Những Ngày Những Lời Dạy Cuối Cùng Của Đức Phật

Tụng Phẩm Thứ Ba

TỤNG PHẨM III

1.- Rồi đức Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, đem theo y và bát, vào Vesali để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesali, ăn xong và trên đường khất thực trở về, Ngài nói với Đại đức Ananda:

“Này Ananda, hãy lấy tọa cụ. Ta muốn đi đến đến Capala để nghỉ trưa”.

- “Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng đức Thế Tôn.

2. – Đức Thế Tôn đi đến đền Capala, khi đến Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Đại đức Ananda đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda đang ngồi một bên:

“Này Ananda, khả ái thay Vesali, khả ái thay đền Udena, khả ái thay đền Gotamaka, khả ái thay đền Sattambaka, khả ái thay đền Bahuputta, khả ái thay đền Sarandada, khả ái thay đền Capala”.

3. – Này Ananda, những ai đã tu bốn Thầ túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến mốt kiếp hay một phần

kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, đức Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại”.

4. – Nhưng Đại đức Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của đức Thế Tôn, Đại đức không thỉnh cầu đức Thế Tôn: “ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp; Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Vì tâm Đại đức bị Ma vương ám ảnh.

5. – Lần thứ hai, đức Thế Tôn... lần thứ ba đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda:

“ Này Ananda, khả ái thay Vesali, khả ái thay đền Udena, khả ái thay đền Gotamaka, khả ái thay đền Sattambaka, khả ái thay đền Bahuputta, khả ái thay đền Sarandada, khả ái thay đền Capala!

Này Ananda, những ai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này

Ananda, nay Như Lai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, đức Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại”.

Nhưng Đại đức Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của đức Thế Tôn, Đại đức không thỉnh cầu đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp; Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Vì tâm Đại đức bị Ma vương ám ảnh.

6. – Rồi đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, hãy đi và làm những gì ngươi nghĩ là phải thời”.

“Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về đức Thế Tôn và ra đi.

7. – Đại đức Ananda đi ra chưa bao lâu, Ác Ma liền đến chỗ đức Thế Tôn, khi đến xong liền đứng

một bên. Sau khi đứng một bên, Ác Ma nói với đức Thế Tôn:

“Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ, bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: “Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị Tỷ-kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu”.

8. – “ Bạch Thế Tôn, nay những vị Tỷ-kheo của đức Thế Tôn đã trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có lỷ luật, sãn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá

Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay đức Thế Tôn hãy diệt độ, đức Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ!”

“Bạch Thế Tôn, đây là lời đức Thế Tôn đã nói: Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị Tỷ-kheo-ni của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật... Khi nào những vị nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu”. Bạch Thế Tôn, nay những vị Tỷ-kheo-ni... nam cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt... đã có thể diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn... truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, đức Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ”.

- Bạch Thế Tôn, đây là lời đức Thế Tôn đã nói:

“ Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu”. Bạch Thế Tôn, nay những nữ cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ”.

- Bạch Thế Tôn, đây là lời đức Thế Tôn đã nói:

“ Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào Pháp hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo

giảng dạy cho loài người: “ Bạch Thế Tôn, nay Phạm hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài người. Như vậy nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ”.

9. – Khi được nói vậy, đức Thế Tôn nói với Ác Ma:

“ Này Ác Ma hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ”.

10. – Và tại đền Capala, đức Thế Tôn chánh niệm giác tỉnh, từ bỏ thọ hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa). Khi đức Thế Tôn từ bỏ không duy trì mạng sống thêm nữa, thời đại địa chấn động, ghê rợn, tóc lông dựng ngược, sấm trời vang dậy. Đức Thế Tôn nhận hiểu ý nghĩa sự kiện ấy, liền thốt lên bài kệ cảm khái như sau:

“Mạng sống có hạn hay vô hạn,

Tu sĩ từ bỏ không kéo dài.

Nội tâm chuyên nhất trú thiền định.

Như cỡi thoát áo giáp đang mặc”.

11. – Lúc bấy giờ, Đại đức Ananda suy nghĩ: “Thật là kỳ diệu, thật là hy hữu, đại địa chấn động, đại địa rung động như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng

ngược và sấm trời vang dậy. Do nhân gì, do duyên gì, đại địa chấn động như vậy?”

12. – Rồi Đại đức Ananda đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Khi ngồi xuống một bên, Đại đức Ananda bạch Thế Tôn:

- “ Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, đại địa chấn động, đại địa rung động như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm trời vang dậy. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, đại địa chấn động như vậy?”

13. – “ Này Ananda, có tám nhân, có tám duyên khiến đại địa chấn động. Thế nào là tám? Này Ananda, đại địa này thiết lập trên nước, nước có trên gió và gió ở tại hư không. Này Ananda, đến thời đại phong khởi lên, gió lớn khi thổi làm nổi sóng nước, và khi nước nổi sóng thì quả đất rung động. Đó là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất, đại địa chấn động”.

