Kim Quang Minh Tối Thắng Vương Kinh

Phẩm 20: Vương Pháp Chánh Luận

Bấy giờ có một nữ thần đại địa tên là Kiên Lao, từ trong chúng hội đứng dậy đảnh lễ, chắp tay cung kính bạch Đức Phật rằng: “Bạch đức Thế Tôn! Trong một đất nước, nếu người làm vua không biết chánh pháp, sẽ không thể nào trị quốc an dân, tại vị lâu dài. Cúi xin Thế Tôn từ bi thương xót giảng thuyết rõ về Vương pháp chánh luận, là pháp cốt yếu của việc trị quốc, để khi các vị quốc vương nghe được, theo đó thực hành, y theo chánh pháp giáo hóa nhân dân, khiến cho vương vị trường tồn, đất nước thái bình, nhân dân lợi lạc”.

Đức Thế Tôn bảo: “Nữ thần lắng nghe! Vào thời quá khứ có một vị vua tên Lực Tôn Tràng, con vua tên là Diệu Tràng đã thọ quán đảnh kế thừa ngôi vị. Sau đó không lâu, vua cha lại bảo thái tử Diệu Tràng: ‘Có bộ vương pháp chánh luận tên là Thiên chủ giáo pháp. Khi ta vừa nhận ngôi vị quán đảnh để làm quốc vương, vua cha tên là Trí Lực Tôn Tràng cũng nói cho ta nghe chánh luận này. Ta liền tuân theo luận này trị quốc, trong hai vạn năm, chưa từng khởi một niệm tâm thực hành những điều phi pháp. Hôm nay con cũng phải làm như thế, chớ dùng phi pháp trị quốc an dân. Vương pháp chánh luận là gì? Con hãy lắng nghe, ta sẽ nói rõ’. Vua Lực Tôn Tràng dùng kệ trình bày chánh luận như sau:

Ta nói luận Vương pháp

Lợi lạc các chúng sanh

Dứt thế gian nghi ngờ

Diệt trừ bao lầm lỗi.

Tất cả vua cõi trời

Cùng quốc vương cõi người

Nên sanh lòng mừng vui

Chắp tay nghe ta nói.

Ngày xưa các vị trời

Nhóm tại núi Kim Cang

Bốn thiên vương đứng dậy

Thưa hỏi Đại Phạm thiên:

Phạm chủ, bậc tôn quí

Tự tại nhất trong trời

Xin thương xót chúng tôi

Giải trừ những nghi hoặc.

Vì sao ở cõi người

Mà được gọi là trời?

Vì những lí do gì

Mà được gọi thiên tử?

Vì sao sanh nhân gian

Độc nhất làm nhân chủ?

Vì sao sanh cõi trời

Được gọi là thiên vương?

Bốn thiên vương Hộ Thế

Hỏi Phạm vương như thế.

Bấy giờ Phạm thiên vương

Liền vì họ giảng nói.

Hộ Thế! Các ông đây

Vì lợi ích hữu tình

Mà hỏi cách trị quốc

Lắng nghe, ta sẽ nói!

Do sức nghiệp ngày xưa

Sanh thiên được làm vương

Nếu sanh vào cõi người

Làm vua lãnh thiên hạ

Được chư thiên bảo vệ.

Sau đó vào thai mẹ

Tuy đã vào bào thai

Chư thiên vẫn hộ trì.

Dù sanh tại nhân gian

Cao quí, nên gọi trời,

Do chư thiên bảo vệ

Nên cũng gọi thiên tử.

Chủ cõi Ba Mươi Ba

Chia sức giúp nhân vương

Tất cả các thiên chúng

Cũng giúp sức tự tại.

Diệt trừ các phi pháp

Khiến nghiệp ác không sanh

Dạy mọi người tu thiện

Để được sanh cõi trời.

Nhân loại, a tu la

Các loài càn thát bà

La sát, chiên đà la

Đều giúp nửa sức lực.

Cha mẹ thêm nửa sức

Khiến bỏ ác tu thiện

Chư thiên cùng hộ trì

Chỉ rõ quả báo thiện.

Nếu tạo các nghiệp ác

Ngay trong đời hiện tại

Chư thiên không bảo vệ

Chỉ cho quả báo ác.

Người trong nước tạo ác

Quốc vương không cấm ngăn

Thì chẳng đúng chánh lí

Nên đúng pháp trị phạt.

Nếu thấy ác không ngăn

Phi pháp ngày càng tăng

Khiến trong toàn cõi nước

Gian trá ngày càng nhiều.

Vua thấy nhân dân mình

Tạo ác mà không cấm

Thiên chúng Ba Mươi Ba

Đều vô cùng giận dữ.

Do đây tổn quốc chánh

Gian trá khắp thế gian

Khiến quân địch xâm lăng

Hủy hoại cả đất nước.

Nhà cửa và vật dụng

Tài sản đều không còn

Dối gạt, dua nịnh sanh

Lại thay nhau chiếm đoạt.

Do chánh pháp làm vua

Mà không hành pháp ấy

Khiến đất nước tan hoang

Như ao sen voi xéo.

Cuồng phong nổi bất thường

Mưa lớn trái mùa đổ

Sao xấu hiện điềm quái

Nhật nguyệt thực tối tăm.

Ngũ cốc và hoa quả

Trái hạt đều không thành

Đất nước bị đói kém

Do vua bỏ chánh pháp.

Nếu vua bỏ chánh pháp

Dùng pháp ác trị dân

Chư thiên tại cung điện

Nhìn thấy lòng lo buồn.

Bấy giờ các thiên vương

Cùng nhau đồng nói rằng:

Vua này hành phi pháp

Luôn gần gũi kẻ ác

Vương vị không dài lâu

Chư thiên đều phẫn nộ

Do chư thiên phẫn nộ

Nước ấy sớm bại vong.

Dùng phi pháp dạy người

Lưu truyền khắp quốc gia

Tranh đấu, nhiều gian dối

Dịch bệnh, khổ não sanh.

Thiên chủ không bảo vệ

Chúng trời cũng bỏ rơi

Đất nước sẽ bại vong

Quốc vương bị khổ nạn.

Cha mẹ cùng vợ con

Anh em và chị em

Chịu cảnh ái biệt li

Cho đến phải mất mạng.

Biến quái và sao băng

Hai mặt trời đồng hiện

Oán địch từ ngoài đến

Đất nước gặp loạn li.

Đại thần quan dân trọng

Phải bị chết oan uổng

Voi, ngựa mọi người quí

Cũng mất hết không còn.

Chiến tranh khắp mọi nơi

Người chết thật oan uổng

Ma quỉ vào cõi nước

Dịch bệnh lan khắp cùng.

Vị đại thần tối cao

Cùng với các phụ tướng

Lòng tràn đầy dua nịnh

Cùng nhau hành phi pháp.

Vua thấy hành phi pháp

Lại sanh tâm yêu kính

Thấy người làm điều thiện

Thì hành hạ đớn đau.

Do yêu kính kẻ ác

Trị phạt người hành thiện

Tinh tú và mưa gió

Không xuất hiện đúng mùa.

Có ba tai họa sanh:

Chánh pháp liền ẩn mất

Chúng sanh không tươi nhuận

Đất đai lại cằn cỗi.

Do trọng ác khinh thiện

Lại có ba họa sanh:

Sương, mưa đá trái mùa

Đói khát và dịch bệnh,

Các hạt lúa, đậu mè

Phẩm chất lại kém hẳn.

Nhân dân trong khắp nước

Phần nhiều bị dịch bệnh,

Các loại cây cho quả

Trước kia thật ngon ngọt

Do đây vị tổn giảm

Đắng chát, không mùi vị.

Vườn rừng trước xinh đẹp

Là nơi đáng du lãm

Bỗng nhiên lại khô cằn

Người nhìn sanh buồn chán.

Lúa mạch, các loại hạt

Vị ngon dần tiêu mất

Khi dùng, không vừa ý

Làm sao nuôi dưỡng thân.

