Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 24

Quyển THỨ 596 - Hội thứ  Mười Sáu

Q uyển THỨ 596 - Hội thứ Mười Sáu

Phần

BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA

Thứ 4

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng thể thi thiết có đi có đến, có trụ có chẳng trụ. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng thể thi thiết có đi có đến, có trụ có chẳng trụ. Uẩn xứ giới thảy không đi không đến, không trụ không chẳng trụ như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng thể thi thiết có xa có bờ kia. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng thể thi thiết có xa có bờ kia. Uẩn xứ giới thảy không xa không bờ kia như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng thể thi thiết có ái có nhuế có bố có si. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng thể thi thiết có ái có nhuế có bố có si. Uẩn xứ giới thảy không ái không nhuế không bố không si như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không cho không lấy, không trì giới không phạm giới, không nhẫn không chẳng nhẫn, không tinh tiến không lười biếng, không đẳng trì không loạn tâm, không diệu huệ không ác huệ. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không cho không lấy, không trì giới không phạm giới, không nhẫn không chẳng nhẫn, không tinh tiến không lười biếng, không đẳng trì không loạn tâm, không diệu huệ không ác huệ. Uẩn xứ giới thảy không cho không lấy, không trì giới không phạm giới, không nhẫn không chẳng nhẫn, không tinh tiến không lười biếng, không đẳng trì không loạn tâm, không diệu huệ không ác huệ như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không điên đảo, không chẳng điên đảo. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không điên đảo, không chẳng điên đảo. Uẩn xứ giới thảy không điên đảo, không chẳng điên đảo như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không niệm trụ chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không niệm trụ chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi. Uẩn xứ giới thảy không niệm trụ chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không minh, không giải thoát. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không minh, không giải thoát. Uẩn xứ giới thảy không minh, không giải thoát như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí. Uẩn xứ giới thảy không tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không hữu lượng không vô lượng, không thần thông không chẳng thần thông. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không hữu lượng không vô lượng, không thần thông không chẳng thần thông. Uẩn xứ giới thảy không hữu lượng không vô lượng, không thần thông không chẳng thần thông như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không không, không bất không, không hữu tướng không vô tướng, không hữu nguyện không vô nguyện. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không không, không bất không, không hữu tướng không vô tướng, không hữu nguyện không vô nguyện. Uẩn xứ giới thảy không không, không bất không, không hữu tướng không vô tướng, không hữu nguyện không vô nguyện như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng hữu vi chẳng vô vi, chẳng hữu lậu chẳng vô lậu, chẳng thế gian chẳng xuất thế gian, chẳng có buộc, chẳng lìa buộc. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng hữu vi chẳng vô vi, chẳng hữu lậu chẳng vô lậu, chẳng thế gian chẳng xuất thế gian, chẳng có buộc, chẳng lìa buộc. Uẩn xứ giới thảy chẳng hữu vi chẳng vô vi, chẳng hữu lậu chẳng vô lậu, chẳng thế gian chẳng xuất thế gian, chẳng có buộc, chẳng lìa buộc như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng hữu trước chẳng vô trước, chẳng hữu trí chẳng vô trí. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng hữu trước chẳng vô trước, chẳng hữu trí chẳng vô trí. Uẩn xứ giới thảy chẳng hữu trước chẳng vô trước, chẳng hữu trí chẳng vô trí như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn không nắm giữ, không lay động, không hý luận. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng không nắm giữ, không lay động, không hý luận. Uẩn xứ giới thảy không nắm giữ, không lay động, không hý luận như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng hữu tưởng chẳng vô tưởng. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng hữu tưởng chẳng vô tưởng. Uẩn xứ giới thảy chẳng hữu tưởng chẳng vô tưởng như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng vắng lặng, chẳng phải chẳng vắng lặng. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng vắng lặng, chẳng phải chẳng vắng lặng. Uẩn xứ giới thảy chẳng vắng lặng, chẳng phải chẳng vắng lặng như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Năm uẩn chẳng Niết bàn, chẳng phải chẳng Niết bàn. Mười hai xứ, mười tám giới thảy cũng chẳng Niết bàn, chẳng phải chẳng Niết bàn. Uẩn xứ giới thảy chẳng Niết bàn, chẳng phải chẳng Niết bàn như thế, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói năm uẩn bị nhiếp sanh khởi chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói năm uẩn được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói mười hai xứ, mười tám giới thảy bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói mười hai xứ, mười tám giới thảy được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói duyên khởi bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói duyên khởi được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói điên đảo bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói điên đảo được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói các che bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói các che được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói ba mươi sáu ái hành bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói ba mươi sáu ái hành được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói sáu mươi hai kiến thú bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói sáu mươi hai kiến thú được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói bốn vô lượng, năm thần thông chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói bốn vô lượng, năm thần thông có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói hữu vi sở nhiếp thế gian tất cả các pháp căn lành bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói hữu vi sở nhiếp thế gian tất cả các pháp căn lành được nhiếp sanh khởi có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi bị nhiếp sanh khởi, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi được nhiếp sanh khởi, có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói khổ tập diệt đạo thánh đế, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói khổ tập diệt đạo thánh đế có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói giới, định, huệ, giải thoát, giải thoát trí kiến thanh tịnh, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói giới, định, huệ, giải thoát, giải thoát trí kiến thanh tịnh có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói vô vi sở nhiếp pháp xuất thế gian không nương vô lậu, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói vô vi sở nhiếp pháp xuất thế gian không nương vô lậu có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói pháp không, vô tướng, vô nguyện, vô sanh, vô tác, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói pháp không, vô tướng, vô nguyện, vô sanh, vô tác có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói minh giải thoát lìa diệt Niết bàn, chẳng gọi Bát nhã Ba la mật đa. Đã nói minh giải thoát lìa diệt Niết bàn có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao?

Thiện Dũng Mãnh! Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng nhiếp sắc uẩn, cũng chẳng nhiếp thọ tưởng hành thức uẩn. Chẳng nhiếp nhãn xứ, cũng chẳng nhiếp nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ. Chẳng nhiếp sắc xứ, cũng chẳng nhiếp thanh hương vị xúc pháp xứ. Chẳng nhiếp nhãn giới, cũng chẳng nhiếp nhĩ tỷ thiệt thân ý giới. Chẳng nhiếp sắc giới, cũng chẳng nhiếp thanh hương vị xúc pháp giới. Chẳng nhiếp nhãn thức giới, cũng chẳng nhiếp nhĩ tỷ thiệt thân ý thức giới. Chẳng nhiếp địa giới, cũng chẳng nhiếp thủy hỏa phong không thức giới. Chẳng nhiếp cõi Dục, cũng chẳng nhiếp cõi Sắc, Vô sắc. Chẳng nhiếp hữu vi, cũng chẳng nhiếp vô vi. Chẳng nhiếp thế gian, cũng chẳng nhiếp xuất thế gian. Chẳng nhiếp hữu lậu, cũng chẳng nhiếp vô lậu. Chẳng nhiếp pháp thiện, cũng chẳng nhiếp pháp phi thiện. Chẳng nhiếp hữu tình giới, cũng chẳng nhiếp phi hữu tình giới. Cũng chẳng xa lìa các pháp như thế thảy riêng có Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng bị nhiếp thuộc các pháp như thế thảy, cũng chẳng phải chẳng nhiếp. Pháp bị nhiếp được chẳng nhiếp như thế có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu, đấy gọi Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Dũng Mãnh! Nói chơn như ấy là thêm lời nào? Thiện Dũng Mãnh! Chơn như ấy là tánh các pháp, chẳng phải như sở đắc của ngu phu dị sanh, cũng chẳng khác với kia. Nhưng tánh các pháp như các Như Lai và đệ tử Phật, Bồ tát đã thấy. Pháp tánh như thế lý thú chơn thật thường không biến đổi, nên gọi chơn như. Tức chơn như đây nói là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm của Bồ tát

