Dàn ý Kinh Trung Bộ & Tóm tắt Kinh Trường Bộ

Lời thưa

THÍCH MINH CHÂU

Dàn ý

KINH TRUNG BỘ

[Majjhima Nikya]

& Tóm tắt

KINH TRƯỜNG BỘ

[ Dỵgha Nikya ]

NHÀ XUẤT BẢN TỔNG HỢP TP. HỒ CHÍ MINH

Lời thưa

Như đã thưa cùng chư độc giả, việc sưu tập các tác phẩm của Hòa thượng thượng Minh hạ Châu, Bổn sư của chúng tôi, đã được tiến hành từ 10 năm qua. Đến nay chúng tôi đã thực hiện được 10 đầu sách và đã phát hành rộng rãi. Quyển này, “Dàn ý kinh Trung Bộ và Tóm tắt kinh Trường bộ” là quyển thứ 10. Đây là một tác phẩm đúc kết nội dung thuyết giảng dạy của Hòa thượng trong suốt 20 năm, từ năm 1980 đến năm 2000, qua các khóa học dài hạn và đều đặn dành cho Tăng Ni Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Phật tử của Thiền viện Vạn Hạnh.

Bản dịch kinh Trung bộ gồm tất cả 152 kinh từ nguyên bản Pāli đã được Hòa thượng chúng tôi thực hiện rất công phu. Ngài tham khảo nhiều tác phẩm, dịch phẩm liên hệ, trong đó có ba dịch phẩm quan trọng, đó là hai bản Anh ngữ của ngài PannĀnanda, của L.B. Horner và bản Nhật ngữ trong bộ Nam truyền Đại tạng kinh của Nhật Bản. Kinh Trung bộ đặt nặng phần Chánh tri kiến và các pháp tu hành, nhất là tiến trình tu chứng từ giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến. Năm ngoái (2010), chúng tôi đã xin xuất bản và phát hành cuốn “Tóm tắt kinh

Trung bộ”, nay chúng tôi đưa phần Dàn ý kinh Trung bộ và Tóm tắt kinh Trường bộ vào cuốn sách này. Dàn ý này được xem như tóm tắt của “Tóm tắt kinh Trung bộ” và đặc biệt nêu ra được trình tự, ý nghĩa của các ý lớn và của các ý liên hệ.

Kinh Trường bộ gồm tất cả 34 kinh, mỗi kinh dài hơn mỗi kinh của kinh Trung bộ. Việc dịch thuật của Hòa thượng chúng tôi từ nguyên bản Pāli và tham khảo tài liệu cũng giống như trường hợp dịch kinh Trung bộ đã nói trên. Kinh Trường bộ mang tính lịch sử về quãng thời gian hoằng hóa của Đức Phật, phản ánh các sinh hoạt của Ấn Độ cổ; đặc biệt kinh mang tính đối thoại với các tư tưởng thời bấy giờ của Bà-la-môn, Kỳ-na, cũng như của các du sĩ, v.v. Cũng như kinh Trung bộ, Hòa thượng của chúng tôi muốn người đọc nắm vững các nội dung căn bản của các kinh Trường bộ nên đã không ngại công sức, thực hiện phần Tóm tắt kinh Trường bộ.

Kinh Trung bộ, kinh Trường bộ đã được các bậc luận gia, các nhà nghiên cứu trích dẫn, giảng giải từng phần, từng kinh lẻ và từng nội dung, đề tài như R.N. Soni, NanĀnanda, Tatalle Dhamma Maha Nayaki Thera, Bodhi, Somdat Phra Buddhaghosa, Aya Khema, Nyanaponika Thera… Nhưng theo chúng tôi, thật khó có thể có những công trình thuyết giảng liên tục, dài hạn qua từng khóa học, suốt từ kinh đầu đến kinh cuối của kinh Trung bộ và Trường bộ lại có tác phẩm ghi tóm tắt và lập dàn ý kinh như trường hợp Hòa thượng của chúng tôi đã làm.

Hòa thượng thượng Minh hạ Châu, Bổn sư của chúng tôi đã bước sang tuổi 94, sức khỏe của Ngài đã sút giảm nhiều. Chúng tôi xót xa vì thương cảm, vì tự nghĩ mình chưa tròn phận sự của người đệ tử đối với bổn sư mình. Chúng tôi mong được giữ lại hình ảnh tận tụy của Ngài qua những gì Ngài đã trực tiếp giảng dạy cho chúng tôi cũng như cho nhiều Tăng Ni Phật tử trong nước cũng như nước ngoài. Đó là lý do khiến chúng tôi sưu tập tất cả các tác phẩm của ngài vừa để chúng khỏi bị thất lạc vừa để phổ biến những gì Ngài muốn phổ biến, và đồng thời để chúng tôi và các thế hệ sau của tông môn được theo đó mà tu học, tưởng như Ngài vẫn mãi an trụ bên đồ chúng của Ngài.

Nhân đây, chúng tôi xin ghi nhận công đức của chư Tăng Ni Phật tử vẫn thường khích lệ, giúp đỡ chúng tôi trong quá trình sưu tập, in ấn, phát hành các tác phẩm của Hòa thượng Bổn sư chúng tôi. Đặc biệt, chúng tôi xin tán dương công đức quý Phật tử Pháp danh Diệu Oanh, Nguyên Tuệ, Nguyên Thanh, Diệu Thanh đã tôn kính phát tâm ấn tống Pháp bảo này.

Phật lịch 2555, Tân Mão (2011)

Thiền viện Vạn Hạnh, mạnh Hạ,

Môn đồ của Hòa thượng Viện chủ

Thiền viện Vạn Hạnh

Mục Lục

MỤC LỤC

Phần I

Dàn Ý Kinh Trung Bộ

[Majjhima Nikāya]

