Kinh Trường A Hàm

Kinh Kiên Cố

KINH KIÊN CỐ

(Dạy về tứ đại do đâu diệt mất và Tỷ-kheo nên hiện thần thông như thế nào)

Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn ở tại rừng Ba-bà-lợi-ám-thứ (Pavarikambavana) thuộc thành (Nalanda) cùng với chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Lúc đó có một ông trưởng giả tên Kiên Cố, đi đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi lại một bên và bạch Phật rằng: “Trọn lành thay, đức Thế Tôn! Trông mong Ngài dạy cho các vị Tỷ-kheo từ nay, nếu gặp các Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ đến, thì nên hiện thần thông để tỏ bày diệu pháp của bậc thượng nhân”.

Phật dạy: “Này Kiên Cố! Ta không bao giờ dạy các Tỷ-kheo vì các Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ hiện phép thần thông của bậc thượng nhân, nhưng Ta chỉ dạy các đệ tử ở chỗ tịnh mặc, lặng lẽ gẫm đạo, nếu có công đức hãy tự che dấu, nếu có tội lỗi hãy tự phát lộ sám hối”.

Trưởng giả Kiên Cố lại bạch Phật một lần nữa như trên. Phật cũng trả lời như trên. Trưởng giả Kiên Cố lại bạch Phật nữa: “Riêng tôi đối với pháp

thượng nhân (Phật) không có gì hoài nghi nhưng ở thành Na-lan-đà này, ruộng đất giàu có, nhân dân đông đúc, nếu ở tại đây hiện các thần thông, thì chắc có nhiều ích lợi, Phật và đại chúng dễ rộng bề hóa độ”. Phật dạy: “Ta không bao giờ dạy các Tỷ-kheo hiện thần thông, nhưng Ta chỉ dạy các đệ tử ở chỗ tịnh nặc, lặng lẽ gẫm đạo, nếu có công đức hãy tự che dấu, nếu có tội lỗi hãy tự phát lộ sám hối. Vì sao? Vì có 3 loại thần thông: một là Thần túc, hai là Quán tha tâm, ba là Giáo giới.

Này ông trưởng giả! Thần túc thông là thế nào? Là nếu các Tỷ-kheo tập luyện theo phép Thần túc vô lượng, thì có thể 1 thân biến ra vô số thân, vô số thân hợp lại thành 1 thân, hoặc đi xa đi gần, trên núi dưới biển, xuyên đá qua vách, đều tự tại vô ngại , không khác gì đi giữa hư không; hoặc ngồi kiết già giữa hư không cũng như chim bay, ra vào cõi đất cũng như ra vào trong nước, đi trên mặt nước cũng như đi trên đất liền, hoặc thân tuôn khói lửa như đám cháy lớn, hoặc lấy tay rờ mặt trời mặt trăng, hoặc đứng cao thấu trời Phạm thiên. Nếu khi đó có cư sĩ thâm tín nào trông thấy, đem học lại với các cư sĩ chưa tin rằng: “tôi thấy vị Tỷ-kheo kia hiện vô lượng thần thông, đứng lên thấu trời Phạm thiên”. Người chưa tin đó nói lại: “tôi nghe phép thần chú Cù La của ngoại đạo cũng có thể hiện vô lượng thần biến, hoặc đứng lên thấu Phạm thiên như thế”.

Này trưởng giả Kiên Cố! Kẻ chưa tin kia nói như thế, há không phải là hủy báng đó ư? Kiến Cố đáp: “Đó thật là lời hủy báng”. – Này Kiên Cố! Vì cớ đó T không dạy các Tỷ-kheo hiện thần thông biến hóa. Ta chỉ dạy các đệ tử ở chỗ nhàn tịch lặng lẽ gẫm đạo, nếu có công đức hãy tự che dáu, nếu có tội lỗi hãy tự phát lộ, chính đó là các Tỷ-kheo của ta hiện thần thông vậy.

Lại nữa, Tha tâm thông là thế nào? Là khi các Tỷ-kheo hiện phép Thần thông quán tha tâm, thấu biết các ý nghĩ trong tâm trí mọi người, dù cho sâu kín cũng đều biết rõ. Khi đó các cư sĩ thâm tín nào trông thấy, đem đồn lại với cư sĩ chưa tin rằng: “tôi thấy vị Tỷ-kheo kia hiện phép thần thông quán tha tâm, thấu rõ tâm niệm của người khác, dù cho sâu kín cũng đều biết rõ”, người chưa tin kia nghe thế buông lời: “Có phép thần chú Càn-đà-ra cũng biết rõ tâm niệm sâu kín của người khác như thế”. Này Kiên Cố! Đó há không phải là lời hủy báng ư? – Kiến Cố đáp: “đó thật là lời hủy báng”. Này Kiến Cố! Vì lẽ đó nên Ta không dạy cho các Tỷ-kheo hiện thần thông biến hóa. Ta chỉ dạy các đệ tử ở chỗ nhàn tịch lặng lẽ gẫm đạo, nếu có công đức hãy tự che dấu, nếu có tội lỗi hãy tự phát lộ, chính đó là các Tỷ-kheo của Ta hiện thần thông vậy.

Lại nữa, Giáo giới thông là thế nào? Là gặp lúc đức Như Lai ra đời, nếu có các trưởng giả, cư sĩ

nghe Phật thuyết pháp phát sinh lòng tin, tin rồi quán sát, tự nghĩ không nên ở nhà, vì ở nhà thì bị câu tỏa buộc ràng, không thanh tịnh được để tu phạm hạnh, tốt hơn ta nên cắt bỏ râu tóc, mặc 3 y pháp, xuất gia hành đạo và đủ các công đức, cho đến thành tựu tam minh, diệt trừ si ám, sinh đại trí minh,; nhờ công phu tinh cần, ở chỗ nhàn tịch chuyên niệm không bỏ nên được kết quả như thế. Này Kiên Cố! Đó chính là Giáo giới thông mà các Tỷ-kheo của Ta thường hiện vậy.

Ông Kiên Cố bạch Phật: Vả có vị Tỷ-kheo nào thành tựu cả 3 thứ thần thông ấy chăng?”

Phật dạy: Ta không nói có nhiều vị Tỷ-kheo thành tựu cả 3 thứ thần thông ấy. Nhưng trong chúng này có vị Tỷ-kheo suy nghĩ: “thân tứ đại đất, nước, lửa, gió này bởi tại đâu mà diệt hẳn?” rồi thoạt hiện đến cõi trời Tứ thiên vương hỏi rằng: “thân tứ đại này bởi tại đâu được diệt hẳn?” - Tứ thiên vương đáp: tôi không biết. Nhưng trên tôi có vị trời Đao-lợi trí tuệ lớn lao, thần diệu bậc nhất, ngài có thể biết điều đó.

Vị Tỷ-kheo liền thoạt hiện đến trời Đao-lợi hỏi, trời Đao-lợi cũng đáp: Tôi không biết được, nhưng trên tôi nữa có vị trời Diệm-ma có thể biết điều đó. – Vị Tỷ-kheo liền đến hỏi, vị trời Diệm-ma cũng đáp: Tôi không biết được. Cứ vậy lần nữa đi đến trời Đâu-suất, Hóa-tự-tại, vị nào cũng đáp:

tôi không biết được, nhưng trên tôi nữa có vị trời Phạm Ca Di có thể biết được điều đó. Vị Tỷ-kheo thoạt đi đến Phạm thiên hỏi, vị trời cũng đáp: tôi không biết được, nhưng trên tôi còn có vị Đại Phạm thiên vương không ai sánh bằng, thống lãnh ngàn thế giới, giàu sang quyền quý, tự tại tự do, hay tạo hóa muôn loài, là cha là mẹ chúng sinh, chỉ có ngài mới biết tứ đại bởi tại đâu mà diệt hẳn thôi. Vị Tỷ-kheo liền hỏi: vị trời Đại Phạm thiên ấy hiện ở đâu? – Đáp: “không biết ngài ở đâu, theo ý tôi xét thì ngài sẽ xuất hiện không lâu”. Qủa nhiên không bao lâu bỗng thấy Đại Phạm thiên xuất hiện, vị Tỷ-kheo liền đến hỏi: “Thân tứ đại này do đâu diệt hẳn?” Đại Phạm thiên đáp: “Ta Đại Phạm thiên, không ai sánh bằng, thống lãnh cả ngàn thế giới, giàu sang quyền quý , tự tại tự do, hay tạo hóa muôn loài, ta là cha là mẹ của chúng sinh”. Vị Tỷ-kheo nói: “tôi không hỏi việc đó, tôi chỉ hỏi tứ đại do đâu diệt hẳn thôi”. Đại thiên vẫn đáp: “Ta Đại Phạm thiên, không ai sánh bằng …, là cha mẹ chúng sinh, tạo hóa muôn loài”. Vị Tỷ-kheo lại nói: “tôi không hỏi điều đó, tôi chỉ hỏi tứ đại do đâu diệt hẳn thôi”. Vị Tỷ-kheo hỏi đến 3 lần như vậy mà Đại Phạm thiên cũng không đáp được, mới nắm tay mặt vị Tỷ-kheo dắt tới chỗ vắng nói: “các phạm thiên ở đây đều tôn ta là kẻ trí tuệ bậc nhất, không điều chi không biết, nên ta không thể ở giữa họ mà trả lời thẳng với người rằng: ta không hay biết tứ đại