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tất cả pháp không thêm không bớt, chẳng hợp chẳng lìa, chẳng khuyết chẳng đầy, chẳng tổn chẳng ích. Chẳng dời chuyển, chẳng tới vào. Chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Chẳng lưu chuyển, chẳng hoàn diệt. Chẳng nhóm khởi chẳng ẩn mất. Chẳng hữu tướng chẳng vô tướng. Chẳng bình đẳng chẳng bất bình đẳng. Chẳng thế tục chẳng thắng nghĩa. Chẳng vui chẳng khổ, chẳng thường chẳng vô thường, chẳng tịnh chẳng bất tịnh, chẳng ngã chẳng vô ngã. Chẳng chắc thật chẳng hư dối. Chẳng kẻ làm chẳng đồ làm. Chẳng dung thọ chẳng bất dung thọ. Chẳng tin hiểu chẳng chẳng tin hiểu. Chẳng tự tín chẳng bất tự tín. Chẳng chết chẳng sống, chẳng sống chẳng chết. Chẳng nổi chẳng chìm, chẳng nối chẳng dứt. Chẳng hòa hợp chẳng chẳng hòa hợp. Chẳng có tham chẳng lìa tham, chẳng có sân chẳng lìa sân, chẳng có si chẳng lìa si. Chẳng điên đảo chẳng chẳng điên đảo. Chẳng có sở duyên, chẳng không sở duyên. Chẳng hữu tận chẳng vô tận, chẳng hữu trí chẳng vô trí. Chẳng tánh thấp chẳng tánh cao. Chẳng có ơn chẳng không ơn. Chẳng đi qua chẳng trở lại. Chẳng hữu tánh chẳng vô tánh. Chẳng yêu chẳng ghét. Chẳng sáng chẳng tối. Chẳng lười biếng chẳng tinh tiến. Chẳng không chẳng bất không, chẳng hữu tướng chẳng vô tướng, chẳng hữu nguyện chẳng vô nguyện. Chẳng tạo tác chẳng chẳng tạo tác. Chẳng ẩn mất chẳng chẳng ẩn mất. Chẳng vô minh chẳng giải thoát. Chẳng vắng lặng chẳng chẳng vắng lặng. Chẳng Niết bàn chẳng chẳng Niết bàn. Chẳng như lý chẳng chẳng như lý. Chẳng biết khắp chẳng chẳng biết khắp. Chẳng ra lìa chẳng chẳng ra lìa. Chẳng điều phục chẳng chẳng điều phục. Chẳng trì giới chẳng phạm giới. Chẳng tán loạn chẳng chẳng tán loạn. Chẳng diệu huệ chẳng ác huệ. Chẳng thức chẳng chẳng thức. Chẳng qua chẳng chẳng qua. Chẳng đồng phận chẳng dị phận. Chẳng có chẳng không có. Chẳng đắc chẳng bất đắc. Chẳng hiện quán chẳng chẳng hiện quán. Chẳng tác chứng chẳng chẳng tác chứng. Chẳng thông đạt chẳng chẳng thông đạt. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả chẳng vì các thứ sự việc đây thảy mà xuất hiện ra trước.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Như người trong mộng nói mộng đã thấy các thứ tự tánh. Đã nói tự tánh cảnh mộng như thế đều vô sở hữu. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Mộng hãy chẳng có, huống có tự tánh cảnh mộng khá nói được! Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù giả nói có các thứ tự tánh, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thật không tự tánh khá tuyên nói được. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như mộng chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Ví như huyễn sĩ nói đã thấy các thứ tự tánh của huyễn. Đã nói tự tánh cảnh huyễn như thế đều vô sở hữu. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Huyễn hãy chẳng có, huống có tự tánh cảnh huyễn khá nói được! Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù giả nói có các thứ tự tánh, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thật không tự tánh khá tuyên nói được. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như huyễn chẳng vì sanh khởi các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì sanh khởi các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Như người sáng bóng tuyên nói các thứ tự tánh sáng bóng. Đã nói tự tánh sáng bóng như thế đều vô sở hữu. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Bóng hãy chẳng có, huống có tự tánh sáng bóng khá nói được! Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù giả nói có các thứ tự tánh, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thật không tự tánh khá tuyên nói được. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như bóng chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Như người ánh nắng tuyên nói các thứ tự tánh ánh nắng. Đã nói tự tánh ánh nắng đều vô sở hữu. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Nắng hãy chẳng có, huống có tự tánh ánh nắng khá nói được! Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù giả nói có các thứ tự tánh, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thật không tự tánh khá tuyên nói được. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như nắng chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Như người đứng ở trong hang núi thảy nghe tiếng hang vang, trọn không thấy đâu, hoặc khi tự nói lại nghe tiếng ấy. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù có đã nghe các thứ văn cú, mà pháp đã nghe trọng không tự tánh. Chỉ trừ khi nói có thể nghe hiểu. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như vang chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì chỉ rõ các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Ví như có người thấy các bọt nước bèn nói các thứ tự tánh nhóm bọt. Đã nói tự tánh nhóm bọt như thế, hoặc trong hoặc ngoài trọn bất khả đắc. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Nhóm bọt đã nói hãy chẳng thật có, huống có tự tánh mà khá tuyên nói được! Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù giả nói có các thứ tự tánh, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thật không tự tánh khá tuyên nói được. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như bọt chẳng vì sanh khởi các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì sanh khởi các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Ví như có người thấy khởi bọt nổi bèn nói các thứ tự tánh bọt nổi. Đã nói tự tánh bọt nổi như thế trọn vô sở hữu. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Bọt nổi đã nói hãy chẳng thật có, huống có tự tánh tuyên nói được! Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù giả nói có các thứ tự tánh, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thật không tự tánh khá tuyên nói được. Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như bọt chẳng vì sanh khởi các pháp mà hiện tại tiền. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại chẳng vì sanh khởi các pháp mà hiện tại tiền.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như người bóc lột cây chuối để tìm chất lõi, mặc dù chẳng thể được mà có dụng bẹ chuối. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù không chơn thật mà có dụng nói phô.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Ví như có người thấy vì muốn chỉ rõ thái hư không, nên dù có nói ra mà thái hư không chẳng thể chỉ rõ được. Như vậy, vì muốn chỉ rõ Bát nhã Ba la mật đa dù có nói ra mà Bát nhã Ba la mật đa chẳng thể chỉ rõ.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như thái hư không, dù đem các thứ lời nói để chỉ rõ, mà thái hư không không pháp chơn thật khá chỉ rõ được. Như vậy, dù đem các thứ lời nói để chỉ rõ Bát nhã Ba la mật đa mà Bát nhã Ba la mật đa đây không pháp chơn thật khá chỉ rõ được.

Lại nữa. Thiện Dũng Mãnh! Ví như bóng sáng dù khá nói rõ, mà không thật pháp khiến nắm lấy được. Mặc dù không nắm lấy được mà có dụng soi rõ. Như vậy Bát nhã Ba la mật đa tuy nương văn cú nói rõ các thứ mà không thật pháp khá khiến nắm lấy. Dù không nắm lấy được mà soi rõ các pháp.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Như ngọc mạt ni tuy có ánh sáng lớn, mà ánh sáng ấy không trong ngoài khá được. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù năng soi sáng tất cả pháp tánh, mà trong ngoài ấy trọn chẳng thể được.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Ví như sáng đèn, tuy chẳng tạm dừng mà năng soi rõ, khiến kẻ có mắt xem thấy các sắc. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa dù đối các pháp trọn không chỗ dừng mà năng soi rõ, khiến các Thánh giả thấy thật tánh của các pháp.

Bấy giờ, Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác rất lạ. Tuy nói Bát nhã Ba la mật đa, mà nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Xá Lợi Tử: Như vậy, như vậy. Như ngươi vừa nói. Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Năm uẩn chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật. Mười hai xứ, mười tám giới cũng chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Vô minh chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não cũng chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật

Xá Lợi Tử! Thường vô thường, vui khổ, ngã vô ngã, tịnh bất tịnh, vắng lặng chẳng vắng lặng, điên đảo chẳng điên đảo, các che, kiến hành, thêm ích tổn giảm, sanh diệt trụ dị, nhóm khởi ẩn mất chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Ngã, hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, ý sanh, nho đồng, tác giả, khiến tác giả, khởi giả, đẳng khởi giả, thọ giả, khiến thọ giả, tri giả, khiến tri giả, kiến giả, khiến kiến giả chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Pháp chắc thật hư dối, đi qua trở lại, thấy có thấy không, trong ngoài thảy chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Địa thủy hỏa phong không thức giới; Dục, Sắc, Vô sắc giới, hũu tình giới, pháp giới chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Nghiệp, dị thục quả, nhân duyên, đoạn thường, ba đời ba thời chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Bố thí keo kiết, trì giới phạm giới, an nhẫn giận dữ, tinh tiến lười biếng, tĩnh lự tán loạn, diệu huệ ác huệ, tâm ý thức không hở chết sống, tạp nhiễm thanh tịnh chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi, khổ tập diệt đạo, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, vô lượng thần thông, không, vô tướng, vô nguyện chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Thiện phi thiện, hữu lậu vô lậu, thế gian xuất thế gian, hữu tội vô tội, hữu vi vô vi, hữu ký vô ký, đen trắng, đen trắng trái nhau, sở nhiếp liệt trung diệu, tham sân si chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Thấy nghe hay biết, đặc chấp, an trụ, tầm tứ, sở duyên, dối nịnh, ganh ghét, xan tham, hòa hợp hai tướng, vô sanh vô tác, chỉ quán, minh giải, tận ly nhiễm diệt, vứt bỏ các nương, thế tục, thắng nghĩa, chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Pháp bậc Thanh văn, pháp bậc Độc giác, Nhất thiết trí trí, vô trước trí, tự nhiên trí, vô đẳng đẳng trí, Bồ tát đại nguyện, Thanh văn viên mãn, Độc giác viên mãn, vô lượng vô biên vô đẳng đẳng, nhất thiết pháp trí, nhất thiết pháp như thật vô kiến, nhất thiết pháp trí kiến chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Chơn thật mát mẻ, vắng lặng, cực vắng lặng, rất cực vắng lặng chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, tướng hảo viên mãn, các lực vô úy, mười tám pháp Phật bất cộng chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Niết bàn cho đến tất cả pháp hoặc thiện hoặc phi thiện thảy chẳng viên thành thật, nên Ta nói Bát nhã Ba la mật đa chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Như thái hư không vô sắc vô kiến, vô đối vô tánh chẳng viên thành thật. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa vô sắc vô kiến, vô đối vô tánh chẳng viên thành thật.

