Kinh Tiểu Bộ 2015 - Tập I

Phẩm V

PHẨM V

(XC) (Tik. V, 1) (It. 87)

Điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến, và tôi đã được nghe:¹

Này các Tỷ-kheo, có ba tín thành tối thượng này. Thế nào là ba?

Này các Tỷ-kheo, so sánh các chúng sanh, không chân, hai chân, bốn chân hay nhiều chân, có sắc hay không có sắc, có tưởng, không có tưởng, hay không có tưởng không không có tưởng. Như Lai được xem là tối thượng đối với chúng, tức là bậc A-la-hán, Chánh đẳng Chánh giác. Này các Tỷ-kheo, những ai có lòng tin thành với đức Phật, những vị ấy có lòng tín thành nơi tối thượng. Với những ai có lòng tín thành nơi tối thượng, quả dị thục là quả tối thượng.

Này các Tỷ-kheo, so sánh các pháp hữu vi hay vô vi, ly tham được xem là tối thượng đối với họ, tức là kiêu mạn bị nhiếp phục, khát ái bị chế ngự, chấp nhận được nhổ lên, lưu chuyển bị cắt đứt, ái diệt, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, những ai có lòng tín thành nơi ly tham, những vị ấy có lòng tín thành nơi tối thượng; với những ai có lòng tin nơi tối thượng, quả dị thục là quả tối thượng.

Này các Tỷ-kheo, so sánh Tăng chúng hay hội chúng, Tăng chúng đệ tử của Như Lai được xem là tối thượng, tức là bốn đôi, tám vị.² Chúng đệ tử này của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng tôn trọng, đáng cúng dường, đáng chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời. Này các Tỷ-kheo, những ai có lòng tín thành nơi Tăng chúng, những vị ấy có lòng tín thành nơi tối thượng. Với những ai có lòng tín thành nơi tối thượng, này các Tỷ-kheo có ba quả dị thục là quả tối thượng.

Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. Ở đây điều này được nói đến.

———

¹ Kính này đã được tìm thấy ở A. ii, 34, nhưng nói đến nói đến Bốn pháp và thêm Tám chánh đạo. A. iii, 35 cộng thêm các đức hạnh của bậc thánh làm thành Năm pháp.

² Dự Lưu, Nhất Lai, Bất Lai, A-la-hán, bốn Đạo và bốn Quả thành tám

Những ai có lòng tin,

Lòng tín nơi tối thượng,

Chính là sự rõ biết,

Biết Chánh pháp tối thượng.

Những ai có lòng tin,

Nơi đức Phật tối thượng,

Bậc Vô thượng xứng đáng,

Xứng đáng được cúng dường.

Những ai có lòng tin,

Nơi Chánh pháp tối thượng,

Những pháp rời bỏ tham,

An tịnh, thật tịnh lạc.

Những ai có lòng tin,

Nơi Tăng chúng tối thượng.

Những ruộng phước công đức,

Vô thượng không gì hơn.

Những ai đã bố thí,

Với đối tượng tối thượng,

Công đức được tăng trưởng,

Tăng trưởng đến tối thượng.

Thọ mạng được tối thượng,

Dung sắc cũng tối thượng,

Danh vọng, tiếng đồn tốt,

An lạc và sức mạnh.

Bậc trí có bố thí,

Bố thí vị tối thượng,

Vị định tĩnh, thiền định,

Trong Chánh pháp tối thượng,

Chư Thiên hay loài Người,

Đạt được sự tối thượng,

Họ sung sướng hân hoan.

Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến và tôi đã được nghe.

(XCI) (Tik. V, 2) (It. 89)

Này các Tỷ-kheo, nghĩa này là nghề tận cùng trong các nghề nuôi sống, tức là đi bát khất thực; Này các Tỷ-kheo, danh từ nhiếc mắng ở trong đời là nói rằng: "Ông là kẻ đi bát, với bát cầm tay, ông đi khắp mọi nơi". Tuy vậy chính nghề nuôi sống này được các thiện gia nam tử chấp nhận, những người sống vì lý tưởng, vì duyên sống với lý tưởng, không bị thúc đẩy làm nghề ấy vì sợ vua, vì sợ ăn trộm, vì mắc nợ, vì sợ hãi, không phải vì mất nghề nuôi sống; nhưng vì nghĩ rằng: "Nay ta bị rơi vào sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị khổ tràn đầy, bị khổ chinh phục. Rất có thể, một số phương pháp chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này có thể trình bày".

Này các Tỷ-kheo, thiện nam tử này xuất gia như vậy, tham ái trong các dục, với lòng tham sắc xảo, với tâm sân hận, ý tư duy nhiễm ác, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, với các căn hoang dại. Này các Tỷ-kheo, như một que lửa lấy từ chỗ thiêu xác, cả hai đầu đều cháy đỏ, ở giữa lại lắm phân, không hoàn thành được mục đích làm que củi ở trong làng hay ở trong rừng. Này các Tỷ- kheo, Ta nói người này như ví dụ như vậy, dầu cho bỏ tài sản gia đình nhưng không làm viên mãn mục đích Sa-môn hạnh.

Tài sản ở gia đình,

Được đoạn tận từ bỏ,

Nhưng khó dự phần được,

Mục đích Sa-môn hạnh,

Tự đưa đến tổn hại,

Và đưa đến tán loạn,

Giống que lửa thiêu xác,

Đi đến chỗ hoại vong.

Tốt hơn nuốt hòn sắt,

Chảy đỏ, một cục lửa,

Nếu kẻ hành ác giới,

Ăn đồ ăn quốc độ,

Không biết có chế ngự.

(XCII) (Tik. V, 3) (It. 90)

Này các Tỷ-kheo, nếu một Tỷ-kheo nắm lấy viền áo Tăng-già lê đi theo sau lưng Ta, chân bước theo chân, nhưng vị ấy có tham ái trong các

dục, với lòng sắc xảo, với tâm sân hận, ý tư duy nhiễm ác, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, với các căn hoang dại, vị ấy xa hẳn Ta và Ta xa vị ấy. Vì cớ sao?

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy không thấy Pháp. Do không thấy Pháp nên không thấy Ta. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống xa đến một trăm do-tuần và vị ấy không có tham ái trong các dục, với lòng tham không sắc xảo, tâm không sân hận, ý tư duy không nhiễm ác, chánh niệm tỉnh giác, định tĩnh nhất tâm, các căn được chế ngự, vị ấy gần hẳn Ta và Ta gần vị ấy. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy thấy Pháp. Do thấy Pháp nên thấy Ta.

Nếu có thể bước theo,

Nhưng nhiều dục bực phiền.

Hãy xem người như vậy,

Thật là xa, rất xa,

Xa giữa người ái dục

Và người không ái dục,

Xa giữa người lắng dịu

Và người không lắng dịu,

Xa giữa người tham ái

Và người đã trừ ái.

Sau khi thắng tri Pháp,

Bậc Hiền trí biết Pháp,

Như ao không gió thổi,

Không dao động, tịnh chỉ.

Hãy xem người như vậy,

Thật là gần, rất gần,

Gần giữa người không ái,

Và người không có ái,

Gần giữa người lắng dịu,

Và người được lắng dịu,

Gần giữa người không tham,

Và người trừ tham ái.

(XCIII) (Tik. V, 4) (It. 92)

Này các Tỷ-kheo, có ba loại lửa này. Thế nào là ba? Lửa tham, lửa sân, lửa si. Này các Tỷ-kheo, có ba loại lửa này.

Lửa tham đốt cháy người,

Say mê trong các dục,

Còn lửa sân đốt cháy,

Những người có sân hận,

Những người giết, sát hại,

Các loại có sanh mạng.

Còn lửa si đốt cháy,

Những kẻ bị mê muội,

Những kẻ không tinh luyện,

Trong giáo pháp bậc Thánh,

Do không được biết rõ

Các loại lửa như vậy,

Nên loài Người ưa thích,

Vui thích với có thân.

Họ làm cảnh dịa ngục,

Được lớn mạnh tăng trưởng,

Kể cả giới bàng sanh,

Chỗ sanh xứ súc vật,

Cùng với A-tu-la,

Với cảnh giới quỷ đói,

Họ không được thoát khỏi,

Trói buộc của Ác ma.

Nhưng ai ngày và đêm,

Chú tâm vào, chuyên học,

Học những lời giảng dạy,

Bậc Chánh đẳng Chánh giác.

Họ làm cho lắng dịu

Ngọn lửa của lòng tham,

Luôn luôn ý thức được,

Tánh bất tịnh sự vật.

Với lòng thương, từ mẫn,

Những hạng người tối thượng,

Làm lắng dịu, chỉ tịnh,

Ngọn lửa của sân hận.

Còn ngọn lửa si mê,

Với trí tuệ dập tắt,

Trí tuệ này đưa đến

Thể nhập vào chân lý,

Bậc thận trọng sáng suốt,

Ngày đêm làm lắng dịu

Các loại lửa như vậy,

Không có biết mệt mỏi,

Họ làm cho lắng dịu,

Không một chút dư tàn,

Những bậc Thánh đã thấy,

Bậc trí tuệ hiểu biết,

Là những bậc Hiền trí,

Thấy được nhờ chánh trí

Do họ thắng tri được,

Sự diệt tận của sanh,

Nên họ không đi đến,

Sanh đi rồi sanh lại.

(XCIV) (Tik. V, 5) (It. 93)

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào, như thế nào, do quán sát như vậy, thức của vị ấy đối với ngoại trần không có tán loạn, không có tản rộng, tâm không trú trước nội trần, không chấp thủ, không bị khủng bố,¹ sẽ không có sự sanh khởi, sự tập khởi của khổ về sanh gìa, chết, trong tương lai.

Tỷ-kheo đã đoạn tận,

Cả bảy loại trói buộc,²

———

¹ M. iii, 223; S. iii, 14

²Tập sớ giải thích bảy loại trói buộc là ái, kiến mạn, phẫn nộ, vô minh, phiền não, ác hạnh; cũng giải thích là bảy tùy miên tham, sân, kiến, nghi mạn, hữu ái và vô minh

Đã chấm dứt sợi dây,

Vòng sanh tử luân chuyển,

Đã đoạn tận chặn đứng,

Vị ấy không tái sanh.

(XCV) (Tik. V, 6) (It. 94)

Này các Tỷ-kheo, có ba sanh khởi của dục. Thế nào là ba? Dục đối với sự vật hiện tại, sự thích thú đối với sự vật mình tạo ra, sự chấp nhận sự vật do người khác tạo ra. Này các Tỷ-kheo, có ba sanh khởi này của dục.

Những ai có lòng dục,

Đối sự vật hiện tại,

Và các loại chư Thiên,

Chi phối các sự vật

Do người khác tạo ra,

Chư thiên ưa thích thú,

Đối sự vật mình tạo,

Cùng các chúng sanh khác,

Thọ dụng các loại dục.

Thái độ người Hiền trí,

Đối thọ dụng các dục,

Trong đời này đời khác,

Từ bỏ tất cả dục,

Dầu thuộc về chư Thiên

Và dục thuộc loài Người.

Những ai được chặt đứt

Dòng nước khó vượt qua,

Sự say đắm sự vật,

Thân ái và tốt đẹp,

Họ làm cho lắng dịu,

Không có vật dư thừa,

Họ vượt qua đau khổ,

Không còn chút dư tàn,

Những bậc Thánh đã thấy.

Bậc trí tuệ hiểu biết,

Là những bậc Hiền trí,

Thấy được nhờ chánh trí.

Do họ thắng tri được

Sự diệt tận của sanh,

Nên họ không đi đến,

Sanh đi rồi sanh lại.

(XCVI) (Tik. V, 7) (It. 95)

Này các Tỷ-kheo, những ai bị trói buộc bởi trói buộc của dục, những ai bị trói buộc bởi trói buộc của hữu là những bậc đến lại, đi đến lại có mặt ở đây. Những ai chế ngự được sự trói buộc của dục, này các Tỷ-kheo, nhưng còn bị trói buộc bởi trói buộc của hữu, những vị ấy là hạng Bất lai, không trở lui lại có mặt ở đây. Những ai chế ngự được sự trói buộc của dục, chế ngự được sự trói buộc của hữu, những vị ấy là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc.