1. Kinh số 1 – Kinh Pháp Môn Căn Bổn…………….19

2. Kinh số 2 – Kinh Tất Cả Các Lậu Hoặc…………….22

3. Kinh số 3 – Kinh Thừa Tự Pháp…………………….25

4. Kinh số 4 – Kinh Sợ Hãi Và Khiếp Đảm……………..27

5. Kinh số 5 – Kinh Không Uế Nhiễm…………………29

6. Kinh số 6 – Kinh Ước Nguyện………………………31

7. Kinh số 7 – Kinh Ví Dụ Tấm Vải……………………..33

8. Kinh số 8 – Kinh Đoạn Giảm………………………….35

9. Kinh số 9 – Kinh Chánh Tri Kiến………………………37

10. Kinh số 10 – Kinh Niệm Xứ……………………………40

11. Kinh số 11 – Tiểu Kinh Sư Tử Hống…………………..42

12. Kinh số 11 – Đại Kinh Sư Tử Hống ……………………44

13. Kinh số 13 – Đại Kinh Khổ Uẩn………………………….46

14. Kinh sô 14 – Tiểu Kinh Khổ Uẩn………………………..48

15. Kinh số 15 – Kinh Tư Lượng……………………………50

16. Kinh số 16 – Kinh Tâm Hoang Vu………………………52

1. Kinh số 17 – Kinh Khu Rừng……………………………54

2. Kinh số 18 – Kinh Mật Hoàn……………………………..56

3. Kinh số 19 – Kinh Song Tâm………………………………58

4. Kinh số 20 – Kinh AN Trú Tầm………………………….60

5. Kinh số 21 – Kinh Ví Dụ Cái Cưa……………………….62

6. Kinh số 22 – Kinh Ví Dụ Con Rắn………………………….66

7. Kinh số 23 – Kinh Gò Mối…………………………………70

8. Kinh số 24 – Kinh Trạm Xe ……………………………….72

9. Kinh số 25 – Kinh Bẫy Mồi…………………………………74

10. Kinh số 26 – Kinh Thánh Cầu………………………………77

11. Kinh số 27 – Tiểu Kinh Dụ Dấu Chân Voi………………….79

12. Kinh số 28 – Đại Kinh Dụ Dấu Chân Voi……………………81

13. Kinh số 29 – Đại Kinh Thí Dụ Lõi Cây……………………83

14. Kinh số 30 – Tiểu Kinh Thí Dụ Lõi Cây……………..85

15. Kinh số 31 – Tiểu Kinh Rừng Sừng Bò…………….87

16. Kinh số 32 – Đại Kinh Rừng Sừng Bò………………..89

17. Kinh số 33 – Đại Kinh Người Chăn Bò………………92

18. Kinh số 34 – Tiểu Kinh Người Chăn Bò………………94

19. Kinh số 35 – Tiểu Kinh Saccaka………………………96

20. Kinh số 36 – Đại Kinh Saccaka ……………………….98

21. Kinh số 37 – Tiểu Kinh Đoạn Tận Ái…………………..100

22. Kinh số 38 – Đại Kinh Đoạn Tận Ái……………………….102

23. Kinh số 39 – Đại Kinh Xóm Ngựa……………………….104

24. Kinh số 40 – Tiểu Kinh Xóm Ngựa……………………….106

25. Kinh số 41 – Kinh Sālleya…………………………..108

26. Kinh số 42 – Kinh Verañjaka……………………110

27. Kinh số 43 – Đại Kinh Phương Quảng…………………….111

1. Kinh số 44 – Tiểu Kinh Phương Quảng……………………..113

2. Kinh số 45 – Tiểu Kinh Pháp Hành………………………….115

3. Kinh số 46 – Đại Kinh Pháp Hành…………………………..117

4. Kinh số 47 – Kinh Tự Sát …………………………………120

5. Kinh số 48 – Kinh Kosambi………………………………..122

6. Kinh số 49 – Kinh Phạm Thiên Cầu Thỉnh…………………125

7. Kinh số 50 – Kinh Hàng Ma…………………………….128

8. Kinh số 51 – Kinh Kandaraka………………………………131

9. Kinh số 52 – Kinh Bát Thành………………………………134

10. Kinh số 53 – Kinh Hữu Học………………………………136

11. Kinh số 54 – Kinh Potaliya…………………………….138

12. Kinh số 55 – Kinh Jīvaka………………………………141

13. Kinh số 56 – Kinh Upāli………………………………143

14. Kinh số 57 – Kinh hạnh con chó……………………………..146

15. Kinh số 57 – Kinh vương tử vô úy…………………………….148

16. Kinh số 59 – Kinh nhiều cảm thọ……………………………..151

17. Kinh số 60 – Kinh không gì chuyển hướng……………………153

18. Kinh số 61 – Kinh giáo giới La Hầu Lao ở rừng Am Bà Lâm…..157

19. Kinh số 62 – Kinh Đại giáo giới La Hầu La……………………..159

20. Kinh số 63 – Tiểu kinh Mālunkya…………………………161

21. Kinh số 64 – Đại kinh Mālunkya…………………………..163

22. Kinh số 65 – Kinh Bhaddāli…………………………………165

23. Kinh số 66 – Kinh ví dụ con chim cáy………………………………167

1. Kinh số 67 – Kinh Catumā…………………………………170

2. Kinh số 68 – Kinh Nalakapāna………………………………..171

3. Kinh số 69 – Kinh Gulissāni……………………………………173

4. Kinh số 70 – Kinh Kīṭāgiri…………………………………..176

5. Kinh số 71 – Kinh ba minh Vacchagotta………………………………..178

6. Kinh số 72 – Kinh Aggivacchagotta……………………………………179

7. Kinh số 73 – Đại kinh Aggivacchagotta…………………………………..181

8. Kinh số 74 – Kinh Trường trảo…………………………………………..183

9. Kinh số 75 – Kinh Māgandiya…………………………………..185

10. Kinh số 76 – Kinh Sandaka……………………………………………..190

11. Kinh số 77 – Kinh Mahāsakuludāyi……………………………..193

12. Kinh số 78 – Kinh Samaṇamaṇḍikā………………………………..195

13. Kinh số 79 – Tiểu Kinh Thiện Sanh Ưu Đà Di……………………………..197

14. Kinh số 80 – Kinh Vekhanassa……………………………………………199

15. Kinh số 81 – Kinh Ghaṭīkāra………………………………………201

16. Kinh số 82 – Kinh Raṭṭthapāla……………………………………203

17. Kinh số 83 – Kinh Makhādeva……………………………………...206

18. Kinh số 84 – Kinh Madhurā………………………………………..208

19. Kinh số 85 – Kinh Bồ Đề vương tử……………………………………….210

20. Kinh số 86 – Kinh Angulimāla…………………………………….213

21. Kinh số 87 – Kinh Ái Sanh…………………………………………………215

22. Kinh số 88 – Kinh Bāhitika…………………………………………217

23. Kinh số 89 – Kinh pháp trang nghiêm………………………………………..219

24. Kinh số 90 – Kinh Kaṇṇakatthala……………………………………..222

1. Kinh số 91 – Kinh Brahmāyu………………………………………..225

2. Kinh số 92 – Kinh Sela………………………………………………………227

3. Kinh số 93 – Kinh Assalāyana………………………………………….229

4. Kinh số 94 – Kinh Ghoṭamukha………………………………………232

5. Kinh số 95 – Kinh Cankī……………………………………………235

6. Kinh số 96 – Kinh Esukārī…………………………………………..238

7. Kinh số 97 – Kinh Dhānañjāṇi………………………………………240

8. Kinh số 98 – Kinh Vāseṭṭha……………………………………………242

9. Kinh số 99 – Kinh Subha………………………………………………244

10. Kinh số 100 – Kinh Sangārava……………………………………..248

11. Kinh số 101 – Kinh Devadaha………………………………………250

12. Kinh số 102 – Kinh năm ba………………………………………………………252

13. Kinh số 103 – Kinh như thế nào…………………………………………………254

14. Kinh số 104 – Kinh làng Sāma………………………………………..256

15. Kinh số 105 – Kinh thiện tinh…………………………………………………..258

16. Kinh số 106 – Kinh bất động lợi ích……………………………………………260

17. Kinh số 107 – Kinh Gaṇaka Moggallāna……………………………….262

18. Kinh số 108 – Kinh Gopaka Moggallāna………………………….264

19. Kinh số 109 – Đại kinh mãn nguyệt……………………………………….266

20. Kinh số 110 – Tiểu kinh mãn nguyệt…………………………………………267

21. Kinh số 111 – Kinh bất đoạn………………………………………………..268

22. Kinh số 112 – Kinh sáu thanh tịnh…………………………………………270

