Luận Đại Trí Độ Tập II

Quyển 32 Phẩm thứ nhất Tiếp theo- Tứ Duyên (Bốn duyên)

Luận Đại Trí Độ

Quyển 32

Phẩm thứ nhất

(tiếp theo)

Tứ Duyên

(Bốn duyên)

KINH:

Muốn biết nhân duyên, thứ đệ duyên, sở duyên duyên và tăng thượng duyên phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật

LUẬN:

Hết thảy các pháp hữu vi đều do 4 duyên sanh. Đó là:

1. Nhân duyên.

2. Thứ Đệ Duyên.

3. Sở Duyên Duyên.

4. Tăng Thượng Duyên.

1). Nhân duyên:

Nhân duyên là nhân chánh.

Hết thảy các pháp hữu vi đều do Nhân Duyên sanh. Trong Nhân Duyên lại phân biệt có 5 nhân. Đó là:

-Tương Ưng nhân.

-Cộng Sanh nhân.

-Tự Chủng nhân.

-Biến nhân.

-Báo nhân.

2).Thứ Đệ Duyên

Thứ Đệ Duyên còn được gọi là Đẳng Cấp Vô Gián Duyên. Đây là

chuỗi các duyên tương tục nối tiếp nhau, thứ lớp khởi lên, chẳng hề ngưng nghỉ. Các duyên này dấy khởi do tâm thức xúc tiếp với pháp trần.

Ví như, chư vị A La Hán duyên các tâm sở pháp trong cả 3 đời.

3).Sở Duyên Duyên:

Sở Duyên Duyên là các duyên nương theo nhau mà sanh khởi

4).Tăng Thượng Duyên:

Tăng Thượng Duyên là duyên có công năng làm cho các pháp cũng như các duyên khác càng thêm tăng trưởng, càng thêm mạnh mẽ hơn lên.

Muốn biết rõ các duyên sanh pháp, muốn biết rõ cộng tướng và biệt tướng của các pháp, thì phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật. Vì sao? Vì tất cả tứ duyên đều là bất khả đắc cả.

Chúng sanh thấy quả mà khởi chấp có nhân mới sanh ra quả; lại nghĩ rằng chẳng có nhân, thì chẳng có quả.

Thế nhưng, nhân chẳng có được tự tại. Vì sao? Vì

nhân này do nơi nhiều nhân khác sanh ra, rồi lại duyên khởi sanh ra nhiều nhân khác nữa. Ta hãy lấy hạt lúa làm nhân để tạo thành cây lúa. Ta thấy hạt lúa gieo xuống đất rồi, còn phải nhờ nước, gió, ánh sáng mặt trời, phân bón, sức lao động của người nông dân…mới tạo thành cây lúa được. Cây lúa lớn lên sẽ đơm bông, kết hạt. Rồi những hạt lúa mới sẽ trở thành nhân cho các mùa lúa sau.

Như vậy, chẳng nên nói đơn thuần “Nhân sanh ra quả” được. Vì sao? Một nhân phải nhờ đến nhiều nhân, nhiều duyên khác mới sanh quả được.

Lại nữa, nếu nhân chẳng có tự tại, thì nhân chẳng có chỗ y chỉ (vô sở y). Đã chẳng có chỗ y chỉ, thì chẳng có nhân (vô nhân). Đã chẳng có nhân, thì cũng chẳng có quả (vô quả). Nhân và quả là bình đẳng duyên, và đều là bất khả đắc cả.

Bởi vậy nên muốn biết rõ các duyên sanh pháp, thì phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

Hỏi: Vì sao nói tất cả Tứ duyên đều là bất khả đắc?

Đáp: Phật phương tiện dạy Tứ duyên. Phàm phu điên đảo chấp Tứ duyên là thật có, mà chẳng biết rằng do các nhân duyên hòa hợp mới có thức tâm sanh ra. Đây chỉ là cảnh trong mộng, chẳng có định tánh. Vì các nhân, các duyên cộng sanh, cộng khởi, mà có các tâm và tâm sở pháp sanh ra vậy.

Ví như, thọ, tưởng, hành, thức đồng duyên, làm nhân dẫn sanh ra các tâm pháp. Đây là Tương Ưng Nhân.

Lại nữa, các pháp hữu vi đều do Cộng Sanh nhân mà có. Khi đã kết thành chủng, lại có Tự Chủng nhân. Rồi còn

Hỏi: Bồ Tát chẳng còn kiết sử, sao lại còn thọ sanh? Có Biến Hóa nhân và Báo nhân?

Báo nhân là các chủng tử thiện hay ác, đem lại quả báo lành hay dữ, tịnh hay cấu.

Tất cả các phiền não đều do 5 nhân (thuộc nhóm nhân duyên) sanh ra, trong 5 nhân đó thì Báo nhân hiển lộ ra bên ngoài, còn 4 nhân kia tiềm ẩn ở bên trong. Ví như khi nhiễm sắc, dù tâm chẳng có tương ưng với các hạnh, mà tứ nhân ấy cũng khiến tâm bị cấu nhiễm.

Nếu trừ được cấu tâm thì vào được Vô Lậu?

Lúc ban đầu, tâm và tâm sở pháp vô lậu theo 3 nhân sanh. Đó là Tương Ưng nhân, Cộng Sanh nhân và Vô Chủng nhân. Nhưng khi ở nơi tâm vô lậu, mà sắc và tâm chẳng có tương ứng với hành (bất tương ưng hành), thì chỉ còn có 2 nhân. Đó là Cộng Sanh nhân và Vô Chủng nhân. Như vậy là chẳng có trường hợp 1 nhân sanh pháp.

Bồ Tát hành Bát Nhã Ba La Mật, quán tứ duyên, mà tâm chẳng chấp. Bồ Tát phân biệt các pháp, mà vẫn biết rõ các pháp đều như huyễn, như hóa, đều là chẳng thật có. Trái lại, phàm phu điên đảo chấp có tứ duyên, mà chẳng biết rằng tứ duyên ấy cũng đều là bất khả đắc.

Bởi nhân duyên vậy, nên Bồ Tát phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật để biết rõ các duyên sanh pháp đều là bất khả đắc.

Hỏi: Muốn biết rõ về tứ duyên, sao chẳng học A Tỳ Đàm mà lại học Bát Nhã Ba La Mật?

Đáp: A Tỳ Đàm phân biệt tứ duyên cho người sơ học được rõ nghĩa. Bồ Tát đã rõ nghĩa rồi, nên phải học Bát Nhã Ba La Mật để trừ các chấp về pháp tướng.

&

KINH:

Muốn biết pháp như, pháp tánh và thật tế, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Các pháp đều có 2 tướng. Đó là:

-Biệt tướng.

-Thật tướng.

*Biệt tướng:

Là tướng riêng, là tướng của mỗi pháp. Ví như đất có tướng cứng, nước có tướng ướt, gió có tướng lay động, lửa có tướng nóng v.v… Do 6 căn duyên 6 trần, khởi sanh 6 thức, mà người thế gian nhận biết được biết tướng của mỗi pháp.

*Thật tướng:

Dùng trí tuệ Bát Nhã chia chẻ các pháp đến vi trần, thì mọi pháp đều trở thành KHÔNG. Cho nên nói các pháp, ở nơi Thật Tướng, đều là KHÔNG, là bất khả đắc.

Nếu dùng tâm chấp mà phân biệt, thì thấy mỗi pháp đều có Tự Tướng riêng. Trái lại, nếu biết được vô lượng

pháp đều dung hợp với nhau; thì vào được nơi Thật Tướng của các pháp.

Phàm phu chỉ thấy biết được tướng riêng của các pháp.

Hàng Thanh Văn, do trí tuệ còn có hạn lượng, nên chưa thấy hết được vô lượng pháp dung hợp với nhau, chưa thấy hoàn toàn vào được nơi Thật Tướng của các pháp. Ví như người vào biển, do sức bơi lặn có hạn lượng, chỉ thấy được một số lượng nhỏ các vật dưới biển vậy.

Khi đã vào được nơi Thật Tướng pháp rồi, thì chẳng còn có sự phân biệt giữa tướng và tánh. Lúc bấy giờ, tướng và tánh chỉ là một, chẳng phải hai, chẳng phải khác.

Bởi vậy, nên Thật Tướng pháp còn được gọi là:

-Pháp như

-Pháp tánh

-Thật tế

*Pháp như:

Là tánh như như, bất biến của các pháp. Tánh ấy vốn thường KHÔNG.

