Kinh Tiểu Bộ 2015 - Tập II

Phẩm XVI: Đại Phẩm

PHẨM XVI

ĐẠI PHẨM

(LXXIII) Sumedhà (Therì. 167)

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh ở thành Mantàvatì con gái vua Konca và được đặt tên là Sumedhà. Khi nàng đến tuổi trưởng thành, cha mẹ nàng bằng lòng để Anikaratta, vua Vàranavati xem mắt nàng. Nhưng từ lúc nhỏ, nàng quen cùng đi với các công chúa lứa tuổi nàng, và những người hầu hạ tại tinh xá Tỷ-kheo-ni để nghe các vị này thuyết pháp, và trong một thời gian dài, vì chí nguyện lúc còn nhỏ, nên nàng sợ hãi sự sanh tử luân hồi, tâm tư thiên về đời sống xuất gia, không ưa thích các dục lạc.

Khi nghe quyết định của cha mẹ và bà con, nàng nói: 'Bổn phận của tôi không phải trong đời sống gia đình, tôi sẽ xin xuất gia', cha mẹ và các bà con không thể khuyên nàng từ bỏ quyết định của nàng. Nàng suy nghĩ: 'Như vậy, ta sẽ được phép xuất gia', và cương quyết theo chí nguyện của mình nàng cắt tóc, và dùng tóc ấy, theo phương pháp cảc Tỷ-kheo-ni thường dùng, nàng chú tâm vào tánh bất tịnh của sắc đẹp thân xác và chứng được Sơ thiền, Khi nàng ở trong định Sơ thiền cha mẹ và bà con nàng đến phòng nàng để nói chuyện gả chồng cho nàng. Nhưng nàng khiến mọi người kể cả người hầu cận của vua đến để rước nàng về, cũng tin vào đạo pháp rồi nàng từ bỏ gia đình, đi đến tịnh xá Tỷ-kheo-ni để xuất gia.

Sau khi tu tập thiền quán, và giải thoát được chín muồi, nàng chứng quả A-la-hán với hiểu biết về nghĩa và về pháp. Rồi nghĩ đến sự thắng trận của nàng, nàng nói lên sự phấn khởi, sung sướng của nàng:

448. Con gái vua Konca,

Với hoàng hậu chánh ngôi,

Tại Matavatì,

Được sanh Sumedha,

Hân hoan gắng thực hành,

Lời dạy bậc Đạo Sư.

449. Giới hạnh thuyết giảng khéo,

Nghe nhiều khéo huấn luyện,

Theo lời đức Phật dạy,

Nàng đến cha mẹ nàng,

Nói rằng: 'Thưa mẹ cha,

Cả hai, hãy nghe con!'.

450. Con hân hoan Niết-bàn,

Dầu sanh hữu Chư Thiên,

Sanh hữu ấy vô thường,

Giá trị gì các dục,

Trống không, vị ngọt ít,

Còn tàn hại thời nhiều.

451. Các dục thật cay đắng,

Ví như nọc rắn độc,

Kẻ ngu mới tham đắm,

Trong các loại dục ấy.

Những ai thọ hưởng dục,

Trong một thời gian dài,

Bị khổ đau địa ngục,

Hành hạ và tàn hại.

452. Những kẻ làm nghiệp ác,

Những kẻ tâm trí ác,

Bị đau đớn sầu khổ,

Trong cảnh giới đọa xứ.

Kẻ ngu thường không nhiếp,

Chế ngự thân, khẩu, ý.

453. Kẻ ngu có liệt tuệ,

Không tư duy quyết định,

Không ngăn chặn khổ tập,

Khi có thời thuyết pháp,

Không biết lo học hỏi,

Không giác tri Thánh đế.

454. Những sự thật, thưa mẹ,

Phật thù thắng thuyết giảng,

Phần lớn chúng quần sanh,

Không hiểu sự thật ấy;

Họ hoan hỷ tái sanh,

Ước muốn sanh thiên giới.

455. Sanh thiên không thường trú,

Sanh hữu là vô thường,

Kẻ ngu không sợ hãi,

Luôn luôn phải tái sanh.

456. Bị sanh bốn đọa xứ,

Được sanh Thiên, Nhân giới

Được chúng khó khăn thay,

Những ai rơi đọa xứ,

Trong cảnh giới địa ngục,

Không có sự xuất gia.

457. Mong cả hai cha mẹ,

Cho con được xuất gia,

Trong giáo pháp thuyết giảng,

Của bậc chứng Mười lực,

Sống thong dong nhàn hạ,

Nỗ lực đoạn sanh tử.

458. Sao con ưa tái sanh,

Với thân tội lỗi này,

Thân trống rỗng, không lõi,

Vì mục đích đoạn diệt,

Tham ái được tái sanh,

Xin cho con xuất gia.

459. Nay thời, Phật ra đời,

Phi thời đã từ bỏ,

Thời cơ nay đã đến,

Cho đến trọn đời con,

Con không làm tổn thương,

Giới luật và Phạm hạnh.

