi thôn vui chơi nô đùa gần bên dòng sông, thấy bọt tụ, các trẻ con này tranh giành đùa giỡn mà đống bọt nước ấy chẳng tự hay biết, bị người khác lấy làm trò đùa cũng không thọ nhận. Như vậy, này Bồ-tát Bất Không Kiến! Nếu có Bồ-tát tự quán thân mình, nên biết tâm ấy giống như đống bọt nước kia, không có phân biệt. Nếu Bồ-tát nào quán như vậy thì không lâu sẽ đạt được Tam-muội sâu xa này, cũng mau đắc đạo Bồ-đề vô thượng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Muốn cầu định tối thắng

Đạt Bồ-đề khó bàn

Quyết xả bỏ ngã kiến

Thường nên quán thân này.

Vô thường, khổ, bất tịnh

Mùi đờm dãi dơ bẩn

Bài tiết nơi chín lỗ

Thật rất đáng nhàm chán.

Hư dối không chân thật

Đây là pháp biến diệt

Mê hoặc như huyễn hóa

Cũng như đống bọt nước.

Thân ta rất mỏng manh

Nơi chốn của ung nhọt

Mùi độc đều hiện khắp

Không một chỗ đáng ưa.

Lo nuôi dưỡng vô ích

Bị trùng sói ăn thịt

Tất cả mọi thú vui

Cung cấp cho thân này.

Đều quy về hoại diệt

Trọn không có chân thật

Mãi mãi vô biên kiếp

Khổ thọ luôn vạn nẻo.

Quả địa ngục, súc sinh

Chỗ căn bản thọ khổ

Nhiều kiếp thêm đói khát

Không thể nghĩ bàn được.

Bị các khổ bức bách

Đi ngược đạo Bồ-đề

Thân ta đây không thật

Nên cho các chúng sinh.

Hiểu pháp, tâm không tiếc

Cấp những thứ cần dùng

Suy nghĩ thế này rồi

Liền xướng lời như vầy:

Nay ta xả thân này

Máu, thịt tùy ý lấy

Nếu ai tiếc thân mạng

Ta sẽ cho thân mạng.

Xả thân giúp chúng sinh

Sẽ mau được Tam-muội

Phần phần cầu bọt nước

Chưa từng được chắc thật.

Thân ta cũng như vậy

Cầu thật không thể được

Nếu đạt chánh quán này

Mau đắc đạo Bồ-đề.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền mỉm cười. Thường pháp của chư Phật Như Lai đều như vậy. Ngay khi Đức Thế Tôn mỉm cười, từ nơi khuôn mặt phóng ra ánh sáng đủ các loại màu sắc: Xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, lục, pha lê, trên lên đến trời Phạm thiên, từ cõi ấy lại trở xuống, nhiễu quanh Đức Phật ba vòng, rồi đến tụ nơi đảnh, trong khoảnh khắc thì ẩn mất.

Lúc đó, Trưởng lão A-nan liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, gối phải sát đất, chắp tay hướng về Đức Phật, dùng kệ thưa hỏi:

Đấng Điều Ngự tối thắng

Mỉm cười có nhân duyên

Thầy thế gian vô thượng

Xin vì con tuyên nói.

Là vì nhân duyên gì

Hiện ra mỉm cười này?

Sắc vàng trăm phước nghiêm

Khéo hiểu rõ chân đế.

Thương xót, lợi ích người

Chỗ thế gian quay về

Là vì nhân duyên gì

Hiện ra mỉm cười này?

Nhân Trung Tôn hơn hết

Bậc tối thượng không lỗi

Các công đức Như Lai

Vi diệu không tỳ vết.

Lại vì nhân duyên gì

Hiện ra mỉm cười này?

Đấng Thánh trụ đại Bi

Tất cả đều quy hướng.

Đã lìa mọi phiền não

Điều Ngự dùng tâm tịnh

Cúi xin vì con nói

Nhân duyên gì mỉm cười?

Hôm nay ai sẽ được

Nghĩa lý sâu xa này

An trụ địa kiên cố

Ai sẽ gặp an lành.