Những ai bị nhiếp phục,

Bởi trói buộc của dục,

Bởi trói buộc của hữu,

Bởi trói buộc cả hai,

Chúng sanh ấy đi đến,

Luân chuyển trong luân hồi,

Họ đi đến sanh tử.

Những ai đoạn tận dục,

Nhưng chưa đạt thành được,

Sự diệt tận lậu hoặc,

Họ còn bị nhiếp phục,

Bởi trói buộc của hữu,

Họ được gọi Bất lai.

Những ai chặt đứt được,

Mọi nghi hoặc phân vân,

Đoạn tận được kiêu mạn,

Đoạn tận được tái sanh,

Chắc chắn trong đời này,

Họ đi đến bờ kia,

Vì họ đã đạt tới,

Sự đoạn diệt lậu hoặc.

(XCVII) (Tik. V,8) (It. 96)

Này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, có giới tốt lành, có pháp tốt lành, có tuệ tốt lành được gọi trong Pháp và Luật này là vị toàn hảo.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Giới tốt lành? Ở đây này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo giữ giới, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo có giới tốt lành.

Và thế nào là có Pháp tốt lành? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sống chuyên tâm chuyên chú tu tập Bảy pháp giác chi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị có pháp tốt lành. Như vậy là giới tốt lành và pháp tốt lành.

Và thế nào là Tuệ tốt lành? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do diệt trừ các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo có tuệ tốt lành.

Như vậy, một người có giới tốt lành, có pháp tốt lành, có tuệ tốt lành được gọi trong Pháp và Luật là vị toàn hảo.

Ai với thân, với lời,

Với ý, không làm ác,

Vị ấy giới tốt lành,

Được gọi là Tỷ-kheo

Có được lòng xấu hổ,

Ai, pháp khéo tu tập,

Những pháp giúp đạt đến,

Chứng được quả Bồ-đề,

Vị ấy pháp tốt lành,

Được gọi là Tỷ-kheo

Không có dục trào ra.

Ai quán tri đau khổ,

Ở đây, diệt trừ khổ,

Vị ấy tuệ tốt lành,

Được gọi là Tỷ-kheo

Không có các lậu hoặc,

Đầy đủ những pháp ấy,

Thoát khỏi sự phiền muộn

Chặt đứt mọi nghi ngờ,

Không luyến ái tham đắm

Mọi sự vật ở đời,

Vị ấy được xưng gọi

Vị đoạn tận tất cả.

(XCVIII) (Tik. V, 9) (It. 98)

Này các Tỷ-kheo, có hai loại bố thí: Bố thí tài vật và bố thí Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là bố thí tối thượng trong hai loại bố thí này, tức là bố thí Pháp. Này các Tỷ-kheo, có hai sự phân phát này: Phân phát tài vật và phân phát Pháp. Đây là phân phát tối thượng trong hai loại phân phát này, tức là phân phát Pháp. Này các Tỷ-kheo, có hai loại nhiêu ích này, nhiêu ích tài vật và nhiêu ích Pháp. Này các Tỷ- kheo, đây là nhiêu ích tối thượng trong hai loại nhiêu ích này, tức là nhiêu ích Pháp.

Điều được gọi bố thí,

Thù thắng và vô thượng,

Và sự phân phát nào,

Được Thế Tôn tán thán,

Với tâm tư tín thành,

Trong ruộng phước tối thượng,

Bậc trí rõ biết vậy,

Ai lại không cúng dường,

Ai làm được cả hai,

Nói lên và lắng nghe,

Với tâm tư tịnh tín,

Trong lời dạy Thiện Thệ,

Lợi ích ấy của họ,

Là tối thắng thanh tịnh,

Những ai không phóng dật,

Trong lời dạy Thiện Thệ.

(XCIX) (Tik. V,10) (It. 98)

Điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến, và tôi đã được nghe:

Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng: "Một Bà-la-môn có được ba minh,¹ một cách đúng pháp, không phải người nào khác được gọi vậy chỉ vì người này bập bẹ nói lên".² Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Ta tuyên bố rằng một Bà-la-môn có được ba minh một cách đúng pháp, không phải người nào khác được gọi vậy chỉ vì người này bập bẹ nói lên?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nhớ đến người đời quá khứ, ví như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Đây là minh thứ nhất, vị ấy chứng đạt; vô minh diệt, minh sanh; tối tăm diệt, ánh sáng sanh, do vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo với Thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng. Các vị chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, về lời, về ý, phỉ báng các bậc Thánh theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đoạ xứ, địa ngục. Còn những vị chúng sanh này làm những thiện hạnh về thân, về lời, về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Như

———

¹ Vị Ba-la-môn ba minh được nói đến ở A. i, 165 và D. i, 81

² Có thề chỉ cho những người đọc chú

vậy với Thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chúng. Đây là minh thứ hai vị ấy chứng đạt; vô minh diệt, minh sanh; tối tăm diệt, ánh sáng sanh, do vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do diệt tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây là minh thứ ba, vị ấy chứng đạt, vô minh diệt, minh sanh; tối tăm diệt, ánh sáng sanh, do vị ấy sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng một Bà-la-môn có được ba minh một cách đúng pháp, không phải người nào khác được gọi vậy chỉ vì người này bập bẹ nói lên.

Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. Ở đây, điều này được nói đến.

Ai biết được đời trước,

Với Thiên giới đọa xứ,

Người ấy, Ta tuyên bố,

Là vị Bà-la-môn,

Chớ không phải ai khác,

Chỉ mở miệng bập bẹ.

Ai biết được đời trước,

Thấy Thiên giới, đọa xứ,

Vị ấy đạt sanh diệt,

Thật là bậc ẩn sĩ,

Đã thành tựu thắng trí.

Ba minh này thành tựu,

Là Phạm chí ba minh,

Ta gọi vị như vậy,

Chính là bậc Ba minh,

Chớ không phải ai khác,

Do nói lời bập bẹ.

Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến và tôi đã được nghe.

Chương Bốn: Bốn Pháp - Phẩm I

CHƯƠNG IV - BỐN PHÁP

PHẨM I

(C) (Cat. I) (It. 101)

Điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến, và tôi đã được nghe:

Này các Tỷ-kheo, Ta là Bà-la-môn, người được đến yêu cầu, tay luôn luôn thanh tịnh, mang thân cuối cùng, vô thượng y sĩ chữa trị, y sĩ giải phẫu. Các Thầy thật là con của Ta từ miệng sanh, từ Pháp sanh, từ Pháp tạo thành, thừa tự Pháp, không thừa tự tài vật.

Này các Tỷ-kheo, có hai loại bố thí. Bố thí tài vật và bố thí Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là tối thượng trong hai bố thí này, tức là bố thí Pháp. Này các Tỷ-kheo, có hai loại phân phát này, phân phát tài vật và phân phát Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là tối thượng trong hai phân phát này, tức là phân phát Pháp.

Này các Tỷ-kheo, có hai nhiêu ích này, nhiêu ích tài vật và nhiêu ích Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là tối thượng trong hai nhiêu ích này, tức là nhiêu ích Pháp. Này các Tỷ-kheo, có hai loại tế tự này. Tế tự tài vật và tế tự Pháp. Này các Tỷ-kheo, đây là tối thượng trong hai tế tự này, tức là tế tự Pháp.

Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. Ở đây, điều này được nói đến.

Ai tế tự Chánh pháp,

Tế tự, không xan tham,

Như Lai có lòng từ,

Đối tất cả sinh vật,

Bậc tối thắng như vậy,

Giữa chư Thiên loài Người,

Chúng sanh kính đảnh lễ,

Vị đã vượt qua được,

Vượt qua dòng sanh hữu,

Đến được bờ bên kia.

Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến và tôi đã được nghe.

(CI) (Cat. 2) (It. 102)

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp này ít oi, dễ được và không có phạm lỗi. Thế nào là bốn? Trong các loại y, này các Tỷ-kheo, y phấn tảo lượm từ đống rác là ít oi, dễ được và không phạm lỗi. Trong các loại, để ăn, này các Tỷ-kheo, đi khất thực từng miếng là ít oi, dễ được và không có phạm lỗi. Trong các sàng tọa, này các Tỷ-kheo, gốc cây là ít oi, dễ được và không có phạm lỗi. Trong các loại dược phẩm, này các Tỷ- kheo, nước tiểu hôi là ít oi, dễ được, không có phạm lỗi. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại ít oi, dễ được, không có phạm lỗi nào. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo biết đủ, với các loại ít oi, dễ được này, Ta tuyên bố rằng đây là một chi phần Sa-môn hạnh của vị ấy.

Biết đủ với sự vật,

Ít oi, dễ tìm được,

Lại không có phạm tội,

Tâm không bị phiền nhiễu,

Về vấn đề sàng tọa,

Y áo và ăn uống;

Tâm không bị lo lắng,

Về phương hướng phải đi,

Các pháp được tuyên bố,

Thuận lợi Sa-môn hạnh,

Họ được có đầy đủ,

Với Tỷ-kheo biết đủ,

Với vị không phóng dật.

(CII) (Cat. 3) (It. 103)

Này các Tỷ-kheo, Ta thuyết sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho người không biết, cho người không thấy. Và này các Tỷ-kheo, cho người biết gì, cho người thấy gì là sự diệt tận các lậu hoặc?

Này các Tỷ-kheo, cho người biết, cho người thấy rằng: "Đây là Khổ ", là sự diệt tận các lậu hoặc. Này các Tỷ-kheo, cho người biết, cho người thấy rằng: "Đây là Khổ tập ", là sự diệt tận các lậu hoặc. Này các Tỷ-kheo, cho người biết, cho người thấy rằng: "Đây là khổ diệt " Là sự diệt tận các lậu hoặc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, cho người biết, cho người thấy, "Đây là Con đường đưa đến khổ diệt ". là sự diệt tận các lậu hoặc. Như vậy này các Tỷ Kheo cho người biết cho người thấy là sự diệt tận các lậu hoặc.

Vị hữu học học tập,

Hành trì đường chánh trực,

Trong diệt tận ác pháp,

Là trí bậc thứ nhất,

Tiếp đến là chánh trí,

Chánh trí này vô thượng,

Tiếp theo chánh trí ấy,

Chính là sự giải thoát,

Giải thoát trí vô thượng,

Trong diệt tận, trí khôn,

Với các loại, kiết sử,

Được đoạn tận ở đây,

Không phải kẻ biếng nhác,

Kẻ ngu, không biết gì,

Có thể chứng ngộ được

Niết-bàn vô thượng này,

Sự giải thoát hoàn toàn,

Tất cả mọi trói buộc.

(CIII) (Cat. 4) (It. 104)

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không như thật quán tri: "Đây là Khổ", không như thật quán tri: "Đây là Khổ tập", không

như thật quán tri: "Đây là Khổ diệt", không như thật quán tri: "Đây là Con đường đưa đến khổ diệt". Những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, này các Tỷ-kheo, không được Ta chấp nhận là Sa-môn trong các hàng Sa-môn, hay là Bà-la-môn trong các Bà-la-môn. Và các vị Tôn giả ấy, ngay trong hiện tại cũng không tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú mục đích Sa- môn hạnh hay mục đích Bà-la-môn hạnh.

Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo, như thật quán tri: "Đây là Khổ", như thật quán tri: "Đây là Khổ tập", như thật quán tri: "Đây là Khổ diệt", như thật quán tri: "Đây là Con đường đưa đến khổ diệt", thời này các Tỷ-kheo, các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy được Ta chấp nhận là Sa-môn trong các hàng Sa-môn, hay Bà-la-môn trong các hàng Bà-la-môn. Và các vị Tôn giả ấy ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú mục đích Sa-môn hạnh hay mục đích Bà-la-môn hạnh.

Những ai không quán tri,

Khổ và khổ hiện hữu,

Ở đấy, khổ hoàn toàn,

Được đoạn tận, không dư,

Và không biết đường ấy,

Đưa đến chỉ tịnh khổ,

Những vị ấy không có

Tâm và tuệ giải thoát,

Họ không thể chấm dứt,

Phải đi đến sanh già.

