Kinh Tiểu Bộ 2015 - Tập II

Phẩm III: Tiểu Phẩm

PHẨM III

PHẨM TIỂU

1. (26) Chuyện Không Chìm Trong Nước (Abhijjamàna)

Bậc Đạo Sư kể chuyện này trong lúc đang trú tại Veluvana (Trúc Lâm)

Về phía Tây Benares (Ba-la-nại) bên kia sông Hằng, khi ta đi qua thị trấn Vàsabha, trong thôn làng tên gọi Cundatthilà có một người thợ săn.

Y giết hươu nai trong rừng, nấu loại thịt ngon nhất trên than hồng và khi ăn xong, y buộc những thứ còn lại trong cái thúng bằng lá, mang trên đòn gánh đi vào làng.

Khi đám trẻ con thấy y ở cổng thị trấn, chúng chìa tay ra, chạy tới xin:

- Cho tôi miếng thịt! Cho tôi miếng thịt!

Vì thế y cho mỗi đứa trẻ một miếng thịt nhỏ. Một hôm y chỉ mang hoa và cho mỗi đứa một chùm. Khi từ trần, y tái sanh làm ngạ quỷ. Vừa đói vừa khát, y bước đi trên sông Hằng mà không bị chìm, mong tìm về quê làng cùng bà con thân thuộc.

Vị đại thần của vua Bimbisàra (Tần-bà-sa) sau khi đi dẹp quân phiến loạn xong, trở về bằng thuyền xuống dòng sông, trông thấy ngạ quỷ kia đang đi xuôi dòng, bèn hỏi:

1. Ngươi chẳng bị chìm xuống nước sông,

Ngươi đi trên mặt nước sông Hằng,

Thân mình trần trụi, và tuy thế,

Người đội vòng hoa khéo điểm trang,

Như thể thoát ly thân phận quỷ,

Ngươi đi đâu đó, ở đâu chăng?

Bấy giờ những chuyện do ngạ quỷ và đại thần Kiliya nói được các vị kết tập Kinh điển kể lại qua các vần kệ sau:

2. Ngạ quỷ đáp lời: "Tôi sẽ đi

Về thôn làng cũ Cun-dat-thi,

Giữa nơi đây với Và-sa phố,

Kế cận Ba-la-nại sá gì!

3. Khi ấy, đại thần nổi tiếng kia,

Người mang danh hiệu Ko-li-ya,

Đem cho ngạ quỷ phần cơm chín,

Một bộ áo và bánh mạch nha.

4. Ngừng chiếc thuyền kia, vị đại thần

Bảo tìm người hớt tóc cúng dâng,

Khi người hớt tóc dùng đồ cúng,

Ngạ quỷ hưởng ngay quả phước ân.

5. Tức thì quỷ phục sức cao sang

Mang đủ vòng hoa khéo điểm trang,

Ngạ quỷ đứng nơi kia hưởng thọ

Lễ dâng cúng tạo phước ân tràn,

Vì duyên cớ ấy ta nên cúng

Cho ngạ quỷ vì biết xót thương.

Như vậy vị đại thần Koliya cảm thấy xót thương ngạ quỷ ấy và làm lễ bố thí cho nó theo cách được nói trên. Vị ấy tiếp tục xuôi dòng và đến Ba-la-nại lúc rạng đông.

Đức Thế Tôn du hành qua không gian để đón mừng hội chúng và đứng trên bờ.

Đại thần Koliya vô cùng hoan hỷ, thỉnh cầu Đức Thế Tôn thọ trai tại nhà vị ấy. Đức Thế Tôn im lặng nhận lời.

Với tâm thanh thản, đại thần Koliya cúng dường thực phẩm lên Đức Phật và chúng Tăng. Sau đó, khi một đám đông dân chúng tụ họp lại, Đức Thế Tôn vì lòng lân mẫn chúng sanh đã làm phép mầu khiến

cho một số ngạ quỷ xuất hiện trước quần chúng và kể chuyện chúng đã đọa lạc như vậy bằng cách nào.

Chư vị kết tập Kinh điển diễn tả như sau:

6. Một bọn mang đầy giẻ rách bung,

Bọn kia lấy tóc để che thân,

Cả bầy ngạ quỷ tìm lương thực,

Lang bạt đi quanh quẩn khắp vùng.

7. Ra đi tìm kiếm xứ xa xôi,

Song chẳng nhận đâu được miếng mồi,

Đói khát trở về nằm bất tỉnh,

Ngã nhào xuống đất trốn đi thôi.

8. Một bọn ngã nằm xuống đất dơ,

Chúng không làm thiện nghiệp ngày xưa,

Chúng trông như thể đang thiêu đốt

Vì lửa hạ và cất tiếng thưa:

9-10. "Xưa là ác phụ mẫu trong nhà,

Chẳng tạo nơi an trú chúng ta

Qua các việc thi ân bố đức,

Dù nhiều thực phẩm được quăng xa,

Chúng ta đã chẳng đem phân phát

Cho những đoàn du sĩ xuất gia.

11. Trong lúc muốn làm việc ác gian,

Biếng lười, bướng bỉnh, lại tham ăn,

Chúng ta cho chút phần thừa thải

Và phỉ báng người được phát ban.

12. Nô tỳ và sản nghiệp toàn gia,

Ngay cả đồ trang sức ngọc ngà,

Giờ đây phục vụ bao người khác,

Đau buồn giành lại số phần ta.

13. Những người đan giỏ đáng chê bai,

Những kẻ đóng xe bị đọa đày,

Những bọn tắm thuê cho kẻ khác,

Chiên-đà hạ đẳng, đám ăn mày.

14-15. Trong nhà hạ liệt, bọn cùng đinh

Như vậy, bọn này được tái sanh,

Ấy phận dành cho người biển lận;

Còn người xưa tạo nghiệp an lành,

Là người bố thí, tay hào phóng,

Chiếu sáng vườn Thiên lạc hiển vinh.

16. Hưởng thọ bao hoan lạc cõi trời,

Họ làm chúa tể các lâu đài,

Từ đây họ tái sanh cao quý,

Giữa các phú gia ở cõi người.

17. Trong nhà nóc nhọn có nhiều tầng,

Ngay cả hoàng cung, với tọa sàng

Bao phủ chăn màn lông thú quý,

Những người đã nhiếp phục điều thân,

Tái sanh vào các nhà lương thiện,

Đầy đủ tiện nghi giữa thế nhân,

Tay của mỗi người cầm chiếc quạt

Được làm bằng các sợi lông công.

18. Bất cứ nơi nào họ bước ra,

Họ đều điểm ngọc với cài hoa;

Gia nhân hộ tống ngay bên cạnh,

Tìm đủ thú vui sáng tối mà.

19. Nan-da-ra, Hỷ lạc Viên này

Không phải để dành cho những ai

Chẳng tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Mà dành riêng biệt để cho người

Đã hoàn thành được nhiều công đức,

Là Đại Lâm Viên của cõi trời

Tam thập tam thiên đầy lạc thú,

Không vì phiền não, mãi vui tươi.

20. Chẳng đời này hoặc cõi đời sau

Hạnh phúc dành cho những kẻ nào

Không tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Song đời này lẫn cõi đời sau

Để dành hạnh phúc cho bao kẻ

Làm các thiện hành phước nghiệp cao.

21. Vậy những ai mong chúng bạn hiền,

Phải hoàn thành thiện nghiệp tinh chuyên,

Bởi vì người tạo nhiều công đức

Hưởng lạc thú nhiều ở cõi thiên.

2. (27) Chuyện Ngạ Quỷ Núi Sànuvàsin (Sànuvàsinpeta)

Bậc Đạo Sư kể chuyện này trong lúc đang trú tại Veluvana (Trúc Lâm).

Ngày xưa ở thành Ba-la-nại, vương tử của vua Kitava, trong lúc dạo chơi từ vườn ngự uyển về, thấy một vị Độc Giác Phật tên là Sunetta đang đi khất thực, bèn buông lời thô lỗ phỉ báng Ngài. Ngay khi vương tử tiến bước lên thì cảm thấy cơ thể nóng bừng như thiêu đốt trong lửa địa ngục.

Vì bệnh này vị ấy từ trần và tái sanh vào địa ngục Avìci (A-tỳ hay Vô gián). Sau đó vị ấy mạng chung và tái sanh làm ngạ quỷ và kế tiếp trong thời kỳ có Đức Thế Tôn Gotama xuất hiện, vị ấy tái sanh vào một làng chài lưới gần thị trấn Kundi.

Vì nhớ lại các kiếp trước, vị ấy không đi đánh cá cùng các người khác và thường quăng cá trở ra biển khi họ mang về. Quyến thuộc trong gia đình đuổi vị ấy ra khỏi nhà, nhưng một người em trai vẫn thương mến vị ấy.

Rồi Trưởng lão Ananda khuyến giáo vị ấy xuất gia làm Tỷ-kheo; về sau đắc quả A-la-hán, vị ấy cư trú cùng nhóm mười hai Tỷ-kheo trên núi Sànuvàsin.

Còn quyến thuộc vị ấy tái sanh làm ngạ quỷ. Bấy giờ cha mẹ vị ấy hổ thẹn vì suy nghĩ: "Kiếp trước ta đã đuổi con ra khỏi nhà", nên không đến gần vị ấy, nhưng bảo người em trai xưa kia thương yêu vị ấy ra đi.

Khi quỷ nhân này đã vào làng của vị Trưởng lão đang đi khất thực, nó quỳ xuống đất với đầu gối bên phải, xuất hiện nguyên hình với dáng điệu đảnh lễ tôn kính và ngâm vần kệ:

- Kính thưa Tôn giả, mẹ và cha....

Song năm vần kệ đầu do chư vị kết tập Kinh điển đưa vào đây để làm sáng tỏ vấn đề này:

1. Có vì Trưởng lão ở Kundi,

Trú tại núi Sànuvàsi,

Điều phục các căn, người khổ hạnh,

Potthapà ấy chính danh kia.

2. Em trai, cùng với mẹ và cha,

Khốn khổ thần dân cõi Dạ-ma,

Vì tạo ác hành trong kiếp trước,

Từ đời này đã hóa ra ma.

3. Ở nơi đọa xứ, ốm trơ xương

Như chiếc kim, lao nhọc, ở truồng,

Hốc hác, lo âu, đầy sợ hãi,

Chúng không còn có vẻ hung tàn.