Xá Lợi Tử! Ví như cái cầu vồng mống, tuy có các thứ sắc đẹp hiển hiện mà không một thật. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa mặc dù nương các thứ ngôn tướng chỉ rõ, mà bị chỉ rõ không có tánh khá được.

Xá Lợi Tử! Ví như hư không, tuy dùng các thứ tấc thước đo lường, mà chưa từng thấy có chừng năm ngón tay là viên thành thật. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa mặc dù nương các thứ ngôn tướng chỉ rõ, mà chưa từng thấy có chút tự thể là viên thành thật.

Khi ấy, Xá Lợi Tử thì thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là khó thấy! Phật nói: Như vậy, vì kẻ năng thấy chẳng thể được vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là khó giác! Phật nói: Như vậy, vì kẻ năng giác chẳng thể được vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng thể chỉ rõ! Phật nói: Như vậy, vì pháp năng chỉ rõ chẳng thể được vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế không thể chỉ rõ được! Phật nói: Như vậy, vì chẳng phải pháp chỉ ra hiện tại tiền vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế vô tánh làm tánh.

Phật nói: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lấy vô tánh của uẩn, xứ, giới, duyên khởi mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của các điên đảo, các che, kiến thú, ái hành mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của ngã, hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, ý sanh, nho đồng, tác giả, khiến tác giả, khởi giả, đẳng khởi giả, thọ giả, khiến thọ giả, tri giả, khiến tri giả, kiến giả, khiến kiến giả mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của địa thủy hỏa phong không thức giới mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của hữu tình giới, pháp giới mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của cõi Dục, Sắc, Vô sắc mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của bố thí keo kiết, trì giới phạm giới, an nhẫn giận dữ, tinh tiến lười biếng, tĩnh lự tán loạn, diệu huệ ác huệ mà làm tự tánh vậy.

Lấy vô tánh của Bồ đề phần pháp, thánh đế, chỉ quán, vô lượng thần thông, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, minh thoát mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của tận ly nhiễm diệt mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của vô sanh trí, diệt trí, Niết bàn mà làm tự tánh vậy. Lấy vô tánh của bậc Thanh văn, bậc Độc giác, bậc Phật, thế tục trí kiến, thắng nghĩa trí kiến và vô phước trí, Nhất thiết trí trí mà làm tự tánh vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì thành xong pháp diệt hoại vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng vì thành xong pháp sanh khởi vậy, chẳng vì hoại diệt pháp vô ngã vậy mà hiện tại tiền.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì duyên pháp làm phương tiện vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Vì tất cả pháp chẳng phải sở duyên, nên không pháp như thế khá làm sở duyên phát khởi Bát nhã Ba la mật đa.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tất cả pháp chẳng vì thêm bớt mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá thêm bớt vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì vượt khỏi tất cả pháp vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá vượt khỏi vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì tổn ích tất cả pháp vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá tổn ích vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì hợp lìa tất cả pháp vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá hợp lìa vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp mang đi điều phục mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá mang đi được mà điều phục vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp làm ơn oán vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá mà khá đối kia làm ơn oán vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có khởi chẳng khởi mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá mà khá sanh khởi chẳng sanh khởi vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chút tương ưng chẳng tương ưng vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá cùng tương ưng chẳng tương ưng vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chút chung trụ chăng chung trụ vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá cùng chung trụ chẳng chung trụ vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chỗ sanh khởi chẳng sanh khởi vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá khiến sanh khởi chẳng sanh khởi vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có sở trôi lăn chẳng trôi lăn vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá khiến trôi lăn chẳng trôi lăn vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì chút pháp làm dụng làm cụ mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy chút pháp mà khá vì kia làm dụng làm cụ hiện tại tiền vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp chứng tánh bình đẳng tánh chẳng bình đẳng mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy chút pháp khá chứng bình đẳng chẳng bình đẳng vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có lấy bỏ vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá lấy bỏ vậy

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có sở tác vậy mà hiện tại tiền.

Phật dạy: Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp mà khá đối kia có sở tác vậy.

Khi ấy, Xá Lợi Tử lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Phật nói: Như vậy. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Các uẩn xứ giới thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu Các nhánh duyên khởi thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Điên đảo, năm che, kiến thú, ái hành thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu. Ngã, hữu tình thảy thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu. Hý luận chẳng hý luận thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Bố thí keo kiết, trì giới phạm giới, an nhẫn giận dữ, tinh tiến lười biếng, tĩnh lự tán loạn, diệu huệ ác huệ thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu. Khổ tập diệt đạo, giải thoát trí kiến thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Quá khứ vị lai hiện tại ba đời bình đẳng thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu. Các lực vô úy, mười tám pháp Phật bất cộng thảy thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu. Vô lượng thần thông thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Trí không chấp mắc ba đời, trí tận tất cả Phật pháp, trí vô sanh, trí diệt, trí vô tác, trí lìa nhiễm thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu. Trí các ngăn che thẳm sâu nên Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Ví như biển cả sâu rộng vô lượng, Bát nhã Ba la mật đa sâu rộng vô lượng. Nói sâu rộng ấy là sở chứng công đức vô biên vậy.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Ví như biển cả là chỗ chứa nhóm báu lớn nhiều các thứ báu, Bát nhã Ba la mật đa như thế chứa nhóm vô lượng vô biên ngọc báu Đại pháp các thứ Pháp bảo.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì chỉ rõ tất cả pháp vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy chút pháp khá chỉ rõ vậy mà hiện tại tiền.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có trí không trí mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy chút pháp khá gọi có trí và không trí vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có hộ tàng vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá hộ tàng vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có sở nhiếp thọ mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá nhiếp thọ vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chỗ nương dựa mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá làm nương dựa.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chấp tàng vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá chấp tàng vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có sở chấp vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá sanh chấp vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chỗ trước vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá sanh trước vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có chỗ trụ vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá trụ chung vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có nối có dứt mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá nối dứt vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp khởi tham sân si, lìa tham sân si vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp là tham sân si, lìa tham sân si vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp khởi năng tri giả và khiến tri giả mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khởi năng tri giả và khiến tri giả vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp biết rõ bản tánh chẳng phải bản tánh vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá biết bản tánh chẳng phải bản tánh vậy.

Xá Lợi Tử thưa: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vì đối pháp có thanh tịnh vậy mà hiện tại tiền

Phật dạy: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá thanh tịnh vậy.

Khi ấy, Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm bản tánh thanh tịnh.

Phật nói: Như vậy. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Các uẩn xứ giới bản tánh thanh tịnh, nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh Ngã, hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, ý sanh, nho đồng, tác giả, khiến tác giả, khởi giả, đẳng khởi giả, thọ giả, khiến thọ giả, tri giả, khiến tri giả, kiến giả, bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Đoạn thường, biên vô biên bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Bố thí, tịnh giới an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, từ bi hỷ xả bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Các không điên đảo, khổ tập diệt đạo, thần thông, Thánh đạo, Thanh văn địa, Độc giác địa, Phật địa, Phật Pháp Tăng bảo, pháp Thanh văn thừa, pháp Độc giác thừa, pháp Bồ tát thừa, giải thoát, giải thoát trí kiến, Niết bản bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Pháp quá khứ vị lai hiện tại, vô trước trí kiến, mười tám pháp Phật bất cộng thảy bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc, địa thủy hỏa phong không thức giới, hữu tình giới, pháp giới bản tánh thanh tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa như thế bản tánh thanh tịnh

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế không sắc, không thấy, không chỗ đối ngại. Phật nói: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy chút pháp có sắc có thấy có chỗ đối ngại.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế không sở tạo tác. Phật nói: Như vậy, kẻ năng tạo tác bất khả đắc vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế không sở thú hướng tới. Phật nói: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá thú hướng tới vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng thể thi thiết. Phật nói: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá thi thiết vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế tức là chẳng cộng. Phật nói: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy có pháp khá cùng cộng vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế tức là vô tướng. Phật nói: Như vậy, vì tướng các pháp bất khả đắc vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế không sở soi rõ. Phật nói: Như vậy, vì năng sở soi rõ bất khả đắc vậy.