Những vị nào quán tri,

Khổ và khổ tập khởi,

Ở đấy, khổ hoàn toàn,

Được đoạn tận, không dư;

Rõ biết con đường ấy,

Đưa đến chỉ tịnh khổ,

Tâm giải thoát thành tựu,

Và cả tuệ giải thoát,

Họ có thể chấm dứt,

Không đi đến sanh già.

(CIV) (Cat. 5) (It. 106)

Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào đầy đủ giới, đầy đủ định, đầy đủ tuệ, đầy đủ giải thoát, đầy đủ giải thoát tri kiến, những vị giáo giới, những vị giảng dạy, những vị tuyên bố, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, những bậc xứng đáng thuyết minh diệu pháp, này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng chỉ thấy các vị như vậy là lợi ích nhiều cho các Tỷ-kheo ấy; này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng chỉ nghe các vị như vậy là lợi ích nhiều cho các Tỷ-kheo ấy; này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng chỉ đi đến yết kiến các vị như vậy là lợi ích nhiều cho các Tỷ-kheo ấy; này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng chỉ thân cận các vị như vậy là lợi ích nhiều cho các Tỷ-kheo ấy; này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng chỉ nhớ nghĩ đến các vị như vậy là lợi ích nhiều cho các Tỷ-kheo ấy. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng chỉ tùy theo các vị như vậy xuất gia là lợi ích nhiều cho các Tỷ-kheo ấy. Vì cớ sao?

Này các Tỷ-kheo, khi phục vụ, chia sẻ, thân cận những Tỷ-kheo như vậy, thời giới uẩn chưa được đầy đủ đi đến được tu tập đầy đủ, định uẩn chưa được đầy đủ đi đến được tu tập đầy đủ, tuệ uẩn chưa được đầy đủ đi đến tu tập đầy đủ, giải thoát uẩn chưa được đầy đủ, đi đến được tu tập đầy đủ, giải thoát tri kiến uẩn chưa được đầy đủ đi đến được tu tập đầy đủ. Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo như vậy được gọi là những bậc Đạo sư, được gọi là những người cầm đầu đoàn lữ hành, được gọi là những vị đã từ bỏ những nguyên nhân tác hại, được gọi là những vị quét sạch tối tăm, được gọi là những vị tác thành minh, được gọi là những vị tác thành quang; được gọi là những vị tác thành ánh sáng, được gọi là những vị cầm bó đuốc, được gọi là những vị phóng quang, được gọi là những bậc Thánh, được gọi là những người có mắt.

Đây là căn cứ địa

Những vị phóng hào quang,

Chính nhờ hiểu biết vậy,

Tức là, đối tự ngã,

Những vị có tu tập,

Là những bậc Hiền Thánh,

Sống đúng theo Chánh pháp,

Họ chói sáng diệu pháp,

Họ nói lên diệu pháp,

Họ phóng được hào quang

Là những bậc có trí,

Tác thành ra ánh sáng,

Họ là người có mắt,

Họ từ bỏ nguyên nhân

Tạo ra điều tác hại,

Bậc trí với chánh trí,

Nghe lời dạy vị ấy,

Do thắng tri sanh diệt,

Không đi đến tái sanh.

(CV) (Cat. 6) (It. 109)

Này các Tỷ-kheo, có bốn sự sanh khởi này của ái, ở đây ái sanh khởi lên cho Tỷ-kheo. Thế nào là bốn? Do nhân y áo, này các Tỷ-kheo, ái sanh khởi cho Tỷ-kheo. Do nhân đồ ăn khất thực, này các Tỷ-kheo, ái khởi sanh cho Tỷ-kheo. Do nhân sàng tọa, này các Tỷ-kheo, ái khởi sanh cho Tỷ-kheo. Do nhân sanh hữu, không sanh hữu, này các Tỷ-kheo, ái sanh khởi cho Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, có bốn sự sanh khởi này của ái. Ở đây, ái sanh khởi lên cho Tỷ-kheo.

Người có ái làm bạn,

Bị luân hồi dài dài,

Nó không vượt luân hồi,

Đời này qua đời khác.

Do biết nguy hại vậy,

Ái tác thành ra khổ,

Không còn có khát ái,

Không còn có chấp trước,

Vị Tỷ-kheo chánh niệm

Du hành khắp đó đây.

(CVI) (Cat. 7) (It. 109)

Những gia đình nào, này các Tỷ-kheo, trong ấy các con cái kính lễ mẹ cha ở trong nhà, những gia đình ấy được chấp nhận ngang bằng với Phạm thiên. Những gia đình nào, này các Tỷ-kheo, trong ấy các con cái kính lễ mẹ cha ở trong nhà, những gia đình ấy được chấp nhận như các đạo sư thời xưa. Những gia đình nào, này các Tỷ-kheo, trong ấy con cái kính lễ mẹ cha ở trong nhà, những gia đình ấy được chấp nhận là đáng được cúng dường.

Phạm thiên, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với mẹ cha. Các đạo sư thời xưa, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với mẹ cha. Đáng được cúng dường, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với mẹ cha. Vì cớ sao? Giúp đỡ rất nhiều, này các Tỷ-kheo, là mẹ cha đối với con cái, nuôi chúng lớn, dưỡng dục chúng, giới thiệu chúng vào đời.

Mẹ cha gọi Phạm thiên,

Bậc Đạo Sư thời trước,

Xứng đáng để con cháu,

Nuôi dưỡng và cúng dường.

Do vậy, bậc hiền triết,

Đảnh lễ và tôn trọng,

Dâng đồ ăn đồ uống,

Vải mặc và giường nằm,

Thoa bóp cả thân mình,

Tắm rửa cả chân tay,

Với sở hành như vậy,

Đối với mẹ và cha,

Đời này người hiền khen,

Dời sau hưởng Thiên lạc.

Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến, và tôi đã được nghe.

(CVII) (Cat. 8) (It. 111)

Này các Tỷ-kheo, các Bà-la-môn gia chủ rất có lợi ích cho các Thầy, chính họ đã sắp đặt y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh cho các Thầy. Này các Tỷ-kheo, các Thầy cũng rất có lợi ích cho các người Bà-la-môn gia chủ, vì các Thầy thuyết pháp cho họ, pháp ấy sơ thiện, trung

thiện, hậu thiện, có nghĩa có văn, nói lên Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Phạm hạnh này được sống, do tương duyên với nhau, với mục đích vượt qua dòng nước mạnh, đoạn tận khổ đau.

Có nhà và không nhà,

Cả hai nương tựa nhau,

Chứng đạt được diệu pháp,

Ách an ổn, vô thượng,

Từ các vị có nhà,

Vị không nhà nhận được

Y áo, các vật dụng,

Giường nằm và chỗ ngồi,

Nhờ vậy tránh khỏi được,

Các nguy hiểm nhọc nhằn.

Các vị trú gia đình,

Ước mong mến gia đình,

Nương tựa bậc Thiện Thệ,

Lòng tin bậc Ứng Cúng,

Lòng tin Thánh trí tuệ,

Họ tu tập thiền định,

Ở đây, hành trì pháp,

Con đường đến cõi lành,

Hân hoan trong thiên giới,

Họ sống được hoan hỷ,

Như điều họ mong muốn.

(CVIII) (Cat. 9) It. 112)

Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào lừa đảo ngoan cố, lắm mồm, lắm miệng, buông thả hỗn hào vô lễ không định tỉnh, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy không phải đệ tử của Ta; này các Tỷ-kheo, các Tỷ- kheo ấy rơi khỏi Pháp và Luật này; và này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy không đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng trong Pháp và Luật này. Và này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo nào không lừa đảo, không lắm mồm, lắm miệng, nghiêm trang, không ngoan cố, khéo định tĩnh; này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy là đệ tử của Ta; này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy không rơi khỏi

Pháp và Luật này; và này các Tỷ- kheo, các Tỷ-kheo ấy đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng trong Pháp và Luật này.

Lừa đảo và ngoan cố,

Lắm mồm và buông thả,

Hỗn hào không định tĩnh,

Những hạng người như vậy,

Không lớn mạnh trong Pháp,

Được bậc Chánh giác giảng.

Không lừa đảo lắm mồm,

Nghiêm trang và bình tĩnh

Không ngoan cố, khéo định,

Họ lớn mạnh trong Pháp,

Được bậc Chánh giác giảng.

(CIX) (Cat. 10) (It. 113)

Này các Tỷ-kheo, ví như có người bị dòng sông cuốn trôi, dòng sông đẹp đẽ, dễ thương. Có người có mắt, đứng trên bờ thấy người ấy, nói rằng: "Này người kia, tuy người bị cuốn trôi bởi dòng sông đẹp đẽ dễ thương nhưng ở dưới kia có một cái hồ, đầy sóng và nước xoáy, đầy cá sấu và quỷ Dạ-xoa; nếu Ông đến chỗ ấy, Ông sẽ bị chết, hay đau khổ gần như chết. Rồi người ấy, sau khi nghe tiếng của người kia, liền với tay và với chân, bơi ngược dòng".

Này các Tỷ-kheo, Ta ví dụ này là để giải thích ý nghĩa. Ở đây, ý nghĩa là như sau: "Dòng sông, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với ái. Sắc khả ái dễ thương, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ. Cái hồ ở dưới, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm hạ phần kiết sử. Sóng, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với phẫn nộ, ưu não. Nước xoáy, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm dục tăng trưởng. Cá sấu, với quỷ Dạ-xoa, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với đàn bà; ngược dòng, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa xuất ly. Tinh tấn với tay với chân là đồng nghĩa với tinh cần tinh tấn. Người có mắt đứng trên bờ, này các Tỷ-kheo, là Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác".

Cùng với sự đau khổ,

Hãy từ bỏ các dục,

Mong cầu trong tương lai,

An ổn khỏi khổ ách,

Chơn chánh hiểu biết rõ,

Tâm khéo được giải thoát,

Tại đấy, ở tại đấy,

Cảm xúc được giải thoát,

Vị ấy đạt hiểu biết,

Phạm hạnh được thành tựu,

Đến tận cùng thế giới,

Đến được bờ bên kia.

Vị ấy được gọi vậy.

(CX) (Cat. 11) (It. 115)

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên dục tầm, sân tầm hay hại tầm, nếu Tỷ-kheo chấp nhận không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không có chấm dứt, không đi đến, không hiện hữu. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang đi có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình, không có sợ hãi, liên tục thường hằng biếng nhác, tinh tấn hạ liệt.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng.... khi đang ngồi... khi đang nằm thức khởi lên dục tầm, hay sân tầm, hay hại tầm. Nếu Tỷ-kheo chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không có chấm dứt, không đi đến, không hiện hữu, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang nằm thức có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là vị không có nhiệt tình, không có sợ hãi, liên tục thường hằng biếng nhác, tinh tấn hạ liệt.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên dục tầm, sân tầm hay hại tầm; nếu Tỷ-kheo không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không hiện hữu; thì này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đi có sở hành như vậy, vị ấy là có nhiệt tình, có sợ hãi, liên tục thường hằng tinh cần tinh tấn, siêng năng. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang ngồi. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang nằm thức khởi lên dục tầm, sân tầm hay hại tầm, nếu Tỷ-kheo không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không hiện hữu... thì này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang nằm thức có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là vị có nhiệt tình, có sợ hãi, liên tục thường hằng tinh cần tinh tấn, siêng năng.

Khi đi hoặc khi đứng,

Khi ngồi hay khi nằm,

Khởi lên ác tâm tư,

Liên hệ đến gia đình,

Thực hành theo ác đạo,

Mờ ám bởi si mê,

Vị Tỷ-kheo như vậy,

Không chứng Vô thượng giác.

Ai khi đi, khi đứng,

Khi ngồi hay khi nằm,

Tập trung được tâm tư,

Ưa thích tầm chỉ tịnh,

Vị Tỷ-kheo như vậy,

Chứng được Vô thượng giác.

(CXI) (Cat. 12) (5 It. 118)

Này các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới, đầy đủ giới bổn Pàtimokkha, được chế ngự với chế ngự giới bổn Pàtimokkha. Hãy sống đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học pháp. Đã sống đầy đủ giới, này các Tỷ-kheo, đầy đủ giới bổn Pàtimokkha, được chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, sống đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học pháp, còn có gì cần phải làm thêm nữa?

