Đức Phật Thích Ca Đã Xuất Hiện Như Thế

Trong hàng ngũ đệ tử của Phật khi Phật còn tại thế, xuất gia cũng như tại gia, đều có đủ các hạng người, thuộc đủ mọi đẳng cấp, từ các Vua chúa lớn nhất của các vương quốc hùng mạnh tại Ấn Độ thời bấy giờ như Vua Bimbisàra, Vua Ajàtasattu, Vua Pasenadi, v.v... cho đến các Giáo sĩ Bà-la-môn nổi danh là thông minh, cao đạo như anh em Kassapa, hai ông Sàriputta và Moggallàna, cho đến anh thợ cạo thuộc bộ tộc Sakya là UPàli, người kỹ nữ nổi danh tài sắc thành Vaisali là Ambapàli, tên tướng cướp khét tiếng tàn ác là Angulimàla ở Kosala.

Tất cả mọi người, không kể trí, ngu, sang, hèn, nếu thành tâm cầu đạo, ăn năn lỗi trước, đều có thể tu đạo, và chứng đạo, trở thành bậc Thánh giữa chúng sanh, chứng ngay Niết-bàn trên cõi thế. Phật luôn luôn nhấn mạnh tính bình đẳng giữa người và người với nhau. Phật nói về những người thuộc

đẳng cấp Bà-la-môn, vốn thường tự xem mình là tầng lớp xã hội thượng đẳng:

“Là Bà-la-môn hay là tiện dân không phải là do sinh đẻ mà là do hành động của bản thân mình. Người Bà-la-môn không phải sinh ra từ lửa, nhờ có hai thanh gỗ ma sát nhau, cũng không phải từ trên trời rơi xuống hay là từ gió bay ra, cũng không phải từ dưới đất chui lên. Những người Bà-la-môn cũng sinh ra từ bụng mẹ hoàn toàn giống như người Thủ Đà La vậy. Mọi người đều có quan năng trong cơ thể tương tự nhau, không có gì khác nhau cả. Sao lại có thể có những người tự cho mình thuộc loại hay giống người đặc biệt?”

Phật không có thành kiến về giới tính, tuy rằng Phật cho rằng bản chất người phụ nữ là nhạy cảm, yếu đuối, và Phật đã tỏ ra dè dặt khi cho thiết lập đoàn thể Tỷ-kheo-ni đầu tiên. Nhưng sau khi xuất gia, nhiều nữ tu sĩ đã trở thành nổi danh về đạo đức cao khiết và học lực uyên thâm. Cũng như hai ông Sàriputta và Mogga-lana là Thượng thủ của Tăng chúng thời Phật, hai bà Khemà và Gotamì cũng được tôn là Thượng thủ của Ni chúng. Hai bà cũng đều chứng quả A-la-hán.

Giáo hội Tăng già do Phật Thích-ca sáng lập ra là một đoàn thể thật sự dân chủ. Giáo hội đó không biết đến giáo quyền. Giáo hội đó dựa trên

tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, gọi là lục hòa (sáu đều hòa hợp)(l).

4. Phật Thích-ca là một Giáo chủ rất rộng lượng và khiêm tốn. Phật thường ví Phật pháp như cái bè qua sông, như ngón tay chỉ mặt trăng hay là con đường dẫn tới Chân lý, chứ bản thân Phật pháp không phải là chân lý tối hậu. Đã là cái bè qua sông thì có thể có nhiều thuyền, nhiều bè khác nhau cùng qua sông; đã là ngón tay chỉ mặt trăng thì có thể có nhiều ngón tay cùng một lúc chỉ mặt trăng; đã là con đường dẫn tới chân lý thì có thể có nhiều con đường khác nhau dẫn tới đích là Chân lý tối hậu.

Hai nữa, giác ngộ và giải thoát là một thực nghiệm cá nhân, nghĩa là không ai có thể giác ngộ hay giải thoát thay cho ai được cả. Có những điều mình làm được nhưng người khác không làm được, mình làm dễ nhưng người khác làm khó, trong hoàn cảnh này làm được, nhưng trong hoàn cảnh khác lại không. Một tôn giáo tầm cỡ thế giới như Đạo Phật không thể cứng nhắc hay hẹp hòi được. Đấy là một

———

(1) Lục hòa: sáu phép hòa hợp, được Đức Phật chỉ thị cho tu sĩ phải thực hành để đảm bảo cuộc sống đoàn kết tốt đẹp của Tăng đoàn. Đó là: 1. Giới hòa (cùng giữ giới luật); 2. Cư hòa (cùng ở một nơi); 3. Lợi hòa (có lợi ích vật chất gì, cùng chia nhau chung hưởng); 4. Khẩu hòa (nói lời đoàn kết, hòa hợp); 5. Ý hoà (tâm ý hòa hợp); 6. Kiến hòa (kiến giải hoà hợp, không mâu thuẫn tranh cãi, cùng nhau tìm hiểu).

lý do vì sao trong Đạo Phật có lắm tôn nhiều phái, và giữa các phái với nhau, trong quá khứ cũng như hiện nay, tuyệt đối không bao giờ có xung đột bạo lực, tuy rằng có thể có tranh luận. Đồng thời, trong những thời kỳ Đạo Phật cực kỳ hưng thịnh tại nước này hay nước kia, thì nó vẫn tồn tại song song với các đạo giáo khác, tuyệt đối không có sự lấn áp trên thế mạnh dù rằng có nhiều lúc Phật giáo có ưu thế hơn, được chính quyền nể trọng (như trong hai triều đại Lý, Trần ở Việt Nam).

Những Tăng Ni Phật giáo, nếu sống đúng theo giới luật nhà Phật, là những người vô sản hoàn toàn. Họ không có quyền lực, cũng không có tiền bạc. Họ chỉ có hai cái: Lòng từ bi và trí tuệ. Nhưng với hai vũ khí đó, đạo Phật trong một thời, đã từng chinh phục trái tim và khối óc của đại bộ phận nhân dân thế giới cổ đại và phong kiến, và hiện nay nó vẫn là một tôn giáo thế giới với hàng trăm triệu tín đồ(l).

———

(1) Toàn bộ thời kỳ nửa thế kỷ IV đến cuối thế kỷ VIII sau Công nguyên có thể được gọi là kỷ nguyên Phật giáo của lịch sử Trung Hoa. Trên thực tế, có thể gọi đó là kỷ nguyên Phật giáo của lịch sử châu Á. Và có thể nói, của cả thế giới, bởi lẽ vào thời đó, khoảng hơn một nửa dân số thế giới là tín đồ Đạo Phật. Đạo Phật trải rộng trên toàn khắp châu Á, trừ hai vùng Sibéri và Cận Đông, tạo thành cho cả châu lục này một sự thống nhất chưa từng có.

(East Asia - The great tradition, (Đông Á - Truyền thống vĩ đại tr.117 - 148. Edwin O. Reisechauer. John K. fairbanks - Harvard University).

Trên đây là 4 đặc điểm về nhân cách của Phật Thích-ca, như là một Giáo chủ. Các Tăng sĩ, Tu sĩ Phật giáo của bất cứ một nước nào, trước đây cũng như hiện nay đều phải lấy đó làm gương. Không thể tưởng tượng được một Tăng sĩ Phật giáo, dù cao niên, dù bác học đến đâu mà có thái độ và giọng nói giáo quyền, sống không giản dị, không thiểu dục, tri túc, lại kích động, chống đối và bạo loạn, vì những mục đích danh lợi cá nhân, bày trò dị đoan để lôi kéo quần chúng, trong khi Phật Thích-ca tuyệt đối ngăn cấm không được làm như vậy, cho rằng đó là một việc làm xấu hổ, không nên làm.

Tăng sĩ phải là gương sáng của đạo đức và trí tuệ, là người thầy dạy giáo pháp và giới luật. Nhà chùa phải là trung tâm của trí tuệ và đạo đức, chứ không phải là nơi chỉ có tín ngưỡng và lễ bái suông. Kinh sách Phật phải được giảng diễn cho người đời hiểu và làm theo, chứ không phải để riêng cho giới tu sĩ đọc tụng một mình. Đó là hướng tiến tới của Đạo Phật chân chính sẽ còn tồn tại lâu dài trong lòng người Việt Nam, trong cuộc sống của người Việt Nam, trên đất nước Việt Nam chúng ta.

Phụ chú

Dòng dõi Đức Phật

1. Dòng dõi Thái tử Si-Đác-Ta bên phía cha:

Bộ tộc Sakya (Thích-ca)

Vua Jayasena sinh ra:

- Sihahanu (Sư Tử Giáp) và con gái là Yaso- dhàra. Sihahanu lấy vợ là Kaccana sinh ra Suddho- dana (Tịnh Phạn Vương).

Vua Suddhodana lấy vợ chính là Mahà Màyà sinh ra Thái tử Si Đác Ta. Lấy vợ thứ là Pajapati Gotamì, sinh ra con trai là Nanda (xuất gia làm Tỷ- kheo) và con gái là Sundarì Nanda (Tỷ-kheo-ni).

Thái tử Si Đác ta lấy Yasodhàra (Da Du Đà La) sinh ra con trai là Ràhula (Tỷ-kheo). Một người con gái của Sihahana là Pamita lấy Vua Suppabuddha sinh ra một trai là Devadatta (sau này xuất gia theo Phật rồi trở lại chống Phật, và một con gái là Yasodhàra, sau lấy Thái tử Si Đác Ta sinh ra Rahula (Yasodhàra sau cũng xuất gia làm Tỷ-kheo-ni).

2. Dòng dõi Thái tử Si Đác Ta bên phía mẹ (Mẫu hệ):

Bộ tộc Koliya:

Vua Devadaha sinh ra:

Anjana (con trai) và Kaccana (con gái), lấy chồng là Sihahanu, sinh ra Suddhodana, cha của Thái tử Si Đác Ta, sau này trở thành Phật.

• Một con trai của Kaccana và Sihahanu là Vua Suppabuddha lấy vợ là Pamita, sinh ra Công chúa Yasodhàra, sau này là vợ của Thái tử Si Đác Ta.

• Một con gái của Kaccana và Sihahanu là Maha Maya, vợ chánh thất của Vua Suddhodana, thân phụ của Đức Phật. Em gái của bà Mahà Màyà là Pajàpati Gotamì là vợ thứ của Vua Suddhodana.

Sách tham khảo:

1. Trường bộ kinh I, II, III, IV.

2. Trung bộ kinh I, II, III.

3. Tăng Chi bộ kinh I, II, III.

4. Tương Ưng bộ kinh I, II, III, IV.

5. Tiểu bộ kinh (tham khảo các kinh: Pháp Cú, Kinh Tập, Trưởng Lão Tăng Kệ, Trưởng Lão Ni Kệ, Phật thuyết như vậy, Phật tự thuyết).

6. The Buddha and his Teachings (Đức Phật và Giáo lý của Ngài) Narada Maha Thera (bản Anh ngữ).

7. East Asia The great Tradition (Đông A - Truyền thống vĩ đại) Edwin o. Reischauer — John K. Fairbank. Nhà xb. Mode Asia Editions v.v...

Phần bốn

45 mùa An cư Kiết hạ và

Thuyết pháp của Đức Phật (*)

1. Mùa An cư Kiết hạ lần thứ nhất tại Lộc Uyển (năm 589).

Một số sự kiện quan trọng được ghi nhận:

• 5 người bạn của ông Yasa xin xuất gia và sau trở thành A-la-hán.

Được biết trước đó ông Yasa và 4 người bạn xin xuất gia. Như vậy là 5 vị. 5 vị trước là: Kiều- trần-như (Kondana), Bạt-đề (Bhaddiya), Bà-phạm (Vappa, hay còn gọi là Thập-lực Ca-diếp (Dasabola Kassapa), Ma-ha-nam Câu-ly (Maha- nama Kulika), Át-bệ (Assaji) và Da-xá (Yasa). Tăng đoàn bây giờ là 60 vị.

• Sau mãn hạ Đức Phật giao trách nhiệm cho 60 vị A-la-hán này đi truyền bá chánh pháp khắp các phương.

———

(*) Lược trích theo cuốn “Sự tích Đức Phật Thích-ca” của Trần Hữu Danh (Cư sĩ Minh Thiện), Nxb. Tổng hợp Tp.HCM-2007)

• Ông Punna Mantaniputta và 29 người bạn xuất gia sau hạ, có 30 thanh niên dắt vợ đi chơi, trong đó có một người dắt người bạn gái đi theo và bị cô ta cướp mất đồ, họ đến hỏi Phật có thấy cô ta không?

Phật nói: Theo ý ông thì nên tìm người phụ nữ hay tìm ra thực ngã của mình? Họ ngạc nhiên và Đức Phật giảng cho họ. Sau đó họ xin xuất gia. Từ nay số đệ tử là 90 vị.

• Ông Uruvela Kassapa, 2 người em và 1.000 đệ tử xuất gia: Người anh Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp (Uruvela Kassapa) thờ thần Lửa, có 500 đệ tử. Người anh kế Na-đề Ca-diếp có 300 đệ tử, người em út là Già-da Ca-diếp (Gaya Kassapa) có 200 đệ tử.

Họ được Phật hóa độ và xin xuất gia.

Kể từ đây số đệ tử A-la-hán của Phật được nâng lên 1093 vị.

2. Hạ thứ hai tại Venuvana (năm 588).

• Phật độ cho Vua Ba-tư-nặc (Bimbisara).

• Vua Bimbisara dâng cúng vườn Venuvana (Trúc Lâm) cho Phật.

Hai ông Xá-lợi-phất (Sariputta) và Mục-kiền- liên (Moggallana) và 155 người bạn xuất gia. Xá- lợi-phất nghe câu kệ của Tôn giả Assaji liền đắc quả Tu-đà-hoàn (Sotâpati).

“Ye dhamma hetuppabhava

Tesam hetum tathagato

Aha tesam ca yo nirodho

Evam vadi maha samano. ”

Chư pháp tùng duyên sanh,

Diệt tùng nhân duyên diệt,

Ngã, Phật, Đại Sa-môn,

Thường tác như thị thuyết.

Tạm dịch:

Các pháp, nhân duyên sanh

Pháp ấy là Nhân duyên

Pháp ấy Nhân duyên diệt

Đại sư nói như vậy.

Kể từ đây số đệ tử đã lên đến 1250 vị đều là A-la-hán.

• Phật thành lập Tịnh xá đầu tiên Venuvana (Trúc Lâm) để tránh mùa mưa mỗi khi an cư kiết hạ. Truyền thống An cư kiết hạ đầu tiên cũng ở nơi này.

• Tôn giả Uruvela Kassapa tiến cử Thị giả cho Phật là Ngài Nagasamala.

• Kaludayin thỉnh Phật về thăm Vua Suddhodana.

Đức Phật hứa sau mùa An cư sẽ về thăm Phụ vương.

• Phật độ cho ông Dighanakha (Trưởng trảo Phạm-chí).

Trưởng lão Phạm-chí là nhà lý luận thời danh, sau khi tranh luận đã chịu thua và xin quy y Phật.

• Phật bị chống đối tại Rajagriha.

Do bị ảnh hưởng vì sợ hao hụt sự cúng dường ngoại đạo quyết tâm chống đối Phật. Họ rêu rao:

Sa-môn Gotama

Đến thủ đô Magadha

Lấy hết đệ tử của Sanjaya

Rồi sắp đến phiên ai nữa?

Và Phật dạy đệ tử đọc lại:

Thánh nhân giác ngộ ra đời

Dạy pháp cao thượng cho người

Ai dám xầm xì chế nhạo

Thánh nhân truyền dạy luật Trời.

7 ngày sau dư luận không còn chống đối nữa.

• Ambapali và Jivaka gặp Phật.

Ambapali khoảng 32 tuổi, có sắc đẹp tuyệt trần và cậu em trai Kỳ Bà 15 tuổi. Phật giảng cho Ambapali về sắc đẹp vật chất và sắc đẹp tâm hồn. Đẹp hay xấu là do cảm thọ mà có. Chỉ có cái đẹp của tâm giải thoát và lòng từ bi mới là cái đẹp vĩnh cửu, là niềm an lạc chân thật.

• Phật về Kapilavastu, ngụ tại vườn Nigrodha:

. Phật độ cho Nanda xuất gia.

. Phật độ cho Rahula xuất gia.

• Phật thuyết pháp lần thứ ba trong hoàng cung Kapilavastu (6 tháng).

• Phật đến thành phố Anupiya thuộc Malla: Ananda, Anuruddha, Bhaddiya, Bhagu, Devadatta, Kombila, Upali, xuất gia.

3. Hạ thứ ba tại Venuvana (năm 587)

• Một em bé cúng bánh bằng đất vào bình bát Phật. Đức Phật thọ ký cho em 400 năm sau sẽ tái sanh làm Vua Asoka.

• Ngoại đạo đào hầm lửa hại Phật. Phật và đại chúng đến nơi thì lửa biến thành hồ sen.

• Maha Kassapa (Đại Ca-diếp) xin Phật xuất gia vì thấy tính cách vô thường của cuộc đời.

• Bhoddiya ngộ đạo (vì sống đời an lạc không bị gò bó, trước đây Ngài là Tổng trấn nên rất bị gò bó).

• Phật độ ông Sudatta Anathapindika (Cấp-cô- độc).

Một lần đến xứ Magadha buôn bán được gặp Phật, Phật giảng pháp cho nghe và sau khi nghe Pháp, ông ngộ đạo đắc quả Tu-đà-hoàn (Sotapatti).

Ông phát nguyện mời Phật đến xứ Kosala (thủ đô Sravasti) để an cư. Phật nhận lời.

• Sudatta và Sariputta đi Sravasti để chọn đất làm Tịnh xá cho Phật và đại chúng an cư mùa mưa.

• Sudatta mua vườn của Thái tử Jeta.

Khi hỏi mua, Thái tử Jeta nói: Khu vườn này Phụ vương vừa ban cho tôi, nó quý như vàng. Nếu ông trải vàng khắp vườn thì tôi nhường cho ông. Thái tử nói nửa đùa nửa thực, tin rằng không ai có thể mua như vậy. Nhưng không ngờ Cấp-cô-độc sai gia nhân chở vàng đến lát, trừ các gốc cây! Sự quyết tâm của Cấp-cô-độc làm Thái tử ngạc nhiên, vì biết sẽ dâng cúng cho Phật. Tò mò, nên rồi cũng đồng ý và hứa sẽ cúng cây cho Phật, vì biết Phật là người vĩ đại nên Cấp-cô-độc mới quý như vậy, nên cũng đồng ý góp cây.

Phật thọ trai tại vườn xoài của bà Ambapali tại Vesali. Trên đường thỉnh Phật về thọ trai, bà Ambapali gặp các Vương tử (Lê-xá-tử). Các Vương tử nói với bà nên bỏ việc mời Phật mà mời họ thì họ sẽ trả cho bà 100 ngàn đồng tiền vàng. Nhưng bà không chịu. Các Vương tử hiếu kỳ và theo bà đến nghe Phật thuyết pháp. Sau khi nghe, họ xin Phật xuất gia. ở đây Phật thuyết pháp về con đường Bát chánh tám ngành.

• Sariputta rước Phật đi Sravasti:

. Ông Sudatta và Jeta dâng cúng Tịnh xá cho Phật.

. Phật nhập hạ ở đây khoảng 25 lần.

. Chú tiểu Rahula nay đã được 9 tuổi.

• Phật dạy cho con dâu của Sudatta về 7 hạng vợ:

1. Người vợ không có lòng trắc ẩn, tâm hồn thấp hèn không chăm sóc chồng con, không ôn hòa nhã nhặn, ưa thích chuyện ngang bướng, hư thân trắc nết. Đó là vợ sát nhân.

2. Vợ hay trộm cắp của chồng, giấu tiền xài riêng, đó là vợ trộm cắp.

3. Vợ làm biếng, tham ăn, cả ngày không làm gì, thích ngồi lê đôi mách, hay la lối gắt gỏng, không để ý công lao khó nhọc của chồng. Đó là vợ như bà chủ.

4. Vợ thương chồng như mẹ hiền thương con, trông nom săn sóc từng ly từng tý. Đó là vợ như mẹ.

5. Vợ kính nể chồng như em gái kính nể anh, tánh ôn hòa và hết lòng phục vụ chồng. Đó là vợ như em gái.

Vợ duyên dáng, dịu hiền, vui vẻ, hân hoan mỗi khi thấy chồng như gặp lại người thân lâu ngày xa cách. Đó là vợ như bạn thân.

7. Vợ dù bị roi vọt cũng không sợ hãi, oán trách, im lặng chịu đựng và luôn luôn vâng lời chồng. Đó là vợ như tớ gái.

Phật hỏi Sutata, con dâu của Sudatta, nàng chọn loại nào. Sudatta đáp: Con xin chọn loại thứ 4.

• Phật độ cho Vua Pasenadi

Vua hỏi sao Ngài mới tu đó mà đã thành Phật. Tuổi Ngài còn ít hơn của các vị tu lâu năm ở trong vùng, Ngài có nghe danh họ không? Phật trả lời: Sự giác ngộ không tùy thuộc vào tuổi tác và số năm tu học. Ví dụ như một con rắn bé nhỏ có thể làm ta mất mạng. Một đóm lửa nhỏ có thể thiêu rụi một khu rừng. Một vị tu trẻ có thể đạt đến giác ngộ hoàn toàn. Chớ khinh thường nó. Từ đó vua giác ngộ và về nhà với vẻ hân hoan làm vợ vua là Hoàng hậu Malika và Công chúa Vajiri rất ngạc nhiên. Sau họ biết là vua vừa có cuộc đối thoại với Phật và vua đã xin quy y.