23. Kinh số 113 – Kinh chân nhân………………………………………………273

24. Kinh số 114 – Kinh nên hành trì và không nên hành trì………………………275

25. Kinh số 115 – Kinh đa giới…………………………………………………..277

1. Kinh số 116 – Kinh thôn tiên………………………………………………..279

2. Kinh số 117 – Đại kinh bốn mươi………………………………………………280

3. Kinh số 118 – Kinh nhập tức xuất tức niệm…………………………………..282

4. Kinh số 119 – Kinh thân hành niệm……………………………………………284

5. Kinh số 120 – Kinh hành sanh…………………………………………………287

6. Kinh số 121 – Kinh tiểu không………………………………………………..289

7. Kinh số 122 – Kinh Đại không…………………………………………………292

8. Kinh số 123 – Kinh hy hữu vị tằng hữu pháp……………………………………295

9. Kinh số 124 – Kinh Bạc Câu La…………………………………………………297

10. Kinh số 125 – Kinh điều ngự địa………………………………………………..300

11. Kinh số 126 – Kinh Phù di………………………………………………………303

12. Kinh số 127 – Kinh A na luật…………………………………………………….306

13. Kinh số 128 – Kinh tùy phiền não……………………………………………….308

14. Kinh số 129 – Kinh hiền ngu…………………………………………………….310

15. Kinh số 130 – Kinh thiên sứ………………………………………………………..313

16. Kinh số 131 – Kinh nhứt dạ hiền giả………………………………………………….316

17. Kinh số 132 – Kinh A Nan nhứt dạ hiền giả……………………………………………317

18. Kinh số 133 – Kinh Đại Ca Chiên Diên nhứt dạ hiền giả……………………………319

19. Kinh số 134 – Kinh Lomasakangiya……………………………………………321

20. Kinh số 135 – Kinh Tiểu nghiệp phân biệt………………………………………323

21. Kinh số 136 – Kinh Đại nghiệp phân biệt………………………………………..325

22. Kinh số 137 – Kinh phân biệt sáu xứ…………………………………………….328

1. Kinh số 138 – Kinh tống thuyết biệt thuyết………………………………………….330

2. Kinh số 139 – Kinh vô tránh phân biệt…………………………………………….332

3. Kinh số 140 – Kinh giới phân biệt………………………………………………….334

4. Kinh số 141 – Kinh phân biệt sự thật……………………………………………..336

5. Kinh số 142 – Kinh phân biệt cúng dường………………………………………..337

6. Kinh số 143 – Kinh giáo giới Cấp Cô Độc………………………………………..339

7. Kinh số 144 – Kinh giáo giới Channa…………………………………………..341

8. Kinh số 145 – Kinh giáo giới Phú Lâu Na………………………………………..343

9. Kinh số 146 – Kinh giáo giới Nandaka…………………………………………345

10. Kinh số 147 – Tiểu kinh giáo giới La Hầu La………………………………….347

11. Kinh số 148 - Kinh sáu sáu…………………………………………………….349

12. Kinh số 149 – Đại kinh sáu xứ………………………………………….351

13. Kinh số 150 – Kinh nói cho dân chúng Nagaravinda………………………353

14. Kinh số 151 – Kinh khất thực thanh tịnh……………………………………355

15. Kinh số 152 – Kinh căn tu tập…………………………………………….357

Phần II

Tóm tắt Kinh Trường Bộ

[Dīgha Nikāya]

16. Kinh số 1 – Kinh phạm võng …………………………..361

17. Kinh số 2 – Kinh Sa môn quả………………………….364

1. Kinh số 3 – Kinh Ambaṭṭha……………………..366

2. Kinh số 4 – Kinh chủng đức…………………………368

3. Kinh số 5 – Kinh Cứu La Đàn Lầu…………………..370

4. Kinh số 6 – Kinh Mahāli……………………………374

5. Kinh số 7 – Kinh Jāliya………………………….376

6. Kinh số 8 – Kinh Kassapa sư tử hống…………………….377

7. Kinh số 9 – Kinh bổ thác bà lậu……………………..379

8. Kinh số 10 – Kinh tu bà…………………………..381

9. Kinh số 11 – Kinh kiên cố……………………………382

10. Kinh số 12 – Kinh Lô già…………………………….384

11. Kinh số 13 – Kinh tam minh………………………….386

12. Kinh số 14 – Kinh đại bổn……………………………..390

13. Kinh số 15 – Kinh đại duyên……………………………393

14. Kinh số 16 – Kinh đại bát niết bàn………………………….395

15. Kinh số 17 – Kinh đại thiện kiến vương……………………..401

16. Kinh số 18 – Kinh xà ni sa………………………………402

17. Kinh số 19 – Kinh đại điền tôn……………………………404

18. Kinh số 20 – Kinh đại hội …………………………………406

19. Kinh số 21 – Kinh đế thích sở vấn…………………………….409

20. Kinh số 22 – Kinh đại niệm xứ………………………………..413

21. Kinh số 23 – Kinh tệ túc……………………………………….415

22. Kinh số 24 – Kinh ba lê……………………………………….417

23. Kinh số 25 – Kinh ưu đàm bà la sư tử hống………………………419

24. Kinh số 26 – Kinh chuyển luân thánh vương sư tử hống…………..421

1. Kinh số 27 – Kinh khởi thế nhân bổn………………………………423

2. Kinh số 28 – Kinh tự hoan hỷ………………………………….425

3. Kinh số 29 – Kinh thanh tịnh………………………………….427

4. Kinh số 30 – Kinh tướng……………………………………….430

5. Kinh số 31 – Kinh giáo thọ thi ca la việt………………………..432

6. Kinh số 32 – Kinh a sá nang chi…………………………………434

7. Kinh số 33 – Kinh phúng tụng…………………………………….436

8. Kinh số 34 – Kinh thập thượng……………………………………438

Phần I: Dàn ý Kinh Trung Bộ [Majjhima Nikāya]

Phần I

Dàn Ý Kinh Trung Bộ

[Majjhima Nikāya]

1. Kinh số 1 - Kinh Pháp Môn Căn Bổn

Kinh số 1

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN

(Mlapariyya Sutta)

(M.i, 1)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và nói sẽ thuyết giảng pháp môn căn bản của tất cả các pháp.

B. Chánh kinh:

Có bốn hạng người ở trên đời:

I. Hạng vô văn phàm phu

1. Thái độ đối với bậc chơn nhân, bậc Thánh, đối với pháp các bậc chơn nhân và các bậc Thánh.

2. Thái độ đối với tất cả pháp, bắt đầu từ địa đại đến Niết-bàn (24 pháp). Tưởng tri, nghĩ đến, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu tất cả pháp, nghĩ đến tự ngã như là tất cả pháp, nghĩ rằng tất cả pháp là của ta, hân hoan trong tất cả pháp. Vì cớ sao? Vì người ấy không liễu tri tất cả pháp.

II. Hạng Tỷ-kheo hữu học, tâm chưa thành tựu, đang cần cầu sự an tịnh khỏi các triền ách

Thắng tri tất cả pháp, không nghĩ đến tất cả pháp, không nghĩ đến tự ngã đối chiếu tất cả pháp, không nghĩ đến tự ngã như là tất cả pháp, không nghĩ đến tất cả pháp là của Ta, không dục hỷ tất cả pháp. Vì cớ sao? Vì vị ấy có thể liễu tri tất cả pháp.

III. Hạng Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn

1. Thắng tri tất cả pháp, không nghĩ đến tất cả pháp, không nghĩ đến tự ngã đối chiếu tất cả pháp, không nghĩ đến tự ngã như là tất cả pháp, không nghĩ đến tất cả pháp là của Ta, không có dục hỷ tất cả pháp. Vì cớ sao? Vì vị ấy liễu tri tất cả pháp.