Nếu Tỷ-kheo trong khi đi, tham, sân được từ bỏ, hôn trầm thụy miên được từ bỏ, trạo hối được từ bỏ, nghi được đoạn tận, tinh cần tinh tấn, không có thụ động, niệm được an trú không có thất niệm, thân được khinh an không có cuồng nhiệt, tâm được định tĩnh nhất tâm. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo trong khi đi có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có nhiệt tâm, có sợ hãi liên tục thường hằng tinh tấn, siêng năng.

Nếu Tỷ-kheo trong khi đứng... nếu Tỷ-kheo trong khi ngồi... nếu Tỷ-kheo trong khi nằm, thức, tham được trừ bỏ, sân được từ bỏ, hôn trầm thụy miên được từ bỏ, trạo hối được từ bỏ, nghi được đoạn tận, tinh cần tinh tấn, không có thụ động, niệm được an trú, không có thất niệm, thân được khinh an, không có cuồng nhiệt, tâm được định tĩnh, nhất tâm. Này các Tỷ-kheo,

nếu Tỷ-kheo trong khi đang nằm thức có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người nhiệt tâm, có sợ hãi, liên tục thường hằng, tinh tấn, siêng năng.

Đi đứng biết tự chế,

Ngồi nằm biết tự chế,

Tỷ-kheo biết tự chế,

Khi co tay, duỗi tay.

Phía trên, ngang, cùng khắp,

Xa cho đến cùng tột,

Bất cứ sanh thú nào,

Ở tại thế giới này,

Khéo quán sát sanh diệt,

Của tất cả pháp uẩn,

Sống như vậy nhiệt tâm,

Tâm chỉ tịnh, đúng pháp,

Tâm an tịnh, không động,

Thường xuyên chuyên học tập,

Liên tục, thường siêng năng,

Tỷ-kheo được gọi vậy.

(CXII) (Cat. 13) (It. 121)

Điều này đã được Thế Tôn nói đến, đã được bậc A-la-hán nói đến và tôi đã được nghe:

Này các Tỷ-kheo, thế giới được Như Lai Chánh đẳng giác. Như Lai không hệ lụy đối với đời. Này các Tỷ-kheo, thế giới tập khởi được Như Lai Chánh đẳng giác; thế giới tập khởi được Như Lai đoạn tận. Này các Tỷ-kheo, thế giới đoạn diệt được Như Lai chánh đẳng giác; thế giới đoạn diệt được Như Lai giác ngộ. Này các Tỷ-kheo, con đường đưa đến thế giới đoạn diệt được Như Lai chánh đẳng giác; con đường đưa đến thế giới đoạn diệt Như Lai đã tu tập.

Cái gì này các Tỷ-kheo, trong toàn thế giới với Thiên giới, Mạ giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, được thấy, được nghe, được thọ tưởng, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu, được ý tư sát, tất cả đều được Như Lai chánh đẳng giác. Do vậy được gọi là Như Lai. Này các Tỷ-kheo, từ đêm Như Lai chứng ngộ

Vô thượng Chánh đẳng giác đến đêm Ngài nhập Niết-bàn không có dư y trong thời gian ấy, điều gì Ngài nói, tuyên bố, nêu rõ lên tất cả là như vậy, không có khác được. Do vậy Ngài được gọi là Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, Như Lai nói gì làm vậy, làm gì nói vậy. Vì rằng nói gì làm vậy, làm gì nói vậy, nên Ngài được gọi Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, trong toàn thể thế giới, Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa- môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Như Lai là bậc chiến thắng, không bị ai chiến bại, toàn tri, toàn kiến, đại tự tại, do vậy Ngài được gọi là Như Lai.

Thế Tôn đã nói lên ý nghĩa này. Ở đây điều này được nói đến:

Thắng tri mọi thế giới,

Mọi thế giới như thật,

Ly hệ mọi thế giới,

Không giống mọi thế giới.

Thắng tất cả bậc trí,

Giải thoát mọi buộc ràng.

Cảm thọ tối thắng tịnh,

Niết-bàn, không sợ hãi,

Vị này đoạn lậu hoặc,

Bậc giác ngộ trí giả,

Không dao động nhiễu loạn,

Nghi ngờ được chặt đứt,

Đạt diệt tận mọi nghiệp

Giải thoát diệt sanh y,

Là Thế Tôn, là Phật

Bậc Sư tử vô thượng,

Trong thế giới thiên giới

Chuyển bánh xe Phạm luân.

Như vậy loài Trời, Người,

Đến quy y đức Phật,

Gặp nhau, đảnh lễ Ngài,

Vĩ đại không sanh hữu,

Điều phục, bậc Tối thượng,

Trong người được điều phục

An tịnh, bậc ẩn sĩ,

Những người được an tịnh.

Giải thoát bậc tối thượng,

Những người được giải thoát

Vượt qua bậc tối thắng,

Những người được vượt qua.

Như vậy họ lễ Ngài

Vĩ đại, không sanh hữu,

Thiên giới, thế giới này,

Không ai được bằng Ngài.

Ý nghĩa này được Thế Tôn nói đến và tôi đã được nghe.

Kinh Tập

KINH TẬP

(Sutta Nipāta)

Kinh Tập - Chương I: Phẩm Rắn Uragavagga

ĐẢNH LỄ ĐỨC THẾ TÔN, BẬC A-LA-HÁN, CHÁNH ĐẲNG GIÁC

KINH TẬP

CHƯƠNG I

PHẨM RẮN

(Uragavagga)

(I) Kinh Rắn (Sn 1)

1. Ai nhiếp phục phẫn nộ

Đang được dấy khởi lên,

Như dùng chất linh dược,

Ngăn độc rắn lan rộng

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát

bỏ Da rắn cũ già xưa.

2. Ái cắt đứt tham dục,

Không còn chút dư tàn,

Như kẻ hái hoa sen

Sanh ra từ ao hồ.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

3. Ai cắt đứt tham ái,

Không còn chút dư tàn,

Làm cho nước cạn khô,

Dòng nước chảy nhanh mạnh

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

4. Ai phá hoại kiêu mạn

Không còn chút dư tàn,

Như nước mạnh tàn phá

Cây cỏ lau yếu hèn,

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

5. Ai trong các sanh hữu,

Không tìm thấy lõi cây,

Như kẻ đi hái hoa,

Trên cây sung không hoa.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

6. Với ai trong nội tâm,

Không còn có phẫn hận,

Đã vượt thoát ra khỏi,

Cả hữu và phi hữu.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

7. Với ai những tầm tư,

Được làm cho tan biến

Nội tâm khéo sửa soạn,

Không còn chút dư tàn.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

8. Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Đã nhiếp phục toàn diện,

Hý luận chướng ngại này.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

9. Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Biết rõ được ở đời,

Sự này toàn hư vọng.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

10. Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Từ bỏ, không có tham,

Sự này toàn hư vọng.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

11. Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Từ bỏ, không tham dục,

Sự này toàn hư vọng.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

12. Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Từ bỏ, ly sân hận,

Sự này toàn hư vọng.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

13. Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Từ bỏ, ly si ám,

Sự này toàn hư vọng.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

14. Với ai, các tùy miên,

Hoàn toàn không hiện hữu,

Các nguồn gốc bất thiện

Được nhổ lên trừ sạch.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

15. Với ai, không có gì,

Do phiền não sanh khởi,

Làm duyên trở lui lại,

Về lại bờ bên này.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

16. Với ai, không có gì,

Do rừng ái sanh khởi,

Tạo nhân khiến trói buộc

Con người vào tái sanh.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

17. Ai đoạn năm triền cái,

Không sầu khổ bực phiền,

Vượt qua được nghi hoặc,

Thoát mũi tên phiền não.

Tỷ-kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ

Da rắn cũ già xưa.

(II) Kinh Dhaniya (Sn 3)

Dhaniya:

18. Cơm ta, nấu đã chín,

Sữa uống, ta vắt xong,

Mục đồng Dhaniya,

Đã nói lên như vậy.

Trên bờ sông Mahì,

Ta chung sống đồng cư,

Chòi lá được khéo lợp,

Lửa đốt được cháy đỏ.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Thế Tôn:

19. Ta đoạn được phẫn nộ,

Tâm hoang vu không còn,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác

Đã nói lên như vậy.

Trên bờ sông Mahì,

Ta chỉ sống một đêm,

Chòi lá được rộng mở,

Lửa đốt được tịch tịnh.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Dhaniya:

20. Ruồi lằn và muỗi mòng,

Ở đây không tìm thấy,

Mục đồng Dhaniya,

Đã nói lên như vậy.

Trên cánh đồng cỏ mọc,

Đàn bò đi ăn cỏ,

Dầu cơn mưa có đến,

Chúng có thể chịu đựng.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Thế Tôn:

21. Các bè đã được cột,

Khéo tác thành tốt đẹp,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác

Đã nói lên như vậy.

Ai qua được bờ kia,

Nhiếp phục dòng nước mạnh,

Lợi ích của chiếc bè,

Đâu còn thấy cần thiết.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Dhaniya:

22. Vợ ta khéo nhu thuận,

Không có tham dục gì,

Mục đồng Dhaniya

Đã nói lên như vậy.

Đã lâu ngày chung sống,

Vừa đẹp ý đẹp lòng,

Ta không nghe điều gì,

Thuộc ác hạnh về nàng.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Thế Tôn:

23. Tâm Ta khéo nhu thuận,

Được giải thoát, mở rộng,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác

Đã nói lên như vậy.

Lâu ngày tu viên mãn,

Khéo nhiếp phục chế ngự,

Trong Ta các pháp ác,

Không còn được tìm thấy.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Dhaniya:

24. Với lợi tức thâu hoạch,

Ta tự nuôi sống ta,

Mục đồng Dhaniya

Đã nói lên như vậy,

Con ta và cả ta,

Sống chung không bệnh hoạn,

Ta không nghe điều gì,

Thuộc ác hạnh về chúng.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Thế Tôn:

25. Ta không có làm mướn,

Cho một ai ở đời,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác

Đã nói lên như vậy

Với điều được chứng đắc,

Ta du hành thế giới,

Về tiền công cần thiết,

Không thể có nơi Ta.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Dhaniya:

26. Đây có các bò cái,

Đây có các bò con,

Mục đồng Dhaniya

Đã nói lên như vậy.

Đây có những bò mẹ,

Mang thai, nối giống dòng,

Đây có những bò đực,

Những con chúa đầu đàn.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Thế Tôn:

27. Đây không có bò cái,

Đây không có bò con,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác

Đã nói lên như vậy.

Đây không có bò mẹ,

Mang thai, nối giống dòng,

Đây không có bò đực,

Những con chúa đầu đàn.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Dhaniya:

28. Cây cột được đóng sâu,

Không còn bị dao động,

Mục đồng Dhaniya

Đã nói lên như vậy.

Các dây bằng cây lau,

Được bện lại mới chắc,

Và các con bò con,

Không thể nào giật đứt.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

Thế Tôn:

29. Giống như con bò đực,

Giật đứt các trói buộc,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác

Đã nói lên như vậy.

Như voi làm bựt đứt

Các giây leo héo mục,

Ta không còn đi đến,

Chỗ thai tạng tái sanh.

Nếu là ý người muốn,

Thần mưa, hãy mưa đi.

30. Rồi mưa lớn đổ xuống,

Làm đầy tràn đất trũng,

Làm tràn ngập đất cao,

Nghe trời gầm, mưa, thét,

Mục đồng Dhaniya,

Nói lên lời như sau:

Dhaniya:

31. Lợi thay cho chúng ta,

Đâu phải là lợi nhỏ,

Chúng ta được chiêm ngưỡng,

Bậc Chánh Giác, Thế Tôn.

Ôi! Kính bậc Pháp nhãn,

Con xin quy y Ngài,

Kính bậc Đại ẩn sĩ,

Hãy là Thầy chúng con.

32. Vợ con và cả con,

Là những người nhu thuận,

Xin sống đời Phạm hạnh,

Dưới chân bậc Thiện Thệ.

Được đến bờ bên kia,

Vượt khỏi sanh già chết,

Chúng con sẽ trở thành

Người đoạn tận đau khổ.