Sắc diện chúng sanh giảm

Sức lực cũng suy kiệt

Dù ăn uống rất nhiều

Vẫn không thấy no đủ.

Tất cả loài chúng sanh

Trong khắp các cõi nước

Ốm yếu, không sức lực

Chẳng làm được việc gì.

Nhân dân bị bệnh tật

Khổ não bức bách thân

Nơi nơi quỉ mị hiện

Chốn chốn la sát sanh.

Nếu vua hành phi pháp

Gần gũi những kẻ ác

Khiến ba loại thế gian

Sẽ phải chịu tổn giảm.

Vô biên họa như thế

Xảy ra khắp cõi nước

Đều do thấy kẻ ác

Mà không chịu trị phạt.

Do chư thiên gia hộ

Mà được làm quốc vương

Lại không dùng chánh pháp

Bảo vệ đất nước mình.

Nếu người tu hạnh lành

Sẽ được sanh cõi trời

Còn kẻ tạo nghiệp ác

Chết ắt vào ba đường.

Nếu vua để tự do

Người trong nước tạo ác

Thì chúng trời Đao lợi

Lòng vô cùng phiền não.

Bởi chẳng thuận trời dạy

Và lời của mẹ cha

Đây là người phi pháp

Chẳng phải vua, con hiếu.

Như thấy dân trong nước

Làm những điều phi pháp

Phải như pháp trị phạt

Không khởi ý cho qua

Từ đó các chúng trời

Hộ trì vị vua này.

Vì diệt trừ pháp ác

Tu tập các pháp lành

Hiện đời vị vua này

Ắt được quả báo tốt.

Do đối với thiện ác

Khuyên chúng sanh tu, lìa

Chỉ rõ quả thiện ác

Nên làm vua cõi người

Chư thiên cùng hộ trì

Tất cả đều tùy hỉ.

Do tự lợi, lợi tha

Dùng chánh pháp trị quốc

Thấy những kẻ dua nịnh

Như pháp mà trị phạt.

Giả sử mất vương vị

Cho đến hại bản thân

Trọn không hành pháp ác

Thấy ác lại bỏ qua.

Họa mất đi vương vị

Lớn nhất trong các họa

Đều do kẻ dua nịnh

Vì thế nên trị phạt.

Nếu gần kẻ dối trá

Sẽ đánh mất vương vị

Do đây tổn pháp vua

Như voi vào vườn hoa.

Thiên chủ đều nổi giận

A tu la cũng thế

Vì người ấy làm vua

Không dùng pháp trị quốc.

Vì thế nên như pháp

Trị phạt những kẻ ác

Dùng thiện dạy nhân dân

Chẳng thuận theo phi pháp

Thà xả bỏ thân mạng

Quyết không theo bạn ác

Với kẻ thân, không thân

Đều đối xử bình đẳng.

Nếu làm vua chánh pháp

Đối xử không thiên vị

Vua pháp có tiếng thơm

Vang khắp cả ba cõi.

Thiên chúng trời Đao lợi

Vui mừng đồng nói rằng:

Vua pháp cõi Diêm phù

Chính là con của ta

Dùng điều thiện dạy dân

Dùng chánh pháp trị quốc

Khuyên người hành chánh pháp

Sẽ sanh vào cung ta.

Chư thiên và thiên tử

Cho đến a tu la

Thấy vua hành chánh pháp

Nên trong lòng mừng vui

Bởi chư thiên mừng vui

Nên hộ trì vua ấy.

Tinh tú chuyển đúng vị

Nhật nguyệt không trái đường

Gió thuận thật đúng mùa

Mưa hòa hợp thời tiết

Trái hạt đều kết thành

Nhân dân không đói khát

Tất cả các thiên chúng

Đầy khắp các thiên cung.

Vì thế làm nhân vương

Nên quên thân hoằng pháp

Nên tôn trọng pháp bảo

Do đây dân an vui.

Thường gần gũi chánh pháp

Dùng công đức trang nghiêm

Quyến thuộc thường hoan hỉ

Điều ác nên xa lìa.

Dùng chánh pháp giáo hóa

Luôn giúp họ an ổn

Khiến tất cả mọi người

Tu tập pháp thập thiện

Cả nước luôn sung túc

Quốc độ được thái bình.

Vua dùng pháp dạy dân

Giỏi điều phục kẻ ác

Thanh danh sẽ vang khắp

Làm an lạc quần sanh.

Tất cả quốc vương trên khắp thế giới và đại chúng nghe Đức Phật nói về pháp yếu trị quốc của vị vua xưa, đều cho là được điều chưa từng có, nên rất vui mừng, cung kính thực hành.

Chú thích:

[1] Phật đà: phiên âm đủ của từ Buddha, gọi tắt là Phật, Trung Quốc dịch là Giác giả, Trí giả.

[2] Đạt ma: phiên âm của từ Dharma, Trung Quốc dịch là Pháp, chỉ cho giáo pháp của Đức Phật, một trong ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng.

[3] Tăng già: phiên âm của từ Saṃgha, Trung Quốc dịch là Chúng, tức tập thể tì kheo hay tì kheo ni từ bốn người trở lên sống trong tinh thần hòa hợp.

[4] Bốn hướng: Tu đà hoàn hướng, Tư đà hàm hướng, A na hàm hướng, A la hán hướng. Hướng tức là hướng đến, sắp đến chứ chưa đến.

[5] Mẹ chúng quỉ: tức quỉ mẹ của năm trăm quỉ con, âm Hán là quỉ tử mẫu.

[6] Cỏ Tô ma: một loại cỏ mọc lan khắp mặt đất, nước được ép từ cỏ này có thể làm men rượu.

Phẩm 21: Thiện Sanh Vương

Sau khi Phật nói Vương pháp chánh luận, Ngài lại bảo rằng: “Các ông lắng nghe, bây giờ Ta sẽ nói về nhân duyên tin phụng giáo pháp của Ta khi xưa”. Thế là Đức Phật dùng kệ dạy rằng:

Khi xưa Ta làm Chuyển luân vương

Bỏ cõi nước này và biển lớn

Đem hết của báu đầy bốn châu

Cung kính cúng dường các Đức Phật.

Vô lượng vô biên kiếp ngày xưa

Vì cầu pháp thân chân thanh tịnh

Từ vật quí trọng, đến sắc thân

Ta đều xả bỏ không luyến tiếc.

Vào kiếp quá khứ chẳng tính lường

Có đức Bảo Kế Chánh Biến Tri

Sau khi Như Lai nhập niết bàn

Nhân chủ Thiện Sanh hiện thế gian.

Thiện Sanh, Luân vương của bốn châu

Tất cả biển lớn đều qui phục

Bấy giờ có thành Diệu Âm Thanh

Là nơi Luân vương kia an trú.

Mộng nghe nói Phật đấng phước trí

Lại thấy Bảo Tích đại pháp sư

An tọa đoan nghiêm như mặt trời

Giảng nói Kim quang minh vi diệu.

Bấy giờ Luân vương chợt tỉnh giấc

Toàn thân tràn ngập niềm hỉ lạc

Khi trời vừa sáng xuất khỏi cung

Xa giá đến nơi tì kheo trú.

Cung kính cúng dường thánh tăng rồi

Luân vương lại hỏi han đại chúng

Có vị pháp sư tên Bảo Tích

Thành tựu năng lực độ người chăng?

Bấy giờ đại pháp sư Bảo Tích

An trụ trong ngôi tĩnh thất kia

Chánh niệm trì tụng kinh vua này

Thân tướng bất động, tâm an lạc.

Các vị tì kheo dẫn Luân vương

Đến nơi pháp sư đang an trụ

Thấy ngài an tọa thật đoan nghiêm

Toàn thân rạng ngời bao tướng quí.

Đại vương! Đây là ngài Bảo Tích

Giữ gìn hành xứ Phật sâu xa

Chính là Kim quang minh vi diệu

Kinh vua, bậc nhất trong các kinh.