Chỗ quay về thế gian

Vì sao hiện mỉm cười?

Tất cả nẻo quy hướng

Điều Ngự vì con nói.

Nguyện nghe người thanh tịnh

Nhân duyên khiến mỉm cười

Mong nhờ Thánh khai diễn

Nghi hoặc sẽ đoạn trừ.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả A-nan:

–Khi ta vừa giảng nói pháp quán tương tục này, có ba vạn người đắc pháp Nhãn thanh tịnh, tám vạn trăm ngàn ức na-do-tha chư Thiên đều lìa bỏ phiền não cấu uế, đạt được Pháp nhãn thanh tịnh. Lại có ba vạn ức na-do-tha Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni chứng quả Bất hoàn. Lại có ba vạn ức na-do-tha Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni và thanh tín sĩ, nữ đạt được Nhẫn vô sinh, ba vạn chúng sinh phát tâm Bồ-đề thảy đều tu tập hạnh Bồ-tát, ở kiếp Nhân tôn đều sẽ thành Phật, đây là mới phát tâm đạo vô thượng. Lại có chín vạn ức na-do-tha các chúng sinh đều được bất thoái chuyển nơi đạo Bồ-đề, sẽ được thành Phật hiệu là Phật Phóng Quang, Phật Ly Cấu Tôn Thích-ca Mâu-ni Nhật Quang Tướng, Phật Nguyệt Quang Minh và Phật Thiên Trung Tôn, chín mươi hai ức na-do-tha chúng phát tâm Thanh văn sẽ thành A-la-hán.

Lúc Đức Thế Tôn nói như vậy thì âm thanh chấn động cả tam thiên đại thiên thế giới. Đức Phật dùng Thiên nhãn thấy rõ nơi chín mươi chín ức trăm ngàn na-do-tha cõi nước của chư Phật nơi mười phương, chúng sinh trong đó đều thấy Đức Như Lai phóng ra ánh sáng từ giữa chân mày, ánh sáng ấy tên là Minh diệm chiếu khắp mọi nơi chốn. Chúng sinh thấy rồi tâm sợ sệt, dựng chân lông.

Khi ấy, ở cõi nước với vô lượng trăm vạn ức na-do-tha các chúng sinh những ai gặp được ánh sáng này, trong đó có người được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, có nhiều chúng sinh phát tâm Bồ-đề đều được bất thoái chuyển nơi đạo Bồ-đề vô thượng, vào đời vị lai sẽ được thành Phật, đều cùng một hiệu là Bất thoái chuyển.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa này, nên nói lại bằng kệ:

Ta vừa nói điều này

Khi quán tâm tương tục

Liền có sáu mươi ngàn

Chín mươi chín ức chúng.

Nhờ nghe pháp lợi ích

Mà phát tâm Bồ-đề

Lại có ba vạn người

Đều được tuệ nhãn Phật

Nghe rồi niệm tương tục

Bồ-đề đó vắng lặng

Được thoát khỏi điều này

Nạn khổ của đường ác.

Tám vạn ức chư Thiên

Đã nghe tiếng Như Lai

Đều được pháp nhãn tịnh

Lìa hẳn khổ cõi ác.

Ba vạn ức bốn chúng

Được pháp nhẫn bất khởi

Thoát khỏi các đường ác

Lại không còn khổ não.

Sẽ được thành Phật đạo

Như mùa xuân tươi tốt

Ba vạn ức mọi người

Học nơi đạo Bồ-đề.

Người ấy cũng sẽ được

Đại oai lực chư Phật

Đã thành đạo Vô thượng

Thương xót ở thế gian.

Sáu vạn ngàn Thiên tử

Tu học đạo Bồ-đề

Hạnh vui trong niềm vui

Giống như Đấng Di-lặc.

Nương thế gian vô ngại

Nên cười nhiều lợi ích

A-nan, ông nên biết

Đều là có nhân duyên.

Do đó ta hôm nay

Hiện bày mỉm cười này.

Phẩm 11: VUA VI MẬT

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát làm sao để biết an trụ vào những pháp sợ hãi, hổ thẹn và xả bỏ không hổ thẹn để được Tam-muội này?