4. Có chú em kia vội bước chân,

Cô thân trên nẻo vắng, mình trần,

Quỳ tay chân xuống như thùng nước

Trước Trưởng lão này, quỷ hiện thân.

5. Bấy giờ Trưởng lão chẳng quan tâm,

Lặng lẽ người đi, cất bước chân,

Song ngạ quỷ liền cho Trưởng lão

Biết ngay sự việc, vội thưa rằng:

"Tôi là em của ngài tiền kiếp,

Đã đọa vào loài quỷ đói ăn.

6. Kính thưa Tôn giả, mẹ cùng cha

Khốn khổ, thần dân cõi Dạ-ma.

Vì tạo ác hành trong kiếp trước,

Từ đời này đã hóa ra ma.

7. Ở nơi đọa xứ ốm trơ xương

Như chiếc kim, lao nhọc, ở truồng,

Hốc hác, lo âu, đầy sợ hãi,

Chúng không còn có vẻ hung tàn.

8. Xin hãy từ bi, hãy xót thương,

Cúng dường hồi hướng đến vong nhân.

Phước phần nhờ lễ ngài dâng cúng

Những kẻ hung tàn được miếng ăn".

9. Khi Trưởng lão này với chúng Tăng

Mười hai vị khất thực quanh vùng,

Thế rồi tụ tập cùng nơi chốn,

Mục đích là chiêu đãi bữa ăn.

10. Tỷ-kheo bèn nói với chư Tăng:

"Xin hãy cho tôi tất cả phần

Đã nhận, để tôi dâng Giáo hội,

Vì thương xót quyến thuộc thân nhân".

11. Chúng Tăng giao thực phẩm cho người,

Trưởng lão dâng trai phạn thỉnh mời,

Trong lúc cúng dường phần thực phẩm,

Người đem công đức hướng về nơi

Song thân, tiểu đệ và cầu nguyện:

"Mong quyến thuộc nay hưởng phước trời".

12. Lập tức sau khi chuyển phước phần,

Cao lương liền xuất hiện dần dần

Ngon lành, thịnh soạn, đầy hương vị,

Sau đó chú em của Thánh Tăng

Đã trở thành chàng trai tuấn tú,

Tráng cường, hạnh phúc, lại thưa rằng:

13. "Tôn giả, xin thưa, các thức ăn

Giờ đây phong phú, hãy nhìn trông,

Chúng tôi trần trụi, xin cầu nguyện

Mong ước sao cho đủ áo quần".

14. Khi giẻ rách người đã lượm xong

Từ trong đống rác ở bên đường,

Người may giẻ rách thành y phục

Dâng cúng Tỷ-kheo khắp bốn phương.

15. Trong lúc người làm lễ cúng dâng,

Tỷ-kheo hồi hướng đến thân nhân

Phước phần lễ vật này mang đến

Cha mẹ, chú em, ước nguyện rằng:

"Mong lễ vật này cho quyến thuộc

Họ hàng được hưởng trọn hồng ân".

16. Lập tức sau khi chuyển phước phần,

Xiêm y liền xuất hiện dần dần;

Thế rồi phục sức xiêm y đẹp,

Chàng hiện nguyên hình trước Thánh Tăng:

17. "Xin thưa, ở quốc độ Nan-da,

Các thứ mền chăn quả thực là

Phong phú, song còn hơn thế nữa,

Áo quần, màn phủ ở quanh ta.

18. Chúng làm bằng lụa hoặc bằng lông,

Bằng vải dày hay các sợi bông,

Chúng thật dồi dào và quý báu,

Đang treo lơ lửng giữa hư không.

19. Y phục chúng tôi nay cứ mang

Thứ gì yêu quý tận tâm can,

Kính thưa Tôn giả, xin cầu nguyện

Cho chúng tôi nhà để trú an".

20. Trưởng lão liền xây một thảo am

Cúng dường lên cả tứ phương Tăng,

Ngay khi dâng lễ, người cầu nguyện

Công đức chuyển cho cá họ hàng.

21. Lập tức sau khi chuyển phước phần,

Cửa nhà liền xuất hiện dần dần,

Có nhiều tòa lớn xây lầu các,

Thiết kế đầy cân xứng mọi tầng.

Ngạ quỷ thưa:

22. "Nhân giới không sao có loại nhà

Cao sang tốt đẹp giống như ta,

Những lâu đài thấy trên thiên giới

Cũng giống nhà ta có đấy mà!

23. Rực rỡ huy hoàng khắp mọi nơi

Lâu đài chiếu sáng bốn phương trời;

Giờ đây, Tôn giả, xin cầu nguyện

Cho chúng tôi đầy nước uống thôi".

24. Trí giả đổ đầy thùng nước trong,

Rồi đem dâng cúng tứ phương Tăng,

Ngay khi làm lễ, người cầu nguyện

Công đức chuyển cho các họ hàng.

25. Lập tức sau khi chuyển phước phần,

Nước trong liền xuất hiện dần dần,

Có bốn hồ sen sâu thăm thẳm

Xây dựng đầy cân xứng tuyệt trần.

26. Nước hồ trong vắt đến bên bờ

Mát lạnh mùi hương nhẹ thoảng đưa,

Bao phủ toàn sen xanh, đỏ thắm,

Tràn đầy hoa súng với cành tơ.

27. Sau khi tắm rửa, uống vừa xong,

Chúng lại hiện lên trước Thánh Tăng:

"Tôn giả, chúng tôi nhiều nước lắm,

Song chân cẳng lại bị đau rần.

28. Trong lúc quẩn quanh ở mọi nơi,

Ngã nhào trên sỏi đá, cây gai,

Kính thưa Tôn giả, xin cầu nguyện

Cho được chiếc xe chở chúng tôi".

29. Trưởng lão cầm lên một chiếc hài

Cúng dâng Giáo hội bốn phương trời,

Trong khi làm lễ người cầu nguyện

"Mong quyến thuộc nay được thảnh thơi".

30. Lập tức sau khi chuyển phước lành,

Cả bầy ngạ quỷ hiện nguyên hình

Trên xe tiến đến đồng thanh nói:

"Tôn giả từ bi với chúng sanh.

31. Nhận được xiêm y thực phẩm rồi

Ngôi nhà, nước uống, chiếc xe ngồi,

Tôn giả, chúng tôi xin kính lễ

Bậc Thánh từ bi giữa cõi đời".

Vị Trưởng lão kể sự kiện trên với Đức Thế Tôn, Ngài lấy chuyện làm đề tài thuyết pháp.

3. (28) Chuyện Nữ Quỷ Hồ Ràthakàrà (Rathakàràpeti)

Trong lúc đang trú tại Sàvatthi (Xá-vệ), bậc Đạo Sư kể chuyện này liên hệ đến một nữ quỷ thần.

Thuở xưa vào thời Đức Thế Tôn Kassapa, có một nữ nhân kia thực hành nhiều công đức thiện sự và cúng dường Tăng chúng một tinh xá tốt đẹp, rồi từ trần, và do một ác nghiệp khác, nàng tái sanh làm nữ quỷ thần trong một lâu đài ở vùng Tuyết Sơn, chúa tể của núi non, gần hồ Ratthakàra.

Nhờ các công đức thiện sự, nơi đó hiện ra cho nàng một lâu đài tuyệt mỹ làm toàn bằng ngọc báu, khắp nơi đều đầy lạc thú hấp dẫn, lại có một hồ sen, giống như vườn thiên giới Nandana (Hoan lạc Viên).

Toàn thân nàng có màu vàng ròng, yêu kiều diễm lệ, được khéo điểm trang rất khả ái. Nàng cư trú tại lâu đài ấy không có nam nhân nào cả. Tuy thế, trong lòng nàng lại khởi lên ước vọng bầu bạn với nam nhân.

Thế rồi nàng thả vài quả xoài xuống dòng sông, suy nghĩ: "Đây là một mưu kế". Tất cả đều được hiểu như trong chuyện Hồ Kannamunda (Chuyện 12, phẩm II).

Trong trường hợp này, có một thanh niên sống ở Ba-la-nại thấy trên sông Hằng một quả xoài và muốn biết nguồn gốc của nó. Vì vậy, đi theo dòng chàng tìm kiếm được đối tượng của mình ở tận nơi cư trú của nàng.

Nàng hân hoan đón tiếp chàng vào nhà nàng và khi chàng đã nhìn thấy mọi vẻ nguy nga lộng lẫy của nó, chàng ngâm kệ hỏi nàng:

1. Nàng đi lên đến một lâu đài

Có cột trụ xanh biếc sáng ngời

Kiểu cách muôn màu, phong phú quá,

Ở đây tiên nữ thật hùng oai,

Trông nàng chẳng khác vầng trăng sáng

Vằng vặc tròn quay ở giữa trời.

2. Da nàng quả thật giống vàng ròng,

Hình dáng huy hoàng đẹp mắt trông,

An tọa trên ngai cao tột đỉnh,

Cô đơn vì thiếu bóng lang quân.

3. Chung quanh nàng có đủ hồ sen,

Nhiều loại hoa sen trắng mọc chen,

Cát phủ đáy hồ, quanh bến nước

Bằng vàng, chẳng thấy lấm bùn đen.

4. Thiên nga xinh đẹp thỏa lòng mơ,

Bơi lội chung quanh mặt nước hồ;

Khi tụ họp, kêu ầm ỷ quá,

Vui tai như tiếng trống rung to.

5. Huy hoàng rực rỡ bóng thuyền quyên,

Nàng dựa mình trên một chiếc thuyền,

Mí mắt vòng cung đang tỏa sáng,

Giọng cười, tiếng nói thật êm đềm,

Tứ chi nàng thập phần thanh lịch,

Nàng rạng ngời trong vẻ diệu huyền.

6. Lầu các nàng không chút bụi trần,

Có vườn tiên lạc thú vô ngần,

Hiện thân hạnh phúc gia tăng mãi,

Đang đứng ở trên khoảng đất bằng,

Tiên nữ có dung nhan tối thắng,

Ta mong hưởng lạc thú cùng nàng.

Nàng ngâm kệ đáp lời:

7. Làm nghiệp nào mang quả đến đây,

Trí chàng hãy hướng đến nơi này,

Hoàn thành những nghiệp nào sanh quả

Có thể nhận ra ở chốn này.

Nhờ cách ấy, sau chàng sẽ được

Thiếp là tiên nữ thích vui vầy.