Màra:

33. Ai có các con trai,

Hoan hỷ với con trai,

Đây là lời Ác ma,

Đã nói lên như vậy

Người chủ các con bò,

Hoan hỷ với con bò.

Còn người thì hoan hỷ,

Đối với sự sanh y,

Ai không có sanh y,

không thể có hoan hỷ.

Thế Tôn:

34. Ai có các con trai,

Sầu muộn với con trai,

Bậc Thế Tôn, Chánh Giác,

Đã nói lên như vậy.

Người chủ các con bò,

Sầu muộn với con bò;

Sầu muộn của con người,

Chính do sự sanh y,

Ai không có sanh y,

Không thể có sầu muộn.

(III) Kinh Con Tê Ngưu Một Sừng (Sn 6)

35. Đối với các hữu tình,

Từ bỏ gậy và trượng,

Chớ làm hại một ai

Trong chúng hữu tình ấy.

Con trai không ước muốn,

Còn nói gì bạn bè,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

36. Do thân cận giao thiệp,

Thân ái từ đấy sanh,

Tùy thuận theo thân ái,

Khổ này có thể sanh.

Nhìn thấy những nguy hại,

Do thân ái sanh khởi,

Hãy sống riêng một mình,

Như tê ngưu một sừng.

37. Do lòng từ thương mến,

Đối bạn bè thân hữu,

Mục đích bị bỏ quên,

Tâm tư bị buộc ràng,

Do thấy sợ hãi này,

Trong giao du mật thiết,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

38. Ai nhớ nghĩ chờ mong,

Đối với con và vợ,

Người ấy bị buộc ràng,

Như cành tre rậm rạp,

Còn các ngọn tre cao,

Nào có gì buộc ràng,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

39. Như nai trong núi rừng,

Không gì bị trói buộc,

Tự đi chỗ nó muốn

Để tìm kiếm thức ăn.

Như các bậc Hiền trí,

Thấy tự do giải thoát,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

40. Giữa bạn bè thân hữu,

Bị gọi lên gọi xuống,

Tại chỗ ở trú xứ,

Hay trên đường bộ hành.

Thấy tự do giải thoát,

Không có gì tham luyến,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

41. Giữ bạn bè thân hữu,

Ưa thích, vui cười đùa,

Đối với con, với cháu,

Ái luyến thật lớn thay,

Nhàm chán sự hệ lụy,

Với những người thân ái,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

42. Khắp cả bốn phương trời,

Không sân hận với ai,

Tự mình biết vừa đủ,

Với vật này vật khác,

Vững chịu các hiểm nguy,

Không run sợ dao động,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

43. Có số người xuất gia,

Chung sống thật khó khăn,

Cũng như các gia chủ,

Ở tại các cửa nhà,

Sống vô tư vô lự,

Giữa con cháu người khác,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

44. Từ bỏ, để một bên,

Mọi biểu dương gia đình,

Như loại cây san hô,

Tước bỏ mọi lá cây,

Bậc anh hùng cắt đứt

, Mọi trói buộc gia đình.

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

45. Nếu tìm được bạn lành,

Thận trọng và sáng suốt,

Bạn đồng hành chung sống,

Bạn thiện trú Hiền trí.

Cùng nhau đồng nhiếp phục,

Tất cả mọi hiểm nạn,

Hãy sống với bạn ấy,

Hoan hỷ, giữ chánh niệm.

46. Nếu không được bạn lành,

Thận trọng và sáng suốt,

Bạn đồng hành chung sống,

Bạn thiện trú Hiền trí.

Hãy như vua từ bỏ,

Đất nước bị bại vong,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

47. Thật chúng ta tán thán,

Các bằng hữu chu toàn,

Bậc hơn ta, bằng ta,

Nên sống gần thân cận.

Nếu không gặp bạn này.

Những bậc không lầm lỗi,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

48. Thấy đồ trang sức vàng,

Lấp lánh và sáng chói,

Được con người thợ vàng,

Khéo làm, khéo tay làm,

Hai chúng chạm vào nhau,

Trên hai tay đeo chúng,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

49. Như vậy nếu ta cùng

Với một người thứ hai,

Tranh luận cãi vã nhau,

Sân hận, gây hấn nhau,

Nhìn thấy trong tương lai,

Sợ hãi hiểm nguy này,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

50. Các dục thật mỹ miều,

Ngọt thơm và đẹp ý,

Dưới hình sắc, phi sắc,

Làm mê loạn tâm tư,

Thấy sự nguy hiểm này,

Trong các dục trưởng dưỡng,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

51. Đây là một mụn nhọt,

Và cũng là tai họa,

Một tật bệnh, mũi tên,

Là sợ hãi cho ta,

Thấy sự nguy hiểm này,

Trong các dục trưởng dưỡng,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

52. Lạnh lẽo và nóng bức,

Đói bụng và khát nước,

Gió thổi, ánh mặt trời.

Muỗi lằn và rắn rết.

Tất cả xúc chạm này,

Đều chịu đựng vượt qua,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

53. Như con voi to lớn,

Từ bỏ cả bầy đàn,

Thân thể được sanh ra,

To lớn tợ hoa sen,

Tùy theo sự thích thú,

Sống tại chỗ rừng núi,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

54. Ai ưa thích hội chúng,

Sự kiện không xảy ra,

Người ấy có thể chứng,

Cảm thọ thời giải thoát.

Cân nhắc lời giảng dạy,

Đấng bà con mặt trời,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

55. Được giải thoát vượt khỏi,

Các tri kiến hý luận,

Đạt được quyết định tánh,

Chứng đắc được con đường.

Nơi ta trí được sanh,

Không cần nhờ người khác,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

56. Không tham, không lừa đảo,

Không khát dục, gièm pha,

Mọi si mê ác trược,

Được gạn sạch quạt sạch.

Trong tất cả thế giới,

Không tham ái ước vọng

, Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

57. Với bạn bè độc ác,

Hãy từ bỏ lánh xa,

Bạn không thấy mục đích,

Quen nếp sống quanh co,

Chớ tự mình thân cận,

Kẻ đam mê phóng dật,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

58. Bậc nghe nhiều trì pháp,

Hãy gần gũi người ấy,

Bạn người tâm rộng lớn,

Người thông minh biện tài,

Biết điều không nên làm,

Nhiếp phục được nghi hoặc,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

59. Mọi du hí vui đùa,

Và dục lạc ở đời,

Không điểm trang bày biện,

Không ước vọng mong cầu,

Từ bỏ mọi hào nhoáng,

Nói lên lời chân thật,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

60. Với con và với vợ,

Với cha và với mẹ,

Tài sản cùng lúa gạo,

Những trói buộc bà con,

Hãy từ bỏ buộc ràng,

Các dục vọng như vậy,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

61. Chúng đều là trói buộc,

Lạc thú thật nhỏ bé,

Vị ngọt thật ít oi,

Khổ đau lại nhiều hơn,

Chúng đều là câu móc,

Bậc trí biết như vậy,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

62. Hãy chặt đứt, bẻ gãy,

Các kiết sử trói buộc,

Như các loài thủy tộc,

Phá hoại các mạng lưới.

Như lửa đã cháy xong,

Không còn trở lui lại,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

63. Với mắt cúi nhìn xuống,

Chân đi không lưu luyến,

Các căn được hộ trì,

Tâm ý khéo chế ngự.

Không đầy ứ, rỉ chảy,

Không cháy đỏ bừng lên,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

64. Hãy trút bỏ, để lại,

Các biểu tượng gia chủ,

Như loại cây san hô,

Loại bỏ các nhành lá.

Đã đắp áo cà sa,

Xuất gia bỏ thế tục,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

65. Không tham đắm các vị,

Không tác động, không tham,

Không nhờ ai nuôi dưỡng,

Chỉ khất thực từng nhà.

Đối với mọi gia đình,

Tâm không bị trói buộc,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

66. Từ bỏ năm triền cái

Che đậy trói buộc tâm,

Đối với mọi kiết sử,

Hãy trừ khử, dứt sạch,

Không y cứ nương tựa,

Chặt đứt ái sân hận,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

67. Hãy xoay lưng trở lại

Đối với lạc và khổ,

Cả đối với hỷ ưu,

Được cảm thọ từ trước,

Hãy chứng cho được xả,

An chỉ và thanh tịnh;

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

68. Tinh cần và tinh tấn,

Đạt được lý chân đế,

Tâm không còn thụ động,

Không còn có biếng nhác,

Kiên trì trong cố gắng,

Dõng lực được sanh khởi,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

69. Không từ bỏ độc cư,

Hạnh viễn ly thiền định,

Thường thường sống hành trì,

Tùy pháp trong các pháp.

Chơn chánh nhận thức rõ,

Nguy hiểm trong sanh hữu,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

70. Mong cầu đoạn diệt ái,

Sống hạnh không phóng dật,

Không đần độn câm ngọng,

Nghe nhiều, giữ chánh niệm.

Các pháp được giác sát,

Quyết định, chánh tinh cần.

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

71. Như sư tử, không động,

An tịnh giữa các tiếng,

Như gió không vướng mắc,

Khi thổi qua màn lưới.

Như hoa sen không dính,

Không bị nước thấm ướt,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

72. Giống như con sư tử,

Với quai hà hùng mạnh,

Bậc chúa của loài thú,

Sống chinh phục chế ngự.

Hãy sống các trú xứ,

Nhàn tịnh và xa vắng,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

73. Từ tâm, sống trú xả,

Bi tâm, hạnh giải thoát,

Sống hành trì thực hiện,

Hỷ tâm, cho đúng thời,

Không chống đối và chậm,

Với một ai ở đời.

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

74. Đoạn tận lòng tham ái,

Sân hận và si mê,

Chặt đứt và cắt đoạn,

Các kiết sử lớn nhỏ

Không có gì sợ hãi,

Khi mạng sống gần chung,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

75. Có những bạn vì lợi,

Thân cận và chung sống,

Những bạn không mưu lợi,

Nay khó tìm ở đời.

Người sáng suốt lợi mình,

Không phải người trong sạch,

Hãy sống riêng một mình

Như tê ngưu một sừng.

(IV) Kinh Bhàradvàja, Người Cày Ruộng (Sn 12)

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Magadha, tại núi Dakkhinàgini, trong một làng Bà-la-môn tên Ekanàlà. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Kasibhàradvàja có khoảng năm trăm lưỡi cày sẵn sàng, vì là thời gieo mạ. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm bát đi đến chỗ Bà-la-môn Kasibhàradvàja đang làm việc. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Kasibhàradvàja đang phân phát đồ ăn. Rồi Thế Tôn đi đến chỗ phân phát đồ ăn, sau khi đến, Ngài đứng một bên, Bà-la-môn Kasibhàradvàja thấy Thế Tôn đang đứng một bên để khất thực, liền nói với Thế Tôn:

- Này Sa-môn, ta cày và ta gieo, sau khi cày, sau khi gieo, ta ăn. Và Sa-môn, hãy cày và gieo. Sau khi cày và gieo, hãy ăn!

- Này Bà-la-môn, Ta cũng cày và cũng gieo. Sau khi cày và sau khi gieo, Ta ăn.

- Nhưng chúng tôi không thấy cái ách, hay cái cày, hay lưỡi cày, hay gậy thúc trâu bò, hay các con bò đực của Tôn giả Gotama. Vậy mà Tôn giả Gotama nói: "Này Bà-la-môn, Ta có cày và Ta có gieo. Sau khi cày và sau khi gieo, Ta ăn ".

Rồi Bà-la-môn Kasibhàradvàja nói lên với Thế Tôn bài kệ:

Bhàradvàja:

76. Người tự nhận Người cày,

Ta không thấy Người cày,

Hãy trả lời chúng tôi,

Đã hỏi về Người cày,

Chúng tôi muốn rõ biết,

Người cày như thế nào?

Thế Tôn:

77. Lòng tin là hột giống,

Khổ hạnh là cơn mưa,

Trí tuệ đối với Ta

Là ách và lưỡi cày,

Xấu hổ là cán cày,

Ý là sợi dây buộc,

Và niệm đối với Ta

Là lưỡi cày, gậy thúc.

78. Với thân khéo phòng hộ,

Với lời khéo phòng hộ,

Với món ăn trong bụng,

Biết tiết độ, chế ngự,

Ta tác thành chơn thực,

Để cắt dọn cỏ rác,

Sự giải thoát của Ta

Thật hiền lành nhu thuận.