460. Sumedha nói vậy,

Nàng lại thưa mẹ cha.

Con nguyện không ăn uống,

Khi còn là cư sĩ,

Ở đây con sẵn sàng,

Chờ chết đến với con.

461. Mẹ sầu khổ, khóc than!

Cha hoàn toàn sửng sốt,

Họ gắng thuyết phục ta,

Nằm dưới đất lâu dài.

462. Này con hãy đứng dậy!

Có gì là sầu khổ,

Khi con được cả nước,

Varanavati,

Anikarata,

Đẹp trai, xứng đôi con.

463. Con sẽ là hoàng hậu,

Vợ chính Anika!

Này con, thật khó thay!

Đời sống vị xuất gia,

Giữ gìn các giới luật,

Sống đời sống Phạm hạnh.

464. Uy lực của vị vua,

Tiền của và quyền thế,

Sản nghiệp và hạnh phúc,

Với tuổi trẻ thanh xuân!

Hãy thọ hưởng dục lạc,

Hãy nhận lời lấy chồng.

465. Sumedha thưa rằng:

Thôi đừng, sự việc ấy,

Họ đi đến tái sanh,

Họ trống không, không lõi,

Hoặc xuất gia, hoặc chết,

Con chỉ cưới như vậy.

466. Sá gì thân hôi nhớp,

Phát mùi, gây sợ hãi,

Bao da đựng xác chết,

Rỉ chảy đồ bất tịnh.

467. Sá gì thân ta biết,

Ghê tởm, lấm máu thịt,

Chỗ chứa đựng loài sâu,

Mồi ăn cho chim chóc,

Thân xác này là vậy,

Nay đem đến cho ai?

468. Thân thể bỏ nghĩa địa,

Không lâu, mất thức tri,

Như khúc gỗ quăng bỏ,

Bà con đều ghê tởm.

469. Thân ấy quăng nghĩa địa,

Làm mồi ăn kẻ khác,

Trước chúng tắm rửa sạch,

Nay chúng sinh ghê tởm,

Cha mẹ còn như vậy,

Nói gì chung quần chúng.

470. Họ mê thân không lõi,

Ràng buộc bởi gân xương,

Đầy nước miếng, nước mắt,

Đầy phân tiểu hôi hám.

471. Nếu thân được mổ xẻ,

Lội nội phần ra ngoài,

Chính mẹ phải ghê tởm,

Không chịu nổi mùi hôi.

472. Chính do uẩn, xứ, giới,

Tác thành các thân này,

Gốc tái sanh, đau khổ;

Họ như lý nói lên,

Hoàn toàn không vui thích.

Vậy ai, tôi muốn cưới?

473. Từng ngày trăm ngọn giáo,

Luôn luôn mới đâm thân,

Dầu bị hại trăm năm,

Như vậy còn tốt hơn,

Vì khổ ấy cuối cùng,

Rồi cũng được tiêu diệt.

474. Kẻ trí quyết bằng lòng

Sự giết hại như trên,

Bậc Đạo Sư dạy rằng:

Họ luân hồi dài dà,

Với tâm tư giết hại,

Liên tục nối tiếp nhau.

475. Trong cảnh giới Trời, Người,

Bàng sanh, a-tu-la,

Ngạ quỷ và Địa ngục,

Chịu giết hại vô lượng.

476. Trong địa ngục, rất nhiều,

Kẻ tâm uế, đọa lạc,

Chỗ trú ẩn Thiên giới,

Không có lạc Niết-bàn.

477. Những ai đạt Niết-bàn,

Họ liên hệ mật thiết,

Với những lời thuyết dạy,

Của bậc đủ Mười lực,

Thong dong không rộn ràng,

Nỗ lực đoạn sanh tử.

478. Thưa cha ngày hôm nay

Con quyết tâm ra đi,

Những tài sản rỗng không,

Không có giá trị gì,

Con ghê tởm các dục,

Con chán ngấy các dục,

Họ đã được tách thành,

Như thân cây Ta-la.

479. Nàng trả lời phụ thân,

Với lời nói như vậy.

Anikaratta

Được hứa gả công chúa,

Đi đến gần xin cưới,

Theo như giờ hẹn định.

480. Mái tóc đen, dày mịn,

Với gươm, nàng cắt ngang,

Cửa lầu được đóng lại,

Nàng chứng được Sơ thiền.

481. Nàng sống trong cảnh thiền,

A-ni-ka đến thành,

Sumedha trong cung,

Tu tập tưởng vô thường.

482. Trong khi nàng tác ý,

Vua bước lên tam cấp,

Trang sức vàng châu báu,

Chấp tay cầu xin nàng.

483. Hãy trị vì quốc độ,

Với tiền của uy quyền,

Với tài sản, hạnh phúc,

Với tuổi trẻ thanh xuân,

Hãy thọ hưởng các dục,

Thật khó kiếm ở đời.