2. ... (như trên)... vì vị ấy trừ được tham dục, vì tự ngã không có tham dục.

3. ... (như trên)... vì vị ấy trừ được sân, vì tự ngã không có sân.

4. ... (như trên)... vì vị ấy trừ được si, vì tự ngã không có si.

IV. Như Lai là bậc A-la-hán Chánh Đẳng Giác

1. Thắng tri tất cả các pháp… (như trên).. Vì cớ sao? Vì Như Lai liễu tri tất cả pháp.

2. Thắng tri tất cả pháp… (như trên)... Vì cớ sao? Vì Như Lai biết rằng dục hỷ (nandi) là căn bản của đau khổ, từ hữu sanh khởi lên, và già chết đến với loài hữu tình. Do vậy, Như Lai với sự diệt trừ khát ái toàn diện, với sự ly tham, đoạn diệt, xả ly từ bỏ khát ái, chứng được vô thượng chánh đẳng chánh giác.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

2. Kinh số 2 - Kinh Tất Cả Các Lậu Hoặc

Kinh số 2

KINH TẤT CẢ CC LẬU HOẶC

(Sabbsava Sutta)

(M.i, 7)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và nói sẽ giảng pháp môn phòng hộ tất cả lậu hoặc.

B. Chánh kinh:

I. Thế Tôn tuyên bố chỉ người biết người thấy, mới đoạn trừ tất cả lậu hoặc, và nói các lậu hoặc được đoạn trừ do 7 pháp môn khác nhau.

II. Các lậu hoặc do tri kiến được đoạn trừ.

1. Thái độ của kẻ phàm phu đưa đến già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não.

a. Đối với bậc chân nhân và pháp bậc chân nhân, đối với bậc Thánh và pháp bậc Thánh.

b. Không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, các pháp không cần phải tác ý, nên các lậu

hoặc chưa sanh được sanh khởi, các lậu hoặc đã sanh được tăng trưởng.

c. 12 phi như lý tác ý về quá khứ, vị lai, hiện tại.

d. 6 tà kiến.

2. Thái độ của bậc Thánh đệ tử, đưa đến đoạn tận các lậu hoặc.

a. Thái độ đối với bậc chân nhân và pháp của bậc chân nhân, đối với bậc Thánh và pháp của bậc Thánh.

b. Tuệ tri các pháp cần phải tác ý và các pháp không cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi, các lậu hoặc đã sanh đi đến đoạn diệt.

c. Như lý tác ý khổ tập diệt đạo, nên các lậu hoặc được đoạn trừ, chứng được quả Dự lưu.

III. Các lậu hoặc do phòng hộ được đoạn trừ: Như lý giác sát sự phòng hộ của 6 căn.

IV. Các lậu hoặc do thọ dụng được đoạn trừ: Như lý giác sát khi thọ dụng y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bịnh.

V. Các lậu hoặc do kham nhẫn được đoạn trừ Kham nhẫn lạnh nóng, đói khát, xúc chạm ruồi muỗi, gió, sức nóng, các loài bò sát, lời nói mạ lỵ phỉ báng, các khổ thọ về thân.

VI. Các lậu hoặc do tránh né được đoạn trừ: Tránh né các thú dữ, gai góc, hố sâu, những chỗ ngồi, những trú xứ không xứng đáng, những bạn bè độc ác.

VII. Các lậu hoặc do trừ diệt được đoạn trừ: Đoạn trừ dục niệm, sân niệm, hại niệm, các ác bất thiện pháp.

VIII. Các lậu hoặc do tu tập được đoạn trừ: Tu tập 7 giác chi.

IX. Vị Tỷ-kheo y theo 7 pháp môn này đoạn diệt các lậu hoặc, được xem là đã giải thoát, đoạn tận khổ đau.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

3. Kinh số 3 - Kinh Thừa Tự Pháp

Kinh số 3

KINH THỪA TỰ PHÁP

(Dhammadyda Sutta)

(M.i,12)

A. Duyên khởi:

Đức Phật gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

I. Lời thuyết giảng của Đức Phật.

1. Hãy thừa tự chánh pháp của Ngài, đừng thừa tự tài vật.

2. Đức Phật kể câu chuyện 2 Tỷ-kheo, một vị thừa tự chánh pháp được Đức Phật tán thán, một vị thừa tự tài vật nên bị chê.

II. Lời giải thích của Tôn giả Sriputta.

1. Ba trường hợp các Trưởng lão, trung niên và tân học Tỷ-kheo bị quở trách.

a. Vị đạo sư sống viễn ly, các đệ tử không tùy học viễn ly.

b. Các pháp bậc Đạo sư dạy nên từ bỏ, các đệ tử không từ bỏ.

c. Các đệ tử sống đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đoạ lạc, từ bỏ gánh nặng viễn ly.

2. Ba trường hợp các trưởng lão, trung niên, tân học Tỷ-kheo được tán thán.

3. Ngài Sriputta kể đến 16 ác pháp và con đường đưa đến đoạn trừ 16 ác pháp ấy.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

4. Kinh số 4 - Kinh Sợ Hãi Khiếp Đảm

Kinh số 4

KINH SỢ HÃI KHIẾP ĐẢM

(Bhayabherava Sutta)

(M.i, 16)

A. Duyên khởi

Câu chuyện giữa Sa-môn Gotama với Bà-la-môn Jṇussoṇi: 2 vấn đề được đề cập. Sa-môn Gotama là bậc lãnh đạo các đệ tử, và đời sống tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu rất là khó khăn.

B. Chánh kinh:

Sa-môn Gotama nói lên kinh nghiệm của Ngài khi sống trong rừng núi, đối trị với khiếp đảm cho đến khi thành Phật.

I. Ai có 16 tánh bất thiện, không thể sống trong rừng núi mà không khởi lên sợ hãi. Sa-môn không có những đức tánh ấy, nên sống trong rừng núi không có sợ hãi.

II. Phương pháp Sa-môn Gotama dùng để đối trị sợ hãi và hành trì thiền định.

1. Đối trị sợ hãi.

2. Các đức tánh tu tập.

3. Tu thiền.

III. Sa-môn Gotama chứng được 3 minh và thỉnh thoảng vẫn sống trong rừng núi.

C. Kết luận:

Lời tán thán của Bà-la-môn Jṇussoṇi.

5. Kinh số 5 - Kinh Không Uế Nhiễm

Kinh số 5

KINH KHÔNG UẾ NHIỄM

(Anangana Sutta)

(M.i, 24)

A. Duyên khởi:

Tôn giả Sriputta gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

I. Tôn giả Sriputta nói có 4 hạng người ở đời:

1. Hạng có cấu uế và không biết mình có cấu uế,

2. Hạng có cấu uế và biết mình có cấu uế,

3. Hạng không có cấu uế và không biết mình không có cấu uế,

4. Hạng không có cấu uế và biết mình không có cấu uế.

II. Với câu hỏi của Tôn giả Moggallna, Tôn giả Sriputta giải thích vì sao hạng không

như thật biết mình có cấu uế và không có cấu uế là hạ liệt; còn hạng như thật biết mình có cấu uế và biết mình không có cấu uế là ưu thắng.

III. Thế nào là cấu uế? 13 trường hợp cấu uế có thể xảy đến cho vị Tỷ-kheo ở trong chúng.

IV. Tỷ-kheo có cấu uế, dù ở trong rừng, tu hạnh đầu đà... vẫn không được các vị đồng phạm hạnh cung kính. Trái lại, vị Tỷ-kheo sống gần làng mạc, nhưng không cấu uế, vẫn được các vị đồng phạm hạnh cung kính.