Xá Lợi Tử nói: Bát nhã Ba la mật đa như thế tức là vô biên.

Phật nói: Như vậy. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Các uẩn xứ giới vô biên nên Bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên. Duyên khởi, điên đảo, kiến thú, ái hành, tham sân si thảy vô biên nên Bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên. Đoạn thường, thời trước thời sau thời giữa vô biên nên Bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên.

Bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã vô biên nên bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên. Niệm trụ chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi, không điên đảo vô biên nên Bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên.

Tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, sở duyên, minh thoát, giải thoát trí kiến vô biên, nên Bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên.

Ngã, hữu tình thảy, cõi Dục Sắc Vô sắc, vô lượng thần thông, các che, quá khứ vị lai hiện tại trí kiến, vô trước trí kiến, địa thủy hỏa phong không thức giới, hữu tình giới, pháp giới thảy vô biên, nên Bát nhã Ba la mật đa cũng vô biên.

Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ngằn trước giữa sau đều bất khả đắc, đối tất cả pháp cũng vô sở đắc.

Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không ngằn mé. Xá Lợi Tử! Như thái hư không ngằn mé bất khả đắc. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa ngằn mé cũng bất khả đắc.

Xá Lợi Tử! Như địa thủy hỏa phong không thức giới ngằn mé bất khả đắc. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa ngằn mé cũng bất khả đắc.

Xá Lợi Tử! Phải biết Bát nhã Ba la mật đa ngôi trước giữa sau đều không ngằn mé, cũng không phương cõi.

Xá Lợi Tử! Các uẩn xứ giới, duyên khởi, điên đảo, các che, kiến thú, ái hành, tham sân si, ngã hữu tình thảy, bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, Bồ đề phần pháp, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, khổ tập diệt đạo, vô lượng thần thông, minh thoát, giải thoát trí kiến, các pháp dị sanh, pháp Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Phật và các pháp môn khác không ngằn mé, nên phải biết Bát nhã Ba la mật đa cũng không ngằn mé.

Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ngằn bất khả đắc nên gọi không ngằn, mé bất khả đắc nên gọi không mé. Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì không ngằn nên nói gọi không mé, vì không mé nên nói gọi không ngằn.

Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tánh ngã tánh lấy bất khả đắc nên phải nói gọi không ngằn không mé.

Xá Lợi Tử! Bởi tất cả pháp không ngằn mé nên phải biết Bát nhã Ba la mật đa cũng không ngằn mé. Bởi thái hư không không ngằn mé nên phải biết các pháp cũng không ngằn mé.

Quyển THỨ 597 - Hội Thứ Mười Sáu

Quyển THỨ 597 - Hội Thứ Mười Sáu

Phần

BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA

Thứ 5

Bấy giờ, Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Chúng Bồ Tát Ma ha tát làm sao nương pháp như thế hành tướng các cảnh?

Liền đấy Phật bảo Xá Lợi Tử rằng: Chúng các Bồ Tát Ma ha tát này hãy chẳng đắc pháp huống nào phi pháp, hãy chẳng đắc đạo huống nào phi đạo. Đối với tịnh giới hãy không sở đắc, cũng không sở chấp, huống nào phạm giới. Các Bồ tát này chẳng rơi ba cõi, cũng lại chẳng đọa các thú sanh tử, chẳng chấp thân mạng huống nào cảnh ngoài. Đối dòng sanh tử đã làm ngằn mé, đã qua biển cả, đã vượt nạn lớn.

Lại, Xá Lợi Tử! Chúng các Bồ Tát Ma ha tát này nương pháp như thế hành các cảnh tướng, biết tất cả tánh đều không tánh cảnh. Do nhân duyên đây, các Thiện sĩ này đối tất cả cảnh đều không trụ mắc, như Sư tử chúa chẳng mắc các cảnh. Các Thiện sĩ này đối các cảnh giới không nhiễm không tạp, vượt tất cả cảnh, như chủ buôn lớn không ai ngăn ngại. Các Thiện sĩ này nương pháp như thế hành các cảnh tướng không bị chấp trước.

Lại, Xá Lợi Tử! Ta đều chẳng thấy trong đại chúng đây có một Bồ tác đối pháp như thế chẳng thâm tin hiểu, đối pháp như thế nghi ngờ do dự.

Lại, Xá Lợi Tử! Nay trong chúng đây, tất cả Bồ tát đối pháp như thế đều đã dứt hẳn nghi ngờ do dự. Các Thiện sĩ đây đối pháp như thế tự không do dự, hữu tình. Các Thiện sĩ này do nhân duyên đây đối tất cả pháp đều chẳng do dự, năng vì hữu tình quyết định tuyên nói tánh tất cả trọn vô sở hữu.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Ở đời đương lai, nếu có kẻ được nghe pháp như vầy, đối tất cả pháp cũng đoạn trừ nghi ngờ do dự, cũng năng đoạn hẳn bấy nhiêu nghi ngờ cho tất cả hữu tình. Nghĩa là tuyên nói pháp yếu như Ta nay đã nói.

Lại, Xá Lợi Tử! Ta trọn chẳng thấy các loại hữu tình căn lành mỏng ít năng đối pháp đây thâm sanh tin hiểu. Các loại hữu tình căn lành mỏng ít chẳng đối pháp này có sở dung thọ, vì các pháp như thế chẳng phải kia năng thọ dụng được.

Lại, Xá Lợi Tử! Các loại hữu tình căn lành mỏng ít đối pháp như vầy hãy chẳng nghe danh, huống năng thọ trì suy nghĩ tu tập. Nếu có kẻ được nghe pháp như thế, Ta định k ‎ ý kia sẽ được Phật pháp. Kia đời đương lai đối các Phật Pháp năng rống Sư tử, như Ta ngày nay đối giữa đại chúng làm rống Sư tử, rống Vô sở úy, rống Đại trượng phu, rống Tự nhiên trí.

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu có kẻ được nghe đã thuyết pháp yếu sâu thẳm như thế, thấp đến năng khởi được một tâm niệm tin muốn chẳng sanh phỉ báng,Ta cũng k ‎ ý kia sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Nếu các hữu tình nghe pháp sâu thẳm vui mừng tín thọ, vì cực khó được vậy.

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu các hữu tình nghe pháp sâu thẳm thâm sanh tin muốn, năng phát được tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, các hữu tình này lại rất khó được.Ta nói trọn nên căn lành rộng lớn, đủ tư tưởng lớn, mặc giáp mũ lớn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu các hữu tình nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như vầy vui mừng tin muốn, hằng hằng nghe thọ, kia chỗ được phước vô lượng vô biên, huống năng thọ trì chuyển vì người nói, giả sử chưa đã vào Chánh tánh ly sanh, hoặc kẻ đối Nhị thừa chẳng quyết định, Ta đều k ‎ ý kia sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lợi vui hữu tình tận đời vị lai thường không dứt hết.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Các loại hữu tình thành pháp thấp kém, Ta chẳng thấy kia đối pháp rộng lớn có nghĩa dung thọ. Pháp rộng lớn ấy là Phật Bồ đề.

Lại, Xá Lợi Tử! Các loại hữu tình có nhiều kẻ thành tựu pháp thấp kém, có bao tin hiểu cũng đều thấp kém, chẳng thể vun trồng căn lành rộng lớn. Kia đối Chánh pháp không nhiễm thẳm sâu rộng lớn như thế chẳng thể tín thọ nổi.

Lại, Xá Lợi Tử! Các loại hữu tình thành pháp rộng lớn, có bao tin hiểu cũng đều rộng lớn, phát tới Đại thừa khéo xong sự nghiệp. Khéo mặt giáp mũ, khéo hay nghĩ chọn nghĩa l ‎ ý sâu thẳm. Khéo đi đường lớn ngay thẳng không hiểm, xa lìa rừng rậm, tướng nó bình đẳng, không các chông gai sỏi đá hầm hố, sạch sẽ không uế, chẳng vạy chẳng cong, lợi ích thế gian, an vui thế gian, thương xót thế gian. Cùng các trời người làm soi sáng lớn, chiếc thang lên vững chắc, đủ đại từ bi thương xót tất cả. Đối các hữu tình muốn làm lợi ích, muốn cho an vui, muốn khiến yên ổn, khắp cho hữu tình các đồ an vui. Hữu tình như thế tức là Bồ tác. Là Ma ha tát khéo thọ dụng được của báu Đại pháp. Là Ma ha tát hay giỏi tìm cầu của báu Đại pháp. Của báu tối thắng thuộc kia chẳng phải ai khác.