Tức thì Luân vương lễ Bảo Tích

Cung kính chắp tay mà thưa thỉnh

Xin bậc Nguyệt Mãn Diện đoan nghiêm

Thuyết Kim quang minh kinh mầu nhiệm.

Pháp sư chấp nhận lời cầu khẩn

Vì vị Luân vương thuyết kinh này

Bấy giờ khắp cả cõi tam thiên

Chư thiên, đại chúng thảy vui mừng.

Vua chọn nơi rộng và thanh tịnh

Dùng nhiều báu vật để trang nghiêm

Nước thơm thượng diệu rưới khắp nơi

Hoa đẹp nhiều màu rải trên đất.

Sau đó lập một tòa cao rộng

Treo cờ, che lọng thật trang nghiêm

Các loại hương xoa và hương bột

Mùi thơm ngào ngạt tỏa khắp nơi.

Trời, rồng, tu la, khẩn na la

Ma hầu la già và dạ xoa

Đều đến cúng dường tòa cao ấy

Chư thiên tuôn xuống mạn đà la.

Lại có ngàn vạn các vị trời

Thích nghe chánh pháp cũng đến nơi

Pháp sư vừa từ tòa đứng dậy

Hoa trời rải khắp để cúng dường.

Bấy giờ pháp sư liền tắm rửa

Thay y phục mới thật trang nghiêm

Đến nơi pháp tòa giữa đại chúng

Chí thành chắp tay cung kính lễ.

Thiên chủ, thiên chúng và thiên nữ

Rải hoa mạn đà kính cúng dường

Trăm ngàn nhạc trời thật tuyệt diệu

Vang lên cùng khắp cõi hư không.

Bấy giờ Bảo Tích đại pháp sư

Bước lên tòa cao, kết già tọa

Nghĩ về vạn ức đấng Từ tôn

Trong khắp mười phương các cõi nước.

Nghĩ đến chúng sinh đang khổ đau

Khởi lòng từ bi bình đẳng khắp

Lại vì Luân vương Thiện Sanh thỉnh

Mà nói kinh mầu Kim quang minh.

Vua đã được nghe pháp nhiệm mầu

Chắp tay một lòng xin tùy thuận

Nghe pháp hiếm có, lệ tuôn tràn

Thân tâm ngập tràn niềm hỉ lạc.

Thế rồi quốc chủ Thiện Sanh vương

Vì muốn cúng dường kinh mầu này

Tay cung kính dâng châu Như ý

Phát nguyện đều vì các chúng sanh.

Rằng nay trên cõi Diêm phù đề

Ngập tràn bảy báu, xâu chuỗi quí

Những kẻ thiếu tiền và vật dụng

Tùy tâm đầy đủ, được an vui.

Nguyện xong, tức thời mưa bảy báu

Đầy đủ khắp cùng bốn đại châu

Xâu chuỗi và các vật cần dùng

Áo quần, uống ăn đều không thiếu.

Bấy giờ quốc chủ Thiện Sanh vương

Thấy khắp bốn châu đầy báu vật

Liền dâng Bảo Kế Phật Thế Tôn

Cùng các tì kheo tuân di huấn.

Các ông nên biết Thiện Sanh vương

Chính Ta, Thích ca Mâu ni Phật

Vì thời quá khứ bỏ đại địa

Và cả bảy báu đầy bốn châu.

Còn vị pháp sư Bảo Tích kia

Vì Thiện Sanh vương thuyết diệu pháp

Khai giảng kinh vua nhiệm mầu này

Chính nay Bất Động Phật phương đông.

Vì Ta từng nghe kinh vua này

Nên liền chắp tay xin tùy hỉ

Và với công đức cúng bảy báu

Được thân kim cang tối thắng này.

Với trăm phước tướng màu vàng ròng

Người nhìn thấy rồi tâm hoan hỉ

Tất cả chúng sanh đều ưa thích

Câu chi thiên chúng cũng vui lòng.

Quá khứ Ta làm vua Chuyển luân

Chín mươi chín câu chi ức kiếp

Lại trải vô lượng trăm ngàn đời

Thống lãnh nước nhỏ làm nhân vương.

Còn qua nhiều kiếp làm Đế Thích

Và cũng từng làm Đại Phạm thiên

Cúng dường Thập lực Đại Bi tôn

Số lượng thật không sao tính kể.

Xưa Ta nghe kinh xin tùy hỉ

Phước đức gom nhóm thật khó ghi

Do đây chứng ngộ đạo Bồ đề

Đạt được pháp thân chân diệu trí.

Đại chúng nghe Phật giảng nói như thế, tất cả ca ngợi là chưa từng có, đều nguyện cung kính thọ trì lưu truyền kinh Kim quang minh mãi mãi ở thế gian.

Phẩm 22: Chư Thiên Và Dạ Xoa Hộ Trì

Bấy giờ Thế Tôn bảo Đại Cát Tường: “Nếu có người nam và những người nữ lòng tin thanh tịnh, muốn dâng cúng những phẩm vật quí giá chẳng thể nghĩ bàn lên Phật quá khứ, hiện tại vị lai, lại muốn thấu hiểu hành xứ sâu xa của Phật ba đời, thì bất cứ nơi nào có kinh này, hoặc là thành thị, hoặc nơi xóm làng, núi non đầm vắng, đều nên chí tâm vì các chúng sanh lưu truyền rộng rãi. Còn người nghe kinh, nên dứt loạn tưởng, chí tâm lắng nghe”. Dạy xong Thế Tôn liền nói kệ rằng:

Muốn cúng dường chư Phật

Phẩm vật chẳng nghĩ bàn

Lại muốn hiểu hành xứ

Sâu mầu của Như Lai

Thì khi thấy giảng nói

Kinh Kim quang minh này

Phải đích thân đi đến

Trụ xứ của pháp sư.

Kinh này chẳng nghĩ bàn

Hay sanh các công đức

Đưa các loài chúng sinh

Vượt biển khổ vô biên.

Ta thấy kinh vua này

Đầu, giữa, cuối đều tuyệt

Sâu xa chẳng thể lường

Cũng không thể thí dụ.

Giả sử cát sông Hằng

Bụi đất cùng nước biển

Đá núi khắp không gian

Cũng không bằng một phần.

Muốn thâm nhập pháp giới

Trước nên nghe kinh này

Trong chùa tháp pháp tánh

Sâu xa, khéo an trụ.

Trong chùa tháp như thế

Thấy Ta, đấng Mâu ni

Dùng âm thanh vui hòa

Giảng nói kinh vua này.

Do đó câu chi kiếp

Nhiều không thể nghĩ bàn

Sanh vào cõi trời, người

Hưởng niềm vui thắng diệu.

Nếu ai nghe kinh này

Tâm phải suy nghĩ rằng:

Ta được tụ công đức

Vô biên chẳng nghĩ bàn.

Giả sử đống lửa lớn

Trải trăm du thiện na

Vì muốn nghe kinh này

Lao qua không sợ hãi.

Đã đến nơi giảng thuyết

Được nghe kinh này rồi

Các tội nghiệp đã trừ

Các mộng ác cũng diệt.

Sao xấu, biến hiện xấu

Trùng độc và yêu tà

Khi đã nghe kinh này

Tất cả đều tránh xa.

Nên đặt tòa cao rộng

Sạch đẹp như hoa sen

Pháp sư ngồi trên đó

Như rồng lớn cuộn tròn.

Đã an tọa trên tòa

Liền thuyết kinh vi diệu

Biên chép và tụng trì

Đều vì giải thích nghĩa.

Xong, pháp sư rời tòa

Đi đến những nơi khác

Thì liền nơi tòa này

Nhiều tướng thần biến hiện.

Hoặc thấy tượng pháp sư

Còn ngồi trên tòa cao

Hoặc thấy đức Thế Tôn

Và các vị bồ tát.

Hoặc hiện hình Phổ Hiền

Hay Văn thù sư lợi

Hoặc thấy đức Di lặc

Thân ngự tại tòa cao.