Khi chàng trai nghe xong lời của nàng quỷ thần, chàng trở về cõi người. Tại đó chàng quyết tâm quán tưởng đến nơi kia và do kết quả ấy, chàng thực hành nhiều thiện nghiệp. Chẳng bao lâu chàng từ trần và tái

sanh tại nơi ấy gần bên nàng.

Các vị kết tập Kinh điển ghi vần kệ cuối cùng kể lại chuyện chàng cộng trú cùng nàng:

8. "Mong vậy!" Chàng trai vội đáp lời,

Rồi chàng tạo các nghiệp trên đời

Phát sinh kết quả về nơi nọ,

Khi đã làm xong phước nghiệp rồi,

Chàng được tái sanh vào chốn ấy

Cùng nàng bầu bạn cảnh bồng lai.

4. (29) Chuyện Rơm Trấu (Bhusa)

Trong lúc đang trú tại Sàvatthi (Xá-vệ), bậc Đạo Sư kể chuyện này liên hệ đến bốn ngạ quỷ.

Trong một ngôi làng nọ không xa Sàvatthi, một gian thương kiếm kế sinh nhai bằng cách đong lường dối trá và các phương pháp bất lương khác như pha trộn tạp chất vào lúa gạo. Vợ, con trai, con dâu kẻ ấy cũng gian ác như các vần kệ kể lại.

Khi tái sanh làm ngạ quỷ ở rừng Vindhya, nỗi thống khổ của chúng đều được nói ra đây.

Bấy giờ Tôn giả Mahà-Moggallàna đang đi du hành qua vùng núi đồi, một hôm đến tận nơi ấy, thấy chúng, liền hỏi chúng đã tạo các ác nghiệp nào:

1. Tên này ăn trấu, nọ ăn rơm,

Trong lúc ngươi ăn phẩn đáng nhờm,

Còn nữ quỷ này ăn thịt nó,

Quả gì nghiệp ấy thật kinh hồn?

Để đáp lời Trưởng lão, vợ kẻ gian thương giải thích các hạnh nghiệp do chúng đã tạo nên:

2. Tên này đánh mẹ thuở xưa xa,

Tên nọ bán buôn chẳng thật thà,

Còn nữ quỷ này ăn thịt nó,

Đánh lừa với vọng ngữ gian tà.

3. Khi được làm người giữa chúng sanh,

Tôi là người vợ, chủ gia đình,

Đem tài sẳn giấu người chân chánh,

Cũng chẳng hề cho chút để dành.

Tôi đã giấu che bao của cải,

Còn buông lời dối trá gian manh:

"Nếu tôi cất giấu gì trong đó,

Thì phẩn là lương thực của mình".

4. Do kết quả từ việc trước đây,

Cùng lời dối trá của tôi vầy,

Bữa cơm tôi có mùi ngon ngọt

Đã hóa thành phân thối thế này.

5. Hành nghiệp nào đều có quả mang,

Vì hành nghiệp chẳng tự tiêu tan,

Nên tôi ăn uống phân dơ bẩn

Giòi bọ hôi tanh thật đáng nhàm.

Khi đã nghe xong lời của nữ ngạ quỷ, Trưởng lão liền kể lại chuyện lên Đức Thế Tôn, Ngài lấy đó làm đề tài thuyết pháp.

5. (30) Chuyện Chàng Trai (Kumàra)

Tại Sàvatthi (Xá-vệ), nhiều đệ tử tại gia trở thành hội chúng nghe pháp, xây dựng trong thành phố này một ngôi đình lớn rồi cúng dường thực phẩm lên bậc Đạo Sư và Tăng chúng.

Một người phản đối những gì đem dâng cúng các "Sa-môn trọc đầu". Mẹ y xin sám hối với Đức Thế Tôn và cúng dường cháo gạo suốt một tuần. Con trai bà từ trần chẳng bao lâu sau đó và tái sanh làm con một kỹ nữ sang trọng.

Khi nàng biết đó là một nam nhi, nàng cho người đem nó quăng ra nghĩa địa. Tại đó hài nhi được công năng thiện nghiệp của chính nó bảo vệ nên không bị ai phá hại, cứ nằm ngủ ngon lành như trong lòng mẹ.

Chuyện kể rằng chư thần linh đã chăm sóc nó. Thế rồi khi Đức Thế Tôn với lòng đại bi, thức dậy từ sáng sớm, dùng Phật nhãn quán sát thế gian, Ngài thấy bé trai này và đi đến nghĩa địa.

Nhiều người tụ tập lại, bảo nhau:

- Bậc Đạo Sư đã đến đây chắc phải vì một duyên cớ nào đó ở chốn này.

Rồi họ thưa Ngài:

- Bạch Thế Tôn, đứa bé này đã làm nghiệp gì trong đời trước?

Đức Phật liền kể chuyện cho họ nghe.

Sau đó một đại phú gia nhận nuôi đứa bé và nói:

- Trước sự hiện diện của chính Đức Thế Tôn, con xin nhận đứa trẻ này làm con.

Đức Thế Tôn trở về tinh xá với lời sau:

- Đứa bé này đã được phú gia kia bảo hộ và sẽ làm lợi ích cho nhiều người.

Sau khi người ấy từ trần, chàng trai thừa hưởng gia tài và thích thú các việc bố thí cùng nhiều thiện sự khác.

Chư vị kết tập Kinh điển nên vấn đề này qua sáu vần kệ sau:

1. Kỳ diệu thay tri kiến Phật-đà,

Cách Ngài tiên đoán nghiệp người ta,

Bao người đã tạo nên công lớn,

Lắm kẻ ít gây thiện nghiệp mà.

2. Cậu bé bị quăng bỏ nghĩa trang,

Bú tay, sống sót cả đêm trường,

Không thần hay rắn làm thương tổn,

Vì phước nghiệp từ kiếp trước mang.

Bầy chó liếm đôi chân cậu bé,

Quạ diều, sơn cẩu chỉ đi ngang.

3. Đàn chim đã tẩy sạch đồ dơ,

Bầy quạ lau đôi mắt trẻ thơ,

Chẳng có người chăm lo bảo hộ,

Cũng không hương cải, thuốc đem cho.

4. Chúng chẳng biết đâu đến mặt trăng

Kết giao với nguyệt điện, cung Hằng,

Cũng không rải hạt cầu may mắn

Cho trẻ đọa trong cảnh khốn cùng,

Đã bị mang đi đêm tối nọ,

Quăng vào nghĩa địa ở trong rừng.

5. Hài nhi ấy được cả chư thần

Đảnh lễ, cùng bên các thế nhân

Thấy trẻ cựa mình như một đống

Sanh tô, trong cảnh ngộ nguy nan,

Chỉ còn sức sống thêm đôi chút

Khi Đại Trí Nhân thấy, bảo rằng:

"Đứa trẻ này nhờ tài sản lớn

Sẽ thành đại phú hộ trong vùng".

Các đệ tử tại gia hỏi:

6. Hạnh nguyện nào đây của trẻ thơ?

Tu hành gì cuộc sống bây giờ?

Vì sao thiện nghiệp này sanh quả,

Khi họa như vầy đã xảy ra

Cho trẻ, rồi ngày sau hưởng thọ

Uy quyền đầy phú quý vinh hoa?

Bấy giờ cách Đức Thế Tôn tuyên thuyết khi nghe các đệ tử tại gia hỏi, được các vị kết tập Kinh điển trình bày như sau:

7. Những người kia đã cúng Tăng-già,

Với thượng thủ là Đức Phật-đà,

Dịp ấy, trẻ không đồng ý kiến

Buông lời thô lỗ, chẳng ôn hòa.

8. Từ khi xua đuổi ý như trên,

Hỷ lạc về sau, trí thản nhiên,

Dâng cúng suốt tuần phần cháo gạo

Đức Như Lai trú tại Kỳ Viên.

9. Ấy nguyện đời xưa của trẻ thơ,

Còn đời tu tập chính bây giờ,

Thiện hành kia đã mang thành quả,

Khi họa như vầy đã xảy ra

Cho trẻ, rồi về sau hưởng thọ

Uy quyền đầy phú quý vinh hoa.

10. Chàng sống đời trường thọ bách niên,

Hưởng bao niềm lạc thú vô biên,

Đến khi hủy hoại thân phàm tục,

Được tái sanh đồng trú cõi thiên.

6. (31) Chuyện Ngạ Quỷ Serinì (Serinì)

Bậc Đạo Sư kể chuyện này trong khi đang trú tại Jetavana (Kỳ Viên).

Tương truyền ở quốc độ Kuru (Câu-lâu) tại thành phố Hatthinipura có một gái giang hồ tên là Serinì.

Khi dân trong thành chào đón chư Tăng đến thuyết pháp, họ thúc giục nàng:

- Nàng hãy đến cúng dường chư Tăng để tạ ân.

Nàng từ chối đáp:

- Sao tôi lại phải cúng dường lễ vật cho các Sa-môn trọc đầu này chứ? Sao tôi lại phải từ bỏ một thứ gì đó vì con người vô dụng ấy?

Khi từ trần, nàng tái sanh làm một nữ ngạ quỷ ở sau hào lũy của một tường thành nơi biên địa. Thế rồi một cư sĩ tại gia từ thành Hatthinipura đến vùng thành lũy này để buôn bán, vào lúc rạng đông đi ngang hào lũy để điều hành công việc, trông thấy nữ ngạ quỷ liền hỏi, qua vần kệ:

1. Trần truồng và xấu xí hình dung,

Hốc hác, và thân thể nổi gân

Người ốm yếu, xương sườn lộ rõ,

Ngươi là ai hiện đến đây chăng?

Nữ ngạ quỷ đáp:

2. Tôn giả, con là ngạ quỷ nương,

Thần dân khốn khổ của Diêm Vương,

Vì con đã phạm hành vi ác,

Con đến cõi ma đói ẩn thân.

Vị cư sĩ ngâm kệ hỏi:

3. Ngày xưa đã phạm ác hành gì

Do khẩu, ý, thân đã thực thi?

Vì hạnh nghiệp nào ngươi đã tạo

Từ đây tới cảnh giới âm ty?

Nữ ngạ quỷ đáp lại vần kệ:

4. Con đã đi quanh bến tắm công,

Lang thang suốt cả nửa tuần trăng.

Mặc dù bố thí là công đức,

Con chẳng cho mình chỗ trú thân.

5. Khi con khát nước, đến dòng sông,

Sông nước trở thành bãi trống không;

Những lúc nắng, con ngồi bóng mát,

Tàng cây lại hóa nóng bừng bừng.