do đâu diệt hẳn, vả ngươi sao dốt nát, bỏ đức Như Lai mà tìm đến chư thiên để hỏi việc đó? Ngươi nên trở lại thưa hỏi đức Như Lai, Như Lai hiện ngự tại vườn Cấp-cô-độc nước Xá vệ, ngươi hãy đến đó thưa hỏi gấp đi”.

Vị Tỷ-kheo bỗng biến mất từ cõi Phạm thiên nhanh như thì gian kẻ tráng sĩ co duỗi cánh tay, hiện đến vườn Cấp-cô-độc, vào đảnh lế đức Như Lai rồi ngồi lại một bên, bạch rằng: “Bạch đức Thế Tôn: thân tứ đại này do đâu mà diệt hẳn?” – Phật liền bảo: này ông Tỷ-kheo! Ví như người lái buôn nọ mang con chim ưng vào biển, thả đó, chim bay giữa hư không khắp nam bắc đông tây, nếu gặp lục địa thì nó đậu xuống, còn không gặp lục địa thì nó trở lại đậu vào thuyền, này Tỷ-kheo, ngươi nay cũng như thế, đi cho đến Phạm thiên hỏi điều ấy, khi không được mới trở lại hỏi Ta, Ta sẽ dạy ngươi hiểu điều đó. Phật liền dạy bài kệ:

Do đâu không tứ đại:

Đất, nước, gió, lửa diệt?

Do đâu không thô, tế.

Và dài vắn, tốt, xấu?

Do đâu không danh sắc?

Diệt hẳn không dư thừa?

Nến đáp: ‘Thức vô hình,

Vô lượng, tự sáng soi,

Thức diệt thì tứ đại diệt,

Thô, tế, tốt xấu đều diệt

Và nếu danh sắc diệt,

Thì thức diệt và hết thảy đều diệt”.

` Trưởng giả Kiên Cố bạch Phật: Vị Tỷ-kheo đó tên gì? Làm sao nhớ? – Phật dạy: vị Tỷ-kheo ấy tên A Thất Dĩ, nên nhớ như thế.

Kiên Cố trưởng giả nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

Kinh Lõa Hình Phạm Chí

KINH LÕA HÌNH PHẠM CHÍ

(Người được mệnh danh là Sa-môn hay Bà-la-môn cốt ở chỗ dứt trừ phiền não chứ không do hình thức khổ hạnh suông).

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật ở tại Kim Bàn lộc giả thuộc nước Vỹ Nhã, cùng với chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Lúc đó có ông Phạm chí Lõa hình dòng Ca Diếp, đến chào hỏi Phật rồi ngồi một bên và thưa rằng: “tôi nghe người ta nói đức Cù Đàm chê hết các pháp tế tự, chê hết các người tu khổ hạnh cho là nhơ uế. Không biết lời nói đó có đúng không hay là họ vu khống Cù Đàm?”

Phật dạy: “Này Ca Diếp! Người nói lời ấy không đúng pháp, nói không thành thật, nói vu cho Ta, vì Ta thấy rõ số người khổ hạnh hoặc ưa làm khổ hạnh, sau khi chết có kể sinh vào địa ngục, cũng có kẻ sinh lên cõi trời. Ca Diếp nghĩ sao? Ta đã thấy rõ chỗ thọ báo của người tu khổ hạnh như thế nào Ta lại chê tất cả người tu khổ hạnh là nhơ uế ư? Rõ ràng điều Ta nói phải thì kia nói quấy, điều Ta cho quấy, kia lại nói phải! Này Ca Diếp! Có những pháp mà Ta và Bà-la-môn đồng nhau, cũng có những pháp mà Ta và Bà-la-môn không đồng nhau. Pháp

không đồng nhau tức là pháp mà Ta gạt ra ngoài, không nhận vào trong giáo pháp của Ta.

Này Ca Diếp! Nếu kẻ thức giả khi họ nghĩ rằng: giữa Sa-môn Cù Đàm và Bà-La-môn (1) ai đủ sức diệt trừ các pháp bất thiện, hắc ám uế trược, phi hiền thánh, ắt họ sẽ thấy rõ chỉ Sa-môn Cù Đàm và các đệ tử mới diệt tận những pháp bất thiện ấy thôi. Nếu kẻ thức giả lại nghĩ rằng giữa Sa-môn Cù Đàm và Bà-la-môn, ai đủ sức tu hành tinh tiến các pháp lành, thanh bạch, vi diệu, hiền thánh, ắt họ lại thấy rõ chỉ Sa-môn Cù Đàm và các đệ tử mới đủ sức tinh tiến tu hành các thiện pháp ấy thôi. Vì vậy nên đối với việc đoạn ác tu thiện, Ta có tiếng tăm hơn.

Này Ca Diếp! có đạo và dấu đạo, mà Tỷ-kheo nào có tập tu theo mới nhận tháy Sa-môn Cù Đàm nói đúng thời, đúng thật, đúng nghĩa, đúng pháp, đúng luật. Thế nào là đạo? Thế nào là dấu đạo? Ấy là hàng Tỷ-kheo theo tu niệm giác ý, pháp giác ý, tinh tấn giác ý, hỷ giác ý, khinh an giác ý, định giác ý và xả giác ý. Nhờ nương vào đó mà được an nghỉ, vô dục và giải thoát.

Ca Diếp thưa: “Đức Cù Đàm chỉ có đạo và dấu đạo, nhưng phải có khổ hạnh nữa mới gọi là Sa-môn và Bà-la-môn?”

(1) Sa-môn là tiếng xưng hô chỉ chung các kẻ tu hành mà phật giáo cũng dùng nó, còn tiếng Bà-la-môn là tiếng để chỉ riêng người tu theo Bà-la-môn giáo.

Phật dạy: “Này Ca Diếp! những người tu đạo lõa thể như các ông chỉ dùng vô số cách thức hành hạ thân chứ giới pháp không đủ, kiến thức không đủ, không tu luyện chuyên cần, cũng không phổ cập được”.

Ca Diếp thưa: “Thế nào là đủ giới luật, đủ kiến thức mà lại hơn cả lối tu khổ hạnh?”

Phật dạy: giả như trong thời đó có Phật ra đời, người nào ở chỗ thanh vắng, tinh cần chuyên tâm không phóng túng, thì nhờ đó họ an vui trong hiện tại. Ấy là đủ giới, đủ kiến.

Ca Diếp thưa: “Giới, kiến đầy đủ như thế, nhưng đối với Sa-môn khó tu hay Bà-la-môn khó tu?

Phật dạy: Này Ca Diếp! Đó là pháp không cộng đồng với thế gian, là pháp của Sa-môn chứ Bà-la-môn thì rất khó. Vì đến như hàng nữ cư sĩ cũng có thể tu theo cách lõa hình, dùng vô số cách thức hành hạ xác thân như Bà-la-môn các ông, nhưng họ khó mà biết được tâm mình có sân hay không sân, có hận hay không hận, có ác độc hay không ác độc, nếu ai biết được tâm mình thì dù Sa-môn hay Bà-la-môn đều không có chi khó cả.

Ca Diếp lại hỏi: “Thế nào là đủ giới, đủ kiến một cách cao thượng hơn nữa?”

Phật dạy: Ấy tức hàng Tỷ-kheo tu về tâm tam muội, chứng được tam minh, diệt trừ si ái, phát sinh trí tuệ vô lậu, và muốn được như vậy, phải nhờ ở

chỗ thanh vắng, tinh cần chuyên niệm không phóng túng.

