Những Ngày Những Lời Dạy Cuối Cùng Của Đức Phật

Đôi Lời Kính Thưa

THÍCH MINH CHÂU

NHỮNG NGÀY và

NHỮNG LỜI DẠY

CUỐI CÙNG

CỦA ĐỨC PHẬT

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO -2003

Đôi lời kính thưa

(nhân dịp tái bản)

“Những ngày và những lời dạy cuối cùng của đức Phật” được xuất bản năm 1967, là bản dịch kinh Đại Bát Niết-bàn (Maha Parinibbanasutta) thuộc Trường bộ kinh (Digha Nikaya). Bấy giờ Hòa thượng thượng Minh hạ Châu là Viện trưởng Viện Đại học Vạn Hạnh và đang chuyển dịch 5 bộ Nikaya từ Pali sang tiếng Việt. Đây là bản kinh quan trọng đối với hầu hết Tăng Ni và Phật tử, thể hiện trí tuệ, từ bi của đức Phật, ghi lại hình ảnh của Ngài với những lời dạy và nhắn nhủ chân thiết nhất cho các đệ tử xuất gia và tại gia trước khi Ngài nhập Đại Niết-bàn; do đó Hòa thượng thường trích dẫn kinh này mỗi khi thuyết pháp, và đặc biệt, trích riêng kinh này làm tài liệu cho sinh viên Phật khoa, Văn khoa, Khoa học xã hội, Phân khoa Giáo dục và các vị Giáo sư tham khảo.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Hòa thượng, Ban Đại Trùng tu Thiền viện Vạn Hanh, sau gần 2 năm nỗ lực, đã gần hoàn tất nhiệm vụ của mình đối với chư Tôn đức Tăng Ni, quí Phật tử và thân hữu Vạn Hạnh trong việc tái thiết Thiền viện Vạn Hạnh theo phong cách chùa cổ mang đậm nét truyền thống Á động. Ban Đại trùng tu đã đệ trình lên Hòa thượng dự

kiến Phật sự sắp tới và được Hòa thượng hoan hỷ định ngay an vị Phật tại ngôi Chánh điện mới là ngày mồng 8 tháng chạp năm Quí Mùi (2003), mở đầu mùa Phật Thành đạo Phật lịch 2547. Hòa thượng cũng cho phép chúng tôi tái bản cuốn “Những ngày và những lời dạy cuối cùng của đức Phật” này để gởi đến chư vị khách quí, chư Tăng Ni Phật tử đến tham dự buổi lễ nói trên, như là một kỷ niệm, đồng thời cũng là một mong ước của Hòa thượng sao cho hình ảnh những lời dạy thiết yếu cuối cùng của đức Phật đến cùng mọi người. Đó là lý do chúng tôi tái bản cuốn sách này.

Trân trọng

Phật lịch 2547, Thành phố Hồ Chí Minh

Trọng Đông Quí Mùi (14/11/2003)

BAN ĐẠI TRÙNG TU THIỀN VIỆN VẠN HẠNH

Lời Nói Đầu

Lời nói đầu

Kinh này là kinh thứ 16 trong tập Digha Nikaya (Trường bộ kinh), diễn tả những ngày cuối cùng của đức Phật và những lời di giáo của Ngài trước khi thị tịch. Sau 45 năm thuyết pháp, tự thấy đã già yếu và sống không bao lâu nữa, đức Phật tin trước ngày Nhập diệt ba tháng và dành những giờ phút cuối cùng căn dặn nhắc nhủ những giáo lý căn bản cho đệ tử xuất gia và tại gia của mình. Cứ đi theo cuộc hành trình cuối cùng của Ngài, chúng ta cũng cảm thấy tất cả sự nỗ lực của một Bậc Đạo sư dùng những ngày cuối cuộc đời của mình để phục vụ chúng sanh, không một phút ngừng nghỉ.

Từ Vương-xá tại núi Linh-thứu, Ngài đi đến Ambalathika, Nalanda, Pataligama, Vesali, Beluva. Tại đây, đức Phật an cư trong ba tháng và viếng thăm đền Capala, giảng đường Kutagara ở Mahavana. Rồi Ngài đi đến Bhandagama, Hatthigama, Ambagama, Jambugama, Bhoganagara, Pava, và cuối cùng là Kusinara. Nhìn những hoạt động trong những ngày tháng cuối cùng, chúng ta càng rõ

tâm trạng của một vị Đạo sư, không nghĩ gì đến sức khỏe của mình, chỉ lo làm sao đệ tử của mình khỏi bơ vơ lạc lõng một khi mình không còn nữa để dạy bảo. Tại Vương-xá, vua Ajatasattu (A-xà-thế) cử vị Đại thần Vassakara đến yết kiến đức Phật để hỏi có nên cử quân tàn sát dân Vaiji hay không. Đức Phật không trả lời thẳng câu hỏi này, Ngài hỏi Đại đức Ananda về những đức tánh của dân Vaiji hiện tại và gián tiếp chỉ cho vua Ajatasattu thấy sự cường thịnh và hùng mạnh của nước Vajji.

Ở đây, chúng ta thấy thái độ sáng suốt, hợp tình, hợp lý của Ngài. Nếu đức Phật khuyên vua Ajatasattu nên cử binh tàn sát dân Vaiji, thời như vậy đã trực tiếp khuyên nhà vua tàn hại sanh linh, trái hẳn với lòng từ bi của chính mình. Nếu đức Phật khuyên vua chớ có dấy binh đánh dân Vaiji, thời dân Vaiji có thể nổi lên cướp xứ Magadha và như vậy đức Phật gián tiếp chịu trách nhiệm về sự mất nước của nước Magadha. Đức Phật tránh hai cử chỉ trên, gián tiếp hỏi Đại đức Ananda về những đức tánh, đời sống, cách tổ chức của dân Vajji thường hay tụ họp đông đảo, tụ họp trong niệm đoàn kết, không ban hành những luật lệ không được ban hành, sống đúng với truyền thống của dân Vajji như đã ban hành thời xưa; tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc

Trưởng lão Vajji, nghe theo lời dạy của những vị này; không có bắt cóc và cưỡng ép phụ nữ, thiếu nữ Vajji phải sống với mình; tôn sùng, kính trọng, cúng dường các tự miếu của Vajji, không bỏ phế các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp; bảo hộ, che chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajji. Đại thần Vassakara vị sứ giả của vua Ajatasattu nghe Đại đức Ananda trình bày đời sống và những đức tánh của dân Vajji, nên Đại thần kết luận là không thể đánh bại dân Vajji ở chiến trận, và vua Ajatasattu lẽ dĩ nhiên không còn dám mưu toan thôn tính Vajji nữa. Thái độ sáng suốt và thận trọng của đức Phật khi được hỏi đến những vấn đề liên quan đến quân sự và chính trị là cả một sự khuyến cáo cho các vị Tỷ-kheo sau này, phải hết sức thận trọng khi được hỏi đến những vấn đề quân sự hay chính trị, kẻo tự mình phản lại giáo lý của đức Phật mà không hay.