*Pháp tánh:

Là bản tánh, là thật thể của các pháp. Tánh ấy vốn thường KHÔNG.

*Thật tế:

Là ý chân thật, vẹn toàn của các pháp. Thật Tế vốn thường KHÔNG.

Hỏi: Pháp Như, Pháp Tánh và Thật Tế có 3 nghĩa riêng khác, hay chỉ có một nghĩa thôi?

Đáp: Pháp Như, Pháp Tánh và Thật Tế đều là Thật Tướng Pháp cả, đều diễn đạt lý KHÔNG của các pháp. Chỉ là một nghĩa mà có 3 tên gọi khác nhau, để tùy trường hợp rộng giải về lý KHÔNG.

Đây chỉ là phương tiện. Thật ra Pháp Như, Pháp Tánh, Thật Tế đều là bất khả đắc cả.

Cũng như vậy, nhằm dẫn vào pháp KHÔNG, có thời Phật huyết cho hàng Thanh Văn về 3 Pháp Ấn là:

-Các pháp hữu vi là vô thường

-Các pháp hữu vi là vô ngã

-Niết Bàn là tịch tịnh

Hỏi: Phật thuyết Bát Nhã Ba La Mật, Phật lại thuyết về 3 Pháp Ấn. Như vậy Bát Nhã Ba La Mật có phá hoại các Pháp Ấn không?

Đáp: Tất cả đều do Phật thuyết, nhưng tùy trường hợp, tùy đối tượng, lời Phật nói ra có sai khác.

Với hàng Bồ Tát, Phật thuyết về Thật Tướng Bát Nhã. Với hàng Thanh Văn, Phật thuyết về 3 Pháp Ấn.

Trong kinh Bát Nhã Ba La Mật, Phật dạy ngài Tu Bồ Đề: “Này Tu Bồ Đề! Nếu Bồ Tát quán sắc là thường là chẳng phải hành Bát Nhã Ba La Mật; quán sắc là vô thường là chẳng phải hành Bát Nhã Ba La Mật. Quán sắc là khổ, là lạc, quán sắc là ngã, là vô ngã, quán sắc là tịch tịnh, là phi tịch tịnh… cũng đều là chẳng phải hành Bát Nhã Ba La Mật”.

Bát Nhã Ba La Mật chẳng phá hoại các Pháp Ấn, cũng chẳng chấp các Pháp Ấn. Khi đã vào được Thật Tướng Pháp rồi, thì sẽ diệt hết các quán, sẽ chẳng còn các Pháp Ấn nữa.

Hỏi: Như thế nào là nói về Pháp Như?

Đáp: Như trong kinh Tạp A Hàm có nêu mẫu chuyện sau đây:

Có vị Tỷ Kheo hỏi Phật: “ Bạch Thế Tôn! Thập nhị nhân duyên do Phật đặt ra hay do ai đặt ra?”

Phật dạy: “Chẳng phải ta lập ra Thập nhị nhân duyên, cũng chẳng có ai khác lập ra Thập nhị nhân duyên cả. Pháp Như, Pháp Tướng, Pháp Vị vẫn thường như vậy. Ví như Vô Minh duyên Hành, Hành duyên Thức,…dẫn đến Sanh duyên Lão Tử, vẫn thường như vậy. Tất cả đều do nhân duyên nên có, nhưng tất cả đều là KHÔNG. Ưu, Bi, Khổ, Não…đều vốn là KHÔNG cả. Vì là KHÔNG, nên khi các nhân duyên diệt, thì Ưu, Bi, Khổ, Não… liền diệt. Các pháp tương tục sanh diệt như vậy. Dù có Phật hay dù không có Phật vẫn thường như vậy”.

Như vậy là nói về Pháp Như.

Hỏi: Như thế nào là nói về Pháp Tánh?

Đáp: Như trong kinh Tạp A Hàm cũng như kinh Sư Tử có nêu các mẫu chuyện sau đây:

*Phật hỏi ngài Xá Lợi Phất ba phen về nghĩa của một câu mà ngài chẳng sao trả lời được. Đến khi Phật khai thị về Thật Thể của các pháp, thì ngài mới được rõ. Phật khai thị cho ngài Xá Lợi Phất xong rồi, lui về tịnh xá. Lúc

bấy giờ, ngài Xá Lợi Phất nhóm các Tỷ Kheo và nói rằng: “Khi Phật chưa khai thị, ta chưa được rõ. Nhưng nay Phật đã khai thị rồi, thì ta có thể nói được nghĩa ấy suốt trong 7 ngày 7 đêm”.

*Lại nữa, sau khi Phật vừa ra khỏi tịnh thất, có một vị Tỷ Kheo đến bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Ngài Xá Lợi Phất tán thán Phật thông đạt Pháp Tánh, nên dù ở nơi pháp Thanh văn mà vẫn quán các pháp sanh diệt là như.

Do quán các pháp sanh diệt là thường như, nên diệt hết thảy các quán, vào được nơi Thật Tướng pháp”.

Như vậy là nói về Pháp Tánh.

Hỏi: Như thế nào là nói về Thật Tế?

Đáp: Có hai pháp đối đãi mới có duyên khởi. Còn Thật Tế chẳng có chỗ sở y, chẳng có chỗ đối đãi nên chẳng có duyên khởi.

Phật thuyết trong các kinh: “Thật tế là Niết Bàn”. Vì Thật Tế là diệt, là ly, là diệu. Do vậy mà Niết Bàn chẳng có nhân duyên, chẳng có duyên khởi. Niết Bàn là Thật Tế, là Như. Đã là Như, thì cả 3 đời đều bình đẳng, đều là Như cả vậy.

Hỏi: Vì sao gọi 3 đời bình đẳng là Như?

Đáp: Ở nơi Thật Tướng, thì 3 đời đều bình đẳng, chẳng có sai khác, nên gọi là Như.

Kinh Bát Nhã Ba La Mật nói: “Ba đời Nhất Như bình đẳng là ba đời đã nhập vào trong vô lượng pháp tánh, là bản tánh, là Niết Bàn. Hết thảy các pháp thế gian đều có tánh Niết Bàn”.

Chư Phật, chư Bồ Tát, chư Thánh Hiền dùng phương tiện giáo hóa chúng sanh, dạy họ tu học, dẫn họ vào Niết Bàn, là vào nơi Thật Tánh của các pháp vậy.

Ví như người thợ vàng, thợ bạc phải dùng phương tiện nấu các quặng vàng, quặng bạc, loại bỏ các chất bẩn quặng mới lấy được chất vàng ròng, bạc ròng để làm đồ trang sức. Lại ví như kim cương ở dâu dưới mỏ, người thợ mỏ phải đào sâu, loại bỏ các lớp đất đá mới tìm được chất kim cương. Pháp Tánh cũng như vậy, người tu hành phải dùng trí tuệ, phải tu tập, phải tầm cầu mới vào được chỗ tự tánh thanh tịnh, mới diệt được các hỷ luận. Như vậy là vào được Pháp Tánh thâm sâu, tức Pháp Tánh Thật Tế vậy.

Hỏi: Vì sao nói Thật Tế là thường trú bất động?

Đáp: Chúng sanh, do vô minh phiền não che tâm, khiến ở nơi Thật Tướng mà vẫn sanh tà tư duy. Chư Thánh đã phá vô minh, nên dạy chúng sanh tu tập để vào được nơi Thật Tướng của các pháp.

Khi Vô Minh đã dung hợp với Minh, thì sẽ thấy được Chân Tánh, tức là Pháp Tánh Thật Tế vậy. Khi đã vào được nơi Pháp Tánh Thật Tế, thì sẽ biết rõ ở nơi thân ta có vô lượng vô biên vi diệu pháp.

Hỏi: Chư vị A La Hán có vào được Thật Tế không?

Đáp: Các bậc A La Hán, Bích Chi Phật vào được Thật Tế, nhưng trú ở nơi đây, chẳng biết tiến lên nữa.

Bồ Tát vào Thật Tế rồi, phát tâm từ bi, trở lại trong sanh tử để giáo hóa chúng sanh, và tu đầy đủ 6 pháp Ba La Mật, mãi đến khi viên thành Phật đạo.

Hỏi: Thế nào gọi là Bồ Tát tu Thật Tướng Trí Tuệ?

Đáp: Bồ Tát biết rõ ở nơi Thật Tướng chẳng có tướng thường, chẳng có tướng lạc, chẳng có tướng ngã, chẳng có tướng tịnh. Do tu như vậy mà Bồ Tát xả được các pháp quán, vào được Niết Bàn vô sanh diệt. Như vậy là Bồ Tát tu để trở về nguồn gốc vô sanh, trở về pháp tánh như như thường trú.

