Kinh Tiểu Bộ 2015 - Tập I

Mục Lục

ĐẠI TẠNG KINH VIỆT NAM

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM

KINH TIỂU BỘ

Khuddaka Nikāya

Nguyên bản

PāLI

Việt dịch:

Hòa thượng THÍCH MINH CHÂU

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

PÀLI.2559 – DL.2015

VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM

Thực hiện

HỘI ĐỒNG CHỨNG MINH

———

1. Hòa thượng THÍCH PHỔ TUỆ

2. Hòa thượng THÍCH TRÍ TỊNH

3. Hòa thượng THÍCH THANH TỪ

4. Hòa thượng THÍCH TỪ NHƠN

5. Hòa thượng THÍCH HIỂN PHÁP

6. Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

HỘI ĐỒNG PHIÊN DỊCH

———

Chủ tịch

Hòa thượng THÍCH MINH CHÂU

Tổng thư ký

Thượng tọa THÍCH TRÍ SIÊU

Thành Viên

Hòa thượng THÍCH ĐỨC NGHIỆP

Hòa thượng THÍCH NHẬT QUANG

Hòa thượng THÍCH MINH CẢNH

Hòa thượng THÍCH CHƠN THIỆN

Hòa thượng THÍCH GIÁC TOÀN

Hòa thượng THÍCH THIỆN TÂM

Hòa thượng THÍCH PHƯỚC SƠN

Hòa thượng THÍCH NGUYÊN GIÁC

Hòa thượng THÍCH PHƯỚC CẨN

Mục Lục

TIỂU TỤNG

I.TAM QUY (Saraṇattaya)................................... 21

II.THẬP GIỚI (Dasasikkhāpada)......................... 22

III.BA MƯƠI HAI PHẦN (Dvattiṃsākāra)........ 22

IV.NAM TỬ HỎI ĐẠO (Kumārapañhā).............. 22

V.KINH ĐIỀM LÀNH (Maṅgala Sutta)............. 22

VI.KINH CHÂU BÁU(Ratana Sutta)................. 24

VII.KINH NGOÀI BỨC TƯỜNG (Tirokuḍḍa Sutta) 30

VIII.KINH BẢO TÀNG(nidhikaṇḍa Sutta)...... 32

IX.KINH LÒNG TỪ(Mettā Sutta)...................... 35

PHÁP CÚ

I.PHẨM SONG YẾU........................................... 41

II.PHẨM KHÔNG PHÓNG DẬT....................... 44

III.PHẨM TÂM.................................................... 46

IV.PHẨM HOA.................................................... 47

V.PHẨM NGU..................................................... 50

VI.PHẨM HIỀN TRÍ........................................... 52

VII.PHẨM A-LA-HÁN....................................... 54

VIII.PHẨM NGÀN.............................................. 56

IX.PHẨM ÁC....................................................... 58

X.PHẨM HÌNH PHẠT........................................ 60

XI.PHẨM GIÀ..................................................... 62

XII.PHẨM TỰ NGÃ............................................ 64

XIII.PHẨM THẾ GIAN....................................... 65

XIV.PHẨM PHẬT-ĐÀ........................................ 67

XV.PHẨM AN LẠC............................................ 70

XVI.PHẨM HỶ ÁI.............................................. 71

XVII.PHẨM PHẨN NỘ...................................... 73

XVIII.PHẨM CẤU UẾ........................................ 75

XIX.PHẨM PHÁP TRỤ...................................... 78

XX.PHẨM ĐẠO.................................................. 80

XXI.PHẨM TẠP LỤC......................................... 83

XXII.PHẨM ĐỊA NGỤC.................................... 85

XXIII.PHẨM VOI............................................... 87

XXIV.PHẨM THAM ÁI...................................... 89

XXV.PHẨM TỶ-KHEO.................................................. 93

XXVI.PHẨM BÀ-LA-MÔN................................ 95

KINH PHẬT TỰ THUYẾT HAY LỜI CẢM ỨNG

CHƯƠNG MỘT.............................................................. 107

PHẨM BỒ ĐỀ.................................................... 107

CHƯƠNG HAI............................................................... 118

PHẨM MUCALINDA....................................... 118

CHƯƠNG BA................................................................. 130

PHẨM NANDA................................................. 130

CHƯƠNG BỒN.............................................................. 145

PHẨM MEGHIYA............................................. 145

CHƯƠNG NĂM............................................................. 159

PHẨM TRƯỞNG LÃO SOṇA.......................... 159

CHƯƠNG SÁU.............................................................. 175

PHẨM SINH RA ĐÃ MÙ................................. 175

CHƯƠNG BẢY.............................................................. 189

PHẨM NHỎ....................................................... 189

CHƯƠNG TÁM.............................................................. 197

PHẨM PāṭALIGāMIYA................................... 197

KINH PHẬT THUYẾT NHƯ VẬY

CHƯƠNG MỘT-MỘT PHÁP........................................ 215

PHẨM I............................................................... 215

PHẨM II............................................................. 221

PHẨM III............................................................ 228

CHƯƠNG HAI-HAI PHÁP........................................... 236

PHẨM I............................................................... 236

PHẨM II............................................................. 244

CHƯƠNG BA – BA PHÁP........................................... 257

PHẨM I............................................................... 257

PHẨM II............................................................. 264

PHẨM III............................................................ 272

PHẨM IV............................................................ 284

PHẨM V............................................................. 297

CHƯƠNG BỐN – BỐN PHÁP..................................... 309

PHẨM I............................................................... 309

KINH TẬP

CHƯƠNG I..................................................................... 325

PHẨM RẮN URAGAVAGGA......................... 325

CHƯƠNG HAI............................................................... 377

TIỂU PHẨM....................................................... 377

CHƯƠNG BA................................................................. 419

ĐẠI PHẨM......................................................... 419

CHƯƠNG BỐN.............................................................. 484

PHẨM TÁM........................................................ 484

CHƯƠNG NĂM ............................................................ 531

PHẨM CON ĐƯỜNG ĐẾN BỜ BÊN KIA...... 531

CHUYỆN THIÊN CUNG

PHẨM I.

LÂU ĐÀI NỮ GIỚI....................................................... 575

1.CHUYỆN THỨ NHẤT

LÂU ĐÀI CÓ SÀNG TỌA(Pīṭha-vimāna)....... 575

2.CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI CÓ SÀNG TỌA THỨ HAI(Dupiyapīṭha-vimāna) 579

3.CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI CÓ SÀNG TỌA THỨ BA(Tatiyapīṭha-vimāna) 581

4.CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI CÓ SÀNG TỌA THỨ TƯ(catutthapīṭha-vimāna) 583

5.CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI CÓ CON VOI(Kuñjara-vimāna)....... 585

6.CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI CÓ CHIẾC THUYỀN(Nāvā-vimāna) 589

7.CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI CÓ CHIẾC THUYỀN THỨ HAI(Dutiyanāvā-vimāna) 592

8.CHUYỆN THỨ TÁM

LÂU ĐÀI CÓ CHIẾC THUYỀN THỨ BA(Tatiyanāvā-vimāna) 593

9.CHUYỆN THỨ CHÍN

LÂU ĐÀI CÓ NGỌN ĐÈN(Dīpa-vimāna)........ 598

10.CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI DO CÚNG MÈ(Tiladakkhiṇa-vimāna) 600

PHẨM I.b

LÂU ĐÀI NỮ GIỚI (tiếp theo)...................................... 602

11.CHUYỆN THỨ MƯỜI MỘT

LÂU ĐÀI TRINH PHỤ(Patibbatā-vimāna)....... 602

12.CHUYỆN THỨ MƯỜI HAI

LÂU ĐAI TRINH PHỤ THỨ HAI(Dutiyapatibbatā-vimāna) 604

13.CHUYỆN THỨ MƯỜI BA

LÂU ĐÀI NÀNG DÂU (Suṇisā-vimāna)......... 606

14.CHUYỆN THỨ MƯỜI BỐN

LÂU ĐÀI NÀNG DÂU THỨ HAI (Dutiyasuṇisā-vimāna)........... 607

15.CHUYỆN THỨ MƯỜI LĂM

LÂU ĐÀI CỦA UTTARā (UTTARā-vimāna)... 608

16.CHUYỆN THỨ MƯỜI SÁU

LÂU ĐÀI CỦA SIRIMā (Sirimā-vimāna).......... 619

17.CHUYỆN THỨ MƯỜI BẢY

LÂU ĐÀI CỦA KESAKāRI (Kesakārī-vimāna) 626

PHẨM II......................................................................... 630

CITTALATā.................................................................... 630

1.(18)CHUYỆN THỨ NHẤT

LÂU ĐÀI CỦA NỮ TỲ (Dāsi-vimāna).............. 630

2.(19)CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI CỦA LAKHUMā (LAKHUMā-vimāna) 634

3.(20)CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CHO CƠM CHÁY (Acāmadāyikā-vimāna0 637

4.(21)CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI CỦA NÀNG CHIÊN-ĐÀ-LA (Caṇḍli-vimāna) 640

5.(22) CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI CỦA PHU NHÂN KHẢ ÁI(Bhaddhitthi-vimāna) 643

6.(23)CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI CỦA SONADINNā (Soṇadinnā-vimāna) 646

7.(24)CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI CỦA UPOSATHā (Uposathā-vimāna) 648

8,9.(25,26)CHUYỆN THỨ TÁM VÀ CHÍN

CÁC LÂU ĐÀI CỦA NIDDā VÀ SUNIDDā

(NIDDā-suniddā-vimāna).................................... 649

10.(27) CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI CỦA NỮ THÍ CHỦ (bhikkhādāyikā-vimāna) 650

11.(28)CHUYỆN THỨ MƯỜI MỘT

LÂU ĐÀI CỦA NỮ THÍ CHỦ THỨ HAI

(Dutiyabhikkhādāyikā-vimāna)........................... 652

PHẨM III........................................................................ 653

PāRICCHATTAKA........................................................ 653

1.(29)CHUYỆN THỨ NHẤT

LÂU ĐÀI HUY HOÀNG (Uḷāra-vimāna)....... 653

2.(30)CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI DO CÚNG MÍA (Ucchu-vimāna)..... 656

3.(31)CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI CÓ CHIẾC TRƯỜNG KỶ (Pallaṅka-vimāna) 658

4.(32)CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI CỦA LATā(Latā-vimāna)................. 660

5.(33)CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI CỦA NỮ TỲ (Guttila-vimāna).......... 663

6.(34)CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI RỰC RỠ (Dadalla-vimāna)............... 668

7.(35)CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI CỦA SESSAVATĪ (Sessavatī-vimāna) 674

8.(36)CHUYỆN THỨ TÁM

LÂU ĐÀI CỦA MALLIKā (Mallikā-vimāna) .. 679

9.(37)CHUYỆN THỨ CHÍN

LÂU ĐÀI CỦA VISāLAKKHī (visālakkhī-vimāna) 681

10.(38)CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI CÂY SAN HÔ (Pāricchattaka-vimāna) 684

PHẨM IV........................................................................ 686

ĐỎ SẨM......................................................................... 686

1.(39)CHUYỆN THỨ NHẤT

LÂU ĐÀI ĐỎ SẨM(Mañjeṭṭhaka-vimāna)..... 686

2.(40)CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI SÁNG CHÓI (pabhassara-vimāna)... 688

3.(41)CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI TRÊN CON VOI(nāga-vimāna)........ 690

4.(42)CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI ALOMā(alomā-vimāna)..................... 692

5.(43)CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG CHÁO GẠO

(Kañjikadāyika-vimāna)....................................... 694

6.(44)CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI TINH XÁ (Vihāra-vimāna)............... 697

7.(45)CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI BỐN NỮ NHÂN (Caturitthi-vimāna) 703

8.(46)CHUYỆN THỨ TÁM

LÂU ĐÀI VƯỜN XOÀI (Amba-vimāna).......... 708

9. (47)CHUYỆN THỨ CHÍN

LÂU ĐÀI HOÀNG KIM (Pīta-vimāna)............. 711

10. (48)CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI DO CÚNG MÍA (Ucchu-vimāna)..... 714

11.(49) CHUYỆN THỨ MƯỜI MỘT

LÂU ĐÀI DO SỰ ĐẢNH LỄ (Vandana-vimāna) 715

12.(50) CHUYỆN THỨ MƯỜI HAI

LÂU ĐÀI CỦA RAJJUMāLā (Rajumālā-vimāna) 717

PHẨM V

ĐẠI XA........................................................................... 723

1.(51) CHUYỆN THỨ NHẤT

LÂU ĐÀI TIÊN NHÁI (Maṇḍūkadevaputta-vimāna) 723

2.(52) CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI CỦA REVATī (revatī-vimāna).......... 725

3.(53) CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI CỦA CHATTA, NAM TỬ BÀ-LA-MÔN

(Chattamāṇava-vimāna)...................................... 730

4.(54)CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG CHÁO

(Kakkaṭakarasadāyaka-vimāna)......................... 734

5.(55) CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI GIỮ CỬA (Dvārapālaka-vimāna) 736

6.(56) CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI DO CÔNG ĐỨC THIỆN SỰ (Karaṇīya-vimāna) 737

7.(57) CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI THỨ HAI DO CÔNG ĐỨC THIỆN SỰ

(Dutiyakaraṇīya-vimāna).................................... 738

8.(58) CHUYỆN THỨ TÁM

LÂU ĐÀI DO CÚNG CÂY KIM (Sūci-vimāna) 739

9.(59) CHUYỆN THỨ CHÍN

LÂU ĐÀI THỨ HAI DO CÚNG CÂY KIM (Dutiyasūci-vimāna) 740

10.(60) CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI CON VOI (nāga-vimāna).................. 741