14. – “Lại nữa, này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn có thần thông, tâm được chế ngự hay hàng Chư Thiên có đại thần thông, có đại uy lực, những vị này quán đại tánh có hạn, quán thủy tánh vô lượng, vị ấy có thể khiến quả đất này rung động, chuyển động,

chấn động mạnh. Đó là nhân thứ hai, duyên thứ hai khiến đại địa chấn động”.

15. – “Lại nữa này Ananda, khi đức Bồ-tát ở cõi Tusita (Đâu-suất) từ bỏ thân, chánh niệm, giác tỉnh, nhập vào mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ ba, duyên thứ ba khiến đại địa chấn động”.

16. – “Lại nữa, này Ananda, khi đức Bồ-tát chánh niệm, giác tỉnh ra khỏi mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tư, duyên thứ tư khiến đại địa chấn động”.

17. – “Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ năm, duyên thứ năm khiến đại địa chấn động”.

18. – “Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chuyển bánh xe pháp, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ sáu, duyên thứ sáu, khiến đại địa chấn động”.

19. – “Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chánh niệm, giác tỉnh, từ bỏ không duy trì mạng sống, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động

mạnh. Đó là nhân thứ bảy, duyên thứ bảy khiến đại địa chấn động”.

20. – “Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai nhập Vô dư y Niết-bàn, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tám, duyên thứ tám khiến quả đất này rung động, chấn động mạnh. Này Ananda, do tám nhân này, tám duyên này khiến đại địa chấn động”.

21. – “Này Ananda, có tám chúng. Thế nào là tám? Chúng Sát-đế-ly, chúng Bà-la-môn, chúng cư sĩ, chúng Sa-môn, chúng Tứ thiên vương, chúng Tam thập tam thiên, chúng Ma, chúng Phạm thiên”.

22. – “Này Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Sát-đế-ly hơn một trăm lần (?) tại đây trước khi ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện, và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu, dung sắc của ta cũng như vậy, giọng nói của chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng như vậy. Và với bài Pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết : “Kẻ nói ấy là ai. Là chư Thiên chăng, là người chăng?” Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ với bài Pháp thoại Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: “Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên chăng, là người chăng?”

23. – Này Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Bà-la-môn hơn một trăm lần... chúng cư sĩ... chúng Sa-môn,... chúng Tứ thiên vương... chúng Tam thập tam thiên...chúng Ma... chúng Phạm thiên hơn một trăm lần. Tại đây trước khi cuộc đối thoại bắt đầu, dung sắc của chúng Phạm thiên như thế nào, dung sắc của Ta cũng vậy, giọng nói của chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng vậy. Và với bài Pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết: “Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là người chăng?” Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ với bài Pháp thoại Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: “Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên chăng, là người chăng?” Này Ananda, vậy là tám chung”.

24. – “Này Ananda, có tám thắng xứ. Thế nào là tám?

25. – Một vị, quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại sắc, có hạn lượng, đẹp xấu. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ nhất.

26. – Một vị, quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:

“Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ hai.

27. – Một vị, quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ ba.

28. – Một vị, quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ tư.

29. – Một vị, quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, ánh sáng xanh như bông gai màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh – như lụa sa Ba-la-nại, cả hai mặt tráng lơn, màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ năm.

30. – Một vị, quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, ánh sáng vàng như bông gai màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng – như lụa sa Ba-la-nại,

cả hai mặt tráng lơn, màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ sáu.

31. – Một vị, quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, ánh sáng đỏ như bông gai màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ – như lụa sa Ba-la-nại, cả hai mặt tráng lơn, màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết, Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ bảy.

32. – Một vị, quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, ánh sáng trắng như bông gai màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng – như lụa sa Ba-la-nại, cả hai mặt tráng lơn, màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắctrắng, ánh sáng trắng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng. Vị ấy nhận thức rằng: “Sau khi nhiếp thắng chúng, Ta biết,

Ta thấy”, đó là thắng xứ thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám thắng xứ”.

33. – “ Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

Tự mình có sắc, thấy các sắc, đó là sự giải thoát thứ nhất.

Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại sắc, đó là sự giải thoát thứ hai.

Quán tưởng (sắc là) tịnh, chú tâm trên suy tưởng ấy, đó là sự giải thoát thứ ba.

Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các tưởng sân hận, không suy tư đến những sân hận, không suy tư đến những khác biệt với suy tư “hư không là vô biên”, chứng và trú Không-vô-biên-xứ, đó là sự giải thoát thứ tư.

Vượt khỏi hoàn toàn Không-vô-biên-xứ, với suy tư “Thức là vô biên”, chứng và trú “Thức vô biên xứ”, đó là sự giải thoát thứ năm.

Vượt khỏi hoàn toàn Vô-sở-hữu-xứ, chứng và trú “Phi-tưởng Phi-phi-tưởng-xứ”, đó là sự giải thoát thứ bảy.

Vượt khỏi hoàn toàn Phi-tưởng Phi-phi-tưởng-xứ, chứng và trú Diệt-thọ-tưởng, đó là sự giải thoát thứ tám.

Này Ananda, như vậy là tám giải thoát”.