Luôn dịp đức Phật dạy những điều kiện căn bản để chúng Tỷ-kheo được cường thịnh, không bị suy giảm. Khi các vị Tỷ-kheo tụ họp đông đảo, làm việc Tăng sự, giải tán trong niệm đoàn kết, kính trọng, gìn giữ những luật lệ, những học giới ban hành trong giáo hội, kính trọng và nghe lời dạy các Tỷ-kheo Thượng tọa, không bị tham ái chi phối, an trú chánh niệm,

không thích thế sự, không ưa phiếm luận, không bạn bè với ác dục vọng...thời nhất định chúng Tỷ-kheo được cường thịnh, không bị suy giảm.

Trong những ngày cuối cùng của Ngài, đức Phật nhắc đi nhắc lại những giáo lý chính yếu trong những lời dạy của Ngài. Tại Vương-xá, Ambalathika, Nadika, Kotigama, vườn Ambapali, Bhandagama, Hatthigama, Ambagama, Jambugama, Bhoganagara, đức Phật nhấn mạnh và nhắc lại nhiều lần ba pháp vô lậu học Giới, Định và Tuệ, đường hướng hay phương pháp tu hành căn bản của đạo Phật.

Tại Kutagara, đức Phật khuyên các vị Tỷ-kheo nên khéo léo học hỏi, thực chứng, tu tập, truyền bá rộng rãi những pháp Ngài đã dạy trong khi sanh tiền vì hạnh phúc, an lạc cho chúng sanh; và những pháp ấy là Bốn Niệm xứ, Bốn chánh cần, Bốn Như Ý túc, Năm căn, Năm lực, Bảy Bồ-đề phần và Tám Thánh đạo. Trước khi nhập diệt tại Kusinara, đức Phật tuyên bố hết sức rõ ràng là pháp luật nào có Tám Thánh đạo mới có đệ nhất Sa-môn, đệ nhị Sa-môn, đệ tam Sa-môn và đệ tứ Sa-môn, ngoài Tám Thánh đạo ra không thể có Thánh quả, không thể có giải thoát.

Tại Kotigama, đức Phật đề cập đến vấn đề nguyên nhân của sanh tử và tuyên bố với các vị Tỷ-

kheo, chính vì không giác ngộ, không thông hiểu bốn Thánh đế, Khổ, Tập, Diệt, Đạo mà đức Phật và tất cả chúng sanh phải luân hồi sanh tử.

Tại Vadika, đức Thế Tôn giảng gương Chánh pháp; gương này soi sáng cho chúng ta thấy rõ khi chúng ta có Chánh Tín đối với Phật, Pháp, Tăng thời nhất định chúng ta không thác sanh vào ác đạo.

Chính tại Beluva, khi đức Thế Tôn bị nhuốm bệnh, Ngài lại căn dặn một lần nữa, những lời dạy thật là khắc cốt ghi tâm : “Này Ananda, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì nữa ở nơi Ta! Này Ananda, Ta đã giảng Chánh pháp, không có phân biệt trong ngoài, vì này Ananda, đối với các Pháp, đức Như Lai không bao giờ là vị Đạo sư còn nắm tay...”

“Vậy nên, này Ananda, hãy tự mình là ngọn đèn cho chính mình, hãy tự mình y tựa nơi chính mình, chớ y tựa một gì khác. Dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, chớ nương tựa một gì khác.”

Dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa tức là “đối với thân quán thân, tinh tấn, giác tỉnh, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi trên đời; đối với các cảm thọ...đối với tâm...đối với pháp quán pháp, tinh tấn, giác tỉnh,

Hạnh

chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi ở trên đời.”

Và lời dạy cuối cùng của đức Phật, khi Ngài sắp nhập diệt là : “Này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường, hãy tinh tấn lên để tự giải thoát”.

Tỷ-kheo Thích Vạn Minh Châu

Viện trưởng

Viện Đại học (1967)

Tụng Phẩm Thứ Nhất - Điều Kiện Hưng Thịnh Của Một Quốc Gia

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. – Như vầy tôi nghe : Một thời đức Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương-xá), trên núi Gijjihakuta (Linh-thứu). Lúc bấy giờ, Ajatasattu Videhiputta (A-xà-thế, con bà Vi-đề-hi), vua nước Magadha, muốn chinh phục dân Vajji (Bạt-kỳ). Vua tự nói : “Ta quyết chinh phạt dân Vajji này. Ta quyết chinh phục dân Vajji, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh. Ta quyết làm cỏ dân Vajji, Ta sẽ tiêu diệt dân Vajji, Ta sẽ làm cho dân Vajji bị hoại vong”.

2. – Rồi Ajatasattu Videhiputta, vua nước Magadha nói với Bà-la-môn Vassakara (Vũ-xá), Đại thần nước Magadha:

“ Này Bà-la-môn, hãy đi đến đức Thế Tôn, và nhân danh Ta, cúi đầu đảnh lễ chân Ngài, vấn an Ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe mạnh, lạc trú : “Bạch Thế Tôn, Ajatasattu Vedehiputta, vua nước Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, vấn an Ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, lạc trú”. Và khanh bạch tiếp : “Bạch Thế Tôn, Ajatasattu Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục dân Vajji này, dầu chúng có uy quyền, có hùng

mạnh. Ta quyết làm cỏ dân Vajji; Ta sẽ tiêu diệt dân Vajji, Ta sẽ làm cho dân Vajji bị hoại vong”. Đức Thế Tôn trả lời khanh thế nào, hãy ghi nhớ kỹ và nói lại Ta biết. Các Đức Thế Tôn không bao giời nói lời hư vọng.”

3. – “Tôn vương, xin vâng”, Bà-la-môn Vassakara, Đại thần nước Magadha cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự mình cỡi lên một chiếc, cùng với các cỗ xe ấy đi ra khỏi Rajagaha (Vương-xá), đến tại núi Linh Thứu, đi xe đến chỗ còn dùng xe được, rồi xuống xe đi bộ đến chỗ đức Thế Tôn, khi đến liền nói lên những lời chào đón hỏi thăm xã giao với đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Vassakara, Đại thần nước Magadha. Bạch đức Thế Tôn:

“ Tôn giả Gotama, Ajatasattu Vedehiputta, vua nước Magadha cúi đầu đảnh lễ chân của Tộn giả Gotama, vấn an Ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe mạnh, lạc trú. Tôn giả Gotama, Ajatasattu Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục dân Vajji. Vua tự nói: Ta quyết chinh phạt dân Vajji này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh. Ta quyết làm cỏ dân Vajji, Ta sẽ tiêu diệt dân Vajji, Ta sẽ làm cho dân Vajji bị hoại vong”.