Bồ Tát thấy rõ ở nơi Sắc tức là Không, ở trong các pháp đều có tánh Niết Bàn, tức là Pháp Tánh vậy.

Do chứng ngộ được Thật Tướng pháp, nên Bồ Tát có được vô lượng vô biên phương tiện trí huệ để giáo hóa chúng sanh.

Thật Tánh pháp là Chân Thật Tế có diệu dụng lợi sanh vô cùng tận.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn biết số vi trần trong khắp ba ngàn đại thiên thế giới, muốn trong một mày lông có thể chứa đủ cả ba ngàn đại thiên thế giới, muốn diệt được ngọn lửa thiêu cháy khắp ba ngàn đại thiên thế giới ở thời kiếp tận, muốn ngăn đừng cho gió hủy hoại ba ngàn đại thiên thế giới, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Vì sao không tán thán công đức Bồ Tát tu tập 6 pháp Ba La Mật mà lại tán thán đại thần lực của Bồ Tát?

Đáp: Nên phân biệt có hai hạng chúng sanh:

-Có chúng sanh ưa thích các thiện pháp

-Có chúng sanh ưa thích các thiện quả báo

Đối với hạng người ưa thích các thiện pháp, thì nên vì họ tán thán các công đức tu tập 6 pháp Ba La Mật của Bồ Tát. Còn đối với hạng người ưa thích các thiện quả báo, thì nên vì họ tán thán đại thần lực của Bồ Tát.

Người thế gian cho sơn hà, đại địa… là bền vững, kiên cố. Trái lại Phật dạy: “Vô lượng thế giới đều là vô thường, đều là hủy hoại, mỗi chúng sanh đều có đóng góp phần nhỏ của mình vào sự hình thành của một vi trần, dẫn đến sự hình thành của cả vũ trụ. Bởi vậy Bồ tát muốn biết rõ sự tương quan mật thiết giữa vạn vật với vũ trụ, thì phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

Trong kinh có chép mẫu chuyện sau đây:

Phạt bảo một vị Tỷ Kheo rằng: “Ngươi có biết sự tương quan giữa thế giới và vi trần như thế nào không?”

Vị Tỷ Kheo đáp: “Bạch Thế Tôn! Con chẳng được rõ”.

Phật dạy: “Từ khi Phật Đại Thông Huệ Như Lai ra đời đến nay, trải qua vô lượng kiếp bằng số hằng sa vi trần trong hằng sa thế giới. Như vậy mà Phật và Bồ Tát đều

biết rõ cả. Ví như vua A Tu La biết rõ được biển sâu đến 8 vạn do tuần vậy”.

Hỏi: Vì sao tu tập Bát Nhã Ba La Mật mà biết rõ được như vậy?

Đáp: Phật và Bồ Tát được đầy dủ Vô Ngại Giải, lại có trí tuệ rộng lớn vô lượng vô biên, chẳng ai có thể suy lường được. Nhưng Phật lại dạy rằng: “Quả đất rồi đây cũng sẽ tán hoại. Chỉ có tâm lực là kiên cố. Tu Bát Nhã Ba La Mật mới thông suốt được vạn pháp”. Phàm phu do bị các duyên nghiệp ngăn che tâm, nên chẳng biết được Thật tướng của các pháp. Hàng Nhị Thừa do còn chấp tướng Tịnh, nên cũng chưa rốt ráo thông suốt thật tướng các pháp. Trái lại tâm Bồ Tát thường được trí huệ Bát Nhã Ba La Mật soi sáng, nên rốt ráo thông suốt thật tướng các pháp.

Có thuyết nói trong Tứ Đại, thì nước là mạnh mẽ hơn hết, vì khắp trong hư không, khắp nơi trong đất…đều có nước. Hơn nữa, nhờ nước mà vạn vật được nuôi dưỡng và sinh tồn.

Lại có thuyết nói lửa là mạnh nhất, vì lửa có thể thiêu hủy được tất cả các vật. Hơn nữa, nhờ lửa sưởi ấm mà vạn vật được nuôi dưỡng và sinh tồn.

Lại có thuyết nói gió là mạnh nhất, vì gió làm rung động cả hư không, phá hoại cả 3000 đại thiên thế giới vv…

Phật dạy: “Tâm lực mới thật là mạnh nhất, vì tâm tạo

ra 4 Đại” Bởi vậy nên học Bát Nhã Ba La Mật là học về tâm lực. Khi đã làm chủ được tâm lực rồi, là có thể dùng thần thông làm chuyển đổi cả thế giới vậy.

&

KINH:

Muốn một phen tọa thiền mà được thân đầy khắp cả ba ngàn đại thiên thế giới, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Do nhân duyên gì mà Bồ Tát tọa thiền được như vậy?

Đáp: Các vị Trời Phạm Thiên khi thấy Bồ Tát tọa thiền, biến thân đầy khắp cả 3000 đại thiên thế giới, sẽ chẳng còn sanh tâm kiêu mạn nữa. Lại nữa, vì muốn độ chúng sanh, nên Bồ Tát tự biến nhỏ thành lớn, khiến chúng sanh được yên ổn.

Lại nữa, do nguyên nhân anh em Long Vương muốn phá thành Xá Bà Đề, nên ngài Mục Kiền Liên mới biến thân trùm khắp hư không, khiến anh em Long Vương sợ hãi mà tự rút lui. Nhờ vậy mà thành được an ổn.

Bởi nhân duyên vậy, nên Phật dạy: “Bồ Tát muốn được thân biến đầy khắp cả 3000 đại thiên thế giới, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật”.

KINH:

Muốn lấy một mảy lông nâng được cả ba ngàn đại thiên thế giới, mà chẳng làm kinh động chúng sanh, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

Muốn đem một suất ăn, một bộ y, một cành hoa, một cây đèn, một tràng phan, một bảo cái, mà có thể cúng dường được đầy đủ chư Phật, chư Tăng ở khắp mười phương thế giới, phải tu tập bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Vì sao Bồ Tát lại hiện các thần lực như vậy?

Đáp: Vì Bồ Tát muốn độ hết thảy chúng sanh trong khắp 3000 đại thiên thế giới.

Như trong kinh Pháp Hoa có nói: “Phật muốn tập hội các Hóa Phật ở khắp 10 phương thế giới về cõi Ta Bà này, nên trước tiên Phật dọn dẹp sạch sẽ cõi này bằng cách dời các hàng Trời, người, đi nơi khác”. Đây là Phật muốn cho chúng hội Pháp Hoa sanh được tín tâm thanh tịnh, mà dùng các thần lực biến hóa như vậy.

Lại nữa, có thời đức Phật cùng các Bồ Tát ở cõi Hương Tích đem cúng dường Phật Thích Ca Mưu Ni và chúng hội ở cõi Ta Bà này một bát cơm. Phật Thích Ca Mưu Ni đã dùng thần lực biến bát cơm ấy thành vị Cam Lồ, khiến cả đại chúng đều thọ dụng đầy đủ.

Tất cả những sự biến hóa nêu trên đây đều do tâm lực tạo ra cả. Cũng như vậy, Bồ Tát có thể nâng cả 3000 đại thiên thế giới ra khỏi chỗ khổ nạn, mà chúng sanh

chẳng hay biết gì cả.

Hỏi: Cúng dường là tại tâm, chẳng phải tại vật, nên Bồ Tát mới lấy một bát cơm mà có thể cũng dường chư Phật và chư Bồ Tát ở khắp 10 phương. Chỉ có chư Phật và chư Đại Bồ Tát đã được tự tại vô ngại mới có thể thọ dụng được.

Còn chư Tăng ở trong chúng hội chưa được tự tại vô ngại thì làm sao có thể thọ dụng được?

Đáp: Đây là nương theo thần lực của Bồ tát mà thọ dụng vậy. Ví như Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, do nguyện lực đã có thời dùng một bát hoan hỷ hoàn, mà có thể cúng dường cả 4 vạn 8 ngàn vị Tăng thọ dùng no đủ.

Lại nữa, chư tăng do lực thần chú, cũng có thể dùng một ít cơm mà bố thí cho vô lượng quỷ thần được no đủ.

