Kinh Tiểu Bộ 2015 - Tập I

Phẩm IV: Đỏ Sẫm

PHẨM IV

ĐỎ SẪM

1. (39) Chuyện thứ nhất - Lâu Đài Đỏ Sẫm (Manjetthaka-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên. Lúc Ngài đang được cúng dường thực phẩm

theo cách được miêu tả trong Lâu đài trước, một nữ tỳ của nhà nọ đã lượm hoa từ cây Sàla đang nở rộ trong Hắc Lâm, xâu từng chuỗi thành những bó hoa nhỏ, rồi lượm rất nhiều hoa quý, những hoa đã rụng, và nàng đi vào thành.

Nàng thấy Đức Thế Tôn đang an tọa trong ngôi đình, và với tín tâm, nàng trân trọng cúng dâng các bó hoa ấy đặt chung quanh tọa cụ của Ngài, rải thêm các hoa kia, rồi cung kính đảnh lễ Ngài, đi vòng quanh Ngài ba lần theo đúng nghi thức và ra đi.

Về sau nàng từ trần, và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Tại đây, một Lâu đài dành cho nàng được làm bằng pha lê đỏ, và trước đó là một rừng Sàla hùng vĩ với mặt đất được rải cát vàng. Khi Thiên nữ bước ra khỏi Lâu đài và đi vào rừng Sàla, các cây hoa rạp mình xuống và rắc hoa trên thân nàng.

Tôn giả Mahà Moggallàna đến gần nàng như đã tả ở trên, và hỏi nàng:

1. Đỏ sẫm lầu cao trải cát vàng,

Kìa nàng Thiên nữ thật vinh quang,

Nàng đang thưởng thức đàn hòa tấu,

Năm thứ âm thanh tuyệt dịu dàng.

2. Nàng bước xuống lầu lộng lẫy kia

Làm bằng châu ngọc trải kim sa,

Vào rừng song thọ Sà-la ấy,

Diễm lệ muôn đời nở rộ hoa.

3. Dưới từng gốc đại thọ Sà-la,

Nàng đứng dừng chân, Thiên nữ kia,

Hùng vĩ cây nghiêng mình cúi rạp

Trước nàng, rải rắc cả muôn hoa.

4. Mùi hương của đại thọ Sà-la,

Lay động theo làn gió nhẹ đưa,

Chim chóc dập dìu bay mọi hướng,

Khác nào cây mạn-thù-sa-ka.

5. Nàng thở làn hương thanh tịnh thay,

Nàng nhìn vẻ đẹp quý cao này,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi nghe hỏi,

Hãy nói nghiệp gì tạo quả đây.

Khi được nghe Trưởng lão hỏi, nàng Thiên nữ ngâm các vần kệ đáp lời:

6. Thuở được làm người giữa thế nhân,

Con là nô lệ của nhà chồng,

Khi nhìn Đức Phật đang an tọa,

Con rải Sa-la để cúng dâng.

7. Thời ấy tâm đầy đủ tín thành,

Con dâng lên với chính tay mình

Phật-đà một chiếc vòng hoa đẹp

Bằng đám Sà-la kết thật tinh.

8. Khi đã thực hành thiện nghiệp xong,

Nghiệp lành Đức Phật tuyên dương,

Nay con thọ hưởng nhiều ân phước,

Vô bệnh, sô sầu, mãi lạc an.

2. (40) Chuyện thứ hai - Lâu Đài Sáng Chói (Pabhassara-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha. Thời ấy ở Ràjagaha có một đệ tử cư sĩ đầy tín thành đối với Trưởng lão Mahà-Moggallàna. Một trong hai cô con gái vị này là một tín nữ có lòng thành kính đối với bậc Trưởng lão ấy.

Một hôm Tôn giả Mahà-Moggallàna đi khất thực trong thành Ràjagaha, đến tận nhà ấy. Cô gái thấy Tôn giả, lòng đầy hoan hỷ, bảo sửa soạn chỗ ngồi, và khi Tôn giả đã an tọa tại đó, nàng cúng dường một tràng hoa lài và đổ đầy mật mía vào bình bát của Trưởng lão. Tôn giả vẫn ngồi yên vì muốn nói lời tùy hỷ công đức. Cô gái tỏ ý rằng nàng không có thì giờ để nghe Tôn giả vì đang bận nhiều công việc nhà, và nói:

- Con sẽ xin nghe Pháp vào một ngày khác.

Rồi nàng cung kính đảnh lễ vị Trưởng lão và giã từ, ngay hôm ấy nàng từ trần và tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Tôn giả Mahà Moggallàna đến gần nàng và hỏi nàng qua các vần kệ này:

1. Thiên nữ dung nhan đẹp rỡ ràng,

Xiêm y lấp lánh tỏa hào quang,

Tứ chi bóng loáng chiên-đàn phấn,

Vĩ đại thay thần lực của nàng,

Thiên nữ là ai đầy diễm lệ,

Thấy ta, nàng đảnh lễ nghiêm trang?

2. Sàng tọa cao sang dát bảo châu,

Sáng ngời nàng ngự ở trên lầu,

Hào quang tỏa chiếu như Thiên chủ

Trong Hỷ lạc Viên chẳng khác đâu.

3. Ngày trước nàng tu thiện hạnh nào,

Nghiệp gì, nàng hưởng quả trời cao,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi nghe hỏi,

Hãy nói quả này bởi cớ sao?

Được Trưởng lão hỏi như vầy, nàng Thiên nữ giải thích qua các vần kệ:

4. Tôn giả đi xin vật cúng dường,

Con dâng mật mía với hoa tràng,

Đây là kết quả hành vi ấy,

Con hưởng thọ thiên giới lạc an.

5. Song con ân hận mãi trong tâm,

Vì đã trót gây việc lỗi lầm,

Tôn giả, con không nghe Chánh pháp,

Pháp Vương khéo giảng ở trên trần.

6. Vậy con xin chúc: "Phước phần ngài".

Lân mẫn phần con, bất cứ ai

Khích lệ con vào trong đạo lý,

Pháp Vương khéo gỉảng ở trên đời.

7. Bất cứ ai đầy đủ tín tâm,

Tin vào Đức Phật, Pháp, Tăng đoàn,

Đều hơn con hẳn về dung sắc,

Thọ mạng, hào quang, danh vọng vang,

Thiên chúng này hơn con các mặt

Hiển vinh thần lực đại huy hoàng.

3. (41) Chuyện thứ ba - Lâu Đài Trên Con Voi (Nàga-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Ba-la-nại ở Isipatana (Trú xứ chư Tiên) trong Vườn Nai. Thời ấy một đệ tử tại gia, sống ở Ba-la-nại, là kẻ mộ đạo, đầy tín tâm, thực hành giới đức, nhờ người khác dệt một bộ y và giặt thật sạch để cúng dường Đức Thế Tôn.

Bà đi đến đặt bộ y dưới chân Ngài và nói như vầy:

- Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn từ bi nhận bộ y này để con được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Đức Thế Tôn nhận bộ y và nhìn thấy các đức tính đầy đủ của bà, bèn thuyết pháp cho bà. Lúc kết thúc, bà đắc quả Dự Lưu, cung kính đảnh lễ Thế Tôn, đi quanh Ngài một vòng đúng nghi thức, rồi về nhà.

Chẳng bao lâu sau, bà từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba, và được Sakka Thiên chủ sủng ái, đặt danh hiệu Yasuttarà.

Do uy lực công đức của Thiên nữ này, một con voi cao quý xuất hiện được phủ trong tấm lưới bằng vàng: rồi một chiếc đình bằng bảo ngọc hiện ra trên lưng voi, bên trong có bảo tọa bằng ngọc trang hoàng lộng lẫy. Trong đôi ngà voi có hai hồ sen diễm lệ, rực rỡ với hoa sen, hoa súng, đồng thời hiện ra. Tại đó, trên các đài sen, các tiên nữ cầm năm loại nhạc cụ đàn ca múa hát.

Đức Thế Tôn, sau khi đã ở tại Ba-la-nại một thời gian như ý, liền khởi hành về phía Sàvatthi. Đến đó, Ngài trú trong Kỳ Viên. Bấy giờ Thiên nữ ấy suy ngẫm về cảnh cực lạc của nàng và duyên cớ việc kia, liền nhận thấy: "Việc này là do nhân duyên cúng dường bậc Đạo Sư".

Lòng đầy hoan hỷ, tín thành và cung kính đối với Ngài, nàng phi hành qua không gian trên lưng bảo tượng huy hoàng của nàng khi đêm đã về khuya, rồi giáng hạ từ lưng voi, đến đảnh lễ Đức Thế Tôn, vươn đôi tay ra chắp lại và đứng gần đó.

Tôn giả Vangìsa được sự đồng ý của Thế Tôn, bèn hỏi nàng như vầy:

1. Ngự trên thiên tượng thật huy hoàng,

Bao phủ toàn châu báu ngọc vàng,

Đại tượng oai hùng kim võng phủ,

Cân đai đẹp lộng lẫy muôn phần,

Hỡi nàng Thiên nữ đầy trân bảo,

Đã đến đây qua giữa cõi không.

2. Phía trên của mỗi chiếc ngà voi

Xuất hiện hồ sen nở đẹp tươi,

Trong tựa pha lê, làn nước mát,

Từng đoàn nữ nhạc bước ra ngoài

Giữa hồ sen khiến lòng mê mẩn,

Tiên chúng này đang múa tuyệt vời.

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại huy hoàng,

Nàng đã đạt bao đại lực thần,

Công đức gì xưa nàng đã tạo,

Khi tái sanh làm một thế nhân?

Vì sao thần lực nàng ngời sáng,

Dung quang chiếu tỏa khắp mười phương?

Được vị Trưởng lão hỏi như vậy, Thiên nữ đáp lại qua các vần kệ này:

4. Khi đến Ba-la-nại thuở xưa,

Con dâng Đức Phật bộ cà-sa,

Bái chân Ngài, kế con ngồi xuống,

Hoan hỷ chấp tay lễ Phật-đà.

5. Đức Phật màu da sáng tựa vàng,

Dạy con Khổ, Tập, ấy vô thường,

Niết-bàn, Khổ diệt là trường cửu,

Ngài dạy con dần biết đúng Đường.

6. Đời con ngắn ngủi vội lìa trần,

Từ đó mạng chung được hóa thân,

Uy danh ở giữa đoàn Thiên chúng

Tam thập tam thiên thật lẫy lừng,

Ái hậu Sak-ka cùng mỹ hiệu

Yasuttā hiển hách mười phương.

4. (42) Chuyện thứ tư - Lâu Đài Alomà (Alomà-Vimàna)

Trong lúc Đức Thế Tôn trú gần Ba-la-nại tại Isipatana (Trú xứ chư Tiên) trong Lộc Uyển, Ngài vào thành Ba-la-nại để khất thực. Tại đó một nữ nhân nghèo khó tên Alomà thấy Ngài, với tâm đầy thành tín, nhưng không có gì khác để cúng dường, bèn suy nghĩ: "Một vật như thế này được cúng dường Đức Thế Tôn sẽ có kết quả vĩ đại cho ta".

Rồi bà đem dâng Ngài chiếc bánh kummàsa bằng bột gạo khô cứng, không có muối và bể vụn. Do việc cúng dường này, tâm bà cảm thấy hoan hỷ.

Đức Thế Tôn nhận bánh.

Về sau bà từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi nàng:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. Ở Ba-la-nại ấy ngày xưa,

Con có lòng tin tưởng Phật-đà,

Thân tộc mặt trời đầy ánh sáng,

Tay con dâng bánh kum-mà-sa.

6. Hãy nhìn phước báo kum-mà-sa,

Miếng bánh không nêm muối cứng khô,

Ai chẳng thực hành nhiều thiện sự,

Khi nhìn hạnh phúc A-lo-mà?

7. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

5. (43) Chuyện thứ năm - Lâu Đài Của Người Cúng Cháo Gạo (Kanjikadàyika-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Andhakavinda. Thời ấy một cơn bệnh do trúng gió phát sinh trong bụng Thế Tôn.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, khi ông đi khất thực hãy đem về một ít cháo chua để làm thuốc trị bệnh cho Ta.

- Bạch Thế Tôn, con sẽ làm như vậy.

Tôn giả hứa xong, cầm bình bát do Tứ Đại Thiên vương tặng, đến đứng trước cửa nhà vị y sĩ cận sự của Tôn giả.

Bà vợ của y sĩ thấy Tôn giả, liền đảnh lễ, cầm bình bát và bảo vị Trưởng lão:

- Bạch Tôn giả, Tôn giả cần loại thuốc gì?

Ta thấy rõ bà ấy là người thông minh nên đã nhận ra: "Trưởng lão này đến đây khi cần dược liệu, chứ không phải thực phẩm".

Và khi Tôn giả bảo:

- Xin cho một ít cháo gạo.

Bà suy nghĩ: "Thuốc này không phải dành cho Sư phụ ta, quả thật chiếc bình bát này không phải của ai khác ngoài chiếc bình của Đức Thế Tôn. Nào, ta hãy tìm cho được loại cháo gạo thích hợp với vị cứu nhân độ thế".

Lòng tràn ngập hân hoan cung kính, bà nấu món cháo với nước trái táo, đổ đầy bình bát và để dùng chung với món cháo, bà sửa soạn thêm vài thực phẩm khác nữa.

Nhờ dùng món này, bệnh của Đức Thế Tôn được thuyên giảm. Về sau, bà ấy từ trần, tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba, thọ hưởng đại thiên lạc.

Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi bà như vầy:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. Kiếp xưa con ở An-dha-ka,

Con cúng cháo dâng Đức Phật-đà,

Đấng có hào quang dùng món cháo

Nấu cùng trái táo với dầu pha.

6. Trộn chút hồ tiêu, với tỏi ta,

Cho thêm vào ít nước là-ma,

Với lòng thành tín con dâng cúng

Lên đấng chánh nhân, Đức Phật-đà.

7. Nữ hoàng chánh hậu Chuyển luân vương,

Khả ái toàn thân đẹp vẹn toàn,

Yểu điệu dưới mắt nhìn Thánh chúa,

Cũng không có giá trị ngang bằng

Một phần mười sáu người thành tín

Đem món cháo hoa ấy cúng dường.

8. Một trăm con ngựa, trăm cân vàng,

Xa giá do la kéo, một trăm,

Kiều nữ trăm ngàn trang điểm ngọc,

Hoa tai, giá trị cũng không bằng

Một phần mười sáu người thành tín

Đem món cháo hoa ấy cúng dường.

9. Một trăm voi ở Tuyết Cao Sơn

Ngà giống càng xe, thật tráng cường

Vương tượng oai hùng mang áo giáp,

Cân đai vàng ngọc cũng không bằng

Một phần mười sáu người thành tín

Đem món cháo hoa ấy cúng dường.

10. Dù người nắm giữ mọi quyền năng,

Khắp bốn đại châu cũng chẳng bằng

Chỉ một phần mười sáu lễ vật

Người đem món cháo ấy cung dâng.

6. (44) Câu chuyện thứ sáu - Lâu Đài Tịnh Xá (Vihàra-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên tinh xá. Thời ấy Visàkhà, vị đại đệ tử nữ cư sĩ, đã được các bạn hữu và người hầu cận thúc giục đi chơi một vòng trong hoa viên nhân một ngày lễ hội. Được tắm rửa và xoa dầu thơm cẩn thận, bà ăn một bữa thịnh soạn xong, tự trang điểm với "bộ nữ trang đại quý giá", rồi được một đám bạn đồng hành năm trăm người hầu cận, bà rời nhà ra đi với đoàn người hộ tống linh đình.

Trong khi tiến về hoa viên, bà suy nghĩ: "Cuộc vui chơi nhàn nhã như thuở còn thiếu nữ đối với ta giờ đây có nghĩa gì? Nào, ta hãy đi đến tinh xá, đảnh lễ Đức Thế Tôn cùng chư Tôn giả làm phát khởi tín tâm, và ta sẽ nghe pháp".

Bà liền đi đến tinh xá, dừng lại bên đường cởi bộ trang sức đại quý báu ấy ra, trao vào tay một nữ tỳ, kính lễ Đức Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Bà nghe pháp xong, cung kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi vòng quanh Ngài theo đúng nghi thức, và rời tinh xá. Vừa đi một chặng đường ngắn, bà liền bảo nữ tỳ:

- Nào, ta muốn đeo bộ nữ trang.

Trước đây cô gái ấy đã buộc nó thành một gói, đặt trong tinh xá, rồi đi quanh quẩn một lúc, đến giờ ra về lại quên bẵng việc kia. Nàng thú nhận:

- Con quên mất, chắc nó còn ở đó. Con sẽ đi kiếm về đây.

Và nàng liền quay lại. Visàkhà lại bảo:

- Được rồi, nếu nó đã được cất trong tinh xá và quên mất, thì vì lợi ích của tinh xá, ta sẽ cúng dường bộ trang sức ấy.

Rồi bà trở lại tinh xá, đến gần Đức Thế Tôn, cung kính đảnh lễ Ngài, trình lên Ngài ý định của bà và thưa:

- Bạch Thế Tôn, con muốn xây một tinh xá, ước mong Đức Thế Tôn từ bi cho phép con.

Đức Thế Tôn chấp thuận bằng cách im lặng.

Khi Visàkhà đã dâng lễ cúng dường bộ nữ trang đặc biệt ấy trị giá chín trăm triệu đồng tiền vàng, Tôn giả Trưởng lão Moggallàna giám sát công trình xây cất ấy.

Ngôi tinh xá được hoàn tất trong vòng chín tháng, dành cho Đức Phật Thế Tôn và Tăng chúng một tòa Lâu đài thích hợp để an trú, trang bị đủ một ngàn phòng. Năm trăm phòng ở tầng dưới và năm trăm phòng ở tầng trên, tương truyền đó là một lâu đài như ở trên Thiên giới, sàn được xây như một bức tranh bằng châu báu cẩn hình những vòng hoa được phát họa tuyệt mỹ. Những bức tranh trên da thú, trát thạch cao trắng đẹp mắt, những đồ gỗ đánh bóng tinh xảo mỹ thuật và các phần nội thất cân xứng hài hòa như tường, cột, kèo, đòn tay, tấm trang trí góc tường, trụ cửa lớn, cửa sổ, cầu thang v.v... khéo thiết kế khả ái; và các gian nhà phụ, tư thất, mái đình, mái hiên, đại loại như thế, đều được dựng lên.

Khi tinh xá đã xong và bà sắp cử hành lễ cúng đường tặng vật trị giá chín trăm triệu đồng tiền vàng, bà nhìn thấy vẻ huy hoàng của Lâu đài trong lúc bà bước lên thượng lầu cùng năm trăm bạn đồng hành và hoan hỷ nói với họ:

- Bất cứ công đức gì ta nhận được nhờ xây cất Lâu đài này, xin chư vị đồng hưởng, ta xin phân phát đều công đức đến chư vị đã dự phần vào đây".

- Quả thật, mong được như vậy, quả thật.

Chư vị ấy đồng thanh nói với lòng tín thành và tất cả đều hoan hỷ.

Vào dịp ấy, có một tín nữ dự phần vào việc đồng hưởng công đức này với một tâm tư đặc biệt. Chẳng bao lâu sau đó, nàng từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Do uy lực công đức của nàng, một Lâu đài vĩ đại xuất hiện cho nàng, có thể du hành qua không gian, tráng lệ với nhiều nhà có nóc nhọn, hoa viên, hồ sen v.v... dài mười sáu do-tuần và rộng tám do-tuần, tỏa sáng một trăm do-tuần nhờ hào quang của chính nó. Khi Thiên nữ đi đâu, nàng cùng đi với Lâu đài ấy và một đoàn hộ tống gồm cả ngàn tiên nữ.

Về phần Visàkhà, nhờ công đức bố thí hào phóng và tín tâm cao độ, đã được tái sanh vào cõi trời Hóa Lạc, đạt đến ngôi vị chánh hậu của Sunimmita Thiên chủ.

Bấy giờ Tôn giả Anuruddha, trong lúc du hành lên thiên giới, thấy bạn

của Visàkhà đã được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba, bèn hỏi nàng như vầy:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Âm nhạc thiên đình vang vọng đến

Bên tai nghe quả thật du dương.

3. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Nhè nhẹ hương trời lan tỏa rộng,

Làn hương dịu ngọt tạo hân hoan.

4. Đang lúc nàng di chuyển dáng hình,

Trâm cài bím tóc kết bên mình,

Âm vang như tiếng tơ hòa tấu

Năm thứ đàn huyền diệu hợp thành.

5. Vòng tai được gió thổi ngang qua,

Lay động theo làn gió nhẹ đưa,

Âm hưởng các vòng vàng ngọc ấy

Khác nào năm tiếng nhạc đồng hòa.

6. Và hương thơm của các tràng hoa

Khả ái, dịu dàng cứ tỏa ra

Từ đỉnh đầu nàng bay mọi hướng

Giống như cây Mạn-thù-sa-ka.

7. Nàng thở làn hương dịu ngọt sao,

Nàng nhìn vẻ đẹp thật thanh cao,

Hỡi nàng Thiên nữ khi nghe hỏi,

Hãy nói quả đây của nghiệp nào.

Nàng Thiên nữ đáp lại như vầy:

8. Tôn giả, ở thành Xá-vệ xưa,

Bạn xây tinh xá cúng Tăng-già,

Với tâm thành tín, con hoan hỷ

Khi thấy tòa nhà đẹp mắt ta.

9. Do hoan hỷ tịnh lạc như vầy,

Con được Lâu đài tuyệt diệu đây,

Mười sáu do-tuần trong mọi phía,

Nhờ thần lực nhẹ lướt trời mây.

10. Lâu đài có nóc nhọn nhiều tầng,

Cân xứng, được quy hoạch mọi phần,

Ánh sáng tỏa tràn lan rực rỡ

Chung quanh khắp cả trăm do-tuần.

11. Con có hồ sen ở chốn này,

Cá pu-thu lội lượn lờ đây,

Nước trong lấp lánh đôi bờ mép

Viền với cát vàng ánh đẹp thay.

12. Mặt hồ đầy đủ loại hoa sen,

Hoa súng trắng ngần mọc phủ lên,

Làm đắm say lòng, cơn gió nhẹ

Đưa làn hương dịu tỏa khắp miền.

13. Các khu rừng mọc khóm hồng đào,

Cùng với dừa, cau, mít, cọ dầu,

Bao loại cây không trồng vẫn mọc

Ở bên trong của cả lầu cao.

14. Vang lên bao tiếng nhạc êm đềm,

Văng vẳng tiếng cười nói của tiên,

Nếu kẻ nào mơ nhìn cảnh ấy,

Cũng thành người hạnh phúc vô biên!

15. Lâu đài được tạo dựng như vầy,

Nhìn ngắm thật là tuyệt diệu thay,

Chiếu sáng khắp nơi nhờ thiện nghiệp,

Ta cần tạo phước đức đời này.

Sau đó vị Trưởng lão muốn nàng nói đến nơi tái sanh của Visàkhà, bèn ngâm kệ:

16. Rõ ràng nhờ tịnh lạc hân hoan

Nàng được Lâu đài tuyệt mỹ quan,

Còn nữ nhân kia dâng tặng vật,

Đâu là sanh thú hóa thân nàng?

Để giải thích vấn đề được vị trưởng lão hỏi, nàng đáp:

17. Tôn giả, nàng kia chính bạn hiền,

Nàng xây tinh xá đại trang nghiêm,

Cúng dường Tăng chúng, am tường pháp,

Nên đã tái sanh Hóa Lạc thiên.

18. Su-nim-ta Chánh hậu là nàng,

Phước quả nghiệp kia khó nghĩ bàn,

Tôn giả, những điều ngài muốn hỏi,

Con đã giải thích thật tinh tường.

19. Bởi vậy, nên khuyên nhủ thế nhân

Hân hoan bố thí đến chư Tăng,

Lắng tai nghe pháp, tâm thành tín,

Sinh được làm người thật khó khăn.

20. Ngài, bậc Đạo Sư dạy bước Đường,

Giọng Ngài như giọng Phạm Thiên vương,

Làn da trông giống như vàng ánh,

Hãy cúng dường hoan hỷ chúng Tăng,

Thí vật dâng lên đầy tín ngưỡng

Sẽ đem phước quả lớn vô lường.

21. Tám người được bậc trí tuyên dương,

Bốn cặp xứng danh đáng cúng dường

Là các môn đồ Ngài Thiện Thệ,

Lễ dâng chư vị quả vô lường.

22. Bốn vị đi trên Đạo thực hành,

Bốn người được trú quả an lành,

Chư Tăng chánh hạnh và chuyên chú

Giữ giới luật nhằm đạt trí minh.

23. Với mọi hữu tình, các thế nhân

Cúng dường mong phước báo cầu ân,

Lễ dâng hào phóng lên Tăng chúng

Đem phước tái sanh quả bội phần.

24. Vì Tăng chúng rộng lớn mênh mang,

Vô lượng vô biên tựa đại dương,

Đệ tử bậc Anh hùng dưới thế,

Là người tối thắng giữa phàm nhân,

Nơi nào Tăng chúng đi truyền pháp,

Chư vị đều mang đến ánh quang.

25. Những người đem lễ cúng chư Tăng,

Lễ vật cúng dường thật chánh chân,

Bố thí, hiến dâng theo Chánh pháp,

Lễ kia đem quả lớn vô ngần,

Cúng dường lễ vật lên Tăng chúng

Được các Phật-đà tán thán luôn.

26. Tích đức này đây chính phước điền,

Những người kia tiến bước đi lên

Giữa đời, tâm ngập tràn hoan hỷ,

Khi đã diệt ô nhiễm thấp hèn

Của thói tham xan cho tận gốc,

Không còn lầm lỗi, sẽ sanh Thiên.

Và Tôn giả Anurudha từ đây trở về nhân giới, trình lên bậc Đạo Sư vấn đề này đúng như Tôn giả đã nghe từ vị Thiên nữ kia. Đức Thế Tôn lấy việc này làm cơ hội để thuyết pháp.

7. (45) Chuyện thứ bảy - Lâu Đài Bốn Nữ Nhân (Caturitthi-Vimàna)

Trong lúc Đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi, Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành thiên giới như đã kể trên, đến cõi trời Ba mươi ba. Tại đó trong bốn Lâu đài liên tiếp, Tôn giả thấy bốn Thiên nữ thọ hưởng thiên lạc, mỗi nàng có một đoàn hộ tống cả ngàn tiên nữ.

Tôn giả lần lượt hỏi các thiện nghiệp mà thuở trước các nàng đã tạo:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

Và ngay khi được Tôn giả hỏi, các Thiên nữ lần lượt đáp lời. Vần kệ này được ngâm để diễn tả sự kiện trên:

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng.