Sở dĩ vì sao? Nếu loại hữu tình chẳng gần bạn lành, chưa trồng căn lành, vì phước đức mỏng, nên tin hiểu thấp kém, kia đối Chánh pháp không nhiễm sâu thẳmg rộng lớn như thế chẳng tín thọ được. Ta nương theo các loại hữu tình có sai khác như thế nên mật ‎ ý nói rằng: Các hữu tình tin hiểu thấp kém lại ưa hữu tình tin hiểu thấp kém. Các loại hữu tình tin hiểu rộng lớn lại ưa hữu tình tin hiểu rộng lớn.

Bấy giờ, Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bạch thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế lấy những pháp nào làm cảnh sở hành?

Liền đấy Phật bảo Xá Lợi Tử rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế lấy pháp vô biên làm cảnh sở hành.Ví như phong giới hành cảnh vô biên, Bát nhã Ba la mật đa như thế lấy pháp vô biên làm cảnh sở hành. Như hư không giới hành cảnh vô biên, Bát nhã Ba la mật đa như thế lấy pháp vô biên làm cảnh sở hành. Lại như phong giới lấy thái hư không làm cảnh sở hành, Bát nhã Ba la mật đa như thế lấy các pháp không làm cảnh sở hành.

Lại, Xá Lợi Tử! Như hư không giới và như phong giới đều không nơi chỗ mà khá thấy được, cũng lại chẳng vì sanh khởi pháp tướng mà hiện tại tiền. Bát nhã Ba la mật đa như thế đối pháp trọn không thể chỉ ra được, cũng lại chẳng vì sanh khởi pháp tướng mà hiện tại tiền.

Lại, Xá Lợi Tử! Như hư không giới và như phong giới đều chẳng thể nắm, chẳng viên thành thật, cũng không sắc tướng mà khá toán số. Bát nhã Ba la mật đa như thế đều chẳng thể nắm, chẳng biên thành thật, chẳng sắc thảy tướng toán số biết được.

Lại, Xá Lợi Tử! Như hư không giới và như phong giới không có chút pháp là viên thành thật mà khá chỉ hiện. Bát nhã Ba la mật đa như thế không có chút pháp là viên thành thật mà khá chỉ hiện.

Khi ấy, Xá Lợi Tử lại thưa Phật rằng: Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa lấy gì làm tướng?

Liền đấy, Phật bảo Xá Lợi Tử rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế trọn không có tướng.

Lại, Xá Lợi Tử! Như hư không giới và như phong giới không có chút pháp là viên thành thật khá chỉ tướng nó. Bát nhã Ba la mật đa như thế không có chút pháp là viên thành thật chỉ tướng kia được. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa như thế xa lìa các tướng, không có chút tướng mà khá được ấy.

Lại, Xá Lợi Tử! Như hư không giới không chỗ ngại mắc, Bát nhã Ba la mật đa như thế không chỗ ngại mắc. Do đây nên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vô trước làm tướng.

Lại, Xá Lợi Tử! Chẳng phải pháp vô trước có tướng khá được. Nhưng vì tùy thuộc danh ngôn l ‎ ý thú thế gian tác nói như vầy: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vô trước làm tướng.

Lại, Xá Lợi Tử! Mặc dù nói Bát nhã Ba la mật đa vô trước làm tướng mà Bát nhã Ba la mật đa đây không tướng khá được, nên chẳng thể nói vô trước làm tướng, vì pháp vô trước không có tướng trạng vậy.

Lại, Xá Lợi Tử! Nói vô trước ấy là trước biết khắp, trước chẳng thể được, trước như thật tánh, biết khắp tất cả điên đảo chấp trước nên gọi vô trước. Chẳng phải trong các trước có trước khá được. Do đấy nên nói trước như thật tánh, trước chẳng thể được.

Lại, Xá Lợi Tử! Nói vô trước ấy tức là Bát nhã Ba la mật đa. Đây tức nói là vô trước tướng trí.

Lại, Xá Lợi Tử! Các pháp đều lấy vô trước làm tướng, vì tướng các pháp bất khả đắc vậy, nên gọi vô trước tướng. Không có chút pháp làm khởi tướng vậy mà hiện tại tiền, vì đối trong đây không tướng khá được nên gọi vô tướng. Vì vô tướng nên nói gọi vô trước. Nếu tất cả pháp có chút tướng ấy, lẽ đối trong đây có trước khá được. Vì tất cả pháp trọn không có các tướng, vậy nên trong đây vô trước khá được. Nên nói các pháp vô trước làm tướng. Mặc dù nói thế mà chẳng như nói, vì vô trước tướng chẳng thể nói vậy. Sở dĩ vì sao? Vì vô trước tướng vô sở hữu vậy, tánh xa lìa vậy, chẳng thể được vậy.

Lại, Xá Lợi Tử! Pháp vô trước tướng chẳng khá chỉ ra, không thể hiển rõ. Nhưng vì hữu tình phương tiện chỉ ra vô trước tướng đây, nên chẳng nên chấp.

Lại, Xá Lợi Tử! Các tướng tạp nhiễm tức là vô tướng, chẳng phải pháp tạp nhiễm làm khởi tướng vậy mà hiện tại tiền.

Lại, Xá Lợi Tử! Các pháp tạp nhiễm điên đảo hiện tiền, các điên đảo ấy đều là vô tướng. Các vô tướng ấy đều chẳng thể nói được, nên pháp có tướng tức là vô tướng

Lại, Xá Lợi Tử! Các pháp thanh tịnh cũng không có tướng. Sở dĩ vì sao? Vì các pháp tạp nhiễm hãy không có tướng, huống pháp thanh tịnh mà có tướng được ư!

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu kẻ năng biết khắp tánh như thật của các pháp tạp nhiễm, các tạp nhiễm kia đều bất khả đắc. Nhưng vì các hữu tình bởi điên đảo nên khởi các tạp nhiễm, các điên đảo ấy đều chẳng chơn thật. Nếu chẳng chơn thật thời không thật thể, cũng không thật tướng. Nếu năng như thật biết khắp như thế tức gọi thanh tịnh. Các tướng tạp nhiễm hãy bất khả đắc, huống tướng thanh tịnh mà có khả đắc ư? Vậy nên, hai pháp tạp nhiễm, thanh tịnh đều chẳng có tướng, chẳng viên thành thật.

Lại, Xá Lợi Tử! Các pháp vô tướng chẳng viên thành thật nói gọi vô trước, nên nói các pháp vô trước làm tướng.Vì tất cả pháp vô trước tướng nên nói gọi vô trước. Ngu phu dị sanh chấp mắc vô trước tướng.

Lại, Xá Lợi Tử! Như vậy gọi là nói tất cả pháp vô trước làm tướng. Vô trước tướng đây, phải biết tức là chỗ trí sở hành, cũng là chỗ Bát nhã Ba la mật đa sở hành, nên nói Bát nhã Ba la mật đa hành vô biên cảnh. Các tánh vô trước, phải biết nói gọi hành vô biên cảnh.

Lại, Xá Lợi Tử! Chỗ sở hành ấy, phải biết đây chỉ rõ chỗ phi sở hành, vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng phải tướng hành xứ có thể năng chỉ rõ ra được.

Lại, Xá Lợi Tử! Cảnh sở hành ấy, phải biết chỉ rõ cảnh phi sở hành. Vì tất cả pháp tánh như thật, tánh như sở hũu đều bất khả đắc, nên tất cả pháp chẳng phải cảnh sở hành. Vì tất cả pháp không tánh cảnh vậy. Nếu năng biết khắp các pháp như thế, đấy thời gọi là hành tất cả cảnh. Dù tác thuyết này mà chẳng như lời nói. Nếu năng biết khắp các pháp như thế đều vô sở trước, gọi vô trước tướng. Do l ‎ ý thú đây nên nói Bát nhã Ba la mật đa vô trước làm tướng.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Đã nói pháp yếu thẳm sâu cảnh Như Lai trí như thế, nếu muốn tuyên nói phân biệt khai chỉ giúp bạn chút ít; trong đây giúp bạn chỉ có những kẻ thấy đế l ‎ ý tới Đại Bồ đề, các Thanh Văn thảy và Bồ Tát Ma ha tát đã trụ Bất thối chuyển, cùng là kẻ thấy đầy đủ đối Vô thượng thừa chẳng còn quay lui. Kẻ thấy đầy đủ kia cũng đối pháp yếu thẳm sâu như thế năng chánh tu hành được, xa lìa nghi ngờ, thân chứng Bồ tát đã được tịnh nhẫn, đối pháp yếu này định không nghi ngờ.

Lại, Xá Lợi Tử! Ngu phu dị sanh diệu pháp như thế chẳng phải bậc mà kia trèo lên được!

Lại, Xá Lợi Tử! Đã nói pháp giáo tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rất là khó được, quyết chẳng rơi nơi tay các hữu tình tin hiểu thấp kèm. Nếu các hữu tình từng thờ nhiều Phật trọn nên căn lành tối thắng thanh tịnh, tin hiểu rộng lớn, đã nói giáo pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế mới rơi tay kia.