11.(61) CHUYỆN THỨ MƯỜI MỘT

LÂU ĐÀI CON VOI THỨ HAI (Dutiyanāga-vimāna) 743

12.(62) CHUYỆN THỨ THỨ MƯỜI HAI

LÂU ĐÀI CON VOI THỨ BA (Tatiyanāga-vimāna) 745

13.(63) CHUYỆN THỨ MƯỜI BA

LÂU ĐÀI CÓ CỔ XE NHỎ (Cūḷaratha-vimāna) 747

14.(64) CHUYỆN THỨ MƯỜI BỐN

LÂU ĐÀI CÓ CỔ XE LỚN (Mahāratha-vimāna) 753

PHẨM VI........................................................................ 759

PāYāSI................................................................. 759

1.(65) CHUYỆN THỨ NHẤT............................ 759

LÂU ĐÀI GIA CHỦ(Agāriya-vimāna).............. 759

2.(66) CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI GIA CHỦ THỨ HAI (Dutiya-agāriya-vimāna) 760

3.(67) CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG TRÁI CÂY(phaladāya-vimāna) 761

4.(68) CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI CÚNG CHỔ CƯ TRÚ

(Upassayadāyaka-vimāna)................................... 763

5.(69) CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG CHỔ CƯ TRÚ THỨ HAI

(Dutiya-upassayadāyaka-vimāna)........................ 764

6.(70) CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG MÓN KHẤT THỰC

(Bhikkhādāyaka-vimāna)..................................... 765

7.(71) CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI GIỮ LÚA MẠCH(Yavapālaka-vimāna) ........... 767

8.(72) CHUYỆN THỨ TÁM

LÂU ĐÀI CỦA VỊ THIÊN SỨ ĐEO VÒNG TAI (Kuṇḍalī-vimāna) ......... 769

9.(73) CHUYỆN THỨ CHÍN

LÂU ĐÀI CỦA VỊ THIÊN SỨ ĐEO VÒNG TAI THỨ HAI

(Dutiya-kūṇḍalī vimāna).................................... 770

10.(74) CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI CỦA UTTARA (Uttara-vimāna)....... 771

PHẨM VII...................................................................... 773

SUNIKKHITTA............................................................. 773

1.(75) CHUYỆN THỨ NHẤT

LÂU ĐÀI CITTALATā (Cittalatā-vimāna)........ 773

2.(76) CHUYỆN THỨ HAI

LÂU ĐÀI NANDANA (Nandana-vimāna)....... 774

3.(77) CHUYỆN THỨ BA

LÂU ĐÀI CÓ TRỤ NGỌC BÍCH (Maṇithūṇa-vimāna) 775

4.(78) CHUYỆN THỨ TƯ

LÂU ĐÀI BẰNG VÀNG (Suvaṇṇa-vimāna)............... 777

5.(79) CHUYỆN THỨ NĂM

LÂU ĐÀI VƯỜN XOÀI (Amba-vimāna).......... 779

6.(80) CHUYỆN THỨ SÁU

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CHĂN BÒ (Gopāla-vimāna) .............. 782

7.(81) CHUYỆN THỨ BẢY

LÂU ĐÀI CỦA NGỰA KIỀN-TRẮC (Kanthaka-vimāna) ............... 785

8.(82) CHUYỆN THỨ TÁM

LÂU ĐÀI CÓ NHIỀU MÀU SẮC (Anekavaṇṇa-vimāna) ..............789

9.(83) CHUYỆN THỨ CHÍN

LÂU ĐÀI CỦA VỊ THIÊN TỬ ĐEO VÒNG TAI SÁNG NGỜI

(Maṭṭakuṇḍlī-vimāna)..................................... 791

10.(84) CHUYỆN THỨ MƯỜI

LÂU ĐÀI CỦA SERISSAKA (Serīssaka-vimāna)................ 795

11.(85) CHUYỆN THỨ MƯỜI MỘT

LÂU ĐÀI CỦA SUNIKKHITTA (Sunikkhitta-vimāna) ............. 804

NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT

A. : Aṅguttara Nikāya

Com. : Commentary, Tập Sớ

D. : Dīgha Nikāya

DA. : Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā

Dh.A : Dhammapada Aṭṭhakathā

Dh. hay Dhp. : Dhammapada

DPPN. : Dictionary of Pali Proper Names,

G.P. Malalasekera

Đại : Đại Tạng Kinh

It. : Itivuttaka

Jā. : Jātaka

G.S : Gradual Sayings

K.S: : Kindred Sayings

MA. : Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā

Mhvs. : Mahāvaṃsa

M. : Majjhima Nikāya

Miln. : Milindapañha

Pāc. : Pāccittiya

PED. : Pāli - English Dictionary,

T.W. Rhys Davids and W. Stede

Pṭs. : Paṭisambhidāmagga

Pv. : Petavatthu, ed. J. Minayeff, P.T.S, 1888

S. : Saṃyutta Nikāya

Sn. : Suttanipāta

Thag. : Theragāthā

Thīg. : Therīgāthā

Ud. : Udāna

Vbh. : Vibhaṅga

Vin. : Vinaya - piṭaka

Vism. : Visuddhimagga

Vv. : Vimānavatthu, ed. E.R. Gooneratne, P.T.S. 1886

TIỂU TỤNG

Khuddaka Pātha

Tiểu Tụng

ĐẢNH LỄ ĐỨC THẾ TÔN,

BẬC A-LA-HÁN, CHÁNH ĐẲNG GIÁC

KINH TIỂU TỤNG

(Khuddakapàtha)

TIỂU TỤNG

I. Tam Quy (Saraṇttaya)

Đệ tử quy y Phật,

Đệ tử quy y Pháp,

Đệ tử quy y Tăng.

Lần thứ hai đệ tử quy y Phật,

Lần thứ hai đệ tử quy y Pháp,

Lần thứ hai đệ tử quy y Tăng.

Lần thứ ba đệ tử quy y Phật

Lần thứ ba đệ tử quy y Pháp.

Lần thứ ba đệ tử quy y Tăng.

II. Thập Giới (Dasasikkhàpada)

1. Đệ tử thực hành giới tránh sát sanh.

2. Đệ tử thực hành giới tránh lấy của không cho.

3. Đệ tử thực hành giới tránh tà hạnh trong các dục. 4. Đệ tử thực hành giới tránh nói láo.

5. Đệ tử thực hành giới tránh mọi cơ hội buông lung phóng dật do uống rượu hoặc các thứ men say.

6. Đệ tử thực hành giới tránh ăn phi thời.

7. Đệ tử thực hành giới tránh múa, hát, nhạc, kịch.

8. Đệ tử thực hành giới tránh cơ hội đeo vòng hoa và trang điểm với hương liệu, dầu xoa.

9. Đệ tử thực hành giới tránh dùng giường cao và rộng.

10. Đệ tử thực hành giới tránh nhận vàng bạc.

III. Ba Mươi Hai Phần (Dvattimsàkàra)

Trong thân này có: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, chất nhờn ở khớp, nước tiểu và não trong đầu.

IV. Nam Tử Hỏi Đạo (Kumàrapanha)

Thế nào là một? - Mọi loài hữu tình đều tồn tại nhờ thức ăn. Thế nào là hai? - Danh và sắc.

Thế nào là ba? - Ba loại cảm thọ. Thế nào là bốn? - Bốn Thánh đế. Thế nào là năm? - Năm thủ uẩn. Thế nào là sáu? - Sáu nội xứ.

Thế nào là bảy? - Bảy giác chi.

Thế nào là tám? - Thánh đạo tám ngành.

Thế nào là chín? - Chín nơi cư trú của các loài hữu tình.

Thế nào là mười? - Vị nào có đủ mười đức tánh được gọi là vị A-la-hán.

V. Kinh Điềm Lành (Mangala Sutta)

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú tại Sàvatthi, ở Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika. Rồi một Thiên tử, khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ

Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị Thiên tử ấy bạch Thế Tôn với bài kệ:

Thiên tử:

1. Nhiều Thiên tử và người,

Suy nghĩ đến điềm lành,

Mong ước và đợi chờ,

Một nếp sống an toàn,

Xin Ngài hãy nói lên,

Về điềm lành tối thượng.

(Đức Phật giảng:)

2. Không thân cận kẻ ngu,

Nhưng gần gũi bậc Trí,

Đảnh lễ người đáng lễ,

Là điềm lành tối thượng.

3. Ở trú xứ thích hợp,

Công đức trước đã làm,

Chân chánh hướng tự tâm,

Là điềm lành tối thượng.

4. Học nhiều, nghề nghiệp giỏi,

Khéo huấn luyện học tập,

Nói những lời khéo nói,

Là điềm lành tối thượng.

5. Hiếu dưỡng mẹ và cha,

Nuôi nấng vợ và con.

Làm nghề không rắc rối,

Là điềm lành tối thượng.

6. Bố thí, hành, đúng pháp,

Săn sóc các bà con,

Làm nghiệp không lỗi lầm,

Là điềm lành tối thượng.

7. Chấm dứt, từ bỏ ác,

Chế ngự đam mê rượu,

Trong Pháp, không phóng dật,

Là điềm lành tối thượng.

8. Kính lễ và hạ mình,

Biết đủ và biết ơn,

Đúng thời, nghe Chánh Pháp,

Là điềm lành tối thượng.

9. Nhẫn nhục, lời hòa nhã,

Yết kiến các Sa-môn,

Đúng thời, đàm luận Pháp,

Là điềm lành tối thượng.

10. Khắc khổ và Phạm hạnh,

Thấy được lý Thánh đế.

Giác ngộ quả: "Niết Bàn"

Là điềm lành tối thượng.

11. Khi xúc chạm việc đời

Tâm không động, không sầu,

Không uế nhiễm, an ổn,

Là điềm lành tối thượng.

12. Làm sự việc như vầy,

Không chỗ nào thất bại,

Khắp nơi được an toàn,

Là điềm lành tối thượng.

VI. Kinh Châu Báu (Ratana Sutta)

1. Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không,

Mong rằng mọi sanh linh,

Được đẹp ý vui lòng,

Vậy, hãy nên cẩn thận,

Lắng nghe lời dạy này.

2. Do vậy các sanh linh,

Tất cả hãy chú tâm,

Khởi lên lòng từ mẫn,

Đối với thảy mọi loài,

Ban ngày và ban đêm,

Họ đem vật cúng dường,

Do vậy không phóng dật,

Hãy giúp hộ trì họ.

3. Phàm có tài sản gì,

Đời này hay đời sau,

Hay ở tại thiên giới,

Có châu báu thù thắng,

Không gì sánh bằng được,

Với Như Lai Thiện Thệ,

Như vậy, nơi Đức Phật,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

4. Đoạn diệt và ly tham,

Bất tử và thù diệu.

Phật Thích-ca Mâu-ni,

Chứng Pháp ấy trong thiền,

Không gì sánh bằng được,

Với Pháp thù diệu ấy.

Như vậy, nơi Chánh Pháp,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

5. Phật, Thế Tôn thù thắng,

Nói lên lời tán thán,

Pháp thù diệu trong sạch,

Liên tục không gián đoạn,

Không gì sánh bằng được,

Pháp thiền vi diệu ấy.

Như vậy, nơi Chánh Pháp,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

6. Tám vị bốn đôi này,

Được bậc thiện tán thán.

Chúng đệ tử Thiện Thệ,

Xứng đáng được cúng dường.

Bố thí các vị ấy,

Được kết quả to lớn.

Như vậy, nơi tăng chúng,

Là châu báu thù diệu

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

7. Các vị lòng ít dục,

Với ý thật kiên trì,

Khéo liên hệ mật thiết,

Lời dạy Gô-ta-ma,

Họ đạt được quả vị,

Họ thể nhập bất tử,

Họ chứng đắc dễ dàng,

Hưởng thọ sự tịch tịnh,

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

8. Như cây trụ cột đá,

Khéo y tựa lòng đất.

Dầu có gió bốn phương,

Cũng không thể dao động.

Ta nói bậc Chơn nhân,

Giống như thí dụ này,

Vị thể nhập với tuệ,

Thấy được những Thánh đế,

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

9. Những vị khéo giải thích,

Những sự thật Thánh đế,

Những vị khéo thuyết giảng,

Với trí tuệ thâm sâu.

Dầu họ có hết sức,

Phóng dật không chế ngự,

Họ cũng không đến nỗi,

Sanh hữu lần thứ tám,

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

10. Vị ấy nhờ đầy đủ,

Với chánh kiến sáng suốt,

Do vậy có ba pháp,

Được hoàn toàn từ bỏ,

Thân kiến và nghi hoặc,

Giới cấm thủ cũng không,

Đối với bốn đọa xứ,

Hoàn toàn được giải thoát.

Vị ấy không thể làm,

Sáu điều ác căn bản,

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

11. Dầu vị ấy có làm,

Điều gì ác đi nữa,

Với thân hay với lời,

Kể cả với tâm ý,

Vị ấy không có thể,

Che đậy việc làm ấy,

Việc ấy được nói rằng,

Không thể thấy ác đạo.

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

12. Đẹp là những cây rừng,

Có bông hoa đầu ngọn,

Trong tháng hạ nóng bức,

Những ngày hạ đầu tiên,

Pháp thù thắng thuyết giảng,

Được ví dụ như vậy.

Pháp đưa đến Niết Bàn,

Pháp hạnh phúc tối thượng,

Như vậy, nơi Đức Phật,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

13. Cao thượng biết cao thượng,

Cho đem lại cao thượng,

Bậc Vô thượng thuyết giảng,

Pháp cao thượng thù thắng,

Như vậy nơi đức Phật,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

14. Nghiệp cũ đã đoạn tận,

Nghiệp mới không tạo nên,

Với tâm tư từ bỏ,

Trong sanh hữu tương lai,

Các hột giống đoạn tận,

Ước muốn không tăng trưởng

Bậc trí chứng Niết Bàn,

Ví như ngọn đèn này,

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc.

15. Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không,

Hãy đảnh lễ Đức Phật,

Đã như thực đến đây,

Được loài Trời, loài Người,

Đảnh lễ và cúng dường,

Mong rằng, với hạnh này,

Mọi loài được hạnh phúc.

16. Phàm ở tại nơi này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không,

Hãy đảnh lễ Chánh pháp,

Đã như thực đến đây,

Được loài Trời, loài Người,;

Đảnh lễ và cúng dường,

Mong rằng với hạnh này,

Mọi loài được hạnh phúc.

17. Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không,

Hãy đảnh lễ chúng Tăng,

Đã như thực đến đây,

Được loài Trời, loài Người,

Đảnh lễ và cúng dường,

Mong rằng với hạnh này,

Mọi loài được hạnh phúc.

VII. Kinh Ngoài Bức Tường (Tirokudda Sutta)

1. Ở bên ngoài bức tường,

Bọn họ đứng chờ đợi,

Giao lộ, ngã ba đường,

Trở về mái nhà xưa,

Đợi chờ bên cạnh cổng.

2. Nhưng khi tiệc thịnh soạn,

Được bày biện sẵn sàng,

Đủ mọi thức uống ăn,

Không một ai nhớ họ.

Sự kiện này phát sinh

Từ nghiệp xưa của họ.

3. Vậy ai có từ tâm,

Nhớ cho các thân nhân,

Thức uống ăn thanh tịnh,

Tốt đẹp và đúng thời.

4. Món này cho bà con,

Mong bà con an lạc,

Đám ngạ quỷ thân bằng,

Đã tề tựu chỗ đó.

5. Sẽ mong muốn chúc lành,

Vì thực phẩm đầy đủ,

Mong quyến thuộc sống lâu,

Nhờ người, ta hưởng lợi,.

6. Vì đã kính lễ ta,

Thí chủ không thiếu quả

Tại đó không cấy cày,

Cũng không nuôi súc vật.

7. Cũng không có buôn bán,

Không trao đổi tiền vàng,

Các ngạ quỷ họ hàng,

Chỉ sống nhờ bố thí.

8. Như nước đổ xuống đồi,

Chảy xuống tận vực sâu,

Bố thí tại chỗ này,

Cung cấp loài ngạ quỷ.

9. Như lòng sông tràn đầy,

Đưa nước đổ xuống biển,

Bố thí tại chỗ này,

Cung cấp loài ngạ quỷ.

10. Người ấy đã cho ta,

Đã làm việc vì ta,

Người ấy là quyến thuộc,

Người ấy chính thân bằng.

Hãy bố thí ngạ quỷ,

Nhớ việc xưa chúng làm.

11. Không khóc than, sầu muộn,

Không thương tiếc cách gì,

Giúp ích loài ngạ quỷ,

Quyến thuộc làm như vầy,

Không lợi cho ngạ quỷ.

12. Nhưng khi vật cúng dường,

Khéo đặt vào chư Tăng

Ích lợi chúng lâu dài,

Bây giờ, về sau nữa.

13 Chánh pháp được giảng bày,

Như vậy cho quyến thuộc,

Kính trọng biết chừng nào,

Đối với người đã khuất,

Chư Tăng được cúng dường,

Cũng tăng thêm dõng mãnh,

Người tích tụ công đức,

Thật to lớn biết bao.

VIII. Kinh Bảo Tàng (Nidhikanda Sutta)

1. Một người cất kho báu,

Ở tận dưới giếng sâu,

Nghĩ: "Nếu cần giúp đỡ,

Nó ích lợi cho ta".

2. Nếu bị vua kết án,

Hoặc trả các nợ nần,

Hoặc bị cướp giam cầm,

Và đòi tiền chuộc mạng,

Khi mất mùa, tai nạn,

Với mục đích như vầy,

Ở trên cõi đời này,

Sẽ đến giành kho báu.

3. Dẫu nó không bao giờ,

Được cất kỹ như vậy

, Ở tận dưới giếng sâu,

Vẫn không đủ hoàn toàn,

Giúp ích người mọi lúc.

4. Kho báu bị dời chỗ,

Hoặc người quên dấu vết,

Hoặc rắn thần lấy đi,

Hoặc thần linh tẩu tán,

5. Hoặc đám người thừa kế,

Kẻ ấy không chấp nhận,

Di chuyển kho báu đi,

Khi kẻ ấy không thấy.

Và khi phước đức tận,

Tất cả đều tiêu tan.

6. Những khi người nam, nữ,

Có bố thí, trì giới

Hoặc thiền định, trí tuệ,

Kho báu khéo để dành.

7. Trong chùa, tháp, Tăng đoàn,

Một cá nhân, lữ khách,

Hoặc người mẹ, người cha,

Hoặc là người anh nữa.

8.Kho này khéo để dành,

Đi theo người, không mất,

Giữa mọi vật phải rời,

Người cùng đi với nó.

9.Không ai khác chia phần,

Không cướp nào lấy được.

Vậy những kẻ tinh cần,

Hãy làm việc phước đức,

Kho báu ấy theo người,

Sẽ không bao giờ mất.

10. Đây là một kho báu,

Có thể làm thỏa mãn,

Mọi ước vọng thiên, nhân,

Dù họ mong muốn gì,

Đều đạt được tất cả,

Nhờ công đức phước nghiệp.

11. Vẻ đẹp của màu da,

Vẻ đẹp của âm thanh,

Vẻ đẹp của dáng hình,

Vẻ đẹp của toàn thân,

Địa vị thật cao sang,

Cùng với đoàn hầu cận,

Tất cả đều đạt được,

Nhờ phước nghiệp công đức.

12. Ngôi đế vương một cõi,

Cực lạc Chuyển luân vương,

Và ngự trên Thiên đường,

Tất cả đều đạt được,

Nhờ phước nghiệp công đức.

13. Vẻ tối thắng của người,

Mọi hoan lạc cõi trời,

Hay tịch diệt tối thắng,

Tất cả đều đạt được

Nhờ phước nghiệp công đức.

14. Đạt tối thắng bằng hữu,

Chuyên tu tập chánh chân,

Đạt minh trí giải thoát,

Tất cả đều đạt được.

Nhờ phước nghiệp công đức.

15. Tứ vô ngại giải đạo,

Tám cấp độ giải thoát,

Viên mãn trí Thanh văn,

Cả hai cách giác ngộ:

Độc giác, Chánh Đẳng giác,

Tất cả đều đạt được,

Nhờ phước nghiệp công đức.

16. Phước báo thật lớn lao,

Do công đức thù thắng,

Vì thế kẻ tinh cần,

Và những người có trí,

Đã tạo nện kho tàng.

Công đức nhờ phước nghiệp.

IX. Kinh Lòng Từ (Mettà Sutta)

1. Vị thiện xảo mục đích,

Cần phải làm như sau:

Sau khi hiểu thông suốt,

Con đường an tịnh ấy,

Có khả năng trực tánh,

Thật sự, khéo chân trực,

Dễ nói và nhu hòa,

Không có gì cao mạn.

2. Sống cảm thấy vừa đủ,

Nuôi sống thật dễ dàng,

Ít có sự rộn ràng,

Sống đạm bạc, giản dị.

Các căn được tịnh lạc,

Khôn ngoan và thận trọng,

Không xông xáo gia đình,

Không tham ái, tham vọng.

3. Các hành sở của mình,

Không nhỏ nhen, vụn vặt,

Khiến người khác có trí,

Có thể sanh chỉ trích,

Mong mọi loài chúng sanh,

Được an lạc, an ổn,

Mong chúng chứng đạt được,

Hạnh phúc và an lạc.

4. Mong tất cả những ai,

Hữu tình có mạng sống,

Kẻ yếu hay kẻ mạnh,

Không bỏ sót một ai,

Kẻ dài hay kẻ lớn,

Trung thấp, loài lớn, nhỏ.

5. Loài được thấy, không thấy,

Loài sống xa, không xa,

Các loài hiện đang sống,

Các loài sẽ được sanh,

Mong mọi loài chúng sanh,

Sống hạnh phúc an lạc.

6. Mong rằng không có ai,

Lường gạt, lừa dối ai,

Không có ai khinh mạn,

Tại bất cứ chỗ nào,

Không vì giận hờn nhau,,

Không vì tưởng chống đối.

Lại có người mong muốn,

Làm đau khổ cho nhau.

7. Như tấm lòng người mẹ,

Đối với con của mình,

Trọn đời lo che chở,

Con độc nhất mình sanh.

Cũng vậy, đối tất cả

Các hữu tình chúng sanh,

Hãy tu tập tâm ý,

Không hạn lượng, rộng lớn.

8. Hãy tu tập từ tâm,

Trong tất cả thế giới,

Hãy tu tập tâm ý,

Không hạn lượng, rộng lớn,

Phía trên và phía dưới,

Cũng vậy cả bề ngang,

Không hạn chế, trói buộc,

Không hận, không thù địch.

9. Khi đứng hay khi ngồi,

Khi ngồi hay khi nằm,

Lâu cho đến khi nào,

Khi đang còn tỉnh thức,

Hãy an trú niệm này,

Nếp sống này như vậy.

Được đời đề cập đến,

Là nếp sống tối thượng.

10. Ai từ bỏ tà kiến,

Giữ giới, đủ chánh kiến,

Nhiếp phục được tham ái,

Đối với các dục vọng,

Không còn phải tái sanh,

Đi đến thai tạng nữa.

Pháp Cú (Dhammapada)

PHÁP CÚ

(Dhammapada)

Pháp Cú

ĐẢNH LỄ ĐỨC THẾ TÔN,

BẬC A-LA-HÁN, CHÁNH ĐẲNG GIÁC

PHÁP CÚ

I - Phẩm Song Yếu

1. "Ý dẫn đầu các pháp,

Ý làm chủ, ý tạo;

Nếu với ý ô nhiễm,

Nói lên hay hành động,

Khổ não bước theo sau,

Như xe, chân vật kéo ".

2. "Ý dẫn đầu các pháp,

Ý làm chủ, ý tạo,

Nếu với ý thanh tịnh,

Nói lên hay hành động,

An lạc bước theo sau,

Như bóng, không rời hình ".

3. "Nó mắng tôi, đánh tôi,

Nó thắng tôi, cướp tôi "

Ai ôm hiềm hận ấy,

Hận thù không thể nguôi.

4. "Nó mắng tôi, đánh tôi,

Nó thắng tôi, cướp tôi, "

Không ôm hiềm hận ấy,

Hận thù được tự nguôi.

5. "Với hận diệt hận thù,

Đời này không có được.

Không hận diệt hận thù,

Là định luật ngàn thu ".

6. "Người khác không hiểu biết,

Chúng ta đây ¹bị hại.

Chỗ ấy, ai biết được

Tranh luận được lắng êm."

7. "Ai sống nhìn tịnh tướng,

không hộ trì các căn,

ăn uống thiếu tiết độ,

biếng nhác, chẳng tinh cần.

Ma uy hiếp kẻ ấy,

như cây yếu trước gió ".

8. "Ai sống quán bất tịnh,

Khéo hộ trì các căn,

ăn uống có tiết độ,

có lòng tin, tinh cần,

Ma không uy hiếp được,

Như núi đá, trước gió"

9. "Ai mặc áo cà sa, ²

tâm chưa rời uế trược,

10. "Ai rời bỏ uế trược,

giới luật khéo nghiêm trì,

không tự chế, không thực,

không xứng áo cà sa ".

11. "Không chân, tưởng chân thật,

Chân thật, thấy không chân

Họ không đạt chân thật

Do tà tư tà hạnh

———

¹ tranh luận

² áo màu vàng, chỉ bậc xuất gia.

12 "Chân thật, biết chân thật,

Không chân, biết không chân.

Chúng đạt được chân thật,

do chánh tư, chánh hạnh."

13 "Như ngôi nhà vụng lợp,

Mưa liền xâm nhập vào.

Cũng vậy tâm không tu,

Tham dục liền xâm nhập."

14 "Như ngôi nhà khéo lợp,

Mưa không xâm nhập vào.

Cũng vậy tâm khéo tu,

Tham dục không xâm nhập."

15 "Nay sầu, đời sau sầu,

Kẻ ác, hai đời sầu;

Nó sầu, nó ưu não,

Thấy nghiệp uế mình làm."

16 "Nay vui, đời sau vui,

Làm phước, hai đời vui.

Người ấý vui, an vui,

Thấy nghiệp tịnh mình làm."

17 "Nay than, đời sau than,

Kẻ ác, hai đời than,

than rằng: "Ta làm ác "

Đọa cõi dữ, than hơn."

18. "Nay sướng, đời sau sướng,

Làm phước, hai đời sướng.

Mừng rằng: "Ta làm thiện ",

Sanh cõi lành, sướng hơn."

19- "Nếu người nói nhiều kinh,

Không hành trì, phóng dật;

Như kẻ chăn bò người,

Không phần Sa môn hạnh."

20- "Dầu nói ít kinh điển,

Nhưng hành pháp, tùy pháp,

Từ bỏ tham, sân, si,

Tỉnh giác, tâm giải thoát,

Không chấp thủ hai đời,

Dự phần Sa môn hạnh."

II. Phẩm Không Phóng Dật

21. "Không phóng dật, đường sống,

Phóng dật là đường chết.

Không phóng dật, không chết,

Phóng dật như chết rồi."

22. "Biết rõ sai biệt ấy,

Người trí không phóng dật,

Hoan hỷ, không phóng dật,

An vui hạnh bậc Thánh."

23. "Người hằng tu thiền định,

Thường kiên trì tinh tấn.

Bậc trí hưởng Niết Bàn,

Ách an tịnh vô thượng."

24. "Nỗ lực, giữ chánh niệm,

Tịnh hạnh, hành thận trọng

Tự điều, sống theo pháp,

Ai sống không phóng dật,

Tiếng lành ngày tăng trưởng."

25. "Nỗ lực, không phóng dật,

Tự điều, khéo chế ngự.

Bậc trí xây hòn đảo,

Nước lụt khó ngập tràn."

26. "Họ ngu si thiếu trí,

Chuyên sống đời phóng dật.

Người trí, không phóng dật,

Như giữ tài sản quý."

27. "Chớ sống đời phóng dật,

Chớ mê say dục lạc.