Thế Tôn bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Các Bồ-tát này sở dĩ hổ thẹn là do thân tạo các ác nên trong lòng xấu hổ, sợ hãi, khẩu ý hành ác, nên lại sinh tủi hổ. Ganh ghét, lười biếng cũng lại như vậy. Nếu khởi lên điều bất thiện không cung kính chư Phật thì sợ hãi nơi chư Thiên cho đến người đời. Pháp ác bất thiện rất đáng xấu hổ. Bồ-tát tức trụ nơi sự hổ thẹn, sợ hãi như vậy, xả bỏ các pháp bất thiện, xả bỏ tâm không biết hổ thẹn, sợ hãi, siêng tu các điều thiện, giữ hạnh thanh tịnh, đầy đủ ba nghiệp an nhiên vắng lặng, không lâu sẽ được Tam-muội này, đời đời thường được gặp chư Phật và sẽ đạt được đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Lại nữa, này Bồ-tát Bất Không Kiến! Kỳ lạ thay, thật là hy hữu! Ta nghĩ: Về thời quá khứ trải qua a-tăng-kỳ ức trăm ngàn vạn na-do-tha kiếp, bắt đầu kiếp thứ ba tên là Thiện sinh, kế đến lại có kiếp tên là Bảo cự, kế nữa lại có kiếp tên là Liên hoa trì. Lúc đó, kiếp trược khởi lên hơn một ngàn năm, kế nữa, lại có kiếp tên là Lạc trụ. Lúc ấy, có quốc vương sinh trong kiếp này tên là Thắng vi mật, có oai đức lớn, uy lực tự tại, kinh thành vua ngự tên là Câu-tu-ma thanh tịnh hương tụ. Thành đó dài rộng bảy mươi do-diên, có mười hai lớp do bảy báu tạo thành, ánh sáng tỏa khắp toàn cảnh tráng lệ như thành Thiện kiến. Phía Bắc thành có đất tên là Ly cấu, nơi đây có vườn tên là An ẩn, bề mặt dài rộng bằng nhau là mười do-diên, xung quanh đều có các cây Đa-la, khuôn nơi vườn đó giống vườn Thiện kiến.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Thuở đó có Đức Phật là Minh Tướng gồm đủ mười tôn hiệu Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn xuất hiện ở đời.

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Khi ấy, Đức Phật Minh Tướng cùng với quyến thuộc trụ nơi vườn An ẩn, các Tỳ-kheo đi theo là chín mươi chín ức trăm ngàn na-do-tha, đều là bậc A-la-hán, các lậu đã hết, không còn phiền não tâm được tự tại, việc làm đã xong, điều nên học đều đã học. Đức Minh Tướng Như Lai Ứng Chánh Biến Tri vào lúc sáng sớm đắp y, cầm bát cùng với Tỳ-kheo tùy tùng vào thành khất thực. Lúc đó, vua Vi Mật nghe Phật đang đến, liền cỡi voi lớn, tên là Lạc thủ, dẫn theo trước sau vô số trăm ngàn người đều ra khỏi thành nghênh đón Thế Tôn.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Vua Vi Mật này từ xa thấy Phật đi đến, hào quang sắc diện tướng tốt vi diệu thù thắng nên rất hoan hỷ, liền xuống voi, đến chỗ Như Lai, đảnh lễ sát chân, nhiễu quanh bên phải ba vòng, ở ngay trên đường thỉnh Phật và chúng Tăng. Phật Minh Tướng im lặng chấp thuận. Vua biết Đức Phật đã nhận lời thỉnh rồi, nên ngay đêm ấy cho người quét dọn, đốt hương, trang hoàng bày biện đủ các phẩm vật cúng dường, quý tốt. Lại trong thành sai dựng khắp nơi những cờ phướn, treo các vòng hoa, lọng báu, anh lạc, dùng nước hương ngưu đầu để rửa bụi bặm, rải các loại hoa tươi đẹp trên mặt đất, dùng giỏ đựng hoa đặt ở trước tòa, dùng các loại nhạc hay để cúng dường.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Vua bày các thứ cúng dường xong, vào lúc sáng sớm cùng các tùy tùng đến vườn An ẩn đảnh lễ Như Lai và thưa:

–Bạch Thế Tôn! Giờ thọ thực đã đến.