• Phật độ cho người gánh phân Sunita xuất gia

Khi gặp Phật và các Tỷ-kheo trên đường khất thực, Sunita luống cuống lạy Ngài và nói: Con là giai cấp hạ tiện, không dám gần Ngài. Ngài nói: Này Sunita, nước các con sông khi đã chảy ra biển thì cùng một vị mặn. Các giai cấp xuất gia trong giáo pháp Như lai nếu thực tâm tu học thì giá trị

ngang nhau. Ngài thu nhận Sunita vào giáo đoàn và cho xuất gia. Sau đó, Sunita đã trở thành một giảng sư nổi tiếng.

• Vua Pasenadi và Tỷ-kheo Sunita

Vua nghe đồn Sunita, người gánh phân mướn thuộc giai cấp hạ tiện đã trở thành một Tỷ-kheo, Vua liền xa giá đến hỏi Phật. Giữa đường, Vua thấy một vị Tỷ-kheo đang thuyết pháp cho bổn đạo, thân tướng trang nghiêm, nói năng điềm đạm, Vua rất có ấn tượng với vị Tỷ-kheo này. Cuối cùng Vua vào hỏi Phật:

. Thưa Thế Tôn, vị Tỷ-kheo nào đang giảng đạo trong lâm viên thế?

Phật trả lời: Đó là Tỷ-kheo Sunita.

. Thưa Thế Tôn, có phải người ấy trước đây là người gánh phân mướn chăng?

Phật trả lời: Đúng vậy, thưa Đại vương.

Vua thốt lên: Thật là tuyệt diệu, thưa Thế Tôn. Với giáo lý cao thượng, với tâm đại bi và bình đẳng, Ngài đã độ cho Sunita thoát khỏi giai cấp hạ tiện. Cũng từ đó Vua phát tâm trở thành Phật tử trung thành của Phật.

• Phật đưa Tỷ-kheo Nanda lên cung trời Đao lợi

Sau ngày Phật thành đạo, Ngài về thăm Phụ

vương cùng triều đình. Khi từ giã người thân, Ngài

tìm cách rủ Nanda, em cùng cha khác mẹ xuất gia. Nanda nghe lời Phật xuất gia nhưng không được thoải mái trong đời sống tu sĩ vì nỗi nhớ người vợ sắp cưới. Biết tâm trạng của em, Ngài dẫn Nanda lên cung trời Đao lợi xem Tiên nữ trên ấy. Xem xong, Ngài hỏi: Em thấy Tiên nữ ở đây và Công nương Janapada Kaly Ani ai đẹp hơn? Nanda trả lời: So với Tiên nữ ở đây thì vợ sắp cưới của em ví như con khỉ cái bị cháy xém đen thui mà thôi. Và Phật hỏi tiếp: Vậy em có muốn lên cõi này không? Nanda thành thật trả lời: muốn lắm. Phật nói: Vậy em hãy gắng tu. Và Phật nói: Trước kia Nanda như một mái nhà dột nát, nhưng ngày nay thầy ấy như một mái nhà tranh dày (dục vọng không thể thấm vào tâm thuần thục của vị ấy được).

4. Hạ thứ 4 tại Venuvana (năm 586)

- Khi nhập hạ ở đây thì dân chúng bị hạn hán mất mùa, dân chúng đói kém, lại bị bệnh dịch hoành hành, dân chúng chết vô số kể. Vương tử Mahali Licchavi ở Vajja vào yết kiến Vua Bimbisara để nhờ Vua thỉnh Phật dùng phép làm mưa độ dân khỏi nạn hạn hán. Vua cử một phái đoàn đến thỉnh Phật, Phật nhận lời. Khi rước Phật, Vua, Hoàng hậu Videhi rất hân hoan. Khi Phật đến xứ ấy thì sấm chớp nổi dậy và một trận mưa trút xuống như thác đổ đã cứu dân chúng vùng ấy sau

nhiều tháng hạn hán. Thế là Phật đã cứu được bệnh dịch và hạn hán ở đây.

• Tại đây Phật cũng đã thuyết pháp kinh Ratana Sutta (Bảo Châu) - Khuddaka Nikaya và kinh Dược Sư Lưu Ly Quang Như lai Bản Nguyện Công Đức (nhắc lại 12 nguyện lớn của Đức Phật Dược Sư nhằm giải trừ các bệnh khổ cho chúng sanh).

5. Hạ thứ năm tại Mahavana thuộc Vesali (năm 585).

Trong hạ này, Phật an cư tại Mahavana (Đại Lâm) theo lời thỉnh cầu của Vương tử Licchavi. Khi Phật an cư ở đây thì lại xảy ra cuộc tranh chấp nguồn nước giữa hai xứ Sakya và Kolya.

• Tranh chấp dòng nước sông Rohini

Năm này trời hạn, không mưa, nước sông Rohini thấp, không đủ cho nông dân hai bên sông dùng, nên đã xảy ra cuộc tranh chấp giữa Sakya và Kolika. Cuộc tranh cãi không có hồi kết thúc và đã dàn trận hầu để giải quyết vấn đề. Phật đang ở tại Trùng Các giảng đường ở Đại Lâm, hay tin vội đến can thiệp hòa giải.

Phật nói với các vị Vương tử cả hai nước rằng: Nước sông Rohini năm nay yếu là do hạn hán. Chỉ

vài tuần nữa mưa sẽ đến. Nếu quý vị tranh nhau thì chiến tranh sẽ xảy ra và cả hai sẽ bị thiệt hại. Quý vị thử nghĩ mạng sống của quý vị, binh lính, quần chúng là quan trọng hay nước là quan trọng? Tất cả đều nói mạng sống là quan trọng. Vậy Thế Tôn khuyên quý vị nên hòa giải để chia sẻ dòng nước ấy là hơn. Phật nói thêm: Chiến tranh thường gây chết chóc, hận thù, chứ không bao giờ mang đến một giải pháp tốt đẹp, kể cả đối với người thắng trận.

Nghe xong 250 Vương tử xứ Sakya và 250 Vương tử xứ Koliya xin Phật xuất gia và cả hai nước Sakya và Koliya đều rút về chốn cũ, sống trong hòa bình và hòa giải.

- Vua Suddhodana băng hà (năm 585)

Lúc bấy giờ vua Tịnh-phạn đã 81 tuổi, Phật 39 tuổi. Vua muốn nhìn mặt Phật trước khi qua đời nên cho đại thần đến thỉnh Phật. Thành Ca-tỳ-la-vệ cách Vesali 220km, nên đại thần mời Phật đi xe ngựa cho nhanh. Phật đồng ý. Về đến, Phật đi ngay vào hoàng cung. Vua Tịnh-phạn nhìn thấy Phật thì xúc động muốn cười thỏa mãn, nước mắt trào ra. Phật an ủi Phụ vương và hướng dẫn cách tu niệm hơi thở. Vua làm theo. Phật giảng cho vua về cuộc đời vô thường. Vua yêu cầu Thế Tôn và đại thần chỉ định người thay thế. Hội đồng Hoàng gia cử con

trưởng nam của Hoàng thân Bạch-phạn vương lên ngôi kế vị. Vua hoan hỷ và băng hà sau đó.

Sau khi trà tỳ Vua cha, vua mới là Maha Nama lên ngôi. Dì mẫu của Phật là Maha Pajapati Gotami xin Phật xuất gia, Phật từ chối.

- Hoàng hậu Pajapati cùng 500 Nương tử xuất gia tại Vesali

Một tháng sau, năm 584 trước Tây lịch tại Tịnh xá Mahavana ở Vesali, Ananda thấy lịnh bà Gotami và các nữ tu mặc áo vàng đứng trước cổng Tịnh xá tại giảng đường Kutagara, Ananda hỏi và được biết lịnh bà Gotami và 500 Công nương muốn từ bỏ đời sống thế tục, xin được xuất gia. Ananda hai lần xin Phật đều bị từ chối. Lần thứ ba, Ananda cũng cố xin và Đức Phật gọi các Tôn giả Sariputta, Moggallana, Anuruddha, Bhaddiya và Maha Kassapa, đến thảo luận và Phật quyết định nếu Maha Gotami giữ 8 kinh pháp sau đây thì cho nhập giáo đoàn của Phật:

1. Tỷ-kheo-ni dù tuổi đời lớn, tuổi hạ cao, cũng phải luôn luôn cung kính chào hỏi một Tỷ-kheo.

2. Tỷ-kheo-ni không thể nhập hạ nơi mà không có Tỷ-kheo.

3. Cứ mỗi tháng hai kỳ, chúng Tỷ-kheo-ni phải cử người đi thỉnh Tỷ-kheo chỉ định ngày bố-tát và

giờ thăm viếng, giáo huấn và khích lệ việc tu học của Ni chúng.

4. Lúc mãn hạ, Tỷ-kheo-ni phải thọ lễ Tứ tứ chánh thức ra hạ trước mặt những vị Tỷ-kheo và Tỷ-kheo-ni khác để kiểm thảo xem trong ba điều ấy (thấy, nghe, nghi) mình có lỗi lầm điểm nào không để xin sám hốì.

5. Tỷ-kheo-ni đã phạm trọng giới phải chịu phạt manatta (mana đoạ) trước Chư tăng và Chư ni.

6. Thức Xoa-ma-na (Sikkhamana) đã thọ trì 8 giới trong thời gian hai năm, có thể thọ Cụ túc giới Tỷ-kheo-ni trước Chư tăng và Chư ni.

7. Bất luận trong trường hợp nào, Tỷ-kheo-ni không có quyền khiển trách hay nặng lời với Tỷ- kheo (bhikkhu, bhiksu).

8. Tỷ-kheo không được sám hối với Tỷ-kheo- ni, nhưng Tỷ-kheo-ni có thể sám hối với những vị Tỷ-kheo.

Những giới luật trên đây phải được tôn trọng trọn đời, phải được kính nể và không được đổi thay, di dịch.

Chiều hôm đó có 501 nữ tại gia được thọ giới Sa-di-ni do bà Maha Pajapati Gotami được cử làm Ni trưởng. Bà Ambapali xin cúng vườn xoài của bà

để làm Ni xá cho nữ giới. Tôn giả Sarìputta được Phật chỉ định ấn định các phép tắc cho Ni giới.

Hôm sau Phật bảo Ananda: Nếu nữ nhi không xuất gia thì giáo pháp của Như lai tuyên thuyết sẽ tồn tại 1.000 năm. Nhưng nay nữ giới đã xuất gia trong giáo pháp của Đức Phật thì giáo pháp của Như lai chỉ tồn tại 500 năm.

- Cuộc đời đau khổ của cô Uppalavanna (Liên- hoa-sắc)

Khi đi ngang qua công viên Vesali, Tôn giả Mục-kiền-liên gặp nàng Liên-hoa-sắc là một cô gái kiều diễm trêu chọc với nhan sắc tuyệt trần của mình. Đứng trước mặt Liên-hoa-sắc, Tôn giả nói: Nàng có một nhan sắc hơn người, nhưng nội tâm của nàng vô cùng u uất mặc cảm đau khổ, nghiệp chướng nặng nề lắm, nàng sa vào vũng bùn lầy lội. Cô mau thức tỉnh để cứu lấy mình. Cô giật mình và thấy Đại đức đã đánh trúng nội tâm của nàng, nàng cúi mặt khóc và thổ lộ: Thưa thầy, cuộc đời của con đầy ngang trái và tội lỗi, e không cứu nỗi, kể cả Phật! Cô liền kể: Con lấy chồng lúc 16 tuổi, có một cô con gái, chồng mất, mẹ chồng loạn luân với chồng con, con bỏ nhà ra đi làm kỷ nữ. Gặp người chồng khác, con tái giá, nhưng ông chồng con có người đàn bà khác, con đánh ghen với cô ta, không ngờ đó lại là con gái của con. Con chán nản, muốn

đem nhan sắc còn lại để trả thù đời là vậy. Tôn giả Mục-liên an ủi: Cô đừng bi quan như vậy! Áo dơ thì có nước giặt sạch, tâm vẫn đục thì dùng Pháp cao thượng để tu sửa. Cô ta ngộ ra và Tôn giả đem đến trình diện đức Thế Tôn. Thế Tôn giao cho Gotami thế độ và tu tập. Nhờ tinh tấn, một thời gian sau cô chứng quả A-la-hán và đắc ngũ thông. Cô là vị thần thông đệ nhất và là người giảng sư nổi tiếng nhất trong Ni giới.

6. Hạ thứ 6 (năm 584)

Theo ghi chép, Ngài Narada và HW. Schumann thì hạ thứ sáu Ngài nhập hạ tại đồi Makkula gần thủ đô Kosambi. Trong hạ này Ngài dùng thần thông để hóa độ ngoại đạo. Lần đầu Ngài dùng thần thông để trừ ngã mạn cho hoàng thân quốc thích dòng Thích-ca tại Ca-tỳ-la-vệ. Nhưng theo Coomaraswang thì hạ thứ sáu Ngài nhập hạ tại Jetavana, thủ đô Sravasti.

- Phật độ cho bà Khema ở Rajagriha

Tự thị với sắc đẹp của mình, Thái hậu của Vua Bimbisara nghe Phật nói sắc đẹp không bao giờ tồn tại nên bà ghét Phật. Vua Bimbisara làm kế ép bà đến nghe Phật thuyết pháp. Phật hóa hiện các tiên nữ đẹp hơn bà đang hầu Ngài. Ngài hóa hiện thiếu nữ trẻ đẹp, rồi già, chết, tan rã. Bà hoảng hồn và

xin quy y Phật. Sau đó xin xuất gia với sự đồng ý của Vua. Khi xuất gia bà tinh tấn tu hành và chẳng bao lâu chứng quả A-la-hán.

• Tôn giả Pindola Bharadvaja biểu hiện thần thông bị Phật quở.

Ở tại Rajagriha có một thương gia tin không còn ai là A-la-hán ở đời này nữa. Nếu ai là A-la- hán thì có thể bay lên không trung được. Ông liền dùng một bát gỗ hương chiên đàn thách ai lấy được thì ông tôn là sư phụ.

Các ngoại đạo không ai lấy được, duy chỉ có Pindola dùng thần thông bay lên lấy được, nên ông xin tôn làm sư phụ. Khi về tịnh xá, Phật biết chuyện và quở trách Pindola và Phật tuyên bố: Chỉ nên dùng thần thông vào việc thuyết pháp mà thôi.

• Đức Phật biểu diễn thần thông tại Sravasti

Do Vua Pasenadi và dân chúng Kosala thỉnh cầu Ngài thị hiện thần thông vì Lục sư ngoại đạo thách Phật thi tài. Phật nói với Vua rằng Ngài nhận lời và sẽ thi tài dưới gốc cây xoài. Lục sư biết tin liền cho nhổ xoài hết. Người giữ vườn xoài nhặt trái về dâng Phật. Ananda nhận và vắt nước dâng Phật. Phật bảo Ganda, người dâng xoài hãy đem hột xoài trồng dưới đất và lấy nước mà Phật rửa mặt tưới lên thì cây xoài tất sẽ mọc lên to lớn.

Đúng như lời Phật dạy, xoài mọc lên to lớn. Ngoại đạo thấy vậy liền im lặng rút lui. Phật thị hiện thần thông độ rất nhiều người chứng quả Tu-đà-hoàn ngay tại chỗ thị hiện thần thông thuyết pháp ấy.

7. Hạ thứ 7 tại làng Samkassa (năm 583)

- Phật thuyết pháp tại cung trời Đao lợi

Trong mùa hạ này Đức Phật đã lên cung trời Đao lợi (Tavatimsa) thuyết Thắng pháp (Abhidhamma) cho Thiên chúng và mẹ Ngài là Mahamaya nghe trong ba tháng.

ở đây Ngài chỉ cách cúng dường tối thắng nhất và được phước nhất. Ngài nói: Ông Indaka chỉ cúng dường mỗi một muỗng thức ăn cho Tôn giả Anuruddha mà được tái sanh cõi trời Đao lợi, còn ông thì bố thí 10 ngàn năm mới được tái sanh cung trời Đạo lợi. Vì sao? Ví như người nông dân chọn đất tốt để gieo hạt thì sẽ thu hoạch to lớn, còn ông vì không biết chọn đúng người để cúng dường nên không được nhiều lợi lạc.

Cũng tại đây Đức Phật nói kinh Địa Tạng trong ba tháng cho Thiên chúng và Thánh mẫu Mahamaya nghe và bà đã chứng quả Tu-đà-hoàn. Tôn giả Sariputta lên nghe và về nói lại cho đại chúng và Maha Kassapa nghe về Thắng Pháp.

Khi Phật về tới làng Samkassa thì Ngài Tu-bồ- đề là người đầu tiên đón Ngài và Tỷ-kheo-ni Uppalavanna là người thứ hai đón Ngài.

• Pho tượng Phật đầu tiên

Vua Ưu Điền nhớ Phật nên sanh bệnh. Các quan Đại thần biết nên nhờ thợ điêu khắc pho tượng Phật cao 5m dâng Vua, Vua hết bệnh. Phật nhìn thấy tượng và khen khá đẹp.

• Làm sao trở thành Vua trời Đao Lợi (Sakka)?

Vương tử Licchavi ở Vesali nghe Phật ca ngợi cảnh trời Đao lợi, liền hỏi Ngài có biết và quen Vua trời Đao lợi (Sakka) không. Ngài nói rất quen và biết rõ. Nhân đó Ngài nói, có 7 nguyên nhân mà Vua trời Đao lợi đã thực hành và sau khi thân hoại mạng chung đã trở thành Vua trời Đao lợi:

1. Suốt đời tôi nguyện nuôi dưỡng mẹ cha.

2. Suôi đời tôi nguyện cung kính các bậc trưởng thượng.

3. Suốt đời tôi nguyện sẽ ăn nói hòa nhã với mọi người.

4. Suốt đời tôi nguyện không nói xấu ai.

5. Suốt đời tôi nguyện sống vì mọi người.

6. Suốt đời tôi nguyện nói lời chân thật.

7. Suốt đời tôi nguyện không giận ai! Nếu giận tôi sẽ dập tắt ngay.

8. Hạ thứ 8 tại rừng Bhesakala (năm 582)

• Ngoại đạo dùng cô Cinca vu cáo Phật

Lục sư ngoại đạo tức tối vì lợi nhuận bị tổn giảm vì quần chúng tin và nghe Phật. Lục sư cấu kết với Ajita-Kesakanbala, một ngoại đạo bị mất mặt vì không thi thố được thần thông dưới gốc cây xoài Ganda. Họ bàn mưu kế: Nhờ một tín nữ Cinca Manavika (Chiên già Mana) là một cô gái trẻ đẹp, kiêu căng, lui tới Tịnh xá Jetavana, nơi Đức Phật đang ở vào buổi chiều tối để mọi người chứng kiến. Một hôm Phật đang giảng pháp, cô xuất hiện dưới một cái bụng bầu, xỉ mắng Thế Tôn và cho rằng Ngài vô trách nhiệm vì đã làm cha đứa bé trong bụng. Liền khi ấy, Vua trời Đao lợi Sakka bỗng cảm thấy ghế ngồi của Vua đang nóng lên, Vua nhìn thấy Thế Tôn đang bị nhục mạ và vu khống. Vua và bốn Thiên nữ biến thành bốn con chuộc xuống trần và chui vào bụng cô cắn đứt cái dây nịt, miếng gáo dừa rơi xuống, cả hội chúng ồ lên, cô gái xấu hổ bỏ chạy. Vừa ra khỏi Tịnh xá thì cô bị đất chôn vùi và rơi vào địa ngục A-tỳ.

• Ông bà Nakula gọi Phật bằng con

Trong nhiều kiếp, hai ông bà có lần đã là cha mẹ của Phật. Khi gặp lại Phật, liền nhớ là con mình nên mới gọi Phật là con. Phật nói với các Tỷ-

kheo rằng: Hai ông bà trong nhiều kiếp đã là cha mẹ của Ngài, vì thế nay gặp Phật, họ mới gọi Ngài là con đó. Ngày gặp lại Phật họ vui mừng và mời thọ trai, Phật nhận lời và sau khi thọ trai Phật giảng cho họ. Sau đó họ chứng quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà- hàm và sau ba tháng hạ, họ chứng quả A-la-hán. Phật đã chứng minh lễ Trà tỳ cho hai ông bà trong hạ thứ tám.

9. Hạ thứ 9 tại Tịnh xá Ghosita, Kosambi (năm 581)

- Magandiya, Thứ hậu của Vua dayama, phỉ báng Phật

Magandiya là một thiếu nữ xinh đẹp ở Kosambi, cha mẹ muốn gả cho người có bề thế. Khi thấy Phật đi khất thực ngang qua nhà, ông thấy ưng ý và liền về nhà dẫn con và vợ đến ý định gả cho Phật. Phật biết ý nên để lại dấu chân nơi ấy. Bà vợ ông là người giỏi tướng số nên nhìn dấu chân là biết vị này đã chết hết nhiễm ái thường tình. Khi gặp Phật, Phật nói: Như lai đã ly dục, thân thể chỉ là bị thịt, da chứa đầy nước tiểu và đồ dơ dáy. Cô con gái tự ái, liền tác ý có cơ hội sẽ hại Phật.

Cơ hội đến, khi cô được tiến cử làm Thứ hậu Vua Udayana, cô liền lập mưu hại uy tín Phật bằng cách thuê người theo sau chửi Phật và Tăng chúng.