484. Ta giao nàng vương quốc,

Hưởng tài sản, bố thí,

Nàng chớ có buồn nản,

Khiến mẹ cha khổ đau.

Sumedha trả lời,

Với vua, từng vấn đề;

Đối với nàng, các dục,

Không cầu không si mê,

Chớ hoan hỷ các dục,

Hãy thấy dục nguy hiểm.

485. Mandhatà là vua,

Chúa bốn châu hưởng dục,

Dục lạc ấy tối thượng,

Tưy vậy khi vua chết,

Cũng chưa được thỏa mãn,

Ước vọng chưa đầy đủ.

486. Dầu có mười bảy báu,

Khắp mười phương đầy tràn,

Không có dục thỏa mãn,

Người chết, chưa thỏa mãn.

487. Các dục ví gươm giáo,

Các dục ví đầu rắn,

Ví như bó đuốc cháy

Giống xương gậm trơn tru.

488. Các dục không thường còn,

Cũng không có thường hằng,

Khổ nhiều, thuốc độc lớn,

Như hòn đạn cháy đỏ,

Nguồn gốc của bất hạnh,

Kết quả là đau khổ.

489. Dục như trái của cây,

Như miếng thịt, khổ lụy,

Giống như mộng như huyễn,

Dục như của vay mượn.

490. Dục như gươm, như cọc,

Bệnh tật và cục bướu,

Bất hạnh và dao động,

Ví như hố than hừng,

Nguồn gốc của bất hạnh,

Sợ hãi và tàn sát.

491. Như vậy, dục nhiều khổ,

Được gọi chứng ngại pháp,

Hãy đi, từ bỏ tôi,

Khi tôi còn tái sanh,

Thời đối với tự ngã,

Tôi không có lòng tin.

492. Ai giúp gì tôi được,

Khi đầu tôi đang cháy,

Khi già chết bám sát,

Tôi cần phải nỗ lực,

Đối với tàn hại ấy!

493. Không đi đến gần cửa,

Nàng thấy mẹ và cha,

Và vua Anika,

Ngồi dưới đất khóc than,

Thấy vậy nàng tỏ lời,

Thưa mọi người như sau:

494. Kẻ ngu, đã lâu rồi,

Khóc luân hồi nói tiếp,

Từ vô thỉ đến nay,

Khóc phải bị mệnh chung,

Khóc anh em bị giết

Khóc tự mình bị giết.

495. Hãy nhớ từ vô thỉ,

Nước mắt, sữa và máu,

Tuôn chảy theo luân hồi,

Không bao giờ dừng nghỉ,

Hãy nhớ các chúng sanh,

Luân hồi xương chất đống.

496. Hãy nhớ tràn bốn biển,

Đầy nước mắt, sữa, máu,

Hãy nhớ xương một kiếp,

Cao bằng Vi-pu-la.

497. Hãy nhớ từ vô thỉ,

Không đủ để làm thành,

Cả đất nước Diêm Phù,

Những nấm mồ hột táo,

Của mẹ cha luân hồi.

498. Hãy nhớ từ vô thỉ,

Những cỏ cây cành lá,

Không đủ để chứa đựng,

Những ghè bốn ngón tay,

Chứa người cha, luân hồi.

499. Hãy nhớ tới hình ảnh,

Con rùa mù biển đông,

Cho đầu nó lọt vào,

Lỗ hổng khúc cây trôi,

Để nói lên ví dụ,

Được làm người khó vậy.

500. Hãy nhớ thân sắc người,

Được ví bong bóng nước,

Đầy cả những bất hạnh,

Trống không không có lõi,

Hãy thấy uẩn vô thường!

Nhớ địa ngục nhiều họa.

501. Hãy nhớ nghĩa địa lớn,

Nhờ tái sanh tiếp tục,

Nhờ sợ hãi thuồng luồng,

Hãy nhớ Bốn sự thật.

502. Nước bất tử có đây,

Sao người uống trăm đắng,

Tất cả các dục lạc,

Thật trăm cay ngàn đắng.

503. Nước bất tử có đây!

Sao người ưa dục não!

Mọi dục lạc đốt cháy

Sôi sùng sục nung nấu.

504. Đây không có kẻ thù!

Sao thích dục thù địch?

Vua lửa, trộm, nước, oán,

Thù chung thật là nhiều.

505. Ở đây có giải thoát!

Sao để dục giết trói,

Trong dục có giết trói!

Mê dục nhiều khổ đau.

506. Đuốc cỏ đang cháy rực,

Nắm, không thả, bị đốt,

Dục ví như bó đuốc,

Đốt cháy ai không thoát.

507. Chớ nhận dục lạc nhỏ,

Bỏ lạc lớn rộng rãi,

Chớ như cá nuốt câu,

Sau phải chịu hoạn nạn.