34. – “Này Ananda, một thời Ta ở lại Uruvela, trên bờ sông Neranjara, dưới gốc cây Ajapala-nigrodha khi Ta mới thành đạo. Này Ananda, lúc bấy giờ Ác Ma đến tại chỗ Ta ở, khi đến xong liền đứng một bên. Này Ananda, sau khi đứng dậy một bên, Ác Ma nói với Ta: “Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ”.

35. – “Này Ananda, khi được nói vậy, Ta nói với Ác Ma:

- “ Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị Tỷ-kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyển bá Chánh pháp thần diệu”.

“Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị Tỷ-kheo-ni của Ta chưa trở thành những vị đệ tử

chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu”.

- “Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu”.

- “Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị nữ Cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và

giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu”.

- Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào Phạm hạnh mà Ta giảng chưa được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài người”.

36. – “Này Ananda, hôm nay tại đền Capala, Ác Ma đến Ta, sau khi đến liền đứng một bên. Này Ananda, Ác Ma đứng một bên nói với Ta như sau:

- “Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ, bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: “Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị Tỷ-kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Bạch Thế Tôn, nay những vị Tỷ-kheo của đức

Thế Tôn đã trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố diễn giảng, trình bày, xác định khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp – khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay đức Thế Tôn hãy diệt độ, đức Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời đức Thế Tôn diệt độ”.

- Bạch Thế Tôn, đây là lời đức Thế Tôn đã nói: “Này Ác Ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những vị Tỷ-kheo-ni của Ta,.. khi nào những vị nam cư sĩ của Ta... khi nào những vị nữ cư sĩ của Ta,... khi nào Phạm hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài người”. Bạch Thế Tôn, nay Phạm hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được kheo giảng dạy cho loài người. Như vậy nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ, bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ”.

37. – Khi được nói như vậy, Ta nói với Ác Ma:

“Này Ác Ma hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ”.

“Này Ananda, hôm nay tại đền Capala, đức Như Lai chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ thọ hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa)”.

38. – Khi được nói vậy, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho loài trời và loài người”.

“Thôi đi, này Ananda, đừng có thỉnh cầu Như Lai nữa. Này Ananda, nay thỉnh cầu Như Lai không còn kịp thời”.

39. – Lần thứ hai, Đại đức Ananda... Lần thứ ba, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp. Vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”.

“Này Ananda, người có tin sự Giác ngộ đức Thế Tôn không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có tin”.

“Vậy sao, này Ananda, ngươi lại làm phiền Như Lai đến ba lần”.

40. – “Bạch Thế Tôn, chính con được tận mặt, đích thân nghe Thế Tôn dạy như sau:

“ Này Ananda, những ai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn đức Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại”.

“Này Ananda, ngươi có tin tưởng không?”

- “Bạch Thế Tôn, con có tin tưởng”.

“Này Ananda, như vậy là lỗi của ngươi, như vậy là khuyết điểm của ngươi, đã không nhận sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai, ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Này Ananda, nếu ngươi cầu thỉnh Như

Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời, này Ananda như vậy là lỗi của ngươi, như vậy là khuyết điểm của ngươi.

41. – “Này Ananda, một thời Ta ở tại Vương-xá, tại núi Linh-thứu. Tại đây, Ta nói với ngươi: Này Ananda, những ai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại”. Dầu vậy, này Ananda, ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Này Ananda, nếu ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời.

Này Ananda, như vậy là lỗi của ngươi, như vậy là khuyết điểm của ngươi”.

42. – “Này Ananda, một thời Ta ở thành Vương-xá, tại Nigrodharama... Ta cũng ở thành Vương-xá tại Corapapata... Ta cũng ở thành Vương-xá tại hang Sattapanni trên núi Vebhara... Ta cũng ở thành Vương-xá, tại hang đá Kalasila trên núi Isigili... Ta cũng ở thành Vương-xá, tại rừng Dita trong hang đá Sappasondika... Ta cũng ở thành Vương-xá tại Tapodarama... Ta cũng ở thành Vương-xá Trúc Lâm hồ Kalandaka... Ta cũng ở thành Vương-xá tại rừng Jiva-Kambavana... Ta cũng ở thành Vương-xá tại Maddakucchi ở Lộc Uyển.

43. – Này Ananda, tại đây Ta nói: Này Ananda, khả ái thay thành Vương-xá, khả ái thay núi Linh-thứu, khả ái thay Nigrodharama, khả ái thay Corapapata, khả ái thay hang Sattapanni trên núi Vebhara, khả ái thay hang đá Sappasondika trong rừng Sita, khả ái thay suối nước nóng Tapodarama, khả ái thay hồ con sóc ở tại Trúc Lâm, khả ái thay rừng Jivakambala, khả ái thay vườn nai ở tại Maddakucchi”.

44. – “Này Ananda, những ai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời nếu người ấy

muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai, đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn đức Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại”. Dầu vậy, này Ananda, ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, không thỉnh cầu Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Này Ananda, nếu người cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của ngươi, như vậy là khuyết điểm của ngươi”.