Tôn giả Ananda khuyên Phật đi nơi khác, Phật nói: Như một con voi lâm trận, hứng chịu mọi cung tên. Cũng thế, các thầy phải nhẫn nại. Chỉ sau 7 ngày nữa mọi lời chửi rủa sẽ im bặt.

Magandiya không thắng Phật lại ghen tỵ với Hoàng hậu Samavati là người hết sức tin Phật, nên lập kế thiêu đốt Hoàng hậu. Vua biết chuyện và cho người thiêu sống bà luôn.

- Nắm lá simsapa và thầy Malunkyaputta

Mùa hạ thứ 9 này, Phật ở Tịnh xá Ghosita trong rừng cây Simsapa, một hôm từ rừng về, Ngài cầm trong tay một nắm lá cây rừng simsapa và hỏi các Tỷ-kheo: Này các Tỷ-kheo, lá trong tay Ta nhiều hay lá trong rừng nhiều? Các Tỷ-kheo nói: Lá trong rừng nhiều. Thế Tôn nói: Cũng thế, tri kiến của Như lai nhiều như số lá trong rừng, còn những điều Như lai dạy cho các thầy chỉ như nắm lá của Như lai nắm trong tay. Vì sao? Vì Như lai chỉ dạy cho các thầy những gì có lợi ích cho sự tu học đưa đến giác ngộ, giải thoát mà thôi. Khi đã giác ngộ, đương nhiên các thầy không cần phải học nữa.

Phật nói như vậy là do có một số vị tranh cãi nhau về thế giới là hữu hình hay vô hình, hữu biên hay vô biên... nên đến hỏi Phật, Phật không trả lời. Malunkyaputta là người thưa Phật: Bạch Ngài,

thế giới này là hữu hình hay vô hình, hữu biên hay vô biên? Phật im lặng. Malunkya nói: Thưa Phật, nếu Ngài biết thì nói biết, không biết thì nói không biết để con chọn lựa có nên theo Ngài hay không theo Ngài xuất gia tu học nữa! Phật nhìn Malunkya nói: Này Malunkya, khi thầy xin xuất gia với Ta, Ta có hứa với thầy là sẽ giảng giải về những câu vô bổ như thế không? Có hứa sẽ giải đáp những câu hỏi thuộc về siêu hình ấy không? - Thưa không, bạch Thế Tôn. Ngài nói: Này Malunkya, ví như một người kia bị trúng tên độc, bà con liền cấp tốc mời thầy giỏi đến nhổ tên độc và băng bó vết thương. Nhưng người bị tên độc không cho và nói: Khoan khoan đã, trước khi nhổ mũi tên độc, tôi muốn biết ai đã bắn mũi tên này, tên họ là gì? Bao nhiêu tuổi? Ở đâu, làm việc gì, thuộc giai cấp nào, vì sao lại bắn tôi? Tôi muốn biết cây cung làm bằng gỗ gì, thuốc độc chế tạo ra sao, v.v...? Này Malunkya, người bị thương sẽ chết trước khi nhổ mũi tên... Người xuất gia cũng vậy, phải học những điều căn bản mà Như lai đã dạy và đang dạy. Còn những điều không lợi ích cho sự tu học để đưa đến giác ngộ thì Như lai không nói tới.

- Tranh chấp giữa một vị Kinh sư và một vị Luật sư

Sự việc xảy ra giữa hai vị Luật sư và Giảng sư chỉ vì vị Giảng sư tắm xong không múc nước vào nhà tắm cho đầy như cũ. Vị Luật sư vào sau thấy trong nhà tắm không còn nước nên hỏi mọi người xung quanh, mới biết vị Giảng sư tắm xong quên múc nước. Hai vị tranh cãi và vị Giảng sư nhận lỗi, sau đó đi múc nước cho đầy lại như cũ. Sự việc xảy ra khi vị Luật sư đem việc ấy nói với đệ tử của mình, đệ tử nói với bổn đạo phe mình. Vị Giảng sư thấy sự việc đã được giải quyết khi vị Luật sư nói: Thầy không cố ý nên không có tội. Khi nghe phe vị Luật sư rêu rao như vậy, phe vị Giảng sư thấy uất ức, sự việc tranh cãi không có hồi kết thúc. Phật khuyên cả hai bên nhưng họ không nghe. Phật liền ôm bát vào rừng một mình để an tịnh.

• Đại đức Bhagu gặp Phật

Đức Phật gặp Đại đức Bhagu ở Badakea. Khi gặp Phật, Đại đức rất vui mừng và rước Phật về nơi ẩn tu của mình. Phật hỏi về sự tu học. Đại đức nói rất an tịnh và thoải mái dù ở một mình. Ngài nói: Ở một mình đôi khi còn khỏe hơn ở với nhiều người.

• Đại đức Anuruddha gặp Phật tại công viên Đông Trúc

Khi Phật đến cổng công viên Đông Trúc thuộc xứ Karagama, thì người gác cổng không cho vào,

nhưng Tôn giả Anuruddha biết trước Phật sắp đến nên ra cổng mời Ngài vào. Các Tôn giả Nandiya và Kimbila đều đến vái chào, đảnh lễ Thế Tôn. Sau khi hỏi thăm sự tu học của ba người, cả ba đều cho Phật biết là họ hòa hợp tu học rất tốt. Đức Phật ở lại một tháng để sách tấn và Ngài kết luận: Tấm gương hòa hợp tu học của các Thầy là kim chỉ nam cho Tăng chúng về sau. Từ nay Như lai sẽ lấy Pháp lục hòa để làm nếp sống tu học cho Tăng chúng:

1. Thân hòa đồng trú: Nghĩa là cùng hòa thuận chia xẻ với nhau trong một chúng tu học, một khu rừng hay một mái nhà.

2. Lợi hòa đồng quân: Cùng chia xẻ với nhau thức ăn và các tiện nghi khác.

3. Giới hòa đồng tu: Cùng nhau tôn trọng giới luật chung.

4. Khẩu hòa vô tránh: Nói với nhau phải dùng lời hòa nhã, không gây xích mích và tranh cãi.

5. Kiến hòa đồng giải: Cùng nhau học hỏi và trao đổi sự hiểu biết với nhau trong ôn hòa, không được giấu diếm hay gây tranh luận.

6. Ý hòa đồng duyệt: Không có ý kiến khác nhau thì phải cùng nhau duyệt lại để mọi người cùng hòa thuận và thông cảm với nhau.

10. Hạ thứ 10 trong rừng Rakkhita (năm 580)

• Phật an cư một mình trong rừng Rakkhita

Rời Tịnh xá Ghosita, nơi đang tranh chấp giữa hai nhóm Luật sư và Giảng sư mà Phật đã hòa giải mà họ không nghe, Ngài một mình đến một khu rừng Rakkhita và an cư tại đây. Rừng yên tĩnh nên Ngài thấy thoải mái dễ chịu. Ngài thường tĩnh tọa dưới gốc cây sala. Nơi đây thường có một con voi chúa thường dẫn đàn voi của mình đến uống nước tại suối này và trên cành cây có một bầy khỉ đang nhảy nhót nô đùa. Cả voi và khỉ thường đến làm quen với Phật. Đức Phật hóa độ nên chúng rất quý mến Phật và thường mang trái cây đến cúng dường Phật. Nửa tháng sau mùa an cư, Ngài đến Tịnh xá Jetavana ở Sravasti.

• Phật dạy xử sự đúng Chánh pháp

Mùa hạ này Phật an cư trong rừng và sau khi mãn hạ, Phật về lại Tịnh xá Jetavana, các Đại đệ tử vui mừng đến đảnh lễ Phật. Phật hỏi, trong thời gian Ngài đi vắng, tại Tịnh xá có gì lạ không. Tôn giả Ananda thưa: Sự việc giữa hai nhóm Luật sư và Giảng sư xảy ra ngày càng trầm trọng, chả ai nghe ai, vắng Phật nên họ càng đấu khẩu gay gắt hơn. Bổn đạo cũng chia hai, nên rất buồn. Có một số huynh đệ không vào phe phái nào đến khuyên con

nên đi tìm Phật để thỉnh Phật về. Con trả lời với họ rằng: Con đoán biết ý Thế Tôn nên con nói: Ngài không cho Thị giả đi là có lý do, chư huynh đệ nên biết như thế.

Khi nghe Phật về, các nhóm đều kéo về Tịnh xá Jetavana. Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn nên xử sự như thế nào. Thế Tôn dạy phải đúng Chánh pháp mà xử sự. Mở cổng cho họ vào và sắp đặt chỗ ở cho họ riêng từng nhóm. Cư sĩ Cấp-cô-độc đến lễ Phật và hỏi: Chúng con có nên cúng dường cho họ không? Phật dạy, nên cúng dường đúng Chánh pháp cho cả hai nhóm. Đúng Chánh pháp là không nên có thành kiến với bất cứ ai. Ai hành đúng Chánh pháp thì nên cúng dường. Ai hành chưa đúng Chánh pháp thì nên giải thích để cho họ sửa đổi. Ngài xoay qua Tôn giả Xá-lợi-phất nói rằng: Những ai mà tư tưởng, lời nói, hành động đúng Chánh pháp luôn luôn đem lợi ích cho mình, cho mọi người, đưa đến giải thoát và giác ngộ là đúng Chánh pháp. Còn tư tưởng, hành động do tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến, kiến thủ... xúi giục đưa đến bất hòa, tranh cãi, bần khổ, sân hận, là không đúng Chánh pháp, nên xa lánh, diệt trừ.

Sáng hôm sau, cả hai nhóm xin Tôn giả Xá-lợi- phất sắp đặt cho họ đến sám hối Đức Phật. Tôn giả nói, tốt nhất là cả hai bên nên ngồi lại hòa giải với

nhau trước rồi sau đó mới lên trình bạch và sám hối với Thế Tôn. Cả hai bên nghe lời và họ sám hối cùng nhau, sau đó Tôn giả Xá-lợi-phất xin Phật cho họp chúng để họ sám hối. Sau lễ sám hối với Phật và Đại chúng, Phật chấp nhận và cho họ phục lại giới thể thanh tịnh. Phật dạy đó là bài học kinh nghiệm và không nên để nó xảy ra giữa chúng nữa. Họ vâng lời.

Trước đó, các vị Cư sĩ cùng áp lực cả hai nhóm rằng: Nếu các thầy không hòa giải và sám hối với Đức Phật, thỉnh Phật về lại Tịnh xá thì họ không cúng dường nữa, và họ đã làm đối với cả hai nhóm.

- Thất diệt tránh pháp

Đức Thế Tôn cho phép Đại Ca-diếp họp Tăng chúng để rút kinh nghiệm ngăn ngừa sự tranh tụng trong tương lai và mời Tôn giả Anuruddha trùng tuyên lại 6 pháp Lục hòa phải tuân thủ và đề nghị 7 pháp diệt tránh như sau:

1. Hiện tiền tỳ ni (Sammukha Vinaya): Những phát biểu về sự tranh chấp phải trình bày trước Đại chúng với sự có mặt của hai bên tranh chấp.

2. Ức niệm tỳ ni (Sati vinaya): Các bên nên trình bày sự việc một cách chi tiết giữa chúng và Đại chúng phải im lặng nghe cả hai bên trình bày một cách vô tư.

3. Bất si tỳ ni (Amudha Vinaya): Hai bên phải có thiện chí hòa giải, không nên ngoan cố. Nếu sự kiện được nêu là vì mình ngu dốt không biết, hoặc vô tình phạm thì Đại chúng phải nương vào đó mà xử hòa giải cho cả hai bên một cách công bằng, êm đẹp.

4. Tự ngôn tỳ ni (Tatsvabhaisya vinaya): Hai bên nên có thiện chí nhận lỗi của mình để cuộc hòa giải được tốt đẹp.

5. Đa nghi tỳ ni (Pratìjnakaraka vinaya): Sau khi nghe hai bên trình bày một cách có trách nhiệm và thiện chí thì Đại chúng biểu quyết bằng đa số.

6. Tội xứ sở tỳ ni (Yadbhuyasikiya vinaya): Án tối hậu về tội này và cách thức sám hối được đưa ra để Đại chúng quyết định bằng cách bạch tứ yết ma (là đọc lớn án lịnh và phải đọc ba lần). Nếu ba lần đọc mà Đại chúng im lặng, không ai phản đối là án lịnh có hiệu lực.

7. Như thảo phú địa (Tranastaraka vinaya): Trong buổi họp hòa giải, phải cử hai vị Trưởng lão đức độ được Đại chúng cử ra để bảo trợ cho hai bên tranh chấp. Các Ngài chăm chú lắng nghe và có kết luận hợp tình, hợp lý và như Đại chúng đã ứng cử để hàn gắn vết thương, kêu gọi hòa giải, tha thứ lỗi cho nhau cũng như phủ rơm cỏ lên mặt đất sình lầy để mọi người bước lên để khỏi bị lâm chân.

Bảy pháp diệt tránh này được bạch lên Thế Tôn. Thế Tôn liền hoan hỷ khen ngợi và đưa vào giới bổn.

- Phật độ bà Janapada Kalyani

Kalyani là vợ mới cưới của Nanda được Phật độ cho xuất gia nhân ngày cưới. Cô ta có sắc đẹp mặn mà hơn người nên cô rất hãnh diện. Khi chồng đi xuất gia, bà buồn khổ và có tâm hận Phật đã để chồng bà xuất gia. Bà nghĩ xung quanh đều đã xuất gia như Rahuda, Nanda, Hoàng hậu Maha Pajapati cùng 500 Công nương họ Thích và xứ Koliya đều xuất gia, nên bà cũng xin xuất gia.

Một hôm, Ni bộ đến hầu Phật tại Tịnh xá Jetavana nên buộc lòng bà cũng phải đi. Khi vào hội trường, bà cố ý ngồi hàng cuối cùng không cho Phật thấy với hai lý do: Thứ nhất, Phật đã lấy đi hạnh phúc của mình (cho Nanda xuất gia); thứ hai, Phật dạy thân là vô thường, tức là khinh bỉ sắc đẹp của bà. Phật biết ý nên dùng thần thông hóa hiện cho bà thấy một Thiên nữ 16 tuổi đẹp tuyệt trần, hơn bà 100 lần, từ khi sắc đẹp tuổi thanh xuân, đến lúc 30, 40, 50, rồi 60, nó biến đổi rất nhanh chóng và cuối cùng da nhăn, má hóp... Bà giật mình nghĩ đến thân phận của bà nên cảm thấy chán chê, ghê tởm thân mình. Nhân đó, Phật nói: Này Rupa Nanda, thân do xương, thịt, máu, bệnh hoạn và hôi

thối, có gì gọi là đẹp, có gì đáng ngợi khen, biết thân này vô thường, biết thân này không sạch, bỏ đi không luyến tiếc, sống cuộc đời an lành. Nghe xong bà chứng quả Tu-đà-hoàn. Nghe câu kệ sau Phật nói tiếp: Này Rupa Nanda, thân này không thật có, là thành phố dựng lên, bằng thịt, gân, máu, mủ và ba trăm miếng xương, chứa già nua, bệnh tật, kiêu hãnh và thất vọng. Nghe xong bà chứng quả A-la-hán.

11. Hạ thứ 11 tại Ekanala, gần Rajagriha (năm 579).

• Cậu bé chăn trâu Svastica xuất gia

Nhớ lời hứa năm xưa của cậu bé chăn trâu hay giúp đỡ Ngài sau khi 5 anh em ông Kiều-trần-như bỏ đi. Bây giờ cậu bé đã được 20 tuổi. Phật trở lại đây độ cho cậu và cho xuất gia làm bạn với Rahula và cho thọ Sadi.

• Giới luật có từ lúc nào?

Là từ khi Sudina đã thoát ly xuất gia, vì trước đó thầy đã có gia đình, nhân hôm nọ nghe Phật thuyết pháp. Có một dịp đi khất thực qua làng, thầy ghé thăm cha mẹ. Cha mẹ Ngài năn nỉ Ngài nên hoàn tục. Ngài không chịu. Cha mẹ nài ép thôi Ngài hãy để lại cho một đứa cháu để nối dõi tông đường rồi tiếp tục tu cũng được. Ngài chiều ý cha

mẹ và cùng vợ cũ ân ái, kết quả là có cháu trai được ông bà đặt tên là Hạt giống. Các Tỷ-kheo biết chuyện, bạch Phật. Phật mới chế luật. Luật phát xuất từ đó là năm thứ 13.

- Đi tu cũng là lao động sản xuất

Trong kỳ nhập hạ lần thứ 11 tại Ekanala, Đức Phật hôm nay đi khất thực gặp lúc ông chủ đang phát thực phẩm cho 500 tay cày. Đức Phật ôm bát đến và đứng trước một bên. Thấy vậy vị Bà-la-môn nói: Này Tu sĩ, tôi cày bừa và gieo mạ, nhờ đó tôi mới có ăn. Ông cũng nên bắt chước cày bừa và gieo mạ để có ăn. Phật nói: Ông Bà-la-môn ơi, Như lai cũng cày bừa và gieo mạ đấy thôi. Như lai cày và gieo mạ xong rồi, bây giờ Như lai mới ăn. Bà-la-môn nói: Nhưng nào tôi có thấy lưỡi cày, con trâu đâu? Tôn giả tự cho là nông dân nhưng dụng cụ làm nông ở đâu? Đức Phật nói: Đức tin là hạt giống, kỷ luật là mưa, trí tuệ là cái ách và cây cày, khiêm tốn là cái cày, tâm là dây cương và niệm là lưỡi cày và cây roi. Như lai sống với 6 căn thu thúc, nói và làm chính đáng, ăn uống độ lượng, Như lai dùng sự chân thật để cắt cỏ dại, thành đạo quả tối thượng là mở dây thả bò. Tinh tấn (Viriya) là loài thú chở nặng, đã đưa Như lai đến an tịnh Niết-bàn. Đó là lần cày của Như lai đã thực hiện, không còn phiền muộn lo âu, vì không còn tái sanh nữa. Nghe

xong vị Bà-la-môn Kasi Bharadvaja bới chén cơm trộn sữa dâng Ngài, nhưng Ngài không nhận vì Ngài giảng pháp không phải để đổi cơm áo như ông nghĩ, xin để hôm khác và ông Bà-la-môn xin Phật quy y Tam bảo.

- Phật dạy Rahula giữ chánh niệm trong khi đi khất thực, tu hạnh của tứ đại, tu hạnh từ bi hỷ xả, quán vô thường, quán hơi thở.

. Trong khi đi khất thực sau Thế Tôn, Rahula mất chánh niệm, đã nghĩ lung tung về đời sống của Đức Phật theo như lời tiên đoán của tiên A-tư-đà rằng nếu Phật làm Chuyển Luân Vương thì đời sống của Phật, của Rahula sẽ ra sao? Chắc Ngài oai phong lẫm liệt lắm! Nếu như vậy thì ta cũng sẽ như Ngài... Phật biết tâm tư của Rahula nên dừng bước quay sang Rahula quở trách và khuyên nên duy trì hơi thở và chánh niệm tỉnh giác, không nên nghĩ vớ vẩn nữa.

. Khi biết tâm của Rahula đã thuần thục, Ngài dạy Rahula tu hạnh tứ đại. Phật bảo Rahula rằng: Con hãy học theo hạnh của đất. Khi người ta đổ lên đất những thứ sạch sẽ và đẹp đẽ như hoa, nước thơm, sữa thơm; hay những thứ dơ bẩn hôi hám như phân, nước tiểu, máu mủ; hay họ khạc nhổ thì đất vẫn tiếp nhận một cách thản nhiên, không vui, không hận. Con cũng thế, khi những cảm thọ khoái

lạc hoặc buồn khổ phát sinh, con đừng để chúng nhiễu loạn và chiếm cứ tâm con. Con hãy học theo hạnh của nước. Khi người ta giặc giũ làm ô uế nước, nước cũng không vì thế mà tủi buồn, chán chường. Cũng vậy, khi cảm thọ buồn vui phát sinh, con cũng đừng để chúng xâm chiếm, nhiễm loạn tâm con. Con hãy học theo hạnh của lửa. Lửa có thể đốt cháy mọi thứ, kể cả đồ tanh hôi, dơ dáy, vậy mà lửa cũng không vì thế mà cảm thấy tủi nhục, buồn chán. Cũng vậy, khi cảm thọ buồn vui phát sinh, con đừng để chúng nhiễu loạn tâm con. Con hãy học theo hạnh của không khí. Không khí có thể chứa chấp và làm tan các thứ mùi mà vẫn không cảm thấy tủi nhục, buồn khổ, chán nản. Cũng vậy, khi cảm thọ khoái lạc hay xấu hổ khởi lên, đừng để chúng xâm chiếm, nhiễu loạn tâm con.

. Con hãy tu tập lòng Từ (metta) để đối trị giận hờn. Tu tập lòng từ lúc nào cũng nghĩ đến chúng sinh, đem vui cho họ không có điều kiện.

. Tu tập lòng Bi (Karuna) để đối trị sát sanh, phải thương yêu chúng sinh, đem vui và an lạc cho họ không có điều kiện, không mong đền đáp.

. Con hãy tu tập lòng Hỷ (mudita) để đối trị tánh ganh ghét, đố kỵ, đem an vui cho chúng sinh không điều kiện và không mong đền đáp.

. Con hãy tu tập lòng Xả (upekkha) để đối trị bệnh cố chấp, ích kỷ, kỳ thị... Tu tập lòng xả là không chấp ngã nhơn, chúng sinh thọ giả..., phải thực hiện hạnh bình đẳng đối với muôn loài. Có lòng Xả thì mới giải thoát.