508. Hãy nhiếp dục trong dục,

Như chó bị dây cột,

Chớ để dục ăn ngươi,

Như dân đói ăn chó.

509. Khổ thật là vô lượng,

Khiến tâm nhiều ưu tư,

Ngươi hệ lụy với dục,

Hãy bỏ dục vô thường.

510. Ở đây, không có già!

Sao theo dục bị già?

Mọi sanh ở khắp nơi,

Bị bệnh chết chi phối,

511. Đây không già, không chết.

Đây con đường không già,

Không chết, không sầu não,

Không thù địch trói buộc,

Không vấp ngã sợ hãi,

Không nung nấu đọa đầy.

512. Đích này, nhiều người đạt,

Đích này là bất tử,

Nay cần phải chứng được,

Ai như lý chú tâm,

Nếu không có nỗ lực,

Không sao chứng đạt được.

Sumedhà nói vậy,

Không thích đi đến hành

Nàng thuyết phục được vua,

Với tóc quăng trên đất.

513. Đứng dậy A-ni-ka

Chắp tay xin cha nàng,

Hãy cho Su-me-dha,

Được xuất gia tu học,

Để nàng thấy cho được,

Giải thoát và chân lý.

514. Mẹ cha cho xuất gia,

Thoát sầu, sợ, khiếp đảm,

Sáu thắng trí chứng đạt.

515. Chứng luôn quả tối thượng.

Dầu còn là học nữ.

516. Thật vi diệu hy hữu!

Một công chúa con vua,

Lại đạt được Niết-bàn!

Nàng nói lên như sau,

Thời trước đời cuối cùng.

517. Trong thời đức Thế Tôn,

Konàgamana!

Trong trú xứ mới làm,

Tại cảnh Tăng già lam,

Với bạn là ba người,

Chúng tôi cúng tịnh xá.

518. Mười lần, một trăm lần,

Mười trăm, trăm trăm lần,

Chúng tôi sanh chư Thiên,

Còn nói gì, làm người.

519. Giữa chư Thiên chúng tôi,

Có được thân lực lớn,

Còn nói gì chúng tôi,

Khi được làm thân người,

Ta hoàng hậu, bảy báu!

Ta chính là nữ báu.

520. Đây là nhân, là nguồn

Đây chính là căn gốc,

Kham nhẫn lời Đạo Sư!

Đây dây chuyền thứ nhất

Đấy chính là Niết-bàn,

Nếu chúng ta mến pháp.

521. Như vậy với lòng tin,

Họ thuyết rõ nên lời

Lời nói đầy trí tuệ,

Thù thắng và tối thượng

Họ chán ghét tái sanh,

Do chán ghét, tham diệt.

Chú Dẫn

CHÚ DẪN

A

Abhaya, 209, 253, 542, 543

Abhayā, 542, 543

Abhibhūta, 315

Abhirādhana, 197

Abhirūpa Nandā, 538, 558

Aciravatī, 312, 548

Adhimutta, 264, 428, 420

Ādittapariyāya, 203, 346

Aggāḷava, 522

Aggidatta, 213

Aggideva, 75, 86

Ahiṃsaka, 444

Ajakaraṇī, 328, 329, 379

Ajātasattu, 83, 144, 399

Ajina, 269

Ajita, 206, 299

Ajjuka, 314

Ajjuna, 75, 86, 247

Āḷavī, 550

Āmalaka, 458

Ambapālī, 234, 473, 603

Ambasakkhara, 146, 187

Ambāṭaka, 367

Amitta, 317

Ānanda, 74, 122, 203, 264, 309, 324, 368, 471, 472, 475, 477, 512, 514, 515, 543, 579