Điều kiện hưng thịnh của một quốc gia

4. – Lúc bấy giờ, Đại đức Ananda đứng quạt sau lưng đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda:

“ Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau”.

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau thời, này Ananda, dân Vajji sẽ được cường thịnh, không suy giảm. Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji tụ họp trong niệm đoàn kết, giải trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết”.

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết, này Ananda, dân Vajji sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm. Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji không ban hành những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ những luật lệ

đã ban hành, sống đúng với truyền thống của dân Vajji như đã ban hành thời xưa không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji không ban hành những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với truyền thống của dân Vajji như đã ban hành thuở xưa”.

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji không ban hành những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với truyền thống của dân Vajji như đã ban hành thuở xưa thời, này Ananda, dân Vajji sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm. Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajji và nghe theo lời dạy của những vị này không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji tôn sùng, kính trọng, cúng dường các bậc trưởng lão Vajji và nghe theo lời dạy của những vị này.”

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajji va nghe theo lời dạy của những vị này, thời dân Vajji sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm. Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji không bị bắt cóc và

cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajji phải sống với mình không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji không có bắt cóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajji phải sống với mình.”

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji không có bắt cóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajji phải sống với mình thời, này Ananda, dân Vajji sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm. Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajji ở tỉnh thành và ở ngoại tỉnh thành, không bỏ phế các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajji ở tỉnh thành và ngoại tỉnh thành, không bỏ phế các cúng lễ từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp.”

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajji ở tỉnh thành và ngoại tỉnh thành, không bỏ phé các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp thời, này Ananda, dân Vajji sẽ được cường

thịnh, không bị suy giảm. Này Ananda, ngươi có nghe dân Vajji bảo hộ, che chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajji khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc không?”

- “ Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajji bảo hộ, che chở, ủng hộ đúng pháp các A-la-hán ở tại Vajji, khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc.”

“ Này Ananda, khi nào dân Vajji bảo hộ, che chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vjji, khiến các vị A-la-hán chưa đến, sẽ đến trong xứ và nhữn vị A-la-hán đã đến, được sống an lạc thời, này Ananda, dân Vajji sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

5. – Rồi đức Thế Tôn nói với Bà-la-môn Vassakara, Đại thần nước Magadha.

- “ Này Bà-la-môn, một thời ta sống ở Vesal tại tự miếu Sarandada, ta dạy cho dân Vajji bảy pháp bất thối này. Này Bà-la-môn, khi nào bảy pháp bất thối này thời, này Bà-la-môn, dân Vajji sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

Khi được nói vậy, vị Bà-la-môn Vassakara, Đại thần nước Magadha bạch đức Thế Tôn:

“ Tôn giả Gotama, nếu dân Vajji chỉ hội đủ một pháp bất thối này, thời dân Vajji nhất định được cường thịnh, không bị suy giảm, huống nữa là đủ cả bảy pháp bất thối. Tôn giả Gotama, Ajatasattu Vedehiputta vua nước Magadha, không thể đánh bại dân Vajji ở chiến trận, trừ phi dùng ngoại giao hay kế ly gián. Tôn giả Gotama, nay chúng con phải đi, chúng con có nhiều việc và có nhiều bổn phận phải làm.”

- “ Này Bà-la-môn, ngươi hãy làm những gì ngươi nghĩ là hợp thời.”

Bà-la-môn Vassakara, vị Đại thần nước Magadha hoan hỷ, tán thán lời dạy đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

Những điều kiện hưng thịnh của chúng Tỷ-kheo.

6. – Khi Bà-la-môn Vassakara đi chưa bao lâu, đức Thế Tôn nói với Đại đức Ananda : “ Này Ananda, hãy đi và tập họp tại giảng đường tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Rajagaha ( Vương Xá).

- “ Xin vâng, bạch đức Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng theo lời dạy đức Thế Tôn, đi tụ họp tất cả những

vị Tỷ-kheo sống gần Vương-xá rồi đi đến đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, đứng một bên và bạch đức Thế Tôn : “ Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Tăng đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời”.

Rồi đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến giảng đường, ngồi trên chỗ ngồi đã soạn và nói với các vị Tỷ-kheo:

“ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo ấy trả lời đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn giảng như sau:

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo thường hay tụ họp, và tụ họp đông đảo với nhau thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc Tăng sự trong niệm đoàn kết thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không ban hành luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống đúng

với những học giới được ban hành, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.”

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc Tỷ-kheo Thượng tọa, những vị này là những vị giàu kinh nghiệm, niên cao lạp trưởng, bậc cha mẹ của chúng Tăng và nghe theo lời dạy của những vị này thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không bị chi phối bởi tham ái này tác thành một đời sống khác thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo thích sống những chỗ nhàn tịnh thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tự thân an trú chánh niệm, khiến các bạn đồng hành tu thiện chí chưa đến muốn đến ở, và các bạn đồng hành tu thiện chí đã đến ở, được sống an lạc thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối này thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

7. – “ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy niệm kỹ, Ta sẽ nói:

“ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói: “ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không ưa thích làm thế sự, không hoan hỷ làm thế sự, không đam mê làm thế sự thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không ưa thích phiếm luận, không hoan hỷ phiếm luận, không đam mê phiếm luận thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không ưa thích ngủ nghỉ, không hoan hỷ ngủ nghỉ, không đam mê ngủ nghỉ thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không có ác dục vọng, không bị chi phối bởi ác dục vọng

thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không bạn bè ác dục vọng, không thân tín ác dục vọng, không cộng hành với ác dục vọng thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo không dừng ở nửa chừng, giữa sự đạt đáo những quả thấp kém và những quả vị thù thắng thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối này thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

8. – “ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.”