Tôn giả Moggallna dùng ví dụ tán thán Tôn giả Sriputta đã khéo rõ biết tâm tư của vị xuất gia không chân chánh và vị xuất gia chân chánh.

C. Kết luận:

Hai vị Tôn giả cùng nhau khéo nói, cùng nhau tuỳ hỷ.

6. Kinh số 6 - Kinh Ước Nguyện

Kinh số 6

KINH ƯỚC NGUYỆN

(kankheyya Sutta)

(M.i, 33)

A. Duyên khởi

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

Thế Tôn đề cao giới hạnh, thuyết 13 ước nguyện của vị Tỷ-kheo và điều kiện để thành tựu 13 ước nguyện ấy (tức là hành trì Giới, Định, Tuệ).

I. 6 ước nguyện về nếp sống giữa chúng Tăng.

II. 2 ước nguyện về Thiền sắc giới và Thiền vô sắc giới.

III. 3 uớc nguyện về quả Dự lưu, Nhất lai, Bất lai.

IV. 6 ước nguyện về 6 thông: Thần túc, Thiên nhĩ, Tha tâm, Túc mạng, Thiên nhãn, Lậu tận.

V. Thế Tôn đề cao giới hạnh.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

7. Kinh số 7 - Kinh Ví Dụ Tấm Vải

Kinh số 7

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI

(Vatthpama Sutta)

(M.i, 36)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

I. Cõi ác chờ đợi tâm cấu uế, như tấm vải nhơ, được màu nhuộm không tốt đẹp. Cõi lành chờ đợi tâm không cấu uế, như tấm vải sạch được màu nhuộm tốt đẹp.

II. Quá trình hiểu biết cấu uế đưa đến giải thoát giác ngộ.

1. Biết được các cấu uế và đoạn trừ được cấu uế.

2. Lòng tin bất động đối với 3 ngôi báu.

3. Chứng được nghĩa tín thọ, pháp tín thọ và hướng đến thiền định.

4. Tu 4 vô lượng tâm.

5. Tu tuệ chứng quả A-la-hán.

III. Thế Tôn đọc lên bài kệ để trả lời Bà-la-môn Sundarika.

C. Kết luận:

Nghe xong bài kệ, Bà-la-môn Sundarika tán thán 3 ngôi báu, xin quy y và xin xuất gia, cuối cùng chứng quả.

8. Kinh số 8 - Kinh Đoạn Giảm

Kinh số 8

KINH ĐOẠN GIẢM

(Sallekha Sutta)

(M.i, 40)

A. Duyên khởi:

Tôn giả Mahcunda hỏi làm thế nào đoạn trừ các sở kiến về tự ngã và về thế giới được khởi lên, Thế Tôn trả lời cần phải như thật chánh quán với trí tuệ là “Cái này không phải của tôi, không phải là tôi, không phải là tự ngã của tôi”.

B. Chánh kinh:

I. 4 thiền, 4 không, không phải là đoạn giảm, 4 thiền là hiện tại lạc trú, 4 không là tịch tịnh trú.

II. Thế Tôn giảng pháp môn đoạn giảm.

III. Thế Tôn giảng pháp môn khởi tâm.

IV. Thế Tôn giảng pháp môn đối trị.

V. Thế Tôn giảng pháp môn hướng thượng.

VI. Thế Tôn giảng pháp môn giải thoát hoàn toàn.

VII. Thế Tôn đúc kết các pháp môn đã được thuyết giảng và khuyên hành thiền.

C. Kết luận:

Tôn giả Mahcunda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn thuyết giảng.

9. Kinh số 9 - Kinh Chánh Tri Kiến

Kinh số 9

KINH CHNH TRI KIẾN

(Sammdiṭṭhi Sutta)

(M.i, 46)

A. Duyên khởi:

Theo lời các Tỷ-kheo yêu cầu, Tôn giả Sriputta giải thích thế nào là Chánh tri kiến, thế nào là có lòng tịnh tín đối với pháp, thế nào là thành tựu diệu pháp này.

B. Chánh kinh:

Tôn giả giải thích Chánh tri kiến đối với 16 pháp. Nhờ chánh tri kiến đoạn tận các tuỳ miên, chấm dứt các khổ đau.

I. Đối với bất thiện, căn bản bất thiện, đối với thiện và căn bản thiện.

II. Đối với 4 thức ăn: Đoàn thực, xúc thực, tư niệm thực và thức thực.

III. Đối với khổ, khổ tập, khổ diệt, con đường đưa đến khổ diệt.

IV. Đối với già chết, già chết tập khởi, già chết đoạn diệt, con đường đưa đến già chết đoạn diệt.

V. Đối với sanh, sanh tập khởi, sanh đoạn diệt, con đường đưa đến sanh đoạn diệt.

VI. Đối với hữu, hữu tập khởi, hữu đoạn diệt, con đường đưa đến hữu đoạn diệt.

VII. Đối với thủ, thủ tập khởi, thủ đoạn diệt, con đường đưa đến thủ đoạn diệt.

VIII. Đối với ái, ái tập khởi, ái đoạn diệt, con đường đưa đến ái đoạn diệt.

IX. Đối với thọ, thọ tập khởi, thọ đoạn diệt, con đường đưa đến thọ đoạn diệt.

X. Đối với xúc, xúc tập khởi, xúc đoạn diệt, con đường đưa đến xúc đoạn diệt.

XI. Đối với 6 nhập, 6 nhập tập khởi, 6 nhập đoạn diệt, con đường đưa đến 6 nhập đoạn diệt.

XII. Đối với danh sắc, danh sắc tập khởi, danh sắc đoạn diệt, con đường đưa đến danh sắc đoạn diệt.

XIII. Đối với thức, thức tập khởi, thức đoạn diệt, con đường đưa đến thức đoạn diệt.

XIV. Đối với hành, hành tập khởi, hành đoạn diệt, con đường đưa đến hành đoạn diệt.

XV. Đối với vô minh, vô minh tập khởi, vô minh đoạn diệt, con đường đưa đến vô minh đoạn diệt.

XVI. Đối với lậu hoặc, lậu hoặc tập khởi, lậu hoặc đoạn diệt, con đường đưa đến lậu hoặc đoạn diệt.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sriputta thuyết giảng.

10. Kinh số 10 - Kinh Niệm Xứ

Kinh số 10

KINH NIỆM XỨ

(Satipaṭṭhna Sutta)

(M.i, 55)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng kinh này.

B. Chánh kinh:

I. Thế Tôn giải thích thế nào là 4 niệm xứ.

II. Thế nào là quán thân trên thân.

1. Niệm hơi thở vô, hơi thở ra.

2. Quán các oai nghi.

3. Quán các hành tướng của thân.

4. Quán các thân phần của thân.

5. Quán vị trí các giới trên thân.

6. Quán thi thể trong nghĩa địa.

a. Thi thể quăng vào nghĩa địa trong 3 ngày.

b. Quán thân bị côn trùng muông thú ăn.

c. Quán bộ xương còn liên kết hay sau khi bị rã rời.

d. Quán toàn xương trắng trở thành bột.

III. Quán thọ trên các cảm thọ: 9 loại cảm thọ.

IV. Quán tâm trên các tâm: có 16 loại tâm.

V. Quán pháp trên các pháp.

1. Đối với 5 triền cái.