6. Cơn gió như thiêu đốt, lửa hồng,

Thổi ào lên khắp cả thân con,

Nhưng con xứng đáng nhiều đau khổ

Hơn thế này, Tôn giả đoái thương.

7. Xin Tôn giả đến Hat-pu-ra,

Và kể chuyện ngay với mẹ già:

"Ta đã thấy con bà thuở trước,

Thần dân khốn khổ cõi Diêm-la.

Vì nàng đã phạm hành vi ác,

Từ cõi đời đi đến cõi ma".

8. Giờ đây con có món tư trang

Để dành lên đến bốn trăm ngàn,

Con không hề nói cho ai biết,

Con đã giấu ngay dưới tọa sàng.

9. Xin mẹ con dâng lễ cúng dường,

Phước phần hồi hướng đến tên con,

Chúc bà được sống đời trường thọ;

Khi mẹ con dâng lễ cúng dường,

Hồi hướng về con phần phước đức,

Thỏa nguyền, con hạnh phúc hân hoan".

Trong lúc nữ ngạ quỷ kể chuyện này, vị ấy chú ý lắng nghe lời nói, và về sau, khi đã làm xong công việc, vị ấy đến kể chuyện kia cho bà mẹ nó.

Các vị kết tập Kinh điển ghi lại các vần kệ sau:

10. Người ấy thuận lòng, vội nói ra:

"Được rồi!" và đến Hatthinira,

Nói: "Ta đã thấy con bà đó,

Khốn khổ, thần dân cõi Dạ-ma.

Vì đã tạo nên điều ác nghiệp

Từ đời này đến cõi tà ma".

11. Dịp kia, nàng đã bảo cùng ta:

"Xin kể chuyện ngay với mẹ già:

Ta đã thấy con bà thuở trước

Thần dân khốn khổ cõi Diêm-la.

Vì nàng đã phạm hành vi ác,

Từ cõi đời đi đến cõi ma".

12. Giờ đây nàng có món tư trang

Để dành lên đến bốn trăm ngàn,

Nàng không hề nói cho ai biết

Nàng đã giấu ngay dưới tọa sàng.

13. Xin mẹ nàng dâng lễ cúng dường,

Phước phần hồi hướng đến cho nàng,

Chúc bà được sống đời trường thọ;

Khi mẹ nàng dâng lễ cúng dường,

Hồi hướng về nàng phần phước đức,

Thỏa nguyền, nàng hạnh phúc hân hoan".

14. Do vậy, bà dâng lễ cúng dường

Phước phần hồi hướng đến tên nàng,

Tức thì nữ quỷ liền an lạc,

Hạnh phúc, dung nhan đẹp lạ thường!

Khi mẹ nàng nghe chuyện này, bà liền cúng dường Tăng chúng như nàng ước nguyện và hồi hướng công đức về nàng.

7. (32) Chuyện Người Săn Nai (Migaludda)

Đức Thế Tôn kể chuyện này trong lúc đang trú tại Trúc Lâm.

Ở thành Ràjagaha (Vương Xá) có người thợ săn kia sống bằng cách săn bắn và giết hươu nai suốt ngày đêm. Tuy nhiên, y lại có một bạn thân là cư sĩ tại gia thường khuyên răn y, nhưng y chỉ nghe theo một phần. Do đó, y tái sanh làm quỷ thần ở trong lâu đài.

Tôn giả Trưởng lão Narada thấy quỷ và ngâm kệ hỏi:

1. Chàng nay là một đấng nam nhi,

Hầu cận đủ nô bộc, nữ tỳ,

Đêm tối, sáng ngời bao dục lạc,

Ban ngày phải chịu lắm sầu bi,

Như vầy do ở trong tiền kiếp

Chàng đã tạo nên các nghiệp gì?

Quỷ này giải thích các nghiệp đã làm:

2. Trong thành Vương Xá, nước non xinh,

Xưa tại Đa Sơn, cảnh hữu tình,

Tôi kẻ săn nai, lòng độc ác

Với bàn tay vấy máu vì mình.

3. Giữa loài vô hại ở trong rừng

Tôi quẩn quanh với trí bạo hung,

Luôn thấy lạc hoan khi giết hại

Những con vật ấy, thật buông lung.

4. Mặc dù tôi bản tính như vầy,

Tôi có bạn thân thiết lắm thay,

Cư sĩ tại gia lòng mộ đạo

Tín thành, lân mẫn với tôi đây,

Cản ngăn tôi, đã nhiều lần nói:

"Đừng tạo hành vi ác thế này".

5. "Bạn hỡi, đừng nên tạo ác hành,

Sợ rằng sẽ gặp cảnh không lành,

Nếu mong hạnh phúc khi thân hoại,

Đừng thích thú vì việc sát sanh".

6. Mặc dù nghe lý lẽ khuyên can

Của chính người đây, một bạn vàng

Thương xót, mong tôi nhiều hạnh phúc,

Tôi không tuân Giáo pháp hoàn toàn,

Vì từ lâu đã tìm vui thú

Việc ác, nên không có trí quang.

7. Lần nữa, chính là bậc trí nhân

Xót thương, dạy bảo phải điều thân:

"Ban ngày nếu sát sanh", chàng dặn,

Đêm tối, phải điều phục phát tâm!".

8. Vì vậy ban ngày tôi sát sanh,

Về đêm, tôi chế ngự thân mình,

Giờ đây, dạo bước trong đêm tối,

Nhưng sáng ngày tôi chịu khổ hình.

9. Nhờ thiện hành, tôi hưởng một đêm

Với bao lạc thú của thần tiên;

Ban ngày bầy chó ngao ùa tới,

Nhảy vọt khắp nơi xé xác liền!

10. Những người nào nhất mực tinh cần,

Lời Thiện Thệ tuân thủ quyết tâm,

Sẽ đạt vẹn toàn Bất tử giới,

Niết-bàn, là trạng thái siêu nhân.

8. (33) Chuyện Người Săn Nai Thứ Hai (Dutiyaludda)

Đức Thế Tôn kể thêm chuyện này nữa trong lúc đang trú tại Veluvana (Trúc Lâm).

Tương truyền tại Ràjagaha một người thợ săn trẻ tuổi kia, mặc dù giàu có, vẫn rời bỏ mọi lạc thú giàu sang và đi săn hươu nai suốt ngày đêm. Kẻ ấy cũng theo lời khuyên của một vị Trưởng lão khi có người bạn cư sĩ khẩn cầu, và từ bỏ việc đi săn ban đêm, nên nhận quả báo ở đời sau giống như chuyện trên.

Trưởng lão Nàrada hỏi quỷ ấy qua các vần kệ sau:

1. Trong tòa cao ốc, một lâu đài,

Trên tọa sàng, lông thú phủ ngoài,

Năm thứ đàn tơ đang nhẹ trổi,

Lòng chàng thích thú nhạc êm tai.

2-3. Ban ngày vào lúc mới hừng đông,

Chàng bị đuổi ra tận nghĩa trang,

Và phải chịu bao điều thống khổ,

Nghiệp nào đã tạo ác về thân,

Về lời, hay ý trong tiền kiếp,

Nay chịu khổ này có phải chăng?

Sau đó quỷ liền kể chuyện sau:

4. Trong thành Vương Xá thật xinh tươi,

Cổ lũy Đa Sơn cảnh tuyệt vời,

Tôi chính thợ săn trong kiếp trước,

Buông lung, tôi thích thú vui chơi.

5. Mặc dù tôi bản tính hung tàn,

Tôi có bạn thân, cận sự nam,

Mộ đạo, tín thành, thường đón tiếp

Tỷ-kheo, đệ tử đức Cồ-đàm,

Viếng thăm gia quyến; chàng thương xót

Ngăn cản tôi, và vẫn bảo ban:

6-10. (Giống các vần kệ 5-10 ở chuyện trước).

9. (34) Chuyện Những Phán Quyết Gian Dối (Kùtavinicchayika)

Trong lúc bậc Đạo Sư đang trú tại Veluvana (Trúc Lâm), ngài kể chuyện này liên quan đến những phán quyết gian dối.

Thời ấy, vua Bimbisàra (Tần-bà-sa) hành trì Trai giới (Bồ-tát giới) sáu ngày mỗi tháng. Nhiều người theo gương vua giữ giới. Nhà vua thường hỏi những người thỉnh thoảng vào triều kiến:

- Này, khanh có hành trì ngày trai giới hay không hành trì?

Thế rồi có một người kia đã được bổ nhiệm làm phán quan, một kẻ lừa dối, bất lương, thường nhận hối lộ và hung bạo nhưng lại sợ nói ra: "Tôi không phải là người giữ giới". Vì vậy, y nói:

- Tâu Đại vương, hạ thần có giữ giới.

Khi đã ra về sau buổi triều kiến vua, một người bạn hỏi y:

- Này hiền hữu, hiền hữu có giữ giới gì hôm nay chăng?

Y đáp:

- Này hiền hữu, vì sợ hãi nên tôi đã nói thế lúc yết kiến đức vua, chứ tôi không giữ giới.

Sau đó người bạn bảo y:

- Nếu chỉ còn nửa ngày trai giới thì hôm nay bạn hãy giữ như vậy. Hãy phát nguyện giữ giới đi.

Y đồng ý, trở về nhà, rửa mặt và chuyên tâm giữ giới. Đêm ấy y vừa về đến nhà thì mạng sống bị gián đoạn vì một cây cột đổ xuống từ ngôi nhà ọp ẹp của y trong một cơn gió mạnh.

Ngay sau khi chết, y tái sanh làm một quỷ thần trong lâu đài ở vực sâu dưới núi. Dù y chỉ giữ nửa ngày trai giới trong một đêm thôi, y vẫn được phước báo với một đoàn tùy tùng gồm mười ngàn tiên nữ hộ tống và hưởng lạc thú thần tiên, nhưng do quả báo từ các phán quyết gian dối và nói láo kia, y tự lấy tay móc thịt trên lưng mình và xé ra ăn.

Khi Tôn giả Nàrada từ đỉnh núi Linh Thứu đi xuống, thấy y, liền hỏi qua bốn vần kệ:

1. Ngươi đội tràng hoa, miện, vòng vàng,

Tứ chi ngươi tẩm ướt chiên-đàn,

Trông ngươi có dáng đầy thanh thản,

Ngươi giống mặt trời rực ánh quang.