Ca Diếp lại thưa: “Vẫn biết đủ giới, đủ kiến như thế rồi, nhưng pháp khổ hạnh của Sa-môn, Bà-la-môn thì khó lắm, đến nỗi chính hàng Sa-môn, Bà-la-môn cũng không biết được”.

Phật dạy: pháp ấy dẫu hàng nam cư sĩ cũng làm được. Họ có thể tự hào rằng: ngày nay ta cởi hết áo chăn để lõa hình, dùng đủ mọi cách hành hạ xác thân, nhưng không thể vì làm như thế mà gọi là Sa-môn hay Bà-la-môn được. Nuế chỉ khổ hạnh như thế mà gọi được, thì không nên nói địa vị Sa môn, Bà-la-môn rất khó làm, nhưng không vì lối tu khổ hạnh ấy mà được gọi là Sa môn, Bà-la-môn, nên mới nói Sa môn, Bà-la-môn khó làm.

Này Ca Diếp! Xưa kia có một lần, Ta ở động Thất Diệp Thành La duyệt kỳ, giảng về pháp khổ hạnh thanh tịnh cho ông Ni Câu Đà Phạm chí nghe, sau đó ông sinh tâm hoan hỷ, với một lòng tin thanh tịnh, ông cúng dường, tán thán Ta một cách hết sức.

Ca Diếp thưa: Ai mà không hết sức hoan hỷ, tin tưởng, cúng dường, tán thán đức Cù Đàm. Chính tôi cũng vậy, nay tôi xin quy y Phật.

Phật dạy: Tất cả các giới pháp thế gian còn không thể sánh bằng giới pháp tăng thượng này huống làm sao hơn được, tất cả các trí tuệ tam muội, tri kiến giải thoát, trí tuệ giải thoát còn không thể

sánh bằng trí tuệ tam muội, tri kiến giải thoát, trí tuệ giải thoát này huống làm sao hơn được.

Này Ca Diếp! Như Lai cũng có hiệu là Sư Tử, vì khi Như Lai quảng truyền giáo pháp ra giữa đại chúng thì tự tại vô úy như sư tử ở rừng. – Thế nào Ca Diếp? Ông có nghĩ khi Như Lai cất tiếng sư tử không hùng dũng ư? không ở giữa Đại chúng ư? Không thể thuyết pháp ư? Hay khi Như Lai thuyết pháp, thính chúng không nhất tâm nghe ư? Hoặc nghe mà không hoan hỷ tín thọ tu hành ư? Hoặc tín thọ tu hành mà không cúng dường ư? Hoặc cúng dường mà không phát tâm cắt tóc xuất gia ư? Hoặc có xuất gia mà không chứng quả an ổn Niết-bàn ư?

Này Ca Diếp! ông chớ nghĩ như vậy, vì Như Lai từng ở giữa đại chúng hùng dũng vô úy, ở giữa đại chúng thuyết pháp… và có nhiều người xuất gia chứng quả.

Ca Diếp liền bạch Phật: Nay tôi có thể xuất gia thọ giới Cụ túc ở trong giáo pháp được không?

Phật dạy: Hàng dị học muốn xuất gia tu theo pháp ta, phải trải qua 4 tháng để xem xét, nếu hợp ý Chúng tăng thì được xuất gia thọ giới. Nhưng còn tùy người, chứ không phải ai cũng theo lệ đó.

Ca Diếp thưa: Tôi có thể ở trong Phật pháp 4 năm để Chúng tăng xem xét sau mới xuất gia.

Phật dạy: Như Ta đã nói, điều đó còn tùy căn cơ của mỗi người.

Ca Diếp liền được xuất gia thọ giới, đem lòng tin thanh tịnh tu các phạm hạnh cao thượng và ngay trong hiện tại chứng được A-la-hán.

Ca Diếp nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

Kinh Sa Môn Quả

KINH SA-MÔN QUẢ

(Quan niệm về quả báo của Lục sư ngoại đạo và Phật giáo)

Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn ở trong vườn ông Thọ Mạng Am Bà (JivakasKomara- bhacca) thuộc thành La Duyệt Kỳ (Pajagaha) cùng với chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Vị vua lúc đó là A Xà Thế (Ajatasattu) con của Vi Đề Hy (Videhi). Nhằm một đêm trăng rằm tròn sáng, vua hỏi một phu nhân: đêm nay trăng sáng, chẳng khác ban ngày, Ta nên làm gì đây? Phu nhân tâu: Nay nhằm đếm rằm trăng sáng, chẳng khác ban ngày, bệ hạ nên tắm rửa, gội đầu rồi cùng các thể nữ, vui thú ngũ dục. – Vua lại mời đệ nhất Thái tử là Ưu-gia-bà-tha đến hỏi. Thái tử đáp: nay gặp lúc đêm rằm trăng sáng chẳng khác ban ngày bệ hạ nên họp 4 binh chủng lại mưu nghị, đi đánh kẻ phản nghịch tại biên cương rồi sẽ trở về cùng hưởng vui thú. – Vua lại mời một đại dũng tướng đến hỏi, dũng tướng tâu: đêm nay trăng sáng chẳng khác ban ngày, bệ hạ nên họp cả 4 binh chủng đi tuần hành thiên hạ, để biết nơi nào thuận nghịch ra sao. Vua lại mời ông Bà-la-môn Vũ Xá (Vassakara) đến hỏi: Đêm nay trăng sáng như ban ngày, ta nên

đi đến vị Sa-môn hay là Bà-la-môn nào có thể làm cho tâm ta được khai ngộ? Vũ Xá tâu: hiện nay có ông Phú La Ca Diếp (Purana- Cassapa) dẫn đầu cả một đại chúng, có tri thức nhiều, tiếng đồn như biển cả, nhiều mấy cũng dung được, ai ai cũng cúng dường. Đại vương nên đến đó hỏi han, nếu gặp ông ta, có lẽ tâm đại vương sẽ được khai ngộ.

Vua lại mời người em ông Vũ Xá là Tu-đà-ni đến hỏi, ông này trả lời: hiện có ông Mạc-già-lê Cù-xá-lợi (Makkhali- Gosala) dẫn đầu cả một đại chúng, có tri thức nhiều, tiếng đồn như biển cả, dung nạp tất cả, ai ai cũng cúng dường. Đại vương nên đến đó hỏi han, nếu gặp ông ta, có lễ tâm Đại vương sẽ được khai ngộ.

Vua mời vị đại thần coi việc đến hỏi, ông này tâu: hiện có ông A-kỳ-đa Kỳ-xá-khâm-bà-la (Ajita- Kesakambali) dẫn đầu cả một đại chúng… nếu gặp ông ta, có lẽ tâm Đại vương sẽ được khai ngộ.

Vua lại mời ông tướng giữ cửa tên Gìa La đến hỏi, ông này tâu: hiện có ông Ba-phù-đà-ca-chiên-na (Pakudha- Kaccaiana) dẫn đầu cả một đại chúng…, nếu gặp ông ta, có lẽ tâm Đại vương sẽ được khai ngộ.

Vua lại mời ông Ưu-đà-di Nam-đề-tử đến hỏi, ông này tâu: hiện có ông Tán-nhã-di Tỳ-la-phê-phất (Sanjaya Belatthiputta) dẫn đầu cả một đại chúng…, nếu gặp ông ta, có lẽ tâm đại vương sẽ được khai ngộ.

Vua lại mời người em là Vô úy đến hỏi, ông này tâu: hiện có ông Ni- kiền-tử (Nigantha Nataputta) (1)dẫn đầu cả một đại chúng…, nếu gặp ông ta, có lẽ tâm Đại vương sẽ được khai ngộ.

Cuối cùng, vua lại mời ông ngự y là Thọ Mạng đến hỏi, ông này tâu: hiện có đức Phật Thế Tôn ngự tại vườn Am-bà của tôi, Đại vương đến hỏi han, nếu được gặp Ngài, chắc chắn tâm Đại vương sẽ được khai ngộ.