Hoặc thấy những tướng lạ

Và hình tượng chư thiên

Nhưng vừa thấy hình dung

Bỗng nhiên lại biến mất.

Các điều tốt đều thành

Việc làm đều thuận ý

Công đức thảy viên mãn

Thế Tôn dạy như vậy.

Cao tột có thanh danh

Hay diệt các phiền não

Dẹp sạch giặc xâm lăng

Chiến đấu luôn đắc thắng.

Không còn thấy ác mộng

Độc hại cũng tiêu trừ

Tội do ba nghiệp tạo

Sức kinh cũng diệt luôn.

Danh tiếng vang cùng khắp

Nơi Nam Thiệm bộ châu

Tất cả các oán kết

Đều tiêu hết, không còn.

Dẫu có oán thù đến

Nghe tiếng liền lui tan

Chẳng cần động binh đao

Hai bên đều hoan hỉ.

Phạm thiên cùng Đế Thích

Bốn vương hộ thế gian

Chấp Kim Cang, dạ xoa

Chánh Liễu Tri đại tướng.

Long vương hồ Vô Nhiệt

Cho đến Ta kiệt la

Nhạc thần khẩn na la

Tô La kim sí điểu.

Thiên nữ Đại Biện Tài

Cùng với Cát Tường thiên

Là các vị thủ lãnh

Mỗi mỗi lãnh chúng trời

Luôn cúng dường chư Phật

Pháp bảo chẳng nghĩ bàn

Hằng sinh lòng hoan hỉ

Tôn kính kinh mầu này.

Các vị trời hôm nay

Đều khởi tâm suy nghĩ

Quán xét người tu phước

Rồi cùng nhau nói rằng:

Nên xem hữu tình này

Là bậc đại phước đức

Sức căn lành, tinh tiến

Mai sau sanh cõi trời.

Vì muốn nghe kinh vua

Cung kính đến nơi đây

Vì tôn trọng chánh pháp

Nên cúng dường tháp pháp.

Lại thương xót chúng sanh

Mà làm lợi ích lớn

Đối với kinh sâu này

Làm vật chứa pháp bảo.

Người vào pháp môn này

Thì vào được pháp tánh

Nên chí tâm nghe nhận

Kinh mầu Kim quang minh.

Người này từng cúng dường

Vô lượng trăm ngàn Phật

Do những căn lành ấy

Được nghe Kim quang minh.

Người này được thiên chủ

Thiên nữ Đại Biện Tài

Cùng với Cát Tường thiên

Cho đến bốn thiên vương

Vô số dạ xoa chúng

Dõng mãnh, có thần thông

Mỗi mỗi ở bốn phương

Thường đến mà bảo vệ.

Nhật, Nguyệt thiên, Đế Thích

Các thần nước, gió, lửa

Phệ suất nộ vai rộng

Diêm la, Đại Biện Tài,

Tất cả trời hộ thế

Mạnh mẽ đủ oai thần

Bảo vệ người trì kinh

Ngày đêm thường chẳng lìa.

Dạ xoa vương sức lớn

Na la diên, Tự Tại

Chánh Liễu Tri thủ lãnh

Hai tám bộ dạ xoa,

Trăm ngàn dạ xoa khác

Có năng lực thần thông

Đến những nơi nguy hiểm

Bảo vệ người trì kinh.

Kim Cang, dạ xoa vương

Cùng năm trăm quyến thuộc

Và các đại bồ tát

Cũng đến hộ người này.

Bảo vương, dạ xoa vương

Cùng với Mãn Hiền vương

Khoáng dã, Kim tì la

Tân độ la, Hoàng sắc

Các vị dạ xoa này

Đều có năm trăm quân

Thấy người nghe kinh này

Đều đến mà bảo vệ.

Càn thát bà, Thể Quân

Vi vương, Thường Chiến Thắng

Châu Cảnh và Thanh Cảnh

Cùng Bột lí sa vương

Đại Tối Thắng, Đại Hắc

Tô bạt nô kê xá

Dương Túc, Bán chi ca

Cho đến Đại Bà già

Tiểu Cừ và Hộ Pháp

Cùng với di hầu vương

Châm Mao và Nhật Chi

Bảo Phát đều đến hộ.

Đại Cừ, Nặc câu la

Chiên đàn, Dục Trung Thắng

Xá la, Tuyết sơn thần

Và thần núi Ta đa

Đều có đại thần thông

Dõng mãnh đầy oai lực

Thấy người trì kinh này

Cùng đến để bảo vệ.

A na bà đáp đa

Và rồng Ta yết la

Mục chân, Y la Diệp

Nan đà, Tiểu nan đà

Thần thông và oai đức

Bậc nhất trong loài rồng

Bảo vệ người trì kinh

Ngày đêm thường không rời.

Bà trĩ, La hầu la

Tì ma chất đa la

Mẫu chỉ chiêm bạt la

Đại Kiên và Hoan Hỉ

Các Tu la vương khác

Cùng vô số thiên chúng

Dõng mãnh và uy lực

Cũng đến mà hộ trì.

Thần Ha lợi để mẫu

Năm trăm chúng dạ xoa

Lúc người ấy ngủ nghỉ

Cũng luôn đến bảo vệ.

Chiên đà, Chiên đà lợi

Nữ dạ xoa Chiên trĩ

Côn đế, Câu trá xỉ

Quỉ hút tinh chúng sanh,

Các quỉ thần như thế

Có sức đại thần thông

Luôn hộ người trì kinh

Ngày đêm thường không lìa.

Trời Biện Tài thủ lãnh

Cùng vô lượng thiên nữ

Trời Cát Tường đứng đầu

Với vô lượng quyến thuộc,

Thần nữ đại địa này

Thần vườn rừng, hoa quả

Thần cây, thần sông hồ

Cùng các thần giữ tháp

Các trời, thần như thế

Lòng vô cùng mừng vui

Đều đến mà bảo vệ

Người trì tụng kinh này.

Lại thấy người trì kinh

Giúp tăng thọ, sắc lực

Tăng oai quang, phước đức

Có tướng quí nơi thân.

Tinh tú hiện tai biến

Đưa họa đến người này

Những điềm mộng bất tường

Đều giúp trừ diệt hết.

Nữ thần đại địa này

Bền vững có uy thế

Do sức của kinh này

Pháp vị thường đầy đủ

Nên đất thấm màu mỡ

Sâu hơn trăm thiện na¹

Địa thần lại đưa lên

Đượm nhuần khắp mặt đất.

Dù đại địa rất dày

Sáu tám ức thiện na

Đến ranh giới kim cang²

Chất màu cũng lên được.

Do nghe kinh vua này

Đạt được tụ công đức

Giúp cho các thiên chúng

Đạt được lợi ích lớn.

Lại khiến các thiên chúng

Có uy lực, ánh sáng

Trong tâm thường an vui

Không còn các tướng suy.

Các thần rừng, quả, hạt

Trong cõi Diêm phù này

Do sức của kinh vua

Lòng cũng thường hoan hỉ.

Khiến lúa ngô tươi tốt

Chốn chốn nở đầy hoa

Trái, hạt đều trĩu nặng

Đầy khắp cả cõi này.

Tất cả loại cây trái

Trong khắp cả vườn rừng

Đều ngập tràn hoa đẹp

Ngào ngạt những mùi hương.

Cỏ cây trên đại địa

Đều khoe sắc hoa đẹp

Đều kết trái thơm ngon

Khắp nơi đều sung mãn.

Vô lượng các long nữ

Trong cõi Diêm phù này

Đều sanh lòng vui mừng

Nên cùng vào ao hồ

Trồng sen bát đầu ma

Cùng loại phân đà lợi

Sen xanh và sen trắng

Đầy khắp mặt hồ ao.

Do sức của kinh này

Bầu trời thật trong xanh

Không còn áng mây giăng

Nơi nơi đều soi tỏ.

Mặt trời phóng ánh sáng

Thật trong sạch, không dơ

Do sức của kinh này

Chiếu soi cùng khắp chốn.