Không phóng dật, thiền định,

Đạt được an lạc lớn

28. "Người trí dẹp phóng dật,

Với hạnh không phóng dật,

Leo lầu cao trí tuệ,

Không sầu, nhìn khổ sầu,

Bậc trí đứng núi cao,

Nhìn kẻ ngu, đất bằng."

29. "Tinh cần giữa phóng dật,

Tỉnh thức giữa quần mê.

Người trí như ngựa phi,

Bỏ sau con ngựa hèn."

30. "Đế Thích không phóng dật,

Đạt ngôi vị Thiên chủ.

Không phóng dật, được khen;

Phóng dật, thường bị trách."

31. "Vui thích không phóng dật,

Tỷ kheo sợ phóng dật,

Bước tới như lửa hừng,

Thiêu kiết sử lớn nhỏ."

32. "Vui thích không phóng dật,

Tỷ kheo sợ phóng dật,

Không thể bị thối đọa,

Nhất định gần Niết Bàn."

III. Phẩm Tâm

33. "Tâm hoảng hốt giao động,

Khó hộ trì, khó nhiếp,

Người trí làm tâm thẳng,

Như thợ tên, làm tên."

34. "Như cá quăng trên bờ,

Vất ra ngoài thủy giới;

Tâm này vũng vẫy mạnh,

Hãy đoạn thế lực Ma."

35. "Khó nắm giữ, khinh động,

Theo các dục quay cuồng.

Lành thay, điều phục tâm;

Tâm điều, an lạc đến."

36. "Tâm khó thấy, tế nhị,

Theo các dục quay cuồng.

Người trí phòng hộ tâm,

Tâm hộ, an lạc đến."

37. "Chạy xa, sống một mình,

Không thân, ẩn hang sâu¹

Ai điều phục được tâm,

Thoát khỏi Ma trói buộc" ²

38. "Ai tâm không an trú,

Không biết chân diệu pháp,

Tịnh tín bị rúng động,

Trí tuệ không viên thành."

39. "Tâm không đầy tràn dục,

Tâm không (hận) công phá,

Đoạn tuyệt mọi thiện ác,

———

¹ trú xứ của thức.

² dục giới , sắc giới, vô sắc giới.

Kẻ tỉnh không sợ hãi,"

40. "Biết thân như đồ gốm,

Trú tâm như thành trì,

Chống ma với gươm trí;

Giữ chiến thắng¹ không tham" ²

41 "Không bao lâu thân này,

Sẽ nằm dài trên đất,

Bị vất bỏ, vô thức,

Như khúc cây vô dụng."

42. "Kẻ thù hại kẻ thù,

Oan gia hại oan gia,

Không bằng tâm hướng tà, ³

Gây ác cho tự thân."

43. "Điều mẹ cha bà con,

Không có thể làm được

Tâm hướng chánh làm được

Làm được tốt đẹp hơn."

IV. Phẩm Hoa

44. "Ai chinh phục đất này

Dạ ma, Thiên giới này?

Ai khéo giảng Pháp cú,

Như người⁴khéo hái hoa?"

45.hữu học ⁵ chinh phục đất,

Dạ-ma, thiên giới này.

Hữu học giảng pháp cú

Như người khéo hái hoa.

———

¹ tức là quán mới chứng được.

² đối với các thiền mới chứng.

³ hướng về mười pháp bất thiện như sát sanh…

⁴ thợ làm vòng hoa.

⁵vị chứng dự lưu cho đến a-la-hán đạo.

46. "Biết thân như bọt nước,

Ngộ thân là như huyễn,

Bẻ tên hoa của ma,

Vượt tầm mắt thần chết."

47. "Người nhặt các loại hoa, ¹

Ý đắm say, tham nhiễm,

Bị thần chết mang đi,

Như lụt trôi làng ngủ."

48.Người nhặt các loại hoa,

Ý đắm say tham nhiễm,

Các dục chưa thỏa mãn,

Đã bị chết chinh phục."

49. "Như ong đến với hoa,

Không hại sắc và hương,

Che chở hoa, lấy nhụy.

Bậc Thánh đi vào làng ".

50. "Không nên nhìn lỗi người,

Người làm hay không làm.

Nên nhìn tự chính mình.

Có làm hay không làm."

51. "Như bông hoa tươi đẹp,

Có sắc nhưng không hương.

Cũng vậy, lời khéo nói,

Không làm, không kết quả."

52. "Như bông hoa tươi đẹp,

Có sắc lại thêm hương;

Cũng vậy, lời khéo nói,

Có làm, có kết quả."

53. "Như từ một đống hoa,

Nhiều tràng hoa được làm.

Cũng vậy, thân sanh tử,

Phải làm nhiều việc lành."

———

¹ hoa dục lạc

Cũng vậy, thân sanh tử,

Phải làm nhiều việc lành."

54. "Hương các loại hoa thơm

Không ngược bay chiều gió

Nhưng hương người đức hạnh

Ngược gió khắp tung bay

Chỉ có bậc chân nhân

Tỏa khắp mọi phương trời."

55. "Hoa chiên đàn, già la,

Hoa sen, hoa vũ quý,

Giữa những hương hoa ấy,

Giới hương là vô thượng."

56. "Ít giá trị hương này,

Hương già la, chiên đàn;

Chỉ hương người đức hạnh,

Tối thượng tỏa Thiên giới."

57. "Nhưng ai có giới hạnh,

An trú không phóng dật,

Chánh trí, chơn giải thoát,

Ác ma không thấy đường."

58. "Như giữa đống rác nhớp,

Quăng bỏ trên đường lớn,

Chỗ ấy hoa sen nở,

Thơm sạch, đẹp ý người."

59. "Cũng vậy giữa quần sanh,

Uế nhiễm, mù, phàm tục,

Đệ tử bậc Chánh Giác,

Sáng ngời với Tuệ Trí."

V. Phẩm Ngu

60. "Đêm dài cho kẻ thức,

Đường dài cho kẻ mệt,

Luân hồi dài, kẻ ngu,

Không biết chơn diệu pháp."

61. "Tìm không được bạn đường,

Hơn mình hay bằng mình,

Thà quyết sống một mình,

Không bè bạn kẻ ngu."

62. "Con tôi, tài sản tôi,

Người ngu sanh ưu não,

Tự ta, ta không có,

Con đâu, tài sản đâu."

63. "Người ngu nghĩ mình ngu,

Nhờ vậy thành có trí.

Người ngu tưởng có trí,

Thật xứng gọi chí ngu."

64. "Người ngu, dầu trọn đời,

Thân cận người có trí,

Không biết được Chánh pháp,

Như muỗng với vị canh."

65.Người trí dầu một khắc

Thân cận người có trí,

Biết ngay cơn diệu pháp,

Như lưỡi với vị canh.

66. "Người ngu si thiếu trí,

Tự ngã thành kẻ thù.

Làm các nghiệp không thiện,

Phải chịu quả đắng cay."

67. "Nghiệp làm không chánh thiện,

Làm rồi sanh ăn năn,

Mặt nhuốm lệ, khóc than,

Lãnh chịu quả dị thục."

68. "Và nghiệp làm chánh thiện,

Làm rồi không ăn năn,

Hoan hỷ, ý đẹp lòng,

Hưởng thọ quả dị thục."

69. "Người ngu nghĩ là ngọt,

Khi ác chưa chín muồi;

Ác nghiệp chín muồi rồi,

Người ngu chịu khổ đau."

70. "Tháng tháng với ngọn cỏ, ¹

Người ngu có ăn uống ²

Không bằng phần mười sáu

Người hiểu pháp hữu vi."

71. "Nghiệp ác đã được làm,

Như sữa, không đông ngay,

Cháy ngầm theo kẻ ngu,

Như lửa tro che đậy."

72. "Tự nó chịu bất hạnh,

Khi danh đến kẻ ngu.

Vận may bị tổn hại,

Đầu nó bị nát tan."

73. "Ưa danh không tương xứng,

Muốn ngồi trước tỷ kheo,

Ưa quyền tại tịnh xá,

Muốn mọi người lễ kính."

74. "Mong cả hai tăng, tục,

———

¹ cỏ kusa.

² hành trì khổ hạnh của ngoại đạo không bằng 1/16 ngưởi hiểu pháp hữu vi

Nghĩ rằng (chính ta làm).

Trong mọi việc lớn nhỏ,

Phải theo mệnh lệnh ta "

Người ngu nghĩ như vậy

Dục và mạn tăng trưởng.

75. "Khác thay duyên thế lợi,

Khác thay đường Niết Bàn.

Tỷ kheo, đệ tử Phật,

Hãy như vậy thắng tri.

Chớ ưa thích cung kính,

Hãy tu hạnh viễn ly."

VI. Phẩm Hiền Trí

76. "Nếu thấy bậc hiền trí,

Chỉ lỗi và khiển trách,

Như chỉ chỗ chôn vàng

Hãy thân cận người trí!

Thân cận người như vậy,

Chỉ tốt hơn, không xấu."

77. "Những người hay khuyên dạy,

Ngăn người khác làm ác,

Được người hiền kính yêu,

Bị người ác không thích."

78. "Chớ thân với bạn ác,

Chớ thân kẻ tiểu nhân.

Hãy thân người bạn lành,

79. "Pháp hỷ đem an lạc,

Với tâm tư thuần tịnh;

Người trí thường hoan hỷ,

Hãy thân bậc thượng nhân."

80. "Người trị thủy dẫn nước,

Kẻ làm tên nắn tên,

Người thợ mộc uốn gỗ,

Bậc trí nhiếp tự thân."

Với pháp bậc Thánh thuyết."

81. "Như đá tảng kiên cố,

Không gió nào giao động,

Cũng vậy, giữa khen chê,

Người trí không giao động."

82. "Như hồ nước sâu thẳm,

Trong sáng, không khuấy đục,

Cũng vậy, nghe chánh pháp,

Người trí hưởng tịnh lạc."

83. "Người hiền bỏ tất cả, ¹

Người lành không bàn dục,

Dầu cảm thọ lạc khổ,

Bậc trí không vui buồn."

84. "Không vì mình, vì người.

Không cầu được con cái,

Không tài sản quốc độ,

Không cầu mình thành tựu,

Với việc làm phi pháp.

Vị ấy thật trì giới,

Có trí tuệ, đúng pháp."

85. "Ít người giữa nhân loại,

Đến được bờ bên kia

Còn số người còn lại,

Xuôi ngược chạy bờ này."

86. "Những ai hành trì pháp,

Theo chánh pháp khéo dạy,

Sẽ đến bờ bên kia,

———

¹bỏ các dục.

Vượt ma lực khó thoát."

87.Kẻ trí bỏ pháp đen,

Tu tập theo pháp trắng.

Bỏ nhà, sống không nhà,

Sống viễn ly khổ lạc."

88. "Hãy cầu vui Niết Bàn,

Bỏ dục, không sở hữu,

Kẻ trí tự rửa sạch,

Cấu uế từ nội tâm."

89. "Những ai với chánh tâm,

Khéo tu tập giác chi,

Từ bỏ mọi ái nhiễm,

Hoan hỷ không chấp thủ.

Không lậu hoặc, sáng chói,

Sống tịch tịnh ở đời."

VII. Phẩm A-La-Hán

90. "Đích đã đến, không sầu,

Giải thoát ngoài tất cả,

Đoạn trừ mọi buộc ràng,

Vị ấy không nhiệt não."

91. "Tự sách tấn, chánh niệm,

Không thích cư xá nào,

Như ngỗng trời rời ao,

Bỏ sau mọi trú ẩn."

92. "Tài sản không chất chứa,

Ăn uống biết liễu tri,

Tự tại trong hành xứ,

"Không vô tướng, giải thoát, "

Như chim giữa hư không,

Hướng chúng đi khó tìm."

93. "Ai lậu hoặc đoạn sạch,

Ăn uống không tham đắm,

Tự tại trong hành xứ,

"Không, vô tướng giải thoát. "

Như chim giữa hư không,

Dấu chân thật khó tìm. "

94. "Ai nhiếp phục các căn,

Như đánh xe điều ngự,

Mạn trừ, lậu hoặc dứt,

Người vậy, Chư Thiên mến."

95. "Như đất, không hiềm hận,

Như cột trụ, kiên trì,

Như hồ, không bùn nhơ,

Không luân hồi, vị ấy."

96. "Người tâm ý an tịnh,

Lời an, nghiệp cũng an,

Chánh trí, chơn giải thoát,

Tịnh lạc là vị ấy."

97. "Không tin,¹ hiểu vô vi.

Người cắt mọi hệ lụy

Cơ hội tận, xả ly

Vị ấy thật tối thượng."

98. "Làng mạc hay rừng núi

Thung lũng hay đồi cao,

La-hán trú chỗ nào,

Đất ấy thật khả ái.

99. "Khả ái thay núi rừng,

Chỗ người phàm không ưa,

Vị ly tham ưa thích,

Vì không tìm dục lạc.

———

¹ vị A-la-hán tự chứng biết, không tin ai làm cho giác ngộ.

VIII. Phẩm Ngàn

100. "Dầu nói ngàn ngàn lời,

Nhưng không gì lợi ích,

Tốt hơn một câu nghĩa,

Nghe xong, được tịnh lạc."

101. "Dầu nói ngàn câu kệ

Nhưng không gì lợi ích,

Tốt hơn nói một câu,

Nghe xong, được tịnh lạc."

102 "Dầu nói trăm câu kệ

Nhưng không gì lợi ích,

Tốt hơn một câu pháp,

Nghe xong, được tịnh lạc."

103. "Dầu tại bãi chiến trường

Thắng ngàn ngàn quân địch,

Tự thắng mình tốt hơn,

Thật chiến thắng tối thượng."

104. "Tự thắng, tốt đẹp hơn,

Hơn chiến thắng người khác.

Người khéo điều phục mình,

Thường sống tự chế ngự."

105. "Dầu Thiên Thần, Thát Bà,

Dầu Ma vương, Phạm Thiên

Không ai chiến thắng nổi,

Người tự thắng như vậy."

106. "Tháng tháng bỏ ngàn vàng,

Tế tự cả trăm năm,

Chẳng bằng trong giây lát,

Cúng dường bậc tự tu.