Vua sắc ngay ông Thọ Mạng chuẩn bị một thớt voi báu và 500 bạch tượng. Thọ Mạng vâng mệnh chuẩn bị xong. Vua A Xà Thế tự cỡi thớt voi báu, 500 phu nhân cỡi 500 voi cái, mọi người tùy tùng trên tay đều có cầm đuốc, tạo thành một đoàn vua ngự oai nghiêm do theo con đường tắt tiến đến chỗ Phật. Bất giác vua cảm thấy kinh hãi, nên quở trách Thọ Mạng: “chết rồi, ngươi phỉnh ta, hãm hại ta dắt cả đoàn người của ta đến chỗ oan gia như vầy”. Thọ Mạng tâu: “Tâu đại vương! Tôi đâu dám phỉnh đại vương, hảm hại đại vương, dắt toàn người đến chỗ oan gia, xin đại vương chịu phiền đi đến nơi chắc chắn được nhiều điều phước lạc”. Vua lại tiến thêm ít bước, nhưng vua âm thầm ngạc nhiên tự hỏi, sao lạ, Phật có cả một Tăng chúng 1.250 người mà sao im lặng phăng phắc như vầy, hay có âm mưu gì đây

(1)Từ ông Phú lan ca diếp đến ông Ni kiền tử là 6 nhà ngoại đạo nổi tiếng đương thời Phật mà trong kinh thường gọi là lục sư ngoại đạo.

chăng? Nên vua lại lần thứ 2, thứ 3 quở trách ông Thọ Mạng: “ngươi định đưa ta tới chỗ oan gia rồi! Ngươi định ta đến chỗ oan địch rồi!” Thọ Mạng lại 3 lần tâu đáp: “Tâu đại vương, tôi không dám phỉnh gạt hãm hại đại vương dắt cả đoàn người tới chỗ oan gia, xin đại vương gắng đi tới sẽ được nhiều phước lạ. Tại sao mà Tăng chúng im lặng như thế? Là vì theo phép của Sa-môn thì ưa tịnh mặc không ưa ồn ào, xin đại vương gắng đi ít bước nữa, cảnh vườn Phật ở đã hiện ra kia kìa!”

Vua Xà Thế tiếp tục đi, khi vừa thấu cửa vườn, liền xuống voi cởi kiếm, cất lọng, bỏ 5 thứ nghi vệ nhà vua mà đi bộ vào vườn.

Vua hỏi ông Thọ Mạng: Đức Thế Tôn hiện ở đâu? Thọ Mạng tâu: đức Thế Tôn hiện ở tại cao đường chỗ trước cửa có ngọn đèn sáng kia kìa. Đức Thế Tôn đang ở trên tòa sư tử, xây mặt hướng nam, đại vương tiến ít bước nữa là trông thấy Ngài.

A Xà Thế đi đến giảng đường, rửa chân xong rồi bước lên giảng đường, đứng một bên lặng lẽ nhìn bốn phía, sinh tâm hoan hỷ, buộc miệng nói thầm: các Sa-môn hiện đang im lặng thiền quán, mong sau Thái tử Ưu-bà-già của ta cũng được ninh tịnh thiền quán như thế.

Đức Thế Tôn nghe được, dạy: Này đại vương! A Xà Thế! Ngài nghĩ đến con nên nói thầm rằng: mong sao Thái tử của ta cũng thiền quán ninh tịnh

được như thế, thôi đại vương hãy ngồi lại đàng trước đó.

A Xà Thế liền tiến tới đảnh lễ chân Phật rồi ngồi lại một bên và bạch Phật rằng: nay tôi có điều muốn hỏi, như Ngài cho phép tôi mới dám hỏi.

Phật dạy: Đại vương muốn hỏi điều gì cứ hỏi.

A Xà Thế bạch: Bạch đức Thế Tôn, như nay người ta cỡi voi, ngựa, xe, tập luyện đủ lối đao, mâu, kiếm, cung, tên, binh trượng chiến đấu. hoặc như các vương tử, lực sĩ, tôi tớ, đại lực sĩ, thợ da, thợ hớt tóc, thợ xâu tràng hoa, thợ xe, thợ gốm, thợ tre, thợ bện lau sậy, họ dùng đủ nghề để lo vui sống hưởng thú vui chơi, hoặc cùng cha mẹ, vợ con, nô bộc vui thú. Tóm lại các hạng người lo nghiệp mưu sinh như thế đều có quả báo hiện tiền, còn các Sa-môn lo tu hành hôm sớm, hiện tại có được quả báo gì không?

Phật dạy: Đại vương có từng đến Sa-môn, Bà-la-môn nào hỏi điều đó chưa?

Vua đáp: Thưa có! Tôi nhớ có lần đến ông Phú lan Ca Diếp hỏi điều đó, thì được ông ta đáp rằng: “Đại vương tự làm hoặc dạy người làm các việc đâm chém tàn hại, nấu đốt, cắt xẻ, não loạn các chúng sinh đến ưu sầu, thảm khốc, hay là sát sanh, trộm cắp, dâm vật, vọng ngữ, trèo tường cướp giựt, phóng lửa thiêu đốt, chận đường ác hại, cũng chẳng phải là ác; hoặc đại vương lấy kiếm bén vằm nát

chúng sinh, thịt chất thành đống đầy cả thế gian, cũng không phải là ác, chẳng tội báo phúc báo chi, hay dù cho đại vương vằm nát cả chúng sinh ở phía nam sông Hằng, cũng như đại vương mở hội đại thí ở phía bắc sông Hằng, thí cấp cho tất cả chúng sinh, làm những việc lợi người, cũng đều chẳng có tội báo phúc báo chi”. Bạch Thế Tôn! Thật họ như hạng ngườihỏi đưa đáp lý, hỏi lý đáp đưa, tôi hỏi việc hiện tại có quả báo không, họ lại đáp với tôi: Không có quả báo tội phước. Tôi tự nghĩ tôi là vua thuộc dòng Sát-lợi, nếu vô cớ bắt giết người xuất gia, hay trói buộc đuổi đánh cũng đã thấy lòng mình chứa mầm oán kiết thay. Nghĩ như vậy nên tôi rời ông ta trở về.

Một hôm khác tôi đem điều đó đến hỏi ông Mạc Gìa Lê, thì được ông ta trả lời: “Đại vương! Không thí không cho, không pháp tế tự, không lành không dữ, không thiện báo ác báo, không đời nay đời sau, không cha không mẹ, không trời không hóa, không thế giới chúng sinh không Sa-môn, Bà-la-môn tu hành bình đẳng. Đó là điều chân thật chính tôi chứng ngộ, và tuyên bố ra cho mọi người, còn kẻ nào chủ trương có quả báo đời này đời sau, đều là kẻ nói hư ngụy cả”. Bạch Thế Tôn! Họ như hạng người hỏi đưa đáp lý, hỏi lý đáp đưa, tôi hỏi hiện tại có quả báo không họ lại đem cái lẽ trống không mà đáp với tôi. Tôi tự nghĩ tôi là vua dòng Sát-lỵ, nếu vô cớ bắt giết người xuất gia, hoặc trói buộc đuổi

đánh cũng đã thấy lòng mình chứa điều oán kiết thay. Nghĩ vây nên tôi bỏ ông ta trở về.

Lại một hôm khác, tôi đem điều đó đến hỏi ông A Di Đà, thì được ông ta đáp: “con người ta chịu lấy tấm thân tứ đại này có ngày phải chết, địa đại trở về đất, thủy đại trở về nước, hỏa đại trở về lửa, phong đại trở về gió, chúng phải hoại diệt cả, các bộ phận xác thân đều trở về hư không cả. Khi một người chết thì mọi người lấy giường dắt đem bỏ gò mả, đốt tiêu, còn lại chút xương màu trắng như hạt, sau đó biến thành tro đất; bất kể trí ngu, một khi đã chết thì đều tiêu diệt cả”. Bạch Thế Tôn! Họ như hạng người hỏi đưa đáp lý, hỏi lý đáp đưa, tôi hỏi hiện tại được quả báo không, họ lại đáp tôi bằng lý lẽ đoạn diệt. Tôi nghĩ… vậy nên rời ông ta trở về.

Lại một lần khác, tôi đem điều đó đến hỏi ông Ba Phù Đà, thì được ông ta đáp: “tâu đại vương, con người không có năng lực hay phương tiện chi cả, không nhân duyên chi khiến chúng sinh ô nhiễm, không nhân duyên chi khiến chúng sinh thanh tịnh, tất cả loài chúng sinh sinh tồn trên quả đất đều bất lực, không chút tự do tự tại, cũng không có chi là oán, thù, mà tất cả phải tuân theo cái số mệnh tiền định để sống qua cuộc đời khổ hay vui trong sáu loại chúng sinh ấy thôi”. Bạch Thế Tôn! Họ như hạng người hỏi đưa đáp lý, hỏi lý đáp đưa, tôi hỏi hiện tại được quả báo không, họ lại đem cái lẽ con người bất

lực, chỉ do số mệnh đáp lại tôi. Tôi nghĩ.. nên tôi bỏ ông ta trở về.