2-3. Đoàn thị nữ này hộ tống ngươi,

Mười ngàn tiên nữ rất xinh tươi

Đeo vòng vỏ ốc và trang điểm

Tấm lưới vàng kia lấp lánh hoài,

Hình dáng ngươi gây niềm cảm phục,

Ngươi đầy quyền lực thật hùng oai.

4. Tay ngươi móc thịt ở lưng ăn,

Ác nghiệp nào do khẩu, ý, thân

Đã tạo? Giờ đây ngươi cấu xé

Thịt lưng mình bởi nghiệp nào chăng?

Quỷ này kể chuyện mình qua bốn vần kệ:

5. Tôi hành động giữa cõi phàm trần

Đem tổn hại cho chính bản thân

Bằng cách vu oan và vọng ngữ,

Dối lừa và phỉ báng tha nhân.

6. Tại đó, xưa tôi họp việc chung

Đến khi tôi phải nói chân ngôn,

Thì tôi bài bác điều công chánh,

Và lại quay về việc dối gian.

7. Vậy người nào phỉ báng tha nhân

Sẽ phải tự mình xé nát thân,

Như chính hôm nay tôi phải chịu

Tự mình lấy thịt ở lưng ăn.

8. Nà-ra-da đã thấy điều này:

Bi mẫn là người nói thẳng ngay.

Đứng phỉ báng, buông lời dối trá,

E ngài sẽ xẻ thịt lưng vầy!

10. (35) Chuyện Khinh Khi Xá Lợi (Dhàtuvivanna)

Khi Đức Thế Tôn diệt độ tại Kusinara (Câu-thi-na), ở Lâm Viên Upavattana trong rừng Sàla song thọ, và sau khi việc phân chia xá lợi đã hoàn thành, vua Ajàtasattu (A-xà-thế) nhận phần của mình xong, liền làm lễ cúng dường suốt bảy năm bảy tháng bảy ngày.

Nhưng có tám vạn sáu ngàn người, vì không có lòng tin và đầy tà kiến từ lâu, đã mê lầm và có nhiều vọng tưởng điên đảo, cho nên dù đã sống trong một hoàn cảnh an lành, cũng tái sanh vào loài ngạ quỷ.

Chính trong thành Vương Xá này, có bà vợ, con gái, con dâu của một phú gia kia với tâm thành tín đem hương liệu, vòng hoa và nhiều lễ vật khác khởi hành đi đến bảo Tháp xá-lợi, bảo nhau:

- Chúng ta muốn đi cúng dường xá-lợi.

Người gia chủ phỉ báng việc cúng dường này với những lời mạ lỵ:

- Cúng dường đống xương thì có ý nghĩa gì chứ?

Song họ không quan tâm đến lời nói của kẻ ấy và ra đi. Khi từ trần họ tái sanh lên thiên giới, còn kẻ ấy tái sanh làm ngạ quỷ.

Thế rồi một hôm, Tôn giả Mahà-Kassapa vì lòng bi mẫn đứng tại khuôn viên bảo Tháp, ngâm ba vần kệ hỏi ngạ quỷ đã khinh thường xá-lợi:

1. Ngươi đang lơ lững giữa hư không,

Ngươi thở mùi hôi thối nặc nồng,

Sâu bọ đang đua nhau cấu xé

Mặt người rách nát thối vô cùng.

2. Ngày xưa ngươi phạm ác hành nào,

Nay chúng cầm gươm mãi chém vào,

Chúng rảy cường toan khắp cả mặt,

Thân ngươi, rồi cắt mãi, vì sao?

3. Ngươi đã làm nên ác nghiệp gì

Do từ thân, khẩu, ý tư duy?

Hành vi nào kiếp xưa gây tạo,

Nay phải chịu đau khổ cực kỳ?

Ngạ quỷ đáp lại như sau:

4. Trong thành Vương Xá thật xinh tươi,

Cổ lũy Đa Sơn, cảnh tuyệt vời,

Tôn giả, tôi là người đại phú

Bạc vàng thóc lúa khắp nơi nơi.

5. Vợ tôi, con gái, vợ con trai

Đem đủ sen xanh, các đóa lài,

Cùng với dầu thơm dâng bảo Tháp,

Tôi ngăn cản họ mãi không thôi.

Đó là ác nghiệp ngày xưa ấy

Đã được tạo ra bởi chính tôi.

6. Tám vạn sáu ngàn bọn chúng tôi

Chịu bao đau khổ chẳng riêng ai,

Vì tôi khinh việc người dâng cúng

Bảo Tháp, nay tôi chịu khổ hoài.

7. Vậy người nào lộ vẻ hung tàn,

Khi Thánh lễ đang được cúng dường

Lên bảo Tháp tôn vinh xá-lợi,

Xin Tôn giả cất tiếng khuyên can.

8. Tôn giả nhìn kìa đám mỹ nương

Đeo vòng hoa đẹp khéo trang hoàng,

Hưởng nhiều phước báo vì dâng lễ,

Phú quý vinh hoa thật rỡ ràng.

9. Khi các trí nhân thấy việc này

Gây niềm cảm xúc, diệu kỳ thay,

Họ liền sùng bái và tôn kính

Bậc đại hiền nhân ấy chính ngài.

10. Khi tôi rời cảnh ngộ thương đau,

Và được làm người ở kiếp sau,

Tôi sẽ tinh cần dâng lễ bái

Cúng dường Tháp xá-lợi dài lâu.

Phẩm IV. a: Đại Phẩm

PHẨM IV

PHẨM ĐẠI

1. (36) Chuyện Vua Ambasakkhara (Ambasakkhara)

Trong lúc Đức Thế Tôn đang trú tại Jetavana (Kỳ Viên) một vị vua dòng họ Licchavi mệnh danh Ambasakkhara, là một người không mộ đạo, có tà kiến, đang trị vì ở Vesàli (Tỳ-xá-ly).

Tại đó lại có một thương nhân chánh trực đã bắc cầu bằng những thanh gỗ chiên-đàn qua một đầm lầy. Trái lại, cháu trai vị ấy đã lấy trộm hàng hóa đem đến tiệm của chú, nên bị xử hình phạt đóng thân vào cọc. Người chú bị chặt đầu và hóa thành một địa thần cỡi ngựa thuần bạch, vào nửa đêm lại đến thăm cháu đang bị đóng cọc và bảo: "Hãy cố sống thì hơn".

Bấy giờ vua Ambasakkhara muốn chiếm vợ của một thần dân, liền sai người ấy đi lấy đất đỏ và hoa súng đỏ ở một hồ sen cách xa kinh thành ba do-tuần, và buộc y phải trở về trước khi trời tối nếu không sẽ bị giết. Đồng thời vua ra lệnh đóng cổng thành trước khi trời tối. Nhờ chư thần giúp đỡ, người kia đem đất đỏ và hoa súng đỏ về kịp trước khi trời tối, nhưng gọi cổng thành không được, y phải nhờ sự làm chứng của vị quỷ thần ấy. Sau đó vua đích thân đi gặp vị quỷ thần để tìm hiểu sự việc. (Bổ sung Tập Sớ).

Các vần kệ này kể lại chuyện trên. Vần kệ đầu do các vị kết tập Kinh điển đưa vào:

1. Kinh thành dân chúng xứ Vaj-ji,

Tên gọi là thành Tỳ-xá-ly,

Tại đó có vì vua ngự trị,

Am-ba-sa, tộc Lic-cha-vi,

Khi nhìn thấy quỷ ngoài thành ấy,

Vua muốn biết, nên hỏi tức thì:

2. "Kẻ này không có chỗ nằm ngồi,

Cùng chẳng hề đi tới, bước lui,

Không thức uống ăn, quần áo mặc,

Cũng không tỳ nữ, một mình thôi.

3. Quyến thuộc thân bằng thuở đã qua

Có lòng thương xót nó bây giờ,

Song không có khả năng nhìn nó,

Họ đã bỏ rơi nó thật mà.

4. Kẻ nào sa sút chẳng thân bằng,

Bạn bỏ rơi khi thấy khốn cùng,

Hễ thấy phồn vinh, vây lấy bạn,

Người đang hưng thịnh, lắm thân nhân.

5. Khi hưởng thụ xong hết bạc vàng,

Gia tài chắc đã phải tan hoang,

Thân hình vấy máu đang rời rã

Như hạt sương treo, đến số tàn.

6. Với người đang chịu cảnh đau thương,

Khủng khiếp trên cây cọc gỗ mun,

Vua hỏi: "Quỷ kia, sao lại nói:

Ngươi cần phải sống, sống thì hơn?"

Quỷ thần:

7. Người này trên cọc chính thân nhân,

Tôi nhớ kiếp xưa ở cõi trần,

Nên đã xót thương khi thấy nó

Phải vào địa ngục bởi tà tâm.

8. Lic-cha-vi chúa thượng, từ đây

Kẻ đã tạo ra ác nghiệp này

Vào ngục tái sanh đầy khủng khiếp,

Nóng bừng, gay gắt, hãi kinh thay.

9. Ngay cái cọc kia đủ mọi phần,

Tốt hơn địa ngục biết bao lần,

Ước mong nó chẳng sa vào ngục

Gay gắt, kinh hoàng, thật khổ thân.

10. Nếu kẻ ấy nghe tôi nói vầy,

Nó đầy sầu khổ, tắt hơi ngay,

Cho nên trước nó tôi không nói,

E chỉ vì tôi nó bỏ thây.

Quân vương:

11. Vụ án người này ta biết qua,

Song ta muốn hỏi chuyện thêm mà;

Nếu ngươi cho phép, ta xin hỏi,

Song chớ giận hờn với chúng ta.

Quỷ thần:

12. Việc ấy tôi xin hứa thật lời,

Chuyện này không kể với người đời

Không có tín tâm vào Đạo pháp,

Dù tôi không muốn, hãy tin tôi;

Hỏi ngay những việc gì ngài muốn,

Tôi sẽ đáp tùy sức đó thôi.

Quân vương:

13. Những gì ta thấy tận mắt ta,

Ước mong ta đủ tín tâm mà,

Nếu không tin dẫu khi ta thấy,

Ấy việc riêng ta, hỡi Dạ-xoa!

Quỷ thần:

14. Tôi đã được ngài hứa thủy chung,

Khi ngài nghe pháp hãy thành tâm,

Đi tìm tri kiến cao hơn nữa,

Với trí chẳng ô nhiễm, sáng trong.

Những pháp ngài chưa nghe hoặc đã,

Tôi đều muốn nói hết cho thông.