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói:

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo có tín tâm, có tàm, có quý, có nghe nhiều, có tinh tấn, có

chánh niệm, có trí tuệ thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối này thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

9. – “ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói:

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tu tập Nhiện giác chi, tu tập Trạch pháp giác chi, tu tập Tinh tấn giác chi, tu tập Hỷ giác chi, tu tập Khinh an giác chi, tu tập Định giác chi, tu tập Xả giác chi thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối thời, này các vị Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

10. – “ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói:

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tu tập vô thường tưởng, tu tập vô ngã tưởng, tu tập bất tịnh tưởng, tu tập nguy hiểm tưởng, tu tập xả ly tưởng, tu tập vô tham tưởng, tu tập diệt tưởng thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

11. – “ Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng sáu pháp bất thốt khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói:

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo đối với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông người và vắng người, gìn giữ thân nghiệp từ hòa thời, này các

Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo, đối với các vị đồng tu pham hạnh, tại chỗ đông người và vắng người, gìn giữ khẩu nghiệp từ hòa, gìn giữ ý nghiệp từ hòa thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người và vắng người, trong sự thọ trì những giới luật, đúng với Sa-môn hạnh, những giới luật không bị gãy vụn, không bị sứt mẻ, không bị tỳ vết, không bị uế trược, những giới luật đưa đến giải thoát, được người có trí tán thán, không bị ô nhiễm bởi mục đích sai lạc, những giới luật hướng đến định tâm thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người và vắng người, trong sự thọ trì những tri kiến đúng với Sa-môn hạnh, những thánh tri kiến đưa đến giải thoát, hướng đến sự diệt tận khổ đau cho những ai thiệt thành theo thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

“ Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu pháp bất thối này được duy trì giữa các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo theo được dạy sáu pháp bất thối này thời, này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm”.

Khuyên tu Giới Định Tuệ

12. – Trong thời gian đức Thế Tôn ở Vương-xá tại núi Linh-thứu. Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo : “ Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu với giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với định sẽ đưa đến quá vọ lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với định sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

13. – Đức Thế Tôn ở Vương-xá cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài gọi Đại đức Ananda : “ Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Ambalatthika”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn. rồi đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Ambalatthika.

14. – Tại Ambalatthika, đức Thế Tôn trú tại nhà nghỉ mát của vua. Trong thời gian đức Thế Tôn ở Ambalatthika, tại nhà nghỉ mát của vua, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo : “ Đây là Giới,

đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

15. – Đức Thế Tôn ở Ambalatthika cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài bảo Đại đức Ananda : “ Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nalanda”.

- “Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn, cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nalanda. Tại đây, đức Thế Tôn ở Pavarikambavana. Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-phất) đến tạo chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giả Sariputta bạch đức Thế Tôn:

- “ Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện chánh giác”.

“ Này Sariputta, lời nói của ngươi thật là đại ngôn, thật là gan dạ. Ngươi thật đã rống tiếng rống con sư tử : “ Con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện

chánh giác”. Này Sariputta, có phải ngươi đã biết tất cả những đức Thế Tôn, Ứng cúng, Chánh biến tri ở quá khứ, ngươi đã biết tâm những vị này với tâm của ngươi : “ Những đức Thế Tôn này ở quá khứ có giới đức như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có hạnh trú như vây, có giải thoát như vậy?”

- “ Bạch Thế Tôn, không”.

“ Này Sariputta, có phải ngươi đã biết tất cả những đức Thế Tôn, Ứng cúng, Chánh biến tri ở quá khứ, ngươi đã biết tâm những vị này với tâm của ngươi : “Những đức Thế Tôn này ở tương lai có giới đức như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có hạnh trú như vây, có giải thoát như vậy?”

- “ Bạch Thế Tôn, không”.

“ Này Sariputta, có phải ngươi đã biết Ta là Bậc Ứng cúng, Chánh biến tri hiện tại, ngươi đã biết tâm Ta với tâm của ngươi : “Đức Thế Tôn có giới đức như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có hạnh trú như vây, có giải thoát như vậy?”

- “ Bạch Thế Tôn, không”.

“ Này Sariputta, như vậy ngươi không có tha tâm đối với các vị Ứng cúng, Chánh biến tri trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Như vậy, này Sariputta, vì sao ngươi lại thốt ra lời đại ngôn, lời nói gan dạ,

rống tiếng rống con sư tử : “ Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện chánh giác”.

17. – “ Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm thông đối với các vị Ứng cúng, Chánh biến tri trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Nhưng con biết truyền thống về Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, như vị vua có thành trì tại biên cảnh, thành này có hào lũy kiên cố, có thành quách, Tháp canh kiên cố và chỉ có một cửa ra vào. Tại đây có một người gác cửa thông minh, biệt tài và nhiều kinh nghiệm, không cho vào các người lạ mặt, chỉ cho vào những người quen mặt. Người này trong khi đi tuần trên con đường chạy vòng quanh thành trì ấy có thể không thấy các chỗ nối hay khe hở của tường, cho đến chỗ một con mèo có thể lọt ra được nhưng người ấy chỉ cần biết rằng các sinh vật to lớn hơn vào hay ra thành trì này tất cả đều đi vào hay đi ra bởi cửa này. Bạch Thế Tôn, cũng vậy con biết truyền thống về Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, tất cả các đức Thế Tôn này đã diệt trừ năm triền cài, những nhiễm tâm khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú vào bốn Niệm xứ, đã chân chánh tu tập bảy Giác chi, đã chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Bạch Thế Tôn, tất

cả vị A-la-hán, Chánh đẳng giác trong tương lai, tất cả đức Thế Tôn này đã diệt trừ năm triền cái, những nhiễm tâm khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào bốn Niệm xứ, đã chân chánh tu tập bảy Giác chi, đã chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Bạch Thế Tôn, đức Thế Tôn hiện tại đã diệt trừ năm triền cái, những nhiễm tâm khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào bốn Niệm xứ, đã chân chánh tu tập bảy Giác chi, đã chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”.

18. – Trong thời gian đức Thế Tôn ở tại Nadika rừng Pavarikamba, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

“ Đây là giới, đây là định, đây là tuệ. Định cùng tu với giới sẽ đưa đến qua vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

19. – Đức Thế Tôn ở Nadika cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi gọi Đại đức Ananda : “ Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pataligama”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn. rồi đức Thế Tôn cùng với

đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pataligama.

20. – Lúc bấy giờ, các Cư sĩ ở Pataligama được nghe đức Thế Tôn đã đến làng Pataligama. Các Cư sĩ ở Pataligama đi đến đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các cư sĩ ở Pataligama bạch Thế Tôn : “ Bạch Thế Tôn, mong đức Thế Tôn hãy đến ở tại nhà nghỉ mát của chúng con”. Thế Tôn im lặng nhận lời.

21. – Các cư sĩ ở Pataligama được biết đức Thế Tôn nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và từ biệt. Các cư sĩ này đi đến nhà nghỉ mát, rải cát khắp tất cả sàn nhà, sắp đặt các chỗ ngồi, đặt chè nước, chuẩn bị dầu đèn rồi đi đến đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, các cư sĩ ở Pataligama bạch đức Thế Tôn:

- “ Bạch Thế Tôn, tất cả nhà nghỉ mát đã được rải cát, các chỗ ngồi đã được sắp đặt, chè nước đã được đặt sẵn, dầu đèn đã được chuẩn bị. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là phải thời”.