Bồ Tát tu tập Bát Nhã Ba La Mật được vô lượng thần lực, trí huệ lực, nên được vô ngại cúng dường khắp cả 10 phương.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn khiến chúng sanh ở khắp mười phương được đầy đủ giới, định, huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, được đầy đủ bốn quả Thanh Văn, dẫn đến vào được Vô Dư Niết Bàn, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Bồ Tát do tu tập Bát Nhã Ba La Mật, được trí huệ minh lợi, phân biệt được tướng và tánh của hết thảy các pháp, biết rõ hết thảy các pháp đều là KHÔNG, là bất khả đắc, vào được nơi Thật Tướng các pháp mà chẳng thủ chấp. Được như vậy rồi, Bồ Tát lại dạy chúng sanh tu tập Bát Nhã Ba La Mật, khiến họ được đầy đủ giới, định, huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, được tứ quả Thanh Văn, dẫn đến được Vô Dư Niết Bàn.

&

KINH:

Muốn được quả báo lớn, khi thật hành bố thí, như được sanh vào nhà quyền quý, như được sanh lên cõi Trời Tứ Thiên Vương, Đao Lợi, Dạ Ma, Đâu Suất, Hóa Lạc, Tha Hóa, như được vào Sơ Thiền, Nhị Thiền, Tam Thiền, Tứ Thiền, Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở hữu Xứ, Phi Hữu Tưởng Phi Vô Tưởng Xứ, như được tám Thánh Đạo, bốn quả Thanh Văn…, dẫn đến như được Phật quả, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Trong kinh có chép mẫu chuyện như sau:

Ngài Xá Lợi Phất đem bát cơm cúng dường Phật, Phật liền đem cho chó ăn và hỏi: “Này Xá Lợi Phất! Ông đem bát cơm cũng dường ta, rồi ta liền cho chó ăn. Như vậy ai có phước hơn ai?”

Ngài Xá Lợi Phất đáp: “Phật bố thí cho chó ăn có

phước hơn là con cúng dường Phật”.

Phật dạy: “Ai cũng cho Phật là ruộng phước (phước điền) vào bậc nhất, lại thường cho con chó là ruộng ác (ác điền), nên ta mới đem bát cơm ấy cho chó ăn để người đời biết rõ là tâm sanh phước, chẳng phải là ruộng (điền) sanh phước”.

Hỏi: Như vậy thì cúng dường Phật chẳng có sanh phước hay sao?

Đáp: Tâm là chủ, ruộng (điền) là khách. Điền ở bên ngoài trợ giúp cho tâm sanh phước mà thôi. Nếu chẳng do tâm chủ động thì chẳng sao có thể sanh được phước đức lớn.

Phước đức lớn do tâm sanh. Nếu tâm được Bát Nhã dẫn đạo thì phước đức sẽ vô lượng, vô biên. Vì sao? Vì hợp với Thật Tướng Pháp.

Nên biết tâm thí phân biệt có 3 trường hợp. Đó là:

-Bi thí là chúng độ sanh.

-Phước Đức Thí là cúng dường chư Phật và chư Thánh Hiền.

-Thật Tướng Thí là bố thí với tâm Bát Nhã. Thật Tướng Thí mới có được vô lượng phước đức.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn dùng lực phương tiện của trí huệ, khi thực hành bố thí, để được đầy đủ 6 pháp Ba La Mật phải tu tập Bát Nhã

Ba La Mật.

Ngài Xá Lợi Phất bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Vì sao dùng lực phương tiện trí huệ khi thực hành bố thì mà được đầy đủ 6 pháp Ba La Mật?”

Phật dạy: “Này Xá Lợi Phất! Khi thực hành bố thí, nếu xem tất cả người thí, kẻ thọ và vật thí đều bấ khả đắc, thì được đầy đủ Đàn Ba La Mật, nếu xem tội cùng không tội đều bất khả đắc, thì được đầy đủ Thi La Ba La mật, nếu tâm chẳng động thì được đầy đủ Sẵn Đề Ba La Mật, nếu thân và tâm đều tinh tấn thì được đầy đủ Tỳ Lê Gia Ba La Mật, nếu tâm chẳng loạn, chẳng chấp, thì được đầy đủ Thiền Na Ba La Mật, nếu biết rõ hết thảy pháp đều bất khả đắc, thì được đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật”.

LUẬN:

Hỏi: Lực phương tiện trí huệ thành tựu được các pháp, mà lại chẳng có phá hoại các pháp. Nay nói cả 3 pháp là người thí, kẻ thọ và vật thí đều bất khả đắc. Như vậy làm sao còn có thể gọi là phương tiện trí huệ được nữa?

Đáp: Nên phân biệt có 2 trường hợp bất khả đắc. Đó là:

-Được bất khả đắc.

-Được bất khả đắc KHÔNG

Được bất khả đắc là được đoạn diệt tướng

Được bất khả đắc KHÔNG là được phương tiện huệ.

Do bố thí cả 3 pháp đều KHÔNG (tam luân không

tịch), mà được đầy đủ phương tiện trí huệ.

Chẳng đọa về CÓ (hữu), chẳng đọa về KHÔNG (vô), chỉ vì hết thảy chúng sanh mà khởi tâm đại bi, hành bố thí là được đầy đủ phương tiện huệ.

Lại nữa, cúng dường chư Phật trong 3 đời và khắp 10 phương, tùy hỷ công đức hồi hướng về Vô Thượng Bồ Đề cũng là được đầy đủ phương tiện trí huệ.

Phương tiện trí huệ dẫn đến phương tiện Bát Nhã Ba La Mật.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn được công đức chư Phật trong 3 đời, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Công đức của chư Phật 3 đời là bất khả đắc. Như vậy vì sao nói muốn được công đức như chư Phật 3 đời, thì phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật?

Đáp: Chính vì công đức của chư Phật 3 đời là bất khả đắc nên muốn được như vậy, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

Hỏi: Vì sao nói Đức Phật A Di Đà có thọ mạng vô lượng, quang minh vô lượng, và độ vô lượng chúng sanh?

Đáp: Các thế giới Phật có tịnh, có bất tịnh.

Như trong kinh Tam Thập Tam Thiên có ghi mẫu chuyện sau đây:

Phật an cư ở cõi Trời Tam Thập Tam Thiên. Đến ngày Tự Tứ, cả 4 chúng ở trần gian chẳng thấy Phật đâu. Buồn rầu, bèn nhờ cậy Ngài Mục Kiền Liên đến bạch Phật về sự việc ấy.

Ngài Mục Kiền Liên bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Vì sao Phật bỏ chúng sanh ở cõi trần mà lên cõi Trời an cư?”

Phật dạy: “Này Mục Kiền Liên! Ông hãy vào định mà quan sát thế giới”.

Ngài Mục Kiền Liên liền nhập định. Nhờ có đại thần lực của Phật, nên Ngài thấy được chư Phật cùng với đại chúng ở khắp thế giới.

Sau đó Ngài xuất định và bạch Phật rằng: “ Bạch Thế Tôn! Cúi xin Thế Tôn đừng xả bỏ chúng sanh ở trần gian. Cúi xin Thế Tôn vì họ mà hóa độ”.

Phật dạy: “Khi ông vào định ông có thấy đất ở nước Phật phương Đông toàn bằng vàng ròng chăng?”

Ngài Mục Kiền Liên đáp: “Bạch Thế Tôn! Ở nơi đây các đệ tử của Phật đều là những bậc A La Hán, có đầy đủ 6 thần thông, đều tự tại, vô ngại, đất toàn bằng vàng ròng. Lại có nước, các đệ tử Phật đều là những bậc Bích Chi Phật, đất toàn bằng bạc. Lại có nước các đệ tử của Phật đều là những bậc Bồ Tát, thường phóng quanh minh, và đất toàn bằng bảy báu trang nghiêm”.

Phật dạy: “Các vị Phật ấy đều là Hóa Thân của ta, làm Phật sự ở trong khắp 10 phương”.

Bởi vậy nên phân biệt có thế giới tịnh, như thế giới của Đức Phật A Di Đà, cũng có thế giới bất tịnh như thế giới Ta Bà này vậy.

Vì lòng đại bi, thương xót chúng sanh ở cõi Ta Bà này mà đức Phật Thích Ca Mưu Ni đã thị hiện sanh về cõi này để giáo hóa họ.

Phật thương xót chúng sanh như mẹ thương con. Tình thương của mẹ bao la rộng lớn, nên dù con sống trong cảnh bần cùng, dù con ở chốn dơ bẩn, xú uế, mẹ cũng chẳng bao giờ rời bỏ con.