45. – Này Ananda, một thời Ta ở Vesali tại đền Udena. Tại đây, này Ananda, Ta cũng nói: “ Này Ananda, khả ái thay Vesali, khả ái thay đền Udena. Này Ananda, những ai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều

lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn đức Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Dầu vậy, này Ananda, ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Này Ananda, nếu ngươi thỉnh cầu Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của ngươi, như vậy là khuyết điểm của ngươi”.

46. – “Này Ananda, một thời Ta ở thành Vesali tại đền Gotama... Ta cũng ở thành Vesali tại đền Sattambaka... Ta cũng nói ở thành Vesali tại đền Bahuputta.. Ta cũng ở thành Vesali tại đền Sarandada...

47. – Này Ananda, hôm nay tại đền Capala, Ta nói với ngươi: “Này Ananda, khả ái thay Vesali, khả ái thay đền Udena, khả ái thay đền Gotama, khả ái thay Sattambaka, khả ái thay đền Bahuputta, khả ái thay đền Sarandada, đền Capala. Này Ananda,

những ai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn Thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn đức Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Dầu vậy, này Ananda, ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”. Này Ananda, nếu ngươi thỉnh cầu Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của ngươi, như vậy là khuyết điểm của ngươi”.

48. – “Này Ananda, phải chăng ngay từ đầu, ta đã từng tuyên bố rằng mọi vật ưu ái, thân tình đều phải bị thay đổi trở về hư không, biến dịch. Này Ananda, làm sao có thể được như vậy? Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại mong

khỏi có sự biến diệt, thật không có sự trạng ấy. Này Ananda, những gì Như Lai đã từ bỏ, dứt khoát, xả ly, phóng xả, khước từ, chính là thọ hành. Như Lai đã nói và nói một cách dứt khoát: “Không lâu, Như Lai sẽ diệt độ sau ba tháng bắt đầu hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ. Nói rằng Như Lai vì muốn sống mà phản lại lời tuyên bố trên thật không có sự trạng ấy”.

“Này Ananda, chúng ta hãy đi đến giảng đường Kutagara tại rừng Đại Lâm”.

- “Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn.

49. – Rồi đức Thế Tôn cùng với Đại đức Ananda đi đến giảng đường Kutagara vườn Đại Lâm, khi đi đến Kutagara, đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda:

“Này Ananda, hãy đi mời tất cả các vị Tỷ-kheo sống ở gần Vesai tụ họp tại giảng đường này”.

- “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn, đi mời tất cả các vị Tỷ-kheo sống ở gần Vesali tụ họp tại giảng đường, rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- “Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài cho là hợp thời”.

50. Đức Thế Tôn liền đi đến giảng đường vì ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, đức Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

“Này các Tỷ-kheo, nay những Pháp do Ta chứng ngộ và giảng dạy cho các ngươi, các ngươi phải khéo học, thực chứng tu tập, và truyền rộng Phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người. Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do Ta chứng ngộ và giảng dạy, các ngươi phải khéo học, thực chứng tu tập, và truyền rộng để Phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người? Chính là bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Bồ-đề phần, tám Thánh đạo. Này các Tỷ-kheo, chính những pháp này do Ta Chứng ngộ và giảng dạy, mà các ngươi phải khéo học, thực chứng tu tập và truyền rộng để Phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài trời và loài người”.

51. – Rồi đức Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

“ Này các Tỷ-kheo, đây là lời Ta nhắc nhủ các ngươi. Các hành là vô thường. Hãy tinh tấn lên để tự giải thoát, không lâu Như Lai sẽ diệt độ, sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ”.

Đó là lời đức Thế Tôn dạy, sau khi nói vậy, đức Thiện Thệ lại nói thêm:

“Tuổi Ta đã già, dư mạng chẳng còn bao nhiêu. Từ biệt các ngươi, Ta sẽ ra đi một mình, tự mình làm chỗ sở y cho chính mình. Này các Tỷ-kheo, hãy tinh tấn không phóng dật, sống an trú chánh niệm, và hộ trì giới luật, tự nhiếp thúc ý chí, khéo bảo hộ tự tâm. Những ai tinh tấn trong Pháp Luật của Ta sẽ diệt trừ sanh tử, chấm dứt khổ đau”.

Tụng Phẩm Thứ Tư

TỤNG PHẨM THỨ TƯ

1. – Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, vào Vesali để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesali, ăn xong và trên đường khất thực trở về, đức Thế Tôn nhìn Vesali với cái nhìn của con voi chúa rồi nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, lần này là lần cuối cùng, đức Như Lai nhìn Vesali, này Ananda, chúng ta hãy đi đến Bhandagama”.

- “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn. Rồi đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bahuputta. Tại đây, đức Thế Tôn ở tại Bhandagama.

2. – Rồi đức Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

“Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt bốn pháp mà Ta và các ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử, thế nào là bốn? Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh giới mà Ta và các ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh định mà Ta và các ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng

đạt Thánh tuệ mà Ta và các ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng Thánh giải thoát mà Ta và các ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Này các Tỷ-kheo, khi Thánh giới được giác ngộ, được chứng đạt; khi Thánh định được giác ngộ, được chứng đạt; khi Thánh tuệ được giác ngộ, được chứng đạt; khi Thánh tuệ được giác ngộ, được chứng đạt, thời tham ái một đời sống tương lai được diệt trừ, những gì đưa đến một đời sống được diệt trừ, những gì đưa đến một lối sống mới được dứt sạch, nay không còn một đời sống nào nữa”.