Phải biết các loại hữu tình như thế đã trồng vô lượng căn lành rộng lớn, trọn nên điều nhu ý lạc thanh tịnh. Quá khứ đã ở vô lượng chỗ Phật trồng giống Bồ đề, phát thệ nguyện rộng, hành hạnh Bồ tác, cưỡi xe Phật đã cưỡi, gần gũi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đối pháp sâu thẳm thỉnh hỏi đúng lý ‎ ; nên pháp giáo tương tưng Bát nhã Ba la mật đa đây rơi ở tay kia.

Phải biết các loại hữu tình như thế hoặc đã chứng được Vô sanh pháp nhẫn, hoặc gần sẽ chứng Vô sanh pháp nhẫn, nên pháp giáo tương tưng Bát nhã Ba la mật đa đây rơi ở tay kia.

Phải biết các loại hữu tình như thế mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ngoại trừ sức bi nguyện chẳng cầu mau chứng .

Phải biết các loại hữu tình như thế ở chỗ các Đức Phật đã được nhận ký ‎ , hoặc lại chẳng lâu sẽ được nhận ký.

Phải biết các loại hữu tình như thế, giả sử chưa được Phật hiện tiền trao ký ‎ , như đã được Phật hiện tiền trao ký cho.

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu các hữu tình căn lành chưa thuần thục, vì phước đức mỏng hãy chẳng được danh tự kinh điển Bát nhã Ba la mật đa như thế, huống tay được cầm đến, đọc tụng, thọ trì, biên chép, cúng dường, vì người rộng nói. Kia được như thế, không có lẽ ấy. Nếu các hữu tình căn lành đã thuần thục, vì nguyện lực đời trước nên được gặp kinh này, lóng nghe, thọ trì, biên chép, đọc tụng, cung kính cúng dường, vì người rộng nói.

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu các hữu tình căn lành tăng thịnh, ý lạc điều thiện, giáo pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa như thế mới rơi đến tay kia. Ta ghi nói các thiện nam tử thiện nữ nhân thảy kia hoặc Bồ tát thừa, hoặc Thanh Văn thừa, nhờ được pháp đây hết lòng ưa mến, nên trước dù lười nhác, ưa ngủ nghỉ nhiều, khởi biết chẳng chánh, chẳng trụ chánh niệm, hoặc tâm tán loạn, hoặc ham ăn uống, hoặc ái của ngọc, hoặc ưa lời thô, hoặc thích bạo áo, hoặc hôm ngạo mạn, hoặc căn ám độn không hiểu biết gì cả; kia nhờ sức căn lành, nên lỗi đã nói như trên, tất cả đều chuyển. Do được pháp yếu sâu thẳm như thế, nếu là Thanh văn chuyển thành Bồ tát. Đối pháp sâu thẳm bội sanh ưa uốn, đối các cảnh giới được chẳng buông lung, đối các pháp lành ưa mến tu hành chánh siêng mạnh mẽ, lìa các lười biếng, nhất tâm thu niệm giữ hộ các căn, chẳng thốt lời thô, chẳng hành bạo ác, hằng tu cung kính, muốn tập đa văn, siêng năng tiến mạnh, không tham nhiễm gì, khéo giỏi chọn lựa được pháp nghĩa thẳm sâu. Nếu muốn viên mãn công đức như thế phải siêng năng tu học pháp yếu thẳm sâu.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Nếu các Bồ tát hoặc Thanh văn thừa nghe pháp yếu đây được quả thù thắng, Nghĩa là nghe pháp yếu sâu thẳm như thế quyết định chẳng còn hành các buông lung, đối các ác pháp chẳng sanh bảo tín, khéo muốn tinh tiến đều không lui giảm. Đối sở tu hành chẳng sanh khinh lờn hưỡn đãi. Đối pháp ngoại tà chẳng thèm nghĩ tìm. Đối tham sân si chẳng hiện khởi lắm. Quả như thế thảy vô lượng vô biên đều do được nghe thâm pháp yếu đây.

Lại, Xá Lợi Tử! Pháp yếu sâu thẳm chẳng những tai nghe tức gọi là quả, cần chẳng buông lung tinh tiến tu hành, biết rõ như thật, xa lìa các ác, mình người đều được lợi, mới gọi là quả. Lại kẻ nghe pháp là đối pháp yếu biết rõ như thật, tinh siêng tu học, chẳng đối Chánh pháp khởi lối hiểu lối hành sai khác. Nếu đối Chánh pháp khởi hiểu hành biệt dị, phải biết loại kia chẳng được gọi nghe pháp.

Lại, Xá Lợi Tử! Các ngươi đều nên đối nghĩa đã được nghe, phương tiện khéo léo khởi hiểu biết không trái ngược, an trụ chánh hạnh. Nếu đối pháp nghĩa khởi hiểu trái ngược, chẳng chánh tuhành, phải biết loại kia đối Chánh pháp của Phật định không thuận nhẫn.

Lại, Xá Lợi Tử! Kẻ đối trong Chánh pháp Tỳ nại da của Ta như nói tu hành mới được thuận nhẫn. Nói thuận nhẫn ấy là đối Chánh pháp chọn lựa không trái ngược phát khởi chánh hành.

Lại, Xá Lợi Tử! Kẻ đây đủ thuận nhẫn an trụ chánh hành, phải biết quyết định chẳng đọa trong các ác thú địa ngục, bàng sanh, quỷ đói, mau năng chứng được thắng quả Chánh pháp.

Lại, Xá Lợi Tử! Các loại hữu tình chẳng nên bảo tín căn lành yếu ít. Nghĩa là kia liền được rảnh khỏi các ác thú, siêng tu tinh tiến cũng chẳng thể bảo đảm, cho đến đối Chánh pháp chưa đầy đủ chánh kiến vẫn còn có đọa rơi.

Lại, Xá Lợi Tử! Nếu đối Chánh pháp tu học viên mãn, được thuận nhẫn rồi, mới được chẳng còn gây nghiệp cảm ác thú, chẳng còn lười biếng khởi phần thuận lui ở ngôi thấp kém, chẳng sợ lui đọa, đối sở tu hành tâm chẳng khinh dể hưỡn đãi.

Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Kia đối trong phần tạp nhiễm thanh tịnh được chánh biết khắp, được thấy như thật, đạt tất cả pháp điên đảo khởi ra hư vọng tâm hiện, chẳng sanh chấp trước. Kia đối nghĩa thú sâu thẳm Chánh pháp đã được chánh kiến, đầy đủ thuận nhẫn, thông minh lanh lẹ, điều hòa mềm mại, trụ giới thanh tịnh, chánh hành luật nghi, sở hành khuôn phép do được thuận nhẫn không chẳng đầy đủ. Trời, rồng, dược xoa, a tố lạc, thảy hãy cung kính kia, huống nào các người. Trời, rồng, dược xoa, a tố lạc thảy tất cả đối kia hãy nên mến nhớ, qui tới cúng dường, vây quanh giữ hộ, chẳng cho ác duyên tổn hoại thân mệnh và sở tu hành, huống nào các người. Vậy nên cần siêng tu Chánh pháp thuận nhẫn. Nếu được thuận nhẫn, trời, rồng, dược xoa, a tố lạc thảy thường theo thủ hộ, cung kính cúng dường, từng không tạm bỏ.

Khi ấy, Xá Lợi Tử bảo Thiện Hiện rằng: Vì sao cụ thọ lặng thinh không nói? Vì sao chẳng nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm? Ngày nay Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hiện tiền làm chứng, nay Đại chúng đây đối Bát nhã Ba la mật đa là chơn pháp khí, ý ‎ vui thanh tịnh, muốn nghe thâm pháp.

Thiện Hiện đáp rằng: Dạ! Ngài Xá Lợi Tử! Tôi đối các pháp đều không thấy gì, vậy nên tôi nay lặng thinh không nói chi hết.

Lại, Xá Lợi Tử! Tôi trọn chẳng thấy Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cũng chẳng thấy có chúng Bồ tát, chẳng thấy hay nói, chẳng thấy bị nói, cũng lại chẳng thấy do đây, vì đây, nhân đây, thuộc đây, nương đây mà nói. Tôi đối trong đây đã không thấy gì, làm sao bắt tôi vì các Bồ tát tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa? Giả sử tôi muốn nói, ai là hay nói, ai là bị nói? Cũng lại chẳng biết do đâu, vì đâu, nhân đâu, thuộc đâu, nương đâu mà nói. Tôi biết làm sao tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế được!

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thể tuyên nói, chẳng thể chỉ rõ, chẳng thể h ‎ ý luận.

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không năng tuyên nói, không năng chỉ rõ, không năng hý luận. Nếu phương tiện nêu chỉ ra được như thế, tức hiển Bát nhã Ba la mật đa

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng quá khứ, chẳng vị lai, chẳng hiện tại.

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng đem tướng quá khứ nói, chẳng thể đem tướng vị lai nói, chẳng thể đem tướng hiện tại nói.

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tướng không nói được.