Anāthapiṇḍika, 27, 193, 204, 394, 600

Andha, 196, 297

Andhakavinda, 83

Andhavana, 550, 551

Aṅga, 31

Aṅgā, 566

Aṅgaṇika Bhāradvāja, 305

Aṅgīrasa, 91, 92, 384

Aṅgulimāla, 445, 446, 447

Aṅguttarāpa, 436

Anikadatta,643

Añjana, 210, 217, 227, 228, 229, 230, 242, 349, 379, 577, 578

Añjanadevi, 86,87

Añjanavaniya, 228

Aṅkura, 75, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98

Aññā Koṇḍañña, 519

Annabhāra, 453

Anopamā, 578

Anotatta, 358

Anulā, 83

Anūpama, 302

Anupiya, 263, 294, 441

Anupiyā, 196, 314, 450

Anuruddha, 61,96, 209, 210, 279, 314, 320, 358, 359, 441, 450, 454

Apadāna, 369, 576

Āpana, 436

Asayha, 87, 90, 91

Asita, 232

Asitañjana, 86

Asoka, 384, 385

Assaji, 465, 467

Ātuma, 239

Avanti, 215, 265, 282, 298, 343

Avīci, 26, 122

B

Babbaja, 210

Bākula, 307

Baladeva, 75, 86

Bālakaloṇa, 320

Bandhura, 256

Bāvarī, 206, 299

Belaṭṭhakāni, 255

Benares, 31,41,46,50,61,83, 171, 982, 632, 702, 765, 405, 815, 616

Bhadda, 368, 369

Bhaddā, 478, 533, 560, 564, 565, 566

Bhaddekaratta, 210

Bhaddiya, 279, 282, 294, 366, 267, 441, 471

Bhadra, 533

Bhaggava, 444

Bhalliya, 198

Bhāradvāja, 367, 387, 305

Bharata, 286, 287

Bharukaccha, 314, 336, 591

Bheravā, 292

Bheruva, 87

Bhesakalā, 205, 362, 510

Bhūmija, 197

Bhummajakā, 196

Bhūta, 65

Bimbisāra, 31, 62, 117, 142, 193, 209, 219, 223, 226, 234, 239, 253, 261, 333, 399, 404, 542, 551, 575

Bindusāra, 349

Brahmadatta, 112, 113, 114

Brahmāli, 298

Brahmāyu, 224

C

Cālā, 219, 220, 585, 586, 587

Cālikā, 235

Campā, 210, 286, 404, 520

Candabhāgā, 387

Candadeva, 75, 86

Candagutta, 347

Candana, 210, 326

Caṇḍappajjota, 374

Cāpā, 610, 611, 612, 615

Channa, 236, 382

Citta, 265

Cittā, 541

Cittaka, 207

Cūḷagavachha, 201

Cūḷaka, 301

Cūḷanī Brahmadatta, 112

Cūḷaseṭṭhi, 83

Cunda, 252, 471

Cundaṭṭhīla, 117, 118

D

dabba, 210, 309

Dabba, 196, 197

Dāsaka, 204

Dasaṇṇa, 79

Datta, 269

Devadaha, 233, 243, 555, 579

Devadatta, 83, 297, 321, 470, 472

Devagabbhā, 86

Devahita, 291

Dhammadinnā, 31, 534, 549, 555

Dhammapada, 322

Dhammapāla, 53, 108, 298, 396

Dhammāsoka, 284, 384

Dhammika, 327, 328

Dhanapāla, 79, 301, 376

Dhaniya , 308

Dhātuvibhaṅga sutta, 308

Dhīrā, 532, 533, 535, 537

Dīghanakha, 467

Dīgharāji, 57

Dīpaṅkara, 29

Doṇavatthu, 195, 412

Dvāraka, 88, 92, 93

Dvāravatī, 75, 86, 87

E

Ekadhammasavaṇiya, 236

Ekuddāniya, 236

Eraka, 250

Erakaccha, 79

G

Gaggarā, 520

Gahvaratīra 213

Gahvaratīriya, 213

Gaṇḍamba, 282

Gandhāra, 199

Gaṅgātīriya, 269

Garuḍa, 358

Gavampati, 217, 349

Gayā, 31, 323, 338

Ghatapaṇḍita, 75, 76, 77 , 86

Gijjhakūṭa, 23

Giribbaja, 490

Giridatta, 285

Godatta, 409

Godhāvarī, 206

Godhika, 226

Gotama, 31, 47, 57, 96, 111, 122, 199, 209, 249, 264, 271, 289, 316, 342, 344, 346, 356, 372, 373, 384, 394, 437, 438, 446, 473, 485, 514, 515, 575, 579

Guttā, 581

H

Hārita, 211

Hatthinipura 135

Himalaya, 106

Hiṃsaka, 444

I

Indaka, 96,97,98

Indasāla, 301

Isidāsī 634, 635, 636, 637, 638

Isidinna, 291

Isigili, 519

Isipatana, 50, 232, 263, 270, 412

Itthakāvati, 57

J

Jālinī , 445

Jambu, 329

Jambugāmika, 210

Jambuka, 322

Jayasena, 29

Jenta, 260, 356, 357

Jeta, 236

Jetavana, 27,40,50,53,65,71,74,79 , 112, 135, 146, 171, 173, 176, 178, 181, 187, 204, 207, 219, 224, 244, 259, 275, 277, 312, 327, 358, 361, 387, 421, 465, 472, 500, 547, 553, 561, 565, 567, 576, 580, 597

Jeyasena, 197

Jinadattā, 634

Jivā, 548

Jīvaka, 627, 628

Jotidāsa, 274

K

Kaccāna, 229, 343, 374

Kahāpaṇa, 113, 183, 184, 511

Kākaṇḍaka, 324

Kakusandha, 373, 508

Kallavāla, 465, 500

Kāḷudāyī, 382, 415

Kamboja, 88

Kammāsadamma, 560

Kaṇha, 508, 509

Kaṇhadinna, 287, 288

Kaṇhamitta, 284

Kaṅkhaārevata, 99

Kaṇṇamuṇḍa, 106, 107, 127

Kanthaka, 382

Kapila, 112, 312, 478, 553

Kapilavatthu, 195, 201, 209, 210, 217, 226, 232, 235, 246, 249, 254, 263, 279, 294, 295, 352, 382, 384, 412, 415, 441, 450, 471, 531, 538, 541, 558