Y theo nghĩa này mà nói, thế giới Phật cũng có tịnh và bất tịnh vậy.

(Hết quyển 32)

Quyển 33. Phẩm thứ nhất Tiếp theo - Đáo Bỉ Ngạn ( Qua bờ bên kia)

Luận Đại Trí Độ

Quyển 33

Phẩm thứ nhất

(Tiếp theo)

Đáo Bỉ Ngạn

(Qua bờ bên kia)

KINH:

Muốn qua bờ bên kia của các pháp hữu vi và vô vi, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Qua bờ bên kia là qua bờ giải thoát, giác ngộ. Qua bờ bên kia là rõ biết tổng tướng và biệt tướng của hết thảy các pháp hữu vi và vô vi, là vào nơi thật tướng của các pháp.

Từ khi sơ phát tâm đến khi được quả vị Phật, Bồ Tát thường tu tập Bát Nhã Ba La Mật nên qua được bờ bên kia của các pháp hữu vi và vô vi.

KINH:

Muốn biết rõ pháp như, pháp tướng và thật tế vô sanh của các pháp trong 3 đời, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Thế nào gọi là như? Thế nào gọi là 3 đời đều như?

Đáp: Nói Vô Sanh là nói Thật Tế. Nói 3 đời đều Như là nói hết thảy pháp tướng đều như, chẳng có sai khác.

Như có 2 nghĩa. Đó là:

-Thế gian như.

-Xuất thế gian như.

Các pháp trong 3 đời đều chỉ là một tướng (nhất tướng). Do các nhân duyên quả báo, nên phân biệt có các tướng sai khác: có biệt tướng, có tổng tướng. Do sự phân biệt các tướng như vậy mà hình thành pháp tướng thế gian.

Nếu lấy trí tuệ Bát Nhã quán chiếu, thì sẽ thấy rõ các pháp tướng trong cả ba đời đều là như, là vô sanh, là thật tế vô sanh vậy.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói các pháp thế gian và xuất thế gian ở cả 3 đời đều như.

Hỏi: Như pháp tướng cũng là vô sanh tướng, phá hết thảy các tướng, chẳng còn có phân biệt nữa. Như vậy vì sao còn nói đến thật tế vô sanh của các pháp trong 3 đời?

Đáp: Nhằm phá tướng sanh của các pháp, phá chấp có 3 đời mà nói các pháp trong 3 đời chỉ là một tướng (nhất

tướng), là chẳng có tướng (vô tướng). các pháp chẳng có sanh nên là vô sanh. Tướng vô sanh là tướng Niết Bàn, là bất sanh bất diệt vậy.

Tướng của hết thảy các pháp cũng là tướng Niết Bàn, nên Phật thường dạy: “Hết thảy các pháp đều là thật tế vô sanh”.

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn cúng dường chư Phật, muốn làm quyến thuộc của chư Phật, có chư Bồ Tát trong hàng quyển thuộc của mình, muốn được tịnh báo đại thí hơn cả các hàng Thanh Văn, Duyên Giác, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Bồ Tát chưa được lậu tận làm sao có thể bằng được các vị Thánh đã được lậu tận?

Đáp: Bồ Tát sơ phát tâm đã hơn các người chưa phát tâm, huống nữa là đã nhiều đời tu tập đạo Bồ Đề, thường làm lợi ích cho chúng sanh. Bởi vậy nên Bồ Tát hơn các Thanh Văn, Duyên Giác.

Bồ Tát dù thị hiện làm thân người, làm thân súc sanh… đều được chúng sanh tôn kính.

Ví như tiền thân đức Phật Thích Ca Mưu Ni có thời thị hiện làm nai chúa, đã tinh tấn hộ trì Phật pháp hơn cả loài người, hoặc có thời thị hiện làm người xuất gia, đem pháp

mầu hóa độ chúng sanh, hoặc có thời thị hiện làm thân người ngoại đạo, vào thời không có Phật, mà tu tập tứ vô lượng tâm, hoặc có thời thị hiện làm thân Bích Chi Phật vv…

Trong kinh Lăng Nghiêm có nói “Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi trong 72 kiếp đã thị hiện làm thân Bích Chi Phật, vì các chúng sanh tu đạo Bích Chi Phật để vì họ nói pháp.

Hỏi: Vì sao lại muốn được làm quyến thuộc của chư Phật, cũng như muốn có chư Bồ Tát trong hàng quyến thuộc của mình?

Đáp: Những chúng sanh có thiện duyên với Phật và Bồ Tát, muốn được làm quyến thuộc, để được thân cận hầu hạ, cúng dường hoặc được nghe pháp, được dẫn dắt vào Đạo.

Ví như Xa Nặc, trong nhiều kiếp thường ở bên Phật, ví như có nhiều thế nữ, và nhất là bà Da Du Đà La, trong nhiều kiếp đã là nội thân thuộc của Phật.

Khi Phật vừa xuất gia, tu khổ hạnh, có 5 Đạo sĩ nhóm ngài Kiều Trần Như cùng tu tập với Phật. Các vị này về sau trở thành những vị đệ tử đầu tiên của Phật, xuất gia theo Phật và đều được Phật độ.

Sau khi thành Đạo rồi, Phật lại có rất nhiều vị đại quyến thuộc như các Ngài Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Ma ha Ca Chiên Diên, Tu Bồ Đề, Ma ha ca Diếp, Phú Lâu Na, A Nậu Lâu Đậu vv…

Lại nữa, các vị Đại Bồ Tát như các ngài Di Lặc, Văn Thù Sư Lợi…cùng vô số các vị Nhất Sanh Bổ Xứ Bồ Tát khác đều là đại quyến thuộc của Phật.

Kinh Bất Khả Tư Nghì Giải Thoát nói “Ngay khi Phật giáng trần thì đồng thời cũng có vô số các vị Bồ Tát giáng trần làm quyến thuộc của Phật.

Kinh Pháp Hoa có nói đến vô số Bồ Tát từ đất hiện lên, tất cả đều là đại chúng quyến thuộc của Phật trong nhiều đời.

Phải nên biết rằng Phật có 2 thân là Pháp thân và Sanh thân. Bởi vậy nên quyến thuộc của Phật cũng có hai hạng. Đó là:

-Quyến thuộc của Sanh thân.

-Quyến thuộc của Pháp thân.

Hỏi: Thế nào gọi là tịnh báo đại thí?

Đáp: Có thuyết nói Bồ tát có nhiều phước đức mà chưa trừ hết phiền não, lại thọ sự cũng dường của chúng sanh mà chưa tịnh báo các ân đức. Nếu Bồ Tát tu tập đầy đủ Ba La Mật, vào được thật tướng pháp thì sẽ đền đáp được tất cả các ân đức đó. Vì sao? Vì lấy việc lợi sanh làm đầu nên Bồ Tát được tịnh báo vậy.

Lại có thuyết nói Bồ Tát trú ở thế gian chỉ vì lợi ích chúng sanh, cũng như cha mẹ thương con mà muốn sống lâu ở đời, nên dù Bồ Tát có thọ sự cúng dường của chúng sanh, thì đó cũng chỉ vì lợi ích chúng sanh, chẳng phải là lợi riêng của chính mình. Như vậy là đã tịnh báo đại thí rồi vậy.

Đáp: Vì bi nguyện độ sanh mà Bồ Tát lưu kiết sử, thị hiện thọ sanh thân. Do công đức như vậy mà được tịnh báo thân.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn tận trừ các tâm tham, sân, si, mạn, nghỉ, giải đãi, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Tất cả 6 ác tâm đó làm ngăn ngại công việc tu tập 6 pháp Ba La Mật. Phải tận trừ 6 ác tâm đó mới được tự tại tiến tu 6 pháp Ba La Mật. Để đạt đến mục tiêu đó thì phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma ha Tát muốn khiến chúng sanh tu bố thí, tu trì giới, tu nhẫn nhục, tu tinh tấn, tu thiền định, tu trí huệ để được đầy đủ phước đức, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Thế nào gọi là được phước đức?

Đáp: A Tỳ Đàm nói: “Phước đức là hữu lậu thiện, nên ở nơi cả 3 nghiệp thân, khẩu, và ý nói đầy đủ nhân duyên quả báo phước đức.

Hỏi: Thế nào gọi là bố thí được phước đức?

Đáp: Do xả tâm xan tham, làm lợi ích cho người khác mà được phước đức hữu lậu hay vô lậu, lại được quả báo, trí huệ, xả được tâm tương ưng pháp, lại được tâm tư duy đạo, dẫn đến được viên thành đạo nghiệp.