Cùng dường vậy tốt hơn,

Hơn trăm năm tế tự."

107. "Dầu trải một trăm năm,

Thờ lửa tại rừng sâu,

Chẳng bằng trong giây lát,

Cúng dường bậc tự tu.

Cúng dường vậy tốt hơn,

Hơn trăm năm tế tự."

108. "Suốt năm cúng tế vật,

Để cầu phước ở đời.

Không bằng một phần tư

Kính lễ bậc chánh trực."

109. "Thường tôn trọng, kính lễ

Bậc kỳ lão trưởng thượng,

Bốn pháp được tăng trưởng:

Thọ, sắc, lạc, sức mạnh."

110.Dầu sống một trăm năm

Ác giới, không thiền định,

Tốt hơn sống một ngày,

Trì giới, tu thiền định."

111. "Ai sống một trăm năm,

Ác tuệ, không thiền định.

Tốt hơn sống một ngày,

Có tuệ, tu thiền định."

112 "Ai sống một trăm năm,

Lười nhác không tinh tấn,

Tốt hơn sống một ngày

Tinh tấn tận sức mình."

113. "Ai sống một trăm năm,

Không thấy pháp sinh diệt,

Tốt hơn sống một ngày,

Thấy được pháp sinh diệt."

114. "Ai sống một trăm năm,

Không thấy câu bất tử,

Tốt hơn sống một ngày,

Thấy được câu bất tử."

115. "Ai sống một trăm năm,

Không thấy pháp tối thượng,

Tốt hơn sống một ngày,

Thấy được pháp tối thượng."

IX. Phẩm Ác

116. "Hãy gấp làm điều lành,

Ngăn tâm làm điều ác.

Ai chậm làm việc lành,

Ý ưa thích việc ác."

117.Nếu người làm điều ác,

Chớ tiếp tục làm thêm,

Chớ ước muốn điều ác,

Chứa ác, tất chịu khổ."

118. "Nếu người làm điều thiện,

Nên tiếp tục làm thêm.

Hãy ước muốn điều thiện,

Chứa thiện, được an lạc."

119. "Người ác thấy là hiền.

Khi ác chưa chín muồi,

Khi ác nghiệp chín muồi,

Người ác mới thấy ác."

120. "Người hiền thấy là ác,

Khi thiện chưa chín muồi.

Khi thiện được chín muồi,

Người hiền thấy là thiện."

121. "Chớ chê khinh điều ác,

Cho rằng "chưa đến mình ",

Như nước nhỏ từng giọt,

Rồi bình cũng đầy tràn.

Người ngu chứa đầy ác

Do chất chứa dần dần."

122. "Chớ chê khinh điều thiện

Cho rằng "Chưa đến mình, "

Như nước nhỏ từng giọt,

Rồi bình cũng đầy tràn.

Người trí chứa đầy thiện,

Do chất chứa dần dần."

123. "Ít bạn đường, nhiều tiền,

Người buôn tránh đường hiểm.

Muốn sống, tránh thuốc độc,

Hãy tránh ác như vậy."

124. "Bàn tay không thương tích,

Có thể cầm thuốc độc.

Không thương tích, tránh độc,

Không làm, không có ác."

125. "Hại người không ác tâm,

Người thanh tịnh, không uế,

Tội ác đến kẻ ngu,

Như ngược gió tung bụi."

126. "Một số sinh bào thai,

Kẻ ác sinh địa ngục,

Người thiện lên cõi trời,

Vô lậu chứng Niết Bàn."

127. "Không trên trời, giữa biển,

Không lánh vào động núi,

Không chỗ nào trên đời,

Trốn được quả ác nghiệp."

128. "Không trên trời, giữa biển,

Không lánh vào động núi,

Không chỗ nào trên đời,

Trốn khỏi tay thần chết."

X. Phẩm Hình Phạt

129. "Mọi người sợ hình phạt,

Mọi người sợ tử vong.

Lấy mình làm ví dụ

Không giết, không bảo giết."

130. "Mọi người sợ hình phạt,

Mọi người thích sống còn;

Lấy mình làm ví dụ,

Không giết, không bảo giết."

131. "Chúng sanh cầu an lạc,

Ai dùng trượng hại người,

Để tìm lạc cho mình,

Đời sau không được lạc."

132. "Chúng sanh cầu an lạc,

Không dùng trượng hại người,

Để tìm lạc cho mình,

Đời sau được hưởng lạc."

133. "Chớ nói lời ác độc

Nói ác, bị nói lại,

Khổ thay lời phẩn nộ,

Đao trượng phản chạm mình."

134. "Nếu tự mình yên lặng

Như chiếc chuông bị bể,

Ngươi đã chứng Niết bàn,

Ngươi không còn phẫn nộ.

135. "Với gậy người chăn bò,

Lùa bò ra bãi cỏ;

Cũng vậy, già và chết,

Lùa người đến mạng chung."

136. "Người ngu làm điều ác,

Không ý thức việc làm.

Do tự nghiệp, người ngu

Bị nung nấu, như lửa."

137. "Dùng trượng phạt không trượng,

Làm ác người không ác.

Trong mười loại khổ đau,

Chịu gấp một loại khổ."

138. "Hoặc khổ thọ khốc liệt,

Thân thể bị thương vong,

Hoặc thọ bệnh kịch liệt,

Hay loạn ý tán tâm."

139. "Hoặc tai họa từ vua,

Hay bị vu trọng tội;

Bà con phải ly tán,

Tài sản bị nát tan."

140. "Hoặc phòng ốc nhà cửa

Bị hỏa tai thiêu đốt.

Khi thân hoại mạng chung,

Ác tuệ sanh địa ngục."

141. "Không phải sống lõa thể

Bện tóc, tro trét mình,

Tuyệt thực, lăn trên đất,

Sống nhớp, siêng ngồi xổm,

Làm con người được sạch,

Nếu không trừ nghi hoặc."

142 "Ai sống tự trang sức,

Nhưng an tịnh, nhiếp phục,

Sống kiên trì, phạm hạnh,

Không hại mọi sinh linh,

Vị ấy là phạm chí,

Hay sa môn, khất sĩ."

143. "Thật khó tìm ở đời,

Người biết thẹn, tự chế,

Biết tránh né chỉ trích

Như ngựa hiền tránh roi."

144. "Như ngựa hiền chạm roi,

Hãy nhiệt tâm, hăng hái,

Với tín, giới, tinh tấn,

Thiền định cùng trạch pháp.

Minh hạnh đủ, chánh niệm,

Đoạn khổ này vô lượng."

145. "Người trị thủy dẫn nước,

Kẻ làm tên nắn tên,

Người thợ mộc uốn ván,

Bậc tự điều, điều thân."

Như chiếc chuông bị bể.

Ngươi đã chứng Niết Bàn

Ngươi không còn phẩn nộ."

XI. Phẩm Già

146. "Cười gì, hân hoan gì,

Khi đời mãi bị thiêu?

Bị tối tăm bao trùm,

Sao không tìm ngọn đèn?"

147. "Hãy xem bong bóng đẹp,

Chỗ chất chứa vết thương,

Bệnh hoạn nhiều suy tư,

Thật không gì trường cửu."

148. "Sắc này bị suy già,

Ổ tật bệnh, mỏng manh,

Nhóm bất tịnh, đỗ vỡ,

Chết chấm dứt mạng sống."

149. "Như trái bầu mùa thu,

Bị vất bỏ quăng đi,

Nhóm xương trắng bồ câu,

Thấy chúng còn vui gì?"

150. "Thành này làm bằng xương,

Quét tô bằng thịt máu,

Ở đây già và chết,

Mạn, lừa đảo chất chứa."

151. "Xe vua đẹp cũng già.

Thân này rồi sẽ già,

Pháp bậc thiện, không già.

Như vậy bậc chí thiện

Nói lên cho bậc thiện."

152. "Người ít nghe kém học,

Lớn già như trâu đực.

Thịt nó tuy lớn lên,

Nhưng tuệ không tăng trưởng."

153. "Lang thang bao kiếp sống

Ta tìm nhưng chẳng gặp,

Người xây dựng nhà này,

Khổ thay, phải tái sanh."

154. "Ôi! Người làm nhà kia ¹

Nay ta đã thấy ngươi!

Ngươi không làm nhà nữa.

Đòn tay ² ngươi bị gẫy,

Kèo cột ³ngươi bị tan

Tâm ta đạt tịch diệt,

Tham ái thảy tiêu vong."

———

¹ ái.

² thân.

³ phiền não.

156. "Lúc trẻ không phạm hạnh,

Không tìm kiếm bạc tiền;

Như cây cung bị gẫy,

Thở than những ngày qua."

155. "Lúc trẻ, không phạm hạnh,

Không tìm kiếm bạc tiền.

Như cò già bên ao,

Ủ rũ, không tôm cá."

XII. PHẨM TỰ NGÃ

157. "Nếu biết yêu tự ngã,

Phải khéo bảo vệ mình,

Người trí trong ba canh,

Phải luôn luôn tỉnh thức."

158. "Trước hết tự đặt mình,

Vào những gì thích đáng.

Sau mới giáo hóa người,

Người trí khỏi bị nhiễm."

159. "Hãy tự làm cho mình,

Như điều mình dạy người.

Khéo tự điều, điều người,

Khó thay, tự điều phục!"

160. "Tự mình y chỉ mình,

Nào có y chỉ khác.

Nhờ khéo điều phục mình,

Được y chỉ khó được."

161. "Điều ác tự mình làm,

Tự mình sanh, mình tạo.

Nghiền nát kẻ ngu si,

Như kim cương, ngọc báu."

162. "Phá giới quá trầm trọng,

Như dây leo bám cây ¹

Gieo hại cho tự thân,

Như kẻ thù mong ước."

163. "Dễ làm các điều ác,

Dễ làm tự hại mình.

Còn việc lành, việc tốt,

Thật tối thượng khó làm."

164. "Kẻ ngu si miệt thị,

Giáo pháp bậc La Hán,

Bậc Thánh, bậc chánh mạng.

Chính do ác kiến này,

Như quả loại cây lau ²

Mang quả tự hoại diệt."

165. "Tự mình, làm điều ác,

Tự mình làm nhiễm ô,

Tự mình không làm ác,

Tự mình mình làm thanh tịnh;

Tịnh, không tịnh tự mình,

Không ai thanh tịnh ai.

166. Dầu lợi người bao nhiêu,

Chớ quên phần tư lợi,

Nhờ thắng trí tư lợi,

Hãy chuyên tâm lợi mình.

XIII. Phẩm Thế Gian

167. Chớ theo pháp hạ liệt,

Chớ sống mặc, buông lung,

Chớ tin theo tà kiến,

Chớ tăng trưởng tục trần.

———

¹chỉ cho cây sāla.

² kaṭṭhaka.

168. "Nỗ lực, chớ phóng dật!

Hãy sống theo chánh hạnh;

Người chánh hạnh hưởng lạc,

Cả đời này, đời sau."

169. "Hãy khéo sống chánh hạnh,

Chớ sống theo tà hạnh!

Người chánh hạnh hưởng lạc,

Cả đời này, đời sau."

170. "Hãy nhìn như bọt nước,

Hãy nhìn như cảnh huyễn!

Quán nhìn đời như vậy,

Thần chết không bắt gặp."

171. "Hãy đến nhìn đời này,

Như xe vua lộng lẫy,

Người ngu mới tham đắm,

Kẻ trí nào đắm say."

172. "Ai sống trước buông lung,

Sau sống không phóng dật,

Chói sáng rực đời này.

Như trăng thoát mây che."

173. "Ai dùng các hạnh lành,

Làm xóa mờ nghiệp ác,

Chói sáng rực đời này,

Như trăng thoát mây che."

174. "Đời này thật mù quáng,

Ít kẻ thấy rõ ràng.

Như chim thoát khỏi lưới,

Rất ít đi thiên giới."

175. "Như chim thiên nga bay,

Thần thông liệng giữa trời;

Chiến thắng ma, ma quân,

Kẻ trí thoát đời này."

176. "Ai vi phạm một pháp,

Ai nói lời vọng ngữ,

Ai bác bỏ đời sau,

Không ác nào không làm."

177. "Keo kiết không sanh thiên,

Kẻ ngu ghét bố thí,

Người trí thích bố thí,

Đời sau, được hưởng lạc."

178. "Hơn thống lãnh cõi đất,

Hơn được sanh cõi trời,

Hơn chủ trì vũ trụ,

Quả Dự Lưu tối thắng."

XIV. Phẩm Phật Đà

179. "Vị chiến thắng không bại,

Vị bước đi trên đời,

Không dấu tích chiến thắng,

Phật giới rộng mênh mông,

Ai dùng chân theo dõi

Bậc không để dấu tích?"

180. "Ai giải tỏa lưới tham,

Ái phược hết dắt dẫn,

Phật giới rộng mênh mông,

Ai dùng chân theo dõi,

Bậc không để dấu tích?"

181. "Người trí chuyên thiền định,

Thích an tịnh viễn ly,

Chư thiên đều ái kính,

Bậc chánh giác, chánh niệm."

182. "Khó thay, được làm người,

Khó thay, được sống còn,

Khó thay, nghe diệu pháp,

Khó thay, Phật ra đời!"

183. "Không làm mọi điều ác.

Thành tựu các hạnh lành,

Tâm ý giữ trong sạch,

Chính lời chư Phật dạy."

184. "Chư Phật thường giảng dạy;

Nhẫn, khổ hạnh tối thượng,

Niết bàn, quả tối thượng;

Xuất gia không phá người;

Sa môn không hại người."

185. "Không phỉ báng, phá hoại,

Hộ trì giới căn bản, Ăn uống có tiết độ,

Sàng tọa chỗ nhàn tịnh

Chuyên chú tăng thượng tâm,

Chính lời chư Phật dạy."

186. "Dầu mưa bằng tiền vàng,

Các dục khó thỏa mãn.

Dục đắng nhiều ngọt ít,

Biết vậy là bậc trí."