Quân vương:

15. Trên ngựa trang hoàng, ngươi đến đây

Tìm người bị đóng cọc phanh thây,

Đây là phong cách ngươi đi lại,

Kỳ diệu và cao quý hiển bày.

Do bởi nghiệp nào xưa đã tạo

Mà nay được phước báo như vầy?

Quỷ thần:

16. Chính giữa kinh thành Tỳ-xá-ly,

Xuyên qua đầm ở khoảng đường đi,

Có nơi nọ cực kỳ nguy hiểm,

Với dạ tín thành, một bữa kia,

Tôi lấy gỗ chiên-đàn trắng bạch

Bắc qua chỗ ấy có nề chi.

17. Sau đó chúng tôi đặt bước chân,

Chúng tôi và những kẻ qua đường,

Đây là phương tiện rất kỳ diệu,

Xứng đáng được chiêm ngưỡng giữa trần,

Do chính nghiệp ngày xưa đã tạo,

Giờ đây đem phước báo cho thân.

Quân vương:

18. Hình dáng ngươi soi sáng mọi phương,

Khắp nơi đều phảng phất mùi hương.

Nhà ngươi có cả thần thông lực

Của một Dạ-xoa lực dị thường.

Nhưng việc gì xưa đem kết quả

Nhà ngươi nay phải chịu trần truồng?

Quỷ thần:

19. Luôn giữ tín tâm thoát hận sân,

Nói lời từ tốn với tha nhân

Việc xưa kia đã đem thành quả

Hình dáng thần tiên mãi sáng bừng.

20. Khi tôi lưu ý đến thanh danh

Của những người an trú Pháp hành,

Tôi trịnh trọng trình bày việc ấy,

Việc xưa đem kết quả cho mình:

Mùi hương tiên giới trên thân thể

Liên tục thoảng đưa thật dịu lành.

21. Khi các bạn tôi tắm bến sông,

Tôi đem quần áo giấu quanh vùng,

Tôi không ác ý, thích đùa giỡn,

Nay chịu trần truồng thật khổ thân.

Quân vương:

22. Nếu ai làm ác để đùa nhau,

Người bảo đây là quả kiếp sau;

Song nếu ai làm không bỡn cợt,

Thì người bảo kết quả nào đâu?

Quỷ thần:

23. Bất cứ ai làm ác cố tâm

Ngôn từ, hành động quá buông lung,

Phải vào địa ngục sâu tăm tối,

Chắc chắn khi thân hoại mạng chung.

24. Kẻ nào mong thế giới quang vinh,

Tìm thích thú trong các thiện hành,

Bố thí, bản thân luôn chế ngự,

Mạng chung vào thế giới thanh minh.

Khi quỷ thần đã phân tích sơ lược các nghiệp quả, nhà vua không tin, bèn ngâm kệ:

25. Tại sao ta phải tin điều này

Là quả thiện hành, ác nghiệp đây?

Việc đã thấy ta cần tín ngưỡng?

Người nào thuyết phục được ta vầy?

Quỷ thần:

26. Khi ngài đã mắt thấy tai nghe,

Ngài hãy tin vào nghiệp quả kia,

Nếu thiện ác đều không hiện hữu,

Sao người hạnh phúc, kẻ ê chề?

27. Nếu chúng sanh không tạo thiện hành,

Và gây ác nghiệp giữa nhân sanh,

Thì nhân quần, dẫu cao hay thấp,

Chẳng có tai ương, hoặc phước lành.

28. Nhưng bởi chúng sanh tạo thiện hành,

Và gây ác nghiệp giữa nhân sanh,

Nên nhân quần, dẫu cao hay thấp,

Đều gặp tai ương hoặc phước lành.

29. Có hai loại nghiệp báo trên đời,

Ta phải hiểu ngay: Một hạng người

Được hạnh phúc, và người chịu khổ.

Chư Thiên hưởng lạc thú trên trời,

Song người ngu bị nhiều hành hạ

Khi thấy quả hai mặt chín muồi.

Khi được nhà vua hỏi:

- Như vầy ngươi đã tin vào nghiệp quả, tại sao ngươi lại phải chịu cảnh khốn khổ này?

Quỷ thần đáp:

30. Không ai làm việc thiện vì tôi,

Hồi hướng về tôi, chẳng có người,

Dâng cúng áo, giường, đồ ẩm thực,

Nên tôi trần trụi, khổ trên đời!

Khi nghe quỷ thần ước muốn nhận đủ áo quần và nhiều vật dụng khác, nhà vua bảo:

31. Quả thật giờ đây có cách nào

Nhà ngươi được áo mặc hay sao?

Nói cho ta biết về nguồn gốc,

Ta sẽ nghe lời tín nhiệm mau.

Quỷ thần đáp:

32. Có vị Tỷ-kheo ở tại đây

Kap-pi-ta ấy chính danh này,

Ngài chuyên Thiền định, và cao đạo,

Giải thoát, điều thân, ứng cúng thay.

Sống chế ngự mình bằng giới luật,

An nhiên, đạt trí tối cao vầy.

33. Ngài vốn nói năng thật dịu hiền,

Ôn tồn, nhỏ nhẹ, giọng êm đềm,

Đón chào niềm nở đầy chân thật,

An tịnh trú trong giới luật nghiêm,

Xứng đáng cúng dường nhiều lễ vật

Từ loài người đến cả chư Thiên.

34. Thanh thản đoạn trừ lưới ác tâm,

Chánh chân, vô ngã, lại ly tham,

Ngài không có ước mong gì nữa,

Chẳng có sanh y ở thế gian,

Nên ngài giải thoát, tâm an tịnh,

Tam minh chứng đắc thật vinh quang.

35. Mặc dù quần chúng thấy hình ngài,

Ngài chẳng tiếng tăm, quen biết ai;

Dân chúng Bạt-kỳ thường vẫn gọi

Ngài là bậc trí tuệ cao vời.

Thiên thần biết rõ ngài ly dục,

Người có tín tâm sống ở đời.

36. Nếu chúa thượng dâng lễ cúng ngài

Và đem công đức hướng về tôi,

Một, hai bộ áo do ngài nhận

Cũng đủ cho tôi có mặc rồi.

Quân vương:

37. Bậc ẩn sĩ kia đang ở đâu?

Chúng ta yết kiến ở phương nào?

Hôm nay ngài đánh tan nghi hoặc,

Tà kiến giăng đầy tự bấy lâu.

Quỷ thần:

38. Ở Kap-pi-na, ngài tọa thiền,

Được bao quanh bởi các thần tiên,

Ngài đang thuyết pháp, ly sân hận,

Chân chánh như danh tiếng đã truyền.

Quân vương:

39. Ta đi làm việc ấy giờ đây,

Ta sẽ dâng y ẩn sĩ này

Khi bộ y kia ngài đã nhận,

Thì ngươi sẽ có áo quần ngay.

Rồi cả hai cùng đi đến chỗ ấy và quỷ thần nói:

40. Với người xuất thế, bản thân tôi

Không yết kiến khi chẳng đúng thời.

Chúa thượng, giờ đây không thích hợp.

Đúng thời, hãy viếng chỗ ngài ngồi.

Các vần kệ sau do chư vị kết tập Kinh điển ghi:

41. Khi quỷ thần vừa nói vậy xong,

Nhà vua được cả đám tùy tùng

Đưa về lại chốn kinh thành ấy,

Tư thất của vua ở hậu cung.

42. Từ đó, thực hành giới tại gia,

Nhà vua tắm gội, chọn từ nhà

Xiêm y tám bộ và đi cúng,

Được đám tùy tùng hộ tống ra.

43. Khi nhà vua đến tận nơi này,

Thấy ẩn sĩ tâm thanh tịnh đầy

Đã trở về sau thời khất thực,

An nhiên, tĩnh tọa dưới gốc cây.

44. Đúng lúc vua đi yết kiến ngài,

Vấn an sức khoẻ, sống an vui;

"Lic-cha-vi ấy là thân tộc,

Tỳ-xá-ly thành, đất nước tôi,

Tôi chính Am-ba-sa, tộc trưởng,

Mong ngài hoan hỷ, kính thăm ngài.

45. Tôn giả, xin ngài hãy nhận ngay

Tám y tốt đẹp cúng dâng này,

Để tôi có thể đầy an lạc,

Vì mục đích này tôi đến đây.

ẩn sĩ:

46. Sa-môn ẩn sĩ, dẫu từ xa,

Đều phải tránh cung điện của vua,

Nơi đó, bao nhiêu bình bát vỡ,

Thầy tu bị xé áo cà-sa!

47. Nhiều người khác đấm đá kinh sao,

Như búa, Tỷ-kheo phải ngã nhào,

Ẩn sĩ xuất gia mang tổn hại,

Chính tay ngài đã biết là bao!

48-49. Dầu mè, đệm cỏ chẳng hề ban,

Chẳng chỉ dùm ai lạc bước đàng,

Từ một người mù, ngài lấy gậy

Ngài vừa phóng dật, lại xan tham;

Bây giờ vì lý do nào vậy,

Bằng cách nào ngài muốn phát ban?

Quân vương:

50. Tôn giả, tôi công nhận thật ngôn,

Tôi làm thương tổn các Sa-môn,

Tôi mong đùa giỡn, không tà ý,

Việc phạm lỗi xưa thật bạo tàn.

51. Kẻ kia làm ác để bông lơn,

Hạnh phúc nó không được vẹn toàn,

Nó nhận khổ đau, dầu trẻ tuổi,

Số phần nó phải chịu trần truồng,

Còn gì khốn đốn hơn cho nó

Chính việc này đây có phải không?

52. Tôi thấy nó mang nặng lỗi lầm,

Nên tôi dâng lễ vật, Tôn nhân,

Xin ngài nhận tám y tôi cúng

Hồi hướng về cho vị quỷ thần.

Ẩn sĩ:

53. Bố thí, dĩ nhiên được nhận mà,

Ước công vô lượng với nhà vua,

Nay tôi nhận tám y ngài tặng,

Mong lễ vật hồi hướng Dạ-xoa.

54. Rồi vua nhấp nước tự bàn tay

Để tẩy trần và dâng cúng ngay

Tám bộ y lên ngài Trưởng lão:

"Ước mong y được nhận như vầy!

Và hãy nhìn xem thần đại lực

Mặc nhiều quần áo thỏa lòng thay!