Kapittha, 206

Kapiṭṭha, 458

Kappa, 390, 392, 523, 524, 525

Kappaṭakura, 296

Kappina, 61, 386, 387, 484, 485

Kārambhiya, 207

Kareri, 481

Kāsi, 53, 540, 613, 629

Kāsipuri, 29

Kassapa, 23, 25, 30, 105, 127, 203, 239, 244, 252, 276, 306, 323, 337, 346, 479, 480, 485, 553

Kātiyāna, 215, 353, 354

Keniya, 436

Khaṇḍasumana, 252

Khaṇḍhāla, 325

Khemā, 575, 576, 582

Khemaka, 538

Khitaka, 256, 293

Khujja Sobhita, 309, 310

Kimbila, 263, 320

Kimbilā, 105, 110

Kimikālā, 235

Kisā Gotamī, 593, 596

Kitā, 467

Kitava, 122, 173

Kolita, 247, 332, 465

Koliya, 118

Koliyā, 230, 243, 254, 294, 383

Koṇāgamana, 373, 654

Koñca, 643,

Koṇḍañña, 195, 232, 412, 413, 519

Koravya, 429

Kosala, 171, 187, 203, 206, 225, 230, 234, 243, 255, 259, 275, 289, 293, 298, 302, 303, 308, 310, 311, 327, 335, 341, 351, 356, 361, 394, 399, 444, 445, 533, 536, 546, 566

Kosalavihārī, 230

Kosambī, 99, 201, 267, 307, 392, 543, 545

Kosiya, 353, 553

Koṭigāma, 282

Koṭṭhita, 194

Kukkuṭa, 386

Kulla, 350

Kumā, 215, 216

Kumāra Kassapa, 297, 314

Kuṇāla, 243

Kuṇḍadhāna, 203

Kuṇḍi, 122

Kuṇḍiya, 305

Kuru, 135, 305, 427, 560

Kurukaccha, 257

Kusa, 210, 309

Kusinārā, 144

Kuṭikaṇṇa, 343

Kuṭivihārī, 228 , 229

L

Lakuṇṭaka Bhaddhiya, 366

Licchavī, 146, 147, 159, 218, 241, 264, 272, 539

Lohakumbhī, 188

Lomasakaṅgiya 210

Loṇagiri , 328

M

Macchikāsanda, 265

Madhuvāseṭṭha, 349

Magadha, 31, 57, 201, 208, 219, 247, 250, 258, 260, 266, 274, 282, 292, 299, 300, 301, 313, 332, 337, 344, 371, 390, 402, 465, 479, 500, 542, 566, 575, 585

Mahā Dhammarakkhita, 385

Mahā Kaccāna, 265, 343

Mahā kaccāyana, 99

mahā kapppina, 386387

mahā kassapa, 144, 274, 284, 479

mahā koṭṭhita, 469

mahā moggallāna, 20,61,63, 111, 130, 168, 176, 177, 178, 189, 256, 399, 506, 510,

556, 560

Mahā Nāga, 349

Mahā Suvanna, 251

Mahādhanaseṭṭhi, 19

mahākāLJa, 277

mahākaṃsaka , 86

Mahākappitaka, 159

Mahāmāyā, 579

Mahānāma, 262, 450

Mahāpajāpatī, 279, 529, 530, 531, 538, 541, 547, 553, 555, 558, 579, 580, 581, 527