Tương truyền rằng vào thời Đức Thế Tôn Kassapa, các nữ nhân này được tái sanh vào một gia đình lương thiện thành Pannakata, tại quốc độ có tên Esikà. Khi đến tuổi trưởng thành, các nàng về nhà chồng và sống đời hòa hợp.

Một nàng trong đám ấy thấy một Tỷ-kheo đi khất thực, bèn cúng dường một bó hoa súng xanh với tâm thành kính, một nàng cúng một bó hoa sen xanh cho một Tỷ-kheo khác, một nàng nữa cúng một bó sen đỏ, và một nàng nữa cúng các nụ hoa lài.

Sau đó từ trần, các nàng được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Mỗi nàng có một đoàn hộ tống gồm cả ngàn tiên nữ. Sau khi thọ hưởng thiên lạc ở đó đến tròn thọ mạng, các nàng từ giã cõi ấy và nhờ phước phần còn lại của nghiệp quả xưa, đã được tái sanh vào thời Đức Phật Gotama ở cùng cõi trời này và được Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi theo cách đã được mô tả như trên.

Một nàng kể cho Trưởng lão nghe về hạnh nghiệp kiếp xưa nàng đã tạo:

5. Con đã cúng dường bó súng xanh

Một Tỳ-kheo khất thực trong thành,

E-si-kà quốc, cao hùng vĩ,

Rực rỡ Pan-na-kat đẹp xinh.

6. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào lòng dạ

Mến chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

7. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

Tôn giả hỏi lại một nàng khác:

8. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

9. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

10. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

11. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

12. Đem bó sen xanh đến cúng dường

Một Tỳ-kheo khất thực trên đường,

E-si-kà quốc, cao hùng vĩ,

Rực rỡ Pan-na-kat vẻ vang.

13. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào lòng dạ

Mến chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

14. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

Tôn giả lại hỏi một nàng khác:

15. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

16. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

17. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

18. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

19. Trắng ngần là củ, cánh sen xanh,

Mọc nước hồ, con hái mấy cành,

Dâng cúng Tỷ-kheo đi khất thực,

E-si-kà quốc, ở kinh thành

Huy hoàng tên gọi Pan-na-kat,

Diễm lệ cao vời vợi nổi danh.

20. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào lòng dạ

Mến chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

21. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

Tôn giả lại hỏi một nàng khác nữa:

22. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm,

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

23. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

24. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

25. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

26. Con là tín nữ Sumanà,

Hái nụ lài dâng, sắc trắng ngà Đến

một người tâm đầy hỷ lạc,

Tỷ-kheo khất thực ở thành xưa,

E-si-ka quốc, cao hùng vĩ,

Diễm lệ huy hoàng Pan-kat-ta.

27. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào lòng dạ

Mến chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

28. Xin trình Tôn giả đại oai thần,

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

8. (46) Chuyện thứ tám - Lâu Đài Vườn Xoài (Amba-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi. Thời ấy một tín nữ tại đó nghe nói về kết quả vĩ đại và lợi ích vĩ đại do cúng dường tinh xá, nên lòng đầy nhiệt thành, nàng cung kính đảnh lễ Đức Thế Tôn và nói như vầy:

- Bạch Đức Thế Tôn, con muốn nhờ người xây một tinh xá. Con cầu mong Đức Thế Tôn chỉ cho con một nơi thích hợp.

Đức Thế Tôn đưa huấn thị đến chư Tăng. Chư vị chỉ cho bà một nơi thích hợp. Sau đó bà sai người xây một tinh xá, chung quanh có trồng xoài. Tinh xá được những hàng cây xoài bao bọc đầy đủ bóng mát và nước ngọt, đất màu trắng rải rác cát vàng như những chuỗi ngọc trai, thật hoàn hảo tráng lệ làm say lòng người.

Tín nữ ấy lại trang hoàng tinh xá với thảm đủ màu và tràng hoa, hương liệu chẳng khác kinh thành thiên giới; bà thắp đèn dầu và phủ lên các cây xoài một lớp khăn vải mới, rồi cúng dường tinh xá lên chư Tăng.

Về sau bà từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba.

Tại đấy xuất hiện cho Thiên nữ một Lâu đài vĩ đại có vườn xoài bao bọc. Nàng được đoàn tiên nữ vây quanh hộ tống và hưởng thọ thiên lạc.

Tôn giả Mahà-Moggallàna đến gần nàng và hỏi:

1. Nàng có vườn xoài giống cảnh tiên,

Mê hồn, cung điện thật trang nghiêm,

Ngân vang bao tiếng đàn hòa tấu,

Tiên chúng reo ca văng vẳng lên.

2. Một cây đèn vĩ đại vàng ròng

Mãi mãi chiếu lan tỏa ánh hồng,

Bao bọc chung quanh, cây cối mọc

Với khăn che phủ trái bên trong.

3. Vì sao nàng được cảnh vườn xoài,

Cung điện uy nghi đẹp tuyệt vời,

Vì cớ nào dung sắc diễm lệ,

Tại sao nàng hiển hách trên trời,

Bất kỳ lạc thú nào lòng dạ

Yêu chuộng, liền xuất hiện tức thời?

4. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

5. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

6. Kiếp trước sinh làm một thế nhân,

Ở cõi người trong chốn phàm trần,

Con xây tinh xá, xoài bao bọc,

Đem cúng dường lên cả chúng Tăng.

7. Khi ngôi tinh xá ấy vừa xong,

Con sẵn sàng làm lễ cúng dâng,

Bao phủ vườn xoài bằng vải mới

Để nâng đỡ trái ở bên trong.

8. Khi đã thắp cao một ngọn đèn,

Tự tay con thực phẩm đưa lên

Chư Tăng của Phật-đà vô thượng,

Thành tín, con dâng cúng Thánh hiền.

9. Vì thế vườn con đẹp tuyệt vời,

Lâu đài tráng lệ thật hùng oai,

Ngân nga bao tiếng đàn hòa tấu,

Tiên chúng ca vang vọng khắp nơi.

10. Một cây đèn vĩ đại vàng ròng

Mãi mãi chiếu lan tỏa ánh hồng,

Bao bọc chung quanh, cây cối mọc

Với khăn che phủ trái bên trong.

11. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

12. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

9. (47) Chuyện thứ chín - Lâu Đài Hoàng Kim (Pìta-Vimàna)

Sau khi Đức Thế Tôn diệt độ, và khi Đại vương Ajàtasattu (A-xà-thế) đã dựng đại Tháp ở Ràjagaha để thờ phần xá-lợi của Đức Thế Tôn và cử hành lễ cúng dường xong, một tín nữ đem bốn đóa hoa leo kosàtakì đến dâng bảo Tháp, bất kể các mối hiểm nguy dọc đường.

Ngay lúc ấy, một con bò cái cùng với một con bê con hung hăng xông tới tấn công bà bằng đôi sừng, giết bà tại chỗ. Bà được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba, xuất hiện ngay khi Sakka Thiên chủ đang ngự trên thiên xa đến du ngoạn vườn thiên lạc, ngài bèn ngâm kệ hỏi:

1. Nàng Thiên nữ sắc phục kim hoàng,

Trang điểm bao châu báu ngọc vàng,

Thoa phấn chiên-đàn vàng óng ả,

Hoa sen vàng rực rỡ từng tràng.

2. Lâu đài nàng cũng sắc kim hoàng,

Thực phẩm, kim đôn lẫn tọa sàng,

Cùng chiếc lọng che vàng óng ánh,

Quạt, xe, bầy ngựa thảy bằng vàng.

3. Hạnh nghiệp gì nàng tạo trước đây,

Thuở nàng sinh ở cõi người vầy?

Hỡi nàng Thiên nữ khi nghe hỏi,

Hãy nói nghiệp xưa kết quả này.

Nàng giải thích qua các vần kệ:

4. Tấu trình Thiên đế, có cây kia,

Vị đắng, tên là Ko-sát-ta,

Con hái bốn hoa từ nhánh ấy,

Đem dâng bảo Tháp đức Tôn Sư.

5. Con đủ tín thành tâm hướng lên

Đạo Sư bảo tích, Tháp linh thiêng,

Trí con chuyên chú vào điều ấy,

Con chẳng quan tâm để ý nhìn.

6. Vì thế bò kia đã giết con,

Ước mong con chẳng được vuông tròn,

Nếu con tích đức nhiều như ý,

Kết quả ắt là phải lớn hơn.

7. Như vậy là do nghiệp ở đời,

Tấu Mà-gha, chúa tể trên trời,

Khi con bỏ xác thân phàm tục,

Con được lên đây phụng sự ngài.

8. Nghe vậy Thiên vương Mà-gha-va,

Ngọc hoàng của cõi Ba mươi ba,

Muốn làm hoan hỷ toàn thiên giới,

Liền bảo Mà-ta-li quản xa:

9. Này xem đây, hỡi Mà-ta-li,

Kết quả diệu kỳ, vĩ đại kia,

Dầu vật nhỏ dâng người đức độ,

Vẫn đem công đức lớn nhiều bề.

10. Khi thành tâm cúng vật tầm thường

Lên đức Như Lai, đấng Pháp Vương,

Bậc Giác Ngộ hay chư đệ tử,

Vật kia có giá trị khôn lường.

11. Mà-ta-li, vậy hãy nhanh chân,

Thiên chúng hãy tôn kính cúng dường,

Công đức tăng nhiều là phước lạc,

Như Lai bảo Tháp ấy mang phần.

12. Dầu Phật ở đời hoặc xả thân,

Quả đều bình đẳng với an tâm,

Vì do kết quả tâm kiên định,

Thiện thú dành cho các thiện nhân.

13. Chính đức Như Lai hiện giữa đời

Là vì lợi ích của muôn loài,

Sau khi phục vụ người hành thiện,

Bố thí đi lên đến cõi trời.

Khi đã nói xong lời này, Sakka Thiên chủ liền rời Hỷ lạc Viên và đến đảnh lễ cúng dường bảo tháp Cùlàmani suốt bảy ngày. Một thời gian sau, khi Tôn giả Nàrada du hành lên thiên giới, Thiên chủ ngâm kệ trình bày sự kiện trên với Tôn giả. Vị Trưởng lão thuật lại với chư vị kết tập Kinh điển nên chư vị này đưa chuyện ấy vào Đại Tạng Kinh.

10. (48) Chuyện thứ mười - Lâu Đài Do Cúng Mía (Ucchu-Vimàna)

Chuyện này cũng giống như chuyện Lâu đài của người dâng mía trước đây (số 30). Nhưng ở đây, bà mẹ chồng dùng hòn đất ném chết con dâu. Vì điểm này, hai câu chuyện đã được truyền tụng riêng biệt.

1. Quả đất cùng chung các vị thần

Được làm rạng rỡ thật vinh quang,

Như vầng nhật nguyệt, nàng soi sáng

Với ánh huy hoàng, vẻ mỹ quan,

Như Phạm Thiên siêu quần bạt chúng

Giữa trời Đao lợi với Thiên hoàng.

2. Hỡi nàng mang các chuỗi thanh liên,

Cùng chuỗi bảo châu ở trán trên,

Da tựa vàng ròng, trang điểm đẹp,

Xiêm y tuyệt mỹ của thần tiên,

Nàng là ai đó, này Thiên nữ,

Đảnh lễ ta rồi đứng một bên?

3. Nghiệp gì nàng đã tạo trên đòi,

Kiếp trước sinh ra ở cõi người?

Bố thí vẹn toàn hay giữ giới?

Nhờ đâu vinh hiển được lên trời?

Hỡi nàng Thiên nữ, khi ta hỏi,

Nghiệp quả gì đây, hãy trả lời.

Sau đó vị Thiên nữ giải thích:

Các kệ từ 4-11 cũng giống như kệ 4-11 ở chuyện 30, chỉ trừ chữ "chiếc ghế" được thay bằng "hòn đất".

11. (49) Chuyện thứ mười một - Lâu Đài Do Sự Đảnh Lễ (Vandana-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi. Thời ấy nhiều Tỷ-kheo, sau khi đã an cư mùa mưa ở một tinh xá trong làng kia và đã làm lễ. Tự tứ vào lúc bế mạc xong, liền du hành qua một làng khác, trên đường đi đến Sàvatthi để đảnh lễ Đức Thế Tôn. Tại đó một vị nữ nhân đến đảnh lễ chư Tăng với tâm đầy thành tín, kính cẩn và thiện ý. Về sau nàng từ trần được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba và Tôn giả Mahà- Moggallàna hỏi nàng:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. Khi được làm người giữa thế nhân,

Gặp Tỳ-kheo giới hạnh chuyên cần,

Với tâm thành tín và hoan hỷ

Con chắp hai tay lễ dưới chân.

6.Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào lòng dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

7. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đấy oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

12. (50) Chuyện thứ mười hai - Lâu Đài Của Rajjumàlà (Rajjumàlà-Vimàna)

Thời ấy, Đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên tinh xá. Bấy giờ ở một ngôi làng nhỏ vùng Gayà có một Bà-la-môn gả con gái cho con trai một Bà-la-môn khác. Nàng dâu về nắm quyền hành trong nhà

ấy, ngay từ đầu đã sinh lòng ác cảm với con gái của một nữ tỳ, nên thường đánh mắng nhục mạ cô bé.

Khi cô bé lớn dần, nàng dâu lại đối xử tàn tệ hơn nữa (tục truyền rằng vào thời Đức Phật Kassapa, hai nàng này đã có mối liên hệ ngược với hiện tại).