55. Tức thì vua thấy chính thần nhân

Tẩm ướt dầu tinh chất gỗ trầm,

Hình dáng cao sang, dòng quý tộc,

Cỡi trên lưng tuấn mã oai hùng,

Điểm trang y phục huy hoàng quá,

Được hộ tống và đạt lực thần.

56. Với niềm vui sướng, dạ hân hoan,

Khuôn mặt vui tươi, hạnh phúc tràn,

Vì thấy nghiệp mình đem quả lớn,

Vua vừa nhìn tận mắt hoàn toàn.

57. Vua bước lên và nói với thần:

"Từ nay ta cúng các Sa-môn,

Ta không có vật gì không cúng,

Đại quỷ, ngài là bậc cứu nhân".

Quỷ thần:

58. Chúa thượng cho tôi hưởng phước ân

Cúng dường đâu có phải hoài công,

Phần tôi sẽ tạo tình bằng hữu

Giữa một phi nhân với thế nhân.

Quân vương:

59. Ngài là quyến thuộc lẫn thân bằng,

Chánh đạo, nơi nương tựa, hộ thần!

Ta khẩn cầu ngài và đảnh lễ,

Ta mong được tái ngộ thần nhân.

Quỷ thần:

60. Ví thử ngài làm mất tín tâm,

Thích nhiều tà kiến, hóa xan tham,

Và trong trạng thái tà tâm ấy

Ngài được gặp tôi để vấn an,

Tôi sẽ chẳng cùng ngài nói chuyện,

Dẫu tôi thấy mặt, hỡi quân vương!

61. Còn nếu ngài tôn trọng Pháp chân,

Hân hoan bố thí, tự điều thân,

Là nguồn cung cấp cho tu sĩ,

Nếu có duyên may gặp quỷ nhân,

Và nếu tôi đây nhìn thấy mặt,

Thì tôi sẽ đáp lễ ân cần.

62. Mau thả người ra khỏi cọc này,

Vì ta thân thiết chính nhờ đây,

Tôi đang nghĩ đến người đau khổ,

Nay đã kết giao tại chốn này.

63. Và nếu người này được thoát thân,

Sẽ làm thiện nghiệp rất tinh cần,

Ngày sau thoát ngục sâu tăm tối,

Thiện nghiệp đều mang lại phước phần.

64. Chúa công tham kiến Kappita,

Đúng lúc cúng dường bậc xuất gia,

Đến trước mặt ngài, ngồi thỉnh ý,

Và ngài sẽ nói vấn đề ra.

65. Gặp Tỷ-kheo kia, thỉnh ý ngài,

Tạo nhiều công đức, trí cao vời,

Tùy theo tri kiến, ngài phân giải

Các pháp chưa nghe giữa mọi người,

Ngài sẽ thuyết về tất cả pháp

Đưa đường đến cảnh giới vui tươi.

66. Khi vua đã nói chuyện tư riêng

Cùng vị phi nhân, kết bạn hiền,

Vua đến Lic-cha-vi bộ tộc,

Nói cùng đại hội họp theo phiên:

67. "Các người xin hãy lắng nghe lời,

Ta sẽ tìm đường lối tốt thôi.

Kẻ ác bị treo vào cọc ấy

Bị trừng phạt nặng, khổ tơi bời.

68. Hai mươi đêm ấy khoảng thời gian

Nó đã bị ràng buộc tấm thân,

Nó chẳng biết đâu là sống chết,

Ta xin đại hội thả tù nhân!".

Đại hội:

69. "Mau thả luôn hai kẻ ấy ngay,

Nào ai từ chối việc như vầy?

Xin làm những việc ngài thông hiểu,

Đại hội tuân theo ý chỉ này".

70. Nơi kia, vua vội vã ra đi,

Phóng thích người trên cọc tức thì,

Rồi bảo: "Bạn này, đừng sợ hãi",

Và giao cho các vị lương y.

71. Rồi vua yết kiến Kap-pi-ta,

Đúng lúc cúng dường bậc xuất gia,

Đến trước mặt ngài, ngồi thỉnh ý

Và tìm các lý lẽ nêu ra.

Quân vương:

72. Kẻ ác bị treo ở cọc kia

Chịu nhiều trừng phạt, khổ ê chề,

Hai mươi đêm tấm thân ràng buộc,

Nó chẳng sống còn hoặc chết đi.

73. Bây giờ tôi đã đến buông tha

Cứu nó theo lời quỷ Dạ-xoa,

Xin hỏi, phải chăng còn có cách,

Làm cho nó thoát ngục Diêm-la?

74. Tôn giả, bảo tôi biết cách gì,

Chúng tôi tin tưởng lắng tai nghe,

Phải chăng không thể tiêu trừ nghiệp,

Cho dẫu ta không hiểu chuyện kia?

Ẩn sĩ:

75. Nếu ngày đêm nỗ lực tinh cần

Nó thực hiện nhiều thiện nghiệp nhân,

Nó sẽ thoát ra từ ngục tối,

Thiện nghiệp phải đem lại phước phần.

Quân vương:

76. Nay tôi hiểu rõ chuyện này rồi,

Tôn giả, giờ đây thương xót tôi,

Bậc trí dạy cho tôi Giáo pháp

Để tôi khỏi đọa ngục Diêm đài.

Ần sĩ:

77. Ngay tự hôm nay với tín tâm

Ngài qui y Phật, Pháp,Tăng nhân;

Đồng thời, thân thực hành năm giới

Trọn vẹn và không có lỗi lầm.

78-79. Từ nay ngài bỏ giết muôn loài,

Không lấy vật chi chẳng tặng ngài,

Không uống rượu nồng, không nói dối,

Hãy bằng lòng với vợ ngài thôi.

Trang nghiêm lãnh tám công thù thắng

Đưa đến nhiều thành quả đẹp tươi.

80. Với tâm thanh thản, hãy đem dâng

Các bậc chánh chân những vật cần,

Y phục, đồ ăn bình khất thực,

Nơi an trú với chỗ ngồi nằm,

Thức ăn đủ loại mềm và cứng,

Thức uống và nơi chốn nghỉ chân.

81. Thiết đãi Tỷ-kheo thức uống ăn,

Những người có giới hạnh siêu quần,

Đa văn và thoát ly tham dục,

Công đức vẫn luôn phát triển dần.

82. Thực hành Chánh pháp thật tinh chuyên

Với nhiệt tình luôn ngày lẫn đêm,

Ngài tự cứu mình từ địa ngục,

Thiện hành mang phước báo nhân thiên.

Quân vương:

83. Ngay tự hôm nay với tín tâm

Tôi quy y Phật, Pháp, Tăng nhân;

Đồng thời, thân thực hành năm giới

Trọn vẹn và không có lỗi lầm.

84-85. Từ nay tôi bỏ giết muôn loài,

Không lấy vật gì chẳng tặng tôi,

Không uống rượu nồng, không nói dối,

Biết bằng lòng với vợ mình thôi.

Trang nghiêm lãnh tám công thù thắng

Đưa đến nhiều thành quả đẹp tươi.

86. Với các vị cao đạo, Thánh Tăng,

Thoát ly tham dục, lại đa văn,

Dâng y, thực phẩm trong bình bát,

Sàng tọa và nơi chốn nghỉ chân,

Đủ loại thức ăn mềm hoặc cứng,

Cùng nhiều thức uống, chỗ ngồi nằm.

Tìm trong Phật pháp niềm an lạc,

Tôi quyết không dao động bản thân.

87. Am-ba-sa, vị Líc-cha-vi,

Kẻ tại gia thành Tỳ-xá-ly,

Đã trở nên người như vậy đó,

Đầy tâm thành tín, tính nhu mì,

Nhiệt tình thực hiện nhiều công hạnh,

Với chúng Tỷ-kheo, quyết hộ trì.

88. Khi người trên cọc đã bình an,

Tự nguyện, người từ giã thế gian,

Đến với Kap-pi-ta ẩn sĩ,

Rồi hai người đắc quả Sa-môn.

89. Đây chính cách hầu cận Thánh Tăng,

Quả nhiều cho các thiện hiền nhân,

Người trên cọc đạt phần ưu thắng,

Trong lúc Am-ba quả nhỏ hơn.

Sau đó Tôn giả Mahàkappitaka đi đến Sàvatthi đảnh lễ bậc Đạo Sư và trình lên Ngài vấn đề đã được vị quỷ thần kể cho nhà vua nghe. Bậc Đạo Sư lấy đó làm đề tài thuyết pháp cho hội chúng đang hiện diện.

2. (37) Chuyện Serìssaka

(Chuyện này giống như Chuyện 10, Phẩm VII ở tập Chuyện Thiên Cung).

3. (38) Chuyện Quỷ Thần Nandaka (Nandakapeta)

Khoảng hai trăm năm sau khi bậc Đạo Sư diệt độ, có vua Pingala ngự trị Surattha (Vương quốc an lạc). Vị tướng cầm đầu quân đội nhà vua là Nandaka đầy tà kiến.

Chư vị kết tập Kinh điển kể lại chuyện những người này:

1. Tương truyền lãnh chúa Pin-ga-la

Ngự trị thần dân Su-rat-tha,

Khi đã đi chầu triều Khổng tước,

Trên đường vua trở lại quê nhà.

2. Trong cơn nóng bức giữa ban ngày,

Vua đến một nơi có vũng lầy,

Nhìn thấy một con đường khả ái,

Là nơi trú ngụ quỷ ma đầy.

3. Vua ấy bảo ngay vị quản xa:

"Con đường này khả ái cho ta,

An toàn, yên tĩnh, đầy may mắn,

Theo lối này đi, hỡi quản xa".

4. Vua xứ Su-ra tự chốn đây

Tiến lên cùng với đội quân ngài,

Bốn đoàn hộ tống đều đi trước,

Hướng dẫn thần dân xứ sở này.

5. Với dáng lo âu, một lão gia

Nói như vầy với chúa Su-ra:

"Chúng ta đi lạc đường rồi đó,

Thật đáng hãi kinh, rợn tóc da.

6. Mặt tiền ta thấy một con đường,

Song phía sau không thấy hướng phương,

Tất cả chúng ta đang lạc bước

Đến gần quân của Diệm-ma vương.

7. Có một mùi ma quỷ bốc ra,

Tiếng ồn khủng khiếp được nghe qua".

Su-ra lãnh chúa liền kinh hoảng

Vội nói như vầy với quản xa:

8. "Nay chúng ta đang lạc bước đường,

Thật là lạnh gáy, đáng kinh hoàng,

Mặt tiền thấy một con đường nọ,

Song phía sau không thấy có hướng phương.