Khi Đức Phật Minh Tướng nghe vua thỉnh rồi, liền như tướng đó hiện đại thần thông cùng các Tỳ-kheo bay lên hư không, phóng ra ánh sáng thanh tịnh gồm chín vạn trăm ngàn loại chiếu khắp phương Đông, ba phương kia cũng như vậy. Trong mỗi mỗi ánh sáng có tám mươi ức na-do-tha các hoa sen vi diệu, trên mỗi mỗi hoa có Như Lai hóa hiện đầy đủ tướng tốt giống như Phật Minh Tướng. Các Đức Như Lai ấy có vô lượng đệ tử, Đế Thích hầu bên trái, Phạm vương hầu bên phải, chân thật giống như Thích, Phạm chân thật không khác.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Lúc Đức Như Lai Minh Tướng hiện ra các tướng thần biến ấy, trong khoảng một niệm, chư Thiên ở cõi Dục, cõi Sắc liền tạo ra vô lượng các thứ kỹ nhạc vi diệu, dùng chiên-đàn trời và tràng hoa Đa-ma-la-bạt trầm thủy các loại hương như vậy để cúng dường Đức Như Lai Minh Tướng. Lúc này, Đức Thế Tôn kia nói pháp cho vua: “Đại vương nên biết! Các hành của pháp hữu vi là vô thường, đều là khổ, chẳng chân thật nên không. Tất cả các pháp đều không có ngã. Vì sao? Vì thân này không sạch, chín lỗ bài tiết toàn là nhơ uế như trùng trong phân, hư hoại, mỏng manh, niệm niệm không trụ, bốn đại, các ấm giả hợp làm thân, đói khát lạnh nóng luôn đến xâm hại, bức bách, tất cả đều hư dối, như huyễn, như sóng nắng, như bọt nước, không được tự tại, là pháp biến diệt, tạm gọi là người không có cái gì để tin cậy được. Thế nên đại vương phải quan sát sâu xa về các hành sinh tử rất đáng nhàm chán, nên siêng cầu phương tiện mau chóng xa lìa.”

Vua Vi Mật nghe lời này rồi, chắp tay hướng về Đức Phật nói:

–Đúng vậy! Thưa Thế Tôn! Như Thế Tôn chỉ dạy, các hành hữu vi là vô thường, khổ, không, tất cả các pháp đều vô ngã, hiện thấy thân này không sạch, dơ uế, chứa nhóm các khổ, rất đáng nhàm chán.

Lúc vua thấy rõ hình tướng thần thông của Phật và nghe Đức Như Lai thuyết pháp liền phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Khi ấy, Đức Như Lai biết vua đã phát tâm Bồ-đề, bèn cùng với đại chúng nhận lời mời của vua, rồi nương trong hư không đi đến thành mới hạ xuống. Vua đi bộ theo Phật vào vương cung, dâng tòa rồi theo thứ lớp an tọa. Vua cùng quần thần, quyến thuộc nơi cung và muôn dân trong nước đứng hầu hai bên, dâng các món ăn ngon. Đức Phật và chúng Tăng trước khi thọ thực đều chú nguyện cho họ, mỗi lần trao nhận thức ăn đều đầy đủ. Thọ thực xong Phật và đại chúng súc miệng rửa tay, vua lại đem các loại hương hoa, kỹ nhạc, vải vóc châu báu để cúng dường. Vua Vi Mật nội trong ngày đó đã bỏ bốn thiên hạ và tám mươi bốn ức na-do-tha phi hậu, thể nữ, giao phó ngôi vị quốc vương cho trưởng tử, cùng tám mươi ức na-do-tha người đi đến chỗ Đức Như Lai Minh Tướng, xin xuất gia tu đạo. Vua xuất gia rồi muốn thỉnh pháp, nên thưa: “Bạch Thế Tôn! Làm sao Bồ-tát đạt được Tam-muội Niệm Phật mà chư Phật đã nói? Nếu người nào có thể được Tam-muội này thì sẽ mau thành tựu đầy đủ kiến pháp Bồ-đề vô thượng.”