Để đề phòng việc cô chủ kéo tóc mình mỗi khi đánh đập, cô bé nữ tỳ đến tiệm cắt tóc nhờ cạo trọc đầu. Sau đó cô chủ đang cơn giận dữ bảo rằng cô bé kia chẳng có thể thoát khỏi tay mình bằng cách cạo đầu, liền buộc một sợi dây quanh cổ cô bé và kéo cô ngã xuống, rồi lại không chịu để cô bé tháo dây ra, từ đó cô bé có tên Rajjumàlà: Vòng dây đeo cổ.

Bấy giờ một ngày kia, bậc Đạo Sư vừa xuất định Đại bi, thấy Rajjumàlà có đầy đủ khả năng đạt quả Dự Lưu, bèn đến ngồi dưới một gốc cây tỏa hào quang rực rỡ.

Lúc ấy cô bé Rajjumàlà khốn khổ kia chỉ muốn chết, cầm chiếc ghè đi ra đường giả vờ lấy nước và tìm một cây để treo cổ. Khi thấy Đức Phật, với tâm hướng về Ngài, cô suy nghĩ: "Ví thử Đức Thế Tôn thuyết pháp cho những người như ta thì sao? Ta có thể được giải thoát khỏi cuộc đời khốn cùng này".

Đức Phật xem xét kỹ, liền gọi cô:

- Rajjumàlà!

Cô bé như được tắm nước cam lồ, vội đến gần đảnh lễ Ngài. Ngài dạy cô Tứ Đế và cô đắc quả Dự Lưu. Kế đó Ngài đi vào làng và ngồi dưới gốc cây khác.

Bấy giờ cô bé không thể tự hủy hoại mình nữa, bèn suy nghĩ với lòng

nhẫn nhục, thân thiện và từ ái: "Thôi cứ để mặc cho bà chủ Bà-la-môn này đánh đập, làm tổn thương ta thế nào tùy ý". Rồi cô trở về lấy nước vào ghè.

Ông chủ nhà đứng ở cửa bảo:

- Cô đã đi lấy nước thật lâu và mặt lại rạng rỡ thế kia. Ta thấy cô có vẻ hoàn toàn khác hẳn, có việc gì vậy?

Cô bé kể chuyện cho chủ, ông hài lòng và bước vào bảo cô dâu:

- Thôi con đừng làm gì Rajjumàlà nữa.

Rồi ông vội vàng đi đến yết kiến bậc Đạo Sư và cung kính mời Ngài thọ thực. Sau đó, cả ông cùng dâu con trong nhà đi vào ngồi cạnh bậc Đạo Sư. Ngài kể cho họ việc xảy ra kiếp trước giữa cô dâu và Rajjumàlà, cùng với một bài thuyết pháp thích hợp. Sau đó Ngài trở về Sàvatthi, còn vị Bà-la-môn nhận Rajjumàlà làm con nuôi và từ đó nàng dâu ông đối xử với cô rất tốt đẹp.

Khi nàng từ trần, Rajjumàlà được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba và cũng được Tôn giả Mahà- Moggallàna hỏi:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang múa theo âm nhạc nhịp nhàng,

Toàn thể tứ chi nàng uyển chuyển

Thiên hình vạn trạng giữa không gian.

2. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Âm nhạc Thiên đình vang vọng đến

Bên tai nghe quả thật du dương.

3. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Nhè nhẹ hương trời lan tỏa rộng,

Làn hương dịu ngọt tạo hân hoan.

4. Đang lúc nàng di chuyển dáng hình,

Trâm cài bím tóc kết bên mình,

Âm vang như tiếng tơ hòa tấu

Năm thứ đàn huyền diệu hợp thành.

5. Vòng tai được gió thổi ngang qua,

Lay động theo làn gió nhẹ đưa,

Âm hưởng các vòng vàng ngọc ấy

Khác nào năm tiéng nhạc đồng hòa.

6. Và hương thơm của các tràng hoa

Khả ái, dịu dàng cứ tỏa ra

Từ đỉnh đầu nàng bay mọi hướng

Giống như cây Mạn-thù-sa-ka.

7. Nàng thở làn hương dịu ngọt sao,

Nàng nhìn vẻ đẹp thật thanh cao,

Hỡi nàng Thiên nữ khi nghe hỏi,

Hãy nói quả đây của nghiệp nào?

Khi được vị Trưởng lão hỏi như vậy, nàng ngâm các vần kệ giải thích, bắt đầu bằng câu chuyện tiền thân của nàng:

8. Kiếp trước làm nô lệ một nhà

Bà-la-môn ở tại Gàya,

Raj-ju-mà chính tên con đó,

Đức mỏng, phận hèn mọn xấu xa.

9. Bị mắng nhiếc đau khổ ngập tràn,

Cùng đe dọa, đánh đập hung tàn,

Con cầm ghè lớn đi tìm nước,

Và định đi luôn để thoát nàn.

10. Vứt chiếc ghè ra khỏi mặt đường,

Con đi vào tận chốn rừng hoang,

Nghĩ rằng đây chính nơi con chết,

Ích lợi gì đời sống của con?

11. Khi đã làm thòng lọng vững vàng,

Buộc dây vào cổ thụ bên đường,

Con nhìn quanh quẩn và suy nghĩ:

Ai đó đang cư trú giữa rừng?

12. Con thấy Phật-đà, bậc trí nhân,

Từ bi đối với cõi trần gian,

Đang ngồi tĩnh tọa, tâm thiền định,

Vô úy, Ngài không sợ tứ phương.

13. Bỗng nhiên con rúng động tâm can,

Kinh ngạc, lòng con thấy lạ thường,

Ai ở trong rừng này đấy nhỉ,

Thiên thần hay chỉ một người phàm?

14. Thanh thản, và làm khỏi tín tâm,

Ngài từ rừng ái đạt ly tham,

Cảnh con thấy khiến tâm an tịnh,

Đây chẳng ai ngoài Tối Thượng nhân.

15. Tất cả các căn khéo hộ phòng,

Hân hoan thiền định, trí tinh thông,

Ngồi đây ắt hẳn Ngài Viên Giác

Từ ái hướng tâm đến cõi trần.

16. Như sư tử trú ẩn hang rừng,

Khơi dậy niềm lo sợ hãi hùng,

Vô địch, không loài nào đánh phá,

Cơ may thật hiếm thấy hoa sung.

17. Với những lời thân ái dịu dàng,

Đức Như Lai dạy bảo cùng con:

"Raj-ju, hãy đến nơi an trú

Quy ngưỡng Như Lai, Đức Thế Tôn".

18. Khi được nghe âm điệu của Ngài

Nhẹ nhàng, đầy ý nghĩa, êm tai,

Ngọt ngào, hiền dịu và thân ái

Xua hết bao sầu não ở đời.

19. Như Lai từ mẫn khắp trần gian,

Biết rõ tâm con đã sẵn sàng,

Đầy đủ tín thành và sáng suốt,

Ngài liền cất tiếng dạy con rằng:

20. Đây là Khổ Thánh đế, Ngài khuyên,

Khổ Tập là nguồn gốc khởi lên,

Khổ Diệt là đây, Tam Thánh đế,

Đường vào Bất tử, Đạo bình yên.

21. Cương quyết theo lời khuyến dụ kia

Của Ngài thuần thiện, đấng Từ bi,

Con liền đạt đến tâm an tịnh,

Bất tử, Niết-bàn, không thoái suy.

22. Tâm con kiên định ngập tình thương,

Tin tưởng vào Tam Bảo vững vàng,

Bất động trong con niềm chánh kiến,

Con là đích nữ bậc Y Vương.

23. Nay con hưởng lạc thú, vui chơi,

Hoan hỷ, vô ưu, khắp cõi trời,

Con đội tràng hoa Thiên nữ đẹp,

Cam lồ con uống tạo niềm vui.

24. Sáu mươi ngàn nhạc cụ đàn tơ

Thức tỉnh con từ giấc ngủ mơ:

Alamba, Gaggara, Bhìma,

Sàdhuvadin và Samsaya.

25. Pokkhara và Suphassa,

Vìnàmokkhà cùng các nàng kia,

Nandà cũng như Sunandà,

Sonadinà và Sucimhità.

26. Alambusà, Missakesi,

Cùng nàng tiên ác Pundarikà,

Eniphassà, Suphassà,

Subhaddà và Muduvàdinì.

27. Các nàng Thiên nữ diễm kiều này

Đánh thức thần tiên lúc ngủ say,

Buổi sáng các nàng thường đến bảo:

"Chúng em múa hát giúp vui đây".

28. Nan-da-na, Hỷ lạc Viên này,

Không phải để dành cho những ai

Chẳng tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Mà dành riêng biệt để cho người

Đã hoàn thành được nhiều công đức,

L à Đại Lâm viên của cõi trời

Tam thập tam thiên đầy lạc thú,

Không gì phiền não, mãi vui chơi.

29. Chẳng đời này hoặc ở đời sau,

Cựu lạc dành cho những kẻ nào

Không tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Song đời này lẫn cõi đời sau

Để dành cực lạc cho bảo kẻ

Làm các thiện hành, phước nghiệp cao.

30. Với những ai mong chúng bạn hiền,

Phải làm thiện nghiệp thật tinh chuyên,

Vì người tạo được nhiều công đức,

Hưởng lạc thú nhiều ở cõi thiên.

31. Như Lai xuất hiện ở trên đời

Là chính vì an lạc mọi loài,

Xứng đáng cho người dâng lễ vật,

Phước điền vô thượng của bao người,

Sau khi dâng lễ, tâm thành kính,

Các thí chủ vui hưởng cõi trời.

Tổng Kết

Lâu đài đỏ sẩm, Lâu đài sáng chói, Lâu đài trên con voi, Lâu đài Alomà, Lâu đài của người cúng cháo gạo, Lâu đài tinh xá, Lâu đài Bốn nữ nhân, Lâu đài vườn xoài, Lâu đài hoàng kim, Lâu đài do cúng mía, Lâu đài do sự đảnh lễ, Lâu đài Rajjumàlà.

Phẩm này được biết qua các chuyện trên.

Phẩm Bốn : Lâu Đài Nữ Nhân

Phẩm V: Đại Xa

PHẨM V

ĐẠI XA

1. (51) Chuyện Thứ Nhất - Lâu Đài Tiên Nhái (Mandukadevaputta-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở tại Campà (Chiêm-bà) trên bờ ao sen Gaggarà. Từ rạng đông, vừa xuất định

Đại bi, Ngài quán sát: "Hôm nay về buổi chiều lúc Ta thuyết pháp, một con nhái nghe giọng Ta và mải mê theo dõi, liền bị một kẻ nào đó sát hại, sẽ phải chết. Nó sẽ được tái sanh lên thiên giới và sẽ trở lại trong khi hội chúng đang chăm chú nghe, do vậy sẽ có sự thông hiểu Giáo pháp rộng rãi".

Khi mọi việc trong ngày xong xuôi, Ngài bắt đầu thuyết giảng cho tứ chúng đệ tử tại bờ ao. Lúc ấy một con nhái suy nghĩ: "Đây được gọi là pháp", nó liền ra khỏi ao và ngồi ở cuối đám thính chúng.

Một kẻ chăn bò thấy bậc Đạo Sư thuyết giảng và hội chúng đang yên lặng lắng nghe, bèn đứng dựa vào cây gậy cong và đạp nhằm con nhái. Con nhái được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài bằng vàng rộng mười hai do-tuần và được một đám tiên nữ hầu cận.

Khi suy nghĩ lại nghiệp nào đã khiến cho mình được tái sanh ở đó, vị Thiên tử thấy không có gì ngoài sự chăm chú nghe lời Đức Thế Tôn.

Ngay lập tức chàng cùng Lâu đài ấy giáng trần, bước ra ngoài vừa thấy Đức Thế Tôn, liền đến yết kiến và cung kính đảnh lễ Ngài. Đức Thế Tôn muốn thị hiện oai nghi của Ngài bèn hỏi kệ:

1. Chàng Thiên tử sắc đẹp siêu phàm,

Tiên chúng vây quanh đủ lực thần,

Đang chiếu khắp mười phương sáng chói,

Là ai, chàng đảnh lễ ta chăng?

Vị Thiên tử bèn ngâm kệ giải thích tiền thân của chàng:

2. Con là một nhái bén ngày xưa,

Loài vật sinh ra ở nước hồ,

Trong lúc con nghe Ngài thuyết pháp,

Bỗng con chết bởi chú chăn bò.

3. Ai muốn trong chốc lát tịnh tâm,

Hãy nhìn uy lực đủ thần thông,

Oai nghi, dung sắc, đoàn hầu cận,

Và ánh hào quang của chính con.

4. Những vị chuyên nghe pháp đã lâu,

Bạch Cồ-đàm Phật, đấng ly sầu,

Những người ấy đạt tâm không động,

Đi đến nơi không có khổ đau.

Sau đó Đức Thế Tôn, nhìn thấy rõ các khả năng mà hội chúng ấy đã đạt được, bèn thuyết pháp đầy đủ chi tiết. Vào lúc Ngài kết thúc bài giảng, chàng Thiên tử nhái đã được an trú vào quả Dự Lưu. Sau khi cung kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, chàng trở về cõi trời.