. Con hãy quán Vô thường... để vào cảnh giới bất sanh diệt hầu trừ Pháp chấp và Ngã chấp. Con phải phân tích thân ta, vũ trụ ta đang ở đều không ngoài sự thành trụ hoại không. Tất cả đều biến đổi không ngừng đó là Vô thường.

. Con phải quán hơi thở. Mỗi ngày con phải quán hơi thở để giữ chánh niệm, loại bỏ tạp niệm, để tỉnh thức và sống trong chánh niệm tỉnh thức thì con sẽ an lạc.

12. Hạ thứ 12 tại Veranja xứ Kosala (năm 578)

- Nạn đói ở Veranja

Đây là mùa an cư thứ 12 trong khu vườn của ông Naleru xứ Kosala do ông Agnidatta thỉnh Phật và đại chúng về vườn của ông an cư.

Ông hỏi Phật: Tại sao con thấy Ngài không bao giờ đảnh lễ một vị Bà-la-môn lớn tuổi nào cả? Phật nói: Như lai chưa thấy vị Bà-la-môn nào xứng đáng để Như lai đảnh lễ. Nếu Như lai đảnh lễ họ mà họ không đủ đức hạnh thì vị ấy sẽ vở sọ ra chết ngay.

Trong mùa an cư này, ở đây xảy ra nạn đói. Các Thị giả phải đi xin cám cho ngựa ăn để về dâng Phật. Khi thấy đói, Tôn giả Mục-kiền-liên xin Phật dời đến nơi khác, Phật không cho và nói nên chia xẻ với sự đói kém của địa phương thì tốt hơn.

- Nên ban hành luật khi nào?

Tôn giả Xá-lợi-phất một hôm thưa Phật: Bạch Thế tôn, giáo pháp của 7 vị Phật trong quá khứ của ai tồn tại dài nhất và ngắn nhất? Phật nói: Giáo pháp của 3 vị: Tỳ-bà-thi, Thi-khí và Tỳ-xá-phù không tồn tại lâu dài, còn giáo pháp của 3 vị Câu-lưu-tôn, Câu- na-hàm, và Ca-diếp tồn tại lâu dài. Phật dạy lý do giáo pháp tồn tại lâu hay mau là do nếp sống của Đại chúng có kỷ cương hay không. Tôn giả Xá-lợi- phất xin Ngài ban bố giới luật. Phật dạy bây giờ chưa phải là lúc ban bố, chừng nào có những lỗi lầm xảy ra trong Tăng chúng, khi ấy mới ban hành.

13. Hạ thứ 13 tại Calika xứ Koliya (năm 577)

Thị giả của Phật là thầy Meghiya xin Phật vào tu một mình ở trong vườn xoài bên mé rừng. Phật không cho, nhưng thầy cố gắng xin 3 lần và Phật cho phép. Khi vào rừng tu một thời gian ngắn thì tâm tham dục xâm chiếm, cuối cùng thầy trở về bạch Phật rõ. Phật dạy người tu thiền một mình phải làm chủ 5 điều:

1. Phải có bạn đồng tu giúp đỡ.

2. Có giới để giúp mình an trú trong chánh niệm.

3. Cần có cơ hội để học hỏi giáo lý cho thâm hậu.

4. Chăm chỉ thiền quán.

5. Cần dứt trừ tính cố chấp thành kiến... để đạt chánh kiến, chánh tư duy và trí tuệ...

Muốn dứt trừ tâm tham dục thì phải quán cửu tướng, tức 9 giai đoạn tàn hoại của cơ thể từ khi chết cho đến khi xương cốt tan rã để đối trị ái dục.

Phải quán Từ bi để biết cuộc đời vô thường để đối trị sân hận.

Phải quán vô thường để biết quá trình sinh diệt của vũ trụ: Thành, trụ, hoại, không để đối trị tham lam ham muốn.

Phải quán tùy tức là theo dõi hơi thở ra vào để đối trị tâm tán loạn, nuôi dưỡng chánh niệm.

14. Hạ thứ 14 tại Jetavana (năm 576)

- Nữ sĩ Visakha cúng Tịnh xá Pubbarama (Đông Viền)

Bà Visakha là một Phật tử thuần thành, sau khi nghe Phật thuyết pháp, bà đã chứng quả Tu-đà-

hoàn. Nhận thấy tín đồ ngày càng đông, có lúc không đủ chỗ để nghe pháp, bà phát tâm cúng Tịnh xá và được đặt tên là Đông Viên, trong có giảng đường Lộc Mẫu. Bà là người xin Phật 8 điều:

1. Dâng y cho chư Tăng trong mùa an cư cho đến suốt đời.

2. Cho các Ni sư đến Sravasti.

3. Cúng dường cho các sư rời Sravasti.

4. Cúng dường thực phẩm cho các sư khi đau ốm.

5. Cúng dường các vị chăm sóc cho các sư bị bệnh.

6. Cúng dường thuốc men cho các sư đau ốm.

7. Cúng dường lúa mạch cho chư Tăng Ni.

8. Cúng dường y tắm cho các Tỷ-kheo-ni.

• Phật thuyết kinh “Người biết sống một mình”

Phật giảng cho Đại chúng nghe bài kinh này nhân thầy Thera thích sống một mình. Phật dạy: Người biết sống một mình là người an trú trong chánh niệm, đang ý thức những gì đang xảy ra trong giây phút hiện tại..., không truy tìm quá khứ, không hướng đến tương lai, vì quá khứ thì không còn, tương lai thì chưa tới. Sự sống chỉ có mặt trong giờ phút hiện tại.

Phật khen Tỷ-kheo Sangamaji.

Thầy Sangamaji sau khi nghe Phật thuyết pháp liền phát tâm xuất gia. Trước đó khi còn là cư sĩ, thầy đã có vợ đẹp con thơ.

Một hôm biết được Ngài đang tu ở Tịnh xá, vợ bồng con đến Tịnh xá gặp Thầy đang ngồi dưới gốc cây, bà liền năn nỉ Thầy trở lại đời sống thế tục. Thầy không chịu, bà nổi giận, giao con cho Thầy. Thầy vẫn im lặng. Con khóc, bà chịu không nỗi, nên trở lui bồng đứa con ra về.

Nghe chuyện, Phật khen Tỳ-kheo ấy.

- Phật dạy Vua Pasenadi cách cúng dường tại tư gia

Vua Pasenadi đứng trên lầu quan sát thấy chư Tăng đông đảo đi đến khất thực tại nhà ông Cấp- cô-độc, bà Visakha và bà Suppadana. Vua cũng phát tâm và xin Phật mỗi ngày cử 500 vị đến cung Vua thọ trai. Phật đồng ý và giao cho Anan sắp đặt. Việc thọ trai 7 ngày đầu đích thân Vua tự tay cúng dường. Đến ngày thứ 8 quá bận việc triều chính nên quên dặn người lo liệu, rồi ngày thứ 10, thứ 11 cũng thế. Duy chỉ có Ananda ở lại do người nhà Vua tự cúng. Vua về và chỉ thấy một mình Ananda thọ thực. Vua đến Tịnh xá hỏi mới biết mình quên đã 3 hôm nên chư Tăng thiếu tin tưởng nên không đến. Nhân đó Phật dạy 9 điều sau đây:

1. Gia chủ không nghênh tiếp.

2. Không đón tiếp niềm nở.

3. Không vui vẻ mời ngồi.

4. Giấu diếm thức ăn tốt.

5. Có nhiều, cúng ít chư Tăng ăn không no.

6. Cho thức ăn quá xấu.

7. Thiếu lễ độ trong khi cúng dường.

8. Cư xử thô lỗ trong khi cúng dường.

9. Không chăm chú nghe pháp.

- Phật dạy đám trẻ nghịch cua về lòng từ bi

Nhân đi khất thức ngang qua một thôn, Phật thấy bọn trẻ con nghịch cua. Chúng bắt cua dưới ruộng lên cho thi nhau chạy. Con nào chạy thua, chúng bẻ càng. Con nào hơn chúng cũng bẻ một càng để chấp. Thấy thế, Phật khuyên chúng đừng chơi trò ấy và Phật khuyên chúng rằng: Con cua cũng có gia đình, biết ăn uống, cũng có cha mẹ như các con. Nếu người khác bẻ chân, tay của các con, các con có đau không? Nếu các con biết đau thì con cua cũng vậy. Các con nên bỏ trò chơi quái ác này nhé. Chúng vâng lời và giải tán. Phật nói với Đại chúng: Chúng sanh đau khổ do vô minh. Các Thầy phải quán từ bi và giúp chúng sanh bớt khổ để đem lại an lạc, hạnh phúc cho họ.

15. Hạ thứ 15 tại vườn Nigrodha, Kapilavattu (năm 575)

• Vua Suppabuddha bị đất nuốt

Vua Suppabuddha là bà con với Phật. Khi Phật xuất gia, cả dòng họ trong đó có Vua đều phán đối. Nhân khi Vua uống rượu say, gặp Phật đi ngang qua, ông mắng nhiếc và nhục mạ Phật một cách thậm tệ. Phật không đi nữa, liền quay về Tịnh xá và Ngài nói: Do nghiệp ác lâu đời của hai cha con (Devadatta) từ tiền kiếp với Phật, nên 7 ngày sau Vua sẽ bị đất nuốt. Đúng 7 ngày sau, từ tầng lầu trệt của Vua, đất nẻ làm hai và nuốt Vua vào lòng đất, đọa xuống địa ngục A-tỳ.

• Rahula thọ Cụ túc (trên 20 tuổi)

Đúng 20 tuổi, Phật cho phép Rahula thọ Cụ túc và bảo Xá-lợi-phất làm lễ cho Rahula, và sau đó Phật dạy cho Rahula quán 18 giới phân biệt và quán 5 uẩn để trừ ngã chấp.

16. Hạ thứ 16 tại thành phốAlavi (năm 579)

• Phật độ quỷ Dạ xoa Alavaka (Khoáng Dã)

Ngài nhập hạ ở Alavi trong một ngôi miếu hoang thờ quỷ Dạ xoa Yakkha. Quỷ này rất hung dữ, chuyên ăn thịt người. Phật ngồi tham thiền trong miếu thì quỷ Dạ xoa vào quát mắng Thế Tôn

và hét lớn: Đi ra khỏi nơi đây mau lên! Ba lần quát và ba lần nói: Hãy đi vào mau lên! Phật đều làm y như nó bảo. Đến lần thứ tư, Phật nói: Như lai ba lần chìu ý ngươi. Nay Như lai không đi đâu hết. Nếu vậy ta sẽ phân thây ông, xé nát tim ông... Phật nói: Ngươi không làm được đâu. Nhưng ngươi cứ hỏi. Dạ xoa nói: Nếu ông trả lời ta 13 câu hỏi này, nếu đáp đúng, ta sẽ tha cho ông. Phật nói: Ngươi cứ hỏi.

1. Vật sở hữu quý nhất của con người là gì?

2. Điều gì nếu thực hành đúng sẽ đem lại hạnh phúc?

3. Hương vị nào ngọt ngào hơn tất cả?

4. Sống thế nào là cao thượng nhất?

5. Làm sao vượt qua khổ ải tai nạn nguy hiểm?

6. Làm sao thực hiện được một việc khó khăn to nhất?

7. Làm thế nào chế ngự được phiền não?

8. Làm sao thâm tâm được thanh tịnh?

9. Làm sao đạt được trí tuệ?

10. Làm sao lập nên sự nghiệp?

11. Làm sao thành đạt danh vọng?

12. Làm sao cho tình bằng hữu trở nên khắng khít?

13. Làm sao cho sạch phiền não khi qua đời?

Phật trả lời:

1. Niềm tin sáng suốt.

2. Giáo pháp cao thượng nếu thực hành đúng.

3. Lòng từ bi.

4. Sống với trí tuệ.

5. Vượt qua bằng niềm tin.

6. Vượt qua bằng đức kiên trì.

7. Chế ngự bằng tính nhẫn nhục.

8. Thanh lọc bằng trí tuệ.

9. Có niềm tin sáng suốt, kiên trì tu tập với bậc Đại giác.

10. Sáng suốt, kiên trì, cần mẫn làm việc.

11. Tính chân thật.

12. Đức quảng đại khoan dung.

13. Có 4 phẩm hạnh: chân thật, giới đức, can đảm và khoan dung.

Sau khi nghe, quỷ xin quy y Phật, Pháp, Tăng và nguyện sẽ đi cùng khắp để truyền bá điều lợi ích này. Phật dạy: Ngươi-có giữ được 4 giới: sát, đạo, dâm, vọng không? Bạch Thế Tôn, con giữ được 3 giới, còn giới sát nếu giữ thì con và con cháu con lấy gì mà ăn? Phật nói: Thôi được, Ta sẽ nói các đệ tử Ta cúng dường cho ngươi trước khi ăn.

17. Hạ thứ 17 tại Venuvana (năm 573)

• Thi hài người đẹp Sirima trước giờ hỏa táng

Phật an cư tại Venuvana xứ Magadha. Sirima, em gái của Jivaka chết đột ngột. Sirima là một trang tuyệt thế giai nhân, làm nghề kỹ nữ, tuổi tròn 25, nên cả vùng ai cũng biết tiếng. Cái chết của cô làm chấn động các vùng phụ cận. Jivaka là bác sĩ riêng cho Phật, ông mời Phật về chứng minh lễ hỏa táng cho em. Phật nhận lời và đề nghị: Hãy cho người đi rao có ai muốn mua thi hài của Sirima không. Từ 1000 quan xuống còn 1 quan, thậm chí còn biếu không nữa, mà không ai dám mua và muốn nhận xác cô. Phật nhân đó nói: Thân này là cái thành xây bằng xương cốt, tô quét bằng máu thịt để cất chứa sự già và sự chết ngã mạn và dối gian. (P.c. 147)

18. Hạ thứ 18 tại tảng đá Caliya xứ Koliya (năm 572)

• Cô gái thợ dệt ngộ đạo

Lúc Phật an cư tại hang đá Caliya, ở đó cô có nghe Phật dạy về việc quán tướng chết rằng: Đời sống không chắc chắn, nhưng cái chết thì chắc chắn. Không ai tránh được cái chết... về nhà cô thường chiêm nghiệm và quán cái chết và rất thành công. Hôm nay nghe Phật về an cư ở đây, cô rất mừng. Cô

nhất định sẽ đến hầu Phật, nhưng cha cô bắt cô cuốn hết các cùi chỉ để đem đến xưởng cho cha cô dệt hầu giao hàng cho kịp. Cô quấn chỉ gần đến trưa mới xong. Cô mang đi giao cho cha rồi đến gặp Phật, nhưng không vào được. Sau giờ thọ trai, Phật ngồi im không thuyết lời nào. Trên đường đến xưởng, cô cố gắng vào nhìn Phật và Phật cũng nhìn thấy cô. Cô cúi lạy Phật. Phật hỏi: Con từ đâu đến? - Bạch Thế Tôn, con không biết. Rồi con đi về đâu? Con không biết? Con không biết sao? Dạ, con biết. Con biết thật không? Dạ, con không biết. Thính chúng ngẩn ngơ cho là cô nói không tôn trọng. Phật biết ý liền giải thích: Khi Như lai hỏi con từ đâu đến, tại sao con nói con không biết? Bạch Thế Tôn, Ngài biết rõ con từ nhà đến đây. Nhưng con hiểu ý Ngài muốn hỏi con từ cảnh giới nào đến đây. Thật sự con không biết. Rồi Như lai hỏi vậy con sẽ đi về đâu, tại sao con nói con không biết? Bạch Thế Tôn, chắc Ngài biết con đang đi đến xưởng dệt. Nhưng ý Ngài muốn hỏi con sẽ tái sanh về đâu. Điều đó con không biết. Ngài lại hỏi con không biết sao, tại sao con đáp con biết? Bạch Ngài vì con biết chắc con sẽ chết và tái sanh. Ngài lại hỏi con biết thật không, sao con lại đáp con không biết? Bạch Ngài vì con không biết chừng nào con chết và sẽ tái sanh về đâu. Phật khen cô là người có trí, người thông suốt cõi đất, người làm chủ chư

Thiên, hết thảy vị thế chúa ấy chẳng sánh kịp một vị đã chứng quả Tu-đà-hoàn.

Chiều hôm đó cô bị tai nạn nghề nghiệp và chết tại xưởng dệt. Cha mẹ cô thương nhớ đến hỏi Phật. Phật xác chứng cô đã chứng quả Tu-đà-hoàn, hiện đang ở trên cõi trời Đâu suất.

19. Hạ thứ 19 tại Griddhakuta (năm thứ 571)

Griddhakuta là Linh Thứu, nằm trên đồi cao, có tảng đá lớn để Phật ngồi thuyết pháp và từ dưới chân núi đi lên có các hang động của các Ngài Xá- lợi-phất, Mục-kiền-liên, Ananda, Ca-diếp...

- Phật truyền tâm ấn cho Maha Kassapa (Đại Ca-diếp - Niêm hoa vi tiếu).

Một hôm, trên tảng đá núi Linh Thứu, Ngài từ trong tịnh thất đi ra, trên tay cầm cành hoa sen vàng, bước lên giảng tòa ngồi và đưa cành sen lên. Đại chúng ngơ ngác nhìn nhau, duy chỉ có Ca-diếp mỉm cười nhìn Phật. Phật dạy: Như lai có chánh pháp nhãn tạng, Niết-bàn diệu tâm thật tướng vô tướng, vi diệu pháp môn.(1) Hôm nay trao cho Thầy Ca-diếp.

———

(1) Hán: Ngô hữu chánh pháp nhãn tạng, Nỉết-bàn diệu tâm, thật tướng vô tướng, vi diệu pháp môn, kim phú Maha Ca- diếp (Ta có pháp môn vi diệu, gọi là kho tàng hiểu biết về chánh pháp, nay trao cho ông Maha Ca-diếp).

Nhận thấy mọi người còn ngơ ngác. Phật nói: Khi Như lai đưa cành hoa sen lên, các Thầy đều nhìn thấy hoa. Nhưng các Thầy nghĩ vì cớ gì hôm nay Như lai đưa cành hoa lên không nói một lời? Này Đại chúng, khi đã sinh tâm khởi là mất chánh niệm. Chư Phật mười phương đều có tâm thanh tịnh không nghĩ tưởng, an trú trong Niết-bàn diệu tâm. Duy chỉ có Ca-diếp hiểu được ý Như lai vì tâm thanh tịnh, do đó nhập tri kiến Phật.

• Vị lươngyJavaka.

Jivaka là con của Vua Bimbisara và bà Ambapali. Năm 14 tuổi chàng ở Gandhara, vì là Thái tử nên được mẹ đón đến hầu chăm sóc Phật ở Venuvana. Năm 571 chàng 31 tuổi và tốt nghiệp ngành y, là người chăm sóc chính cho Vua. Được vua cha chỉ định là người đến chăm sóc cho Phật và các Tỷ-kheo. Ông là người đề nghị với Phật: Nên quét dọn vệ sinh xung quanh Tịnh xá và giữ gìn môi trường sống; y phục phải được giặc giũ hàng ngày; nên có đãy lọc nước để uống; nhà tắm, nhà vệ sinh phải được thiết lập cho đủ ở trong Tịnh xá; thức ăn khất thực không được để cách đêm... Tất cả đề nghị này đều được Phật ghi nhận. Sau hạ lần 39, Jivaka được 51 tuổi và xin Phật xuất gia. Phật chấp nhận và cho hiệu là Vimala Kovidanna.

Phước điền y

Một hôm Phật thấy một vị Tỷ-kheo ôm một xấp y đang đi khất thực về. Phật hỏi và vị ấy thưa do tín thí cúng. Phật hỏi: Nếu một Tỷ-kheo nên có mấy y? Vị ấy thưa: 3 y là đủ. Phật chấp thuận.

Một hôm từ trên đồi cao nhìn xuống cánh đồng thấy ruộng có lúa từng thửa chín vàng rất đẹp, Phật nói với Ananda rằng nếu y may như thửa ruộng ấy thì có được không? Ananda xin Phật cho may như vậy. Vì mảnh y ví như ruộng nhà để cho tín thí gieo phước vào đó.

20. Hạ thứ 20 tại Jetavana (năm 570)

- Angulimala xuất gia sau khi đã giết 999 người

Ansulimala lúc nhỏ tên là Ahimsaka (người vô tội). Cha là Quốc sư của Vua Pasenadi (xứ Kosala), mẹ là Mautani. Ông được cha mẹ cho đến học với danh sư xứ Taxila. Vì ông học hành song toàn, nên bị các đồ đệ khác ganh tỵ. Một hôm Thầy ông đi vắng, bà vợ Thầy quyến rũ ông và bị ông từ chối. Bà về nói xấu ông với chồng, cộng thêm đám đệ tử thù ghét hãm hại, nói xấu đến tai Thầy ông. Ông Thầy căm tức, bèn lập mưu đuổi ông đi bằng cách nói: Nếu con giết được 1.000 người, lấy ngón tay họ về trình Thầy thì Thầy sẽ truyền lại kiến thức và thần lực cho con. Ông vâng lời và đã giết 999 người, chỉ còn một người nữa là đạt kết quả.