Phật Minh Tướng bảo Tỳ-kheo Vi Mật: “Bồ-tát có hai pháp để đạt được Tam-muội này, cũng mau thành tựu Bồ-đề vô thượng. Hai pháp đó là gì?

1. Bồ-tát phải nên tin tưởng kinh điển do Đức Như Lai đã nói.

2. Kinh Đại Phương Đẳng này là hành xử của chư Phật.

Bồ-tát nào hành trì đầy đủ hai pháp này liền đạt được Tam-muội ấy và sẽ mau chóng thành Phật.

Lại có hai pháp là: Xa-ma-tha và Tỳ-bà-xá-na.

Lại có hai pháp là: Xả ngã, vô ngã và an trụ nơi những pháp hổ thẹn, sợ hãi…

Bồ-tát nếu có đầy đủ hai pháp ấy thì được Tam-muội này và mau thành Chánh giác.”

Tỳ-kheo Vi Mật bạch Đức Phật Minh Tướng: “Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát an trụ pháp hổ thẹn, sợ hãi thì được Tam-muội này?”

Đức Như Lai Minh Tướng bảo: “Bồ-tát phải nên xả bỏ ba nghiệp ác, các pháp bất thiện như không hổ thẹn, trụ ở pháp sợ hãi, hổ thẹn. Bồ-tát có đầy đủ sự sợ hãi hổ thẹn thì xả bỏ các pháp bất thiện, tu hành pháp thiện, nên giữ gìn thân, khẩu, ý, nghiệp thanh tịnh.”

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Tỳ-kheo Vi Mật khi ấy đang ở chỗ Đức Phật kia, nghe nói về lỗi lầm, liền xả bỏ các pháp ác như không hổ thẹn, sợ hãi, siêng năng tinh tấn thâu giữ tâm trụ vào các pháp lành, khiến cho pháp lành được đầy đủ không mất, lại thâu giữ tâm an trụ vào chánh quán, quán hết thảy pháp: Không tăng không giảm, cũng không thấy pháp đến, đi, sinh, diệt. Khi Tỳ-kheo Vi Mật quán như vậy, không thấy tất cả pháp có các tướng; quán mười hai duyên như là mộng, như sóng nắng; quán các pháp như ảo ảnh, huyễn hóa; quán các pháp không tăng, không giảm; quán các pháp không danh, không tánh; quán tất cả pháp không sinh, không diệt. Bồ-tát Vi Mật cứ như vậy mà tu hành, không bao lâu đạt được Tam-muội này rồi, được Tam-muội này rồi giảng pháp biện tài không dứt, trải qua sáu vạn ức na-do-tha kiếp sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Ông chớ sinh nghi ngờ. Vua Vi Mật thuở ấy bỏ nước xuất gia tu đạo đâu phải là người nào xa lạ, đó chính là Đức Phật Như Lai Liên Hoa Thượng. Bồ-tát Vi Mật an trụ nơi hổ thẹn, tu tập thành tựu tất cả pháp thiện, không lâu đã đạt được Tam-muội ấy.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Nay ta nói với ông về Tam-muội Niệm Phật mà chư Phật đã nói. Nếu có chúng sinh nào không gieo trồng căn lành thì dứt khoát không thể nghe Tam-muội này.

Đức Phật bảo Bồ-tát Bất Không Kiến:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ từng ở chỗ vô lượng Đức Phật trong quá khứ, gần gũi cúng dường, trồng các gốc thiện mới được nghe Tam-muội Bảo vương này, huống chi là biên chép, thọ trì, đọc tụng, phân biệt giảng giải, quan xét về nghĩa lý thì thiện nam, thiện nữ ấy đã gieo trồng căn lành là vô lượng, vô biên không thể tính đếm. Những người ấy tu Bồ-tát thừa, dù mới được nghe một ít Tam-muội như vậy, lần lượt cũng sẽ đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chỉ trừ thân chứng.