2. Đối với 5 thủ uẩn.

3. Đối với 6 nội ngoại xứ.

4. Đối với 7 giác chi.

5. Đối với 4 sự thật.

VI. Khả năng chứng quả của pháp môn này: 1 trong 2 quả: A-la-hán hay Bất lai trong thời gian từ 7 năm đến 7 ngày.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo tín thọ lời Thế Tôn dạy.

11. Kinh số 11 - Tiểu Kinh Sư Tử Hống

Kinh số 11

TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG

(Cḷasỵhanda Sutta)

(M.i, 63)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng kinh này.

B. Chánh kinh:

I. Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo, hãy rống tiếng rống con sư tử, chỉ trong giáo pháp của Thế Tôn mới có 4 hạng Sa-môn. Ngoài ra không thể có Sa-môn.

II. Thế Tôn dạy cách trả lời các câu cật vấn của ngoại đạo và đưa đến kết luận là một người phải thành tựu 8 pháp, mới có thể đạt được cứu cánh giải thoát.

III. Thế Tôn dạy những Sa-môn, Bà-la-môn nào không như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly của hai loại tà kiến: hữu và phi hữu, vị ấy sẽ không có được 8 pháp đưa đến cứu cánh giải

thoát. Trái lại, vị nào như thật tuệ tri hai loại tà kiến ấy, vị ấy có được 8 pháp đưa đến cứu cánh giải thoát.

IV. Vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chưa liễu tri 4 loại chấp thủ, thời trong giáo pháp của vị này, không có thành tựu viên mãn tịnh tín đối với bậc đạo sư, đối với pháp, đối với giới luật, và sự ái kính đối với các pháp hữu. Như Lai là bậc liễu tri 4 loại chấp thủ, nên trong giáo pháp của Như Lai có sự thành tựu viên mãn 4 pháp trên.

V. Bốn loại chấp thủ này cơ bản lấy vô minh làm duyên. Và đoạn trừ vô minh là đoạn trừ được 4 chấp thủ, tự thân chứng được Niết-bàn.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

12. Kinh số 12 - Đại Kinh Sư Tử Hống

Kinh số 12

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG

(Mahsỵhanda Sutta)

(M.i, 68)

A. Duyên khởi:

Sunakkhatta chỉ trích Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Tôn giả Sriputta tường thuật lên Thế Tôn rõ lời chỉ trích này, nên Thế Tôn thuyết giảng kinh này.

B. Chánh kinh:

I. Thế Tôn phê bình Sunakkhatta là ngu si, nghĩ rằng nói xấu Đức Phật nhưng chính là nói lời tán thán Thế Tôn và không biết 4 tùy pháp về Đức Phật.

II. 10 lực của Như Lai.

III. 4 vô sở uý.

IV. Thế Tôn đi đến 8 hội chúng không có sợ hãi.

V. Thế Tôn đối với:

1. Bốn loại sanh.

2. Năm loại sanh thú.

VI. Thế Tôn khổ hạnh, bần uế, yểm ly, độc cư đệ nhất, đại bất tịnh thực, khổ hạnh đối với thời tiết, hạnh xả ly.

VII. Như Lai đối với 7 tà kiến, giới cấm thủ của ngoại đạo, và nói về trí tuệ của Như Lai lúc 80 tuổi.

VIII. Như Lai đặt tên cho kinh này.

C. Kết luận:

Tôn giả Nagasamala hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

13. Kinh sô 13 - Đại Kinh Khổ Uẩn

Kinh số 13

ĐẠI KINH KHỔ UẨN

(Mahdukkhakkhandha Sutta)

(M.i, 83)

A. Duyên khởi:

Nghe các du sĩ ngoại đạo chất vấn sự hiểu biết về dục, về sắc, về cảm thọ của Sa-môn Gotama và ngoại đạo không có sai khác gì, các Tỷ-kheo về trình lên Đức Phật và Đức Phật thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

I. Ngoại đạo không thể trả lời về vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của dục, sắc và các cảm thọ.

II. Thế Tôn giải thích về vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của 3 pháp ấy:

1. Vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục.

2. Vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các sắc.

3. Vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các thọ.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

14. Kinh Số 14 - Tiểu Kinh Khổ Uẩn

Kinh số 14

TIỂU KINH KHỔ UẨN

(Cḷadukkhakkhandha Sutta)

(M.i, 91)

A. Duyên khởi:

Mahnama hỏi Thế Tôn vì sao dầu hiểu được lời Thế Tôn dạy tham, sân, si là cấu uế của tâm, tuy vậy, tham, sân, si vẫn khởi lên. Đức Phật trả lời với bài kinh này.

B. Chánh kinh:

I. Đức Phật trả lời, pháp còn tồn tại khiến tham sân si khởi lên là lòng dục, và các dục chỉ có thể do như thật chánh quán các dục và do thiền định mới được trừ diệt. Đây cũng là kinh nghiệm của Đức Phật, khi Ngài chưa thành đạo.

II. Đức Phật giải thích về vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục.

III. Cuộc đàm thoại giữa Sa-môn Gotama và các Ni-kiền-tử.

1. Quan điểm diệt khổ của Ntaputta.

2. Hạnh phúc không thể thành tựu nhờ khổ, cũng không thể thành tựu nhờ hạnh phúc, trong nghĩa thọ hưởng các dục, chính phải nhờ thiền để đoạn trừ các dục.

3. Sa-môn Gotama sống hạnh phúc hơn vua Bimbisra vì Ngài trú ở thiền định.

C. Kết luận:

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Mahnama thuộc dòng họ Sakka hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

15. Kinh số 15 - Kinh Tư Lương

Kinh số 15

KINH TƯ LƯỢNG

(Anumna Sutta)

(M.i, 95)

A. Duyên khởi:

Ngài Mục-kiền-liên gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

I. Những ai là người khó nói, dầu có muốn chúng Tăng nói với mình, cũng không có toại nguyện. Những ai là người dễ nói, thời chúng Tăng sẽ nói chuyện, dầu không có thỉnh nguyện.

II. Tỷ-kheo cần phải tư lượng tự ngã với tự ngã: “Nếu người có 16 ác pháp thời ta không ưa người ấy. Nên ta có 16 ác pháp, người ấy sẽ không ưa ta. Vậy cần phải tự mình đoạn trừ 16 ác pháp ấy.”

III. Tỷ-kheo cần phải quán sát tự ngã với tự ngã, nếu có 16 ác pháp, thời phải tinh tấn

đoạn trừ. Nếu không có 16 ác pháp, cần phải tu học thiện pháp.

IV. Cần phải quán sát nội tâm, nếu còn có ác bất thiện pháp, thời phải tinh tấn đoạn trừ. Nếu không còn các ác pháp, bất thiện pháp, thời cần phải hoan hỷ ngày đêm tu học thiện pháp.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Mục-kiền-liên thuyết.

16. Kinh số 16 - Kinh Tâm Hoang Vu

Kinh số 16

KINH TM HOANG VU

(Cetokhila Sutta)

(M.i, 101)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

I. Khi nào chưa diệt trừ 5 tâm hoang vu, chưa đoạn trừ 5 tâm triền phược, thời không thể trưởng thành, hưng thịnh trong pháp và luật này.