Một hôm Phật đi ngang qua vùng, quán sát thấy Angulimala đáng được hóa độ nên Ngài đi đến tìm gặp ông. Khi thấy Phật xuất hiện, Angulimala mừng rỡ chạy theo giết Ngài, nhưng càng chạy càng không kịp, mặc dù Phật vẫn bình thản bước đi. Angulimala ngạc nhiên và hét lớn: Này Sa-môn Gotama, hãy dừng lại. Thế Tôn nói: Ta đã dừng lại từ lâu rồi, chỉ có ngươi là chưa dừng lại thôi! Angulimala là người thông minh, hiểu ra câu nói ấy và cúi đầu lạy Thế Tôn xin quy y. Phật chấp thuận. Từ đó Angulimala trở thành một Tỷ- kheo, và sau đó nhờ tu hành tinh tấn đã trở thành A-la-hán. Cũng cần nhớ rằng: Nếu không gặp Phật thí ý định của Angulimala sẽ về giết mẹ để đủ 1.000 ngón tay dâng thầy theo sự hướng dẫn trả thù của thầy cũ.

- Tỷ-kheo Ananda được chọn làm Thị giả thường xuyên cho Phật

Trong 20 năm qua Phật không có Thị giả nhất định, có 8 vị đã giúp đỡ Phật có thời hạn: Nayasamala, Sunakkhatta, Upavana, Nagita, Sagatta, Radha, Meghiya và Sa-di Cunda.

Lúc Phật 55 tuổi, Ngài nói với Sariputta rằng nên cử cho Ngài một Thị giả. Các Tôn giả lớn bên cạnh Phật xin làm Thị giả, nhưng Phật không chịu. Cuối cùng Đại chúng tiến cử Ananda. Ananda sợ

mang tiếng vì là em Phật nên nêu 8 điều, nếu Đại chúng đồng ý thì Ngài mới chịu làm:

1. Phật không ban cho tôi những bộ y do thiện tín cúng dường Ngài.

2. Phật không ban cho tôi những vật thực do thiện tín cúng dường.

3. Phật không cho tôi ở cùng Phật trong một tịnh thất.

4. Phật không cho tôi đi theo Ngài khi được thí chủ thỉnh riêng.

5. Phật sẽ hoan hỷ cùng đi với tôi khi tôi được một thí chủ mời thọ trai.

6. Phật sẽ cho phép tôi tiến dẫn những vị khách từ phương xa đến xin yết kiến Ngài.

7. Phật sẽ cho phép tôi đến bạch hỏi mỗi khi có hoài nghi.

8. Phật sẽ hoan hỷ nói lại những bài pháp Ngài giảng khi không có mặt tôi.

Tám điều yêu cầu trên được Phật chấp thuận.

- Đại đức Angulimala bị hành hung và Đại đức cũng ra tay cứu giúp một sản phụ khó sinh

. Thầy Angulimala đã xuất gia, Thầy đi khất thực thì bị một đám người hung dữ nhận diện Thầy và họ vây đánh Thầy sứt đầu, bể trán, máu ra lai láng, y bát

bị bể và rách. Thầy không chạy, cũng không kêu ca và sau đó ngất đi. Sau khi tỉnh dậy, Thầy lê bước về tịnh xá. Thầy Ananda bạch Phật. Phật dạy: “Này Angulimala, nghiệp cũ do Thầy gieo nay Thầy phải trả quả ấy. Không nên ôm lòng hận thù mà phải hoan hỷ trả báo ấy đi.” Thầy vâng lời và xin sám hối tội lỗi đã gây ra. Vài ngày sau, Thầy an nhiên nhập Niết- bàn. Phật dạy: “Người nào trước buông lung sau lại tinh tấn, người đó là ánh sáng chiếu cõi thế gian như vầng trăng ra khỏi mây mù.” (Pc. 168)

. Lại một chuyện khác về Angulimala

Một hôm trong lúc vào thành khất thực, Thầy thấy một sản phụ sinh nở khó nhọc, rên la bên vệ đường. Động lòng thương, Ngài lui về tịnh xá bạch Phật tìm cách cứu sản phụ ấy. Phật dạy: “Thầy hãy đến bên sản phụ và nói: “Này cô, từ ngày tôi (là Angulimala) được sinh ra trong giáo pháp giác ngộ, tôi chưa bao giờ có ý phạm đến sinh mạng của một loài nào. Nguyện rằng nhờ sự thật ấy mà cô sinh cháu được bình an.” Quả nhiên cô ta liền sanh được cháu bé bình an.

21. Hạ thứ 21 tại Jetavana (năm 569)

- Vua Pasenadi kết thân với vua Mahanama

Năm nay Đức Phật đã 55 tuổi. Ông Cấp-cô-độc thỉnh Phật từ Vesali đến Sravasti để an cư. Vua

Pasenadi và quần thần rất mừng. Vua và Hoàng hậu cùng các Hoàng tử và Công chúa đến nghe không sót một buổi thuyết pháp nào. Để tỏ lòng hữu hảo với dòng họ Sakya, Vua sai sứ sang xin cưới một người của dòng họ Sakya làm Thứ hậu. Từ đó hai nước rất hữu hảo với nhau.

- Bà Kisa Gotami xin một hột cải để cứu con

Bà ở Sravasti sanh được một bé trai kháu khỉnh. Cậu bé vừa biết đi chập chững và miệng nói bi bô. Bà rất thương con. Một hôm nó bị bệnh và chết ngay trên tay bà. Bà ôm nó vào lòng, chạy khắp các lương y xin thuốc cứu con. Các lương y đành chịu bó tay. Có người chỉ bà đến gặp Phật, họ nói chỉ có Phật mới cứu được con bà mà thôi. Bà ôm con đến tịnh xá Jetavana gặp Phật và xin Phật cứu con bà. Phật hiền từ nói: “Này bà Gotami, bà hãy đi xin một nắm hạt cải trắng ở nhà nào xưa nay chưa có người chết mang về đây, Như lai sẽ cứu con bà.” Bà ôm con đi từ nhà này sang nhà khác, tất cả đều nói hạt cải thì có nhưng không có nhà nào là không có người chết cả. Bà thất vọng và trời đã về chiều, bà ngộ ra chân lý phũ phàng của vô thường là hễ có sinh thì có diệt. Bà liền ôm con về nhà, liệm con và đưa ra nghĩa địa. Rồi bà về gặp Thế Tôn. Thế Tôn dạy: “Tình thương bám chặt vào cha mẹ, vợ chồng, con cái, gia sư, tuy ngọt ngào

hôm nay, nhưng ngày mai cái chết tràn đến như một trận thủy tai trong đêm tối, càn quét cuốn đi trọn cả làng đang ngon giấc.”

• Quán thân người như bong bóng nước

Một ngày kia Phật cho các Tỷ-kheo đề tài để thiền quán. Các vị rút vào rừng sâu tu quán một thời gian nhưng không có kết quả. Các vị bàn nhau về yết kiến Phật. Trên đường về bị một trận mưa to, các vị núp trong một túp lều hoang. Trời mưa càng to và bong bóng nước nổi lên. Có cái vừa hình thành nổi lên thì vỡ ngay. Có cái trôi được một đoạn thì vỡ. Có cái trôi dài được một thước rồi cũng vỡ. Dù mới hay lâu, tất cả đều vỡ cả. Các vị nhận ngay đó là sự vô thường của cuộc đời và liền bạch Thế Tôn. Thế Tôn dạy: “Nên quán chiếu thế gian, như mộng tưởng, bọt nước, người nhìn đời như thế, không bao giờ sợ chết.” Nghe xong các vị Tỷ- kheo liền đắc quả A-la-hán.

22. Hạ thứ 22 tại Jetavana và Pabharama (năm 568)

• Tại xứ Kammasadhamma thuộc Kuru, Phật nói cho các Tỷ-kheo về phép tu Tứ niệm xứ (Vipassana)

. Thân (thân bất tịnh): Thân thể con người bất tịnh, không có gì đáng giữ và nuối tiếc khi nó tan rã.

. Thọ (thọ là khổ): Những cảm giác dù là thích thú, khó chịu hay trung tính, đều mang đến sự khổ.

. Tâm (tâm vô thường): Tâm tính con người bất thường không gì trường cửu gọi là của ta.

. Pháp (pháp vô ngã): Trên thế gian này đều biến đổi vô thường theo chu kỳ thành, trụ, hoại, không, không có gì đáng gọi là ta, của ta hết.

Nếu áp dụng pháp Tứ niệm xứ này thì có kết quả lớn, giải thoát trong vòng 7 tháng hay có thể là 7 ngày.

- Cô Sundari bị giết chôn tại Jetavana để vu cáo cho Phật giết

Cô Sundari là một tín đồ thuần thành của ngoại đạo. Vì uy tín của ngoại đạo ở hai thành phố Rajagriha và Sravasti bị sút giảm, còn Phật thì cao, nên họ tìm cách triệt hạ Phật. Ngoại đạo bèn dùng mỹ nhân kế cho Sundari vào tịnh xá nghe pháp rồi thuê hai tên du đãng giết cô và vùi xác sau lưng tịnh xá Jetavana, nơi Phật đang ở. Sau đó họ xin phép vua cho vào tịnh xá để tìm kiếm. Được phép, họ vào lục lạo và tìm thấy xác của Sundari. Họ hô hoán rằng Phật đã sai đệ tử giết cô để bịt miệng. Tiếng đồn do bọn xấu rêu rao đã lan truyền khắp thành phố. Vua ngầm cho người theo dõi và bắt được hai tên du đãng giết cô trong một quán nhậu vì chúng

phân chia tiền không đều nên cãi vả nhau. Vua ra lệnh bắt đem về hỏi tội, chúng thú nhận đã nhận tiền của ngoại đạo thuê hãm hại cô để vu oan cho Phật. Vua liền bắt bọn ngoại đạo lên xe đi cải chính khắp vùng. Từ đó Phật được giải oan, uy tín của chúng Tỷ-kheo ngày càng lên cao. Phật xin Vua giảm tội cho bọn gây ra tội lỗi này.

• Phật chăm sóc cho một Tỷ-kheo bị bệnh

Một hôm Phật và Ananda đi thăm các tịnh thất của các Tỷ-kheo. Khi đi ngang qua một tịnh thất, Phật nhận biết mùi hôi bốc lên từ một tịnh thất. Phật và Ananda bước vào thì thấy một Tỷ-kheo bị bệnh kiết lỵ, không ai chăm sóc. Phật bảo Ananda đi lấy nước, chính tay Phật lấy khăn lau sạch cho Thầy và dọn dẹp vệ sinh cho thầy.

Chiều đến Phật bảo Ananda triệu tập chúng lại và nói: “Các Thầy đã xa gia đình, không có người thân chăm sóc. Nay các Thầy đau thì ai chăm sóc. Thử hỏi nếu Như lai đau các Thầy có chăm sóc cho Như lai không? Chúng trả lời: “Thưa có.” “Vậy thì từ nay, nếu có ai bệnh thì các Thầy phải chia nhau săn sóc thuốc men như chính Như lai vậy.” Các Tỷ- kheo hoan hỷ vâng dạ.

• Các Ni trưởng Maha Pajapati, Khema và Dham- madinnna là các nhà lãnh đạo Ni chúng xuất sắc.

Lúc này Phật đang an cư tại Sravasti và Ngài thuyết pháp tại Tịnh xá Jetavana (Kỳ Viên) và Tịnh xá Dubharama (Đông Viên). Ni trưởng Maha Pajapati đang lãnh đạo chúng Ni an cư gần đó. Sư cô Khema là người phụ tá cho Ni trưởng Pajapati (trước đây là Quý phi của Vua Bimbisara xứ Magadha). Vua Bimbisara trước đó đã đưa bà đến nghe pháp tại Venuvana. Nhờ nghe pháp và xuất gia sau đó trở thành vị lãnh đạo xuất sắc của Ni chúng.

- Phật thuyết kinh Quán niệm hơi thở.

Mùa hạ này thay vì kết thúc vào tháng 10 thì Phật cho phép kết thúc vào tháng 11 Âl theo lời yêu cầu của Tôn giả Sariputta. Mục đích là để các đệ tử từ xa về gặp Phật.

Trong một buổi thuyết giảng này, đặc biệt có Ni trưởng Pajapati Gotami, Yosodhara và Sundari Nanda cùng tham dự.

Phật thuyết kinh Tứ niệm xứ. Tất cả 16 đề tài được Phật chỉ dạy một cách kỹ càng.

1. Bốn đề tài về Thân

1. Thở vô dài, vị ấy rõ biết tôi thở vô dài.

Thở ra dài, vị ấy rõ biết tôi thở ra dài.

2. Thở vô ngắn, vị ấy rõ biết tôi thở vô ngắn.

Thở ra ngắn, vị ấy rõ biết tôi thở ra ngắn.

3. Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

4. An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

1. Bốn đề tài về Thọ

5. Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

6. Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

7. Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

8. An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

2. Bốn đề tài về Tâm

9. Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

10. Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

11. Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

12. Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

1. Bốn đề tài về Pháp

13. Quán vô thường, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Quán vô thường, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

14. Quán ly tham, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Quán ly tham, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

15.Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

16. Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập.

Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập.

16 đề tài quán hơi thở này dùng cả hai phương pháp Thiền là Chỉ và Quán, tức là định, huệ song tu.

- Tự sát không phải là tự giải thoát

Trong khi Phật đang nhập thất tại Tịnh xá Mahavana ở Vesali, có vài vị Tỷ-kheo rủ nhau tự sát vì quán cửu tướng (tức quán về 9 giai đoạn tàn hại của cơ thể: Từ lúc chết đi thì thân thể bầm xanh, lần lần sình chướng lên, kế đến nứt nẻ, nước vàng rịn chảy ra, da thịt rệu rã, lầy thúi, giòi, chim, thú cắn xé, rúc rỉa cho đến khi các mảnh xương rã mục nát). Khi quán như thế các Thầy tự cảm thấy ghê tởm, không muốn mang nó nữa, muốn vứt bỏ và tự sát để giải thoát.

Phật biết được và rầy la: “Này các Thầy, quán cửu tướng là để trừ ái dục, trừ ngã và ngã sở. Các

Thầy không nên bám víu vào thân, không nên nâng niu, chìu chuộng nó nhưng cũng không nên hủy hoại nó. Vì thân người khó được, nó là phương tiện tốt nhất để tu tập giải thoát. Nếu hủy hoại nó thì cũng ví như leo núi mà không có chân (vì chân đã bị chặt). Nhờ thân mà tu tập được giải thoát.”

Nghe Phật nói, các vị Tỷ-kheo rất vui mừng, từ đây mới phân biệt sự tự sát và giải thoát là thế nào.

23.Hạ thứ 23 tại Jetavana (năm 567)

- Giáo lý là ngón tay chỉ mặt trăng

Trong một lần giảng pháp với đề tài phá chấp. Tỷ-kheo Arittha nói, tất cả các lời dạy của Phật đều là chân lý. Tại Tịnh xá Jetavana, Phật dạy: Giáo lý của Như lai giảng có thấp, có cao, tùy từng đối tượng. Với những người dam mê dục lạc thế gian, Ngài dạy đời là bể khổ. Với những vị Bồ-tát mới phát tâm, Ngài dạy tất cả pháp giới chúng sinh đều thanh tịnh. Với những người ham muốn danh lợi thế gian, Ngài dạy các pháp là vô thường. Với người mong cầu hạnh phúc, Ngài dạy cảnh giới Niết-bàn đủ cả thường lạc ngã tịnh.

Ngài nói: “Giáo pháp của Như lai không phải là chân lý, nhưng không rời chân lý, cũng như ngón tay chỉ mặt trăng. Những người chưa biết mặt trăng phải nương theo ngón tay để nhìn thấy mặt trăng vì

chân lý không thể nghĩ bàn, nên không thể dùng lời nói và suy luận là diễn tả được. Các Thầy không nên chấp theo lời nói nơi văn tự mà phải nương theo đó để tìm hiểu chân lý, cũng như người nương theo ngón tay để nhìn thấy mặt trăng. Người nào chỉ chăm chú nhìn ngón tay thì không thể nhìn thấy mặt trăng.”

• Giáo lý là chiếc bè đưa người sang sông

Cũng trong hạ này, nơi Tịnh xá Jetavana này, Phật dạy: “Giáo lý là chiếc bè đưa người sang sông, từ mê đến giác. Người mê phải dùng bè để vượt qua sông sinh tử. Nhưng khi đến bờ giác rồi thì chiếc bè trở nên vô dụng, không nên đội chiếc bè lên đầu mà đi.

Tất cả các pháp Như lai dạy các Thầy phải học, hiểu và thực hành để đạt đến giác ngộ và giải thoát, chứ không phải là tín điều chấp chặt.”

• Ngôn thuyết pháp và thân thuyết pháp

Trung tâm tu học của Ni chúng ở Sravasti có hơn 500 vị. Thường thường, Ni trưởng Pajapati thỉnh Phật hoặc vị đại đệ tử đến giảng. Năm nay Phật giao cho Ananda sắp xếp. Ngài Ananda thỉnh Tôn giả Bhanda đến giảng cho Ni chúng. Tôn giả không thể từ chối nên khất thực xong, Ngài vào thiền định trong rừng vắng và sau đó đến thẳng đạo tràng của

Ni chúng để giảng. Khi đến, Ngài lên pháp tòa đọc một bài kệ như sau:

“An trú trong tĩnh mặc, thấy Pháp, trở về nguồn, không hận thù bạo động, niềm an lạc trào tuôn. Điều phục được kiêu mạn, sống an hòa chân thật, vượt ra ngoài ái nhiễm, là niềm vui lớn nhất.”

Đọc xong bài kệ Ngài dự định rời pháp tòa, nhưng Ni trưởng Pajapati theo lời yêu cầu của chúng muốn Ngài giải thích thêm. Ngài cũng cứ đọc bài kệ trên một lần nữa rồi rời pháp tòa. Câu chuyện trên được trình lên Phật, Ngài dạy: Thân thuyết pháp thường có hiệu lực hơn là ngôn thuyết pháp và dặn Ananda từ nay nên theo ý Đại chúng mà thỉnh người sang thuyết pháp cho Ni chúng và nói bài kệ:

“Người nói pháp hoạt bát

Chưa hẳn là đạt đạo.

Người tuy nghe hiểu ít

Nhưng hiểu hành hợp nhất

Chính là người đạt đạo

Có khả năng truyền trao. ”

- Jivaka hỏi Phật về ăn chay, ăn mặn

Một hôm Phật ở Vương Xá để an cư và sau đó đến giảng pháp tại Trúc Lâm. Phật thường lên Linh Thứu ở để tĩnh tu vì nơi đây thoáng đãng.

Được ít hôm, Jivaka thỉnh Phật về vườn xoài của ông ở dưới chân núi để ông thăm bệnh và sắc thuốc cho Thế Tôn, nhân đó ông hỏi Phật về việc người ta đồn Phật cho phép ăn mặn. Phật dạy: Theo pháp khất thực, nếu khi đúng ngọ đi khất thực, người ta cho gì ăn nấy, miễn là không nghe, không thấy, không nghi là được. Còn nếu đã nghe, đã thấy, đã nghi người ta giết để cúng cho mình thì nên từ chối. Vì lòng từ bi đối với chúng sinh, Phật cấm sát hại sinh vật vì mình.

- Ni sư Suba gặp tên du đãng

Một hôm Tỷ-kheo-ni Suba trên đường đến thăm Phật ở vườn xoài của ông Jivaka thì gặp tên du đãng chặn đường và muốn cùng cô kết duyên. Cô từ chối vì cô đã xuất gia theo Phật. Nhưng tên du đãng không cho đi, dùng nhiều lời kích động buộc cô hãy trở về thế tục chung sống với hắn. Nhưng cô từ chối dứt khoát. Cuối cùng cô hỏi: “Ông thích gì ở tôi?” Hắn nói thích đôi mắt đẹp của cô. Cô liền lấy tay móc hai con mắt đưa cho hắn. Hắn kinh hồn bỏ chạy. Cô lần mò về đến chỗ ở của Phật kể lại sự tình. Kể xong thì đôi mắt của cô hoàn lại như cũ. Cô chứng A-la-hán ngay khi đôi mắt được phục hồi. Phật khen cô là người biết giữ giới và Phật lại dặn: Kể từ nay ni giới muốn đi đâu phải có 2 người cùng đi, cùng ở với nhau để bảo vệ cho nhau.

- Phật nói kinh Phạm võng

Trên đường trở về Jetavana để nhập hạ lần thứ 24, trong khi đi Đại chúng nghe lời đối đáp của hai thầy trò du sĩ Suppiya. Đề tài đối đáp là về Phật và giáo pháp của Ngài. Thầy thì dùng vô số phương pháp để đả kích Phật, còn trò thì dùng vô số lời nói hay đẹp để tán dương Phật.

Các Tỷ-kheo sau khi về đến vườn Amba- latthika gần Nalanda để nghỉ đêm, trong đó có 2 thầy trò du sĩ Suppiya.

Sáng hôm sau câu chuyện ấy được các Tỷ- kheo bàn tán sôi nổi. Phật nghe và dạy các Tỷ- kheo rằng: “Các Thầy khi nghe người ta công kích đừng để tâm khởi lên phiền não và khi được khen cũng đừng để tâm hân hoan chi phối. Tất cả các luận thuyết của thế gian đều là hý luận. Hãy để tâm thanh tịnh hướng đến giải thoát, không nên sa vào ổ nhện của hý luận một cách vô bổ.”

Và Phật dạy các hý luận của thế gian gồm trong 62 tà kiến và Phật phân tích 62 kiến chấp ấy.

. 18 kiến chấp về ngã trong quá khứ gồm:

4 chủ trương ngã và thế giới là thường trụ.

4 chủ trương ngã và thế giới vừa là thường trụ vừa là vô thường.

4 chủ trương ngã và thế giới là hữu biên, là vô biên, vừa là hữu biên vừa là vô biên, là không hữu biên cũng không vô biên.

4. chủ trương ngụy biện không có giải đáp rõ ràng.