Lúc đó, Bồ-tát Bất Không Kiến bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các chúng sinh ít học theo Đại thừa, có thể được Tam-muội báu này không?

Đức Phật nói:

–Đúng vậy, cũng có thể được. Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Ví như có loại thuốc chất rất cứng, không thể gọt bào, phải dùng đá mài lấy bột xoa lên trống. Nếu có oán thù, lúc ra trận chiến, quân kia cũng lấy chất độc bôi vào mũi tên, khi nghe âm thanh của trống nổi lên thì chất độc kia không thể hại được ai. Như vậy, này Bồ-tát Bất Không Kiến! Nếu thiện nam, thiện nữ được nghe gặp một ít ánh sáng âm thanh nơi Tam-muội đó thì người ấy sẽ được đạo Bồ-đề vô thượng, chỉ trừ thân chứng.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Ví như chúng sinh nếu nương vào một bên sắc vàng ròng của núi Tu-di thì thân họ cùng với núi kia đồng màu sắc. Sở dĩ như thế là do uy lực của núi. Như vậy, này Bất Không Kiến! Nếu có thiện nam, thiện nữ nghe một ít về diệu lực từ oai quang của Tam-muội đó thì sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chỉ trừ thân chứng. Vì sao? Vì công đức của Tam-muội này tối là thắng, không thể nghĩ bàn.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Ví như mọi dòng nước đều chảy vào biển cả và sẽ cùng một vị, sở dĩ như vậy là do năng lực của biển. Nếu thiện nam, thiện nữ không thể ghi chép, thọ trì, đọc tụng, chỉ được tạm nghe về Tam-muội báu này, tất cả cũng đều đạt được đạo Vô thượng. Vì sao? Vì do diệu lực của Tam-muội.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Nếu người nói đúng về pháp môn của chư Phật thì được mẹ của Tam-muội, nói Tam-muội như vậy gọi là nói đúng. Nếu người nói đúng về Tam-muội như vậy thì được vô lượng, vô biên các thứ công đức, thâu nhận nuôi lớn, đó gọi là nói đúng.

Này Bồ-tát Bất Không Kiến! Đại Bồ-tát tu hành bố thí, trong khoảng một niệm dùng các vật báu tốt đẹp dâng cúng hằng hà sa chư Phật Thế Tôn, nhờ công đức này sẽ được thành Phật. Nếu người nào ghi chép, thọ trì, đọc tụng, giảng nói Tam-muội này thì công đức ấy hơn hẳn phước bố thí của người kia, không thể tính đếm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ta nghĩ thuở quá khứ

Phật Minh Tướng Điều Ngự

Hết thảy các thế gian

Đều cùng chốn quy hướng.

Từ bi thương chúng sinh

Giảng nói các diệu pháp

Đại tri kiến của Phật

Soi tỏ pháp ba đời.

Đấng Phổ Nhãn như vậy

Bậc Tối thượng thế gian

Như Lai không nghĩ bàn

Trí lực sâu vô lượng.

Mở bày các pháp môn

Vì lợi ích quần sinh

Phát khởi tâm đại Bi

Cứu giúp vô lượng khổ.

Đấng Thiện Thệ Minh Tướng

Tám ức chúng Thanh văn

Đều là A-la-hán

Đã đoạn hết các lậu.

Là những bậc Ứng chân (A-la-hán)

Tùy tùng Đấng Pháp Vương

Thời có vườn An ẩn

Ở phía Đông bắc thành.

Chỗ Đại Tiên kinh hành

Cùng đông đủ Thánh chúng

Thời có vua Chuyển luân

Vi Mật rất dũng kiện.

Vì thương xót tất cả

Cùng nhau ra khỏi thành

Vua từ xa thấy Phật

Trong tâm rất hoan hỷ.

Tướng tốt hơn người đời

Oai nghi cũng khác hẳn

Vua đi bộ nghênh đón

Qua đến chỗ Thế Tôn.