1. Thế nào là 5 tâm hoang vu?

2. Thế nào là 5 tâm triền phược?

II. Khi nào 5 tâm hoang vu được diệt trừ, 5 tâm triền phược được đoạn tận, thời có thể lớn mạnh trong pháp và luật này.

III. Tỷ-kheo đầy đủ 15 pháp, có khả năng đạt được chánh giác.

1. Đoạn trừ 5 tâm hoang vu.

2. Đoạn tận 5 tâm triền phược.

3. Tu tập 4 thần túc.

4. Nỗ lực tinh cần.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

17. Kinh số 17 - Kinh Khu Rừng

Kinh số 17

KINH KHU RỪNG

(Vanapattha Sutta)

(M.i, 104)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn tuyên bố sẽ giảng pháp môn về khu rừng cho các Tỷ-kheo và Ngài thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

Thế Tôn trình bày 4 loại khu rừng, và loại nào nên bỏ đi, loại nào nên ở lại.

I. Loại rừng thứ nhất: Không đưa đến giải thoát, không có đủ 4 loại vật dụng: nên bỏ đi tức khắc.

II. Loại rừng thứ hai: Không đưa đến giải thoát, nhưng 4 món cúng dường vật dụng đầy đủ: nên từ bỏ ngôi rừng này.

III. Loại rừng thứ ba: Đưa đến giải thoát, không đầy đủ 4 món cúng dường: phải ở lại ngôi rừng này, không được bỏ đi.

IV. Loại rừng thứ tư: Đủ điều kiện đưa đến giải thoát và 4 sự cúng dường đầy đủ: cần phải ở lại cho đến trọn đời, không được rời bỏ.

V. Đối với làng, thị trấn, quốc gia hay một người nào cũng theo đúng 4 tiêu chuẩn trên.

1. Không đưa đến giải thoát, không được các vật dụng một cách dễ dàng: bỏ ngay.

2. Không đưa đến giải thoát, tuy vật dụng đầy đủ: cũng phải bỏ đi.

3. Đưa đến giải thoát, vật dụng không đầy đủ: phải ở lại, không được bỏ đi.

4. Đưa đến giải thoát, và vật dụng đầy đủ: phải ở lại trọn đời.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

18. Kinh số 18 - Kinh Mật Hoàn

Kinh số 18

KINH MẬT HOÀN

(Madhupiṇḍika Sutta)

(M.i, 108)

A. Duyên khởi:

Dandapani hỏi Đức Phật, Ngài dạy những gì, quan điểm của Ngài thế nào. Đức Phật trả lời với bài kinh này.

B. Chánh kinh:

I. Câu trả lời của Đức Phật: Lời dạy của Đức Phật không đem đến một sự tranh luận bất cứ ở thế giới nào. Vị Bà-la-môn vượt qua các dục, không còn nghi ngờ, diệt các hối quá, không tham ái đối với hữu và phi hữu, sẽ không bị các tưởng ám ảnh chi phối.

II. Theo lời yêu cầu các Tỷ-kheo, Thế Tôn giải thích rộng hơn câu trả lời trên: Nếu do nguyên nhân gì, các hý luận vọng tưởng khởi lên cho một người, nếu ở đây không có sự hoan hỷ đón mừng, thời như vậy là sự đoạn tận 7 tuỳ miên, sự chấm dứt tranh luận, ly gián ngữ.

III. Theo lời các Tỷ-kheo yêu cầu, Tôn giả Mahkaccna giải thích rộng rãi câu trả lời của Đức Phật. Khi nào có sự tiếp xúc của 6 căn, 6 trần, 6 thức, thời có xúc, có thọ, có tưởng, có suy tư, có hý luận, vọng tưởng hiện khởi; khi nào không có sự thi thiết của 6 căn, 6 trần, 6 thức, thời không có sự thi thiết của xúc, thọ, tưởng, suy tư, của sự hiện hành hý luận vọng tưởng.

Do hý luận làm nhân, một số hý luận vọng tưởng hiện hữu cho một người trong các sắc pháp do nhãn căn nhận thức quá khứ, vị lai, hiện tại.

IV. Các Tỷ-kheo trình lời giải thích của Mahkaccna lên Thế Tôn, và Thế Tôn xác chứng là đúng sự giải thích của Mahkaccna.

V. Tôn giả nanda lấy ví dụ bánh mật để tán thán vị ngọt của lời giảng của Thế Tôn và lời giải thích của Mahkaccna và Đức Phật đặt tên cho kinh này là kinh Mật Hoàn.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Kinh số 19

KINH SONG TẦM

(Dvedhvitakka Sutta)

(M.i, 114)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

Đức Phật nói lên kinh nghiệm của Ngài đối với các tầm như thế nào khi Ngài chưa thành đạo và khi Ngài thành đạo.

I. Ngài chia các tầm ra hai loại:

Bất thiện tầm tức là dục tầm, sân tầm, hại tầm. Thiện tầm tức là ly dục, vô sân, bất hại.

II. Đối với bất thiện tầm:

a. Làm cho các bất thiện tầm tiêu diệt.

b. Khi có khuynh hướng đến bất thiện tầm, thì từ bỏ thiện tầm. Vậy cần phải thấy sự nguy hại của bất thiện tầm. Ngài nêu ví dụ người chăn bò.

III. Đối với thiện tầm:

1. Biết rằng các thiện tầm không đưa đến tai hại, không đưa đến sợ hãi. Nếu quán sát quá lâu, thân mệt mỏi, tâm mệt mỏi, cần phải trấn an tâm để tâm được định tĩnh.

2. Nên quán sát nhiều về thiện tầm, thời có khuynh hướng về thiện tầm. Ngài nêu ví dụ người chăn bò.

3. Tu thiền và chứng được 3 minh.

IV. Thế Tôn kể một ví dụ nói đến vai trò của Ngài trong trách nhiệm của một bậc đạo sư đối với các đệ tử.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

20. Kinh số 20 - Kinh An Trú Tầm

Kinh số 20

KINH AN TR TẦM

(Vitakkasanthna Sutta)

(M.i, 118)

A. Duyên khởi:

Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và thuyết giảng.

B. Chánh kinh:

Năm tướng cần được sử dụng để tu tập tăng thượng tâm.

I. Khi tác ý đến tướng nào, các ác bất thiện tầm khởi lên, thời thay tướng ấy bằng một tướng thiện để đoạn diệt các tầm bất thiện. Như người thợ mộc, dùng một cái nêm đánh bật ra cái nêm khác.

II. Dầu làm vậy, các tầm bất thiện vẫn khởi lên, thời phải suy tư đến sự nguy hiểm của các bất thiện tầm ấy. Như một thanh niên ghê tởm xác rắn phải đeo vào cổ.

III. Dầu làm vậy, các tầm bất thiện vẫn khởi lên, thời phải không tác ý, không ức niệm

các tầm ấy, như một người có mắt không muốn nhìn thấy sắc ấy, bèn nhìn qua một bên.

IV. Dầu làm vậy, các tầm bất thiện vẫn khởi lên, thời nên suy tư đến hành tướng và sự an trú các tầm ấy, như người đi mau, nghĩ đến đi chậm lại, rồi đứng lại, rồi ngồi và nằm.

V. Dầu làm như vậy, vẫn chưa đem lại kết quả, thời vị Tỷ-kheo cần phải nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm. Như một người lực sĩ nắm lấy đầu hay vai một người yếu đuối.