79. Với tinh cần tinh tấn,

Ta gánh chịu trách nhiệm,

Ta tự mình đem lại

An ổn khỏi khổ ách.

Như vậy, Ta đi tới,

Không trở ngại thối lui,

Chỗ nào Ta đi tới,

Chỗ ấy không sầu muộn.

80. Cày bừa là như vậy,

Được quả là bất tử,

Sau cày bừa như vậy,

Mọi khổ được giải thoát.

Rồi Bà-la-môn Kasibhàradvàja lấy một bát bằng đồng lớn, cho đổ đầy với cháo sữa dâng đức Phật và thưa:

- Thưa Tôn giả Gotama, hãy dùng cháo sữa, Tôn giả là người đi cày! Tôn giả Gotama đi cày quả bất tử!

Thế Tôn:

81. Ta không hưởng vật dụng,

Do tụng kệ đem lại,

Đây không phải là pháp,

Của bậc có chánh kiến

Chư Phật đều bác bỏ,

Tụng hát các bài kệ,

Khi pháp có hiện hữu,

Truyền thống là như vậy.

82. Hỡi này Bà-la-môn,

Người cần phải cúng dường,

Đồ ăn vật uống khác,

Bậc đại sĩ toàn diện,

Đã đoạn các lậu hoặc,

Đã lắng dịu dao động,

Ta chính là thửa ruộng,

Cho những ai cầu phước.

- Vậy, thưa Tôn giả Gotama, con sẽ cho ai cháo sữa này?

- Này Bà-la-môn, Ta không thấy ai ở thế giới, với chư Thiên, chư Ma, chư Phạm thiên, hay trên đời này với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài Người, có thể sau khi ăn, tiêu hóa được món cháo sữa này, trừ Như Lai hay đệ tử của Như Lai. Vậy, này Bà-la-môn, Ông hãy đổ cháo sữa này trên chỗ không có cỏ xanh, hay nhận chìm trong nước không có sinh vật.

Rồi Bà-la-môn Kasibhàradvàja đem nhận chìm cháo sữa ấy vào nước không có sinh vật. Cháo sữa ấy khi bị đổ xuống nước, nó sôi lên, sôi lên sùng sục, nó phun khói, nó bốc khói lên. Ví như một lưỡi cày, phơi cả ngày

dưới ánh nắng, được đem quăng xuống nước, lưỡi cày ấy sôi lên sùng sục, nó phun khói, nó bốc khói lên. Cũng vậy, cháo sữa ấy, khi bị đổ xuống nước, nó sôi lên, sôi lên sùng sục, nó phun khói, nó bốc khói lên. Rồi Bà-la-môn Kasibhàradvàja hoảng hốt, rợn tóc gáy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, một người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, mở toang ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ đi lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, pháp được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày. Con xin qui y Tôn giả Gotama, qui y Pháp, qui y chúng Tỷ-kheo. Mong rằng con được xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

Rồi Bà-la-môn Kasibhàradvàja được xuất gia với Sa-môn Gotama, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Bhàradvàja sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Không bao lâu, do vì mục đích gì, bậc thiên nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú cứu cánh Phạm hạnh ấy. Vị ấy thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa ". Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán.

(V) Kinh Cunda (Sn 16)

83. Người thợ rèn Cunda,

Nói lên lời như sau:

Con hỏi bậc Đại sĩ,

Bậc trí tuệ rộng lớn,

Đấng Giác ngộ, Pháp chủ,

Đã đoạn tận khát ái,

Bậc tối thượng hai chân,

Bậc đánh xe tối thắng,

Xin Ngài nói ở đời,

Có bao nhiêu Sa-môn?

Thế Tôn:

84. Chỉ có bốn Sa-môn,

Không có hạng thứ năm,

Thế Tôn đáp Cunda,

Này Cunda, là vậy.

Ta tỏ bày cho Ông,

Được hỏi điều tự thấy,

Bậc chiến thắng con đường,

Bậc thuyết giảng con đường,

Bậc sống trên con đường,

Kẻ làm ô uế đạo.

Cunda:

85. Người thợ rèn Cunda,

Liền bạch với Thế Tôn:

Chư Phật nói thế nào,

Bậc chiến thắng con đường,

Bậc thiền định con đường,

Sao gọi không ước lường?

Con hỏi xin trả lời,

Vị sống đúng con đường?

Xin trình bày cho con,

Kẻ làm đường ô uế.

Thế Tôn:

86. Ai vượt khỏi nghi hoặc,

Vị thoát khỏi mũi tên,

Ưa thích cảnh Niết-bàn,

Không tham đắm vật gì,

Bậc lãnh đạo thế giới,

Chư Thiên và loài Người,

Chư Phật gọi vị ấy,

Bậc chiến thắng con đường.

87. Ai ở đời biết được,

Pháp tối thượng, tối thượng,

Nói lên và phân tích,

Pháp ở đây là vậy.

Vị chặt đứt nghi hoặc,

Bậc ẩn sĩ, không dục,

Bậc Tỷ-kheo thứ hai

Được gọi thuyết con đường.

88. Ai sống trên con đường,

Con đường pháp khéo giảng,

Sống chế ngự chánh niệm,

Bước đường không lỗi lầm,

Tỷ-kheo thứ ba này

Được gọi sống trên đường.

89. Ai sống ưa che đậy,

Dưới hình thức giới cấm,

Xông xáo, nhớp gia đình,

Bạt mạng và man trá,

Không chế ngự nhiếp phục,

Sống lắm mồm lắm miệng.

Người sở hành như vậy

Là kẻ ô uế đạo.

90. Vị cư sĩ thâm hiểu

Các hạng người như vậy,

Thánh đệ tử, nghe nhiều,

Có trí tuệ thông hiểu,

Sau khi rõ biết chúng,

Tất cả là như vậy.

Thấy vậy, vững lòng tin,

Không có bị sút giảm

Làm sao lại lẫn lộn,

Kẻ ác với người thiện,

Làm sao xem giống nhau,

Bậc tịnh, kẻ không tịnh.

(VI) Kinh Bại Vong (Paràbhava) (Sn 18)

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapiṇḍika. Rồi một Thiên nhơn, sau khi đêm gần mãn, với dung sắc thù

thắng, chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Thiên nhân ấy bạch Thế Tôn với những bài kệ:

Thiên nhân:

91. Về bại vong con người,

Con hỏi Gotama,

Con đến hỏi Thế Tôn,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

92. Thật dễ hiểu thành công,

Thật dễ hiểu bại vong,

Ưa mến pháp, thành công,

Thù ghét pháp bại vong.

Thiên nhân:

93. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ nhất về bại vong,

Thứ hai, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

94. Ai mến kẻ bất thiện,

Không ái luyến bậc thiện,

Thích pháp kẻ bất thiện,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

95. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ hai về bại vong,

Thứ ba, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

96. Người tánh ưa thích ngủ,

Thích hội chúng, thụ động,

Biếng nhác, thường phẫn nộ,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

97. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ ba về bại vong.

Thứ tư, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

98. Ai với mẹ hay cha,

Già yếu, tuổi trẻ hết,

Tuy giàu không giúp đỡ,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

99. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ tư về bại vong.

Thứ năm, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

100. Ai nói dối lường gạt,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Hay các khất sĩ khác,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

101. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ năm về bại vong.

Thứ sáu, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

102. Người giàu có tài sản,

Có vàng bạc thực vật,

Hương vị ngọt một mình,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

103. Như vậy, chúng con rõ

Thứ sáu về bại vong.

Thứ bảy, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

104. Người tự hào về sanh,

Về tài sản dòng họ,

Khinh miệt các bà con,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

105. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ bảy về bại vong,

Thứ tám, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

106. Người đắm say nữ nhân,

Đắm say rượu, cờ bạc,

Hoang phí mọi lợi đắc,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

107. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ tám về bại vong.

Thứ chín, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

108. Không vừa đủ vợ mình,

Được thấy giữa dâm nữ,

Được thấy với vợ người,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

109. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ chín về bại vong.

Thứ mười, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

110. Người tuổi trẻ đã qua,

Cưới cô vợ vú tròn,

Ghen nàng không ngủ được,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

111. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ mười về bại vong.

Thứ mười một, xin nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

112. Đàn bà, hay đàn ông,

Rượu chè, tiêu hoang phí,

Được địa vị quyền thế,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

113. Như vậy, chúng con biết,

Thứ mười một bại vong.

Thứ mười hai, xin nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

114. Tài sản ít, ái lớn,

Sanh gia đình hoàng tộc,

Ở đây muốn trị vì,

Chính cửa vào bại vong.

115. Bại vong này ở đời,

Bậc trí khéo quán sát,

Đầy đủ với chánh kiến,

Sống hạnh phúc ở đời.

(VII) Kinh Kẻ Bần Tiện (Vasalasuttam) (Sn 21)

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvathi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực. Lúc bấy giờ, tại trú xứ của Bà-la-môn Aggikabhàradvàja, lửa tế lễ được đốt cháy, đồ cúng dường được dâng cao. Rồi Thế Tôn, trong khi thứ lớp khất thực ở Sàvatthi, đi đến trú xứ của Bà-la-môn Aggibhàradvàja. Bà-la-môn Aggibhàradvàja thấy Thế Tôn từ xa đi đến, thấy vậy bèn nói với Thế Tôn:

- Ở đây kẻ trọc đầu, ở đây kẻ Sa-môn ti tiện, ở đây kẻ bần tiện, hãy đứng lại.

Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Aggibhàradvàja:

- Này Bà-la-môn, Người có biết người bần tiện hay những pháp tạo ra kẻ bần tiện không?

- Này Tôn giả Gotama, tôi không biết kẻ bần tiện hay những pháp tạo ra kẻ bần tiện. Lành thay, nếu Tôn giả Gotama thuyết pháp như thế nào cho tôi, để tôi được biết về kẻ bần tiện hay các pháp tạo thành kẻ bần tiện.

- Vậy này Bà-la-môn, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả!

Bà-la-môn Aggibhàradvàja vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

116. Người phẫn nộ, hiềm hận,

Ác nhân, gièm pha người,

Ác tà kiến, man trá,

Được biết là bần tiện.

117. Ai ở đây hại vật,

Một sanh, hoặc hai sanh,

Không thương xót hữu tình,

Được biết là bần tiện.

118. Ai làm hại vây hãm,

Các làng, các thị trấn,

Kẻ cướp đoạt có tiếng,

Được biết là kẻ bần tiện.

119. Tại làng hay tại rừng,

Vật sở hữu của người,

Lấy trộm của không cho,

Được biết là kẻ bần tiện.

120. Ai vay nợ của người,

Bị đòi liền trốn tránh,

Ta đâu mắc nợ ngươi,

Được biết là kẻ bần tiện.

121. Ai vì ham vật mọn,

Kẻ đang đi trên đường,

Giết hại cướp vật mọn,

Được biết là kẻ bần tiện.

122. Ai vì mình, vì người,

Hay vì nhân tài sản,

Làm nhân họ nói láo,

Được biết là kẻ bần tiện.

123. Ai được thấy giữa vợ

Của bà con, bạn thân,

Ép buộc hay ưng thuận,

Được biết là kẻ bần tiện.

124. Ai với mẹ hay cha,

Già yếu, tuổi trẻ qua,

Tuy giàu không giúp đỡ,

Được biết là kẻ bần tiện.

125. Ai với mẹ hay cha,

Với anh chị, nhạc mẫu,

Làm hại, dùng lời mắng,

Được biết là kẻ bần tiện.

126. Ai được hỏi mục đích,

Lại khuyên lời trái đích,

Khuyên bảo nên che đậy,

Được biết là kẻ bần tiện.

127. Ai làm các nghiệp ác,

Muốn không biết mình làm,

Ai làm hạnh che đậy,

Được biết là kẻ bần tiện.

128. Ai đến nhà người khác,

Ăn món ăn ngon lành,

Lại không đáp lễ lại,

Được biết là bần tiện.

129. Ai nói dối lường gạt,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Hay các người nghèo khác,

Được biết là bần tiện.

130. Dùng lời mắng, không cho,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Khi thời ăn uống đến,

Được biết là bần tiện.