2 chủ trương ngã và thế giới phát sinh không do nguyên nhân nào cả.

. 44 kiến chấp về ngã trong tương lai gồm:

16 chủ trương ngã và tri giác còn lại sau khi chết.

8 chủ trương ngã không còn tri giác sau khi chết.

8 chủ trương ngã không phải còn cũng không phải không còn tri giác sau khi chết.

7 chủ trương đoạn diệt sau khi chết không còn

ngã.

5. chủ trương Niết-bàn vừa là thú vui ngũ dục, vừa là thú vui thiền định trong đời này.

Phật dạy thêm: Hàng trăm ngàn học thuyết hiện hành đang tranh luận trong giới triết học và tôn giáo đều kẹt trong lưới của 62 kiến chấp đó. Tất cả kiến chấp đó đều phát sinh từ sự lừa gạt của tư tưởng, tri giác và cảm thọ. Mỗi khi thấy được nguồn gốc và bản chất của nó thì sẽ thấy tự tánh vô thường và duyên sinh của sự vật thì mới thấy được chơn như tánh thường lạc ngã tịnh thì không

còn vướng vào nó với tâm lý lo âu sợ hãi nữa. Khi ấy mới thấy rõ 62 kiến chấp là trò hý luận vô bổ, không có ý nghĩa.

- Lục sư ngoại đạo

Tôn giả Svastika vừa nghe Phật dạy về 62 kiến chấp, trong đó có các kiến chấp của sáu giáo pháp ngoại đạo thời bấy giờ, nhưng Thầy chưa hiểu rõ nên đã tìm đến Tôn giả Moggallana để nhờ chỉ rõ thêm về các kiến chấp của lục sư ngoại đạo.

Tôn giả Moggallana nói cho Svastika biết là tôn giáo cổ xưa nhất ở Ấn Độ là Bà-la-môn giáo (Brahmana) lấy kinh Veda (Vệ Đà, Phệ Đà) làm gốc, chủ thành 3 cảnh giới: Trời, Hư không và Đất. Mỗi cảnh giới đều có 11 vị Thần, cảnh giới Trời có 11 vị Thiên thần. Cảnh giới Hư không có 11 vị Hư không thần. Cảnh giới Đất có 11 vị Địa thần. Sinh hoạt của Bà-la-môn giáo lấy sự cúng tế làm trọng tâm, vì cúng tế được xem là phương tiện duy nhất để tiếp xúc với các vị thần linh gieo họa hoặc giáng phúc. Ngoài ra các tu sĩ Bà-la-môn cũng phải biết bói toán và tướng số. Dòng tu sĩ Bà-la-môn là do cha truyền con nối, người thuộc giai cấp khác không thể trở thành tu sĩ Bà-la-môn. Người tu sĩ Bà-la-môn được đầy đủ các ưu đãi về địa vị, uy quyền và tài chánh trong xã hội.

Vào thế kỷ thứ 7 trước Tây lịch, ở Ấn Độ có 6 giáo phái nổi lên chống tại tư tưởng cổ truyền của Bà-la-môn giáo, và tạo được uy thế rất mạnh trong dân chúng. Vì 6 giáo phái này không thuộc Phật giáo nên trong kinh Phật gọi là “Lục sư ngoại đạo” để tránh sự lầm lẫn với Phật giáo. Lục sư ngoại đạo gồm có:

1. Sanjaya Belatthiputta (San Xà Da Tỳ La Chi Tử): Hai Tôn giả Sariputta và Moggallana ở trong giáo phái này trước khi xuất gia theo Phật. Giáo phái này chủ trương Bất khả tri (Hoài nghi) và Thích ứng. Họ cho rằng tri thức con người không thể đạt được chân lý tuyệt đối (Bất khả tri). Cho nên chỉ có chân lý tương đối tùy theo hoàn cảnh, không gian và thời gian. Chân lý trong hoàn cảnh này, ở thời gian này, ở địa phương này, có thể không phải là chân lý trong hoàn cảnh khác, hoặc trong thời gian khác, hoặc ở địa phương khác. Người tu cũng không hiểu nổi, chỉ cần ăn ở hiền lành theo phong tục, tập quán của địa phương mình, trải qua 8 muôn kiếp tự nhiên chứng đắc.

2. Ajta Kesakamabala (A Kỳ Đa Xí Xá Khâm Bà La): Giáo phái này chủ trương Duy vật, Đoạn diệt và Khoái lạc, phủ nhận lý nhân quả. Họ cho rằng con người do bốn yếu tố đất, nước, gió, lửa tạo thành. Sau khi chết, bốn yếu tố đó tan rã,

không còn gì khác. Không có thiện ác, họa phước, nhân duyên, quả báo, quá khứ, vị lai gì cả. Theo phái này, mục đích của đời người phải là hưởng lạc thú khi còn đang sống.

3. Makkhali Gosaleiputta (Mạt Già Lê Câu Xá Lê Tử): Giáo phái này ra đời ở Sravasti, chủ trương thuyết Tự nhiên. Thế giới và chúng sanh đều sanh ra theo luật Tự nhiên. Các khổ vui và vận mạng con người đều do những quy luật vận hành tự nhiên. Con người không thể cưỡng lại được, tốt hơn hết là nên vui vẻ thuận theo luật vận hành tự nhiên đó, sau 8.400.000 kiếp sẽ được giải thoát.

4. Purana Kassapa (Phú Lan Na Ca Diếp): Giáo phái này chủ trương không có giá trị đạo đức, không có nghiệp báo thiện ác. Quan niệm thiện ác chỉ là một nhận thức sai lầm do con người bày đặt ra để được giải thoát.

5. Pakudha Kaccana (Ca La Cưu Đà Ca Chiên Diên): Giáo phái này chủ trương con người không thật có, mà chỉ là sự phối hợp của 8 yếu tố bất sanh bất diệt là đất, nước, gió, lửa, không gian, khổ, vui và linh hồn. Sống và chết chỉ là sự quy tụ hay phân tán của 8 yếu tố bất diệt đó. Mạng sống và khổ vui của con người đều do Tự tại thiên (Para nimmita vasa vattin) tạo ra và quyết định.

6. Nigantha Nataputta (Ni Kiền Đà Nhã Đề Tử) còn gọi là Mahavira (Đại Hùng) hay Jina (Thắng Giải): Ông sanh trưởng ở ngoại ô Vesali, là khai tổ của đạo Jaina (Kỳ Na giáo) ngày nay. Ông mất năm 72 tuổi tại thành Pava, gần Kusinagar. Giáo phái này chủ trương tuyệt đối không sát sanh, cấm giết sinh vật để cúng tế, khổ hạnh tối đa nhất là về ăn uống, không mặc quần áo. Họ cho rằng vận mạng đời nay đều do đời trước tạo ra, không thể do sự tu hành mà thay đổi được. Tu hành trong kiếp này là để tạo phước cho đời sau, đến khi hết nghiệp là được giải thoát khỏi sinh mạng (jiva) để trở thành linh hồn (atta, atman) tự do không bị vật chất ràng buộc trong luân hồi nữa.

Tôn giả Moggallana nói:

a. Bà-la-môn giáo tuy là tôn giáo cổ xưa nhất, nhưng chỉ dành độc quyền cho những người thuộc dòng dõi giai cấp Bà-la-môn. Những người thuộc giai cấp khác không thể trở nên tu sĩ Bà-la-môn. Đó là một hình thức độc tài phi lý, vì không phải tất cả những người thuộc giai cấp Bà-la-môn đều toàn thiện, cũng không phải tất cả những người thuộc giai cấp khác đều bất thiện. Tu sĩ Bà-la-môn chỉ lo các nghi lễ cúng tế để cầu tránh tai họa, được phước báo, được sanh về cõi trời Phạm thiên. Như vậy là phủ nhận giá trị nội tại của con người.

Trái lại, chính giá trị đạo đức trong tâm con người mới thật sự đáng quý, mới có thể nâng cao con người lên bậc Thánh.

2. Giáo pháp của Sanjaya Belatthiputta chỉ có thể giúp người tu trở thành một con người tốt trong xã hội, không thể giúp người tu đạt được giác ngộ và giải thoát.

3. Giáo pháp của Ajta Kesakambala không khéo chỉ tạo nên những con người đồi trụy, chỉ biết thụ hưởng dục lạc thấp hèn, không biết trau dồi những đức tánh cao thượng.

4. Theo Giáo pháp của Makkhali Gosaleiputta thì việc tu hành như lục bình trôi trên sông, cứ thả trôi theo dòng đời sanh già bệnh chết, không nên có sáng kiến, không cần khổ công học tập hay xây dựng bất cứ cái gì, vì tất cả đều do luật tự nhiên điều động.

5. Theo Purana Kassapa thì không cần tu vì không có gì là thiện, không có gì là ác, ai muốn làm gì cứ làm. Giáo lý này chỉ đưa đến một xã hội rối loạn, đầy rẫy trộm cướp và giặc giã.

5. Theo Pakudha Kaccana thì sự sống và những khổ vui ở thế gian đều do Tự tại thiên tạo ra và quyết định. Như vậy con người chẳng khác nào con cờ của Tự tại thiên. Con người không thể có sáng

kiến và không có quyền quyết định gì cả, tất cả đều do Tự tại thiên điều khiển. Con người không có trách nhiệm gì cả.

g. Giáo phái Nigantha Nataputta có nhiều điểm hay như cấm sát sanh, cấm giết sinh vật để cúng tế, chuyên tu khổ hạnh, thiểu dục tri túc, nhưng vẫn còn kẹt trong những kiến chấp nên không thể đạt đến giải thoát. Vì còn kiến chấp nên thiếu tinh thần tùy thuận, hỷ xả. Do kiến chấp nên họ chủ trương tuyệt đối không mặc y phục. Rốt cuộc sự lõa thể của họ làm chướng mắt những người trần tục. Và khi Giáo pháp của họ được truyền đến các vùng băng giá ở Himalaya, các tu sĩ tại đây cũng phải mặc y phục màu trắng để chịu đựng khí lạnh. Ngoài ra họ cho rằng sống kiếp này là để trả các nghiệp đã tạo ra trong đời trước, như vậy chẳng khác nào nói kiếp này mình bị tù vì đời trước mình ăn trộm.

Đại đức Svastika cám ơn Tôn giả Moggallana, rồi suốt ngày hôm ấy Thầy trầm ngâm suy nghĩ mới thấy Giáo pháp của Đức Phật thật là cao siêu, vượt ra ngoài mọi kiến chấp và luận chấp. Giáo pháp của Đức Phật giúp cho người tu tự giải thoát tri kiến của mình, trước khi tự giải thoát ra khỏi sanh tử luân hồi.

• Balaka Upali thuộc ngoại đạo Nigantha xin xuất gia theo Phật

Balaka Upali là một người giàu có nhất vùng, uy tín và học thức của ông đủ chinh phục mọi người. Ông là tín đồ thuần thành của phái Nigantha, là trợ thủ đắc lực của Giáo chủ Nigantha. Một hôm ông được phái đến gặp Phật để chất vấn và luận vấn về Nghiệp (Kamani). Sau khi tranh luận, ông không khuất phục được Phật mà bị Phật khuất phục ông. Ông xin chấp nhận thua và xin quy y với Phật. Phật khuyên:

• Này Upali, ông hãy suy nghĩ cho thật kỹ, một người có tên tuổi như ông không thể kết luận một cách vội vã được. Ông hãy trở về suy nghĩ cho chín chắn đã.

• Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ chín chắn lắm rồi. Cho con được quy y Phật, Pháp và Tăng.

• Này Upali, lâu nay ông là thí chủ lớn cho Nigantha, vậy ông đừng vì quy y Phật, Pháp và Tăng mà bỏ lơ không cúng dường bên đó.

Ông hoan hỷ với lời dạy đó của Phật và so sánh nhân cách của Phật và Nagantha khác xa một trời một vực.

Nghe tin này các Tỷ-kheo vui mừng lắm. Phật dạy: “Này các Thầy, việc đáng mừng hay không đáng mừng là việc các Thầy có tu hay không tu.”

• Thanh niên Bà-la-môn vấn đạo

Trong lúc này Phật đang cư trú bên cạnh hồ Gaggara. Ở đây có một thanh niên Bà-la-môn nổi tiếng là giòng dõi Bà-la-môn 7 đời cả phụ hệ và mẫu hệ, nghe tiếng Thế Tôn liền xin đến đàm đạo, mặc dù các đồng đạo can ngăn.

Sau khi đàm đạo, thanh niên này chịu sự khuất phục của Thế Tôn và nhận ra chân lý chính là đây và xin quy y với Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng.

24. Hạ thứ 24 tại Jetavana (năm thứ 566)

• Cây Bồ-đề Ananda ở Tịnh xá Jetavana

Đức Phật hạ này cư trú ở Đông Viên (Pubbarama), nơi có giảng đường Lộc Mẫu. Bà Visakha đến đãnh lễ và nói, khi bà và các đạo hữu đến không gặp Thế Tôn, chỉ biết đi quanh Tịnh xá 3 lần rồi về và rất buồn. Phật khuyên, nếu không có Phật thì đã có các Thầy, bà nên học hỏi đừng xao lãng việc tu học.

Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn những vật nào có thể dùng để chúng sanh lễ bái, cúng dường mỗi khi tưởng nhớ Phật?

Này Ananda có 3 loại: 1. Xá-lợi; 2. Đồ dùng riêng; 3. Những vật để tưởng nhớ.

Ananda hỏi có nên tạo lập hình tượng hoặc xây tháp thờ Ngài không? Phật dạy không nên.

• Các vật lễ bái trên chỉ sau khi Như lai nhập diệt vì nó thuộc về tinh thần. Duy chỉ có cây Bồ-đề đã che mưa nắng cho Như lai là vật để cho chúng sanh cúng dường dù Phật còn tại thế hay không tại thế.

Chính vì vậy mà Tôn giả Ananda đã trồng một cây Bồ-đề con lấy từ cây mẹ ở Uruvella trước Tịnh xá Jetavana và bà Vesakha cũng trồng một cây tại Tịnh xá Pubbarama (Đông Viên).

• 12 nhân duyên

Hôm nay Phật nói 12 nhân duyên:

1. Phiền não quá khứ gọi là vô minh.

2. Nghiệp quá khứ gọi là hành.

3. Trong đời hiện tại lúc sơ khởi nhập thai gọi là thức.

4. Năm phần nhập thai chưa đủ 4 căn (mắt, tai, mũi, lưỡi) gọi là danh sắc.

5. Khi đầy đủ 4 căn gọi là lục nhập.

6. Chưa phân biệt khổ vui gọi là xúc.

7. Biết phân biệt khổ vui gọi là thọ.

8. Thích gần ngũ dục gọi là ái.

9. Tham cầu các thứ trong và ngoài gọi là thủ.

10. Do ái thủ các thứ trong và ngoài mà khởi nghiệp thân, khẩu, ý gọi là hữu.

11. Thức đời hiện tại gọi là vị lai sanh.

12. Hiện tại danh sắc, lục nhập, xúc, thọ gọi là vị lai, lão, bệnh, tử.

Chúng sanh cõi sắc không có 3 thứ thọ, 3 thứ xúc, 3 thứ ái, không có già, bệnh, nhưng cũng xem là đủ 12. Chúng sanh cõi vô sắc tuy có sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, già, bệnh, nhưng cũng gọi là 12.

• Phật cho phép ăn sau giờ ngọ và giữ thức ăn qua đêm trong lúc bệnh

Trong khi an cư tại Jetavana, các Tỷ-kheo bị bệnh sốt rét nhiều. Các vị khác khất thực về toàn là thức ăn cứng và khi sốt các Tỷ-kheo ấy ăn không được. Bà Visakha thấy vậy xin cúng dường cháo, sữa, mật ong, đề hồ và dầu ăn nhưng những vật ấy để cách đêm nên không ăn được, khiến các vị bị bệnh nhịn ăn và bệnh kéo dài. Các vị nuôi bệnh đành cho quạ ăn. Phật thấy quạ kêu ra xem thì thấy hiện tượng ấy. Ngài dạy rằng đối với người bệnh có thể cho để đồ vật qua đêm nhưng phải thưa với Đại chúng trước.

• Tôn giả Sariputta bị vu cáo khinh khi một tu sĩ trẻ

Vì danh tiếng của Sariputta ngày càng lớn mạnh, trong chúng có người ganh tỵ. Một hôm Tôn

giả lạy Phật theo Đại chúng để hành đạo phương xa. Nhưng một Tỷ-kheo trẻ ganh tỵ nên đến Phật thưa rằng: “Sư huynh Sariputta đi ngang xô con ngã và không thèm xin lỗi.”

Phật cho mời Tôn giả đến để trình bày. Tôn giả nói: “Cách đây 13 năm, Phật có dạy cho Rahula hãy học hạnh của Tứ đại. Con đã nghe và học hạnh Tứ đại trong suốt 13 năm qua như đất, như nước, như lửa và như gió.” Nói đến đó thì vị Tỷ-kheo trẻ tuổi bước ra cúi lạy Thế Tôn và Đại chúng, quay qua lạy Tôn giả Xá-lợi-phất và nói là do vì ganh tỵ nên đã có hành động ngu xuẩn ấy và vị ấy xin sám hối. Phật và Đại chúng chấp nhận và Tôn giả Xá-lợi-phất cũng hoan hỷ tha thứ.

• Phật dạy pháp Tứ y

Lúc Phật ở bộ tộc Kalama, giới thanh niên đến gặp Phật và thưa:

• Chúng con nghe tiếng Ngài đã lâu nay mới gặp. Chúng con có điều thắc mắc muốn hỏi: Các vị Đạo sư đến đây giảng ai cũng khen đạo mình, chê đạo người, làm chúng con phải tin ai đây?

Này các vị, các vị chỉ nên chấp nhận và tin theo những gì hợp với lý trí các vị, những gì đã được các bậc Thánh hiền xưa nay đồng ý, những gì mà khi đem ra thực hành sẽ mang lại lợi ích cho

mình và cho người. Này các vị, ngoài việc dùng lý trí, các vị còn phải nương tựa vào tứ y:

1. Y pháp bất y nhân: Là nên tìm hiểu và học hỏi giáo pháp, chứ không nên chấp vào tên tuổi hay tướng mạo của người nói.

2. Y nghĩa bất y ngữ: Là nên căn cứ vào ý nghĩa chứ không nên chấp vào ngôn ngữ văn tự.

3. Y trí bất y thức: Là nên dùng trí tuệ sáng suốt để tìm hiểu giáo pháp và thực hành theo chứ không nên dựa vào giác quan hay tình cảm của mình.

4. Y kinh liễu nghĩa bất y kinh bất liễu nghĩa: Là nên y kinh chỉ đúng chân lý chứ không nên chấp theo khế kinh, nói theo trình độ người nghe chứ chưa chỉ đúng chân lý.

Sau khi nghe pháp, đám thanh niên xin quy y Phật, Pháp và Tăng.

- Phật giảng 8 điều giác ngộ của bậc Đại nhân

Lúc này Phật đang ở trong vườn Bhesakala, Ngài dạy 8 điều của bậc Bồ-tát giác ngộ đem ra giáo hóa những người mê lẫm:

. Điều thứ nhất là giác ngộ rằng tất cả các pháp đều là vô thường vô ngã thì tránh được đau khổ và dần dần đạt đến giải thoát và an lạc.

. Điều thứ hai là giác ngộ rằng càng nhiều ham muốn thì càng nhiều đau khổ.

. Điều thứ ba giác ngộ rằng biết sống đơn giản là nguồn an lạc thì mới có thì giờ và tâm lực để tu tập và giúp đời.

. Điều thứ tư là giác ngộ rằng phải siêng năng tinh tấn mới có thể đạt được quả vị giác ngộ tánh lười biếng và hưởng thụ chỉ đưa đến sự sa đoạ vào thế giới ma chướng và phiền não.

. Điều thứ năm là giác ngộ rằng sống trong vô minh và buông thả sẽ bị giam hãm đời đời kiếp kiếp trong cảnh khổ của vòng sinh tử luân hồi.

. Điều thứ sáu giác ngộ rằng bố thí là một phương pháp rất hiệu nghiệm để tự giúp mình và giúp người cả về vật chất lẫn tinh thần.

. Điều thứ bảy là giác ngộ rằng người hành đạo vào đời để hóa độ phải luôn luôn giữ nếp sống đơn giản, thanh bạch, giới hạnh thanh cao, lấy điều từ bi hỷ xả mà đối xử với tất cả mọi người.

. Điều thứ tám là giác ngộ rằng muôn loài chúng sanh đều đồng chung một Phật tánh.