187. "Đệ tử bậc chánh giác,

Không tìm cầu dục lạc,

Dầu là dục chư thiên,

Chỉ ưa thích ái diệt."

188. "Loài người sợ hoảng hốt,

Tìm nhiều chỗ quy y,

Hoặc rừng rậm, núi non,

Hoặc vườn cây, đền tháp."

189. "Quy y ấy không ổn,

Không quy y tối thượng.

Quy y các chỗ ấy,

Không thoát mọi khổ đau?"

190. "Ai quy y Đức Phật,

Chánh pháp và chư tăng,

Ai dùng chánh tri kiến,

Thấy được bốn Thánh đế."

191. "Thấy khổ và khổ tập,

Thấy sự khổ vượt qua,

Thấy đường Thánh tám ngành,

Đưa đến khổ não tận."

192. "Thật quy y an ổn,

Thật quy y tối thượng,

Có quy y như vậy,

Mới thoát mọi khổ đau."

193. "Khó gặp bậc thánh nhơn,

Không phải đâu cũng có.

Chỗ nào bậc trí sanh,

Gia đình tất an lạc."

194. "Vui thay, Phật ra đời!

Vui thay, Pháp được giảng!

Vui thay, Tăng hòa hợp!

Hòa hợp tu, vui thay!"

195. "Cúng dường bậc đáng cúng,

Chư Phật hoặc đệ tử,

Các bậc vượt hý luận,

Đoạn diệt mọi sầu bi."

196. "Cúng dường bậc như vậy,

Tịch tịnh, không sợ hãi,

Các công đức như vậy,

Không ai ước lường được."

XV. Phẩm An Lạc

197. "Vui thay, chúng ta sống,

Không hận, giữa hận thù!

Giữa những người thù hận,

Ta sống, không hận thù!"

198. "Vui thay, chúng ta sống,

Không bệnh, giữa ốm đau!

Giữa những người bệnh hoạn,

Ta sống, không ốm đau."

199. "Vui thay, chúng ta sống,

Không rộn giữa rộn ràng;

Giữa những người rộn ràng,

Ta sống, không rộn ràng."

200. "Vui thay chúng ta sống,

Không gì, gọi của ta.

Ta sẽ hưởng hỷ lạc,

Như chư thiên Quang Âm."

201. "Chiến thắng sinh thù oán,

Thất bại chịu khổ đau,

Sống tịch tịnh an lạc.

Bỏ sau mọi thắng bại."

202. "Lửa nào sánh lửa tham?

Ác nào bằng sân hận?

Khổ nào sánh khổ uẩn,

Lạc nào bằng tịnh lạc."

203. "Đói ăn, bệnh tối thượng,

Các hành, khổ tối thượng,

Hiểu như thực là vậy,

Niết Bàn, lạc tối thượng."

204 "Không bệnh, lợi tối thượng,

Biết đủ, tiền tối thượng,

Thành tín đối với nhau,

Là bà con tối thượng.

Niết Bàn, lạc tối thượng."

205. "Đã nếm vị độc cư,

Được hưởng vị nhàn tịnh,

Không sợ hải, không ác,

Nếm được vị pháp hỷ."

206. "Lành thay, thấy thánh nhân,

Sống chung thường hưởng lạc.

Không thấy những người ngu,

Thường thường được an lạc."

207. "Sống chung với người ngu,

Lâu dài bị lo buồn.

Khổ thay gần người ngu,

Như thường sống kẻ thù.

Vui thay, gần người trí,

Như chung sống bà con."

208. "Bậc hiền sĩ, trí tuệ

Bậc nghe nhiều, trì giới,

Bậc tự chế, Thánh nhân;

Hãy gần gũi, thân cận

Thiện nhân, trí giả ấy,

Như trăng theo đường sao."

XVI. Phẩm Hỷ Ái

209. "Tự chuyên, không đáng chuyên

Không chuyên, việc đáng chuyên.

Bỏ đích, theo hỷ ái,

Ganh tị bậc tự chuyên."

210. "Chớ gần gũi người yêu,

Trọn đời xa kẻ ghét.

Yêu không gặp là khổ,

Oán phải gặp cũng đau."

211. "Do vậy chớ yêu ai,

Ái biệt ly là ác;

Những ai không yêu ghét,

Không thể có buộc ràng."

212. "Do ái sinh sầu ưu,

Do ái sinh sợ hãi,

Ai thoát khỏi tham ái,

Không sầu, đâu sợ hãi?"

213. "Ái luyến sinh sầu ưu,

Ái luyến sinh sợ hải.

Ai giải thoát ái luyến

Không sầu, đâu sợ hải?"

214. "Hỷ ái sinh sầu ưu,

Hỷ ái sinh sợ hãi. Ai giải thoát hỷ ái,

Không sầu, đâu sợ hãi?

215. "Dục ái sinh sầu ưu,

Dục ái sinh sợ hãi,

Ai thoát khỏi dục ái,

Không sầu, đâu sợ hãi?"

216. "Tham ái sinh sầu ưu,

Tham ái sinh sợ hãi.

Ai thoát khỏi tham ái,

Không sầu, đâu sợ hãi."

217. "Đủ giới đức, chánh kiến;

Trú pháp, chứng chân lý,

Tự làm công việc mình,

Được quần chúng ái kính."

Được quần chúng ái kính."

218. "Ước vọng pháp ly ngôn

Ý cảm xúc thượng quả ¹

Tâm thoát ly ác dục, ²

Xứng gọi bậc Thượng Lưu."

219. "Khách lâu ngày ly hương,

An toàn từ xa về,

Bà con cùng thân hữu,

Hân hoan đón chào mừng

220. "Cũng vậy các phước nghiệp,

Đón chào người làm lành,

Đời này đến đời kia,

Như thân nhân đón chào.

XVII. Phẩm Phẫn Nộ

221. "Bỏ phẫn nộ, ly mạn,

Vượt qua mọi kiết sử,

Không chấp trước danh sắc.

Khổ không theo vô sản."

222. "Ai chận được phẫn nộ,

Như dừng xe đang lăn,

Ta gọi người đánh xe,

Kẻ khác, cầm cương hờ."

223. "Lấy không giận thắng giận,

Lấy thiện thắng không thiện,

Lấy thí thắng xan tham,

Lấy chơn thắng hư ngụy."

224. "Nói thật, không phẫn nộ,

Của ít, thí người xin,

———

¹niết bàn.

² ba thánh quả.

Nhờ ba việc lành này,

Người đến gần thiên giới."

225. "Bậc hiền không hại ai,

Thân thường được chế ngự,

Đạt được cảnh bất tử,

Đến đây, không ưu sầu."

226. "Những người thường giác tỉnh,

Ngày đêm siêng tu học,

Chuyên tâm hướng Niết Bàn,

Mọi lậu hoặc được tiêu."

227. "A-tu-la¹, nên biết,

Xưa vậy, nay cũng vậy,

Ngồi im, bị người chê,

Nói nhiều bị người chê.

Nói vừa phải, bị chê.

Làm người không bị chê,

Thật khó tìm ở đời."

228. "Xưa, vị lai, và nay,

Đâu có sự kiện này,

Người hoàn toàn bị chê,

Người trọn vẹn được khen."

229. "Sáng sáng, thẩm xét kỹ.

Bậc có trí tán thán.

Bậc trí không tỳ vết,

Đầy đủ giới định tuệ."

230. "Hạnh sáng như vàng ròng,

Ai dám chê vị ấy?

Chư thiên phải khen thưởng,

Phạm Thiên cũng tán dương ".

231. "Giữ thân đừng phẫn nộ,

———

¹ atula (An- đa-la) , têncủa một người phật tử

Phòng thân khéo bảo vệ,

Từ bỏ thân làm ác,

Với thân làm hạnh lành."

232 "Giữ lời đừng phẫn nộ,

Phòng lời, khéo bảo vệ,

Từ bỏ lời thô ác,

Với lời, nói điều lành."

233. "Giữ ý đừng phẫn nộ,

Phòng ý, khéo bảo vệ,

Từ bỏ ý nghĩ ác,

Với ý, nghĩ hạnh lành.'

234. "Bậc trí bảo vệ thân,

Bảo vệ luôn lời nói

Bảo vệ cả tâm tư,

Ba nghiệp khéo bảo vệ."

XVIII. Phẩm Cấu Uế

235. "Ngươi nay giống lá héo,

Diêm sứ đang chờ ngươi,

Ngươi đứng trước cửa chết,

Đường trường thiếu tư lương."

236.Hãy tự làm hòn đảo,

Tinh cần gấp, sáng suốt,

Trừ cấu uế, thanh tịnh,

Đến thánh địa chư Thiên.

237. "Đời ngươi nay sắp tàn,

Tiến gần đến Diêm Vương.

Giữa đường không nơi nghỉ,

Đường trường thiếu tư lương."

238. "Hãy tự làm hòn đảo,

Tinh cần gấp sáng suốt.

Trừ cấu uế, thanh tịnh,

Chẳng trở lại sanh già."

239. "Bậc trí theo tuần tự.

Từng sát na trừ dần.

Như thợ vàng lọc bụi

Trừ cấu uế nơi mình."

240. "Như sét từ sắt sanh,

Sắt sanh lại ăn sắt,

Cũng vậy, quá lợi dưỡng

Tự nghiệp dẫn cõi ác."

241. "Không tụng làm nhớp kinh,

Không đứng dậy, bẩn nhà,

Biếng nhác làm nhơ sắc,

Phóng dật uế người canh"

242. "Tà hạnh nhơ đàn bà,

Xan tham nhớp kẻ thí,

Ác pháp là vết nhơ,

Đời này và đời sau."

243. "Trong hàng cấu uế ấy,

Vô minh, nhơ tối thượng,

Đoạn nhơ ấy, tỷ kheo,

Thành bậc không uế nhiễm."

244. "Dễ thay, sống không hổ

Sống lỗ mãng như quạ,

Sống công kích huênh hoang,

Sống liều lĩnh, nhiễm ô."

245. "Khó thay, sống xấu hổ,

Thường thường cầu thanh tịnh.

Sống vô tư, khiêm tốn,

Trong sạch và sáng suốt."

246. "Ai ở đời sát sinh,

Nói láo không chân thật,

Ở đời lấy không cho,

Qua lại với vợ người."

247. "Uống rượu men, rượu nấu,

Người sống đam mê vậy,

Chính ngay tại đời này,

Tự đào bới gốc mình."

248. "Vậy người, hãy nên biết,

Không chế ngự là ác.

Chớ để tham phi pháp,

Làm người đau khổ dài."

249. "Do tín tâm, hỷ tâm

Loài người mới bố thí.

Ở đây ai bất mãn

Người khác được ăn uống,

Người ấy ngày hoặc đêm,

Không đạt được tâm định?"

250. "Ai cắt được, phá được,

Tận gốc nhổ tâm ấy.

Người ấy ngày hoặc đêm,

Đạt được tâm thiền định."

251. "Lửa nào bằng lửa tham!

Chấp nào bằng sân hận!

Lưới nào bằng lưới si!

Sông nào bằng sông ái! "

252. "Dễ thay thấy lỗi người,

Lỗi mình thấy mới khó.

Lỗi người ta phanh tìm,

Như sàng trấu trong gạo,

Còn lỗi mình, che đậy,

Như kẻ gian dấu bài."

253. "Ai thấy lỗi của người,

Thường sanh lòng chỉ trích,

Người ấy lậu hoặc tăng,

Rất xa lậu hoặc diệt."

254. "Hư không, không dấu chân,

Ngoài đây, không sa môn,

Chúng sanh thích hý luận,

Như lai, hý luận trừ."

255. "Hư không, không dấu chân,

Ngoài đây, không sa môn.

Các hành không thường trú,

Chư Phật không giao động."

XIX. Phẩm Pháp Trụ

256. "Ngươi đâu phải pháp trụ,

Xử sự quá chuyên chế,

Bậc trí cần phân biệt Cả hai chánh và tà!"

257. "Không chuyên chế, đúng pháp,

Công bằng, dắt dẫn người,

Bậc trí sống đúng pháp,

Thật xứng danh pháp trụ."

258. "Không phải vì nói nhiều,

Mới xứng danh bậc trí.

An ổn, không oán sợ.

Thật đáng gọi bậc trí."

259. Không phải vì nói nhiều,

Mới xứng danh trì pháp,

Những ai tuy nghe ít,

Nhưng thân hành đúng pháp,

Không phóng túng chánh pháp,

Mới xứng danh trì pháp."

260. Không phải là trưởng lão,

Dầu cho có bạc đầu.

Người chỉ tuổi tác cao,

Được gọi là: "Lão ngu."

261. "Ai chân thật, đúng pháp,

Không hại, biết chế phục,

Bậc trí không cấu uế,

Mới xứng danh Trưởng Lão."

262. "Không phải nói lưu loát,

Không phải sắc mặt đẹp,

Thành được người lương thiện,

Nếu ganh, tham, dối trá."

263. "Ai cắt được, phá được

Tận gốc nhổ tâm ấy

Người trí ấy diệt sân,

Được gọi người hiền thiện."

264. "Đầu trọc, không sa môn

Nếu phóng túng, nói láo.

Ai còn đầy dục tham,

Sao được gọi sa môn?"

265. "Ai lắng dịu hoàn toàn,

Các điều ác lớn nhỏ,

Vì lắng dịu ác pháp,

Được gọi là Sa môn."

266. " Chỉ khất thực nhờ người,

Đâu phải là tỷ kheo!

Phải theo pháp toàn diện,

Khất sĩ không, không đủ."

267. " Ai vượt qua thiện ác,

Chuyên sống đời Phạm Hạnh,

Sống thẩm sát ở đời,

Mới xứng danh tỷ kheo."

268. "Im lặng nhưng ngu si,

Đâu được gọi ẩn sĩ?

Như người cầm cán cân,

Bậc trí chọn điều lành."

269. " Từ bỏ các ác pháp,

Mới thật là ẩn sĩ.

Ai thật hiểu hai đời

Mới được gọi ẩn sĩ."