131. Ở đời nói không thật,

Bị si mê che đậy,

Tham cầu chút lợi nhỏ,

Được biết là bần tiện.

132. Ai đề cao tự ngã,

Khi miệt giá trị người,

Hạ mình với tự cao,

Được biết là bần tiện.

133. Ai gây hấn, hà tiện,

Ác dục và xan tham,

Xảo quyệt, không tàm quí,

Được biết là bần tiện.

134. Ai phỉ báng đức Phật,

Hay đệ tử của Ngài,

Hàng xuất gia, tại gia,

Được biết là bần tiện.

135. Ai không phải La-hán,

Tự nhận là La-hán,

Kẻ trộm Phạm thiên giới,

Chính tối hạ bần tiện.

Những hàng bần tiện này,

Ta nói rõ cho Ông.

136. Bần tiện không vì sanh,

Phạm chí không vì sanh,

Do hành, thành bần tiện,

Do hành, thành Phạm chí.

137. Do đây, nên hiểu biết,

Như Ta trình bày rõ,

Màtanga được danh,

Bần tiện, ăn thịt chó.

138. Danh tối thượng khó đạt,

Màtanga đạt được,

Nhiều Sát-ly, Phạm chí,

Đến hầu hạ vị ấy.

139. Vị ấy leo thiên xa,

Trên đường lớn không bụi,

Từ bỏ mọi dục tham,

Đạt được Phạm thiên giới,

Thọ sanh không ngăn chận,

Vị ấy sanh Phạm thiên.

140. Có những Bà-la-môn,

Sanh gia đình Đạo sư,

Hay sanh những gia đình

Quyến thuộc với bùa chú,

Họ vẫn thường được thấy,

Làm các điều ác nghiệp,

141. Hiện tại bị khinh miệt,

Đời sau sanh ác thú,

Thọ sanh không ngăn chận,

Sanh ác thú đáng khinh.

142. Bần tiện không vì sanh,

Phạm chí không vì sanh,

Do hành thành bần tiện,

Do hành thành Phạm chí.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, ví như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, mở toang ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Pháp được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày. Con nay qui y Tôn giả Gotama, qui y Pháp và qui y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời qui ngưỡng.

(VIII) Kinh Từ Bi (Metta Sutta) (Sn 25)

143. Vị thiện xảo mục đích,

Cần phải làm như sau:

Sau khi hiểu thông suốt,

Con đường an tịnh ấy,

Có khả năng, trực tánh,

Thật sự, khéo chân trực,

Dễ nói và nhu hòa,

Không có gì cao mạn.

144. Sống cảm thấy vừa đủ,

Nuôi sống thật dễ dàng,

Ít có sự rộn ràng,

Sống đạm bạc giản dị.

Các căn được tịnh lạc,

Khôn ngoan và thật trọng,

Không xông xáo gia đình,

Không tham ái, tham vọng.

145. Các sở hành của mình,

Không nhỏ nhen vụn vặt,

Khiến người khác có trí,

Có thể sanh chỉ trích.

Mong mọi loài chúng sanh,

Được an lạc, an ổn,

Mong họ chứng đạt được,

Hạnh phúc và an lạc.

146. Mong tất cả những ai,

Hữu tình có mạng sống,

Kẻ yếu hay kẻ mạnh,

Không bỏ sót một ai,

Kẻ dài hay kẻ lớn,

Trung, thấp, loài lớn, nhỏ.

147. Loài được thấy, không thấy,

Loài sống xa, không xa,

Các loài hiện đang sống,

Các loài sẽ được sanh,

Mong mọi loài chúng sanh

Sống hạnh phúc an lạc.

148. Mong rằng không có ai,

Lường gạt lừa dối ai,

Không có ai khinh mạn,

Tại bất cứ chỗ nào.

Không vì giận hờn nhau,

Không vì tưởng chống đối.

Lại có người mong muốn

, Làm đau khổ cho nhau.

149. Như tấm lòng người mẹ,

Đối với con của mình,

Trọn đời lo che chở,

Con độc nhất mình sanh.

Cũng vậy, đối tất cả

Các hữu tình chúng sanh,

Hãy tu tập tâm ý,

Không hạn lượng rộng lớn.

150. Hãy tu tập từ tâm,

Trong tất cả thế giới,

Hãy tu tập tâm ý,

Không hạn lượng rộng lớn.

Phía trên và phía dưới,

Cũng vậy, cả bề ngang,

Không hạn chế, trói buộc,

Không hận, không thù địch.

151. Khi đứng, hay khi đi,

Khi ngồi, hay khi nằm,

Lâu cho đến khi nào,

Khi đang còn tỉnh thức,

Hãy an trú niệm này,

Nếp sống này như vậy,

Được đời đề cập đến,

Là nếp sống tối thượng.

152. Ai từ bỏ tà kiến,

Giữ giới, đủ chánh kiến,

Nhiếp phục được tham ái,

Đối với các dục vọng,

Không còn phải tái sanh,

Đi đến thai tạng nữa.

(IX) Kinh Hemavata (Sn 27)

Sàtàgira:

153. Nay đúng vào ngày rằm,

Ngày trai giới, bố-tát,

Nói vậy là dạ-xoa,

Tên Sàtàgira,

Đêm đã được an trú,

Đêm đẹp như cõi trời,

Hãy gặp Gotama,

Bậc Đạo Sư vô thượng.

Hemavata:

154. Có phải ý vị ấy,

Tâm nguyện thật khéo phát?

Nói vậy là dạ-xoa,

Tên Hemavata,

Có phải đối sanh loại,

Có tâm tư như vậy?

Có phải các tư duy,

Được khéo léo điều phục

Đối với các pháp khả ái,

Và pháp không khả ái?

Sàtàgira:

155. Ý vị ấy là vậy,

Tâm nguyện thật khéo phát,

Nói vậy là dạ-xoa,

Tên Sàtàgira,

Đối với mọi sanh loại,

Có tâm tư như vậy,

Như vậy là tư duy,

Được khéo léo điều phục.

Hemavata:

156. Có phải là vị ấy

Không lấy vật không cho?

Nói vậy là dạ-xoa,

Tên Hemavata,

Có phải với hữu tình,

Vị ấy khéo chế ngự?

Có phải với phóng dật,

Vị ấy khéo viễn ly?

Có phải đối thiền định,

Vị ấy không từ bỏ?

Sàtàgira:

157. Vị ấy không có lấy

Những vật không được cho,

Nói vậy là dạ-xoa,

Tên Sàtàgira,

Vị ấy với hữu tình,

Rất khéo léo chế ngự,

Vị ấy với phóng dật,

Thật sự sống viễn ly,

Đức Phật đối thiền định,

Không từ bỏ, sao lãng.

Hemavata:

158. Có phải là vị ấy,

Không nói lời nói láo?

Nói vậy là Dạ-xoa,

Tên Hemavata, Có phải là vị ấy

Đoạn tận các trách nhiệm?

Có phải là vị ấy

Không nói lời vu khống?

Có phải là vị ấy

Không nói lời phù phiếm?

Sàtàgira:

159. Và thật sự vị ấy,

Không nói lời nói láo,

Nói vậy là Dạ-xoa,

Tên Sàtàgira,

Đoạn tận đường ác ngữ,

Không nói lời vu khống,

Vị ấy nói những lời

Sáng suốt, có nghĩa lý.

Hemavata:

160. Có phải đối các dục,

Vị ấy không tham ái?

Đây là lời Dạ-xoa,

Tên Hemavata,

Có phải tâm vị ấy

Không có bị dao động?

Có phải tâm vị ấy

Vượt khỏi sự si ám?

Có phải thật vị ấy,

Có mắt đối các pháp?

Sàtàgira:

161. Vị ấy không tham ái

Đối với các dục vọng,

Đây là lời Dạ-xoa,

Tên Sàtàgira,

Tâm không có dao động,

Vượt khỏi mọi si ám,

Đức Phật thật có mắt

Đối với tất cả pháp.

Hemavata:

162. Có phải là vị ấy

Đầy đủ về các minh?

Đây là lời Dạ-xoa

Tên Hemavata,

Có phải là vị ấy

Sở hành thật thanh tịnh?

Có phải là vị ấy

Các lậu hoặc đoạn tận?

Có phải là vị ấy

Không còn có tái sanh?

Sàtàgira:

163. Sự thật là vị ấy,

Đầy đủ với các minh,

Đây là lời Dạ-xoa,

Tên Sàtàgira

Sở hành thật thanh tịnh,

Mọi lậu hoặc đoạn tận,

Thật sự đối vị ấy,

Không còn có tái sanh.

Hemavata:

163. (a) Có phải vị ẩn sĩ,

Với tâm được viên mãn,

Mọi việc làm vị ấy

Được làm khéo hoàn mãn,

Có phải người tán thán,

Một cách đúng Chánh pháp.

Vị đầy đủ trí đức,

Đầy đủ cả hạnh đức.

Sàtàgira:

163. (b) Thật sự vị ẩn sĩ,

Với tâm được viên mãn,

Mọi việc làm vị ấy

Được làm khéo hoàn mãn.

Thật sự Ông tùy hỉ

Một cách đúng Chánh pháp,

Vị đầy đủ trí đức,

Đầy đủ cả hạnh đức.

Cả hai:

164. Thật sự vị ẩn sĩ,

Với tâm được viên mãn,

Mọi việc làm vị ấy

Được làm khéo hoàn mãn.

Chúng ta hãy yết kiến

Tôn giả Gotama,

Vị đầy đủ trí đức,

Đầy đủ cả hạnh đức.

Hemavata:

165. Bắp chân giống như nai,

Thon vững chắc, bền bỉ,

Giản dị ít nhu cầu,

Không tham đắm vật gì.

Hãy đi đến yết kiến

ẩn sĩ Gotama,

Vị hành trì thiền định,

Trong rừng núi xa vắng.

166. Sống cô độc một mình,

Như sư tử, như voi,

Ngài không có tham đắm,

Không cầu mong các dục.

Chúng ta hãy đi đến,

Và hỏi thăm vị ấy

Về con đường giải thoát

Khỏi cạm bẫy Ác ma.

Cả hai:

167. Vị tuyên bố giải thích,

Vị đạt đến mọi pháp,

Bậc giác ngộ vượt khỏi

Hận thù và sợ hãi,

Chúng ta hãy đến học

Sa-môn Gotama.

Hemavata:

168. Do pháp nào có mặt,

Thế giới được sanh khởi,

Nói vậy là dạ-xoa,

Tên Hemavata.

Do pháp nào có mặt,

Tác thành sự giao hợp?

Sự chấp thủ ở đời,

Là chấp thủ cái gì?

Do pháp nào có mặt,

Thế giới bị tàn hại?

Thế Tôn:

169. Do sáu pháp có mặt,

Thế giới được sanh khởi,

Này Hemavata,

Thế Tôn nói như vậy.

Do sáu pháp có mặt,

Tác thành sự giao hợp,

Sự chấp thủ ở đời,

Là chấp thủ sáu pháp,

Do sáu pháp có mặt,

Thế giới bị tàn hại.

Hemavata:

170. Do chấp thủ cái gì,

Đây thế giới bị hại?

Được hỏi, hãy nói lên,

Về con đường thoát đời.

Làm thế nào đau khổ,

Được giải thoát hoàn toàn?

Thế Tôn:

171. Đây, năm dục trưởng dưỡng,

Ý được gọi thứ sáu,

Bỏ ước muốn ở đây,

Như vậy, thoát đau khổ.

172. Đây, con đường thoát đời.

Như thật nói Ông rõ,

Đường này Ta nói Ông,

Như vậy, thoát đau khổ.

Hemavata:

173. Đây, ai vượt bộc lưu?

Đây, ai vượt biển lớn?

Không chân đứng bám víu,

Ai không chìm vực sâu?

Thế Tôn:

174. Ai luôn luôn đủ giới,

Có tuệ, khéo thiền định,

Tâm hướng nội, chánh niệm,

Vượt bộc lưu khó vượt.

175. Ai từ bỏ dục tưởng,

Vượt khỏi mọi kiết sử,

Ai, hỷ, hữu đoạn tận,

Không chìm vào vực sâu.