Đến trước Đức Như Lai

Đầu mặt lễ sát chân

Chắp tay cung kính xong

Lui đứng qua một bên.

Thỉnh Phật nhận cúng dường

Phật mặc nhiên chấp nhận

Vua biết Phật nhận lời

Liền bảo các thuộc quan.

Quét dọn trong cung thành

Bày biện món ăn ngon

Vua lại tới chỗ Phật

Thưa đến giờ thọ thực.

Đức Thế Tôn thương xót

Nguyện ra oai thần lực

Cùng đủ các Thánh chúng

Sẽ đến nhận cúng dường.

Khi Phật nghe vua mời

Liền hiện đại thần biến

Phóng ngàn ức ánh sáng

Chiếu khắp mười phương cõi.

Trong mỗi mỗi ánh sáng

Hóa ra ức hoa sen

Thương xót các chúng sinh

Vì chúng hiện điềm này.

Lại bảo Bất Không Kiến:

Trong các hoa sen kia

Có vua đại oai đức

Tướng tốt rất đoan nghiêm.

Đều dùng ý tối thắng

Nói rộng pháp chư Phật

Các hành đều vô thường

Khổ, không cũng như thế.

Vô ngã không chân thật

Pháp này là biến diệt

Có người thông tuệ nào

Mà sinh tâm tham đắm.

Các hành như ánh lửa

Hư hoại, pháp chuyển dời

Phật Minh Tướng đại Bi

Diễn nói pháp như thế.

Chư Thiên thấy Thế Tôn

Liền phát đại thần thông

Tạo ra các nhạc hay

Bày hương hoa cúng dường.

Lành thật! Oai lực Phật

Không thể nêu bày được

Vua thấy thần thông rồi

Bày các thứ cúng dường.

Bỏ ngôi bốn thiên hạ

Cho đến năm dục lạc

Xuất gia giữ một lòng

Để tu đạo Bồ-đề.

Trong khi vua học đạo

Thưa hỏi Phật Minh Tướng

An trụ những pháp nào

Được Tam-muội của Phật?

Phật nói có hai pháp

Phải nên tu như thế

Được định thâm diệu ấy

Thí vui không nghĩ bàn.

Nghe Phật nói pháp rồi

Thân tâm đều hoan hỷ

Liền phát tâm Bồ-đề

Sẽ được Tam-muội này.

Vị Tỳ-kheo Vi Mật

Là Phật Liên Hoa Thượng

Nếu người tin Như Lai

Không phỉ báng kinh này.

Người ấy trụ cảnh Phật

Mau được Tam-muội ấy

Nếu người sợ sinh tử

Tâm không đắm nơi ngã.

Thường tu Xa-ma-tha

Và Tỳ-bà-xá-na

Tướng người ấy như vậy

Mau được Tam-muội này.

An trụ sợ hổ thẹn

Thường tu xả chân chánh

Lợi ích dốc khổ hạnh

Mau được vắng lặng ấy.

Quán pháp không tăng giảm

Tất cả như hư không

Bồ-tát thông tuệ ấy

Mau được Tam-muội này.

Không thấy các pháp khởi

Cũng không thấy pháp diệt

Luôn quán pháp vô thường

Cũng như mộng, huyễn, hóa.

Thường siêng năng học hạnh

Không lâu được định ấy

Không thấy pháp tướng khác

Chỉ thấy không sinh diệt.

Như bóng, vang, ánh lửa

Sẽ được Tam-muội này

Quán các pháp bình đẳng

Không có tướng sai khác.

Bên trong nghĩ không thân

Quán ngoài cũng như vậy

Không thấy danh tự kia

Cũng không có sinh diệt.

Nếu hay quán như thế

Mau được Tam-muội ấy

Khi Tỳ-kheo Vi Mật

Quán chắc như vậy rồi.

Đầu, giữa và cuối đêm

Tâm ông thường liên tục

Được nghe Như Lai nói

Không lâu được định này.

Chỉ trong khoảng một niệm

Liền chứng được Tam-muội

Được Bồ-đề không dứt

Liền thấy Phật mười phương.