Cũng do uy lực kinh

Trợ giúp các vị vua

Dùng vàng Diêm phù đàn

Xây dựng các cung điện.

Nhật thiên tử vừa hiện

Thấy thế gian hoan hỉ

Nên dùng ánh sáng lớn

Soi chiếu khắp muôn nơi.

Tất cả những hồ sen

Trong khắp đại địa này

Khi mặt trời chiếu soi

Đều xòe nở tất cả.

Ngũ cốc và cỏ thuốc

Trong cõi Diêm phù này

Đều khiến cho thành thục

Đầy khắp cả đại địa.

Do oai lực kinh này

Nơi mặt trời chiếu đến

Tính tú đúng vị trí

Mưa gió đều đúng mùa.

Khắp cả thế giới này

Đều sung túc an vui

Nơi nào kinh lưu truyền

Tốt đẹp hơn nơi khác.

Nơi nào Kim quang minh

Kinh vua lưu truyền đến

Nếu có người đọc tụng

Sẽ được phước như trên.

Đại Cát Tường và tất cả thiên chúng nghe Đức Phật dạy, vô cùng vui mừng, phát nguyện dốc lòng bảo vệ kinh và người trì kinh này, khiến họ an lạc, không còn sầu lo.

Phẩm 23: Thọ Kí

Thế Tôn giảng nói rộng giáo pháp rồi, lại muốn thọ kí Vô thượng bồ đề cho Diệu Tràng và hai người con là Ngân Tràng Ngân Quang. Lúc ấy có mười ngàn vị thiên tử, Tối Thắng Quang Minh là vị thủ lãnh, từ cõi Đao lợi đến trụ xứ Phật, đảnh lễ chân Phật, rồi ngồi một bên nghe Phật thuyết pháp.

Đức Phật liền bảo bồ tát Diệu Tràng: “Vào đời vị lai, trải qua vô lượng trăm ngàn vạn ức na do tha kiếp, ông sẽ thành Phật, tại một cõi nước tên Kim Quang Minh. Phật ấy hiệu là Kim Bảo Sơn Vương Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Sau khi Đức Phật này vào niết bàn, giáo pháp cũng diệt, thì có trưởng tử của Ngài tên là Ngân Tràng nối tiếp bổ xứ làm Phật. Bấy giờ cõi ấy đổi là Tịnh Tràng. Ngân Tràng thành Phật, hiệu là Kim Tràng Quang Như Lai, đầy đủ mười hiệu. Phật này diệt độ, giáo pháp cũng tận, lại người con thứ tên là Ngân Quang kế tiếp thành Phật ngay tại cõi này, hiệu là Kim Quang Minh Như Lai, đầy đủ mười hiệu”.

Mười ngàn thiên tử nghe ba đại sĩ đã được thọ kí, lại được nghe kinh vua tối thắng này, lòng rất vui mừng, lặng như hư không. Như Lai biết rõ mười ngàn thiên tử thành thục căn lành, liền thọ kí Đại bồ đề cho họ: “Vào đời vị lai, trải qua vô lượng trăm ngàn vạn ức na do tha kiếp, tại thế giới Tối Thắng Nhân đà la Cao Tràng, các ông đều sẽ thành Phật, đồng họ đồng tên, lại đồng hiệu là Diện Mục Thanh Tịnh Ưu bát la Hương Sơn, đầy đủ mười hiệu. Mười ngàn vị Phật lần lượt xuất hiện ở thế gian này”.

Thần cây bồ đề bạch Đức Phật rằng: “Bạch đức Thế Tôn! Mười ngàn vị này ở cõi Đao lợi, vì nghe diệu pháp mà đến nơi đây. Tại sao Như Lai thọ kí cho họ? Con chưa từng nghe các vị thiên tử như hàng bồ tát thực hành trọn vẹn sáu ba la mật, tu tập hạnh khổ vô cùng khó làm, bỏ cả đầu mắt, tay chân tủy não, vợ con quyến thuộc, voi ngựa xe cộ, nô tì bộc sử, cung điện vườn rừng, vàng bạc lưu li, xa cừ mã não, san hô hổ phách, ngọc bích kha bối, thức uống thức ăn, y phục thuốc men, dụng cụ ngồi nằm. Lại như bồ tát dâng cúng phẩm vật lên trăm ngàn vạn ức na do tha Đức Phật quá khứ, cần phải trải qua vô lượng vô biên kiếp số như thế mới được thọ kí. Bạch đức Thế Tôn! Các vị trời này vì nhân duyên gì, tu thắng hạnh gì, trồng căn lành gì mà vừa từ cõi trời đến nghe pháp, chỉ trong chốc lát lại được thọ kí? Cúi xin Thế Tôn giảng nói để con dứt hết nghi ngờ!”.

Đức Phật bảo rằng: “Như lời cô nói, là phải từ những nhân duyên căn lành đặc biệt tốt đẹp, tu tập khổ hạnh rồi mới được Phật thọ kí bồ đề. Vậy các thiên tử này đã bỏ hết năm món dục lạc thượng diệu nơi cõi trời kia, đến đây lắng nghe kinh Kim quang minh. Sau khi nghe lại sanh lòng tôn kính, tâm ý trong sạch giống như lưu li, không một tì vết, lại nghe ba vị đại bồ tát được Như Lai thọ kí; hơn nữa lại do nhân duyên ở đời quá khứ lâu xa, họ đã tu tập chánh hạnh bồ đề và phát nguyện rộng, nên hôm nay Ta thọ kí vị lai họ sẽ thành tựu Vô thượng bồ đề”.

Thần cây bồ đề nghe Đức Phật dạy, tâm hết nghi ngờ, vui mừng tin nhận.

Phẩm 24: Trừ Bệnh

Đức Phật lại bảo: “Thần nữ lắng nghe và suy nghĩ kĩ! Hôm nay ta sẽ nói về nhân duyên bản nguyện của mười ngàn thiên tử này. Vào thời quá khứ vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn a tăng kì kiếp, có Phật Bảo Kế đầy đủ mười hiệu xuất hiện thế gian. Đức Phật niết bàn, qua thời chánh pháp, đến thời tượng pháp, cõi ấy có vua Thiên Tự Tại Quang luôn dùng chánh pháp dạy dỗ nhân dân, giống như cha mẹ. Bấy giờ trong nước có vị trưởng giả tên là Trì Thủy, rất giỏi y thuật, thông hiểu tám thuật trị bệnh. Chúng sanh nào bị ốm đau khổ não, bốn đại bất hòa, ông đều chữa lành. Trưởng giả có một người con tên là Lưu Thủy, dung mạo đoan chánh, mọi người thích nhìn, bẩm tánh thông minh, giỏi các luận thuyết, thư họa toán số.

Bây giờ trong nước có nhiều chúng sanh đang bị dịch bệnh, khổ đau bức bách, không có niềm vui. Lưu Thủy thấy vậy, sanh lòng xót thương, mà suy nghĩ rằng: ‘Vô lượng chúng sanh đang bị khổ đau bức ép cùng tột, cha ta tuy giỏi, thông tám phương thuật, có thể chữa trị các chứng bệnh do bốn đại tăng giảm, nhưng ông đã già, thân thể suy nhược, đi đứng cần phải đỡ dìu, không thể đến các thành thị xóm làng chữa trị cho người, mà ngày nay có rất nhiều người bệnh, rất cần cứu gấp. Vậy Ta hãy đến gặp cha để hỏi các phương thuốc và bí quyết chữa trị. Sau khi thông hiểu, ta sẽ vào mọi xóm làng thành thị cứu giúp chúng sanh, giúp họ an vui.’ Thế là Lưu Thủy đến nơi của cha, cúi đầu đảnh lễ, tránh sang một bên, chắp tay cung kính dùng kệ thưa rằng:

Cúi xin cha thương xót

Con muốn cứu chúng sanh

Nên nay hỏi y phương

Xin cha dạy con biết!

Tại sao thân suy hoại

Các đại có tăng giảm?