VI. Năm pháp môn trình bày tóm tắt lại.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

21. Kinh số 21 - Kinh Ví Dụ Cái Cưa

Kinh số 21

KINH VÍ DỤ CÁI CƯA

(Kakacpama Sutta)

(M.i.122)

A. Duyên khởi:

Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni, nên được Thế Tôn cho gọi lên và khuyên dạy.

a. Moliya Phagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni. Khi nào có người trước mặt Moliya Phagguna nói xấu các Tỷ-kheo-ni, thời Moliya Phagguna phẫn nộ, bất mãn vấn tội, khi nào có người trước mặt các Tỷ-kheo-ni ấy, nói xấu Moliya Phagguna, thì các Tỷ-kheo-ni ấy phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay.

b. Lời giáo giới của Thế Tôn:

- Thật không xứng đáng cho Moliya sống quá liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như vậy.

- Nếu có ai nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, hãy từ bỏ các dục và các tầm liên hệ đến thế

tục, phải học tập, không để tâm bị uế nhiễm, không nói ác ngữ, sống với lòng từ mẫn, không có sân hận.

- Nếu có ai trước mặt ngươi đánh đập các Tỷ-kheo-ni ấy, ngươi phải từ bỏ các dục, các tầm liên hệ đến thế tục, .... không có sân hận.

- Nếu có ai trước mặt ngươi, nói xấu bất cứ ai, phải học tập như trên.

- Nếu có ai đánh đập ngươi, ngươi phải từ bỏ ác dục... không có sân hận.

B. Chánh kinh:

I. Thế Tôn thuyết giảng cho các Tỷ-kheo

1. Hãy nhu thuận hoan hỷ vâng theo lời dạy của Thế Tôn.

2. Hãy từ bỏ bất thiện, hãy thành tựu thiện pháp, như vậy mới trưởng thành trong pháp và luật này.

II. Thế Tôn kể câu chuyện của nữ gia chủ Vedehika và giáo giới các Tỷ-kheo theo câu chuyện ấy

1. Vedehika rất là nhu thuận, hiền hòa khi được người nữ tỳ phục vụ tốt. Nhưng khi người

nữ tỳ giả làm khinh suất, thời Vedehika nổi nóng, đập người nữ tỳ đến chảy máu đầu.

2. Do vậy Thế Tôn xem một vị Tỷ-kheo thật sự là nhu thuận, hiền hòa khi nào bị những lời nói bất khả ý xúc phạm mà không nổi nóng, sân hận.

3. Thế Tôn chỉ xem một vị Tỷ-kheo là dễ nói, không phải khi vị ấy nhận được sự cúng dường đầy đủ, mà chỉ khi nào vị ấy, vì tôn trọng pháp, cung kính pháp mà trở thành dễ nói.

III. Có 5 loại ngôn ngữ mà vị Tỷ-kheo có thể nói: đúng thời hay phi thời, chơn thực hay không chơn thực, nhu nhuyến hay thô bạo, có lợi ích hay không lợi ích, với từ tâm hay với sân tâm. Tại đây, các Tỷ-kheo cần phải học tập, giữ tâm không có uế nhiễm, không nói lời ác ngữ, sống với lòng lân mẫn, từ bi, không sân hận đối với người, biến mãn thế giới với tâm từ bi.

IV. Thế Tôn dùng 4 ví dụ, đào đất lớn thành không đất, dùng sơn viết chữ trên hư không, cầm bó đuốc đun nóng sông Hằng, làm một bị da mèo, khéo thuộc chín phát ra tiếng kêu, để khuyên các Tỷ-kheo không nên sân hận, không nên nói lời ác ngữ, phải có tâm từ bi.

V. Đức Phật khuyên các Tỷ-kheo, dù có ai lấy cái cưa cưa xẻ thân mình, cũng không nên khởi tâm sân hận. Vị Tỷ-kheo nào tư duy đến ví dụ cái cưa này, sẽ không còn khởi lên sân hận nữa.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

22. Kinh số 22 - Kinh Ví Dụ Con Rắn

Kinh số 22

KINH VÍ DỤ CON RẮN

(Alagaddpama Sutta)

(M.i, 130)

A. Duyên khởi:

Tỷ-kheo Arittha khởi lên ác tà kiến: Các ái dục không phải là chướng ngại pháp. Các Tỷ-kheo khuyên can nhưng không được nên trình lên Thế Tôn. Thế Tôn cho gọi Tỷ-kheo Arittha lên, quở trách Arittha và xác chứng lời dạy của mình về các dục rồi thuyết giảng kinh này.

B. Chánh kinh:

Thế Tôn thuyết giảng cho các Tỷ-kheo.

I. Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo đã hiểu đúng lời dạy của Thế Tôn về các dục thế nào và xác chứng lại quan điểm của mình về các dục.

II. Thế Tôn nói đến 2 hạng người học pháp: Một hạng người học sai lạc, nên đi đến tai họa khổ đau. Một hạng người học đúng đắn, không nắm giữ sai lạc, nên đi đến hạnh phúc.

III. Phật dạy Phật giảng pháp cho các Tỷ-kheo ví như chiếc bè để vượt qua sông, không phải để nắm giữ lấy, chánh pháp còn phải bỏ đi, huống nữa là phi pháp.

IV. 6 kiến xứ, thái độ của kẻ phàm phu và vị đa văn thánh đệ tử đối với 6 kiến xứ

1. Kẻ vô văn phàm phu chấp 6 kiến xứ là của tôi, là tôi, là tự ngã của tôi, nên lo âu phiền muộn.

2. Bậc đa văn thánh đệ tử không chấp 6 kiến xứ là của tôi, là tôi, là tự ngã của tôi, nên không lo âu phiền muộn.

V. Các nguy hiểm của 6 kiến xứ

1. Âu lo phiền muộn và không âu lo phiền muộn tuỳ thuộc chấp thủ hay không chấp thủ 6 kiến xứ này.

2. Phàm nắm giữ một sở hữu nào, sở hữu ấy không thường trú được. Phàm chấp ngã luận thủ nào, thì đưa đến sầu bi khổ ưu não. Phàm y chỉ kiến y nào đều đưa đến sầu bi khổ ưu não.

3. Nếu có ngã, thời có ngã sở thuộc, nếu có ngã sở thuộc, thời có ngã. Ngã và ngã sở thuộc là vô thường.

VI. Phương pháp đối trị 6 kiến xứ

1. Chấp ngã là ngu si.

2. Quan điểm vô ngã của Đức Phật.

3. Vị Thánh đệ tử quán vô ngã, được giải thoát.

VII. Những đặc tánh của một vị đã giải thoát

1. Đã vất đi các chướng ngại vật.

2. Đã lấp đầy các thông hào.

3. Đã nhổ lên cột trụ.

4. Đã mở tung các lề khóa.

5. Đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì triền phược.

VIII. Một vị giải thoát như vậy không để lại dấu vết. Do thuyết vô ngã, Thế Tôn bị chỉ trích là chủ trương lý thuyết hư vô, đề cao sự hủy diệt của loài hữu tình. Thái độ của Đức Phật trước những lời chỉ trích.

IX. Lời khuyến giáo của Đức Phật

- Hãy từ bỏ những gì không phải của ngươi

- Từ bỏ như vậy sẽ đem lại hạnh phúc an lạc.

X. Lợi ích của thuyết pháp

Đưa các Tỷ-kheo chứng được 4 Thánh quả, tuỳ pháp hành, tuỳ tín hành, được sanh thiên.

C. Kết luận:

Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.