Hemavata:

176. Vị trí tuệ thâm sâu,

Thấy được đích tế nhị,

Vị không có sở hữu,

Không tham đắm dục hữu.

Hãy yết kiến vị ấy,

Vị luôn luôn giải thoát,

Bậc đại sĩ tiến bước,

Trên con đường Thiên đạo.

177. Bậc danh xưng vô thượng,

Bậc thấy đích tế nhị,

Bậc ban bố trí tuệ,

Không tham đắm dục tạng.

Hãy yết kiến vị ấy,

Vị Toàn trí, Thiện tuệ,

Bậc Đại sĩ tiến bước

Trên con đường Thánh đạo.

178. Hôm nay thật chúng con

Được thấy điềm tốt lành,

Được hào quang chói sáng,

Của bình minh tốt lành.

Vì chúng con được thấy,

Bậc Chánh Đẳng Chánh Giác,

Bậc đã vượt bộc lưu,

Bậc đã đoạn lậu hoặc.

179. Ngàn vị dạ-xoa này,

Có thần lực danh xưng,

Tất cả xin đi đến

Y tựa quy ngưỡng Ngài,

Ngài là bậc Đạo Sư,

Vô thượng của chúng con.

180. Chúng con sẽ bộ hành

Làng này qua làng khác,

Thành này qua thành khác,

Đảnh lễ bậc Chánh giác,

Đảnh lễ thiện pháp tánh,

Của Chánh pháp vi diệu.

(X) Kinh Alavaka (Sn 31)

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Alavi, tại trú xứ của Dạ-xoa Alavaka. Rồi Dạ-xoa Alavaka đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói với Thế Tôn:

- Này Sa-môn, hãy đi ra.

- Lành thay, Hiền giả.

Thế Tôn đi ra.

- Này Sa-môn, hãy đi vào.

- Lành thay, Hiền giả.

Thế Tôn đi vào. Lần thứ hai, Dạ-xoa Alavaka nói với Thế Tôn:

- Này Sa-môn, hãy đi ra.

- Lành thay, Hiền giả.

Thế Tôn đi ra:

- Này Sa-môn, hãy đi vào.

- Lành thay, Hiền giả.

Thế Tôn đi vào.

Lần thứ ba, Dạ-xoa Alavaka nói với Thế Tôn:

- Này Sa-môn, hãy đi ra.

- Lành thay, Hiền giả.

Thế Tôn đi ra.

- Này Sa-môn, hãy đi vào.

- Lành thay, Hiền giả.

Thế Tôn đi vào.

Lần thứ tư, Dạ-xoa Alavaka nói với Thế Tôn:

- Này Sa-môn, hãy đi ra.

- Này Hiền giả, Ta sẽ không đi ra cho Ông. Ông cần gì hãy làm?

- Này Sa-môn, ta sẽ hỏi Ngài. Nếu Ngài không trả lời cho ta, ta sẽ làm tâm trí Ngài điên loạn, hay ta sẽ bóp nát quả tim của Ngài, hay nắm chân của Ngài, ta sẽ quăng qua bờ sông bên kia sông Hằng.

- Này Hiền giả, Ta không thấy một ai trong thế giới với chư Thiên, với Ác ma và với Phạm thiên, trong quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn với chư Thiên và loài Người, lại có thể làm tâm Ta điên loạn, hay bóp nát quả tim của Ta, hay nắm chân quăng Ta qua bên kia bờ sông Hằng. Tuy vậy, này Hiền giả, Ông cứ hỏi như ý Ông muốn.

Rồi Dạ-xoa với bài kệ nói với Thế Tôn:

Alavaka:

181. Ở đời, tài sản gì,

Tối thắng cho con người?

Cái gì khéo thực hành Đem lại chơn an lạc.

Cái gì trong các vị,

Là vị ngọt tối thượng?

Nếp sống như thế nào,

Gọi nếp sống tối thắng?

Thế Tôn:

182. Ở đời này, lòng tin,

Tối thắng cho con người,

Cái gì khéo thực hành,

Đem lại chơn an lạc?

Chánh pháp khéo thực hiện,

Đem lại chơn an lạc,

Sự thật trong các vị,

Là vị ngọt tối thượng,

Nếp sống với trí tuệ,

Là nếp sống tối thắng.

Alavaka:

183. Thế nào vượt bộc lưu?

Thế nào vượt biển lớn?

Thế nào vượt qua khổ?

Thế nào thật thanh tịnh?

Thế Tôn:

184. Với tín, vượt bộc lưu,

Không phóng dật, vượt biển,

Tinh tấn, vượt đau khổ,

Với tuệ, được thanh tịnh.

Alavaka:

185. Thế nào được trí tuệ?

Thế nào được tài sản?

Thế nào đạt danh xưng?

Thế nào cột bạn hữu?

Đời này qua đời sau,

Thế nào, chết không sầu?

Thế Tôn:

186. Tin tưởng bậc La-hán,

Tin pháp, đạt Niết-bàn,

Khéo nghe, được trí tuệ,

Bậc trí, không phóng dật.

187. Làm thích đáng trách nhiệm,

Phấn đấu được tài sản,

Với sự thật được danh,

Bố thí cột bạn bè.

188. Ai là người gia chủ,

Tin tưởng bốn pháp này,

Sự thật và Chánh pháp,

Kiên trì và bố thí,

Vị ấy sau khi chết,

Nhất định không sầu muộn.

189. Hãy hỏi các vị khác,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Nếu có pháp nào khác

Ở đời, lại thắng hơn,

Sự thật và nhiếp phục,

Bố thí và kham nhẫn?

Alavaka:

190. Sao nay con rộng hỏi,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Nay con được rõ biết,

Hiện, vị lai hạnh phúc.

191. Vì hạnh phúc cho con,

Mong rằng bậc Giác Ngộ,

Hãy đi đến an trú,

Tại xứ Alavi.

Nay con đã rõ biết.

Chỗ nào thí, quả lớn.

192. Con sẽ đi bộ hành,

Làng này qua làng khác,

Thành này qua thành khác,

Đảnh lễ bậc Giác Ngộ,

Đảnh lễ thiện pháp tánh

Của Chánh pháp vi diệu.

(XI) Kinh Thắng Trận (Sn 34)

193. Hoặc là đi hay đứng,

Hoặc là ngồi hay nằm,

Hoặc co tay, duỗi tay,

Như vậy, thân dao động.

194. Ràng buộc với xương gân,

Trét thoa với da thịt,

Thân được da che đậy,

Như thật không thấy rõ.

195. Trong một bụng chứa đầy,

Cục gan, và bọng đái,

Quả tim và buồng phổi,

Cả thận, và tỳ tạng.

196. Nước mũi, và nước miếng,

Mồ hôi, và nước mỡ,

Máu, và nước khớp xương,

Mật, và bạch huyết cầu.

197. Từ chín nguồn nước này,

Bất tịnh luôn luôn chảy,

Từ mắt, đồ bẩn chảy,

Từ tai, đồ bẩn chảy.

198. Nước mũi từ lỗ mũi,

Từ miệng, có khi chảy,

Chảy mật, và niêm dịch,

Từ thân, mồ hôi bẩn.

199. Trong đầu thật trống rỗng,

Chứa đầy những óc, não.

Bị vô minh dắt dẫn,

Kẻ ngu nghĩ tịnh sạch.

200. Khi bị chết nằm xuống,

Phồng lên, và xanh bầm,

Quăng bỏ trong nghĩa địa,

Bà con không đoái hoài.

201. Chó, dã can đến ăn,

Chó sói, các côn trùng,

Quạ, diều hâu đến ăn,

Còn có hữu tình khác.

202. Được nghe lời Phật dạy,

Tỷ-kheo có trí tuệ,

Vị ấy liễu tri thân,

Thấy thân đúng như thật.

203. Đây thế nào, kia vậy,

Kia thế nào, đây vậy,

Đối với thân trong ngoài,

Từ bỏ mọi lòng dục.

204. Từ bỏ lòng tham dục,

Đây Tỷ-kheo có tuệ,

Chứng bất tử, tịch tịnh,

Niết-bàn giới thường trú.

205. Thân này với hai chân,

Bất tịnh và hôi thúi,

Đầy xác chết, chảy nước,

Lại được giữ, nâng niu.

206. Với thân thể như vậy,

Ai lại nghĩ đề cao,

Hay khinh miệt kẻ khác,

Trừ kẻ không thấy gì.

(XII) Kinh Vị Ẩn Sĩ (Sn 35)

207. Thân mật, sanh sợ hãi,

Trú xứ, sanh bụi bặm,

Không trú xứ, không thân,

Hình ảnh bậc ẩn sĩ.

208. Ai đã chặt sanh hữu,

Không còn gieo giống thêm,

Sanh hữu đã đoạn tận,

Không muốn nó tùy sanh,

Được gọi là ẩn sĩ,

Một mình đi im lặng,

Bậc đại sĩ đã thấy,

Con đường tịch tịnh ấy.

209. Sau khi ước lượng đất,

Tìm hiểu được hột giống,

Không còn muốn tham ái,

Được tiếp tục tùy sanh,

Vị ấy chân ẩn sĩ,

Thấy sanh diệt chấm dứt,

Đoạn tận mọi lý luận,

Không rơi vào tính toán.

210. Đã rõ mọi trú xứ,

Không ham trú xứ nào,

Vị ấy chân ẩn sĩ,

Không tham, không say đắm.

Không còn phải ra sức,

Đã đạt bờ bên kia.

211. Bậc chiến thắng toàn diện,

Bậc toàn tri, thiện tuệ,

Đối với tất cả pháp,

Không còn bị ô nhiễm.

Bậc từ bỏ tất cả,

Ái đoạn diệt, giải thoát.

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

212. Vị có trí tuệ lực,

Giới cấm được đầy đủ,

Định tĩnh, thích thiền định,

Gìn giữ trì chánh niệm,

Giải thoát các trói buộc,

Không hoang vu, lậu tận,

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

213. Bộ hành, riêng một mình,

ẩn sĩ, không phóng dật,

Trước chê bai, tán thán,

Không có bị dao động.

Như sư tử, không sợ,

Giữa các tiếng vang động.

Như gió không vướng lưới,

Như son không dính nước,

Bậc lãnh đạo mọi người,

Người không ai lãnh đạo.

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

214. Vị nào biết xử sự,

Như cột trụ hồ tắm,

Khi người khác nói lời,

Lời khen chê cực đoạn,

Vị không có tham ái,

Với căn khéo định tĩnh,

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

215. Ai thật tự mình đứng

Thẳng như cây thoi đưa,

Nhàm chán các nghiệp ác,

Quán sát chánh, bất chánh,

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

216. Ai biết tự chế ngự,

Không làm các điều ác,

Trẻ và hạng trung niên,

Bậc ẩn sĩ chế ngự,

Vị không nên chọc giận,

Vì không làm ai giận,

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

217. Ai sống nhờ người cho,

Nhận lãnh đồ khất thực,

Nhận từ trên, từ giữa,

Hay từ chỗ còn lại,

Không đủ để tán thán,

Không nói lời hạ mình,

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

218. Sống thụ hạnh ẩn sĩ,

Từ bỏ sự dâm dục,

Ai lúc còn tuổi trẻ,

Không bị trói buộc gì,

Từ bỏ mạn, phóng dật,

Được hoàn toàn giải thoát,

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

219. Rõ biết được thế giới,

Thấy được lý chân đế,

Vượt khỏi được bộc lưu,

Vượt biển lớn như vậy.

Vị chặt đứt trói buộc,

Không ỷ lại, vô lậu.

Các bậc trí nhận thức,

Vị ấy thật ẩn sĩ.

220. Hai nếp sống không giống.

An trú, thật xa nhau,

Gia chủ, có vợ con,

Không ngã sở, khéo nhiếp,

Gia chủ không chế ngự,

Ngăn chận hữu tình khác,

Bậc ẩn sĩ luôn luôn,

Che chở loài hữu tình.

221. Giống như loại chim công,

Loại chim có cổ xanh,

Không bao giờ sánh bằng

Chim thiên nga nhanh nhẹn.

———

¹ Tại gia và xuất gia

Cũng vậy, người gia chủ,

Không sánh bằng Tỷ-kheo,

Bậc ẩn sĩ viễn ly,

Sống thiền định trong rừng.