270. " Còn sát hại sinh linh,

Đâu được gọi Hiền thánh.

Không hại mọi hữu tình,

Mới được gọi Hiền Thánh."

271. "Chẳng phải chỉ giới cấm

Cũng không phải học nhiều,

Chẳng phải chứng thiền định,

Sống thanh vắng một mình."

272. "Ta hưởng an ổn lạc,

Phàm phu chưa hưởng được.

Tỷ kheo, chớ tự tin

Khi lậu hoặc chưa diệt."

XX. Phẩm Đạo

273. "Tám chánh, đường thù thắng,

Bốn câu, lý thù thắng.

Ly tham, pháp thù thắng,

Giữa các loài hai chân,

Pháp nhãn, người thù thắng."

274. "Đường này, không đường khác

Đưa đến kiến thanh tịnh.

Nếu ngươi theo đường này,

Ma quân sẽ mê loạn."

275. "Nếu người theo đường này,

Đau khổ được đoạn tận.

Ta dạy người con đường.

Với trí, gai chướng diệt."

276. "Người hãy nhiệt tình làm,

Như Lai chỉ thuyết dạy.

Người hành trì thiền định

Thoát trói buộc Ác ma."

277. "Tất cả hành vô thường "

Với Tuệ, quán thấy vậy

Đau khổ được nhàm chán;

Chính con đường thanh tịnh."

278. "Tất cả hành khổ đau

Với Tuệ quán thấy vậy,

Đau khổ được nhàm chán;

Chính con đường thanh tịnh."

279. "Tất cả pháp vô ngã,

Với Tuệ quán thấy vậy,

Đau khổ được nhàm chán

Chính con đường thanh tịnh."

280. "Khi cần, không nỗ lực,

Tuy trẻ mạnh, nhưng lười

Chí nhu nhược, biếng nhác.

Với trí tuệ thụ động,

Sao tìm được chánh đạo?"

281. "Lời nói được thận trọng,

Tâm tư khéo hộ phòng,

Thân chớ làm điều ác,

Hãy giữ ba nghiệp tịnh,

Chứng đạo thánh nhân dạy."

282. "Tu thiền, trí tuệ sanh,

Bỏ Thiền, trí tuệ diệt.

Biết con đường hai ngả

Đưa đến hữu, phi hữu,

Hãy tự mình nỗ lực,

Khiến trí tuệ tăng trưởng."

283. "Đốn rừng không đốn cây

Từ rừng, sinh sợ hãi;

Đốn rừng ¹ và ái dục,

Tỷ kheo, hãy tịch tịnh."

284. "Khi nào chưa cắt tiệt,

Ái dục giữa gái trai,

Tâm ý vẫn buộc ràng,

Như bò con vú mẹ."

285. "Tự cắt giây ái dục,

Như tay bẻ sen thu,

Hãy tu đạo tịch tịnh,

Niết-Bàn, Thiện Thệ dạy."

286. "Mùa mưa ta ở đây

Đông, hạ cũng ở đây,

Người ngu tâm tưởng vậy,

Không tự giác hiểm nguy."

287. "Người tâm ý đắm say

Con cái và súc vật,

Tử thần bắt người ấy,

Như lụt trôi làng ngủ. "

288. "Một khi tử thần đến,

Không có con che chở,

Không cha, không bà con,

———

1 dục vọng

Không thân thích che chở."

289. "Biết rõ ý nghĩa này,

Bậc trí lo trì giới,

Mau lẹ làm thanh tịnh,

Con đường đến Niết-Bàn."

290. "Nhờ từ bỏ lạc nhỏ,

Thấy được lạc lớn hơn,

Bậc trí bỏ lạc nhỏ,

Thấy được lạc lớn hơn."

XXI. Phẩm Tạp Lục

291. "Gieo khổ đau cho người,

Mong cầu lạc cho mình,

Bị hận thù buộc ràng

Không sao thoát hận thù."

292. "Việc đáng làm, không làm,

Không đáng làm, lại làm,

Người ngạo mạn, phóng dật,

Lậu hoặc ắt tăng trưởng."

293. "Người siêng năng cần mẫn,

Thường thường quán thân niệm,

Không làm việc không đáng,

Gắng làm việc đáng làm,

Người tư niệm giác tỉnh,

Lậu hoặc được tiêu trừ."

294. "Sau khi giết mẹ cha, ¹

Giết hai Vua Sát lỵ, ²

Giết vương quốc, quần thần ³

———

¹ ái dục, mạn

² thường kiến, biên kiến

³ mười hai xứ.

Vô ưu, phạm chí sống."

295. "Sau khi giết mẹ cha,

Hai vua Bà-la-môn,

Giết hổ tướng thứ năm ¹

Vô ưu, phạm chí sống."

296. "Đệ tử Gotama,

Luôn luôn tự tỉnh giác

Vô luận ngày hay đêm,

Tưởng Phật Đà thường niệm."

297. "Đệ tử Gotama,

Luôn luôn tự tỉnh giác,

Vô luận ngày hay đêm,

Tưởng Chánh Pháp thường niệm"

298. "Đệ tử Gotama,

Luôn luôn tự tỉnh giác,

Vô luận ngày hay đêm,

Tưởng Tăng Già thường niệm."

299. "Đệ tử Gotama,

Luôn luôn tự tỉnh giác,

Vô luận ngày hay đêm,

Tưởng sắc thân thường niệm."

300. "Đệ tử Gotama,

Luôn luôn tự tỉnh giác,

Vô luận ngày hay đêm,

Ý vui niềm bất hại."

301. "Đệ tử Gotama,

Luôn luôn tự tỉnh giác,

Vô luận ngày hay đêm,

Ý vui tu thiền quán."

———

¹ nghi

302. "Vui hạnh xuất gia khó,

Tại gia sinh hoạt khó,

Sống bạn không đồng, khổ,

Trôi lăn luân hồi, khổ,

Vậy chớ sống luân hồi,

Chớ chạy theo đau khổ."

303. "Tín tâm, sống giới hạnh

Đủ danh xưng tài sản,

Chỗ nào người ấy đến,

Chỗ ấy được cung kính."

304. "Người lành dầu ở xa

Sáng tỏ như núi tuyết,

Người ác dầu ở gần

Như tên bắn đêm đen."

305. "Ai ngồi nằm một mình.

Độc hành không buồn chán,

Tự điều phục một mình

Sống thoải mái rừng sâu."

XXII. Phẩm Địa Ngục

306. "Nói láo đọa địa ngục

Có làm nói không làm,

Cả hai chết đồng đẳng,

Làm người, nghiệp hạ liệt."

307. "Nhiều người khoác cà sa,

Ác hạnh không nhiếp phục.

Người ác, do ác hạnh,

Phải sanh cõi Địa ngục."

308. "Tốt hơn nuốt hòn sắt

Cháy đỏ như lửa hừng,

Hơn ác giới, buông lung

Ăn đồ ăn quốc độ."

309. "Bốn nạn chờ đợi người,

Phóng dật theo vợ người;

Mắc họa, ngủ không yên,

Bị chê là thứ ba,

Đọa địa ngục, thứ bốn."

310 "Mắc họa, đọa ác thú,

Bị hoảng sợ, ít vui.

Quốc vương phạt trọng hình.

Vậy chớ theo vợ người."

311. "Như cỏ sa¹vụng nắm,

Tất bị họa đứt tay

Hạnh Sa môn tà vạy,

Tất bị đọa địa ngục."

312. "Sống phóng đãng buông lung,

Theo giới cấm ô nhiễm,

Sống Phạm hạnh đáng nghi

Sao chứng được quả lớn?

313. "Cần phải làm, nên làm

Làm cùng tận khả năng

Xuất gia sống phóng đãng,

Chỉ tăng loạn bụi đời."

314. "Ác hạnh không nên làm,

Làm xong, chịu khổ lụy,

Thiện hạnh, ắt nên làm,

Làm xong, không ăn năn."

315. "Như thành ở biên thùy,

Trong ngoài đều phòng hộ

Cũng vậy, phòng hộ mình,

Sát na chớ buông lung.

———

¹ cỏ kusa

Giây phút qua, sầu muộn.

Khi rơi vào địa ngục."

316. "Không đáng hổ, lại hổ.

Việc đáng hổ, lại không.

Do chấp nhận tà kiến,

Chúng sanh đi ác thú."

317. "Không đáng sợ, lại sợ,

Đáng sợ, lại thấy không,

Do chấp nhận tà kiến.

Chúng sanh đi ác thú."

318. "Không lỗi, lại thấy lỗi,

Có lỗi, lại thấy không,

Do chấp nhận tà kiến,

Chúng sanh đi ác thú."

319. "Có lỗi, biết có lỗi,

Không lỗi, biết là không,

Do chấp nhận chánh kiến,

Chúng sanh đi cõi lành."

XXIII. Phẩm Voi

320. "Ta như voi giữa trận,

Hứng chịu cung tên rơi,

Chịu đựng mọi phỉ báng.

Ác giới rất nhiều người."

321. "Voi luyện, đưa dự hội,

Ngựa luyện, được vua cưỡi,

Người luyện, bậc tối thượng

Chịu đựng mọi phỉ báng."

322. "Tốt thay, con la thuần,

Thuần chủng loài ngựa Sin. ¹

Đại tượng, voi có ngà.

Tự điều mới tối thượng."

323 "Chẳng phải loài cưỡi ấy,

Đưa người đến Niết-Bàn,

Chỉ có người tự điều,

Đến đích, nhờ điều phục."

324. "Con voi tên Tài Hộ,

Phát dục, khó điều phục,

Trói buộc, không ăn uống.

Voi nhớ đến rừng voi."

325. "Người ưa ngủ, ăn lớn

Nằm lăn lóc qua lại,

Chẳng khác heo no bụng,

Kẻ ngu nhập thai mãi."

326. "Trước tâm này buông lung,

Chạy theo ái, dục, lạc.

Nay Ta chánh chế ngự,

Như cầm móc điều voi."

327. "Hãy vui không phóng dật,

Khéo phòng hộ tâm ý.

Kéo mình khỏi ác đạo,

Như voi bị sa lầy."

328. "Nếu được bạn hiền trí

Đáng sống chung, hạnh lành,

Nhiếp phục mọi hiểm nguy

Hoan hỷ sống chánh niệm."

329. "Không gặp bạn hiền trí.

Đáng sống chung, hạnh lành

Như vua bỏ nước bại,

———

¹ tín độ (sidha) là tên một con sông Ấn độ, giống tuấn mã sinh ở địa phương này.

Hãy sống riêng cô độc,

Như voi sống rừng voi."

330. "Tốt Hơn sống một mình,

Không kết bạn người ngu.

Độc thân, không ác hạnh

Sống vô tư vô lự,

Như voi sống rừng voi."

331. "Vui thay, bạn lúc cần!

Vui thay, sống biết đủ,

Vui thay, chết có đức!

Vui thay, mọi khổ đoạn."

332. "Vui thay, hiếu kính mẹ,

Vui thay, hiếu kính cha,

Vui thay, kính Sa môn,

Vui thay, kính Hiền Thánh."

333. "Vui thay, già có giới!

Vui thay, tín an trú!

Vui thay, được trí tuệ,

Vui thay, ác không làm."

XXIV. Phẩm Tham Ái

334. "Người sống đời phóng dật,

Ái tăng như giây leo.

Nhảy đời này đời khác,

Như vượn tham quả rừng."

335. "Ai sống trong đời này,

Bị ái dục buộc ràng

Sầu khổ sẽ tăng trưởng,

Như cỏ Bi ¹gặp mưa."

———

¹ còn ghi là cỏ tỳ-la

336. "Ai sống trong đời này

Ái dục được hàng phục

Sầu rơi khỏi người ấy

Như giọt nước lá sen."

337. "Đây điều lành Ta dạy,

Các người tụ họp đây.

Hãy nhổ tận gốc ái

Như nhổ gốc cỏ Bi.

Chớ để ma phá hoại,

Như giòng nước cỏ lau."

338. "Như cây bị chặt đốn,

Gốc chưa hại vẫn bền

Ái tùy miên chưa nhổ,

Khổ này vẫn sanh hoài."

339. "Ba mươi sáu dòng Ái,

Trôi người đốn khả ái.

Các tư tưởng tham ái.

Cuốn trôi người tà kiến."

340. "Dòng ái dục chảy khắp,

Như giây leo mọc tràn,

Thấy giây leo vừa sanh,

Với tuệ, hãy đoạn gốc."

341. "Người đời nhớ ái dục,

Ưa thích các hỷ lạc.

Tuy mong cầu an lạc,

Họ vẫn phải sanh già."

342 "Người bị ái buộc ràng,

Vùng vẫy và hoảng sợ,

Như thỏ bị sa lưới.

Họ sanh ái trói buộc,

Chịu khổ đau dài dài."

343. "Người bị ái buộc ràng,

Vùng vẫy và hoảng sợ,

Như thỏ bị sa lưới.

Do vậy vị tỷ kheo,

Mong cầu mình ly tham

Nên nhiếp phục ái dục."

344. "Lìa rừng lại hướng rừng 1

Thoát rừng chạy theo rừng.

Nên xem người như vậy,

Được thoát khỏi buộc ràng.

Lại chạy theo ràng buộc."

345. "Sắt, cây, gai trói buộc

Người trí xem chưa bền.

Tham châu báu, trang sức

Tham vọng vợ và con."

346. "Người có trí nói rằng:

"Trói buộc này thật bền.

Rì kéo xuống, lún xuống,

Nhưng thật sự khó thoát.

Người trí cắt trừ nó,

Bỏ dục lạc, không màng."

347. "Người đắm say ái dục

Tự lao mình xuống dòng

Như nhện sa lưới dệt.

Người trí cắt trừ nó,

Bỏ mọi khổ, không màng."

348. "Bỏ quá, hiện, vị lai,

Đến bờ kia cuộc đời,

Ý giải thoát tất cả,

Chớ vướng lại sanh già."

———

¹ lìa ái dục gia đình lại chạy theo khổ hạnh ở rừng núi.