Lại một lần khác, tôi đem điều đó đến hỏi ông Tỳ La Lê Tử, thì được ông này đáp: “Tâu đại vương, đại vương hỏi hiện tại có quả báo Sa-môn (1), hỏi như vậy xin đáp việc đó như vậy, việc đó thật, việc đó khác, việc đó không khác, việc đó chẳng phải khác, việc đó chẳng phải khác chẳng phải không khác, hiện tại cũng có cũng không quả báo Sa-môn, hiện tại chẳng phải có chẳng phải không quả báo Sa-môn, hỏi như vậy xin đáp như vậy việc đó thật..”. Bạch Thế Tôn! Họ như hạng người hỏi đưa đáp lý, hỏi lý đáp đưa, tôi hỏi việc hiện tại có quả báo không, họ lại dùng cái lối dị luận rối loạn mà đáp lại tôi. Tôi nghĩ… Vậy nên bỏ ông ta trở về.

Lại một lần khác, tôi đem điều đó đến hỏi ông Ni Kiền Tử (2) thì được ông này đáp: “Tôi là bậc nhất thế trí, nhất thế kiến, thấy biết tất cả không sót món gì, dầu đi đứng nằm ngồi, thức ngũ, có trí đó vẫn hiển hiện luôn luôn”. Bạch Thế Tôn! Họ như hạng người hỏi đưa đáp lý, hỏi lý đáp đưa, tôi hỏi hiện tại có quả báo không, họ lại đáp tôi bằng nhất thiết trí, tôi nghĩ…vậy nên bỏ ông ta trở về. Và cũng bởi vậy, nên hôm nay tôi đến xin hỏi đức Thế Tôn về điều đó.

(1) Qủa báo Sa môn là quả báo của người tu hành.

(2) Ni Kiền Tử là giáo chủ Kỳ na giáo = Nigantha, nay lấy tên Jainisne, một giáo phái khá thạnh hành.

Phật dạy: Nay ta hỏi lại đại vương một điều, tùy ý trả lời: Đại vương nghĩ sao khi các người tôi tớ hầu hạ trong ngoài của đại vương, trông thấy hàng ngày đại vương tắm rửa gội đầu, lên điện cao vui thú với các thể nữ, rồi cùng nhau trầm trồ: chà, cái quả báo của hành vi đưa đến như thế dễ ai sánh kịp. Lúc sau nếu trong đám người đó có kẻ cắt tóc, mặc 3 pháp y, xuất gia hành đạo, tu theo giáo pháp bình đẳng. Đại vương nghĩ thế nào? Như đại vương trông thấy người đó đi đến, đại vương có nghĩ rằng người đó là tôi tớ ta không? – Vua đáp: dạ không, nếu thấy người ấy đi đến, tôi phải đứng dậy mời ngồi. – Phật dạy: Đó há không phải là quả báo hiện tại của hành Sa môn ư? – Vua đáp: Chính đó là quả báo!

Lại này đại vương! Có các hạng khách dân (1) ăn ở trong đất nước nhà vua, họ trông thấy nhà vua hằng ngày tắm gội sạch sẽ, lại lên cung điện cao lớn vui thú với thể nữ, ròi cùng nhau trầm trồ: chà, cái quả báo hành vi đưa đến như thế, dễ ai sánh bằng. Về sau trong đám người đó có kẻ cắt tóc mặc 3 pháp y, xuất gia hành đạo, tu theo giáo pháp bình đẳng. Đại vương nghĩ thế nào? Nếu đại vương trông thấy người đó đi đến, đại vương có nghĩ rằng người đó khách dân ăn bổng lộc của ta không? Vua đáp: Dạ không, nếu thấy người ấy đi đến, tôi phải đứng dậy

(1)Khách dân: thời phong kiến tất cả cương thổ, tài nguyên quốc gia đều thuộc nhà vua, vua là chủ, mà muôn dân là khách.

mời ngồi, cung kính hỏi han. – Phật dạy: Đó không phải là quả báo hiện tại của Sa-môn ư? – Vua đáp: Đó chính là quả báo.

Lại này đại vương: Trong lúc Như Lai xuất thé, có người tu theo giáo pháp của Ta và nhời tinh tấn tu tập, chuyên niệm không lãng, ưa chỗ thanh vắng suy ngẫm không phóng túng, mà chứng được cho tới pháp Tam minh, diệt trừ si ám, nghĩa là chứng được Trí lậu tận (1). Thế nào đại vương? Đó há không phải là quả báo hiện tại của Sa-môn sao? – Vua đáp chính đó là quả báo…

Vua A Xà Thế liền đứng dậy đảnh lễ và bạch rằng: “Trông mong đức Thế Tôn nhận cho tôi sám hối tội lỗi. Tôi thật là kẻ si cuồng mê muội dốt nát. Phụ vương tôi là vua Bình Sa nước Ma Kiệt, lấy pháp trị dân, không thiên vị oan uổng, thế mà tôi vì mê say ngũ dục lại giết hại phụ vương (2), trông mong đức Thế Tôn mở lòng thương xót nhận cho tôi sám hối tội này!”

Phật dạy: Theo trong giáo pháp hiền thánh, hễ người nào biết sám hối tức được ích lợi, Ta thương xót ông, nhận cho lời sám hối ấy!

A Xà Thế đảnh lễ Phật rồi ngồi lui một bên, Phật thuyết pháp, chỉ dạy những điều lợi hỷ cho vua

(1)Trí lậu tận là trí có công năng dứt hết phiền não hoặc lậu.

(2)A Xà Thế đã giết vua cha để đoạt vị.

nghe. Nghe xong vua liền bạch Phật: Con nay xin quy y phật, quy y Pháp, quy y Tăng, xin cho con được làm kẻ Ưu bà tắt ở trong chánh pháp của Ngài, con nguyện từ nay về sau, suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Trông mong đức Thế Tôn và đại chúng nhận lời tôi thỉnh cúng dường ngày mai. – Phật làm thinh nhận lời. Vua thấy Phật làm thinh nhận lời, lễ Phật, đi quanh 3 vòng rồi lui về.

Vua đi chưa bao lâu, Phật bảo với các Tỷ-kheo: Vua A Xà Thế đó, tội lỗi đã được bớt nhẹ. Gỉa sử ông không có cái tội giết cha thì ngay tại chỗ này ông đã được pháp nhãn thanh tịnh, nhưng nhờ ông biết sám hối nên tội ông không còn nặng như trước.

Vua A Xà Thế đi về ngang giữa đường, kêu ông Thọ Mạng bảo: Lành thay, lành thay, ngươi có nhiều ích lợi đối với ta lắm, ngươi trước mách với ta đức Như Lai hay thuyết pháp khai ngộ cho mọi người, sau lại dẫn ta đến chỗ đức Thế Tôn, nhờ đó nay ta mới được khai ngộ. Ta rất biết ơn ngươi, không bao giờ quên.

Vua trở về đến hoàng cung, lo sắm sửa các thứ ẩm thực hào soạn, đến ngày mai trở lại thỉnh Phật. Phật cùng chúng đệ tử 1.250 người, mang y cầm bát đi đến vương cung. Đến nơi an tạo xong, vua tự thân hành bưng sớt cúng dường Phật và chúng Tăng. Khi thụ trai xong, rửa bát, rửa tay yên ngồi, vừa đảnh lễ

Phật bạch rằng: Con nay xin tái sám hối. Con thật là si cuồng, u mê, dốt nát, phụ vương con là vua Bình Sa (1) nước Ma Kiệt, thường lấy pháp trị dân, không thiên vị oan uổng, thế mà con vì say mê ngũ dục lại giết phụ vương đi, trông mong đức Thế Tôn mở lòng thương xót nhận cho con được sám hối – Phật dạy: Theo trong pháp hiền thánh hễ người nào biết sám hối tức được ích lợi, Ta thương xót ông, nhận cho lời ông sám hối.