Mahāpajāpatī gotamī 530, 621

Mahāsāgara, 86

Mahāsela, 208

Mahātittha, 478, 553

Majjha, 578

Mallā, 196, 226, 245, 252, 342

Mallikā, 187

Māluṅkyā, 351

Māluṅkyāputta, 351, 432

Mantāvatī, 643

Māra, 313, 507

Mātaṅga, 308

Mattā, 65, 66, 67, 68, 69

Meghiya, 235, 471

Meḷajina, 270

Meṇḍasīra, 242

Mettaji, 250

Metteyya, 206

Migasira, 289, 290

Mithilā, 574, 575, 615, 617

Mittā, 532

Moggalī, 465

Moggallāna, 247, 465, 467, 473, 500, 506, 507, 519, 560

Mogharāja, 299, 300

Mudita, 329

Muñja, 210

Muttā, 530, 533

N

Nāga, 416, 417

Nāgasamāla, 471

Nāgita, 246, 471

Nālā, 612

Nālaka, 201, 219, 246, 274, 392, 585

Nālandā, 479

Nanda, 215, 279, 558

Nandā, 71, 538, 558, 559

Nandaka, 160, 286, 287, 321, 580

Nandana, 127

Nandasena, 71, 72, 73

Nandiya, 209

Nārada, 23, 24, 26, 138, 140, 143

Nātaputta, 209

Nerañjarā, 337

Nesādaka, 262

Nigrodha Kappa, 512, 522

Nisabha, 294

Nīta, 246

Niyasa, 324

Oghātaka, 533

P

Paccaya, 306

Pacchābhū, 257

Pādiyattha, 274

Padumavatī 542

Pajjuna, 75, 86

Pakkha, 233

Pāla, 251

Pālika, 251

Panāda, 283

Pañcāla, 112, 113, 114

Pañcālī, 300

Paṇḍarassagotta, 460

Pandava, 219, 504

Panthaka, 377, 390

Pārāpara, 262

Pārāpariya, 262, 421

Paripuṇṇaka, 249

Pāsādakamana , 503

Pasenadi, 28, 187, 198, 203, 220, 312, 407, 415

Passika, 311

Paṭācārā, 546, 567, 568, 569, 570, 571, 572, 573, 574, 584, 585

Pāṭaliputta, 181, 182, 309, 634

Pātimokkha, 314, 362, 376

Pāvā, 226, 252

Phagguṇa, 323

Phussa, 29, 460

Pilinda, 199

Piṇḍola Bhāradvāja, 267

Piṅgala, 160

Pippalimānava, 478

Pipphali, 553

Piyañjaha, 241

Pokkharasāti, 224

Pokkharavatī, 197

Posiya, 215

Poṭiriya, 294

Poṭṭhila, 505

Pukkusāti, 253, 308

Puṇṇā, 530

Puṇṇa Mantāni, 471

R

Rādha, 271, 467

Rāhu, 370, 530

Rāhula, 325, 382, 558

Rājadatta, 331

Rājagaha, 19, 23,26,29, 31, 57,61, 83, 138, 140, 197, 207, 219, 222, 223, 224, 225, 239, 248, 253, 260, 261, 262, 266, 267, 270, 271, 278, 282, 287, 290, 297, 301, 308, 331, 333, 359, 365, 372, 376, 377, 399, 404, 465, 478, 479, 486, 504, 519, 534, 541, 543, 547, 549, 564, 582, 621, 627

Rakkhita, 243

Rāmaṇeyyaka, 224

Ramaṇīyavihāri, 222

Rathakāra, 127

Raṭṭhapāla, 427, 429

Revata, 101, 220, 467

Rohī, 306

Rohiṇeyya, 75

Rohiṇī, 607, 609

Roruva, 252

Rūpasārī, 219, 274, 392, 465

S

Sabbakāma, 363

Sabbamitta, 276

Sabhiya, 320 , 342

Sāgala, 478, 553, 575

Sāgata, 471

Sāketa, 210, 217, 227, 242, 282, 349, 379, 577, 578, 635

Sakka, 53, 54, 56, 87, 252, 272, 294, 295, 401, 412, 508, 571, 585, 625, 626

Sakulā, 561

Sākya, 320

Sāla, 459

Sālittaka, 189

Sāmaññakāni, 353

Sāmāvatī, 543, 545

Sambhūta, 197, 324

Sambula kaccāna, 292

Sāmidatta, 248

Samiddhi, 199, 201, 223

Samitigutta, 244

Sammoda, 233

Sandhita, 303

Saṅgāmaji 214

Sañjaya, 465

Saṅkassa, 257

Saṅkicca, 418

Sānu, 221, 222

Sānuvāsī, 122, 173

Sappadāsa, 352

Sappasoṇḍika , 253

Sarabhaṅga, 372

Sarabhū, 217

Sāriputta, 57, 58, 59, 61, 62, 63, 196, 201, 216, 219, 220, 231, 234, 236, 241, 244, 246, 247, 266, 271, 274, 288, 344, 358, 359, 363, 367, 392, 396, 438, 465, 467, 468, 475, 484, 500, 502, 504, 505, 506, 516, 565, 585

Satthuka, 564

Sāvatthi, 27, 35, 37, 38, 40, 43, 45, 46, 47, 49, 53, 65, 71, 74, 79, 82, 86, 102, 105, 112, 127, 130, 132, 159, 171, 176, 178, 181, 182, 183, 184, 185, 187, 193, 194, 195, 196, 198, 199, 203, 204, 206, 207, 208, 211, 212, 213, 214, 215, 219, 220, 221, 224, 234, 237, 239, 240, 242, 244, 246, 247, 249, 250, 251, 253, 255, 256, 258, 261, 262, 268, 269, 274, 275, 276, 277, 280, 282, 283, 285, 289, 291, 296, 297, 300, 312, 314, 316, 321, 326, 328, 339, 342, 343, 340, 351, 353, 355, 361, 365, 366, 368, 386, 387, 394, 407, 409, 421, 424, 436, 511, 530, 536, 540, 546, 547, 548, 550, 551, 561, 562, 565, 566, 581, 584, 586, 593, 597, 600, 611, 616