349. "Người tà ý nhiếp phục,

Tham sắc bén nhìn tịnh,

Người ấy ái tăng trưởng,

Làm giây trói mình chặt."

350. "Ai vui, an tịnh ý,

Quán bất tịnh, thường niệm,

Người ấy sẽ diệt ái,

Cắt đứt Ma trói buộc."

351. "Ai tới đích, không sợ,

Ly ái, không nhiễm ô

Nhổ mũi tên sanh tử,

Thân này thân cuối cùng."

352. "Ái lìa, không chấp thủ.

Cú pháp khéo biện tài

Thấu suốt từ vô ngại,

Hiểu thứ lớp trước sau.

Thân này thân cuối cùng

Vị như vậy được gọi,

Bậc Đại trí, đại nhân."

353. "Ta hàng phục tất cả,

Ta rõ biết tất cả,

Không bị nhiễm pháp nào.

Ta từ bỏ tất cả

Ái diệt, tự giải thoát.

Đã tự mình thắng trí,

Ta gọi ai thầy ta?"

354. "Pháp thí, thắng mọi thí!

Pháp vị, thắng mọi vị!

Pháp hỷ, thắng mọi hỷ!

Ái diệt, dứt mọi khổ!"

355. "Tài sản hại người ngu.

Không người tìm bờ kia

Kẻ ngu vì tham giàu,

Hại mình và hại người."

356. "Cỏ làm hại ruộng vườn,

Tham làm hại người đời.

Bố thí người ly tham,

Do vậy được quả lớn."

357. "Cỏ làm hại ruộng vườn,

Sân làm hại người đời.

Bố thí người ly sân,

Do vậy được quả lớn."

358. "Cỏ làm hại ruộng vườn,

Si làm hại người đời,

Bố thí người ly si,

Do vậy được quả lớn."

359. "Cỏ làm hại ruộng vườn,

Dục làm hại người đời.

Bố thí người ly dục,

Do vậy được quả lớn."

XXV. Phẩm Tỷ Kheo

360. "Lành thay, phòng hộ mắt!

Lành thay, phòng hộ tai.

Lành thay, phòng hộ mũi,

Lành thay, phòng hộ lưỡi."

361. "Lành thay,phòng hộ thân!

Lành thay, phòng hộ lời,

Lành thay, phòng hộ ý.

Lành thay, phòng tất cả.

Tỷ kheo phòng tất cả.

Thoát được mọi khổ đau."

362. "Người chế ngự tay chân,

Chế ngự lời và đầu,

Vui thích nội thiền định.

Độc thân, biết vừa đủ,

Thật xứng gọi tỷ kheo."

363. "Tỷ kheo chế ngự miệng,

Vừa lời, không cống cao,

Khi trình bày pháp nghĩa,

Lời lẽ dịu ngọt ngào."

364. "Vị tỷ kheo thích pháp,

Mến pháp, suy tư Pháp.

Tâm tư niệm chánh Pháp,

Không rời bỏ chánh Pháp."

365. "Không khinh điều mình được,

Không ganh người khác được

Tỷ kheo ganh tị người,

Không sao chứng Thiền Định."

366. "Tỷ kheo dầu được ít,

Không khinh điều mình được,

Sống thanh tịnh không nhác,

Chư thiên khen vị này."

367. "Hoàn toàn, đối danh sắc,

Không chấp Ta, của Ta.

Không chấp, không sầu não.

Thật xứng danh Tỷ kheo."

368. "Tỷ kheo trú từ bi,

Tín thành giáo Pháp Phật,

Chứng cảnh giới tịch tỉnh.

Các hạnh an tịnh lạc."

369. "Tỷkheo, tát thuyền này,

Thuyền không, nhẹ đi mau.

Trừ tham, diệt sân hận,

Tất chứng đạt Niết-Bàn."

370. "Đoạn năm,¹từ bỏ năm²

Tụ tập năm tối thượng ³

Tỷ kheo vượt năm ái⁴

Xứng danh "Vượt bộc lưu"

371. "Tỷ kheo, hãy tu thiền,

Chớ buông lung phóng dật,

Tâm chớ đắm say dục,

Phóng dật, nuốt sắt nóng

Bị đốt, chớ than khổ!"

372. "Không trí tuệ, không thiền,

Không thiền, không trí tuệ.

Người có thiền có tuệ,

Nhất định gần Niết-Bàn."

373. "Bước vào ngôi nhà trống,

Tỷ kheo tâm an tịnh,

Thọ hưởng vui siêu nhân

Tịnh quán theo chánh pháp."

374. "Người luôn luôn chánh niệm,

Sự sanh diệt các uẩn,

Được hoan hỷ, hân hoan,

Chỉ bậc bất tử biết."

375. "Đây Tỷ kheo có trí,

Tụ tập pháp căn bản

Hộ căn, biết vừa đủ,

Giữ gìn căn bản giới,

Thường gần gũi bạn lành,

Sống thanh tịnh tinh cần."

———

¹ năm hạ phần kiết sử: dục giới tham, sân , thân kiến, giới cấm thủ, nghi.

² năm thượng phần kiết sử: sắc giới tham, vô sắc giới tham, trạo cử, mạn, vô minh.

³ năm căn lành: tín, tấn, niệm, định huệ.

⁴ năm trược: tham, sân, si, mạn, ác kiến

376. "Giao thiệp khéo thân thiện,

Cử chỉ mực đoan trang.

Do vậy hưởng vui nhiều,

Sẽ dứt mọi khổ đau."

377. "Như hoa Vassikà, (bạt-tất-ca)¹

Quăng bỏ cánh úa tàn,

Cũng vậy vị Tỷ kheo,

Hãy giải thoát tham sân."

378. "Thân tịnh, lời an tịnh,

An tịnh, khéo thiền tịnh.

Tỷ kheo bỏ thế vật,

Xứng danh "bậc tịch tịnh ".

379. "Tự mình chỉ trích mình,

Tự mình dò xét mình,

Tỷ kheo tự phòng hộ

Chánh niệm, trú an lạc."

380. "Tự mình y chỉ mình,

Tự mình đi đến mình,

Vậy hãy tự điều phục,

Như khách buôn ngựa hiền."

381. "Tỷ kheo nhiều hân hoan,

Tịnh tín giáo pháp Phật,

Chứng cảnh giới tịch tịnh,

Các hạnh an tịnh lạc."

382. "Tỷ kheo tuy tuổi nhỏ

Siêng tu giáo pháp Phật,

Soi sáng thế gian này,

Như trăng thoát khỏi mây."

———

¹ Có thể là bông lài

XXVI. Phẩm Bà-La-Môn

383. "Hỡi này Bà là môn,

Hãy tinh tấn đoạn dòng,

Từ bỏ các dục lạc,

Biết được hành đoạn diệt,

Người là bậc vô vi."

384. "Nhờ thường trú hai pháp ¹

Đến được bờ bên kia.

Bà-la-môn có trí,

Mọi kiết sử dứt sạch."

385. "Không bờ này, bờ kia ²

Cả hai bờ không có,

Lìa khổ, không trói buộc

Ta gọi Bà-la-môn."

386. "Tu thiền, trú ly trần

Phận sự xong, vô lậu,

Đạt được đích tối thượng,

Ta gọi Bà-la-môn."

387. "Mặt trời sáng ban ngày,

Mặt trăng sáng ban đêm.

Khí giới sáng Sát lỵ,

Thiền định sáng Phạm chí.

Còn hào quang đức Phật,

Chói sáng cả ngày đêm."

388. "Dứt ác gọi Phạm chí,

Tịnh hạnh gọi Sa môn,

Tự mình xuất cấu uế,

Nên gọi bậc xuất gia."

———

¹ chỉ và quán.

² sáu nội xứ, sáu ngoại xứ.

389. "Chớ có đập Phạm chí!

Phạm chí chớ đập lại!

Xấu thay đập Phạm chí

Đập trả lại xấu hơn!"

390. "Đối vị Bà-la-môn,

Đây ¹không lợi ích nhỏ.

Khi ý không ái luyến,

Tâm hại được chận đứng,

Chỉ khi ấy khổ diệt,"

391. "Với người thân miệng ý,

Không làm các ác hạnh

Ba nghiệp được phòng hộ,

Ta gọi Bà-la-môn."

392. "Từ ai, biết chánh pháp

Bậc Chánh Giác thuyết giảng,

Hãy kính lễ vị ấy,

Như phạm chí chờ lửa."

393. "Được gọi Bà-la-môn,

Không vì đầu bện tóc,

Không chủng tộc, thọ sanh,

Ai thật chân, chánh, tịnh,

Mới gọi Bà-la-môn."

394. "Kẻ ngu, có ích gì

Bện tóc với da dê,

Nội tâm toàn phiền não,

Ngoài mặt đánh bóng suông."

395. "Người mặc áo đống rác,

Gầy ốm, lộ mạch gân,

Độc thân thiền trong rừng.

Ta gọi Bà-la-môn."

———

¹ sự trả đũa, trả thù.

396 "Ta không gọi Phạm Chí,

Vì chỗ sanh, mẹ sanh.

Chỉ được gọi tên suông

Nếu tâm còn phiền não.

Không phiền não, chấp trước

Ta gọi Bà-la-môn."

397. "Đoạn hết các kiết sử,

Không còn gì lo sợ

Không đắm trước buộc ràng

Ta gọi Bà-la-môn

398. "Bỏ đai da,¹ bỏ cương²

Bỏ dây³, đồ sở thuộc, ⁴

Bỏ then chốt⁵, sáng suốt,

Ta gọi Bà-la-môn."

399. "Không ác ý, nhẫn chịu,

Phỉ báng, đánh, phạt hình,

Lấy nhẫn làm quân lực,

Ta gọi Bà-la-môn."

400. "Không hận, hết bổn phận,

Trì giới, không tham ái,

Nhiếp phục, thân cuối cùng,

Ta gọi Bà-la-môn."

401. "Như nước trên lá sen,

Như hột cải đầu kim,

Người không nhiễm ái dục,

Ta gọi Bà-la-môn."

———

¹ hận.

² ái.

³ tà kiến.

⁴ tùy miên.

⁵ vô minh.

402. "Ai tự trên đời này,

Giác khổ, diệt trừ khổ,

Bỏ gánh nặng, giải thoát,

Ta gọi Bà-la-môn."

403. "Người trí tuệ sâu xa,

Khéo biết đạo, phi đạo

Chứng đạt đích vô thượng,

Ta gọi Bà-la-môn."

404. "Không liên hệ cả hai,

Xuất gia và thế tục,

Sống độc thân, ít dục,

Ta gọi Bà-la-môn."

405. "Bỏ trượng, đối chúng sanh,

Yếu kém hay kiên cường,

Không giết, không bảo giết,

Ta gọi Bà-la-môn."

406. "Thân thiện giữa thù địch

Ôn hòa giữa hung hăng.

Không nhiễm, giữa nhiễm trước,

Ta gọi Bà-la-môn."

407. "Người bỏ rơi tham sân,

Không mạn không ganh tị,

Như hột cải đầu kim,

Ta gọi Bà-la-môn."

408. "Nói lên lời ôn hòa,

Lợi ích và chân thật,

Không mất lòng một ai,

Ta gọi Bà-la-môn."

409. "Ở đời, vật dài, ngắn,

Nhỏ, lớn, đẹp hay xấu

Phàm không cho không lấy,

Ta gọi Bà-la-môn."

Ta gọi Bà-la-môn."

410. "Người không có hy cầu,

Đời này và đời sau,

Không hy cầu, giải thoát,

Ta gọi Bà-la-môn."

411. "Người không còn tham ái,

Có trí, không nghi hoặc,

Thể nhập vào bất tử,

Ta gọi Bà-la-môn."

412. "Người sống ở đời này

Không nhiễm cả thiện ác,

Không sầu, sạch không bụi

Ta gọi Bà-la-môn."

413 "Như trăng, sạch không uế

Sáng trong và tịnh lặng,

Hữu ái, được đoạn tận,

Ta gọi Bà là môn."

414. "Vượt đường nguy hiểm này,

Nhiếp phục luân hồi, si,

Đến bờ kia thiền định

Không dục ái, không nghi,

Không chấp trước, tịch tịnh,

Ta gọi Bà-la-môn."

415. "Ai ở đời, đoạn dục,

Bỏ nhà, sống xuất gia,

Dục hữu được đoạn tận,

Ta gọi Bà-la-môn."

416. "Ai ở đời đoạn ái

Bỏ nhà, sống xuất gia,

Ái hữu được đoạn tận,

Ta gọi Bà-la-môn."

417. "Bỏ trói buộc loài người,

Vượt trói buộc cõi trời.

Giải thoát mọi buộc ràng,

Ta gọi Bà-la-môn."

418. "Bỏ điều ưa, điều ghét,

Mát lạnh, diệt sanh y

Bậc anh hùng chiến thắng,

Nhiếp phục mọi thế giới,

Ta gọi Bà-la-môn."

419. "Ai hiểu rõ hoàn toàn

Sanh tử các chúng sanh,

Không nhiễm, khéo vượt qua,

Sáng suốt chân giác ngộ,

Ta gọi Bà-la-môn."

420. "Với ai, loài trời, người

Cùng với Càn thát bà,

Không biết chỗ thọ sanh

Lậu tận bậc La hán.

Ta gọi Bà-la-môn."

421 "Ai quá, hiện, vị lai

Không một sở hữu gì,

Không sở hữu không nắm,

Ta gọi Bà-la-môn."

422. "Bậc trâu chúa, thù thắng

Bậc anh hùng, đại sĩ,

Bậc chiến thắng, không nhiễm,

Bậc tẩy sạch, giác ngộ,

Ta gọi Bà-la-môn."

423. "Ai biết được đời trước,

Thấy thiên giới, đọa xứ,

Đạt được sanh diệt tận

Thắng trí, tự viên thành

Bậc mâu ni đạo sĩ.

Viên mãn mọi thành tựu

Ta gọi Bà-la-môn."