3. – Đó là lời đức Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, đức Thiện Thệ lại nói thêm:

“ Giới, Định, Tuệ và giải thoát vô thượng, Gotama danh xưng đã chứng ngộ, Đấng Giác ngộ giảng pháp cho chúng Tỷ-kheo. Đạo sư diệt khổ, pháp nhãn, tịnh lạc.

4. – Trong thời gian đức Thế Tôn ở tại Bhandagama, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo: “Đây là giới, đây là định, đây là tuệ. Định cùng tu với giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với tuệ sẽ đưa đến giải thoát

hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

` 5. – Rồi Thế Tôn, sau khi ở Bhandagama cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền nói với Đại đức Ananda:

“ Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Hatthigama... Ambapali... Jambugama..., hãy đi đến Bhoganara”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”, Đại đức Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhoganagara.

6. – Tại đây, đức Thế Tôn ở Bhoganagara, tại đền Ananda. Ngài nói với các vị Tỷ-kheo:

“ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bốn Đại Giáo pháp, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Các vị Tỷ-kheo vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn giảng như sau:

8. – “ Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: “Này hiền giả, tôi tự thân nghe từ miệng đức Thế Tôn, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo sư”. Này các Tỷ-kheo, các ngươi không nên tán thán, không nên hủy báng lời nói của vị Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy báng , mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu cần phải

được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật. Khi đem so sánh, đối chiếu, nếu chúng không phù hợp với Kinh, không tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này không phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm”. Và này các Tỷ-kheo, các ngươi hãy từ bỏ chúng. Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn chánh”. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại Giáo pháp thứ nhất, các ngươi hãy thọ trì”.

9. – “ Này các Tỷ-kheo, nếu có vị Tỷ-kheo nói: “Tại trú xứ kia, có Tăng chúng ở với các vị Thượng tọa, với vị thủ chúng. Tôi tự thân nghe từ miệng Tăng chúng, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo sư”. Này các Tỷ-kheo, các ngươi không nên tán thán, không nên hủy báng lời nói của vị Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy báng , mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu cần phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật. Khi đem so sánh, đối chiếu, nếu chúng không phù hợp với Kinh, không

tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này không phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm”. Và này các Tỷ-kheo, các ngươi hãy từ bỏ chúng. Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn chánh”. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại Giáo pháp thứ hai, các ngươi hãy thọ trì”.

10. – “ Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: “Tại trú xứ kia, có nhiều vị Thượng tọa ở, những vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng những vị Thượng tọa ấy, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo sư. Này các Tỷ-kheo, các ngươi không nên tán thán, không nên hủy báng lời nói của vị Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy báng , mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu cần phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật. Khi đem so sánh, đối chiếu, nếu chúng không phù hợp với Kinh, không tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này không phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm”. Và này

các Tỷ-kheo, các ngươi hãy từ bỏ chúng. Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn chánh”. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại Giáo pháp thứ ba, các ngươi hãy thọ trì”.

11. – “Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: “Tại trú xứ kia, có Tăng chúng ở với vị Thượng tọa, vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng vị Thượng tọa ấy, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo sư. Này các Tỷ-kheo, các ngươi không nên tán thán, không nên hủy báng lời nói của vị Tỷ-kheo ấy. Không tán thán, không hủy báng , mỗi mỗi chữ, mỗi mỗi câu cần phải được học hỏi kỹ lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật. Khi đem so sánh, đối chiếu, nếu chúng không phù hợp với Kinh, không tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này không phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm”. Và này các Tỷ-kheo, các ngươi hãy từ bỏ chúng. Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương ứng với

Luật, thời các ngươi có thể kết luận: “Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của đức Thế Tôn, và vị Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn chánh”. Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại Giáo pháp thứ tư, các ngươi hãy thọ trì”.

“ Này các Tỷ-kheo, bốn Đại Giáo pháp này, các ngươi hãy thọ trì”.

12. – Trong khi đức Thế Tôn ở tại Bhoganagara, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo: “Đây là giới, đây là định, đây là tuệ. Định cùng tu với giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

13. – Rồi đức Thế Tôn, sau khi ở tại Bhoganagara cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo Đại đức Ananda: “ Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pava”.

- “ Thưa vâng, Bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn. Và đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pava. Tại đây, đức Thế Tôn ở tại Pava tại rừng xoài của Cunda, một người thợ sắt.

14. – Thợ sắt Cunda nghe: “ Nay đức Thế Tôn đã đến Pava và hiện ở trong vườn xoài của ta”. Rồi thợ sắt Cunda đến tại chỗ đức Thế Tôn, khi đến xong liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Và đức Thế Tôn thuyết pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi một bên, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

15. – Và thợ sắt Cunda, sau khi được đức Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ liền bạch đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời của con ngày mai đến dùng cơm với chúng Tỷ-kheo”. Đức Thế Tôn im lặng nhận lời.