- Phật nói kinh Vu Lan Bồn

Tôn giả Mục-kiền-liên sau khi chứng lục thông:

1. Thiên nhãn thông: Có thể nhìn thấy tất cả mọi vật lớn nhỏ ở cõi Dục và cõi sắc.

2. Thiên nhĩ thông: Có thể nghe tất cả những âm thanh lớn nhỏ ở cõi Dục và cõi sắc.

3. Tha tâm thông: Có thể biết tư tưởng của các chúng sanh hữu tình.

4. Thần túc thông: Trong khoảnh khắc có thể hiện đến bất cứ nơi nào ở cõi Dục và cõi sắc.

5. Túc mạng thông: Có thể rõ biết các kiếp trước của một chúng sinh.

6. Lậu tận thông: Trí sáng suốt không còn phiền não mê lầm và biết cách chỉ cho người khác tu tập được như mình.

Khi chứng lục thông, Ngài thử tìm kiếm cha mẹ mình hiện đang ở đâu. Tìm cha thì thấy cha mình đang tái sanh làm một vị Bà-la-môn khá giả. Tìm mẹ thấy mẹ đang ở địa ngục. Ngài liền hiện đến thăm mẹ, thấy mẹ cực khổ trăm bề, ăn đói và mẹ Ngài than: “Mẹ đói quá, con có gì cho mẹ ăn không?” Ngài tức thì đi tìm cơm và mang đến cho bà. Một tay bà bốc cơm ăn thì cơm biến thành than lửa, tay kia giấu cơm còn lại vì sợ quỷ khác đến ăn. Cuối cùng bà đành nhịn đói. Tôn giả quay về hỏi Phật. Phật dạy “Tội mẹ ngươi nghiệp chướng quá nặng, một mình ngươi không đủ sức cứu đâu,

duy chỉ nhờ sự chú nguyện của Tăng chúng mười phương nhân ngày ra hạ chú nguyện cho thì may mới cứu được.” Ngày Tự tứ sắp đến, Ngài sắm sửa thức ăn, trái cây ngon quý, hương dầu, đèn nến, giường chiếu, y phục, thuốc men và vật dụng thường nhật cúng dường mười phương chư Phật và hiện tiền chúng Tăng chứng giám chú nguyện cho cha mẹ 7 đời và mẹ Ngài được sanh vào cảnh giới an lành. Ngay sau khi nhờ sự chú nguyện của chư Tăng, tức thì mẹ Ngài được sanh về cõi trời Quảng Quả. Ngài đến gần dưới chân Phật đảnh lễ tạ ơn, nhân đó Phật dạy hãy nên lấy ngày này là ngày báo hiếu cho cha mẹ, bà con và phổ biến cho dân chúng được biết gọi là ngày Vu Lan báo hiếu.

25. Hạ thứ 25 tại Jetavana (năm 565)

Tôn giả Puna mantaniputta (Phú-lâu-na Mãn-từ- tử) là con của Quốc sư triều vua Tịnh Phạn. Tôn giả xuất gia sau hạ thứ nhất cùng với 29 người bạn tại Lộc Uyển. Tôn giả là một trong 10 đệ tử nổi tiếng nhất của Phật - là người thuyết pháp hay nhất.

Một hôm Phật hỏi Tôn giả rằng, Ông có muốn đến xứ Thâu Lô Na để giáo hóa không, vì dân xứ này còn man ri mọi rợ và cục cằn thô lỗ lắm? Tôn giả thưa rằng con muốn đến đó hoằng pháp.

Phật nói:

• Này Phú Lâu Na Mãn Từ Tử, người ta đồn dân xứ Thâu Lô Na hung dữ, thường hay bạo động. Ngươi có kham nổi đến đó thuyết pháp không?

• Bạch Thế Tôn, con đến đó khuyên nhủ họ điều hay, lẽ phải có lợi ích cho họ, con nghĩ không vì thế mà họ la ó, chửi mắng con.

• Nhưng họ la mắng chửi bới thì sao?

• Con nghĩ họ vẫn còn tử tế vì họ chỉ la ó, chửi mắng chứ không ném đá và đồ dơ vào người con.

• Nhưng nếu họ lại ném đá và đồ dơ uế vào con thì sao?

• Con nghĩ họ vẫn tử tế với con vì họ từ xa ném đá và đồ dơ chứ chưa đến gần dùng gậy đập đánh con.

• Nhưng nếu đến gần đánh đập con thì sao?

• Con nghĩ họ vẫn còn tốt với con chứ chưa dùng dao chém con.

• Nhưng nếu họ dùng dao chém con thì sao?

• Con nghĩ nếu hy sinh vì đạo pháp thì thật là vinh hạnh, vì họ đã kết thúc thân ngũ uẩn đầy ô uế giúp con toại nguyện.

Phật khen:

Lành thay, này Phú Lâu Na Tử, Thầy có khả năng đến đó hoằng pháp độ họ được.

Quả nhiên sau một năm, Thầy đã độ được 500 người cư sĩ trở thành Tỷ-kheo và Phật thọ ký cho Thầy làm Phật hiệu là Pháp Minh Như lai.

- Phật thuyết cho A-tu-la Paharada

Kỳ hạ này Phật nói với Paharada rằng: Có 8 đặc tính của biển mà các A-tu-la yêu thích vì:

1. Biển có những bãi cát thoai thoải đưa ta đi từ từ xuống nước, tuần tự sâu dần, không có sâu thình lình như một vực thẳm.

2. Biển luôn luôn ở một chỗ, khiến ai muốn ra biển thì biết ngay phải đi hướng nào.

3. Biển không chấp nhận thây chết, khi có thây chết biển liền đẩy nó lên bờ.

4. Biển chấp nhận nước của các dòng sông dù đó là sông Ganga, Yanuna Acinavati, Sarabhu hay Mahi. Sông nào chảy ra biển đều bỏ tên riêng và hòa cùng biển.

5. Tuy ngày đêm muôn sông liên tiếp đổ ra biển, biển không vì vậy mà có khi vơi khi đầy.

6. Nước biển ở đâu cũng chỉ có một vị mặn.

7. Biển chứa rất nhiều châu báu như san hô, xa cừ, ngọc bích, mani và ngọc quý....

8. Biển là nơi sinh sống thoải mái của vô số sinh vật, có loài lớn hơn voi, có loài nhỏ hơn sợi chỉ.

Và các A-tu-la hỏi Thế Tôn: Các Tỷ-kheo có thích thú trong Pháp và Luật này không? Phật dạy, có.

Sáng hôm sau, Phật dạy cho Paharada và các Tỷ- kheo như sau: Biển có 8 điều đặc biệt ấy thì trong giáo pháp Như lai cũng có 8 điều vi diệu chưa từng có:

1. Trong Pháp và Luật, các học pháp, các quả dị thục, các con đường đều tuần tự, không có sự thể nhập chánh trí thình lình.

2. Khi các học pháp được Ta sửa soạn cho các đệ tử kỹ càng dù có chết cũng không vượt qua.

3. Người nào ác giới, theo ác pháp, sở hành bất tịnh đáng ngờ, không phải sa-môn cho là sa-môn, không phạm hạnh cho là phạm hạnh... lập tức bị chúng tăng đuổi ra khỏi tăng chúng.

4. Trong Pháp và Luật chỉ có một vị là vị giải thoát.

5. Có 4 giai cấp: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà, khi từ bỏ nó để xuất gia thì bỏ họ tên ở đời và đều lấy họ Sa-môn Thích tử.

6. Nếu có nhiều Tỷ-kheo nhập Niết-bàn giới không có dư y. Niết-bàn giới không vì vậy có vơi đầy.

7. Trong Pháp và Luật có 5 căn, 5 lực, 7 giác chi, bát chánh đạo.

8. Pháp và Luật là Trú xứ lớn: Dự lưu, Dự lưu hướng, Nhất lai... Bất lai, Bất lai hướng... A-la-hán.

• Phật dạy Tam pháp ấn

Năm này Phật an cư ở Sravasti xứ Kosala, Tôn giả Ananda xin Phật nói rõ những điểm căn bản trong giáo lý của Ngài. Phật dạy có ba pháp ấn: Vô thường, Vô ngã và Niết-bàn.

. Chư hành vô thường: Các pháp hữu vi ở thế gian đều vô thường. Vô thường là nhân của khổ. Chúng sanh vì mê nên vô thường chấp là thường nên mới khổ mới luân hồi.

. Chư pháp vô ngã: Các pháp hữu vi và vô vi đều vô ngã, không thật có. Chúng sanh mê nên vô ngã chấp là ngã nên phiền não nổi lên, nghiệp lại nổi lên đưa chúng sanh vào dòng sanh tử.

. Niết-bàn tịch tịnh: Phật dạy vắng lặng thanh tịnh và sáng suốt là hạnh phúc chân thật là Niết- bàn. Chúng sanh mê muội chạy theo các dục lạc ở thế gian cho là vui, là khoái mà không biết đó là nguyên nhân của tham, sân, si, nên bị luân hồi trong vòng sinh tử.

26. Hạ thứ 26 tại Jetavana (năm 564)

• Nên làm gì khi biết mình sắp chết

Một hôm vua Pasenadi cùng đoàn tùy tùng đến Tịnh xá Jetavana thì gặp Phật, vua đang trò chuyện với Phật thì gặp 7 vị tu phái lõa thể đi ngang qua.

Vua xin phép đến đảnh lễ họ rồi quay về với Phật. Vua hỏi Phật trong số 7 vị ấy có ai chứng A-la-hán không. Phật dạy chỉ có giới tu hành mới biết ai chứng ai không. Muốn biết thì phải sống với họ, coi họ hành trì có đúng chánh đạo hay không, đừng vội nhìn bề ngoài mà đánh giá thì không đúng. Vua đổi đề tài, hỏi về chuyện chết phải chuẩn bị ra sao. Phật nói: “Như vua hàng ngày, công việc triều chính bận rộn, có người báo Đông, Tây, Nam, Bắc, có 4 hòn núi xê dịch và tiến gần vua. Vua nghĩ sao? 4 ngọn núi ấy là sanh, lão, bệnh, tử!” Vua nói: “Đã biết vậy e Trẫm chỉ còn một cách là cố gắng tu tập đúng chánh pháp để làm lợi mình, lợi người, cái gì đến chắc phải đến, trẫm không sợ và dao động nữa.” Phật khen: “Phải như vậy.” Vua còn than mệt mỏi cả tinh thần và vật chất mỗi khi giải quyết việc triều chính xong. Phật nói phải ăn ít lại và giao bớt công việc đã phân cho các triều thần chứ không nên ôm đồm. Vua cho là phải và vua từ tạ ra về.

- Bốn người mù rờ voi

Mùa hạ năm nay, các phái ngoại đạo cùng nhau rủ về Sravasti để luận bàn cao thấp về giáo thuyết của từng phái. Đến dự còn có cả tín đồ của các giáo phái nữa. Phật tử họ cũng tham dự và về kể với Phật. Họ nói: “Mới đầu thì vị nào cũng

thuyết êm ái dịu dàng, nhưng càng về sau họ đã kích lẫn nhau to tiếng và ai cũng cho mình là đúng. Phật mỉm cười và kể câu chuyện: Xưa trong triều đình có hội họp để bàn chuyện an bang tế thế, các đại thần ai cũng tranh cãi nhau và cho mình là đúng. Người phụ trách kinh tế, người coi về luật pháp... ai cũng cho mình là đúng, không ai chịu nghe ai. Vua liền sai dắt một con voi ra giữa sân đình và đem theo 4 người mù, cả đời họ chưa thấy voi bao giờ. Vua bảo người thứ nhất ra rờ voi trước, họ rờ được cái bụng thì cho voi to như cái thùng; người thứ hai rờ nhằm tai thì cho voi như cái quạt lớn; người thứ ba rờ nhằm đuôi voi thì cho voi như cái chổi; người thứ tư rờ nhằm chân voi thì cho nó như cột đình, nhưng sần sùi hơn. Cả 4 anh mù đều kích bác lẫn nhau. Vua nói, cả 4 anh đều đúng nhưng chỉ đúng một phần và xoay qua đại thần nói: “Các khanh đều đúng cả, nhưng chỉ đúng về phần chuyên môn của mình thôi.” Và Ngài xoay qua nói với các Tỷ-kheo rằng: “Các Thầy phải lắng nghe tất cả và phải dùng trí sáng suốt để xét điều nào đúng với chánh pháp thì theo, không đúng thì không theo. Người tu học theo chánh pháp phải có tâm khiêm cung. Người bị kiến chấp và kiến thủ ràng buộc thì dù chân lý có đến nhà họ gõ cửa, thì họ cũng không mở cửa cho vào đâu!

27. Hạ thứ 27 tại Jetavana (năm 563)

• Hộ trì 6 căn

Tỷ-kheo Vangisa là một thi sĩ, là một nhà văn, thường mơ tưởng và hư cấu hình tượng trong đầu mỗi khi các tiểu thư khuê các đến cúng dường cho Đại đức. Một hôm Thầy đem chuyện ấy bộc bạch cùng Tôn giả Ananda và được khuyên nên quán bất tịnh và hộ trì các căn. Từ đó Thầy Vangisa luôn luôn thực hành và kết quả là Thầy đã bước trên con đường chánh niệm được Tôn giả Xá-lợi-phất khen ngợi.

• Các luận chấp và các câu hỏi siêu hình do đầu mà có ?

Thầy Isidatta người Avanti là tu sĩ trẻ tuổi và tài năng đức độ. Một hôm cư sĩ Citta đến tịnh xá thỉnh 9 vị Tỷ-kheo đến thọ trai tại nhà. Cư sĩ Citta là người có uy tín như Cấp-cô-độc. Sau khi thọ trai xong, cư sĩ xin phép hỏi đạo để được sáng tỏ hơn. Ông bạch chư Đại đức rằng có nghe Phật nói 62 kiến chấp đương thời của các giáo phái tranh nhau không dứt. Vậy do đâu mà có kiến chấp ấy? Các vị Tỷ-kheo im lặng thì Isidatta xin phép được trả lời như sau: Ấy là do bị vướng vào ngã kiến. Một khi diệt được ngã kiến, người ta sẽ không còn luận chấp và thắc mắc nữa.” Cư sĩ Citta lộ vẻ ngạc nhiên

và thán phục, rồi hỏi quê quán. Isidatta nói ở Avanta. “Vậy Thầy có biết một người nổi tiếng tên là Isidatta không?” Thầy trả lời có biết và cư sĩ hỏi tiếp: “Vậy Thầy ấy giờ ở đâu?” Thầy im lặng. Cư sĩ ngộ ngay rằng chính Thầy là Isidatta. Liền hỏi lại: “Có phải Thầy là Isidatta không?” Thầy trả lời phải. Cư sĩ Citta đảnh lễ và xin cúng dường tứ sự và thỉnh cầu Thầy năng lui tới chỉ dạy cho cư sĩ. Nhưng Thầy không có dịp trở lại nơi này cho đến khi nhập diệt.

28. Hạ thứ 28 tại Jetavana (năm 562)

- Tôn giả Ananda và cô gái hạ tiện Prakriti

Trong mùa hạ này, Tôn giả Ananda bị cô gái tiện dân Prakrit say mê Thầy vì giọng nói, đẹp trai, dịu dàng quyến rũ. Thầy Ananda sau khi khất thực và xin nước uống từ tay cô rồi ra về. Cô đâm ra thẩn thờ mê mệt vì Thầy và xin mẹ giúp cô lấy cho được Ananda, nếu không cô sẽ chết mất. Thương con nên bà chìu con bằng cách dùng chú thuật Sankhya Kapila (Ca-tỳ-ca-la tiên Phạn thiên). Bà ngồi bên bếp lửa với 108 cành hoa Arka và bắt đầu đọc thần chú cho đến hết 108 cành hoa ấy.

Quyền lực của chú khiến Ananda không cưỡng nổi, bèn vội vàng ôm y bát ra khỏi tịnh xá đến phòng cô gái trên. Bà bảo con gái dọn sẵn một

phòng đe tiếp Ananda. Khi Ananda vào phòng và ngồi như đã sửa soạn sẵn thì cảm thấy lúng túng, ngột ngạt khó chịu liền nghĩ đến Đức Phật và niệm: Bạch Thế Tôn, xin Ngài cứu con ra khỏi họa này. Thế Tôn từ tịnh xá Jetavana linh cảm biết Ananda mắc nạn dâm thuật uy hiếp, Đức Phật liền ngồi kiết già đọc thần chú Thủ Lăng Nghiêm nhập đại định phá tan chú thuật Sankhya Kapila. Ananda tỉnh táo và trở về tịnh xá. Nhưng cô gái như bóng với hình theo sau Ananda. Thầy Ananda vào phòng lễ Phật, cô gái đứng ngoài cửa chắp tay lễ Phật và đứng qua một bên đợi. Phật hỏi lai lịch và vì sao lại thích Thầy Ananda. Cô nói: Thầy là người mà con không thể rời được. Con có chết chứ không để mất Thầy. Phật dạy, nếu cô thích Thầy thì hãy cùng xuất gia như Thầy để được gần Thầy. Cô bằng lòng và xuất gia. Một thời gian tu tập, cô hiểu ra rằng những điều cô mong muốn trước đây là sai quấy nên cố gắng tu tập và sau đó cô đã chứng quả A-la-hán. Thầy Ananda năm nay đã 43 tuổi vẫn chưa chứng quả.

Đại vương Pasenadi nghe đồn một cô gái hạ tiện được Phật cho xuất gia thì thấy bị tổn thương giai cấp nên đến bạch Phật rằng các giáo đoàn khác phản đối. Ngài nói: Nếu một người hạ tiện được tắm trong một dòng nước và trang hoàng bằng

hương hoa, người ấy có sạch sẽ thơm tho không? Có còn giai cấp không? Vua thưa không. Phật nói: Trong giáo đoàn của Phật không có giai cấp nào hết, ai tu thì người ấy chứng quả. Vua đuôi lý và chào Phật ra về.

Sau đó Như lai kể câu chuyện tiền thân:

Vào thuở xa xưa có một làng tên là Chandala ở cạnh sông Ganga, vị Xã trưởng tên Trisanku, ông có một cậu con trai đẹp lạ thường, tên là Sardulakama, thuộc lòng 3 tập Vệ Đà. Ông ước mong cưới cho con một người vợ xinh đẹp, nết na, thùy mị. Ông nhờ người dọ hỏi và được biết cô tên là Prakriti, con của một người Bà-la-môn tên Puskarasasi, nhưng ông không gã. Ông Trisanku nhẫn nại cho người đến cầu hôn nhiều lần và rồi cuối cùng ông đồng ý.

• Thưa Đại vương, Prakriti thuở xưa là Prakriti ngày nay. Sardulakama là Tỷ-kheo Ananda bây giờ. Hai người đã có duyên tiền kiếp với nhau. Và ông Xã trưởng Trisanku chính là Như lai vậy.

• Phật nói kinh Thủ Lăng Nghiêm

Ananda sau khi được cứu thoát liền quỳ xuống bạch Phật: Bạch Thế Tôn con được kề cận Thế Tôn, nghe nhiều, nhớ nhiều, nhưng đạo lực của con còn non kém, suýt bị mất giới thể vì chú thuật Ca-

tỳ-ca-la tiên Phạn thiên, xin Thế Tôn dạy cho con các diệu pháp Sa-ma-tha, Samadhi, Dhyana là những pháp môn tu chứng đạo quả Bồ-đề một cách chắc chắn và nhanh chóng của mười phương chư Phật. Phật nhân đó dạy kinh Thủ Lăng Nghiêm cho Ananda và đại chúng. Được biết khi bây giờ Ananda chỉ chứng Tu-đà-hoàn mà thôi.

29. Hạ thứ 29 tại Jetavana (năm 561)

- Lòng từ đối với các tân Tỷ-kheo

Trong số đệ tử có người sáng dạ nhưng cũng có người tối dạ. Đối với người tối dạ, Phật rất kiên nhẫn.

Tại Tịnh xá Jeta vana có Tỷ-kheo Bhaddali rất hay quên. Dặn đâu Thầy quên đó, khi ăn Thầy hay đứng lên ăn và đi lại lung tung. Phật dạy cho Thầy hãy cố gắng nghĩ đến: Tôi làm gì để đại chúng hoan hỷ. Và quay qua đại chúng, Phật nói: Trong gia đình có người bị mù một con mắt thì người ấy cố gắng giữ gìn con mắt còn lại để thấy đường. Trong đại chúng, một người có khuyết điểm mấy họ vẫn còn một chút thiện tâm dù rất nhỏ. Đại chúng nên giúp đỡ họ để cho chút thiện tâm ấy còn lại hầu giúp họ duy trì trí tuệ. Trong giáo đoàn có người xin ra vô khỏi đại chúng 3 lần cuối cùng cũng trở thành A-la-hán. Có người vô ra 6 lần

cũng được Phật chấp nhận, có người học không thuộc 16 phép quán niệm hơi thở mà Phật vẫn vỗ về và khuyến khích họ.

Một hôm, Phật gặp một vị huấn luyện ngựa, Phật hỏi: Anh huấn luyện cách nào chỉ cho tôi với. Người huấn luyện ngựa nói: Có nhiều loại ngựa, có loài dễ dạy, có loại khó trị, có loại rất khó, với loại này thì phải dùng biện pháp mạnh. Phật hỏi tiếp: Khi gặp loại ngựa chứng rất khó dạy thì phải làm sao? Trường hợp ấy thì con sẽ hạ sát để khỏi làm hư đàn ngựa. Bạch Thế Tôn, còn Ngài huấn luyện đệ tử như thế nào? Như lai cũng vậy. Nếu người quá khó dạy thì Như lai cũng hạ sát. Ủa, cũng hạ sát sao? Không, hạ sát là không cho họ gia nhập chúng Tỷ-kheo làm đệ tử. Nhưng trường hợp này rất hiếm.

• Hiệp sĩ Rohitassa hỏi cách ra khỏi thế giới sinh tử

Một hôm, ngài Ananda dẫn Hiệp sĩ Rohitassa đến gặp Phật và ông ta hỏi Phật:

Bạch Thế Tôn, có một cõi nào không có sinh, già, bệnh, chết không? Có một cõi nào không chịu luật sinh diệt không? Có thể di chuyển bằng cách nào ra khỏi thế giới sinh diệt này để đi đến một thế giới không sinh diệt không?

• Này Rohitassa, không thể nào ra khỏi thế giới sinh diệt này bằng cách di chuyển dù ta có đi nhanh hơn tia chớp.