22. – Rồi đức Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến nhà nghỉ mát, sau khi đến liền rửa chân bước vào nhà, ngồi xuống, lưng dựa vào

bức tường ở giữa, mặt hướng về phía đông. Chúng Tỷ-kheo sau khi rửa chân, bước vào nhà ngồi xuống, lưng dựa vào bức tường phía đông, hướng mặt về phía tây, đối diện đức Thế Tôn.

Kết quả của phạm giới và giữ giới

23. – Đức Thế Tôn nói với các cư sĩ ở Pataligama : “ Này các gia chủ, có năm sự nguy hiểm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật. Thế nào là năm?”

- “ Ở đây, này các gia chủ, người phạm giới, sống trái giới luật sẽ bị tiêu hao tiền của rất nhiều vì sống phóng dật. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất cho những ai phạm giới, sống trái giới luật”.

- “ Lại nữa, này các gia chủ, người phạm giới, sống trái giới luật bị tiếng dữ đồn xa. Đó là điều nguy hiểm thứ hai cho những ai phạm giới, sống trái giới luật”.

- “ Lại nữa, này các gia chủ, người nào phạm giới, sống trái giới luật, khi vào đồ chúng nào, hoặc Sát-đế-ly, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần sợ hại, bối rối. Đó là điều nguy hiểm thứ ba cho những ai phạm giới, sống trái giới luật”.

- “ Lại nữa, này các gia chủ, người phạm giới

sống trái giới luật sẽ chết với tâm hồn rối loạn. Đó là điều nguy hiểm thứ tư cho những ai phạm giới, sống trái giới luật”.

- “ Lại nữa, này các gia chủ, người phạm giới, sống trái giới luật, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị sanh vào khổ cảnh, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật”.

Này các gia chủ, đó là năm điều nguy hiểm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật.

24. – “Này các gia chủ, có năm sự lợi ích cho những ai giữ giới, sống theo giới luật. Thế nào là năm?”

- “Ở đây, này các gia chủ, người giữ giới, sống theo giới luật sẽ có tiền của dồi dào, vì sống không phóng dật. Đó là sự lợi ích thứ nhất cho những ai giữ giới, sống theo giới luật”.

- “Lại nữa, này các gia chủ, người giữ giới, sống theo giới luật được tiếng tốt đồng xa. Đó là sự lợi ích thứ hai cho những ai giữ giới, sống theo giới luật”.

- “Lại nữa, này các gia chủ, người giữ giới, sống theo giới luật, khi đi vào đồ chúng hoặc Sát-đế-ly, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc Sa-môn,

người ấy đi vào với tâm thần không sợ hãi, không bối rối. Đó là sự lợi ích thứ ba cho những ai giữ giới, sống theo giới luật”.

- “ Lại nữa, này các gia chủ, người giữ giới, sống theo giới luật sẽ chết với tâm hồn không rối loạn. Đó là sự lợi ích thứ tư cho những ai giữ giới, sống theo giới luật”.

- “ Lại nữa, này các gia chủ, người giữ giới, sống theo giới luật, sau khi thân hoại mạng chung sẽ được sanh vào thiện thú, thiên giới. Đó là sự lợi ích thứ năm cho những ai giữ giới, sống theo giới luật”.

Này các gia chủ, đó là năm sự lợi ích cho những ai giữ giới, sống theo giới luật.

Đức Thế Tôn giảng pháp cho những cư sĩ ở Pataligama cho đến khuya, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi bảo các cư sĩ ấy : “ Này các gia chủ, đêm đã khuya, nay các ngươi hãy làm những gì các ngươi nghĩ là phải thời”. “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Các cư sĩ của Patakigama vâng đáp đức Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài từ tạ ra về. Đức Thế Tôn, sau khi các cư sĩ ở Pataligama đi không bao lâu, liền trở vào phòng riêng.

26. – Lúc bấy giờ Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước Magadha, đang dựng thành trì để ngăn

chặn dân Vajji. Một số rất lớn các thiên thần tụ họp hàng ngàn tại các trú địa ở Pataligama. Chỗ nào có các thiên thần đại oai lực tụ họp, các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần có đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá. Tại chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các vị này khiến tâm vua chúa, các đại thần bậc trung hướng đến xây dựng các trú xá. Chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp, các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.

27. – Đức Thế Tôn với thiên nhãn, than tịnh, siêu nhân thấy hàng ngàn thiên thần tụ họp tại các trú địa ở Pataligama, đức Thế Tôn thức dậy khi đêm chưa tàn và nói với Đại đức Ananda:

“ Này Ananda, ai đang xây dựng thành trì ở Pataligama?”

- “ Sunadha và Vassakara, bạch Thế Tôn, hai vị đại thần nước Magadha, đang xây thành trì ở Pataligama để ngăn chặn dân Vajji”.

28. – “Này Ananda, thật giống như đã hỏi ý kiến các vị thiên thần ở cõi Tam thập tam thiên, các đại thần ở Magadha, Sunidha và Vassakara đang xây thành trì ở Pataligama để ngăn chặn dân Vajji. Này Ananda ở đây với thiên nhãn, thanh

tịnh, siêu nhân Ta thấy hàng ngàn thiên thần tụ họp tại các trú địa ở Pataligama. Chỗ nào các thiên thần có đại oai lực tụ họp, các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần có đại oai lực hướng đến sự xây dựng các trú xá. Tại chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các vị này khiến tâm vua chúa, các đại thần bậc trung hướng đến xây dựng các trú xá. Chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp, các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc hạ đẳng hướng đến xây dựng các trú xá. Này Ananda, chỗ nào các vị Ariyans an trú, chỗ nào các nhà thương mại qua lại, chỗ ấy sẽ thiết lập một thành thị bậc nhất tên gọi là Pataliputta, một trung tâm thương mại. Nhưng này Ananda, Pataliputta sẽ bị ba hiểm nạn về lửa, về nước hay về chia rẽ bất hòa”.

29. – Sunidha và Vassakara, hai vị thần nước Magadha, đến tại chỗ đức Thế Tôn ở, khi đến xong liền nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, hai vị thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara bạch đức Thế Tôn : “Mong đức Thế Tôn nhận lời mời dùng cơm tại nhà chúng con hôm nay cùng với đại chúng Tỷ-kheo”. Đức Thế Tôn im lặng nhận lời.

30. – Hai vị thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara, sau khi biết đức Thế Tôn đã nhận lời liền đi về nhà ở, cho soạn tại nhà của mình các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cử người đến tin đức Thế Tôn : “Tôn giả Gotama, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng”.