Lại, Xá Lợi Tử! Tôi trọn chẳng thấy Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có tướng như thế, có thể đem tướng ấy tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa.

Lại, Xá Lợi Tử! Tướng uẩn xứ giới thảy ba đời chẳng phải Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Tướng uẩn xứ giới thảy ba đời có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại, Xá Lợi Tử! Tướng uẩn xứ giới thảy ba đời có bao chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác, tánh như sở hữu chẳng thể thi thiết, chẳng thể chỉ rõ, chẳng thể hý luận, vì chẳng phải ngữ nghiệm thảy chỗ hay nói nêu ra được.

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng do nói chỉ tướng các pháp vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng uẩn xứ giới vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng hành phi hành vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng duyên khởi vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng danh sắc vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng ngã hữu tình vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng pháp giới vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng buộc lìa buộc vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng nhân duyên vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng khổ vui vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng an lập chẳng an lập vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng sanh diệt vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng nhiễm tịnh vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng bản tánh chẳng bản tánh vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng thế tục thắng nghĩa vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng chắc thật hư dối vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do nói chỉ tướng dời chuyển tới vào vậy mà hiện tại tiền.

Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lìa các tướng, vậy nên chẳng thể chỉ rõ ra rằng đây là Bát nhã Ba la mật đa, ở đây Bát nhã Ba la mật đa, do đây Bát nhã Ba la mật đa, vì đây Bát nhã Ba la mật đa, nhân đây Bát nhã Ba la mật đa, thuộc đây Bát nhã Ba la mật đa, nương đây Bát nhã Ba la mật đa.

Lại, Xá Lợi Tử! Tôi chẳng thấy pháp, do pháp đây nên nói chỉ ra Bát nhã Ba la mật đa

Lại, Xá Lợi Tử! Không có chút pháp năng hiển năng lấy Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại, Xá Lợi Tử! Chẳng phải Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng hiển năng lấy các uẩn xứ giới, duyên khởi, minh thoát.

Lại, Xá Lợi Tử! Các xuất thế gian diệu huệ thông đạt cũng lại chẳng năng hiển lấy Bát nhã Ba la mật đa.

Lại, Xá Lợi Tử! Như pháp chẳng năng hiển lấy các pháp, như nào hiển nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nhưng, Xá Lợi Tử! Nếu năng biết rõ l ‎ ý thú chơn thật các pháp như thế, tức năng biết rõ được tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng do chỉ rõ pháp sở hữu vậy mà hiện tại tiền.

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng do chỉ rõ uẩn xứ giới vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ danh và sắc vậy mà hiện tại tiền.

Chẳng do chỉ rõ pháp nhiễm tịnh vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ các duyên khởi vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ các điên đảo vậy mà hiện tại tiền.

Chẳng do chỉ rõ ngã hữu tình giới thảy vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ địa thuỷ hỏa phong không thức giới vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ cõi Dục, Sắc, Vô Sắc vậy mà hiện tại tiền.

Chẳng do chỉ rõ bố thí xan tham, trì giới phạm giới, an nhẫn giận dữ, tinh tiến lười nhác, tĩnh lự tán loạn, bát nhã ác huệ vậy mà hiện tại tiền.

Chẳng do chỉ rõ niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, vô lượng thần thông vậy mà hiện tại tiền.

Chẳng do chỉ rõ các quả đạo đế vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ pháp Thanh Văn, Độc giác, Bồ tát, Phật địa vậy mà hiện tại tiền.

Chẳng do chỉ rõ sở hữu pháp trí và phi trí vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ tận vô sanh trí và diệt trí vậy mà hiện tại tiền. Chẳng do chỉ rõ pháp Niết bàn vậy mà hiện tại tiền.

Lại, Xá Lợi Tử! Nhu không có pháp do chỉ rõ pháp mà hiện tại tiền, tôi biết làm sao tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế? Nhưng thưa Xá Lợi Tử, nếu năng biết rõ được đã nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế chẳng do chỉ rõ ra pháp sở hữu vậy mà hiện tại tiền, tức năng biết rõ được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cũng năng tuyên nói được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại, Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng vì các pháp có hợp có tan mà hiện tại tiền. Vì cớ sao?

Xá Lợi Tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng vì các uẩn xứ giới có hợp có tan. Chẳng vì các hành có hợp có tan. Chẳng vì duyên khởi có hợp có tan. Chẳng vì điên đảo có hợp có tan. Chẳng vì cõi Dục, Sắc, Vô sắc có hợp có tan.

Chẳng vì các địa thuỷ hỏa phong không thức giới có hợp có tan. Chẳng vì duyên khởi có hợp có tan. Chẳng vì ngã, hữu tình giới thảy có hợp có tan. Chẳng vì pháp giới có hợp có tan.

Chẳng vì bố thí xan tham, trì giới phạm giới, an nhẫn giận dữ, tinh tiến lười nhác, tĩnh lự tán loạn, bát nhã ác huệ có hợp có tan. Chẳng vì niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, vô lượng thần thông có hợp có tan. Chẳng vì các đế đạo và đạo quả có hợp có tan.

Chẳng vì Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Phật địa và pháp có hợp có tan. Chẳng vì quá khứ vị lai hiện tại ba đời bình đẳng có hợp có tan. Chẳng vì vô trước tận, vô sanh trí có hợp có tan. Chẳng vì Niết bàn có hợp có tan.

Lại, Xá Lợi Tử! Như pháp không có làm pháp hợp tan mà hiện tại tiền, tôi biết làm sao tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Nhưng, Xá Lợi Tử! Tôi xem nghĩa đây tác thuyết như vầy: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thể nói chỉ ra được.

Lại, Xá Lợi Tử! Tôi trọn chẳng thấy có pháp như thế khá gọi năng nói, khá gọi bị nói, khá gọi do đây, vì đây, nhân đây, thuộc đây, nương đây mà có nói ra, làm sao bắt tôi vì các Bồ tát tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa được?

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiện Dũng Mãnh Bồ tát Ma ha tát rằng: Thiện nam tử! Các Bồ Tát Ma ha tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa đối tất cả pháp đều không sở hành. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Vì tất cả pháp đều là bị điên đảo đẳng khởi, chẳng thật chẳng có, tà ngụy hư dối.

Lại,Thiện Dũng Mãnh! Ví như kẻ đối pháp có sở hành, đều hành điên đảo, đều hành chẳng thật. Như vậy, Bồ tát nếu có sở hành, lẽ hành điên đảo, lẽ hành chẳng thật. Vì chẳng phải các Bồ tát là hành điên đảo và hành chẳng thật mà hiển rõ ra, và cũng chẳng phải Bồ tát hành hạnh điên đảo và hành chẳng thật mà năng hành Bát nhã Ba la mật đa được.

Lại,Thiện Dũng Mãnh! Điên đảo chẳng thật thời chẳng phải sở hành, vậy nên Bồ tát chẳng đối trong ấy mà hành.

Lại,Thiện Dũng Mãnh! Nói điên đảo ấy tức là hư dối, chỗ chấp đắm của ngu phu dị sanh. Các pháp như thế chẳng có như thế, sở chấp như thế chẳng như tướng nó. Vậy nên nói gọi điên đảo chẳng thật. Nên các Bồ tát chẳng hành điên đảo, chẳng hành chẳng thật. Bởi đây Bồ tác gọi kẻ thật ngữ, cũng được nói gọi hành giả không đạo. Nếu thật không đảo, thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành. Tất cả hành dứt gọi Bồ tát hành. Bồ tát hành đây chẳng thể chỉ rõ là đây, do đây, tại đây, từ đây. Chẳng phải các Bồ tát hành chỗ hiển rõ. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Vì các Bồ tát dứt tất cả hành, hành hạnh Bồ tát nghĩa là dứt hành có lấy đắm của dị sanh, Thanh văn, Độc giác, hành hạnh Bồ tát.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Như vậy, Bồ tát đối các Phật pháp cũng lại chẳng hành, cũng chẳng chấp trước đây là Phật pháp, do đây Phật pháp, tại đây Phật pháp, thuộc đây Phật pháp. Như vậy Bồ tát cũng lại chẳng hành hạnh tất cả phân biệt dị phân biêt, nghĩa là các Bồ tát chẳng hành phân biệt và dị phân biệt, vì dứt tất cả phân biệt dị phân biệt, gọi hạnh Bồ tát.