2. (52) Chuyện thứ hai - Lâu Đài Của Revatì (Revatì-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú gần Bàrànasi, (Ba-la-nại) tại Isipatana (Trú xứ chư Tiên), trong Lộc Uyển. Thời ấy có một đệ tử cư sĩ, bố thí rất hào phóng và phụng sự Tăng chúng tên Nandiya, Cha mẹ chàng muốn chàng cưới cô em họ Revatì, nhưng nàng không mộ đạo, không sẵn lòng bố thí, nên Nandiya không thích lấy nàng. Sau đó bà mẹ bảo chàng:

- Nàng ấy sẽ theo lời khuyên của ta.

Thế là chàng bằng lòng và họ kết hôn với nhai, sinh được hai con trai.

Sau đó Nandiya chuyên tâm bố thí rộng rãi, chàng xây một sảnh đường tại tinh xá ở Isipatana và dâng lên đức Như Lai cùng rảy nước cúng dường vào tay Ngài. Đồng thời, tại cõi trời Ba mươi ba xuất hiện một Lâu đài rộng mười hai do-tuần với cả đoàn tiên nữ hầu cận.

Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên thiên giới, trông thấy Lâu đài bèn hỏi Đức Thế Tôn Lâu đài ấy được dành cho ai. Đức Thế Tôn ngâm kệ:

1. Một người lữ khách tha phương

An toàn lui gót cố hương trở về,

Thân nhân, quyến thuộc, bạn bè

Ân cần chào đón tràn trề hân hoan.

2. Cũng như thiện nghiệp đã làm

Sẽ luôn chào đón sẵn sàng thiện nhân,

Một khi từ giã cõi trần,

Khác gì quyến thuộc đón mừng đời sau.

(Pháp Cú 219-220)

Nghe điều này, Nandiya càng hân hoan bố thí và thực hành phước đức. Sau đó chàng đi làm công việc xa nhà và dặn Revatì tiếp tục thi hành thiện sự với lòng tinh cần. Nàng chấp thuận, nhưng trong khi xa nhà, chàng vẫn tiếp tục cúng dường Tăng chúng và bố thí cho kẻ nghèo khổ, thì nàng chỉ vài

ngày sau đã ngưng bố thí cho kẻ nghèo khổ, đem cúng dường thực phẩm loại xấu lên chư Tăng và rải số cá thịt vụn khắp nơi để chư Tăng bị khiển trách.

Khi Nandiya trở về nghe mọi chuyện, liền giao trả Revatì lại cho nhà cha mẹ nàng nhưng vẫn cấp dưỡng nàng nhiều hơn. Một thời gian sau chàng từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong Lâu đài đã được dành cho chàng.

Phần nàng đã ngưng mọi việc bố thí cúng dường và vẫn còn nhục mạ chư Tăng:

- Chính vì họ mà tất cả tài sản và lợi lộc của ta đều giảm sút.

Lúc ấy Thiên vương Vessavana (Tỳ-sa-môn) truyền bảo hai quỷ Yakkha (Dạ-xoa) đến Bàrànasi thông báo rằng Revatì sẽ bị ném vào địa ngục vào ngày thứ bảy kể từ hôm ấy. Dân chúng nghe chuyện này đều kinh hoàng, nhưng Revatì đi lên thượng lầu khóa cửa lại và ngồi xuống.

Sau một tuần, hai quỷ Yakkha thật dễ sợ với bộ râu tóc sáng lòa, răng nhọn hoắc và mắt đỏ ngầu như máu bước vào bảo:

- Này Revatì tính tình độc ác kia hãy dậy đi.

Chúng chụp cổ nàng lôi kéo khắp phố phường để mọi người trông thấy, rồi đưa nàng lên không gian đến cõi trời Ba mươi ba, xong lại dẫn xuống địa ngục đầy tội nhân mặc cho nàng than khóc thê thảm.

Bọn ngục tốt của thần Yama (Diêm Vương) thả nàng vào địa ngục đầy tội nhân ấy. Chuyện được kể như vầy:

3. Này đứng lên, Re-va-tì ác tánh,

Cửa đưa vào địa ngục đã mở toang,

Hỡi nữ nhân đủ các thói xan tham,

Ta sẽ dẫn ngươi vào miền ác thú,

Nơi kẻ đến phải khóc than sầu khổ,

Kẻ bị giam vào ngục chịu đau buồn.

Chư vị kết tập Kinh tạng kể tiếp chuyện này:

4. Nói vậy xong hai quỷ dữ mắt hồng,

Thân đồ sộ, là Diêm vương sứ giả,

Re-va-tì, mỗi tay cầm một gã,

Khởi hành lên hội chúng của chư Thiên.

Như vậy được hai quỷ Yakkha đưa lên cõi trời Ba mươi ba, Revatì

được đặt gần Lâu đài của Nandiya và nhìn thấy ánh sáng của Lâu đài tỏa ra như mặt trời, nàng hỏi hai quỷ này:

5. Lâu đài ai tấp nập cả bầy tiên,

Đang lấp lánh như mặt trời sáng chói,

Cõi Thiên cung được bao vây bằng lưới

Dệt vàng đang chiếu tựa ánh chiêu dương.

6. Đoàn tiên nương tẩm đệ nhất chiên-đàn,

Tô điểm đẹp cho tiên cung mọi mặt,

Vẻ tráng lệ, Lâu đài như vầng nhật,

Ai sanh Thiên, đang hưởng cảnh Lâu đài?

Bọn chúng bảo nàng:

7. Xưa ở thành Ba-la-nại một người

Có tên gọi Nan-di-ya cư sĩ,

Không xan tham, chàng cúng dường hậu hỉ,

Đây Lâu đài chàng,thị nữ cả đoàn,

Đang sáng bừng như ánh mặt trời quang.

8. Đàn tiên nữ tẩm chiên-đàn đẹp nhất,

Đang làm đẹp cho Lâu đài mọi mặt,

Vẻ diễm kiều không khác ánh mặt trời,

Chàng sanh Thiên đang hưởng cảnh Lâu đài.

Nàng đáp lại:

9. Ta là vợ Nan-di-ya thuở trước,

Nữ chủ nhân nắm quyền khắp gia tộc,

Nay muốn cùng chàng hưởng cảnh Lâu đài,

Ta chẳng mong nhìn địa ngục trần ai.

Song bọn chúng bảo:

- Ngươi có mong muốn hay không thì có liên quan gì đến ta?

Và chúng ngâm kệ:

10. Đây địa ngục dành cho ngươi độc dữ

Trong thế gian nơi loài người cư trú,

Phước đức không hề được chính ngươi làm,

Những kẻ nào đầy sân hận xan tham,

Tính ác độc không thể nào đạt tới

Cảnh đồng cư với người lên thiên giới.

Nói vậy xong hai quỷ Yakkha biến mất ngay tại đó. Nhưng khi nhìn thấy hai ngục tốt tương tự sắp kéo nàng và thả vào Phẩn nị địa ngục (địa ngục đầy phân dơ) tên là Samsavaka, nàng lại hỏi:

11. Cái gì đây để lộ đám phân dơ,

Cái gì đây mùi xú uế bốc ra,

Phân gì đó đang bồng bềnh trôi chảy?

12. Sam-sa-ka bách trượng sâu là đấy.

Re-va-tì sẽ cháy mấy ngàn năm.

Nàng hỏi thêm:

13. Những ác hành nào về khẩu, ý, thân,

Khiến ta đến Sam-sa-ka bách trượng?

Chúng đáp:

14. Đám lữ hành, Bà-la-môn, Trưởng thượng,

Ngươi đều đem lời dối trá phỉnh lừa,

Đây chính là ác nghiệp tạo ngày xưa.

15. Vậy ngục Sam-sa-ka sâu bách trượng

Chính là nơi Re-va-tì được hưởng,

Và bị thiêu đốt cả mấy ngàn năm.

Sau đó chúng kể cho nàng nghe các khổ hình:

16. Ngục tốt đem chặt đứt cả tay chân,

Chúng cắt cả đôi tai cùng chiếc mũi,

Và sau đó bầy quạ diều ùa tới,

Xâu xé người đang giãy giụa đằng kia .

Nàng lại kêu gào van xin chúng đưa nàng trở lại cõi người:

17. Tốt lành thay nếu ta được đưa về,

Ta sẽ tạo phước nhiều nhờ bố thí,

Sống chế ngự, tự điều thân, hoan hỷ,

Những người làm như vậy hạnh phúc tràn,

Và ngày sau không hối hận ăn năn.

Bọn ngục tốt đáp lời:

18. Ngày xưa ngươi sống buông lung phóng dật,

Nên ngày nay phải khổ đau than khóc,

Phải chịu bao nghiệp quả chính ngươi làm.

Và nàng lại nói:

19. Ai từ trên thiên giới xuống trần gian

Phải nói vậy cùng ta khi được hỏi:

"Nên cúng dường cho những người giữ giới

Thức uống ăn, y phục với tọa sàng".

20. Còn kẻ nào đầy sân hận xan tham,

Và ác tánh không thể nào cộng trú

Với những người lên cõi trời, thiện thú.

21. Ví từ đây ta trở lại làm người,

Giữ giới và hào phóng, sống trong đời,

Ta sẽ thực hiện biết bao thiện sự

Do bố thí, công bằng, tâm chế ngự.

22. Lòng tín thành, ta sẽ lập vườn hoa,

Và đắp đường trong khoảng đất hoang sơ,

Xây hồ nước, giếng đào cho dân chúng.

23. Ngày mười bốn, ngày rằm và mồng tám,

Đặc biệt ngày nửa tháng có liên quan

Bát quan trai là giới luật tám phần.

24. Bố-tát giới, ta sẽ luôn phòng hộ,

Không phóng dật và giữ gìn đức độ,

Chuyên cúng dường, việc ta thấy thật lòng.

Các vị kết tập Kinh điển kể tiếp chuyện này.

25. Trong khi nàng giãy giụa, hét đau thương,

Chúng liền thả chân nàng, đầu lộn xuống,

Vào địa ngục kinh hoàng sâu trăm trượng .

Và nàng ngâm câu kệ cuối cùng:

26. Ngày xưa ta vốn biển lận, xan tham,

Phỉ báng nhiều ẩn sĩ, Bà-la-môn,

Và lừa phỉnh chồng ta bằng lời dối,

Nay cháy trong ngục kinh hoàng u tối.

Các vị kết tâp Kinh điển kết luận bằng câu này:

"Bấy giờ không có Thiên nữ nào trong Lâu đài của Revatì, nhưng vì chuyện có liên quan đến việc Nandiya Thiên tử đạt được Lâu đài, nên nó cũng xếp vào phẩm Lâu đài Nam giới".

3. (53) Chuyện thứ ba - Lâu Đài Của Chatta, Nam tử Bà-la-môn (Chattamànava- Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi trong Kỳ Viên. Thời ấy có một nam tử Bà-la-môn tên Chatta đã học tập xong dưới sự hướng dẫn của một Bà-la-môn ở Setavyà và đã đi về nhà xin được một ngàn đồng tiền kahàpana của cha mẹ để làm học phí, rồi khởi hành trở lại Setavyà đem trả cho thầy. Bọn cướp nghe được tin này bèn lập mưu để giết chàng và cướp của trên đường.

Lúc ấy bậc Đạo Sư vừa xuất định Đại bi liền khởi hành từ sáng sớm đến ngồi dưới gốc cây trên con đường chàng sắp đi qua.

Khi chàng trai đi qua, Ngài hỏi thăm công việc của chàng và sau đó hỏi chàng đã biết Tam quy y và Ngũ giới chưa. Chàng trả lời chưa, và Đức Thế Tôn dạy chàng học Tam quy Ngũ giới.

1. Giữa thế nhân, Ngài biện tài đệ nhất,

Đức Thế Tôn, đại trí, tộc Thích-ca,

Phận sự xong, Ngài đã đến bờ kia,

Ngài đầy đủ lực hùng và cương nghị.

2. Hãy đi đến quy y Ngài Thiện Thệ,

Đạo pháp này ly ái dục, vô phiền,

Pháp không do tạo tác, thật diệu huyền,

Thật êm ái, khéo giải bày phân tích.

3. Đời thường nói: quả đem nhiều lợi ích

Khi cúng dường lên Tám vị tịnh tâm

Trong Bốn đôi gồm Giác giả chân nhân,

Hãy đi đến quy y vào Thánh chúng.

Trong khi chàng đi đường, ghi nhớ các điều trên vào lòng, bọn cướp tấn công và giết chàng, lấy hết tiền bạc. Song chàng được tái sanh vào cõi

trời Ba mươi ba cùng một Lâu đài rộng ba mươi do-tuần và tỏa ánh sáng hai mươi do-tuần.

Dân chúng ở Setavyà tìm thấy xác chàng liền báo tin cho cha mẹ chàng, còn những người từ Ukkattha đến kể chuyện cho vị giáo sư và đám tang được cử hành.

Rồi bậc Đạo Sư đi đến, để Chatta có cơ hội giáng trần và nói rõ cho nhiều người biết những nghiệp chàng đã làm. Chatta cũng nghĩ như vậy nên chàng xuất hiện cùng với Lâu đài của chàng.

Khi quần chúng tự hỏi: "Đây là Thiên thần hay Phạm Thiên?", bậc Đạo Sư liền hỏi kệ để làm sáng tỏ phước nghiệp mà vị Thiên tử này đã tạo:

4. Mặt trời không sáng bừng lên như vậy,

Sao Phussa, vầng nguyệt cũng không bằng

Đại hào quang này quả thực vô song,

Ai là vị giáng trần từ thiên giới?