Rồi đức Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến trú sở của hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara, sau khi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi hai vị đại thần Magadha, Sunidha và Vassakara, tự tay mời chúng Tỷ-kheo với đức Thế Tôn là thượng thủ, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau khi đức Thế Tôn dùng cơm xong cất tay khỏi bình bát, Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước Magadha, liền lấy chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên.

31. – Sau khi Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước Magadha đã ngồi xuống một bên, đức Thế Tôn đọc bài kệ cảm tạ:

“Tại chỗ nào người sáng suốt lấy làm chỗ trú xứ, hãy nuôi dưỡng người giữ giới và người phạm hạnh.

Và san sẻ công đức với chư Thiên an trú tại chỗ ấy.

Được tôn kính, chúng sẽ tôn kính lại. Được trọng vọng, chúng sẽ trọng vọng lại.

Chúng sẽ thương mến người ấy như người mẹ thương mến con.

Và những ai được thiên thần thân mến luôn luôn được thấy may mắn.”

Sau khi đức Thế Tôn tán thán Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước Magadha với bài kệ này, Ngài từ chỗ ngồi đứng dây và đi về.

32. – Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước Magadha, đi sau lưng đức Thế Tôn và nói : “Hôm nay, Sa-môn Gotama đi ra cửa nào, cửa ấy sẽ được đặt tên là cửa Gotama, Sa-môn Gotama lội qua sông nào tại bến nào, bến ấy sẽ được đặt tên là bến Gotama”. Và cửa Sa-môn Gotama đi ra đươc đặt tên là cửa Gotama.

33. – Rồi đức Thế Tôn đi đến con sông Ganga (sông Hằng). Lúc bấy giờ, sông Ganga tràn ngập nước đến bờ đến nỗi con quạ có thể uống nước được. Có người đang đi tìm thuyền, có người đang đi tìm phao, có người cột bè để qua bờ bên kia. Đức Thế Tôn mau lẹ như người lực sĩ duỗi cánh tay được co lại, hay co cánh tay được duỗi ra, biến mất từ bờ bên này và hiện ra trên bờ bên kia với chúng Tỷ-kheo.

34. – Đức Thế Tôn thấy những người kia, người đang đi tìm thuyền, người đang đi tìm phao, có người cột bè để qua bờ bên kia. Đức Thế Tôn hiểu ý nghĩa của cảnh này, lúc ấy bèn ứng khẩu lời cảm khái:

“ Những ai làm cầu vượt biển trùng dương, bỏ lại đất sủng đầm ao, trong khi người phàm phu đang cột bè, những người ấy thật là những vị được giải thoát bởi trí tuệ”.

Tụng Phẩm Thứ Hai

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. – Rồi đức Thế Tôn gọi Đại đức Ananda: “Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kotigama”. “ Xin vâng, bạch đức Thế Tôn”, Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn. Rồi đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Kotigama. Tại đây, đức Thế Tôn ở tại Kotigama.

Bốn sự thật

2. – Đức Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

“ Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không thông hiểu bốn Thánh đế mà chúng ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các ngươi. Bốn Thánh đế ấy là gì? Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không thông hiểu Khổ Thánh Đế mà chúng ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các ngươi.

Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không thông hiểu Khổ tập Thánh đế mà chúng ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các ngươi. Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không thông hiểu Khổ diệt Thánh đế ..., Khổ tập Thánh đế mà chúng ta phải lưu chuyển luân hồi lâu

năm, Ta và các ngươi. Này các Tỷ-kheo, khi Khổ Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu; khi Khổ tập Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu; khi Khổ diệt Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu; khi Khổ diệt đạo Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu, thời hữu ái được diệt trừ, sự dắt dẫn đến một đời sống khác được đoạn tuyệt, nay không còn hậu hữu nữa”.

3. – Đức Thế Tôn thuyết như vậy. Đức Thiện Thệ lại nói thêm:

“ Chính vì không thấy như thật bốn Thánh đế nên có sự luân chuyển lâu ngày trong nhiều đời.

Khi những sự thực này được nhận thức, nguyên nhân của một đời sống khác được trừ diệt.

Khi khổ căn được đoạn trừ, sẽ không còn một đời sống khác nữa”.

4. – Trong thời gian đức Thế Tôn ở tại Kotigama, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo: “Đây là giới, đây là định, đây là tuệ. Địng cùng tu với giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

5. – Đức Thê Tôn, sau khi ở Kotigam, cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo Đại đức Ananda: “ Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nadika”.

- “ Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda đáp đức Thế Tôn. Rồi đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nadika. Đức Thế Tôn trú ở Nadika, tại ngôi nhà gạch.

Quả chứng tu hành

6. – Rồi Đại đức Ananda đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

“ Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Satha mệnh chung tại Nadika đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào? Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo-ni Nanda mệnh chung tại Nadika đã được sanh như thế nào? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Sudatta mệnh chung tại Nadika, đã được sanh vào cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào? Bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Suyata mệnh chung tại Nadika, đã được sanh vào cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kakudha mệnh chung tại Nadika, đã được sanh vào cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào? Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kalinga... Bạch Thế Tôn, cư sĩ

Nikata... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Katissabha... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Tuttha... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Bhadda... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Subhadda đã mệnh chung tại Nadika và được sanh vào cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào?

7. – “Này Ananda, Tỷ-kheo Satha diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng đạo đạt và an trú ngay hiện tại vô lậu tâm giải thoát. Này Ananda, Tỷ-kheo-ni Nanda đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới) và từ đó nhập Niết-bàn, không còn trở lại đời này nữa. Này Ananda, cư sĩ Sudatta, diệt trừ ba kiết sử, làm giảm thiểu tham sân si, chứng quả Nhứt lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau. Này Ananda, nữ cư sĩ Sujata diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, nhất định không còn đọa vào ác đạo, đạt đến chánh giác. Này Ananda, cư sĩ Kakudha đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới), và từ đó nhập Niết-bàn, không còn trở lại đời này nữa. Này Ananda, cư sĩ Kalinga... Này Ananda cư sĩ Nikata... Này Ananda, cư sĩ Bhadda... Này Ananda, cư sĩ Subhadda đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh (thiên giới), và từ đó nhập Niết-bàn, không còn trở lại đời này nữa. Này

Ananda, hơn 50 cư sĩ mệnh chung tại Nadika, đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới) và từ đó nhập Niết-bàn, không còn trở lại đời này nữa. Này Ananda, hơn 90 tín nam cư sĩ mệnh chung tại Nadika, diệt trừ ba kiết sử, làm giảm thiểu tham sân si, chứng quả Nhứt lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau. Này Ananda, hơn năm trăm cư sĩ mệnh chung tại Nadika, diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, nhất định không còn đọa vào ác đạo, đạt đến chánh giác”.