9. Nay chúng ta đang lạc bước đường

Đến gần quân của Diệm-ma vương,

Một mùi ma quỷ đang xông khắp,

Khủng khiếp tai nghe một tiếng ồn!"

10. Nhà vua đang ngự ở lưng voi

Ngơ ngác nhìn quanh bốn hướng trời,

Chợt thấy một cây đa rợp bóng,

Sum suê cành lá thật xanh tươi.

11. Cây có màu xanh xám tựa mây,

Đỉnh cây có sắc của sương dày,

Nhà vua hỏi vị quan điều ngự:

"Ta thấy vật chi lớn thế này,

Như đám mây xanh màu xám ngắt,

Đỉnh cây có sắc tựa sương bay?".

Quan điều ngự:

12. Chúa công, đó chính một cây đa,

Cành lá sum suê tỏa bóng ra,

Cây có màu mây xanh xám ngắt,

Đỉnh cây có sắc tựa sương sa.

13. Suraṭṭha chúa tể lại lên đường,

Về hướng cây cao lớn dị thường,

Sắc tựa đám mây xanh xám ngắt,

Đỉnh cây lại có một màu sương.

14. Nhà vua bước xuống tự lưng voi,

Đi đến gần cây nọ một hồi,

Cùng với quần thần và cận vệ,

Ở ngay gốc rễ, chúa công ngồi.

15. Vua thấy bánh và hủ nước trong,

Một ngươi có dáng điệu Thiên thần,

Điểm tô đủ loại đồ trang sức,

Đi đến ngỏ lời với chúa công:

16. "Chúa công! Hân hạnh được chào mừng,

Chư vị đến đây thế cũng gần,

Chúa thượng, xin mời ngài uống nước

Và dùng bánh, hỡi vị anh hùng!"

17-18. Nhà vua cùng với đám quần thần,

Cận vệ bên mình uống nước trong,

Ăn bánh rồi vua cất tiếng hỏi:

"Xin cho biết, có phải Thiên nhân,

Thác-bà, hạy chính là Thiên chủ

Pu-rín-dà-da ấy phải chăng?

Không biết ngài nên ta muốn hỏi,

Làm sao ta biết được tôn ông?

Quỷ thần:

19. Tôi đây không phải một Thiên nhân,

Chẳng phải Sakka, chẳng Nhạc thần,

Tôi chính quỷ nhân, tâu chúa thượng,

Từ Suraṭṭha đến ở ma cung.

Quân vương:

20. Ngày trước ngài công đức thế nào,

Ở Su-ra xử thế ra sao,

Ngài theo Phạm hạnh nào từ trước,

Nay hưởng cảnh vinh hiển biết bao?

Quỷ thần:

21. Xin hãy lắng nghe, hỡi chúa công,

Là người khai quốc, vị anh hùng,

Quốc sư tế lễ nghe tôi nói,

Cùng các quân nhân, các đại thần.

22. Chúa công, tôi đến tự Suraṭṭha,

Thuở trước tính tình thật xấu xa,

Tà kiến mang đầy cùng ác ý,

Xan tham, hay mạ ly người ta.

23. Tôi ngăn lắm kẻ thật nhân từ

Hành thiện sự nhiều để lợi tha,

Tôi cản bước chân bao kẻ khác

Sẵn lòng lấy của cải đem cho.

24. Bảo: "Bố thí không tạo phước phần

Đâu là kết quả tự điều thân?

Không hề có đạo sư nào cả,

Ai sẽ phạt người không hiến dâng?

25. Giữa các hữu tình đồng đẳng nhau,

Tại sao kính trọng vị niên cao,

Có đâu nỗ lực và tinh tấn,

Nói đến tinh cần bởi cớ sao?

26. Bố thí không mang quả phước phần,

Cũng không trừ diệt một cừu nhân;

Mỗi người được những gì cần có,

Và nhận những gì phải đến thân.

27. Chẳng có mẹ cha, huynh đệ đâu,

Không đời này cũng chẳng đời sau,

Cũng không bố thí, không dâng cúng,

Không có gì bền vững được lâu.

28. Hễ ai đánh đập một người nào,

Hoặc có đem người khác chặt đầu,

Cũng chẳng làm gì gây tổn hại

Giữa muôn loài vật sống bên nhau.

29. Mỗi mạng sống đều bất khả phân,

Dầu hình bát giác hoặc cầu lăn,

Nó cao đến cả năm trăm dặm,

Ai có thể tiêu diệt nó chăng?

30. Cũng giống cuộn dây được ném ra

Từ người thả nó, chạy lăn xa,

Như vầy là mạng người đang sống

Thoát được những ai thả nó mà.

31. Như người từ giã một ngôi làng

Vào một làng kia, phải thấy đường,

Cũng vậy, một con người tận số

Bước vào thân xác mới tha phương.

32. Như người từ giã một ngôi nhà,

Và bước vào nơi trú ngụ kia,

Cũng vậy, là con người tận số

Đi vào một cảnh giới phương xa.

33. Sau khi qua hết nẻo luân hồi

Tám triệu bốn trăm ngàn kiếp trôi,

Tất cả kẻ ngu cùng bậc trí

Thảy đều chấm dứt khổ đau rồi.

Lạc, ưu đo được bằng thùng, giỏ

Người chiến thắng thông hiểu sự đời,

Kẻ khác đều là phường xuẩn ngốc",

Tôi mang tà kiến cả đời tôi.

34. Xưa kia tôi lầm lạc, lắm mê si,

Tà kiến, tôi không đạo hạnh gì,

Tôi lại xan tham, hay phỉ báng,

Không đầy sáu tháng, sẽ ra đi.

35-36. Đọa vào ngục hãi kinh sao,

Có bốn góc, và bốn cửa vào,

Ngục được chia phần theo kích thước,

Xung quanh bao bọc với tường rào,

Làm bằng sắt nóng và trên mái

Cũng có sắt che tận đỉnh cao.

37. Nền sắt ánh lên lửa nóng bừng,

Sáng ngời mọi phía trăm do-tuần,

Trăm ngàn năm đã trôi qua mất,

Lập tức một âm thanh chuyển rung.

Những kẻ tà tâm và ác tính

Đã từng phỉ báng các chân nhân

Bị hành địa ngục vô lượng kiếp,

Chốn ấy sẽ đau khổ chẳng ngừng.

38. Cho nên tôi thống thiết than van

Kết quả ác hành kia phải mang,

Xin lắng nghe tôi, tâu chúa thượng,

Anh hùng khai quốc, chúc an khang!

Nguyên tôi có một cô con gái,

Tên gọi Ut-ta-ra thật ngoan.

39. Nàng hành thiện sự thấy an vui

Giữ Bát quan trai giới đúng thời,

Nàng sống điều thân, ham bố thí,

Nhân từ, khôn khéo lúc trao lời.

40. Nhất mực tuân theo giáo pháp nhà,

Nàng làm dâu quý tộc danh gia,

Nàng là đệ tử Ngài Viên Giác,

Bậc trí vinh quang, tộc Thích-ca.

41. Một Tỷ-kheo cao đạo khác thường,

Ra đi khất thực, bước vào làng,

Mắt người cúi xuống, thân điều phục,

Chánh niệm và phòng hộ các căn

Trong lúc đi từng nhà khất thực,

Dần dần người đến tận nhà nàng.

42. Ut-ta-ra lúc ấy nhìn người,

Chúc chúa công luôn hưởng phước trời!

Nàng đã dâng người bình nước uống

Cùng nhiều bánh bột, lại thưa lời:

43. "Tôn giả, cha con đã mất rồi,

Mong sao lễ mọn giúp cho người".

Không lâu sự việc nàng vừa thấy,

Kết quả tức thì đến với tôi.

44. Tôi hưởng thức ăn, lạc thú tràn,

Khác nào Thiên đế Tỳ-sa-môn,

Hỡi anh hùng mở mang bờ cõi,

Xin lắng nghe đây, tấu chúa công.

45. Phật-đà được gọi đấng siêu nhân

Giữa các Thiên, nhân ở cõi trần,

Hãy đến quy y vào Đức Phật,

Cùng đàn thê tử, hỡi anh hùng.

46. Nhiều người đạt bất tử, vô sanh,

Do chính Đạo kia có tám ngành,

Cùng vợ con đi tìm Giáo pháp

Để quy y, hỡi bậc hùng anh!

47. Cùng bước đi trên bốn Đạo này,

Trú trong bốn Quả quý cao thay,

Chư Tăng trực hạnh và tu luyện

Giới đức trang nghiêm, trí tuệ đầy.

48. Hỡi bậc anh hùng, xin hãy đi

Cùng đàn thê tử thọ Tam quy,

Mau mau bỏ giết loài sanh vật,

Không lấy trộm cho dẫu vật gì,

Không uống rượu nồng, không nói dối,

Hãy bằng lòng với vị vương phi.

Quân vương:

49. Ngài muốn ta an lạc, Dạ-xoa,

Ngài mong lợi ích với hoàng gia,

Phần ta thực hiện lời ngài dạy,

Ngài chính là sư phụ của ta.

50-51. Ta đến quy y đấng Phật-đà,

Tối cao Giáo pháp, với Tăng-già,

Ta mau bỏ hết điều sanh sát,

Không lấy vật gì chẳng tặng ta,

Không uống rượu nồng, không nói dối,

Biết bằng lòng với vợ trong nhà.

52. Ta bỏ khoe khoang với xảo ngôn,

Nhanh như thể đổ xuống dòng sông,

Ta nôn ra hết bao tà kiến,

Thích thú tuân lời dạy Thế Tôn.

53. Nói vầy xong, chúa tể Su-ra

Từ bỏ ngay quan điểm ác tà,

Đảnh lễ Thế Tôn, rồi chúa thượng

Hướng về đông ngự giá vương xa.

Nhờ thần lực của vị quỷ nhân, nhà vua về kinh thành kịp ngày hôm ấy. Về sau, đúng thời, vua tường thuật chuyện ấy với chư Tỷ-kheo và chư vị này lại trình vấn đề với chư Trưởng lão biên soạn Giáo pháp để đưa câu chuyện vào Hội đồng kết tập Kinh tạng thứ ba. (Bổ sung từ Tập Sớ).

4. (39) Chuyện Ngạ Quỷ Revatì

(Chuyện này giống chuyện số 2 Phẩm V của Chuyện Thiên Cung).