16. – Thợ sắt Cunda, sau khi được biết đức Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về phía Ngài và từ biệt.

17. – Và thợ sắt Cunda, sau khi đêm đã mãn, liền cho sửa soạn tại nhà các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm và nhiều thứ Sukara-maddave (một loại mộc nhĩ), và đến báo tin cho đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng”.

18. – Và đức Thế Tôn, buổi sáng đắp y, mang theo y bát, cùng với chúng Tỷ-kheo đến nhà thợ sắt Cunda. Khi đến xong, liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, đức Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

“Này Cunda, loại mộc nhĩ đã được soạn sẵn, hãy dọn cho Ta. Còn các món ăn khác đã soạn sẵn, loại cứng và loại mềm, hãy dọn cho chúng Tỷ-kheo”.

- “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Thợ sắt Cunda vâng đáp đức Thế Tôn, dọn cho đức Thế Tôn các món mộc nhĩ đã soạn sẵn, và dọn cho chúng Tỷ-kheo các món ăn khác, loại cứng và loại mềm.

19. – Rồi đức Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda: “Này Cunda, món ăn mộc nhĩ còn lại, ngươi hãy đem chôn vào một lỗ. Này Cunda, Ta không thấy một ái, này Cunda, ở cõi trời, cõi người, ở Ma giới, ở Phạm thiên giới, không một người nào, trong chúng Sa-môn và chúng Bà-la-môn, giữa những Thiên nhân, ăn món mộc nhĩ này mà có thế tiêu hóa được, trừ đức Như Lai”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Thợ sắt Cunda vâng theo đức Thế Tôn, đem chôn món ăn mộc nhĩ còn lại vào một lỗ, rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên. Rồi đức Thế Tôn thuyết pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi xuống một bên, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

20. – Sau khi dùng cơm của thợ sắt Cunda, đức Thế Tôn bị nhiễm bệnh nặng, bệnh ly huyết, đau đớn

gần như chết. Và đức Thế Tôn chánh niệm, tỉnh giác, nhẫn nại chịu đựng cơn bệnh.

Rồi đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kusinara”.

- “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn.

[Tôi nghe: Sau khi ăn cơm của thợ sắt Cunda, bỗng khởi lên cơn bệnh khốc liệt gần như chết. Sau khi dùng món ăn tên là mộc nhĩ, kịch bệnh khởi lên nơi bậc Đạo sư. Điều phục bệnh hoạn, đức Thế Tôn nói: “Ta đi đến thành Kusinara”]

21. – Rồi đức Thế Tôn bước xuống đường, đến một gốc cây và nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, hãy xếp tư áo Sanghati. Ta cảm thấy mệt mỏi và muốn ngồi nghỉ”.

- “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn và xếp tư áo Shanghati lại.

22. – Đức Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát nước và muốn uống nước”.

Khi được nói như vậy, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng

500 cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakuttha không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái, tại đó đức Thế Tôn có thể uống nước và làm mát dịu chân tay”.

23. – Lần thứ hai, đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát nước và muốn uống nước”.

Lần thứ hai, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn vừa mới có khoảng 500 cỗ xe chay qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakuttha không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái, tại đó đức Thế Tôn có thể uống nước và làm mát dịu chân tay”.

24. - Lần thứ ba, đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda: “Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát nước và muốn uống nước”.

- “ Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn, lấy bát và đi đến con sông nhỏ. Con sông đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn đục, khi Đại đức Ananda đến liền trở thành trong trẻo, sáng lặng, không vẩn đục.

25. – Đại đức Ananda tự nghĩ: “ Thật kỳ diệu thay, thậy hy hữu thay thần túc và uy lực của Như Lai. Con sông nhỏ đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi Ta đến liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục”. Sau khi lấy bát nước, Đại đức Ananda đến chỗ đức Thế Tôn và bạch:

“ Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay thần túc và uy lực của Như Lai. Con sông nhỏ đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi con đến liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục. Xin thỉnh Thế Tôn dùng nước. Xin thỉnh Thiện Thệ dùng nước!” Và đức Thế Tôn uống nước.

26. – Lúc bấy giờ, Pukkusa, dòng họ Malla, đệ tử của Ngài Alara Kalama đang đi trên con đường từ Kusinara đến Pava.

Pukkusa, dòng họ Malla thấy đức Thế Tôn ngồi dưới gốc cây, liền đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Pukkusa, dòng họ Malla, bạch đức Thế Tôn:

“ Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, trạng thái trầm tĩnh của một vị xuất gia”.

27. – Bạch Thế Tôn, thuở xưa, Ngài Alara Kalama đang đi trên đường. Rồi Ngài bước xuống đường và ngồi xuống một gốc cây, không xa con đường để nghỉ trưa. Bạch Thế Tôn, lúc ấy có khoảng 500 cỗ xe đi ngang qua gần Ngài Alara Kalama. Bạch Thế Tôn, có một người đi theo sau lưng đoàn xe ấy, đến chỗ Ngài Alara Kalam và nói với Ngài:

- “ Tôn giả có thấy khoảng 500 cỗ xe vừa đi qua không?”