Nên biết bố thí phân biệt có hai thứ. Đó là:

-Tịnh thí

-Bất tịnh thí

Nếu do tâm từ bi, hoặc do muốn đối trị xan tham mà sanh tâm thanh tịnh, hành bố thí, thì đó là tịnh thí. Tịnh thí được vô lượng phước báo, đời đời chẳng bao giờ mất.

Trái lại, nếu hành bố thí với tạp tâm thì đó là bất tịnh thí.

Trong 8 niệm thì niệm Xả nhiếp về bố thí. Như vậy chỉ có Bồ Tát mới hành đầy đủ niệm xả, mới thật sự dùng tâm thanh tịnh bố thí.

Trong kinh có chép chuyện Bồ Tát Ma La suốt 12 năm bố thí sữa trâu, đựng trong bát bảy báu, và bố thí 8 vạn 4 ngàn vật khác nữa.

Lại như Bồ Tát Tu Dại Noa bố thí 2 con và luôn cả vợ cho một vị hóa Bà La Môn.

Các việc bố thí của Bồ Tát vô lượng vô biên chẳng sao kể xiết được.

Hỏi: Thế nào gọi là tội sát?

Đáp: Sát sanh là giết người hay giết vật. Nói chung là cắt đứt mạng sống của chúng sanh.

Hỏi: Nếu chẳng dụng tâm (vô tâm) mà ngộ sát thì có phạm tội sát không?

Đáp: Tội tùy tâm khởi. Ngộ sát chẳng phải do tâm khởi nên chỉ là tội nhẹ.

Hỏi: Còn các giới khác trong 5 giới thì sao?

Đáp: Cũng đều như vậy cả. Phải xét sự phạm tội có do tâm hay không do tâm khởi, để tùy theo đó mà luận tội. Như trong mục nói về Thi La Va La Mật (phẩm thứ nhất, Quyển 13) đã có nói rõ.

Hỏi: Tu từ và tu định có gì giống nhau không?

Đáp: Thiền định hữu lậu hay sanh quả báo từ, đem lại sự an vui cho chúng sanh, và cũng làm duyên khởi danh quả báo phước đức.

Chân từ tâm có các phương tiện từ lực, nên tùy tâm sanh phước đức. Do chân từ tâm mà khởi sanh chân ái, hay duyên vô lượng chúng sanh để làm lợi ích cho họ. Lại nữa, do chân từ tâm mà tâm ly dục dễ phát sanh, dẫn đến được phạm hạnh, được đầy đủ Tứ vô lượng tâm.

Hỏi: Vì sao Phật chỉ nói đến tu từ tâm là tu phước, mà chẳng nói đến 3 tâm bi, hỷ và xả?

Đáp: Trong 4 tâm thì tâm sanh đại phước đức. Còn như xả tâm do hành xả, nên chẳng còn nói đến phước đức nữa.

Từ tâm có 5 lực, đó là:

-Không làm tổn hại chúng sanh.

-Không độc ác với chúng sanh.

-Không bị lửa đốt cháy.

-Không bị nước cuốn trôi.

-Không bị những kẻ độc ác, những kẻ sân nhuế, dẫn

đến những kẻ âm mưu ám hại bức bách. Tất cả những kẻ ấy đều bỏ ác, chuyển tâm hoan hỷ,

Hỏi: Trước đây nói bố thí sanh phước đức. Nay vì sao lại nói từ tâm lực sanh phước đức?

Đáp: Trước đây nói bố thí sanh phước đức là nói về tổng thí, bao gồm cả tài thí và pháp thí. Nay phân biệt nói tài thí và pháp thí có phước đức khác nhau.

Ví như Phật và các đệ tử của Phật tiếp theo nhau nói pháp là pháp thí. Dẫn đến tọa thiền, an cư, trì kinh, tụng giới…đều nhằm duy trì Phật pháp, nên đều gọi là pháp thí cả.

Bởi nhân duyên vậy, nên kinh nói Bồ Tát muốn khiến chúng sanh tu 6 độ, tu bố thí…dẫn đến tu trí huệ, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

&

KINH:

Này Xá Lợi Phất! Bồ Tát Ma Ha Tát muốn có đầy đủ năm nhãn, gòm nhục nhãn, thiên nhãn, huệ nhãn, pháp nhãn và Phật nhãn, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Năm nhãn tức 5 loại mắt, gồm:

-Nhục nhãn.

-Thiên nhãn

-Huệ nhãn

-Pháp nhãn

-Phật nhãn

Nhục nhãn chỉ thấy được gần. Thiên nhãn do nhân duyên 4 Đại thanh tịn hòa hợp, nên gần xa đều thấy cả. Huệ nhãn thấy rõ thật tướng của hết thảy pháp đều là KHÔNG, là vô tướng, là vô tác. Pháp nhãn phân biệt các phương tiện lợi sanh. Phật nhãn mới thấy được khắp tất cả. Ở nơi hết thảy pháp, Phật nhãn thường chiếu, vô ngại.

(Ở phẩm sau sẽ nói đầy đủ hơn)

&

KINH:

Muốn dùng thiên nhãn thấy chư Phật ở hằng sa thế giới khắp 10 phương, dùng thiên nhĩ nghe chư Phật trong 10 phương thuyết pháp, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Thiên nhãn tuy thấy xa, nhưng chỉ thấy trong giới hạn 3000 thế giới. Nếu tu tập đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật thì sẽ thấy được các thế giới, Phật trong khắp cả 10 phương. Vì sao? Vì Bát Nhã Ba La Mật là vô quái ngại.

Hỏi: Người tu Ban Châu Tam Muội, tuy chưa có thiên nhãn vẫn thấy được 10 phương thế giới. Như vậy có gì khác với Bồ Tát đâu?

Đáp: Người tu Ban Châu Tam Muội là người đã ly dục. Do thường tu luyện để thấy khắp 10 phương, nên rất dễ được thiên nhãn.

Hỏi: Người độn căn ở chốn hạ địa chẳng có thể thấy

được tâm của người lợi căn ở thượng địa. Như vậy làm sao Bồ Tát có thể biết được tâm của chư Phật ở trong khắp 10 phương?

Đáp: Bồ Tát nương theo phần lực của Phật mà thấy được như vậy. Trong kinh có nói: “Nương theo thần lực của Phật thì có thể thấy rõ được khắp các thế giới Phật trong 10 phương”.

Ngoài ra Bát Nhã Ba La Mật là nhất như. Tâm Phật và tâm Bồ Tát cũng ở thể nhất như, nên Bồ Tát biết rõ được tâm của chư Phật trong khắp cả 10 phương.

&

KINH:

Muốn dùng thiên nhĩ nghe chư Phật ở hằng sa thế giới khắp 10 phương, mãi cho đến khi được Vô Thượng Bồ Đề mà chẳng hề quên lãng, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Nghe một vị Phật thuyết pháp mà còn chưa nhớ hết được. Làm sao có thể nghe vô lượng chư Phật thuyết pháp mà nhớ mãi được?

Đáp: Do tu tập Bát Nhã Ba La Mật mà Bồ Tát được Văn Trì Dà La Ni. Nhờ lực Đà La Ni mà Bồ Tát ghi nhớ được các lời thuyết pháp chẳng hề quên lãng.

Ví như biển lớn mênh mông có sức dung chứa được tất cả các nguồn nước từ khắp nơi chảy đến. Các nguồn nước ấy khi đã hòa vào biển rồi, đều có cùng một vị mặn

của nước biển. Bát Nhã Ba La Mật mênh mông, dung chứa được vô lượng Phật pháp. Vì sao? Vì chư Phật ở khắp 10 phương thế giới thuyết pháp cùng một vị Bát Nhã Ba La Mật.

Bởi nhân duyên vậy, nên Bồ Tát tu tập Bát Nhã Ba La Mật mà rõ được nghĩa thuyết của chư Phật ở khắp 10 phương thế giới.

&

KINH:

Muốn thấy chư Phật ở cả ba đời, trong khắp 10 phương thế giới, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Hỏi: Trước nói đến thế giới Phật khắp 10 phương, sao nay lại nói đến chư Phật trong các thế giới ở khắp 10 phương?

Đáp: Trước đây nói Bồ Tát thấy các thế giới Phật khắp trong 10 phương, nhưng chưa thấy được các đức Phật. Nay nói phải vào thâm thiền định mới thấy được các đức Phật ở các thế giới khắp 10 phương.