Và vào những lúc nào

Sanh ra các chứng bệnh?

Ăn uống như thế nào

Để thân thể an ổn?

Làm sao để trong thân

Hỏa đại không suy tổn?

Chúng sanh có bốn bệnh

Phong, hoàng nhiệt, đàm âm

Và các bệnh tổng hợp

Làm sao để chữa trị?

Lúc nào bệnh phong hiện

Lúc nào bệnh nhiệt phát

Lúc nào khởi đàm âm

Lúc nào sanh tổng bệnh?

Trưởng giả Trì Thủy nghe con mình hỏi, cũng dùng kệ dạy:

Nay ta theo cách trị

Của các tiên ngày xưa

Thứ tự dạy cho con

Lắng nghe để cứu người!

Ba tháng đầu, mùa xuân

Ba tháng kế, mùa hạ

Ba tháng tiếp, mùa thu

Ba tháng cuối, mùa đông.

Đây là theo một năm

Chia ba tháng mà nói

Nếu hai tháng một tiết

Một năm thành sáu thời.

Hai tháng đầu, tiết hoa

Tháng ba tư, tiết nóng

Tháng năm sáu, tiết mưa

Tháng bảy tám, tiết Thu

Tháng chín mười, tiết lạnh

Mười một chạp, tiết tuyết

Đã biết rõ như thế

Bốc thuốc chẳng để sai.

Nên tùy theo thời tiết

Mà điều chỉnh thức ăn

Ăn vào tiêu hóa được

Thì bệnh sẽ không sanh.

Nếu thời tiết đổi thay

Thì bốn đại chuyển biến

Nếu bấy giờ không thuốc

Nhất định bệnh khổ sanh.

Thầy thuốc rõ bốn mùa

Lại phải biết sáu tiết

Thông tỏ bảy phần thân

Cho thuốc mới không sai.

Bảy là vị, huyết, nhục

Mỡ, xương, tủy và não

Bệnh vào bảy nơi này

Chẳng biết chữa được chăng!

Chúng sanh có bốn bệnh

Phong, hoàng nhiệt³, đàm âm⁴

Cùng với bệnh tổng hợp

Nên biết lúc phát động.

Mùa xuân đàm âm động

Mùa hạ nội phong sanh

Mùa thu hoàng nhiệt tăng

Tổng bệnh mùa đông phát.

Xuân ăn chát nóng cay

Hạ dùng mặn chua nóng

Thu ăn lạnh ngọt béo

Đông, béo ngọt chát chua.

Trong bốn mùa, uống ăn

Và dùng các loại thuốc

Có các vị như thế

Bệnh không thể nào sanh.

Ăn xong bệnh, do đàm

Tiêu hóa bệnh, do nhiệt

Tiêu rồi, bệnh do phong

Theo thời mà chẩn bệnh.

Đã biết căn nguyên bệnh

Theo bệnh mà bốc thuốc

Giả sử bệnh trạng khác

Cũng nên chữa gốc trước.

Bệnh phong dùng dầu cao

Nhiệt, thông đại tiểu tiện

Đàm thì nên cho nôn

Tổng bệnh, dùng ba thứ.

Bệnh đủ phong, đàm, nhiệt

Thì gọi là tổng bệnh

Tuy biết lúc bệnh sanh

Nhưng cũng xét tánh bệnh.

Xét biết như thế rồi

Tùy thời mà cho thuốc

Cho ăn, uống, thuốc đúng

Chính là thầy thuốc giỏi.

Lại nên biết tám thuật

Bao gồm hết y phương

Thông suốt các điều này

Mới trị bệnh chúng sanh.

Tám thuật là châm cứu

Mổ xẻ, chữa bệnh thân

Trị bệnh tâm, trúng độc

Trị bệnh nhi, tăng thọ

Sau cùng tăng khí lực.

Trước nên xem thân sắc

Nói năng và tánh hạnh

Sau đó hỏi về mộng

Sẽ biết phong, nhiệt, đàm.

Khô gầy, tóc lưa thưa

Tánh tình không ổn định

Nói nhiều, mộng thấy bay

Bệnh người này thuộc phong.

Tuổi trẻ mà tóc bạc

Mồ hôi nhiều, hay giận

Thông minh, mộng thấy lửa

Bệnh người này tánh nhiệt.

Tâm định, thân ngay thẳng

Hay nghĩ, đầu cáu nhờn

Mộng thấy nước, vật trắng

Bệnh người này thuộc đàm.

Tổng bệnh gồm các tánh

Hoặc hai, hoặc đủ ba

Hễ tánh nào tăng nhiều

Thì biết đó là chính.

Đã biết bản tánh rồi

Theo bệnh mà bốc thuốc

Thấy không hiện tướng chết

Mới gọi là cứu được.

Như giác quan nhận lầm

Xem thường thầy thuốc giỏi

Thấy bạn bè thì giận

Mắt trái biến màu trắng

Lưỡi đen, sống mũi lệch

Vành tai lại biến dạng

Môi dưới bị trễ xuống

Đó là hiện tướng chết.

Một quả ha lê lặc⁵

Có đầy đủ sáu vị

Chữa trị được các bệnh

Không kị, vua trong thuốc.

Ba quả, ba loại cay⁶

Là thuốc dễ kiếm tìm

Đường cát, mật ong, sữa

Cũng có thể trị bệnh.

Còn các loại thuốc khác

Tùy bệnh mà thêm vào

Nhưng phải khởi lòng từ

Không mưu cầu tài lợi.

Ta đã nói phương pháp

Thiết yếu để trị bệnh

Con theo đây cứu người

Sẽ được vô lượng phước.

Lưu Thủy đã hỏi và nghe cha mình dạy về tám thuật, những căn bệnh do bốn đại tăng giảm, thời tiết bất hòa, phương pháp dùng thuốc. Ông đã thông hiểu, tự xét có thể chữa trị các bệnh, liền đi khắp nơi, từ thành thị cho đến mọi xóm làng, hễ nơi nào có chúng sanh bị bệnh, ông đều đến dùng lời lẽ khéo léo, dịu ngọt an ủi. Ông thường nói rằng: ‘Tôi là thầy thuốc, tôi là thầy thuốc! Tôi biết rõ thuốc và cách chữa bệnh. Hôm nay tôi sẽ chữa lành căn bệnh cho cả mọi người’.

Nhân dân nghe biết Lưu Thủy dùng lời khéo léo an ủi, hứa chữa lành bệnh, trong đó có rất nhiều người bệnh nặng nghe được lời này, lòng họ vui mừng, cho là gặp việc xưa nay chưa có. Do đó tất cả bệnh khổ đều trừ, khí lực sung mãn, bình phục như xưa. Lúc ấy vô lượng chúng sanh bị bệnh nan y nghe được, cùng đến Lưu Thủy cầu xin chữa trị. Lưu Thủy liền cho họ uống thuốc hay, nên bệnh cũng lành. Như thế Lưu Thủy trị lành bệnh cho vô lượng chúng sanh trong đất nước mình”.