Vua đảnh lễ phật rồi, đặt mọt chỗ nhỏ ngồi hầu trước Phật, Phật thuyết pháp chỉ bày những điều lợi hỷ, nghe xong ông vui mừng, bạch Phật: Nay con xin tái tam quy y Phật, quy y pháp, quy y Tăng, mong ngài cho con được làm kẻ Ưu bà tắc ở trong chánh pháp, con nguyện từ nay suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu.

Đức Thế Tôn thuyết pháp xong, rời tòa đứng dậy trở về. Vua A Xà Thế, ông Thọ Mạng đồng tử nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

(1)Bình Sa = Bimbisara, cũng tức là Tần Bà Ta La.

Kinh Bố Tra Bà Lâu

KINH BỐ TRA BÀ LÂU

(Phật không quan tâm, không nói đến vấn đề bản ngã và thế gian vô thường … Ngài chỉ chú trọng dạy pháp Tứ đế)

Tôi nghe như vầy: Một thuở đức Phật ở tại vườn ông Cấp-cô-độc (Anathapindika) thuộc nước Xá vệ cùng chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Vào một buổi sáng, đức Thế Tôn mang y cầm bát vào thành khất thực. Vì thấy còn sớm nên Ngài ngĩ rằng: tốt hơn Ta đi đến khu rừng ông Phạm chí Bố Tra Bà Lâu (Potthapada) đợi đúng giờ hãy đi hóa trai. Thế Tôn liền vào rừng, ông Phạm chí Bố Tra vừa trông thấy bóng Phật vội đứng dậy nghinh đón, nói: quý hóa thay đức Cù Đàm, lâu nay Ngài không đến, nay Ngài hạ cố chắc có việc gì? Xin mời Ngài ngồi đàng trước.

Đức Thế Tôn an tọa xong, hỏi ông Bố Tra: Các ông nhóm lại đây làm gì? Bàn luận chuyện gì?

Bố Tra thưa: Ngày qua có nhiều vị Phạm chí họp tại nhà này tuyên bố những điều đối nghịch nhau: có người thì chủ trương: “tư tưởng của con người ngẫu nhiên sanh ra, ngẫu nhiên diệt mất, tư tưởng có đi có đến, đi là tư tưởng diệt, đến là tư tưởng sanh”, có người lại có chủ trương: “Tư tưởng có

đến có đi, đến là tư tưởng sinh, đi là tư tưởng diệt”, có người lại chê hai thuyết trên là vô lý mà chủ trương: “có vị thần thiêng liêng oai quyền đem tư tưởng đến, khi thần đem tư tưởng đi là tư tưởng diệt, khi thần đem tư tưởng đến là tư tưởng sanh”. Tôi nghĩ rằng đức Cù Đàm chắc biết rõ lẽ đó, hơn nữa Ngài còn biết đến cảnh diệt định?

Phật dạy: “chủ trương của các ngươi kia đều sai lầm cả. Này Bố Tra! Do nhân duyên tư tưởng sinh cũng do nhân duyên tư tưởng diệt. Chẳng hạn như khi có đức Như Lai ra đời, có người theo Phật pháp xuất gia hành đạo, diệt được 5 điều ngăn che tâm tánh là tham dục, nóng giận, ưa ngủ, dao động hối tiếc, và nghi ngờ giáo pháp, họ do diệt các điều dữ, đem tâm quán sát tìm tòi nhập định, nhờ đó dứt được ái dục, phát sinh vui mừng mà vào cảnh định sơ thuyền. Như vậy là có nhân duyên mà tư tưởng ái dục diệt và tư tưởng vui mừng sinh ra. Họ lại bỏ tư tưởng của Sơ thuyền để vào định Nhị thuyền, bỏ tư tưởng Nhị thuyền để vào định Tam thuyền, bỏ tất cả tư tưởng về Sắc chất, diệt sân hận để vào định Không xứ, rồi vào định Thức xứ, vào định Vô sở hữu xứ, vào định Phi phi tưởng xứ, rồi cuối cùng bỏ Phi phi tượng để vào định Diệt tận. Như thế là có nhân duyên tư tưởng này diệt, tư tưởng kia sanh. Khi tu đến đây, người ta nghĩ rằng: Hữu niệm là ác, vô niệm là thiện, ngay khi suy nghĩ đó, thì tư tưởng vi tế.

vẫn chưa diệt, tư tưởng thô trọng vẫn còn sanh, tiếp đến họ nghĩ: tốt hơn ta không nên móng nên một niệm nào, không suy nghĩ điều chi, ngay trong khi đó các tư tưởng vi tế diệt, các tư tưởng thô trọng cũng không sanh, mà được vào cảnh định Diệt thọ tưởng (tức là chỉ giữa một tâm linh tri hợp cùng lý vọ ngã , không còn tưởng niệm gì).

- Thế nào là Bố Tra? Từ trước đến nay Ông từng nghe đến đạo lý nhân duyên tuần tự diệt trừ tư tưởng ấy chưa?

Bố Tra thưa: Qủa thật tôi chưa từng nghe, bạch Thế Tôn! Trong các bậc tư tưởng đó, thứ nào là vô thượng? Thứ nào là vô thượng đệ nhất?

Phật dạy: Tư tưởng Vô sở hữu xứ là vô thượng; ở giữa một đàng hữu tưởng, một đàng vô tưởng, mà lần lược vào định Diệt thọ tưởng là vô thượng đệ nhất.

Bố Tra lại hỏi: Như vậy là một tư tưởng hay có nhiều tưởng?

Phật dạy: chỉ có một tưởng chứ không nhiều.

Bố Tra lại hỏi: Tưởng sinh trước trí sinh sau, hay trí sinh trước tưởng sinh sau, hay cùng sinh một lần?

Phật dạy: Trước tưởng rồi đến trí, do tưởng rồi mới có trí.

Bố Tra lại hỏi: Tưởng đó tức là Ngã ư?

Phật dạy: Ông muốn nói người nào là Ngã?

Bố Tra thưa: Tôi không nói người nào là ngã, tôi chỉ muốn nói con người với một sắc thân do 4 đại, 6 giác quan hợp lại và nhờ cha mẹ sinh nuôi khôn lớn, trang sức y phục và biến hoại vô thường là Ngã.

Phật dạy: Thôi hãy tạm gác lại cái ngã đó, để nói về tư tưởng sanh và diệt của con người trước.

Bố Tra nói: tôi không nói con người là ngã, tôi chỉ muốn nói trời Dục giới là ngã…(cho đến…trời Vô sắc là ngã).

Phật dạy: Thôi hãy tạm gác lại cái ngã đó, để nói về tư tưởng sanh và diệt của con người trước.

Bố Tra thưa: Tôi có thề nào biết được tư tưởng sinh và diệt của con người ư?

Phật dạy: Thật vậy, ông muốn biết được tư tưởng sanh và diệt của con người rất khó. Vì các ông đã mang sẵn cái kiến thức, tập quán, nhẫn chịu, và nương tựa theo dị giáo.

Bố Tra thưa: Thật như vậy, vì chúng tôi cho rằng: Bản ngã và thế gian là thường, vô thường, là cũng thường cũng vô thường, là chẳng phải thường chẳng phải vô thường, là hữu biên là vô biên, là cũng hữu biên cũng vô biên, là chẳng phải hữu biên chẳng phải vô biên, thần ngã với thân là một, thần ngã với thân là khác, thần ngã với thân chẳng phải khác chẳng phải không khác, hoặc không thân không thần ngã, Như Lai sau khi diệt độ còn có

nữa hay không, hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không có.

Phật dạy: Ta không ấn ký(không để ý đề cập) các vấn đề thế gian là thường hay vô thường, cho đến Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không có.

Bố Tra thưa: Tại sao đức Thế Tôn lại không ấn ký các điều đó?

Phật dạy: Vì những điều đó không hợp nghĩa, hợp pháp, chẳng phải phạm hạnh, chẳng phải vô dục, vô vi, tịch diệt, chánh giác, cũng chẳng phải pháp Sa - môn , chẳng đưa đến Niết-Bàn, nên Ta không ấn ký.

Bố Tra lại hỏi: Vậy thì pháp gì mới hợp nghĩa hợp pháp, là pháp Sa-môn, là pháp đưa đến Niết-bàn, được Phật ấn ký?

Phật dạy: Ta chỉ ấn ký pháp Khồ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế. Vì nó hợp nghĩa, hợp pháp…và đưa đến Niết-bàn.