5. Ánh hào quang tràn lan khắp một cõi

Hai chục do-tuần che ánh mặt trời,

Mỹ cung này thanh tịnh, sáng tuyệt vời

Thậm chí khiến màn đêm như ánh nắng.

6. Với hoa sen đủ màu cùng hoa súng

Trải khắp nơi tô điểm đẹp vô ngần,

Bao phủ bằng màn lưới dệt vàng ròng,

Lâu đài chiếu giữa trời như vầng nhật.

7. Khoác xiêm y đỏ hồng hay vàng rực,

Ngát mùi hương thạch huệ với chiên-đàn,

Bầy tiên da láng mướt, ánh như vàng,

Đông đúc tựa ngàn sao trời rực rỡ.

8. Đây nhiều loại tiên đồng và ngọc nữ

Đeo đầy hoa, và các món trang hoàng,

Theo gió đưa hương phảng phất nhẹ nhàng,

Được bao phủ với kim hoàn thất bảo.

9. Phép tu thân nào đây là phước báo?

Nhờ nghiệp quả gì chàng hóa sanh đây,

Làm thế nào chàng đến mỹ lâu này?

Khi được hỏi, hãy giải bày thứ tự.

Vị Thiên tử giải thích qua các vần kệ này:

10. Khi Đạo Sư đã gặp chàng nam tử

Bà-la-môn trên đại lộ vùng này,

Với từ bi, Ngài giáo giới giảng bày,

Chat-ta đã được nghe Ngài thuyết pháp,

Đấng Phật Bảo, "Xin phụng hành", chàng đáp.

11. Con đến gần người Chiến thắng huy hoàng

Để quy y Giáo pháp với Tăng đoàn,

Bạch Thế Tôn, con nói "không" trước nhất,

Sau đó con hành trì theo giới luật.

12. Không sống theo tà hạnh tạo đau thương,

Vì các trí nhân không thể tán dương

Sự buông thả đối với loài sinh vật,

Bạch Thế Tôn, con nói "không" trước nhất,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

13. Không lấy vật gì, sở hữu của ai,

Không thể nghĩ: của không cho mà lấy,

Bạch Thế Tôn, con nói "không" trước đấy,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

14. Tà hạnh là đi đến vợ của ai,

Những phụ nữ được người nhà che chở.

Bạch Thế Tôn, con nói "không" trước đó,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

15. Đừng nói điều dối trá hoặc sai lời,

Vì bậc trí không tán dương dối trá,

Bạch Thế Tôn, con nói "không" trước đó,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

16. Chất rượu nồng làm lý trí xa rời

Con người - Vậy hãy tránh luôn tất cả.

Bạch Thế Tôn, con nói "không" trước đó,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

17. Quả thực con hành Ngũ giới trên đời,

Đi đúng hướng theo Như Lai Chánh pháp,

Trên con đường, giữa hai làng, gặp cướp,

Chúng giết con vì của cải gia tài.

18. Con thi hành thiện sự đúng mức này,

Vượt mức ấy không thể làm công đức,

Nhờ thiện hạnh, hóa sanh theo nghiệp lực,

Lên cõi trời, hưởng lạc thú thỏa lòng.

19. Hãy nhìn đây do lối sống tương đồng

Với Chánh pháp, và thực hành giới luật.

Khi lắm kẻ ít niềm vui ao ước

Hạnh phúc con đang sáng chói huy hoàng.

20. Hãy xem nhờ tiểu pháp ấy gọn gàng,

Đến thiện thú, con đạt niềm an lạc;

Vậy con nghĩ những ai thường nghe Pháp,

Sẽ đạt thành Bất tử, tối an bình.

21. Theo Giáo pháp Như Lai, việc thực hành

Dù ít, quả vẫn được nhiều lợi lớn.

Nhìn Chat-ta nhờ thiện hành, chiếu sáng

Cõi đất này chẳng khác mặt trời kia.

22. Vậy thiện hành, ta có thể làm gì?

Một số kẻ vẫn cùng nhau thảo luận.

Nếu ta muốn lại làm người, hãy sống,

Bước trên đời theo giới luật thực hành.

23. Đạo Sư vì lợi ích, xót quần sanh,

Sáng sớm gặp ta trong tình cảnh ấy.

Ta đến gần Ngài xứng danh như vậy,

"Xin từ bi cho học Pháp Thế Tôn".

24. Những ai đây dứt luyến ái dục tham,

Hữu ái tùy miên, si mê tận diệt,

Những người nào không nhập thai kế tiếp,

Sẽ đạt thành tịch tịnh, chứng Niết-bàn".

Khi bậc Đạo sư đã thuyết giảng cho hội chúng xong, vị Thiên tử được an trú vào quả Dự Lưu, đảnh lễ Đức Thế Tôn và từ biệt song thân, trở về thiên giới.

4. (54) Chuyện thứ tư - Lâu Đài Của Người Cúng Cháo (Kakkatakarasadàyaka-Vimàma)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy một Tỷ-kheo đang thực hành thiền quán bỗng ngã bệnh vì chứng đau tai rất trầm trọng. Thuốc chữa của y sĩ chẳng công hiệu gì. Vị ấy trình với Đức Thế Tôn, Ngài biết cháo cua là thứ thuốc chữa bệnh ấy, bèn dặn vị Tỷ-kheo đến khất thực ở vùng đồng ruộng nước Ma-kiệt-đà.

Vị ấy đến đó và đứng khất thực tại cửa lều người giữ ruộng. Người này, sau khi nấu món cháo cua làm thức ăn, liền mời vị ấy ngồi và cúng một ít cháo.

Vị Tỷ-kheo vừa nếm món cháo thì trở nên khoẻ mạnh như thể được tắm với cả trăm gàu nước mát. Tâm trí thanh thản nhờ thức ăn thích hợp, vị ấy hướng tâm trở về thiền quán và chứng đắc quả A-la-hán ngay cả trước khi ăn xong bữa. Vị ấy bảo người giữ ruộng:

- Này cư sĩ, nhờ phước quả công đức này, Hiền hữu sẽ không còn bị thân bệnh và tâm bệnh nữa.

Chúc phước xong, vị ấy ra đi. Về sau người giữ ruộng từ trần, được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một căn phòng làm bằng ngọc bích, giữa một tòa Lâu đài bằng vàng rộng mười hai do-tuần, trụ bằng ngọc được trang hoàng uy nghiêm với bảy trăm sảnh đường có nóc nhọn cao vút. Trước cửa lâu đài, một con cua bằng vàng được treo trên một chuỗi ngọc trai. Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên

thiên giới, thấy cảnh này, liền hỏi:

1. Lầu các trụ cao bằng ngọc bích,

Mười hai dặm trải rộng chung quanh,

Bảy trăm nóc nhọn huy hoàng quá,

Trụ ngọc, nền vàng thật hiển vinh.

2. Chàng uống ăn, và trú lạc an,

Khi đàn tiên trổi khúc du dương,

Đây là thiên lạc đầy năm thứ,

Tiên nữ múa, trang điểm ngọc vàng.

3. Vì sao chàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì chàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào chàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

4. Hỡi chàng Thiên tử đại oai thần,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Thần lực chàng vì sao rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

5. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

6. "Kìa trên cửa nọ có cua vàng

Đứng để nhắc con nhớ rõ ràng

Những hạnh nghiệp làm trong quá khứ,

Cua này sáng chói cả mười càng.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất lỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

5. (55) Chuyện thứ năm - Lâu Đài Của Người Giữ Cửa (Dvàrapàlaka-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy, một đệ tử cư sĩ chuẩn bị bốn buổi ngọ trai vĩnh viễn cúng dường Tăng chúng. Song lo sợ trộm cướp, vị ấy thường khóa cửa nhà vì nhà vị ấy tọa lạc ở ranh giới tận cùng của kinh thành.

Bởi thế chư Tỷ-kheo đến theo lời mời thọ thực đôi khi phải chịu đói trở về. Vị ấy nghe vợ kể lại chuyện này, bèn chỉ định một người giữ cửa đón chư Tỷ-kheo đến đó và phục vụ chu đáo.

Khi vị thí chủ từ trần, vị ấy được tái sanh vào cõi Dạ-ma thiên, còn người giữ cửa, khi từ trần, được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài bằng vàng rộng mười hai do-tuần, giống như trong truyện trước.

Khi được Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi như trên, vị ấy đáp lại:

Các câu kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54.

6. "Cõi thiên thọ mạng cả ngàn năm,

Thiện nghiệp con là đã tán xưng,

Đảnh lễ thành tâm và bởi vậy,

Người hành công đức sẽ trường tồn,

Được cung cấp với nhiều thiên lạc

Trên cõi trời cao hưởng phước phần.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương".

6. (56) Chuyện thứ sáu - Lâu Đài Do Công Đức Thiện Sự (Karanìya-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi trong Kỳ Viên. Một đệ tử tại gia, sau khi đi tắm về từ sông Aciravati, đến yết kiến và thỉnh cầu Đức Thế Tôn thọ trai tại nhà mình rồi tiếp đãi Ngài rất long trọng. Phần còn lại cũng giống như chuyện trước.

Vị Thiên tử đáp lời như sau:

Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54.

6. Phước nghiệp phải làm bởi trí nhân,

Là người có trí tuệ tinh thông,

Cho nên những vật đem dâng cúng

Chư Phật chánh chân quả bội phần.

7. Phật-đà quả thật đã xuất hành

Vì muốn cho an lạc chúng sanh,

Ngài đã từ rừng vào xóm ấy,

Con lên Đao-lợi bởi tâm thành.

8. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

9. Xin trình Tôn giả đại oai thần,

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

7. (57) Chuyện thứ bảy - Lâu Đài Thứ Hai Do Công Đúc Thiện Sự (Dutiyakaraniya- Vimàna)

Chuyện này cũng giống chuyện thứ sáu, trừ điểm ở chuyện trước, thực phẩm cúng dường Đức Thế Tôn, còn ở đây dâng một Trưởng lão.

Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54.

6. Công đức phải làm bởi trí nhân,

Là người có trí tuệ tinh thông,

Cho nên những vật đem dâng cúng

Trưởng lão chánh chân quả bội phần.

7. Chính Tỳ-kheo nọ đã đi ra

Vì muốn cho con lợi lạc mà,

Ngài đã vào rừng từ xóm ấy,

Tâm thành, con đạt cõi Băm-ba.

8.Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

9. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

8. (58) Chuyện thứ tám - Lâu Đài Do Cúng Cây Kim (Sùci-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy có việc may y cho Tôn giả Sàriputta nên cần một cây kim.

Khi đến khất thực tại nhà một thợ rèn và được hỏi Tôn giả cần thứ gì, Tôn giả liền nói về nhu cầu kia. Người thợ rèn có tâm thành tín cúng dường Tôn giả hai cây kim và dặn Tôn giả phải nói nếu còn cần thêm nữa.

Sau khi từ trần, người thợ rèn được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba và Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi vị Thiên tử:

(Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54)

6. Những gì ban tặng, vật đem cho,

Riêng kết quả không giống thế kia,

Những vật gì cần đem cúng cấp,

Chính riêng điều ấy tốt hơn xa,

Một cây kim được con dâng cúng,

Đối với con, kim lợi lạc to.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

9. (59) Chuyện thứ chín - Lâu Đài Thứ Hai Do Cúng Cây Kim (Dutiyasùci-Vimàna)

Thời ấy, Đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Bấy giờ một người thợ may nọ thấy một Tỷ-kheo vá áo với cây kim được rèn tại Trúc Lâm, bèn cúng dường vị ấy vài cây kim của mình cùng chiếc bao.

Câu hỏi được đặt cho người thợ may sau khi người ấy được tái sinh vào cõi trời Ba mươi ba cũng giống chuyện trước.

(Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54).

6. Kiếp xưa sinh ở chốn phàm trần,

Con được làm người giữa thế nhân,

Thấy một Tỷ-kheo vô lậu hoặc,

An nhiên tâm trí, chẳng mê lầm,

Với Ngài, con có lòng thành kính,

Bèn lấy kim, tay tự cúng dâng.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương .

10. (60) Chuyện thứ mười - Lâu Đài Con Voi (Nàga-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi trong Kỳ Viên. Lúc ấy Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên cõi trời Ba mươi ba, thấy một Thiên tử cỡi một đại tượng thuần bạch cùng một đoàn tùy tùng đông đảo bay qua không gian tiến về phía Tôn giả.

Vị Thiên tử xuống voi và đảnh lễ, Tôn giả liền hỏi vị ấy về hạnh nghiệp đã làm:

1. Ngự trên bạch tượng sáng toàn thân,

Thuần chủng, phi nhanh, thật tráng hùng.

Voi báu huy hoàng, khăn phủ đẹp,

Chàng đến đây qua giữa cõi không.

2. Bên trên của mỗi chiếc ngà voi

Xuất hiện hồ sen nở đẹp tươi,

Trong tựa pha lê làn nước mát,

Từng đoàn nữ nhạc bước ra ngoài

Giữa hoa sen khiến lòng mê mẩn,

Tiên chúng này đang múa tuyệt vời.

3. Hỡi chàng Thiên tử đại huy hoàng,

Chàng đã đạt bao đại lực thần,

Công đức gì xưa chàng đã tạo

Khi tái sinh làm một thế nhân,

Vì sao thần lực chàng ngời sáng,

Dung quang chiếu tỏa khắp mười phương?

4. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

5. "Tự tay con lấy tám hoa tàn,

Và với thành tâm, đến cúng dường

Ở tại nơi kia là bảo Tháp

Phật-đà Ca-diếp đại vinh quang.