Hỏi: Nói thấy các đức Phật khắp 10 phương còn hiểu được. Nhưng làm sao có thể thấy được các đức Phật ở cả ba đời?

Đáp: Bồ Tát vào Tam Thế Tam Muội nên thấy rõ suốt cả ba đời như thấy cảnh trong mộng.

Lại nữa, khi vào Vô Diệt Tam Muội thì Bồ Tát thấy các đức Phật chẳng có diệt độ.

Hỏi: Nếu chẳng dùng mắt thì vào 2 Tam Muội ấy làm sao mà thấy được?

Đáp: Đây là dùng huệ nhãn mà thấy, chẳng phải dùng nhục nhãn vậy. Ví như Phật có Nhãn Trí Minh Giác, nên đã chuyển Tứ Đế Pháp Luân. Bồ Tát thấy được các đức Phật khắp 10 phương thế giới, và cũng thấy được các đức Phật ở cả ba đời. Vì sao? Vì 3 đời chẳng khác nhau, đều là như như pháp tánh vậy.

&

KINH:

Muốn nghe chư Phật thuyết 12 bộ kinh, đọc tụng và thọ trì trọn vẹn cả 12 bộ kinh, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật.

LUẬN:

Pháp từ kim khẩu của Phật thuyết được kết tập trong 12 bộ kinh, tức là 12 cách thế thuyết pháp của Phật.

Trước khi thuyết, Phật mỉm cười, và từ kim khẩu của Phật iện ra các hào quang chiếu sáng. Các hàng trời, người, nếu có thiện duyên, gặp được quang minh của Phật đều được hết khổ.

Có kinh dài, có kinh ngắn, chẳng có phân định số câu nhiều hay ít. Có kinh do ngài A Nan cùng các đệ tử dương thời của Phật thưa thỉnh. Có kinh Phật tự thuyết, chẳng do người khác thưa thỉnh. Có kinh nêu lại tiền thân của Phật vv…

12 bộ kinh nêu trên đây gồm có:

-Tu Đa La (Suftra) dịch là Khế kinh, Pháp bổn, tức là kinh trường hàng.

-Kỳ Dạ (Geya) dịch là Trùng tụng. Ứng dụng.

-Hòa Ca La Ni (Vyakarana) dịch là thọ ký.

-Già Đà (Gàthà) dịch là Phúng tụng, Khởi tụng.

-Ưu Đà Na (Udana) dịch là Tự thuyết.

-Ni Đà Na (Nidàna) dịch là Nhân duyên.

-A Ba Đà Na (Avadàna) dịch là Thí dụ.

-Y Đế Mục Đa Già (Itivrtaka) dịch là Bổn sự.

-Xà Đà Già (Jàtaka) dịch là Bổn sanh.

-Tỳ Phật Lược (Vaipulya) dịch là Phương quảng.

-A Phù Đà Đạt Ma (Adbhutadarma) dịch là Vị Tằng hữu.

- Ưu Bà Đề Xá (Upadêsa) dịch là Luận nghị.

Tu Đa La, tức là Khế Kinh, gồm có 4 bộ A Hàm (Agama). Đó là:

-Trường A Hàm (Dirghagama)

-Trung A Hàm (Madhyamagama)

-Tạp A Hàm (Ekottaragama)

-Tăng Nhất A Hàm (Samyuktagama)

Kỳ Dạ còn được gọi là Tu Đa La Kệ, tức là Kinh Trùng Tụng, hay Ứng Tụng. Đây là một thể thuyết pháp của Phật viết theo lối văn vần, dưới hình thức bài kệ.

Sau khi giảng kinh theo lối văn xuôi, Phật thấy có nhiều người không thể nhớ nổi, nên Phật bèn lặp lại theo lối văn vần, dưới hình thức kệ, để người nghe dễ hiểu hơn.

Hòa Ca La Na, tức là kinh Thọ Ký. Trong khi thuyết pháp, có rất nhiều lần Phật thọ ký cho một số vị trong 3 thừa đạo, ở đời vị lai sẽ thành Phật.

Già Đà, tức là Kinh Phúng Tụng, hay Khởi Tụng. Già Đà là một bài kệ gồm 4 câu (tứ cú kệ) mà Phật thường đọc khi thuyết pháp để biểu dương thâm nghĩa của bài pháp.

Như bài kệ sau đây:

Chớ làm việc ác

Nên làm việc lành

Tự tịnh ý mình,

Đó lời Phật dạy.

Ưu Đà Na tức là kinh Tự Thuyết. Phật tự thuyết mà chẳng có người thưa thỉnh.

Ví như khi Phật vào thành Xá Bà Đề (thành Xá Vệ), tại nhà bà lão Tỳ Xá Khư, vào một buổi tối, trong lúc đi kinh hành cùng với cúng Tỷ Kheo, Phật dạy: “Này các Tỷ Kheo! Phàm phu do chẳng được đạo vô lậu, nên khi nghe nói đến vô ngã và vô ngã sở liền sinh tâm sợ hãi. Còn đệ tử của Phật, khi nghe như vậy rất vui mừng”.

Sau khi Phật nhập Niết Bàn, các đệ tử của Phật sưu tập các bài thuyết của Phật về Vô Thường về Bà La

Môn vv…lập thành các phẩm kinh Vô Thường… phẩm kinh Bà La Môn vv… cũng thuộc về bộ Ưu Đà Na.

Ni Đà Na tức Kinh Nhân Duyên.

Ví như Phật nói về các nhân duyên Phật thuyết Tu Đa La vv…

Lại nữa, do nhân duyên có một số Tăng Ni phạm luật nên Phật chế ra các giới cấm làm thành bộ Tỳ Nại Da Tạng, cũng gọi là bộ Tỳ Ni Tạng, tức là Luật Tạng, thuộc về bộ Ni Đà Na.

A Bà Đà Na, tức là Kinh Thí Dụ.

Ví như các kinh giải thích rõ các thí dụ về các trường hợp phạm giới, dẫn đến việc thành lập 250 giới cấm.

Có nhiều kinh thuộc về cả hai bộ Ni Đà Na và A Bà Đà Na.

Ví như Kinh Nhất Thiết Phật Ngữ, kinh Duyên Khởi sự.

Lại ví như kinh về chuyện Phật thưa với vua cha rằng, trong số các người xuất gia ở thành Xá Bà Đề, có người phá giới, nên Phật đã bảo các ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên giáo hóa họ, khuyên họ tinh tấn tu hành, dẫn đến được đạo quả.

Lại như mẫu chuyện trích trong kinh Đại Thừa Ma Ha Diễn, kể về thời gian Phật cùng với đại chúng trở về nước,

ở tại khu rừng cách thành Ca Tỳ La Vệ 50 dặm như sau:

Các Tỷ Kheo chuyên tâm tu hành không có ngủ nghỉ nên thấy đêm quá dài. Rồi sáng hôm sau đi vào thành khất thực, cũng lại thấy đường quá dài . Lúc bấy giờ có một con sư tử đứng ngay giữa đường nghênh đón Phật. Phật nhân đó thuyết bài kệ:

Không ngủ thấy đêm dài.

Mệt mỏi thấy đường xa.

Mải mê trong sanh tử,

Chẳng biết được chánh pháp.

Rồi Phật dạy các Tỷ Kheo rằng: “Này các Tỷ Kheo! Người chưa xuất gia, tâm buông lung, ngủ nghỉ, nên chẳng thấy đêm dài. Nay các ngươi tinh tấn suốt đêm từ đầu đến cuối, chuyên tinh cầu đạo, nên thấy đêm dài. Lại nữa, tại rừng ở thành Ca Tỳ La Vệ này, trước kia các người đến vui chơi thỏa thích nên chẳng thấy đường dài. Nay các ngươi đắp y, trì bát đi khất thực mà cất bước mệt mỏi, nên thấy đường dài.

Con sư tử thấy Phật liền đến chỗ Phật để được nghe thuyết pháp. Có một số Bà La Môn cũng tìm đến nghe. Tất cả đều im lặng nghe Phật thuyết pháp, nên chẳng có ai tiếp chuyện các Bà La Môn.

Lúc bấy giờ có một Bà La Môn sanh ác tâm quát rằng: “Các người đầu trọc kia cùng với súc sanh chẳng có gì khác nhau cả, các ngươi chẳng biết tiếp chuyện hay sao?”