Đức Thế Tôn thuyết pháp chỉ bày điều lợi ích vui mừng cho ông Bố Tra nghe xong, liền rời chỗ ngồi dậy đi.

Phật vừa đi khỏi thì tiếp có mấy Phạm chí khác đến trách Bố Tra rằng: Sao ngươi nghe Sa-môn Cù Đàm nói như vậy mà cũng chấp nhận? – Bố Tra trả lời: Thật tình thì tôi không chấp nhận nhưng Sa-môn

Cù Đàm y trụ trong chánh pháp, đem chánh pháp giảng ra, nhờ chánh pháp giải thoát, thì có lý do gì cãi lại lời dạy trí tuệ ấy được. Thật tôi không thể cãi lời pháp vi diệu của Cù Đàm được.

Hôm sau, Bố Tra đến thuật lại cho Phật nghe. Phật dạy: Các Phạm chí đến nói với ông như vậy là không đúng, vì Ta thuyết pháp có thứ quyết định ký có thứ không quyết định ký, thứ Ta không quyết định ký là bản ngã va thế gian thường hay vô thường…dẫu có khi cũng nói đến, còn thứ Ta vừa nói vừa quyết định ký là pháp Tứ đế(1).

Này Bố Tra! Có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn chỉ định một cõi thế gian và cho ở đó hoàn toàn vui. Ta liền hỏi họ: Ngươi nói có một cõi thế gian hoàn toàn vui phải không? – Họ đáp: Phải. – Ta lại hỏi: Người đã thấy cõi thế gian hoàn toàn vui đó không? – Họ đáp: không thấy.- Ta lại hỏi: Ngươi có thấy chư thiên trong cõi thế gian hoàn toàn vui chưa? – Họ đáp: Không thấy. – Ta lại hỏi: Ngươi đã từng nói năng, ngồi đứng, tinh cần tu định với hàng chư thiên của một cõi trời nào ở một cõi trời hoàn toàn vui đến nói với ngươi rằng, ngươi tu như thế chắc chắn sẽ được sinh lên cõi trời để cùng ta hưởng lạc không? – Họ đáp: Không. – Ta lại hỏi: Ngươi có thể

(1)Đọc thêm kinh Tiểu Dụ ở sau.

chính bản thân mình hóa ra một thân khác cũng đủ các bộ phận, giác quan không? – Họ đáp: Không.

Này Bố Tra nghĩ sao? Các người Sa-môn và Bà-la-môn kia lại nói có cõi trời hoàn toàn vui, đó là lời nói chân thật đúng pháp ư? Bố Tra đáp: Họ nói không chân thật đúng pháp. – Này Bố Tra! Vì như có người nói rằng: Tôi thường thông giao với một người con gái đoan chính, và cứ khen ngợi người con gái đó, bất chợt có ai hỏi: Ngươi có biết mặt người con gái đó không? Hiện nó ở đâu tại phương đông hay phương bắc? Người kia đáp: Tôi không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết xóm làng quốc độ người con gái đó không? – Đáp: Không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết cha mẹ và tên họ người con gái đó không? – Đáp: Không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết người con gái đó thuộc giai cấp nào không? – Đáp: Không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết dung mạo người con gái đó cao thấp, den trắng, tốt xấu không? – Đáp: Không biết.

Này Bố Tra nghĩ sao? Thế thì người kia nói tôi thường thông giao với một người con gái, lời nói đó có đúng không? Bố Tra đáp: Không đúng.

Này Bố Tra! Các Sa-môn và Bà-la-môn cũng như thế, họ nói không chân thật chi cả. Ví như có người bắc thang giữa chỗ đất trống, gặp người ta hỏi anh ta bắc thang làm gì, nó trả lời: Tôi bắc thang lên nhà. – Người ta lại hỏi nhà ở đâu, nó liền trả lời

: không biết. Bố Tra nghĩ sao? Người bắc thang đó có phải đã làm một việc hư ngụy không? – Đáp: Hư ngụy. Này Bố Tra! Các Sa-môn và Bà-la-môn cũng thường nói những điều hư ngụy như thế đó.

Này Bố Tra! Ngươi cho cái sắc thân được tạo thành giữa tứ đại lục căn, cha mẹ sinh dưỡng, bú mớm trưởng thành áo chăn trau tria, vô thường biến diệt là Ngã. Nhưng Ta thuyết một đạo đưa đến sự diệt Ngã; do vậy nếu ngươi hành trì theo đạo ấy, thời các nhiễm ô của ngươi có thể sẽ được trừ diệt, các hạnh đưa đến thanh tịnh sẽ được tăng trưởng và mọi người có thể tự mình thấy mặt tận mặt, tự mình chứng ngộ được sự tuyệt đối và cao thượng của trí tuệ.

Này Bố Tra Bà Lâu! Biết đâu ngươi không nghĩ rằng: “Các nhiễm ô có thể trừ diệt, các hạnh đưa đến thanh tịnh có thể tăng trưởng, có thể tự mình thấy mặt tận mặt, tự mình chứng ngộ được sự tuyệt đối và cao thượng của trí tuệ, nhưng con người vẫn cứ buồn khổ” . Này Bố Tra Bà Lâu! Ngươi chớ nghĩ như vậy không đúng, vì các trường hợp trên thành tựu, thì con người sẽ hoan hỷ, hạnh phúc, tịnh lạc, chuyên niệm, nhất tâm và an tĩnh.

Này Bố Tra Ba Lâu! Đối với cõi trời Dục giới, Sắc giới, Không xứ, Thức xứ, Bất dụng xứ, Phi phi tưởng xứ, Ta cũng thuyết một đạo đưa đến sự diệt ngã; do vậy nếu ngươi hành trì theo đạo ấy, thời các

nhiễm ô…(lược)… vì khi các trường hợp trên thành tựu, thì con người sẽ có hoan hỷ, hạnh phúc, tĩnh lạc, chuyên niệm, nhất tâm an tĩnh.

Bố Tra Bà Lâu bạch Phật: Bạch đức Thế Tôn: đương khi mang thân tứ đại lục căn làm người ở cõi Dục này, có cùng một lúc có cả thân trời cõi Dục, cõi Sắc, cõi Không xứ, Thức xứ, Bất dụng xứ, Phi phi tưởng xứ không? Đương khi mang thân trời cõi Dục, có cùng một lúc có cả thân các cõi kia không?

Phật dạy: Không. Ví như sữa bò, từ sữa biến thành lạc, từ lạc biến thành sanh tô, từ thục tô biến thành đề hồ. Đề hồ là phẩm độ cao nhất. Này Bố Tra Bà Lâu! Đang khi chất sữa, thì chỉ gọi là sửa, chứ không gọi là lạc, tô, đề hồ, như vậy cho đến khi đề hồ thì chỉ gọi là đề hồ, chớ không gọi là sữa, lạc tô. Đây cũng như thế.

Này Bố Tra Bà Lâu! Ngươi sẽ đáp như thế nào khi có người hỏi rằng: Đang khi nào ở quá khứ có cùng một lúc có cả thân vị lai, hiện tại không? Cho đến đang khi thân ở hiện tại, có cùng một lúc có cả thân quá khứ, vị lai không?

- Bạch đức Thế Tôn! Tôi sẽ đáp khi thân ở quá khứ thì chỉ là thân quá khứ, không có thân vị lai, hiện tại, cho đến thân ở hiện tại, không có thân quá khứ vị lai.

Này Bố Tra Bà Lâu! Ngươi sẽ đáp thế nào khi có người hỏi rằng: người từng có thân quá khứ đã diệt, than vị lai sẽ sinh, thân hiện tại đang có không?

- Bạch đức Thế Tôn! Tôi sẽ đáp tôi từng có thân qúa khứ đã diệt, thân vị lai chưa sinh, thân hiện tại đang có.

Này Bố Tra Bà Lâu! Đây cũng như thế khi làm thân người ở cõi Dục thì không thể có thân các cõi kia…

Bố Tra Bà Lâu đảnh lễ Phật rồi thưa: Bạch đức Thế Tôn! Con nay xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin cho con được làm kẻ Ưu bà tắc ở trong chánh pháp, con nguyện suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Bạch đức Thế Tôn ! Con nay có được phép xuất gia thọ giới tu theo phật pháp không ? – Này Phạm chí ! nếu kẻ dị học nào muốn xuất gia hành đạo theo giáo pháp Ta, họ phải được xét qua 4 tháng nếu vừa ý Chúng tăng mới nhận cho xuất gia. Tuy nhiên có lệ đó, nhưng cũng tùy theo người.