6. Vì vậy sắc con đẹp thế này

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

7. Xin trình Tôn giả đại oai thần,

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

11. (61) Chuyện thứ mười một - Lâu Đài Con Voi Thứ Hai (Dutiyanàga-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy, một đệ tử tại gia có lòng tin, sống theo giới luật, hành trì ngày Bố-tát giới, cúng dường Tăng chúng và đến nghe pháp tại tinh xá cùng đem các tặng phẩm, nên khi từ trần được tái sanh lên cõi trời Ba mươi ba. Ở đó, một voi trắng vĩ đại phục vụ vị ấy cùng một đoàn hầu cận, vị ấy thường đến du ngoạn trong hoa viên.

Một hôm, lòng nôn nóng muốn bày tỏ niềm tri ân, vị ấy ngồi trên voi lúc nửa đêm từ thiên giới xuống Trúc Lâm rồi đứng đó trong dáng điệu sùng kính trước Đức Thế Tôn.

Tôn giả Vangìsa đang đứng hầu Thế Tôn và được Thế Tôn cho phép, bèn hỏi vị ấy:

1. Ngự trên bạch tượng đại hùng cường,

Chàng dạo chơi và được cả đoàn

Tiên nữ theo hầu quanh thượng uyển,

Như sao cứu hộ sáng mười phương.

2. Vì sao chàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì chàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào chàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi chàng Thiên tử đại oai thần,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi chàng rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương?

4. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Liền giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

5. Kiếp xưa sinh giữa chốn phàm nhân,

Là đệ tử Ngài có Nhãn quang,

Con bỏ sát sinh loài thú vật,

Tránh xa thói trộm cắp tà gian.

6. Con không uống rượu, chẳng sai lời,

Tri túc, không ham muốn vợ người,

Thành tín, con cung dâng thực phẩm

Dồi dào mọi thứ chẳng hề vơi.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

12. (62) Chuyện thứ mười hai - Lâu Đài Con Voi Thứ Ba (Tatiyanàga-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha ở Trúc Lâm. Thời ấy ba vị Trưởng lão A-la-hán đến một làng để an cư mùa mưa, sau đó đi vào Ràjagaha đảnh lễ Đức Thế Tôn.

Lúc đi ngang qua đồn điền mía của một Bà-la-môn có tà kiến, chư vị hỏi người giữ vườn:

- Chúng tôi có đến Ràjagaha kịp hôm nay chăng?

- Thưa Tôn giả, không thể. Còn một chặng đường dài độ nửa do-tuần nữa, xin Tôn giả ở lại đây và ngày mai đi tiếp.

- Ở đây có chỗ nào chúng tôi có thể ở lại chăng?

- Thưa không, nhưng tôi sẽ nói cho Tôn giả một chỗ.

Rồi người giữ vườn ấy dựng gấp các lều tranh bằng thân mía, khúc cây v.v..., kẻ ấy cúng dường chư vị món cơm và nước mía. Sau bữa cơm, kẻ ấy lại tiễn đưa mỗi vị với một cây mía, vì cho rằng cái đó lấy từ phần sản phẩm của mình, nên ra về trong nỗi hân hoan và đặt hy vọng vào sự an lạc của mình mai sau.

Nhưng chủ nhân khu vườn gặp chúng Tăng, hỏi chư vị làm cách nào lấy được mía, và khi nghe xong, liền đùng đùng nổi giận chạy về vườn lấy gậy đánh người kia chết ngay với một đòn như trời giáng.

Nhờ công đức trên, vị ấy được tái sanh vào hội chúng chư Thiên ở Thiện pháp đường (Sudhammà), làm chủ một con voi toàn trắng rất oai hùng.

Cha mẹ và bà con vị ấy khóc thương khi đến dự đám tang, nhưng vị ấy giáng trần giữa mọi người trong

cảnh uy nghi, rồi một người bản chất thông minh đến hỏi thăm vị ấy về thiện sự đã làm:

1. Từ cung trời ngự xuống phàm trần,

Ai cỡi trên thiên tượng trắng ngần,

Âm nhạc thiên đình êm dịu trổi

Đón chào ngài giữa cõi không gian?

2. Có phải là Thiên tử, Nhạc thần,

Sak-ka Thiên chủ, đại danh lừng,

Ngày xưa bố thí rất hào phóng,

Chưa biết ngài, ta muốn hỏi han?

Vị ấy giải thích vấn đề:

3. Chẳng phải là Thiên tử, Nhạc thần,

Sak-ka Thiên chủ đại danh lừng,

Ngày xưa bố thí rất hào phóng,

Ta thuộc chư Thiên Thiện pháp đường.

Người kia lại hỏi:

4. Ta hỏi ngài, này Thiện pháp thiên,

Chắp tay, ta đảnh lễ trang nghiêm:

Việc gì ngài tạo trong nhân giới,

Nay Thiện pháp đường, đã được lên?

Vị ấy ngâm kệ đáp lời:

5. Ai cúng dường lều mía, cỏ khô,

Hoặc lều bằng áo rách thô sơ,

Cúng dường được một trong ba thứ,

Lên Thiện pháp đường ở với ta.

13. (63) Chuyện thứ mười ba - Lâu Đài Có Cỗ Xe Nhỏ (Cùlaratha-Vimàna)

Sau khi Đức Thế Tôn diệt độ, xá-lợi của Ngài được chia đều và theo sự lãnh đạo của Tôn giả Đại Ca- diếp, chư Tăng được triệu tập để đọc lại Giáo pháp. Chư vị đệ tử đến an trú mùa mưa, mỗi vị cùng đi với hội chúng của mình, sống ở nhiều nơi khác nhau để quan tâm chăm sóc đám quần chúng cần được dẫn dắt vào đạo.

Bấy giờ Tôn giả Mahà-Kaccàna (Đại Ca-chiên-diên) trú tại một khu rừng ở vùng biên địa. Thời ấy vua Assaka đang ngự trị tại thành Pota của xứ Assaka. Vương tử Sujàta, con bà chánh hậu của vua, bị cha đuổi vì nghe theo lời nài nỉ của một tiểu thứ phi, nên chàng phải vào rừng ở.

Vào thời đức cổ Phật Kassapa, mặc dù chàng đã làm Tỷ-kheo một dạo, về sau chàng lại từ trần như một người thế tục, và giờ đây tái sanh làm vương tử có tên Sujàta. Khi mẫu hậu chàng qua đời sớm, bà chánh hậu mới của vua cha chàng cũng có một hoàng nam, Nhà vua hài lòng liền ban cho bà một điều ước.

Khi Sujàta lên mười sáu tuổi, chánh hậu đòi vua cha ban điều ước kia, bà yêu cầu nhà vua phong cho hoàng nam của bà làm người kế vị. Nhà vua từ chối, vì Thái tử sẽ là người kế vị vua về sau.

Song bà cứ tiếp tục làm phiền lòng vua để buộc vua phải giữ lời hứa, cho đến khi vua cảm thấy phải làm theo ý bà, đành rơi lệ bảo cho Sujàta biết sự việc.

Thái tử đau buồn trước nỗi khổ của vua cha, liền xin phép vào rừng ở ẩn. Nhà vua đề nghị xây cho chàng một thành phố khác, song chàng không thuận, chàng cũng không muốn được gửi sang ở với các vương tử nước láng giềng. Nhà vua ôm lấy con từ giã và cho chàng ra đi với lời dặn là chàng phải trở về khi vua băng hà để cai trị vương quốc.

Sống trong rừng với đám sơn nhân, một hôm chàng đi săn nai và đuổi

theo con nai cho đến khi nó mất dạng gần túp lều lá của Trưởng lão Mahà-Kaccàna, Tôn giả bèn ngâm kệ hỏi chàng như vầy:

1. Chàng đứng dựa vào một chiếc cung

Làm bằng gỗ tốt thật oai hùng,

Chàng là quý tộc, là vương tử,

Hay thợ săn lang bạt giữa rừng?

Sau đó chàng đáp lại, giải thích thân thế mình:

2. Con là vương tử As-sa-ka,

Tôn giả, con lang bạt thật xa

Vào chốn rừng già, xin nói rõ,

Tên con thường gọi Su-jà-ta.

3. Con thường săn bắn các nai rừng,

Con dấn sâu vào chốn đại lâm,

Song chính nai kia, con chẳng thấy,

Mà con thấy được đại tôn nhân.

Vị Trưởng lão đáp lại với lời chào đón ân cần:

4. Xin đón chào chàng, đại quý nhân,

Thấy chàng trong dạ thật vui mừng,

Này đây nước lạnh xin chàng lấy,

Vì thế chàng đi rửa sạch chân.

5. Nước uống này đây mát biết bao

Đem từ trong núi đá hang sâu,

Uống ngay nước mát, này vương tử,

Và hãy ngồi trên thảm cỏ lau.

Và vương tử đáp lại lời chào đón ân cần của Trưởng lão:

6. Lời ngài nghe quả thật êm tai,

Bậc đại trí nhân, ấy chính ngài,

Vừa nói những lời hiền dịu quá,

Thiện tâm nhằm chủ đích cao vời.

7. Ngài thích thú sao lại ở rừng,

Xin ngài hãy nói, hỡi Ngưu vương,

Lắng nghe đường lối ngài khuyên bảo,

Con sẽ hành theo Pháp đúng đường.

Bấy giờ Trưởng lão nói đến cách thực hành Đạo pháp chánh chân của

chính mình cũng thích hợp với chàng nữa:

8. Không sát hại sinh vật mọi loài,

Tránh xa trộm cắp ấy niềm vui,

Lòng không tà dục, này vương tử,

Và rượu nồng say, dứt bỏ rồi.

9. Tránh xa ác pháp, sống công bằng,

Học tập nhiều và biết nhớ ân,

Những việc này đây cần tán thán,

Là điều xứng đáng giữa phàm trần.

10. Vương tử, giờ đây hãy biết rằng

Trong vòng năm tháng sắp qua dần,

Có cơ chàng gặp Diêm vương diện,

Vậy hãy lo mau giải thoát thân.

Sau đó vương tử hỏi về phương tiện giải thoát mình:

11. Đến xứ nào nay con phải đi,

Con cần thực hiện việc làm gì,

Hoặc là tri thức nào cần học

Để khỏi thành già chết thế kia?

Rồi Trưởng lão ngâm kệ thuyết pháp cho chàng:

12. Chẳng miền nào ở cõi trần gian

Để học gì hay có việc làm,

Vương tử đến kia mong có được

Con người không lão, tử, suy tàn.

13. Những người đại phú, lắm kho tàng,

Hay võ tướng quyền quý, quốc vương,

Dầu đủ bạc vàng và thóc lúa,

Cũng không thoát lão tử thông thường.

14. Chắc chàng đã biết các vương tôn

Con của An-dha, thật tráng cường,

Vô địch, song khi dứt thọ mạng,

Những người này cũng phải tan xương.

15. Chẳng ai võ tướng, Bà-la-môn,

Nô lệ, dân quê, hạng quét đường,

Hoặc có người nào nhờ đẳng cấp,

Không già, không chết, mãi trường tồn.

16. Những người đọc mật chú thiêng liêng

Từ sáu nguồn kinh của Phạm Thiên,

Dẫu các người này nhờ kiến thức,

Cũng không thoát lão tử triền miên.

17. Dù người giác ngộ, bậc tu nhân

Đã đạt tịnh tâm, chế ngự thân,

Ngay các bậc hiền nhân khổ hạnh

Đúng thời cũng bỏ xác phàm trần.

18. Thậm chí A-la-hán trí minh,

Vô ưu, phận sự đã hoàn thành,

Đến thời cũng đặt thân này xuống

Vào lúc diệt vong thiện ác hành.

Bấy giờ nam tử nói đến những việc chính chàng cần phải làm:

19. Các kệ ngài ngâm thật khéo thay,

Hiền nhân, mục đích quý cao vầy.

Nhớ lời vàng ngọc, con an tịnh,

Xin hãy cho con nương tựa đây.

Sau đó Trưởng lão ngâm kệ dạy bảo chàng:

20. Đừng tìm nương tựa ở nơi ta,

Hãy hướng đến ngay Đức Phật-đà,

Là bậc Đại Hùng, Ngài Thích tử,

Ta từng quy ngưỡng những ngày qua.

Chàng trai lại hỏi:

21. Ở xứ nào đâu có Đạo Sư,

Kính thưa Tôn giả, tự bây giờ,

Con đi yết kiến Ngài Vô thượng,

Thắng giả oai hùng của chúng ta.

Trưởng lão đáp:

22. Trong quốc độ kia ở phía Đông,

Ok-kà-ka tộc, chính con dòng,

Ngài là tối thượng trong thiên hạ,

Đã đắc vô dư Bát Niết-bàn.

Khi vương tử đã nghe Trưởng lão thuyết pháp, chàng được an trú vào

Tam quy và Ngũ giới, vì thế chàng nói:

23. Giá Đức Phật-đà, Đại Đạo Sư,

Vẫn còn trụ thế đến bây giờ,

Hẳn con sẽ nguyện đi ngàn dặm

Để yết kiến Ngài, thỏa ước mơ.

24. Song chính vì nay bậc Đạo Sư

Đã hoàn toàn tịch diệt vô dư,

Con xin Tôn giả cho an trú,

Vào bậc Đại Hùng của chúng ta.