- “Này hiền giả, Ta không thấy”.

- “Tôn giả có nghe thấy tiếng chuông?”

- “Này hiền giả, Ta không nghe tiếng”.

- “Có phải Tôn giả đang ngủ không?”

- “Này hiền giả, không phải Ta đang ngủ”.

- “Vậy có phải tôn giả đang thức tỉnh?”

- “Này hiền giả, Ta đang thức tỉnh”.

- “Tôn giả đang thức tỉnh nhưng không thấy khoảng 500 cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng không nghe tiếng. Bạch Tôn giả, cái áo của Tôn giả cũng bị lấm bụi”.

- “Này hiền giả, phải áo ta bị lấm bụi”.

- “ Bạch Thế Tôn, người ấy liền tự nghĩ: “Thật là kỳ diệu, thật là hy hữu sự trầm tĩnh của vị xuất gia. Trong khi giác tỉnh, còn thức nhưng không thấy 500 cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng không nghe tiếng”. Sau khi tỏ sự thâm tín đối với Ngài Alara Kalama, vị ấy từ biệt”.

28. – “ Này Pukkusa, nhà ngươi nghĩ thế nào? Cái gì khó làm hơn, cái gì khó thực hiện hơn? Một người trong khi giác tỉnh, còn thức mà không thấy 500 cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng không nghe tiếng. Hay một người đang giác tỉnh, còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tã ào ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, mà không thấy, cũng không nghe tiếng”.

29. – “Bạch Thế Tôn, nói gì đến 500 cỗ xe này – cho đến hoặc 600, hoặc 700, hoặc 800, hoặc 900, hoặc 1000 cho đến trăm ngàn cỗ xe – cũng không thể so sánh được. Thật khó làm hơn, khó thực hiện hơn, một người đang giác tỉnh, còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tã ào ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, mà không thấy, cũng không nghe tiếng”.

30. – “Này Pukkusa, một thời, Ta ở Atuma, tại nhà đập lúa. Lúc bấy giờ trời mưa, mưa tầm tã ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh

em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh chết. Này Pukkusa, một số đông người từ Atuma đi ra đến chỗ hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét đánh chết...”

31. - “ Này Pukkusa, lúc bấy giờ Ta từ nhà đập lúa đi ra và đi qua đi lại ngoài trời, trước cửa nhà đập lúa. Này Pukkusa, có một người từ nơi đám đông ấy đi ra, đến chỗ Ta, đảnh lễ và đứng một bên. Và Ta nói với người ấy đang đứng một bên:

32. – “ Này hiền giả, vì sao có số đông người tụ họp như vậy?”

- “Bạch Thế Tôn, vừa rồi trời đang mưa, mưa tầm tã ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét đánh chết. Bạch Thế Tôn, một số đông người từ Atuma đi ra đến chỗ hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét đánh chết. Do vậy, mà có số đông người ấy tụ họp tại đây. Bạch Thế Tôn, lúc ấy Ngài ở tại chỗ nào?”

“ Này hiền giả, lúc ấy Ta ở tại đây”.

- “ Bạch Thế Tôn, Ngài không thấy gì cả sao?”

“Này hiền giả, Ta không thấy gì”.

- “ Bạch Thế Tôn, Ngài không nghe tiếng gì cả sao?”

“ Này hiền giả, Ta không nghe tiếng gì”.

- “Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang ngủ phải không?”

“Này hiền giả, không phải Ta đang ngủ”.

- “ Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang tỉnh thức phải không?”

“Này hiền giả, phải”.

- “ Bạch Thế Tôn, Ngài đang tỉnh thức, nhưng trong khi trời đang mưa, mưa tầm tã ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh chết mà không thấy gì hết”. Sau khi nói lên lòng tin tưởng ở nơi Ta, người ấy đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về phía Ta và từ biệt”.

34. – Khi được nói vậy, Pukkusa, dòng họ Malla bạch Thế Tôn:

“Bạch Thế Tôn, sự tin tưởng của con đối với Alara Kalama, nay con đem rải rắc trước luồng gió lớn, nay con đem thả trôi vào dòng nước cuốn. Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được đức Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong đức Thế Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy y ngưỡng”.

35. – Rồi Pukkusa, dòng họ Malla nói với một người khác: “Này bạn, hãy đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc”.

- “Tôn giả, xin vâng!” Người ấy đáp ứng Pukkusa, dòng họ Malla và đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc.

Rồi Pukkusa, dòng họ Malla đem dâng cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc ấy cho đức Thế Tôn và nói: “ Bạch Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc này, vàng chói và sẵn sàng để mặc. Mong Thế Tôn vì thương xót con mà thâu nhận cho”.

“ Này Pukkusa, hãy đắp cho Ta một áo và đắp cho Ananda một áo”.

- “ Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Pukkusa, dòng họ Malla vâng lời đức Thế Tôn, đắp một áo cho Ngài và đắp một áo cho Đại đức Ananda.