Phật không trả lời trực tiếp, mà dạy rằng: “Này các

Tỷ Kheo! Trước đây vào thời Phật Tỳ Bà Thi, con sư tử này cũng là một vị Bà La Môn. Do phạm tội mắng nhiếc các Tỷ Kheo mà trong suốt 91 kiếp thường phải đọa làm súc sanh. Nay sư tử đã ăn năn hối cãi, biết mình trước kia do ngu si mà phạm tội bất kính chúng Tăng, khiến phải bị chìm đắm trong đêm dài vô minh, nên nay đã tự tìm đến Phật, nghe pháp. Nhờ vậy mà được tín tâm thanh tịnh, sẽ được giải thoát”.

Y Đế Mục Đa Già, tức là kinh Bổn Sự, nói lên những việc làm, những kiến văn của Phật trong các đời trước, do chính Phật thuật lại.

Xà Đà Già tức là kinh Bổn Sanh, ghi chép lại những mẫu chuyện về tiền thân của Phật, do chính Phật thuật lại. Như các mẫu chuyện sau đây:

*Vào một đời trong quá khứ, Bồ Tát làm thân con sư tử ở trong rừng và kết bạn tâm giao với một con khỉ. Con khỉ đi vắng, gởi 2 con nhờ sư tử trông nom. Thừa lúc sư tử ngủ mê, có một con chim thứu đang đói bụng, từ trên cao sà xuống cắp một con khỉ con mang lên cây. Sư tử tỉnh giấc, thấy chim thứu bắt khỉ con liền cất tiếng nói với chim thứu rằng: “Khỉ mẹ đi vắng, gởi 2 con cho ta trông nom hộ, vì ta bất cẩn nên ngươi mới bắt khỉ con. Người hãy mang trả lại cho ta đi. Ta chẳng có thể phụ lòng khỉ mẹ được. Ta là chúa sơn lâm. Người là chủ tế trong các loài chim quý. Ngươi hãy tin ta, ta sẽ tìm mối khác đền cho ngươi”.

Chim thứu nói: “Ta đang đói bụng, chẳng thể chờ đợi lâu được”

Sư tử biết chẳng thể dùng lời nói thuyết phục được chim thứu, bèn tự lấy móng chân nhọn móc thịt mình đưa cho chim thứu để đổi mạng khỉ con.

*Có thời Bồ Tát làm thân con cá đỏ. Gặp lúc trong nước, dân chúng bị một thứ bệnh mà chỉ có thịt cá đỏ mới chữa được. Bồ Tát bèn tự lấy thịt mình bố thí cho các người bệnh làm thuốc trị bệnh.

*Có thời Bồ Tát làm thân con gà trống sống trong rừng. Thấy có một người bị dìm sâu dưới nước để làm vật tế thần, gà động lòng thương, bèn bay đến tận núi Hương Sơn để tìm một thứ cỏ thuốc đem về buộc vào thây người ấy. Nhờ vậy mà người ấy được sống lại và được giải thoát.

Tỳ Phật Lược tức là kinh Phương Quảng. Đây là các kinh Đại Thừa Ma Ha Diễn. Các kinh này chứa đựng nghĩa lý thâm sâu, rộng lớn, bao quát như hư không.

Ví như các kinh Hoa Thủ, kinh Pháp Hoa, kinh Pháp Vân, kinh Đại Vân, kinh Hoa Nghiêm, kinh Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật…cùng nhiều kinh đại thừa khác.

A Phù Đà Đạt Ma, tức là kinh Vị Tằng Hữu, nêu những trường hợp Phật hiện thần lực, làm những việc chưa từng thấy ở thế gian.

Ví như khi vừa mới sanh, Phật phóng đại quang minh chiếu khắp 3000 đại thiên thế giới, lại chiếu suốt đến vô

lượng cõi Phật trong cả 10 phương. Phật mẫu đến ồ Thanh Tịnh Bảo Trì tắm cho Phật. Lại có Phạm Thiên Vương cầm lọng che, có Đế Thích rửa chân Phật bằng 2 vòi nước do 2 con rồng phun ra.

Rồi Phật thị hiện 7 bước trên 7 đóa hoa sen và thuyết kệ. Sau đó trở lại thân hài nhi bình thường. Lúc bấy giờ từ trên trời mưa hoa rơi xuống, các cây trong vườn phát ra tiếng nhạc huyền diệu, đại địa chấn động.

Ưu Bà Đề Xá tức là kinh Luận Nghị, ghi lại những lời giải đáp của Phật để trả lời trực tiếp cho những người đến thưa hỏi, nhằm giải rộng thêm nghĩa kinh.

Ví như Phật dạy “Biết khỏ, đoạn tập, chứng diệt, tu đạo là 4 Thánh Đế”. Phần luận nghị có giải rộng thêm, như nói về Khổ Đế, thì có phân biệt giải rộng về 8 thứ khổ vv…

Lại ví như trong kinh Đại Thừa Ma Ha Diễn, khi dạy về 6 Ba La Mật, Phật nói “ Đàn Ba La Mật…dẫn đến Bát Nhã Ba La Mật đều phân biệt có:

-Đầy đủ (cụ túc)

-Chưa đầy đủ (chưa cụ túc)

Hỏi: Thế nào gọi là đầy đủ Ba La Mật?

Đáp: Khi Ba La Mật đã cùng với Bát Nhã Ba La Mật hòa hợp thì gọi là đầy đủ Ba La Mật.

Hỏi: Thế nào gọi là chưa đầy đủ Ba La Mật?

Đáp: Bồ Tát hành Ba La Mật, khi mới phát tâm, chưa

vào được Vô Sanh Pháp Nhẫn, chưa cùng Bát Nhã Ba La Mật hòa hợp thì gọi là chưa được đầy đủ Ba La Mật.

Hỏi: Vì sao nói “Ba La Mật cùng với Bát Nhã Ba La Mật hòa hợp mới được đầy đủ?”

Đáp: Vì Bát Nhã Ba La Mật là đại phương tiện lực, nên người chưa có được trí huệ Bát Nhã Ba La Mật thì chưa có được các phương tiện lực.

Cũng nên biết Khế Kinh (Tu Đa La) do Phật thuyết ra, về sau được Ngài Ma Ha Ca Chiên Diên rộng giải nghĩa trong các bộ Luận Nghị, cũng được gọi là Kinh Luận Nghị (Ưu Bà Đề Xá)

Lại nữa, vào thời Tượng Pháp, các luận nghị của các vị Pháp sư, y theo Phật pháp mà thuyết giảng, cũng gọi là Kinh Luận Nghị (Ưu Bà Đề Xá).

Có khi Phật thuyết pháp riêng cho hàng Bồ Tát nghe, thì hàng Thanh Văn chẳng thể nghe được.

Có khi Phật dùng thần lực biến vô số thân, ở khắp 10 phương để thuyết pháp.

Có khi Phật lên các cõi Trời để thuyết pháp, mà các đệ tử của Phật chẳng thể nghe được.

Hỏi: Các bậc Thánh đã có đầy đủ 6 thần thông, có thể dùng thiên nhãn để thấy Phật ở cõi xa, dùng thiên nhĩ để nghe Phật ở các cõi ấy thuyết pháp, cũng như dùng Túc Mạng Thông để thấy biết các việc xảy ra trong quá

khứ. Vì sao nay lại nói “Khi Phật thuyết pháp ở các cõi trời, các đệ tử của Phật chẳng thể nghe được?”.

Đáp: Hàng Thanh Văn do lực thần thông chưa được đầy đủ, chưa tỏa khắp rộng rãi nên phạm vi nghe và thấy còn có hạn lượng, do vậy mà chẳng có nghe được.

Ví như khi Phật vì các Đại Bồ Tát, thuyết kinh Bất Khả Tư Nghì Giải Thoát, thì các ngài Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên cũng không nghe được. Vì sao? Vì hàng Thanh Văn chưa trồng giống đại thừa, nên chưa nghe được pháp Đại Thừa.

Lại ví như người tọa thiền, vào định Nhất Thiết Nhập, biến nước thành lửa, biến lửa thành nước v.v…mà người bên ngoài chẳng có thể thấy được vậy.

Kinh Bất Khả Tư Nghì Giải Thoát nói rộng về các dục, chỉ các Đại Bồ Tát mới phụng hành và thọ trì được. Hàng đại Bồ Tát đã đầy đủ trí huệ Bát Nhã Ba La Mật, mới nghe được kinh này.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “Bồ Tát muốn nghe chư Phật thuyết 12 bộ kinh, đọc tụng và thọ trì trọn vẹn 12 bộ kinh, phải tu tập Bát Nhã Ba La Mật”.

(Hết quyển 33)