Thiện Dũng Mãnh! Phân biệt ấy là đối các pháp phân biệt tự tánh. Dị phân biệt ấy là đối các pháp phân biệt sai khác. Chẳng phải tất cả pháp khá được phân biệt và dị phân biệt, vì tất cả pháp chẳng thể phân biệt và dị phân biệt vậy. Nếu pháp phân biệt thời đối các pháp làm dị phân biệt. Nhưng tất cả pháp xa lìa phân biệt và dị phân biệt

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Nói phân biệt ấy, đấy là một bên. Nói dị phân biệt ấy là bên thứ hai. Chẳng phải các Bồ tát hành bên không bên. Nếu các Bồ tát đối bên không bên đều không sở hành, các Bồ tát này cũng chẳng thấy giữa. Nếu kẻ thấy giữa thời hành nơi giữa. Nếu kẻ hành giữa thời hành nơi bên, chẳng phải giữa có hành có hiển có chỉ ra, vì lìa hành tướng vậy.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Đã nói giữa ấy, phải biết tức là tám nhánh thánh đạo. Thánh đạo như thế đối tất cả pháp đều không sở đắc mà hiện tại tiền. Thánh đạo như thế đối tất cả pháp đều không sở kiến mà hiện tại tiền.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Nếu khi đối pháp không tu không khiển, bấy giờ gọi là đạo ngưng dứt. Đạo ngưng dứt đây đối tất cả pháp không tu không khiển, vượt quá tu khiển chứng thật tánh tất cả pháp bình đẳng. Do chứng thật tánh tất cả pháp bình đẳng, đạo tướng hảy không có huống thấy có đạo.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Đạo ngưng dứt ấy là Bí sô, A la hán lậu tận. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Kia khiển đạo nên tu chẳng tu chẳng khiển nên gọi là khiển. Kia khiển cũng không có nên gọi là khiển. Vì tu khiển nên nói gọi là khiển.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Nếu có tu khiển ưng có sở đắc chẳng gọi là khiển. Trong đây khiển ấy là khiển tánh tu. Trong ấy không tu nên gọi là khiển, vì tu không có nên khiển cũng chẳng có. Mặc dù tác nói này mà chẳng như nói. Vì cớ sao?

Thiện Dũng Mãnh! Khiển chẳng thể nói, vì lìa tánh khiển vậy. Lại lìa pháp nào? Nghĩa là pháp điên đảo chẳng còn đẳng khởi và pháp chẳng thật, chẳng đẳng khởi lại nữa.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Chẳng phải các điên đảo năng khởi được điên đạo. Bởi vì điên đảo ấy không thật khởi ra, vì chẳng phải ở trong ấy có thật khởi vậy. Nếu ở trong ấy có thật khởi ra chẳng gọi điên đảo. Vì không thật khởi nên gọi điên đảo.

Lại, Thiện Dũng Mãnh! Chúng các Bồ tát tùy giác các pháp lìa các điên đảo. Sở dĩ vì sao? Chúng các Bồ tát biết rõ điên đảo đều chẳng thật có. Nghĩa là trong điên đảo không có tánh điên đảo. Do biết điên đảo thật không sở hữu, chẳng phải trong điên đảo có tánh điên đảo, nên nói Bồ tát tùy giác các pháp lìa các điên đảo. Do giác các pháp lìa các điên đảo, chẳng còn đối pháp lại sanh điên đảo nữa. Nếu đối trong ấy không còn điên đảo, thời đối pháp đấy cũng không sở hành. Vì cớ sao?

Thiện Dũng Mãnh! Tất cả điên đảo đều có sở hành. Bởi có sở hành thời có đẳng khởi. Sở hành, đẳng khởi đều bởi điên đảo hư dối phân biệt! Chúng các Bồ tát đối pháp sở hành đều không phân biệt, cũng không đẳng khởi. Vậy nên nói gọi xa lìa điên đảo. Do không điên đảo, thời không sở hành. Do không sở hành thời không sở khởi, nên nói Bồ tát hành không sở hành. Kẻ không sở hành là đối các pháp trọn không sở hành, cũng chẳng quan sát, cũng chẳng thị hiện có tướng sở hành nên nói Bồ tát hành không sở hành. Nếu năng hành được không sở hành như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên sắc là hành Bát nhã Ba la mật đa. Hành chẳng duyên thọ tưởng hành thức là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết tánh các sở duyên xa lìa vậy. Nếu biết tánh sở duyên kia xa lìa thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành vô sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên nhãn là hành Bát nhã Ba la mật đa; hành chẳng duyên nhĩ tỷ thiệt thân ‎ ý là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này tánh các sở duyên chẳng thật vậy. Nếu biết tánh sở duyên kia chẳng thật thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên sắc là hành Bát nhã Ba la mật đa; hành chẳng duyên thanh hương vị xúc pháp là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết các sở duyên điên đảo khởi ra. Nếu điên đảo khởi thật thời chẳng chơn thật. Nếu biết tánh sở duyên điên đảo khởi ra chẳng chơn thật thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên nhãn thức là hành Bát nhã Ba la mật đa. Hành chẳng duyên nhĩ tỷ thiệt thân ‎ ý thức, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết các sở duyên đều là hư dối. Nếu biết các sở duyên đều là hư dối thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên danh sắc, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này giác các sở duyên không tánh sở duyên. Nếu giác sở duyên không tánh sở duyên thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên ngã, hữu tình thảy là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này như thật biết ngã, hữu tình thảy tánh tưởng chẳng chơn thật. Nếu năng biết được ngã, hữu tình thảy tánh tưởng chẳng chơn thật, thời đối các hành đều không sở hành. Nếu đối các hành đều không sở hành thời lìa các hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát chẳng hành ngã tưởng, hữu tình tưởng, cho đến tri giả tưởng, kiến giả tưởng, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khiển tất cả tưởng. Nếu kẻ năng khiển trừ được tất cả tưởng thời đối các tưởng đều không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát chẳng hành điên đảo kiến thú các che, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Hành chẳng duyên điên đảo kiến thú các che là hành Bát nhã Ba la mật đa Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết các sở duyên điên đảo kiến che đều chẳng thật có. Nếu biết sở hành điên đảo kiến che chẳng thật có thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên duyên khởi, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết khắp duyên khởi và sở duyên kia. Nếu các Bồ tát biết khắp duyên khởi và sở duyên kia thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên cõi Dục, Sắc, Vô sắc, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp năng trừ khiển được sở duyên ba cõi. Nếu các Bồ tát khắp năng trừ khiển sở duyên ba cõi thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên bố thí xan tham, trì giới phạm giới, an nhẫn giận dữ, tinh tiến lười nhác, tĩnh lự tán loạn, bát nhã ác huệ, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết khắp sở duyên bố thí xan tham cho đến bát nhã ác huệ. Nếu các Bồ tát biết khắp tất cả sở duyên như thế thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên vô đảo, niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, vô lượng thần thông thảy, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này đối các sở duyên giác trọn tự tại, cũng năng trừ khiển. Nếu các Bồ tát đối các sở duyên giác trọn tự tại, cũng năng trừ khiển được thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên khổ tập diệt đạo đế là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này trừ khiển sở duyên khổ tập diệt đạo. Nếu năng trừ khiển được sở duyên bốn đế, thời không sở khiển, cũng không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên minh thoát là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên minh thoát. Nếu năng trừ khiển sở duyên minh thoát thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên vô tận vô sanh vô tạo tác, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên tận vô sanh vô tạo tác. Nếu năng trừ khiển các sở duyên đây thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên địa thuỷ hỏa phong không thức giới là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên địa thuỷ hỏa phong không thức giới. Nếu năng trừ khiển các sở duyên dây thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Phật địa là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Phật địa. Nếu các Bồ tát khắp năng trừ khiển sở duyên Thanh văn, Độc giác, Bồ tác, Phật địa thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên pháp Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Phật là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên pháp Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Phật. Nếu các Bồ tát khắp năng trừ khiển sở duyên pháp Thanh văn, Độc giác, Bồ tác, Phật thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên Niết Bàn là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này biết khắp sở duyên Niết bàn. Nếu các Bồ tát biết khắp sở duyên Niết bàn không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên thanh tịnh tướng hảo, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên thanh tịnh tướng hảo. Nếu các Bồ tát năng trừ khiển sở duyên thanh tịnh tướng hảo thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên thanh tịnh cõi Phật là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên thanh tịnh cõi Phật. Nếu các Bồ tát khắp năng trừ khiển sở duyên thanh tịnh cõi Phật thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên công đức Thanh văn viên mãn, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên công đức Thanh văn viên mãn. Nếu các Bồ tát khắp năng trừ khiển sở duyên công đức Thanh văn viên mãn thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát hành chẳng duyên công đức Bồ tát viên mãn, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Dũng Mãnh! Các Bồ tát này khắp trừ khiển được sở duyên công đức Bồ tát viên mãn. Nếu các Bồ tát khắp năng trừ khiển sở duyên công đức Bồ tát viên mãn thời không sở hành, nên nói Bồ tát hành không sở hành.

Thiện Dũng Mãnh! Nếu Bồ Tát Ma ha tát năng hành được như thế, vì để hành Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các Bồ tát năng hành được Bát nhã Ba la mật đa biết khắp tất cả sở duyên mà hành, trừ khiển tất cả sở duyên mà hành.