Phẩm 25: Trưởng Giả Tử Lưu Thủy

Đức Phật lại bảo thần cây bồ đề: “Ngày xưa Lưu Thủy đã trị bệnh khổ cho các chúng sanh trong nước của vua Thiên Tự Tại Quang, khiến họ bình phục. Do đã lành bệnh, nên họ tu tập phước nghiệp, lấy việc bố thí rộng khắp tự vui. Họ cùng đến nhà trưởng giả tử này, tỏ lòng tôn kính và đồng thưa rằng: ‘Hay thay, hay thay! Ngài làm những việc nuôi lớn phước đức, giúp cho chúng tôi mãi được an ổn, tăng thêm thọ mạng. Ngài thật là bậc Đại lực y vương, bồ tát đại bi, rất giỏi y dược, chữa lành bệnh cho tất cả chúng sanh’. Lời ca ngợi này lan khắp thành thị xóm làng. Bấy giờ Lưu Thủy có người vợ tên là Thủy Kiên Tạng, hai con tên là Thủy Mãn Thủy Tạng. Ngày kia Lưu Thủy dẫn cả hai con lần lượt đi khắp xóm làng thành thị. Một hôm qua vùng đầm lầy hoang vắng, hiểm nguy đáng sợ, họ thấy các loài cầm thú ăn thịt: sói cáo điêu thứu đều chạy hoặc bay cùng về một hướng. Lưu Thủy suy nghĩ: ‘Vì sao tất cả đều chạy hoặc bay cùng về một hướng, ta nên theo sau để xem cho biết!’. Ông liền đi theo, chỉ một lát sau, gặp hồ nước lớn tên là Dã Sanh, nước hồ sắp cạn, bày nhiều tôm cá. Thấy vậy lòng ông thương xót vô cùng, lúc ấy một vị thần cây hiện nữa thân hình nói rằng: ‘Hay thay, hay thay! Ông có thật tên là Lưu Thủy chăng? Nếu đúng thì nên thương xót giúp cho các loài cá này có nước để sống. Danh từ Lưu Thủy có hai ý nghĩa, một là làm cho dòng nước lưu thông, hai là cấp nước. Ông nên thuận theo tên mình mà làm!’.

Lưu Thủy bèn hỏi:

– Có bao nhiêu cá sống trong hồ này?

Thần cây liền đáp:

– Khoảng mười ngàn con.

Lưu Thủy nghe thế càng thêm bi cảm. Lúc ấy do ánh mặt trời nóng đốt, nên nước trong hồ không còn bao nhiêu, mười ngàn cá này hầu như sắp chết, bơi lội xoay trở vô cùng khó khăn. Thấy trưởng giả tử, bầy cá lóe lên một tia hi vọng, nhìn theo không rời. Lưu Thủy thấy vậy, chạy quanh tìm nước, nhưng không thể nào. Nhìn thấy gần đó có một cây cao, ông liền trèo lên bẻ vài cành lá che nắng rồi tìm nguồn nước của hồ. Đi mãi ông mới gặp được dòng sông tên là Thủy Sanh. Những ngư dân sống ở hai bên bờ, vì muốn bắt cá, nên tại một đoạn hiểm yếu ở vùng thượng lưu sông này, họ khơi một nhánh, dẫn nước chảy về hướng khác mà không cho chảy xuống vùng hạ lưu. Chỗ khơi này rất khó ngăn đắp lại. Lưu Thủy suy nghĩ: ‘Vực này rất sâu và thật hiểm yếu, dẫu trăm ngàn người thi công ba tháng chưa chắc đã xong, huống chi mình ta!’. Ông liền về thành, vào diện kiến vua. Vào đến hoàng cung, ông lễ lạy vua, rồi đứng một bên, chắp tay thưa rằng: ‘Thần đã chữa lành các bệnh cho dân trong khắp đất nước, khiến cho mọi người đều được an ổn. Một hôm thần đi đến vùng đầm vắng tên là Dã Sanh, nước trong đầm này sắp bị khô cạn, bầy cá mười ngàn con sống trong đó, hằng ngày mặt trời thiêu đốt sắp chết. Cúi xin đại vương từ bi thương xót, giúp cho hai mươi thớt voi to lớn, gấp đến chuyển nước vào đầm cứu sống bầy cá, như thần đã ban thọ mạng cho những người bệnh’.

Nhà vua lập tức ra lịnh cho một đại thần trong triều giao đủ đại tượng cho vị y vương. Đại thần nhận lệnh, thưa trưởng giả tử: ‘Hay thay Đại sĩ! Ngài đến chuồng voi, tùy ý chọn lấy đủ hai mươi con để cứu chúng sanh!’. Thế là Lưu Thủy cùng hai con nhận hai mươi thớt voi, lại vào những nhà bán rượu mượn các túi da, cuối cùng đến chỗ khơi dòng lấy nước cho voi chuyên chở đổ vào đầm cạn. Không bao lâu sau, đầm lại đầy nước như xưa. Trưởng giả tử dạo quanh đầm nhìn ngắm, đàn cá cũng tụ ven bờ bơi theo. Trưởng giả tử nghĩ: ‘Vì sao đàn cá lại bơi theo ta, chắc chúng bị đói, muốn xin thức ăn, ta nên cho chúng’. Lưu Thủy liền nói với các con rằng: ‘Các con hãy chọn một voi mạnh nhất, đi gấp về nhà thưa với ông nội, tất cả những gì ăn được trong nhà, kể cả phần ăn của cha và mẹ, vợ con nô tì đều cho phép gom hết mang đến đây’. Hai người vâng lời, chọn một con voi khỏe nhất, trở về thưa với ông nội như thế, rồi gom tất cả những gì ăn được, đặt lên lưng voi, nhanh chóng trở lại. Thấy hai con về, Lưu Thủy vô cùng mừng vui, vội lấy thức ăn tung rải vào đầm, khiến đàn cá kia thọ dụng no đủ. Ông lại suy nghĩ: ‘Ngày nay ta thí thức ăn, cứu sống đàn cá, nguyện đời sau ta ban cho pháp thực cứu giúp vô biên. Ngày trước bên khu rừng vắng, ta thấy một vị tì kheo đọc tụng kinh điển Đại thừa, và thuyết pháp yếu mười hai nhân duyên⁷ vô cùng sâu xa. Trong kinh có dạy: Nếu lúc lâm chung, người nào nghe được danh hiệu của đức Bảo Kế Như Lai, thì sẽ được sanh về các cõi trời. Do đó hôm nay, ta nên giảng thuyết mười hai duyên khởi sâu xa vi diệu cho đàn cá này, đồng thời xưng niệm danh hiệu Bảo Kế Như Lai. Cõi Diêm phù này có hai hạng người, một là tin kính Đại thừa, hai là không tin mà còn hủy báng, nhưng ta cũng nên giúp hạng người này phát khởi lòng tin. Ta nên vào đầm giảng nói pháp yếu sâu xa nhiệm mầu cho đàn cá nghe’.

Thế là ông vào đầm nước xướng rằng: ‘Nam mô quá khứ Bảo Kế Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Ngày xưa khi còn tu hạnh bồ tát, Đức Phật này đã lập nguyện: Hễ những chúng sanh trong các quốc độ cùng khắp mười phương, nếu lúc lâm chung nghe danh hiệu Ta, sau khi mạng chung sẽ sanh về cõi trời Ba Mươi Ba’. Lưu Thủy lại vì đàn cá giảng nói diệu pháp sâu xa: Vì đây có nên kia có, vì đây sanh nên kia sanh. Nghĩa là vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên lục xứ, lục xứ duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên lão tử sầu bi khổ não. Đây diệt nên kia diệt, tức là vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì lục xứ diệt, lục xứ diệt thì xúc diệt, xúc diệt thì thọ diệt, thọ diệt thì ái diệt, ái diệt thì thủ diệt, thủ diệt thì hữu diệt, hữu diệt thì sanh diệt, sanh diệt thì lão tử diệt, lão tử diệt thì sầu bi khổ não diệt, như thế các uẩn thuần khổ đều diệt’. Nói xong Lưu Thủy lại thuyết thần chú tương ưng mười hai nhân duyên như sau: Ta da tha, vi cha ni, vi cha ni, vi cha ni, sam sơ cha ni, sam sơ cha ni, sam sơ cha ni, bi si ni, bi si ni, bi si ni, sa va ha; ta da tha, na mi ni, na mi ni, na mi ni, sa va ha; sa ti ni, sa ti ni, sa ti ni, sa va ha; si pờ ri sa ni, si pờ ri sa ni, si pờ ri sa ni, sa va ha; ta da tha, vê đa ni, vê đa ni, vê đa ni, sa va ha; tri si ni, tri si ni, tri si ni, u pa đi ni, u pa đi ni, u pa đi ni, sa va ha; ta da tha, ba va ni, ba va ni, ba va ni, sa va ha; ta da tha, ja ti ni, ja ti ni, ja ti ni, sa va ha; jam ma ni ni, jam ma ni ni, jam ma ni ni, sa va ha”.