Gương Chánh pháp

8. – “ Này Ananda, thật không có gì lạ, vấn đề con người phải có mệnh chung. Nhưng mỗi lần có người mệnh chung lại đến hỏi Như Lai về vấn đề này thời, này Ananda, như vậy làm phiền nhiễu Như Lai. Này Ananda, vì vậy Ta sẽ giảng Pháp kính (Gương Chánh pháp) để Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình như sau: “Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta sẽ chứng quả Dự-lưu, nhất định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác”.

9. – Này Ananda, Pháp kính ấy là gì Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn

sẽ tự tuyên bố về mình như sau: “Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác”. Này Ananda, vị Thánh đệ tử có chánh tín đối với đức Phật: “Đức Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh đẳng giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điệu ngự trượng phu, Thiên nhân sư, Phật Thế Tôn”. Vị ấy có chánh tín đối với Chánh pháp: “Chánh pháp được đức Thế Tôn khéo giảng dạy, thiết thực, vượt ngoài thời gian chi phối, đến để mà thấy, đưa đến giải thoát, được kẻ trí tự mình thâm hiểu”. Vị ấy có chánh tín đối với chúng Tăng: “Chúng Tăng đệ tử đức Thế Tôn tinh tấn tu hành, chúng Tăng đệ tử đức Thế Tôn chân thực tu hành, chúng Tăng đệ tử đức Thế Tôn chân trí tu hành, chúng Tăng đệ tử đức Thế Tôn chân tịnh tu hành, tức là bốn đời tám vị. Chúng Tăng đệ tử đức Thế Tôn đáng được nghênh đón, đáng được chấp tay, là phước điền vô thượng ở trên đời. Chúng Tăng đệ tử đức Thế Tôn cụ túc giới hạnh, được bậc Thánh mến chuộng, được viên mãn không mảy mún, không sứt mẻ, không tỳ vết, không ô nhiễm, những giới hạnh đưa đến giải thoát, được người trí tán thán, không bị ảnh hưởng bởi thế tình hướng dẫn đến thiền định”.

“Này Ananda, chính Pháp kính này mà Thánh đệ tử sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn sẽ tự tuyên bố về mình như sau: “Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta sẽ chứng quả Dự lưu nhất định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác”.

10. – Khi đức Thế Tôn ở tại Nadika, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo: “Đây là giới, đây là định, đây là tuệ,... tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

11. – Rồi đức Thế Tôn, sau khi ở Nadika cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo Đại đức Ananda: “Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Vesali”.

- “Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-khep đi đến Vesali. Ở đây, đức Thế Tôn trú tại vườn Ambapali ở Vesali.

Chánh niệm, giác tỉnh

12. – Đức Thế Tôn bảo các vị Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo, các ngươi phải sống an trú chánh niệm giác tỉnh. Đó là lời dạy của Ta cho các ngươi”.

“Này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo an trú chánh niệm? Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đối với thân quán thân, tinh tấn, giác tỉnh, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái ưu bi ở trên đời, đối với các cảm thọ... đối với tâm... đối với các quán pháp, tinh tấn, giác tỉnh, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái ưu bi ở trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là chánh niệm”.

13. – “Này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo giác tỉnh? Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo giác tỉnh khi đi tới, đi lui, giác tỉnh khi ngó tới, ngó lui, giác tỉnh khi co tay, duỗi tay, giác tỉnh khi mang áo Shanghati (Tăng-già-lê) mang bát, mang y, giác tỉnh, khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm, giác tỉnh khi đại tiện tiểu tiện, giác tỉnh khi đi, khi đứng, khi ngồi, khi nằm, khi thức, khi nói, khi im lặng. Này các Tỷ-kheo, như vậy vị Tỷ-kheo sống giác tỉnh. Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo phải sống an trú chánh niệm, giác tỉnh. Đó là lời dạy của Ta cho các ngươi”.

Ambapali và các công tử Licchavi

14. – Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali được nghe: “Đức Thế Tôn đã đến Vesali và ở tại vườn xoài của ta”. Dâm nữ Ambapali liền cho thắng các cỗ xe thù thắng, tự leo lên một chiếc, cùng với các cỗ xe thù

thắng xuất phát ra khỏi Vesali và đi đến vườn xoài. Nàng cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn. Khi đến liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên, đức Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapali đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Dâm nữ Ambapali sau khi được đức Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền bạch đức Thế Tôn:

- “Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo”.

Đức Thế Tôn im lặng nhận lời. Dâm nữ Ambapali được biết đức Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên phải hướng về Ngài và từ biệt.

15. – Các thanh niên Licchavi ở Vesali được nghe: “Đức Thế Tôn đến Vesali hiện ở vườn Ambapali”. Các thanh niên Licchavi liền cho thắng các cỗ xe thù thắng, leo lên xe rồi xuất phát ra khỏi Vesali với những cỗ xe ấy. Có những vị Licchavi toàn xanh: màu sắc xanh, mặc vải màu xanh, mang đồ trang sức màu xanh. Có những vị Licchavi toàn vàng: màu sắc vàng, mặc vải màu vàng, mang đồ trang sức

màu vàng. Có những vị Licchavi toàn đỏ: màu sắc đỏ, mặc vải màu đỏ, mang đồ trang sức màu đỏ. Có những vị Licchavi toàn trắng: màu sắc trắng, mặc vải màu trắng, mang đồ trang sức màu trắng.

16. – Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali đánh xe Vassakara chạm với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với gọng xe. Các vị Licchavi nói với dâm nữ Ambapali:

- “Này Ambapali, tại sao nàng lại đánh xe Vassakara chạm với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với gọng xe”.

“Này quý công tử của tôi, tôi vừa mới mời đức Thế Tôn cùng chúng Tỷ-kheo ngày mai đến dùng cơm”.

“Này Ambapali, hãy nhường cho chúng ta bữa cơm ấy đổi lấy một tram ngàn”.

“Dầu quý công tử có cho tôi cả thành Vesali cùng với các đất phụ thuộc, tôi cũng không nhường bữa cơm quan trọng này”.

Các thanh niên Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói:

“Chúng ta bị cô thiếu nữ vườn xoài này đả thắng, chúng ta bị cô thiếu nữ vườn xoài này phổng tay trên”.

Và các thanh niên Licchavi này cùng đi đến vườn Ambapali.

17. – Đức Thế Tôn thấy các vị Licchavi từ xa đi đến liền nói với các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào chưa thấy các chư Thiên ở cõi Tam thập tam thiên, hãy ngó chúng Licchavi, hãy nhìn chúng Licchavi. Này các Tỷ-kheo, chúng Licchavi cũng giống như chúng Tam thập tam thiên”.