Rồi Phật nói: Dù trong kiếp trước ông đã dùng thần thông bay cả ngày lẫn đêm, ông cũng không thể bay vượt sinh, già, bệnh, chết và cuối cùng ông cũng chết giữa đường. Tuy vậy, Như lai không nói rằng ông không thể vượt ra khỏi cõi sinh tử này. Nếu ông muốn Như lai chỉ cho ông cách vượt ra khỏi thế giới sinh tử, này Rohitassa, chính từ nơi thân tâm ông mà thế giới sinh tử được sinh khởi, cũng chính từ nơi thân tâm ông mà ông có thể tìm thấy được sự chấm dứt của sinh tử. Này Rohitassa, để vượt khỏi thế giới sinh diệt đau khổ, ông không cần di chuyển đâu hết, ông chỉ cần im lặng nhìn sâu vào tự tánh của thân tâm ông để chứng nghiệm và sống với cái thực thể bất sanh bất diệt của vạn vật. Cái thực thể ấy không có hình tướng nên khó nhận ra, nhưng nó ở khắp nơi, không cần đi tìm kiếm đâu cả.

Rohitassa quỳ xuống đảnh lễ Phật và xin Thế Tôn nhận ông làm đệ tử.

30. Hạ thứ 30 tại Jetavana (năm 560)

• Những câu hỏi không được Phật trả lời

Một hôm Du sĩ Uttiya vào gặp Phật và hỏi:

. Thế giới chúng ta đang ở còn mãi hay sẽ bị hoại diệt?

. Thế giới chúng ta đang ở hữu biên hay vô biên?

. Thân thể và linh hồn là một hay hai?

. Sau khi chết, Samôn Gotama còn hay mất?

. Sau khi chết, Ngài vừa còn vừa mất.

. Sau khi chết Samôn Gotama không còn cũng không mất?

Phật im lặng và Uttiya bỏ đi.

Cũng với câu hỏi đó, Vacchagota hỏi Phật, Phật cũng im lặng và ông ta bỏ đi.

Sau đó Phật giải thích cho Ananda rõ: Đạo lý vô ngã mà Như lai dạy là một phương pháp hướng dẫn thiền quán để phá chấp ngã chứ không phải là chủ thuyết vô ngã. Câu hỏi của các vị du sĩ chỉ có mục đích muốn biết lập trường của Như lai về ngã, nên Như lai không thể trả lời vì trả lời là rơi vào biên kiến hoặc chấp có hoặc chấp không.

- Như lai không từ đâu tới, cũng không đi về đâu cả.

Một hôm Tôn giả A Nặc Lâu Đà đi khất thực thì bị một nhóm du sĩ chặn lại bắt phải trả lời các câu hỏi họ đặt ra rồi mới cho đi. Họ nói:

Sau khi chết Sa-môn Gotama còn? mất? Vừa còn vừa mất? Không còn cũng không mất? Thầy im lặng vì trong 4 câu hỏi đó không có câu nào phù hợp với giáo lý của Đức Phật hết. Nhưng đám du sĩ ấy bắt Tôn giả phải trả lời. Cuối cùng Ngài trả lời, trong 4 câu hỏi đó không có câu nào diễn tả đúng về Sa-môn Gotama cả. Họ cho Ngài mới tu không biết gì cả nên cho đi.

Hôm sau Ngài trình bày câu ấy với Phật. Phật

dạy:

- Này A Nặc Lâu Đà, có thể tìm Sa-môn Gotama nơi cảm giác (thọ) không? Nơi tư tưởng, nơi hành động và lời nói không? Ngoài sắc thân này không? Ngoài cảm giác này không? Ngoài tư tưởng, ngoài hành động và lời nói hay ngoài tri thức không?

Tôn giả trả lời là không. Phật dạy: Đúng thế, Sa-môn Gotama không ở nơi ngũ uẩn, cũng không ở ngoài ngũ uẩn, không ở nơi thất đại cũng không ở ngoài thất đại. Nói Sa-môn ở nơi nào, có hay không, còn hay mất đều không đúng sự thật. Này A Nặc Lâu Đà, Sa-môn Gotama còn ngồi đây mà Thầy còn không khẳng định được có hay không thì sau khi Như lai diệt độ rồi thì làm sao Thầy có thể nói còn hay mất. Thầy nên biết tự thể tự tánh của vạn pháp là chân như mầu nhiệm, bất biến, bất

sanh bất diệt, trong cái tổng thể đó vạn vật hoán chuyển biến đổi như trò ảo thuật không thể nói có hay không, còn hay mất. Thế nên nói Như lai không từ đâu tới và cũng không đi về đâu cả.

31. Hạ thứ 31 tại Jetavana (năm 559)

• Phật nói kinh Sư Tử Hống.

Mùa an cư này Phật nói kinh Sư Tử Hống. Sư tử là loài chúa của muôn loài. Trước khi đi săn, nó vươn vai rống lên 3 tiếng. Loài nào nghe cũng đều cao bay xa chạy. Tiếng rống của Phật cũng thế, đánh tan mọi tà thuyết và đưa con người đến giải thoát và giác ngộ. Đó là ý nghĩa của kinh Sư Tử Hống.

32. Hạ thứ 32 tại Jetavana (năm 558)

• Phật nói kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật

Một hôm ở trong Tịnh xá sau khi thọ trai xong, Tôn giả Subhuti (Tu-bồ-đề) đứng dậy bạch Phật: Trong đây có người phát tâm vô thượng Bồ-đề nhưng tâm còn vọng động chưa dứt. Xin Thế Tôn chỉ cách trừ cho: Làm sao an trụ tâm, làm sao hàng phục tâm?

Này Subhuti, muốn an trụ tâm phải biết nên an trụ vào chỗ nào, an trụ vật gì? Không nên an trụ vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, mà phải trụ

tâm vào nơi không có chỗ trụ và không có gì để trụ. muốn như vậy phải độ tất cả chúng sanh vào vô dư y Niết-bàn mà không thấy có người độ và có chúng sanh được độ. Này Subhuti nên biết:

Nhất thiết hữu vi pháp

Như mộng, huyễn, bào, ảnh

Như lộ diệt như điện

Ưng tác như thị quán.

Nghĩa: “Tất cả các pháp hữu vi, toàn là giống như chiêm bao, ảo thuật, bóng nước, ảnh tượng, sương mai, điện chớp, rất cần phải có cái nhìn như vậy. ” (Kinh Kim Cương - HT. Trí Quang dịch)

Lại nữa, này Subhuti, người đã phát tâm vô thượng, muốn hàng phục tâm thì trước hết phải bố thí mà không trụ tướng thì phước đức vô lượng.

Này Subhuti, Thầy nghĩ sao? Có thể do thân tướng mà thấy Như lai chăng? Không thể được vì thân tướng là vô thường mà Như lai là thường trụ.

Phật dạy thêm:

Nhược dĩ sắc kiến ngã

Dĩ âm thanh cầu ngã

Thị nhơn hành tà đạo

Bất năng kiến Như lai.

Tạm dịch: Nếu lấy sắc thấy ta,

Dùng âm thanh cầu ta,

Kẻ ấy hành tà đạo,

Không thể thấy Như Lai.

33. Hạ thứ 33, 34, 35 tại vườn Jetavana (năm 557 - 555).

• Các mùa hạ này Phật thuyết Đại Bát Nhã

Phật thường dạy quán chiếu Bát Nhã. Quán chiếu Bát Nhã là tánh không của các pháp. Thật tướng của 5 uẩn đều là không. Chư Phật trong ba đời nhờ tu pháp môn này mà chứng được vô thượng chánh đẳng chánh giác.

34. Hạ thứ 36 tại Jetavana (năm 554)

- Bà Visakha đau khổ than khóc về một đứa cháu mới chết

Bà Visakha có 12 con và 5 cháu. Đứa cháu vừa mất mà bà thương nhất nhà vì nó thường theo bà đến tịnh xá cúng dường. Bà khóc một mình khi đến tịnh xá. Phật dạy và an ủi bà:

Bà rất thích đông con cháu, trong thành Sravasti đông đúc ít nhất 1 ngày cũng có 10 người chết. Nếu họ là con cháu bà thì bà ngày nào cũng khóc thì vui ở chỗ nào? Vậy bà đừng buồn nữa. Tình thương thế tục thường phát sinh đau khổ và lo

sợ. Chỉ có Từ bi Hỷ xả là mang đến niềm vui và hạnh phúc chân thật cho tất cả mọi người mà thôi.

- Người tu phải biết lượng sức mình

Ba tháng hạ trôi qua, Phật đi thăm lại các di tích đã giúp Ngài thành đạo như Tháp Dhamekh (Chuyển pháp luân), giảng đường Kittoe là nơi tu học cho các Thầy, tại vườn Nai, cây Bồ-đề tại làng Uruvela năm xưa. Tháp Đại Giác do Vua Bimbisara xây cất để kỷ niệm nơi Phật thành đạo.

Phật cũng đã đi thăm nơi Phật tu khổ hạnh 6 năm (khổ hạnh lâm), nơi mà 49 ngày Ngài đã thành đạo dưới cây pippala. Dưới cây Ajapala nơi Ngài nhận bát sữa của cô Sujata trước đêm thành đạo và cũng là nơi Ngài ngồi nhập định suốt tuần lễ thứ 5 để suy nghiệm về giáo pháp. Đây là cây Bồ-đề nơi Ngài nhập đại định chiến thắng ma quân, chứng lục thông và tam minh, và tiếp một tuần để hưởng lạc giải thoát. Đây là nơi Ngài đã đứng nhìn cây Bồ-đề suốt tuần lễ thứ 2 không nháy mắt. Đây là con đường bằng ngọc mà Ngài đã kinh hành suốt tuần lễ thứ 3 sau khi thành đạo. Đây là bảo cung nơi Ngài ngồi suốt tuần lễ thứ 4 để suy niệm về giáo lý Abhidhamma. Đây là cây Mucalinda nơi Ngài ngồi nhập định tuần lễ thứ 6 dưới cơn mưa và Thần rắn Mucalinda che chở. Đây là cây Rajayatana nơi Ngài ngồi nhập định suốt

tuần lễ thứ 7. Phật nói lại những kỷ niệm xưa cho đến lúc Ngài thành đạo.

Cũng trong dịp này, Ngài còn dạy cho một Tỷ- kheo mới là Sona, trước đây là con nhà giàu, sau xuất gia tu không có tiến bộ và muốn trở lại đời sống thế tục. Phật biết và khích lệ như sau: Này Sona, trước đây sở thích của Thầy là gì? - Con thích đánh đàn – Muốn tiếng đàn trong phải làm sao? - Phải lên dây đàn làm sao cho đúng độ của nó. Căng quá dây sẽ đứt, giùng quá tiếng không kêu. Tu tập cũng vậy, này Sona, giãi đãi, lười biếng thì đạo nghiệp không thành tựu được. Cố gắng quá sức sẽ sanh mệt mỏi bệnh hoạn thối chí ngã lòng. Nếu muốn tu có kết quả thì phải chọn cho mình pháp môn tu thích hợp với căn tánh, năng khiếu và trình độ của mình. Phật còn chỉ cho phương pháp tu chỉ và tu quán, 7 giác chi để có kết quả tốt đẹp.

Sona hoan hỷ lễ Phật và lên núi Linh Thứu tịnh tu và đắc quả A-la-hán sau đó.

35. Hạ thứ 37 tại Venuvana (năm 553)

- Devadatta xin thay Phật lãnh đạo giáo đoàn

Năm nay Phật đã 71 tuổi, Jivaka lên núi Linh Thứu cúng Phật để thăm sức khỏe cho Ngài. Núi Linh Thứu đường lên tầng cấp bằng đá do vua Bimbisara làm để cúng dường cho Phật và Đại

chúng. Sau khi thăm bệnh xong, Jivaka bạch Thế Tôn, thầy Devadatta và Kokaloka tụ tập các Thầy, đệ tử thân tín đang âm thầm liên hệ mật thiết với Thái tử Ajatasattu, âm mưu lật đổ Phụ hoàng và Thế Tôn để nắm quyền lãnh đạo.

Một đêm nọ, Thái tử cầm gươm lén vào phòng riêng để ám sát vua. Cận vệ bắt được trình vua. Vua tha thứ và định ngày truyền ngôi cho Thái tử. Sau khi đăng quang, Vua mới bắt cha và cận thận giam trong ngục thất cho đến chết.

Còn Devadatta thì xin Phật cho lãnh đạo giáo đoàn thay Phật, lấy cớ Ngài đã già.

Phật trả lời không đồng ý. Ngài nói: Đến như Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên và các đại đệ tử giỏi Ta còn chưa giao, đâu đến lược ngươi.

Bị Phật chê và không cho lãnh đạo Giáo hội, Devadatta căm hận và cố tình sắp đặt âm mưu hại Phật.

- Devadatta lập giáo đoàn riêng

Trong một buổi thuyết pháp của Phật ở Venuvana, có cả Vua và Thái tử Ajatasattu, sau khi thuyết giảng xong, Devadatta đứng dậy xin Phật cho áp dụng 5 điều luật thiểu dục tri túc.

1. Các Tỷ-kheo phải suốt đời đi khất thực, không được ngủ trong thành phố hay thôn xóm.

2. Các Tỷ-kheo phải đi khất thực suốt đời, không được đáp lời mời của giới cư sĩ thọ trai ở nhà trọ.

3. Các Tỷ-kheo chỉ được lượm giẻ rách vất bỏ ngoài bãi tha ma vá thành y mà mặc, không được nhận y do giới cư sĩ cúng.

4. Các Tỷ-kheo chỉ được ngủ dưới gốc cây, không được ngủ trong phòng ốc, am thất.

5. Các Tỷ-kheo suốt đời ăn chay, không được ăn thịt cá do tín thí cúng dường.

Phật không chấp nhận 5 điều đề xuất của Devadatta.

Từ đó Devadatta rủ rê các tân Tỷ-kheo bỏ giáo đoàn và có sự yểm trợ của Thái tử Ajatasattu. Họ kéo nhau lên núi Tượng Đầu để hành lễ Bồ-tát riêng. Như lai dạy các đệ tử rằng: Devadatta đi hay ở không có ảnh hưởng gì đến việc tu tập giải thoát hết. Mọi chuyện Như lai đã biết trước và đã được định rồi. Phật khuyên các Tỷ-kheo hãy im lặng sinh hoạt coi như không có gì xảy ra.

- Thái tử Ajatasatta soán ngồi vua.

Dù bị cận vệ bắt và lộ rõ âm mưu soán ngôi vua của Thái tử, nhưng vua vẫn quyết định nhường ngôi. Ngày giờ đã quyết định nhường ngôi và cũng quyết định tha tội cho Devadatta.

Ba ngày sau, Thái tử ra lệnh cho nhốt vua vào đại lao không cho ai được vào thăm trừ Hoàng hậu Videhi.

Khi lễ đăng quang, Phật và đại chúng không đến dự, chỉ có phía của Devadatta đến dự mà thôi, khiến Thái tử càng ghét Phật và các Tỷ-kheo theo Phật hơn.

• Ajatasattu và Devadatta âm mưu ám hại Phật

Một hôm trong đêm khuya trên núi Linh Thứu, Phật thoáng thấy một bóng đen tiến về phía Ngài để ám hại. Phật hỏi ai? Thần lực của Ngài đã khiến người ấy đặt đao và quỳ trước Phật thuật hết mọi chuyện. Phật tha thứ và chỉ cho hắn cách trốn đi để khỏi bị hại. Người ấy sợ không khai Devadatta là chủ mưu, nhưng Phật biết. Sau khi thất bại, Devadatta thuê 31 tên đao phủ phục kích bắn tên vào Phật nhưng khi Phật đi qua, họ đều bỏ cung và xin sám hối Phật là do Devadatta mua chuộc họ và họ xin xuất gia theo Phật.

• Phật thuyết kinh Quán Vô Lượng Thọ

Sau khi Vua băng hà, Hoàng hậu Videhi nhờ y sĩ Jivaka sắp đặt tại nhà của Jivaka để Hoàng hậu đến hầu Phật. Khi gặp Phật, Bà kể lại mọi sự tình thống khổ trong gia đình của bà. Bà xin Phật sau khi chết được đầu thai một nơi nào an lạc hơn cõi

Ta-bà này. Phật kể nguyên cớ của Ajatasattu cho bà nghe rằng: Trước kia, trong khi cầu tự mong được có con nối dõi, Thượng hoàng có lên núi gặp một đạo sĩ chuyên tu thiền định để cầu xin đạo sĩ giúp đỡ. Vị ấy bảo phải đợi 20 năm nữa, khi đạo sĩ mãn phần sẽ thọ sanh làm con của Thượng hoàng. Thượng hoàng bắt đạo sĩ phải cam kết sẽ thọ sanh làm con của vua sau khi mạng chung. Nhưng sau đó, nóng lòng có con sớm nên mới sai người lên núi giết vị đạo sĩ trong lúc đang ngồi thiền định. Vị đạo sĩ sau tái sanh làm con vua tên Ajatasattu như đã cam kết và quyết đòi nợ máu vì đã giết ông sớm hơn dự định.

Hoàng hậu Videhi bèn kể lại cho Thế Tôn nghe, khi mang thai bà rất thích hút máu của vua. Có lần vua bị đứt tay, khi bà đang mang thai, bà liền lấy tay vua hút máu cho đỡ đau. Chiêm tinh gia nói hiện tượng ấy là đứa con trong bụng có nợ máu với vua, nếu không sớm giết sau sẽ bị nó hại chết. Vua có lần đem lên lầu liệng xuống nhưng không chết chỉ gãy một ngón tay.

Sau đó Phật chỉ cho bà một thế giới không có hận thù, chỉ sống đời an lạc, đó là cảnh giới của Phật Di Đà. Nếu muốn sanh về đó thì phải phát tâm: chí thành tha thiết, mong muốn sâu nặng, phát nguyện tu 6 niệm là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Thí, niệm Giới và niệm Thiên và phải

tu ba tịnh nghiệp sau đây:

1. Hiếu dưỡng cha mẹ, vâng lời thầy dạy, từ tâm chẳng giết, tu 10 nghiệp thiện.

2. Quy y Tam bảo, giữ đúng 10 giới, không phạm oai nghi.

3. Phát tâm Bồ-đề, tin sâu nhân quả, trì tụng kinh chú khuyên người khác cùng tu.

Thái hậu nghe lời Phật đảnh lễ Phật rồi trở về cung.

- Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên đến Gayasina (Tượng Đầu)

Sau khi hai Tôn giả Xá-lợi-phất và Mục-kiền- liên xin Phật đến núi Tượng Đầu để thuyết phục các huynh đệ đi theo Đề-bà-đạt-đa, hãy quay về với Thế Tôn. Khi đến hai vị được Devadatta đón tiếp rất nồng nhiệt vì cho là đã bỏ Phật. Hai vị im lặng theo dõi và được phân công giảng cho hội chúng. Với phong cách giảng và đạo lực của hai vị, dần dần chúng Tỷ-kheo nhận rõ đâu là chánh pháp và tà pháp, mặc dù Tỷ- kheo phụ tá cho Devadatta can ngăn.

Khi biết các Tỷ-kheo tâm đã thuần thục, hai vị từ giã ra đi và nói: Này các huynh đệ, chiều hôm nay hai chúng tôi sẽ từ giã chư huynh đệ. Chúng tôi phải về với Phật và đại chúng. Nếu các huynh đệ muốn trở về với Thế Tôn thì hãy đến Tịnh xá

Venuvana, chúng tôi sẽ đưa các huynh đệ lên Griddhakuta để phát lễ sám hối. Và đúng như vậy, đợt đầu có 385 vị và đợt sau có 35 vị. Tất cả đều được hai Tôn giả dẫn đến sám hối với Phật và đại chúng. Phật chấp nhận cho trở lại Tăng đoàn.

• Devadatta lăn đá hại Phật

Một hôm Phật đi bộ trên đường núi Griddhakuta đến chỗ đường hẹp, Devadatta đứng trên núi lăn đá xuống. Khi đá lăn xuống thì vấp vào một hòn khác và bể ra nhiều mảnh. Một mảnh văng trúng chân Thế Tôn. Jivaka băng bó cho Phật xong và phải đi khám bệnh nơi khác về không kịp nên cửa thành đã đóng. Jivaka sợ nếu để hôm sau tháo băng thì sẽ bị bong da. Phật quán biết và nói Tôn giả Ananda hãy tháo băng và vết thương lành lại. Sáng hôm sau, Jivaka vội vàng chạy đến xem vết thương thì rất ngạc nhiên. Thế Tôn nói Ngài biết ý ông nên đã nói với Ananda tháo băng rồi. Jivaka mừng khôn xiết và Ngài nói: Người đã giải thoát hết thảy, đã dứt hết thảy buộc ràng, là người đi đường đã đến đích chẳng còn chi lo sợ khổ đau. (Pc. 90)

• Devadatta thả voi say hại Phật

Một hôm Phật từ Venuvana đến Rajagriha để khất thực thì Devadatta thuê người cho voi hung dữ uống rượu. Khi biết Thế Tôn đang đi khất thực, ông

thả voi ra và voi thấy người liền xông tới. Khi còn khoảng 3 mét, voi tự nhiên ngẩng đầu và quỳ mọp xuống trước mặt Thế Tôn. Thế Tôn liền dùng lòng từ vỗ về nó làm cho tâm nó được bình tĩnh trở lại. Phật sai người đi báo người giữ voi dắt trả lại chuồng voi của vua.

38. Hạ thứ 38 tại Jetavana (năm 552)

• Phật thuyết kinh A Di Đà