Đủ các hành hữu vi

Tâm ông dần thanh tịnh

Tỳ-kheo ở sinh tử

Đủ mười sáu ngàn kiếp.

Từng cúng vô lượng ức

Các Đức Phật Thế Tôn

Sau đó được vắng lặng

Trụ nơi đạo Vô thượng.

Phật bảo Bất Không Kiến

Chớ nghi ngờ không tin

Ông là người sáng suốt

Chớ hoài nghi dị kiến.

Vị Tỳ-kheo lúc đó

Là Phật Liên Hoa Thượng

Nay ta nói với ông

Chư Thiên và thế gian.

Nếu muốn quán tất cả

Vô lượng các pháp ấy

Người này phải nên tu

Diệu Tam-muội như vậy.

Nếu có người ưa thích

Sinh vô lượng công đức

Thí các vui khó nghĩ

Nên trì Tam-muội này.

Nếu người thích muốn thấy

Ba đời Phật mười phương

Lại thích chuyển pháp luân

Nên trì Tam-muội này.

Nếu có người ưa thích

Đầy đủ các tướng tốt

Hiểu biết duyên sinh tử

Cũng đủ các cội lành.

Do đó nên thọ trì

Thắng Tam-muội như vậy

Nếu có người ưa thích

Xa lìa các nẻo ác.

Vì lợi ích chúng sinh

Nên trì Tam-muội này

Những người lành như vậy

Xưa đã từng cúng dường.

Chẳng phải một, hai, mười

Vô số ức chư Phật

Cầu Bồ-đề tối thượng

Được thọ trì Tam-muội.

Nếu người ưa thích cầu

Chánh niệm nghe Tam-muội

Đã từng cúng dường nhiều

Vô lượng Phật quá khứ.

Người siêng năng tu lâu

Quá khứ đã hành đạo

Nếu người ở chỗ kia

Nghe nói thắng Tam-muội.

Liền phát tâm hoan hỷ

Ý phấn khích vô lượng

Xưa đã từng cúng dường

Nhiều ức Thiên Trung Thiên.

Nếu ai với kinh này

Tâm thường tu tương tục

Đọc tụng và giảng nói

Thọ trì và biên chép.

Người này đã từng thấy

Vô lượng Đại Minh Lực

Ví như nơi chiến trường

Ra trận phóng tên độc.

Do nghe tiếng trống thuốc

Độc trừ, được vui vẻ

Nếu người nghe như vậy

Thắng định diệu Tam-muội.

Vì người nói pháp ấy

Được sức sáng Tam-muội

Vị lai sẽ thành Phật

Chỉ trừ người thân chứng.

Như công đức Tu-di

Người nương với sắc đó

Hành giả được tuệ sâu

Nghe định cũng như vậy.

Nếu có người được nghe

Tiếng Tam-muội tối thắng

Khối công đức người này

Lượng giống như biển lớn.

Quyết định Tam-muội sáng

Sẽ được đạo Bồ-đề

Ví như nước sông ngòi

Đều chảy vào biển cả.

Các dòng nước vốn khác

Nhưng đều cùng vị mặn

Nếu người nghe như vậy

Tam-muội đó vi diệu.

Liền cùng tánh Bồ-đề

Không khác, không phân biệt

Nếu có các Bồ-tát

Ở trong nhiều ức kiếp.

Siêng tu hành bố thí

Vì lợi ích tất cả

Phật là nơi nương tựa

Trồng khắp vô lượng nghiệp.

Các Bồ-tát như thế

Trải qua vô số kiếp

Tuy hành nghiệp bố thí

Nhưng phước chưa được nhiều.

Tâm từ nói Tam-muội

Công đức hơn người kia

Như mẹ sinh nuôi dưỡng

Tam-muội này cũng thế.

Hiện rõ khó nghĩ bàn

Công đức của chư Phật

Người ấy tuệ sáng suốt

Thường tu Tam-muội này.

Không lâu sẽ mau được

Phật An Nhiên Vô thượng.

KINH BỒ-TÁT TAM-MUỘI NIỆM PHẬT