18. – Các vị Licchavi ấy cỡi xe cho đến chỗ có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến chỗ đức Thế Tôn, khi đến liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn thuyết pháp cho những vị Licchavi đang ngồi xuống một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Các vị Licchavi sau khi được đức Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền bạch đức Thế Tôn:

- “Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo”.

“Này các Licchavi, ngày mai Ta nhận lời mời dùng cơm của dâm nữ Ambapali rồi”.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói: “Chúng ta bị cô thiếu nữ vườn xoài này đả thắng, chúng ta bị cô thiếu nữ vườn xoài này phổng tay trên”.

Rồi những vị Licchavi này, hoan hỷ tán thán lời dạy đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về đức Phật và từ biệt”.

19. – Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali, đêm vừa tàn canh, liền cho sửa soạn tại vườn của mình các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm rồi cho báo tin đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng”. Đức Thế Tôn, buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng chúng Tỷ-kheo đến tại túc xá của dâm nữ Ambapali, sau khi đến liền ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Rồi dâm nữ Ambapali tự tay thân hành mời chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị cầm đầu, dùng các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi đức Thế Tôn dùng xong, tay rời khỏi bát, dâm nữ Ambapali lấy một chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, dâm nữ Ambapali bạch đức Thế Tôn:

“Bạch Thế Tôn, con xin cúng dường ngôi vườn này cho chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị cầm đầu”.

Đức Thế Tôn nhận lãnh ngôi vườn. Rồi đức Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapali, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, rồi đứng dậy, đi về.

20. – Trong thời gian đức Thế Tôn ở Vesali, tại vườn Ambapali, Pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo: “Đây là giới, đây là định, đây là tuệ. Định cùng tu với giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu”.

21. – Rồi đức Thế Tôn, sau khi ở Vesali cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo Đại đức Ananda: “Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Beluva”.

- “Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Đại đức Ananda vâng đáp đức Thế Tôn. Rồi đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến làng Beluva. Và đức Thế Tôn trú tại làng này.

Đức Thế Tôn nhuốm bịnh

22. – Đức Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo hãy an cư mùa mưa xung quanh Vesali,

tại chỗ có bạn bè quen thuộc và thân tín. Còn Ta sẽ an cư tại đây, làng Beluva”.

“Xin vâng, bạch Thế Tôn”. Những vị Tỷ-kheo này vâng đáp đức Thế Tôn và tìm chỗ an cư mùa mưa xung quanh Vesali, tại chỗ có bạn bè quyến thuộc và thân tín. Còn đức Thế Tôn an cư tại làng Beluva.

23. – Trong khi đức Thế Tôn an cư mùa mưa, một cơn bệnh trầm trọng khởi lên, rất đau đớn, gần như muốn chết. Nhưng đức Thế Tôn giữ chánh niệm, giác tỉnh, chịu đựng cơn đau ấy, không một chút ta thán.

Đức Thế Tôn tự nghĩ: “Thật không hợp lẽ Ta diệt độ mà không có một lời với các đệ tử hầu cận Ta, không từ biệt chúng Tỷ-kheo. Vậy Ta hãy lấy sức tinh tấn, nhiếp phục cơn bệnh này, duy trì mạng căn và tiếp tục sống”.

Và đức Thế Tôn với sức tinh tấn, nhiếp phục bệnh ấy, duy trì mạng căn và tiếp tục sống.

24. – Rồi đức Thế Tôn lành bệnh. Sau khi lành bệnh không bao lâu, đức Phật ra khỏi tịnh xá và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, trong bóng mát của ngôi tịnh xá. Lúc bấy giờ Đại đức Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

Sau khi ngồi xuống một bên, Đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

“Bạch Thế Tôn, con được thấy đức Thế Tôn khỏe mạnh. Bạch Thế Tôn, con được thấy đức Thế Tôn bệnh hoạn, thân con cảm thấy yếu ớt như lau sậy, mắt con mờ mịt không thấy rõ phương hướng, dầu cho, bạch Thế Tôn, con có được một chút an ủi rằng, đức Thế Tôn sẽ không diệt độ nếu Ngài chưa có lời di giáo cho chúng Tỷ-kheo”.

25. “Này Ananda, chúng Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì nữa ở Ta! Này Ananda, Ta đã giảng Chánh pháp, không có phân biệt trong ngoài (mật giáo và không phải mật giáo), vì này Ananda, đối với các pháp, đức Như Lai không bao giờ là vị Đạo sư còn nắm tay (còn giữ lại một chút ít mật giáo chưa giảng dạy). Này Ananda, những ai nghĩ rằng: “Ta sẽ là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo” hay “chúng Tỷ-kheo chịu sự giáo huấn của Ta” thời, này Ananda, người ấy sẽ có lời di giáo cho chúng Tỷ-kheo. Này Ananda, Như Lai không nghĩ rằng: “Ta sẽ là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo” hay “chúng Tỷ-kheo chịu sự giáo huấn của Ta” thời, này Ananda, làm sao Như Lai lại có lời di giáo cho chúng Tỷ-kheo? Này Ananda, Ta nay đã già, đã thành bậc trưởng

thượng, đã đến tuổi lâm chung, đã đến tám mươi tuổi. Này Ananda, như cỗ xe đã già mòn, sở dĩ còn chạy được là nhờ dây thằng chằng chịt; cũng vậy, thân đức Như Lai được duy trì sự sống giống như chính nhờ chống đỡ dây chằng. Này Ananda, chỉ trong khi Như Lai không suy niệm đến tất cả tướng, với sự diệt trừ một số cảm thọ, chứng và an trú vô tướng tâm định, chính khi ấy thân Như Lai được thoải mái.

26. – “Vậy nên, này Ananda, hãy tự mình là ngọn đèn cho chính mình, hãy tự mình y tựa chính mình, chớ y tựa một gì khác. Dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, chớ nương tựa một gì khác. Này Ananda, thế nào là vị Tỷ-kheo tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình y tựa chính mình, không y tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa một cái gì khác?”

“Này Ananda, ở đời vị Tỷ-kheo, đối với thân quán thân, tinh tấn, giác tỉnh, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái ưu bi trên đời; đối với các cảm thọ... đối với tâm... đối với các pháp quán pháp, tinh tấn, giác tỉnh, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái ưu bi trên đời. Này Ananda, như vậy vị Tỷ-kheo tự mình là

ngọn đèn cho chính mình, tự mình y tựa chính mình, không y tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa một gì khác.

“ Này Ananda, những ai sau khi Ta diệt độ tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình y tựa chính mình, không y tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một gì khác, những vị ấy, thời này Ananda, là những vị tối thượng trong hàng Tỷ-kheo của Ta, nếu những vị ấy tha thiết học hỏi”.