Nghe Thế Tôn nói nhân duyên ngày xưa của trưởng giả tử, tất cả trời người đều ca ngợi là việc chưa từng có. Lúc ấy tại tòa, bốn vị thiên vương đồng thuyết kệ rằng:

Quí thay Thích ca tôn!

Thuyết thần chú diệu pháp

Sanh phước trừ nghiệp ác

Tương ưng mười hai chi.

Nay chúng con cũng thuyết

Thần chú hộ pháp này

Nếu kẻ nào trái nghịch

Không khéo léo tùy thuận

Đầu sẽ vỡ bảy phần

Giống như ngọn Lan hương.

Chúng con đối trước Phật

Cùng thuyết thần chú rằng:

Ta da tha, hi ri ni, ga tê, gan đa ri, chan đa ri, đi ri jăm va rê, si ha rê, pua rê, pua rê, gu gu ma ti, khi ra ma ti, đa đi mu khi, lâu ru ba, ku cha mu ru kan tê, đu ru, đu ru, đu ru, vi ri a, ai đi si, đa đê vê, đa đa vê, u si tri, u si tra va ti, át sa pờ ra ha ti, pát ma va ti, ku su ma va tê, sa va ha.

Đức Phật lại bảo thần cây bồ đề: “Trưởng giả Lưu Thủy cùng với hai con vào đầm thí nước, thức ăn và thuyết diệu pháp cho đàn cá rồi, liền trở về nhà. Sau đó, nhân một lễ hội, ông xem múa hát, uống rượu say nằm. Lúc ấy trong đầm, đàn cá mười ngàn con cũng đều chết, đồng sanh lên cõi trời Ba Mươi Ba thành các vị trời. Các vị trời này đồng một suy nghĩ: ‘Vì nhân duyên gì mà chúng ta được sanh lên cõi trời?’. Họ cùng nói với nhau rằng: ‘Trước kia chúng ta đọa vào bàng sanh, làm thân loài cá, sống cõi Diêm phù. Nhờ có trưởng giả Lưu Thủy thí cho chúng ta nước và thức ăn, lại thuyết pháp yếu mười hai duyên khởi sâu xa vi diệu và đà la ni, lại vì chúng ta mà niệm danh hiệu đức Phật Bảo Kế, nên chúng ta mới được sanh cõi trời. Vậy chúng ta nên đến nhà trưởng giả, cúng dường báo ân’. Thế là mười ngàn vị trời xuống cõi Diêm phù, đến nhà y vương. Bấy giờ Lưu Thủy đang ngủ trên lầu, mười ngàn vị trời bèn đặt bên đầu, dưới chân, hông phải, hông trái trưởng giả, mỗi nơi mười ngàn xâu chuỗi chân châu, rồi đồng tuôn mưa hoa mạn đà la, hoa ma ha mạn đà la ngập đến đầu gối, phóng ánh sáng rực, trỗi lên các loại nhạc trời phát ra âm thanh hay tuyệt, làm cho những người đang ngủ say ở cõi Diêm phù đề và trưởng giả tử cũng đều tỉnh giấc. Sau khi cúng dường, các vị trời này vọt lên hư không bay đi đâu mất. Cõi nước của vua Thiên Tự Tại Quang, nơi nơi đều mưa hoa sen cõi trời. Mười ngàn vị trời bấy giờ bay đến khu đầm ngày xưa, tuôn các hoa trời, rồi về thiên cung thọ hưởng năm dục.

Đến sáng hôm sau, vua hỏi các quan: ‘Vì sao đêm qua bỗng nhiên lại hiện điềm lành hiếm có là tỏa ánh sáng rực rỡ như thế?’.

Một đại thần đáp: ‘Kính tâu đại vương! Đêm qua chư thiên đến nhà trưởng giả Lưu Thủy tuôn xuống bốn mươi bốn ngàn xâu chuỗi chân châu, đồng thời rải hoa trời mạn đà la ngập đến đầu gối’. Vua bảo đại thần gọi Lưu Thủy đến. Đại thần vâng mệnh, đến nhà truyền chỉ, gọi trưởng giả tử vào triều diện kiến, Lưu Thủy liền vào. Vua hỏi Lưu Thủy: ‘Vì lí do gì đêm qua có điềm lành hi hữu hiện?’. Trưởng giả tử tâu: ‘Theo thần suy nghĩ, nhất định đàn cá trong đầm kia đã thoát thân bàng sanh, được sanh lên cõi trời Ba Mươi Ba, vì đến báo ân nên hiện điềm lành hi hữu như thế!’. Vua lại hỏi rằng: ‘Lấy gì nghiệm biết?’. Lưu Thủy liền đáp: ‘Đại vương có thể sai sứ đi cùng hai con của thần đến đó nghiệm xét, đàn cá đã chết hay chưa!’. Vua liền y lời.

Khi đến bên đầm, ba người nhìn thấy hoa mạn đà la chất thành đống lớn, đàn cá đã chết. Ba người trở về trình tâu đầy đủ. Vua rất vui mừng, ca ngợi là việc xưa nay chưa có”.

Đức Phật lại bảo: “Thiên nữ nên biết, Lưu Thủy khi xưa, nay chính là ta, trưởng giả Trì Thủy chính là Diệu Tràng, người con lớn Thủy Mãn là Ngân Tràng, người con thứ Thủy Tạng là Ngân Quang, vua Thiên Tự Tại Quang chính là cô, thần cây bồ đề, mười ngàn con cá tức là mười ngàn thiên tử được ta thọ kí hôm nay. Do ngày xưa Ta dẫn nước cứu cá, bố thí thức ăn giúp chúng no đủ, lại thuyết mười hai nhân duyên sâu xa và đà la ni, cùng xưng danh hiệu Bảo Kế Như Lai mà chúng cùng được sanh về cõi trời. Ngày hôm nay họ lại đến chỗ Ta hoan hỉ nghe pháp, nên Ta thọ kí Vô thượng bồ đề và nói danh hiệu. Thiên nữ! Ngày xưa Ta còn luân hồi sanh tử, đã làm lợi ích rộng lớn như thế. Hôm nay Như Lai cũng sẽ thọ kí vô lượng chúng sanh thứ tự thành Phật. Thiên nữ phải nên siêng cầu xuất li, tâm chớ buông lung”.

Nghe Thế Tôn dạy, mọi người đều hiểu, do lòng đại bi cứu giúp chúng sanh, siêng năng tu tập hạnh khổ mới chứng Vô thượng bồ đề. Do đó tất cả vui mừng tin nhận, phát tâm sâu nặng cầu đạo bồ đề.

Chú thích:

[1] Thiện na: gọi tắt của từ du thiện na.

[2] Ranh giới Kim cang: giới hạn cuối cùng của Kim cang luân, một trong ba lớp hình thành khí thế gian.

[3] Hoàng nhiệt: bệnh sốt rét.

[4] Đàm âm: một loại bệnh thuộc về thủy khí trong lồng ngực, tức chất dịch bị khí làm cho ngưng kết lại, kéo dài như sợi gân, nếu đưa lên phế quản sẽ làm khó thở, hoặc thở khò khè, cũng như bệnh kéo đàm mà ta thường gọi.

[5] Ha lê lặc: một loại quả hơi tròn như trứng gà, màu vàng chanh, dùng để chữa bệnh mắt và làm thông đại tiểu tiện. Đây là một trong năm thứ thuốc được nói trong luật điển thời xưa.

[6] Ba quả, ba loại cay: ba quả: ha lê lặc ca, a ha lạc ca, tỉ tỉ đắc ca; ba loại cay: gừng, hồ tiêu, tất bát la.

[7] Mười hai nhân duyên: mười hai chi làm nhân quả cho nhau khiến chúng sanh luân hồi trong ba cõi không bao giờ thoát. Mười hai chi này giống như vòng xích không có đầu cuối, đó là: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử ưu bi khổ não.