25. Con đến quy y Phật Thế Tôn,

Và con quy ngưỡng Pháp vô song,

Và con quy ngưỡng toàn Tăng chúng

Của cả trời, người ở thế gian.

26. Từ nay con tránh giết muôn loài,

Không lấy các tài vật của ai,

Không uống rượu nồng, không nói dối,

Và tri túc với vợ mình thôi.

Trưởng lão nói như vầy:

- Bây giờ chàng hãy về với vua cha, đời sống của chàng thật ngắn ngủi, chàng sẽ chết trong vòng năm tháng nữa thôi, vậy hãy làm công đức thiện sự.

Chàng trai làm theo lời dạy và chỉ sau bốn tháng, chàng từ trần rồi tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Nhờ uy lực công đức của chàng, một cỗ xe được trang hoàng bảy báu vật xuất hiện dài bảy do-tuần (dặm). Xe có cả đoàn hộ tống hàng ngàn tiên nữ.

Khi vua cha đã cử hành tang lễ cho con và dâng cúng đại lễ lên chư Tăng xong, vua đến cúng dường bảo Tháp trong tinh xá. Vị Trưởng lão cũng đến đó. Còn vị Thiên tử giáng trần trong cỗ xe thiên giới kia, đảnh lễ Trưởng lão và chào mừng vua cha.

Trưởng lão ngâm kệ hỏi chàng:

27. Như vạn hào quang của mặt trời

Xoay vần chiếu sáng khắp nơi nơi,

Cỗ xe vĩ đại chàng đang ngự

Giăng trải chung quanh bảy dặm dài.

28. Bao phủ bên trên các phiến vàng, Ngọc

Ngọc trai, ngọc thạch cẩn toàn thân,

Các khung chạm trổ đầy vàng bạc

Ngọc bích khéo tô điểm tuyệt trần.

29. Trang trí mặt tiền, ngọc bích xanh,

Càng xe, hồng ngọc vẽ nên hình,

Cân đai bầy ngựa toàn vàng bạc

Làm đẹp xe lao vút thật nhanh.

30. Chàng đang đứng giữa chiếc xe vàng

Vượt hẳn quần tiên hộ tống chàng,

Trông chàng chẳng khác ngôi Thiên chủ

Trong chiếc thiên xa, ngựa cả ngàn,

Thiên tử lừng danh và đại lực,

Nhờ đâu chàng được cảnh huy hoàng?

Khi được Trưởng lão hỏi vậy, Thiên tử giải đáp qua các vần kệ:

31. Tôn giả, con là Thái tử xưa,

Tên con thường gọi Su-jà-ta,

Nhờ ngài bi mẫn cho con được

An trú vào trong giới tại gia.

32. Vì biết đời con sắp sửa tàn,

Ngài đem xá-lợi Đạo Sư ban,

Bảo: "Su-jà hãy nghiêng mình lễ,

Việc ấy cho con lợi lạc tràn".

33. Khi con đã kính lễ nghiêm trang,

Hương liệu, vòng hoa được cúng dường,

Con bỏ xác thân phàm tục ấy,

Và lên vườn Hỷ lạc thiên đường.

34. Trong vườn Hỷ Lạc Nan-da-na,

Nơi lắm bầy chim đến điểm tô,

Con được cả đàn tiên hộ tống,

Hân hoan xem vũ nhạc đồng ca.

Nói vậy xong, vị Thiên tử đảnh lễ Trưởng lão và giã từ vua cha, rồi lên xe trở về thiên giới. Trưởng lão kể lại toàn câu chuyện đã diễn ra giữa đôi bên với các Trưởng lão kết tập Kinh điển vào thời kỳ họp Hội đồng của chư vị.

14. (64) Chuyện thứ mười bốn - Lâu Đài Có Cỗ Xe Lớn (Mahàratha-Vimàna)

Bấy giờ, Đức Thế Tôn trú ở Savàtthi, trong Kỳ Viên. Và Tôn giả Mahà-Moggallàna đang du hành cõi trời Ba mươi ba, thấy một Thiên tử tên Gopàla vừa rời Lâu đài bước lên cỗ xe uy nghi của chàng để nhàn du trong vườn Thiên lạc. Vị Thiên tử thấy Tôn giả, liền xuống xe và đứng trước Ngài, chắp tay đảnh lễ.

Tôn giả Mahà Moggallàna hỏi chàng:

1. Trên xe tô điểm biết bao màu,

Tráng lệ với thiên mã dẫn đầu,

Đang tiến bước về vườn Hỷ lạc,

Hình chàng chiếu sáng giữa trời cao,

Giống như thí chủ đầy hào phóng,

Thiên chủ Va-sa-va thuở nào.

2. Càng xe chàng được đúc bằng vàng,

Cân đối sườn, vai thật nhịp nhàng,

Trụ đúc tinh vi nhờ thợ khéo,

Như trăng rằm chiếu ánh hào quang.

3. Xe này được phủ lưới bằng vàng,

Rực rỡ nhiều châu ngọc điểm trang

Lấp lánh, tạo âm thanh dịu nhẹ

Sáng ngời nhờ lắm quạt tay mang.

4. Trục xe thiết kế thật cầu kỳ,

Và được trang hoàng giữa bánh xe,

Các trục được tô trăm nét vẽ,

Sáng ngời như chớp lóe trăm tia.

5. Xe được phủ đầy các loại tranh,

Khung xe rộng chiếu cả ngàn hình,

Âm thanh kỳ diệu nghe từ đó

Chẳng khác đàn năm thứ hợp thành.

6. Mặt tiền xe ấy được trang hoàng

Châu ngọc theo hình dáng mặt trăng,

Thanh tịnh hào quang luôn chiếu sáng,

Chứa tia vàng óng ánh tràn lan,

Tỏa ra như thể cùng hòa lẫn

Tia ngọc xanh xanh thật dịu dàng.

7. Cả đàn tuấn mã được trang hoàng

Châu ngọc theo hình dáng mặt trăng,

Cổ ngựa ngẩng cao đầy tốc lực,

Thân hình cao lớn, thật hùng cường,

Phi nhanh khi chúng vừa hay biết

Ý muốn gì trong trí của chàng.

8. Tứ chi đàn ngựa khéo hòa đồng

Phi vút nhanh khi biết ý chàng,

Chúng rước chàng đi êm ái quá,

Ngựa thuần dễ dạy, chẳng hung hăng,

Chúng hân hoan kéo xe tiên ấy,

Tối thượng giữa loài ngựa bốn chân.

9. Chuyển động quay cuồng giữa cõi không,

Chúnh cùng nhảy nhót lại khua rân

Cân đai phát tiếng nghe kỳ diệu,

Chẳng khác đàn năm thứ họa đồng.

10. Tiếng xe cùng với tiếng cân đai,

Tiếng vó câu và ngựa hí dài,

Âm thanh kỳ diệu nghe từ đó

Như nhạc vườn Thiên lạc tuyệt vời.

11. Mắt nhìn e thẹn, dáng linh dương,

Tiên nữ trong xe đứng một đàn,

Đôi mí mắt dày,cười mỉm miệng,

Làn da láng mướt, giọng oanh vàng,

Khoác xiêm y kết đầy lam ngọc,

Được các Nhạc thần kính lễ luôn.

12. Y phục quần tiên sắc đỏ, vàng,

Mắt to màu đỏ sẫm, cao sang,

Hình dung yểu điệu, cười duyên dáng,

Tay chắp trên xe hộ tống chàng.

13. Xiêm y rực rỡ, chuỗi vòng vàng,

Khả ái toàn thân, ngón búp măng,

Diễm lệ dung nhan, tiên chúng ấy

Trên xe, tay chắp, đứng hầu chàng.

14. Vài nàng ngọc nữ lại trang hoàng

Các cuộc tóc tiên kết gọn gàng,

Rực rỡ, sẵn sàng làm đẹp ý,

Trên xe, tay chắp, đứng hầu chàng.

15. Xanh, đỏ, đóa sen khéo điểm trang,

Vòng hoa đầu đội, ngát mùi hương,

Chiên-đàn đệ nhất thơm ngào ngạt,

Làm đẹp lòng, tuân lệnh sẵn sàng,

Đang ở trên xe, tay chắp lại,

Cả đàn tiên nữ đứng hầu chàng.

16. Đóa sen xanh, đỏ khéo trang hoàng,

Cùng các tràng hoa, hương tỏa lan

Đệ nhất chiên-đàn thơm sực nức,

Sẵn sàng tuân lệnh, đẹp lòng chàng,

Trên xe, đang đứng, hai tay chắp,

Hộ tống chàng, tiên nữ cả đàn.

17. Các món trang hoàng trên cổ vai,

Tay, chân, đầu tóc lẫn đôi tai,

Làm mười phương thảy đều bừng sáng,

Như nắng mùa thu chiếu rạng ngời.

18. Lay động theo làn gió nhẹ nhàng,

Vòng hoa tay với các kim hoàn

Phát ra âm hưởng toàn trong trẻo,

Thánh thót làm mê mẩn các nàng,

Đối với mọi người nào hiểu biết,

Tiếng này êm dịu nhất trần gian.

19. Trong vườn Thiên lạc cả hai bên,

Xa, tượng, và dàn nhạc trổi lên,

Khiến chàng hoan hỷ, này tiên chúa,

Như phiếm đàn tơ với lục huyền.

20. Trong khi đang trổi các huyền cầm,

Mỹ lệ, dáng đàn đẹp mắt trông,

Khơi dậy trong lòng bao hỷ lạc,

Các tiên nữ khéo luyện tinh thông,

Đứng trên các đóa hoa sen nở,

Lã lướt tự nhiên, múa lượn vòng.

21. Và khi vũ điệu đã hòa đàn,

Cùng được diễn bày, ca hát vang

Đây đó trong xe chàng, hội chúng

Các nàng tiên nữ thật huy hoàng,

Làm mười phương thảy đều bừng sáng,

Cùng múa hai bên thật nhịp nhàng.

22. Chàng hưởng lạc theo nhạc cả dàn,

Khác nào Thiên chủ đại vinh quang

Tay cầm bảo trượng thiên lôi ấy,

Lòng rộn niềm vui với tiếng đàn.

23. Thiện nghiệp gì chàng đã thực hành

Ở trong kiếp trước giữa quần sanh,

Phải chàng giữ giới hay hoan hỷ

Sống chánh chân, tu tập pháp lành?

24. Cảnh này vinh hiển đại oai thần,

Chàng vượt xa Thiên chúng bội phần,

Không thể phát sinh từ việc nhỏ,

Hoặc do Trai giới giữ tinh cần.

25. Hay quả này do việc cúng dường,

Hay do giữ giới luật thông thường,

Hoặc do đảnh lễ đầy cung kính?

Được hỏi, xin cho biết hỡi chàng!

Vị Thiên tử giải thích vấn đề khi được Đại Trưởng lão hỏi:

26. Chàng Thiên tử ấy kỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

27. Điều phục các căn, Đức Phật-đà,

Viên thành trí lực, Kas-sa-pa,

Là người vô thượng trên nhân giới,

Cửa Bất tử Ngài đã mở ra,

Thiên đế tối cao trên thượng giới,

Mang trăm tướng phước đức sâu xa.

28. Con thấy Ngài, vương tượng đại hùng,

Như vòng vàng ánh, vượt qua dòng,

Thấy Ngài, tâm trí con an tịnh,

Ngài, vị thiện ngôn thật lẫy lừng.

29. An tịnh, con đi trải tọa sàng

Đầy hoa được rải rắc trang hoàng,

Dâng Ngài đủ các thức ăn uống,

Y phục tối ưu để cúng dường.

30. Sau khi con đã cúng dường xong

Ngài, bậc tối cao giữa thế nhân,

Y phục, tọa sàng và thực phẩm,

Loại mềm, loại cứng đủ cần dùng,

Con an hưởng tại thành thiên giới,

Giữa các cõi thiên mãi chuyển luân.

31. Khi đã dâng lên lễ cúng Ngài

Dồi dào phẩm vật cách như vầy,

Ba lần thanh tịnh, con từ bỏ

Thể xác phàm trần tại chỗ đây,

Con hưởng an vui thiên lạc phố

Khác nào Thiên chủ In-da này.

32. Thọ mạng, dung nhan, lạc, tráng cường,

Kẻ nào mong muốn tối cao sang,

Hãy đem thực phẩm đầy thanh tịnh

Dâng cúng lên người trí tịnh an.

33. Chẳng phải đời này hoặc kiếp sau,

Có ai bằng Phật hoặc hơn đâu,

Với người mong quả nhờ công đức,

Ngài trở thành hình tượng tối cao

Giữa những bậc hiền nhân xứng đáng

Với lời nguyện ước đạt mong cầu.

Trong khi chàng nói như vậy, Trưởng lão biết tâm trí chàng đã sẵn sàng không có gì trở ngại, liền thuyết giảng các Thánh Đế và vào lúc kết thúc, Tôn giả an trú chàng vào quả Dự Lưu.

Sau đó, khi trở về cõi người, Trưởng lão trình Đức Thế Tôn câu chuyện giữa Tôn giả và Thiên tử kia. Bậc Đạo Sư lấy đề tài ấy làm cơ hội thuyết pháp cho hội chúng đang có mặt lúc bấy giờ.

Tổng Kết

Lâu đài Con nhái, Revatì, Con cua, Người giữ cửa, Hai Công đức thù thắng, Hai cây kim, Ba con voi, và Hai cỗ xe,

Phẩm Lâu đài Nam giới được biết qua các chuyện này.

Phẩm Thứ Ba Để Phúng Tụng