36. – Rồi đức Thế Tôn thuyết pháp cho Pukkusa, dòng họ Malla, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Và Pukkusa, người dòng họ Malla, sau khi được đức Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, thân phía hữu hướng về đức Thế Tôn và từ biệt.

37. – Khi Pukkusa, dòng họ Mallsa đi chưa được bao lâu, Đại đức Ananda đem cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc này đặt trên thân đức Thế Tôn, màu sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi. Và Đại đức Ananda bạch Thế Tôn:

- “ Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn, thật là hy hữu, sự thanh tịnh, và sáng chói màu da của Như Lai. Bạch Thế Tôn, khi con đặt trên thân Thế Tôn cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc này này, màu sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi”.

“ Thật vậy, này Ananda. Này Ananda, có hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thannh tịnh và

sáng chói. Thế nào là hai? Này Ananda, trong đêm Như Lai chứng vô thượng Chánh đẳng giác và trong đêm Như Lai sắp diệt độ, nhập Niết-bàn giới, không còn dư y sanh tử. Này Ananda, đó là hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói”.

38. – “ Này Ananda, hôm nay khi canh cuối cùng đã mãn, tại Upavattna ở Kusinara, trong rừng Sala của dòng họ Malla, giữa hai cây Sala song thọ, Như Lai sẽ diệt độ. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến sông Kakuttha”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn.

“ Cặp áo kim sắc do Pukkusa mang đến.

Đắp áo này, sắc da đức Đạo sư sáng chói”.

39. – Rồi đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến con sông Kakuttha, xuống sông tắm và uống nước rồi lội qua bờ bên kia, đi đến rừng xoài và tại đây, nói với Đại đức Cundaka:

“ Này Cundaka, hãy xếp áo Shanghati làm bốn cho Ta. Này Cundaka, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Cundaka vâng đáp đức Thế Tôn và xếp cái áo Shanghati làm bốn.

40. – Rồi đức Thế Tôn nằm xuống phía hông bên mặt như dáng điệu sư tử, hai chân để trên nhau, chánh niệm, tỉnh giác, suy tư, với ý niệm ngồi dậy lại khi phải thời. Và Đại đức Cundaka ngồi phía trước đức Thế Tôn.

41. – Đức Phật đi đến con sông Kukuttha:

“Con sông trong sáng mát lạnh và thanh tinh

Vị Đạo sư mệt mỏi đi dần xuống sông.

Đức Như Lai đấng vô thượng ở trên đời.

Tắm xong uống nước, lội qua bên kia sông.

Đức Đạo sư đi trước giữa chúng Tỷ-kheo,

Vừa đi vừa diễn giảng Chánh pháp vi diệu.

Và gọi vị Tỷ-kheo tên Cundaka:

‘Hãy gấp tư và trải áo cho Ta nằm.’

Được lệnh, Cundaka tức tốc vâng lời.

Gấp tư và trải áo một cách mau lẹ.

Đức Đạo sư mệt mỏi liền nằm xuống

Và Cundaka ngồi phía trước mặt Ngài”.

42. – Rồi đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda:

“ Này Ananda, rất có thể có người làm cho thợ sắt Cunda hối hận: “ Này hiền giả Cunda, thật không lợi ích gì cho ngươi, thật là tai hại cho ngươi, vì Như Lai dùng bữa ăn cuối cùng từ ngươi cúng dường, và

nhập diệt”. Này Ananda, cần phải làm tiêu tan sự hối hận ấy của thợ sắt Cunda”.

“ Này hiền giả, thật lợi ích cho bạn, thật là công đức cho bạn, vì được Như Lai dùng bữa ăn cuối cùng từ bạn cúng dường, và nhập diệt”. “ Này hiền giả Cunda, tôi tự thân nghe, tự thân lãnh thọ lời nói này của Thế Tôn: Có hai sự cúng dường ăn uống đồng một quả báo, đồng một dị thục quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng dường ăn uống khác. Thế nào là hai? Một bữa ăn trước khi Như Lai chứng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hai là trước khi Như Lai diệt độ Niết-bàn giới không còn di hương sanh tử. Hai bữa ăn này đồng một quả báo, đồng một dị thục quả, quả báo lớn hơn, lợi ích lớn hơn các sự cúng dường ăn uống khác. Bởi hành động này, hiền giả Cunda sẽ được hưởng tuổi thọ; bởi hành động này, hiền giả Cunda sẽ được hưởng sắc đẹp; bởi hành động này, hiền giả Cunda sẽ được hưởng an lạc; bởi hành động này, hiền giả Cunda sẽ được hưởng danh tiếng; bởi hành động này, hiền giả Cunda sẽ được hưởng cõi trời; bởi hành động này, hiền giả Cunda sẽ được hưởng uy quyền”.

“ Này Ananda, cần phải làm cho tiêu tan sự hối hận của thợ sắt Cunda”.

43. – Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu ý nghĩa này, liền thốt lên lời cảm khái như sau:

“ Người bố thí, công đức được tăng trưởng,

Tâm hận thù không chất chứa, chế ngự.

Kẻ chí thiện từ bỏ mọi ác hành,

Diệt tham, sân, si, tâm tư thoái tịnh”.