Sela, 332, 415, 436, 437, 438, 439, 440

Selā, 550

Sena, 341

Senaka, 323, 324

Seriṇī, 135

Setavyā, 235, 277

Siddhattha, 232

Sīha, 245, 557

Sīhā, 557

Sikhī, 303, 373

Sīlavā, 399

Silāvatī, 256

Siṃsapā, 235

Sindhaka, 94

Sineru, 198, 396

Sirigutta, 376

Sirimā, 29, 280

Sirimitta, 376

Sirivaddha, 280, 281

Sīsupacālā, 219, 220, 585

Sīta, 385

Sītavana, 197

Sītavaniya, 197

Sīvaka, 202, 203, 290

Sīvalī, 230

Sobhita, 283, 309, 310

Somā, 551

Somamitta, 276

Soṇa, 294, 343, 344, 404, 405

Soṇa Koḷivisa, 286

Soṇa kuṭikaṇṇa, 208

Sonaka, 94

Sopāka, 213, 214, 369

Subāhu, 226

Subhā, 621, 625, 626, 627, 628

Subhadda, 611

Subhaddā, 203

Subbhūta, 332

Subhūti, 193, 194

Subuddha, 347

Sudanta, 216

Sudassana, 256

Suddhodana, 236, 279, 352, 382, 558, 579

Sugandha, 208

Sujāta, 41, 42, 615, 616, 617, 618

Sūkarakhata, 465

Sukkhā, 549, 550

Sulasā, 20, 21

Sumana, 193, 335, 358, 359

Sumaṅgala, 220, 539

Sumedhā, 643, 654

Suṃsumāragiri, 205, 362

Sunakkhatta, 471

Sunāparanta, 237, 291

Sundara samudda, 365

Sundarī, 615, 616, 618, 619, 620, 621

Sunetta, 122, 173, 190

Sunīta, 401

Suppāraka, 237

Suppavāsā, 230

Suppiya, 214

Suraṭṭha, 106, 161

Suriyadeva, 75, 86

Susārada, 241

Suvaṇṇabhūmi, 47, 181

T

Takkasilā, 287, 298, 342, 444

Tālapuṭa, 486

Tapussa, 197, 198

Tekicchakārī, 347

Telakāni, 434

Thullakoṭṭhita, 427

Tissa, 206, 217, 278, 385, 502

Tissā, 65, 66, 67, 68, 69, 531, 533, 535, 536

U

Ubbarī , 113, 114, 115

Ubbirī, 548

Udāyī, 382, 415

Udena, 99, 267

Ugga, 243

Uggārāma, 305

Ujjenī, 374, 542, 543, 634, 635

Ujjuhāna, 396

Ukkaṭṭhā, 305

Upacālā, 219, 220, 585,587

Upaka, 610, 611, 612

Upāli, 223, 297, 314

Upariṭṭha, 453

Upasāgara, 86

Upasamā, 533

Upasena, 341, 392

Upatissa, 247, 332, 465

Upavāṇa, 291, 471

Upavattana, 144

Uppalavaṇṇā, 597

Uruvelā, 203, 239, 323, 346, 412

Urubela kassapa, 346

Usabha, 259, 295

Usīra, 352

Uttara, 99, 100, 165, 266, 282

Uttarā, 473, 536, 584

Uttaramadhurā, 86

Uttarapāla, 314

Uttarāpatha, 79, 86

Uttiya, 212, 227, 254

V

Vaccha, 199,234, 235, 260

Vacchagotta, 260

Vacchapāla, 239

Vaḍḍha, 336, 591, 592

Vaḍḍhamāna, 503

Vajji, 232, 264

Vajjī, 229, 324, 455, 470, 566

Vajjita, 303

Vakkali, 339, 340

Valliya, 227, 268, 284

Vanavaccha, 202, 261

Vaṅgīsa, 511, 512, 514, 518, 525

Vaṅkahāra, 610, 611

Vappa, 232, 412

Vāraṇa, 310

Vāraṇvatī, 643

Varuṇadeva, 75, 86

Vasabha, 117, 272

Vāseṭṭha, 232

Vassakāra, 266

Vāsudeva, 75, 86

Vasulokī, 216

Vebhāra, 219, 504

Veda, 194

Vedalla, 194, 534

Vejayanta, 508

Veludatta, 336

Velugāma, 265

Veḷukaṇḍḍa, 215, 216

Veḷuvana, 19, 23, 25, 57, 61, 83, 117, 122, 140, 142, 168, 331, 382, 575

Venudatta, 284

Vesālī, 146, 218, 227, 232, 240, 241, 264, 272, 284, 363, 529, 539, 556, 557, 574, 579,

603, 607

Vesavana, 331

Vessabhū, 373

Vipula, 651

Vīra, 198

Visākha, 300, 534

Visākhā, 31, 297, 355, 535

Vītasoka, 284

Y

Yakkha, 221

Yamunā, 307, 489

Yasa, 216, 263, 346, 379, 394

Yasadatta, 342

Yasodharā, 325

Yasoja, 312