Bạch đức Thế Tôn ! Con nay xin được ở trong Phật pháp 4 năm để Chúng tăng xem xét, nếu vừa ý con hãy xin xuất gia thọ giới – Phật dạy : như Ta đã nói, tuy có lệ đó, nhưng còn tùy theo người. Ngay khi đó, ông Bố Tra Bà Lâu được thọ giới xuất gia, và nhờ tín tâm kiên cố,tịnh tu phạm hạnh nên không bao

lâu ông được hiện tiền chứng ngộ, thành bậc A-la-hán,sanh tử dứt hết,việc làm trọn vẹn, không còn phải thọ thân sau.

Bố Tra Bà Lâu nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

Kinh Tiền Dụ

KINH TIỂN DỤ

(Ví dụ người bị trúng tên độc)

Tôi nghe như vầy : Một thời đức Phật ở tại vườn Cấp Cô Độc nước Xá vệ.

Lúc đó, Tôn giả Mang-đồng tử (cũng dịch Ma-la Cưu-ma-la = Malunkyaputta), đang tịnh tọa tư duy ở chỗ thanh vắng, bỗng nãy ra ý nghĩ : « có một vấn đề mà lâu nay đức Thế Tôn gác qua một bên không chịu nói đến, ấy là cõi thế gian (đồng nghĩa chữ thế giới) là thường hay vô thường, là hữu biên hay vô biên, thần ngã (như nghĩa linh hồn) với thân là một hay là khác, đức Như Lai sau khi diệt độ rồi có còn hay không còn có, hay cũng có cũng không , hay chẳng phải có phải không ? Ta không thể nào yên tâm không thắc mắc về điều đó được. Nếu đức Thế Tôn một mực nói rõ cho ta biết thế gian là thường , thì ta còn theo Ngài tu học, còn nếu đức Thế Tôn không chịu một mực nói rõ ta biết thế gian là thường, thì ta sẽ cật nạn Ngài xong rồi hoàn tục không tu theo Ngài nữa. Cũng như vậy, thế gian là vô thường, hoặc hữu biên, hoặc vô biên, thần ngã với thân là một hoặc là khác, Như Lai sau khi diệt độ rồi còn có hoặc không có, hoặc cũng có cũng không, hoặc chẳng phải có chẳng phải không ? Nếu

đức Thế Tôn một mực nói rõ và nhận đó là đúng thật, ngoài ra đều hư dối, thì ta còn theo Ngài tu học, còn nếu đức Thế Tôn không chịu một mực nói rõ và nhận đó là đúng thật, ngoài ra đều hư dối, thì ta sẽ cật nạn Ngài xong rồi hoàn tục không tu theo Ngài nữa ». Mang- đồng- tử liền rời khỏi tòa đi thẳng đến chỗ Phật lúc trời phủ ánh hoàng hôn. Đảnh lễ Phật xong ông ngồi lại một bên cung kính bạch Phật : « Bạch đức Thế Tôn ! Tôi vừa ở chỗ thanh vắng tĩnh tọa tư duy, tâm tôi bỗng nẩy ra ý nghĩ : Có một vấn đề mà lâu nay đức Thế Tôn gác qua một bên không chịu giảng nói rõ ràng, ấy là cõi thế gian thường hay vô thường…(cho đến)…, hoặc Như Lai sau khi diệt độ rồi chẳng phải có chẳng phải không ? Đó là điều đã làm tôi thắc mắc không thể nào yên tâm được. Bạch đức Thế Tôn ! Như đức Thế Tôn biết rõ thế gian là thường, thời cũng xin Ngài nói rõ thế gian là thường, còn như đức Thế Tôn không biết rõ thế gian là thường, thời cũng xin Ngài nói hẳn là không biết, cũng như thế, hoặc thế gian là vô thường, là hữu biên, là vô biên … hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không ; như đức Thế Tôn biết rõ đó là thật, ngoài ra đều hư dối, thời xin Ngài nói cho tôi hiểu , còn như đức Thế Tôn không biết rõ thời cũng xin Ngài nói hẳn là không biết.

Phật hỏi : Này Mang-đồng-tử ! Trước kia Ta có từng nói với ngươi hãy đến đây tu theo Ta rồi Ta sẽ nói cho nghe thế gian là thường hoặc vô thường…

hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, đến không ?

Mang-đồng-tử : dạ không.

- Hoặc ngươi có nói với Ta nếu đức Thế Tôn nói rõ cho tôi thế gian là thường hoặc vô thường… hoặc Như Lai sau khi diệt độ rồi chẳng phải có chẳng phải không, rồi tôi sẽ theo Ngài tu học, đến không ?

- Dạ, không.

- Này Mang-đồng-tử ! Ta không từng nói với ngươi, ngươi cũng không từng nói với Ta, vậy cớ sao ngươi lại ngu si nói ra những lời bực tức vu báng Ta như thế ?

Mang-đồng-tử bị Phật quở trách, cùng lời biện bạch, nên buồn bã cúi mặt lặng thinh như có điều gì tư lự ! Phật xây qua dậy đại chúng : Này chư Tỷ-kheo ! Như có kẻ ngu si nghĩ rằng : nếu đức Thế Tôn không nói rõ cho ta biết thế gian là thường hay vô thường…hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, thì ta sẽ không theo Ngài tu học. Nhưng khốn thay, người ngu chưa kịp biết được gì như chỗ mong muốn thì nửa chừng nó đã chết mất rồi ! Ví như một người trúng tên độc, đau đớn khổ sở, bà con động tình thương xót cấp tốc mời thầy đến chữa. Nhưng người kia nói : chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết người bắn cung họ gì ?tên gì ? sinh ở đâu ? cao hay thấp ? mập hay gầy ? da đen hay trắng ? thuộc dòng Sát-lợi hay cư sĩ ? hay

Thủ-đà-la ? hay Bà-la-môn ? ở phương đông, tây, nam hay bắc ?

- Chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết cây cung làm bằng gỗ hay bằng sừng ? Màu đen hay trắng, đỏ hay vàng ?

- Chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết dây cung làm bằng gân hay chỉ ? Tơ hay gai ?

- Chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết mũi tên làm bằng gỗ hay tre ? Quấn bằng gân trâu hay chỉ tơ ? Bằng gân hưu hay gân nai ?

… (lược)…

- Và khoan, chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết người thợ làm cung tên gì họ gì ? cao thấp mập gầy ra sao ? Sinh ở đâu ? Nước da đen hay trắng ? Ở phương hướng nào ?- Này chư Tỷ-kheo ! Khốn thay, người kia chưa kịp biết được gì thì giữa chừng nó đã chết mất rồi ! Đây cũng như thế, nếu có kẻ ngu si nghĩ rằng : nếu đức Thế Tôn không vì ta nói rõ và nhận là đúng thật về cõi thế gian là thường hoặc vô thường…hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, thì ta sẽ không theo Thế Tôn để tu học, nhưng khốn thay, người kia chưa thể biết được gì như lòng mong muốn thì giữa chừng nó đã chết mất rồi !

Này chư Tỷ-kheo ! Nếu nhân vì cái kiến thức về thế gian là thường hoặc vô thường…, mà các ông mới theo Ta tu học, nói như vậy không đúng ! Hoặc

do có cái kiến thức về thế gian là thường hoặc vô thường… mà các ông mới theo Ta tu học, nói vậy cũng không đúng ! Hoặc do không có cái kiến thức về thế gian là thường hoặc vô thường… mà các ông mới theo Ta tu học, nói vậy cũng không đúng ! Này chư Tỷ-kheo ! Dù thế gian là thường, thì chúng sinh vẫn hiện có sanh, có già, có bịnh, có chết, thống khổ ưu bi ; dù thế gian là vô thường…Hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, thì chúng sinh vẫn hiện có sanh, có già, có bịnh, có chết, thống khổ ưu bi (1). Vì sao Ta không chịu nói rõ thế gian là thường hoặc vô thường v.v… ?- Vì điều đó không hợp nghĩa, không hợp pháp, không phải căn bản phạm hạnh, không đưa đến trí tuệ, giác ngộ, giải thoát, Niết-bàn. Còn điều Ta một mực nói rõ ấy là Khổ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế. Vì nói hợp nghĩa, hợp pháp, là căn bản phạm hạnh, có thể đưa đến trí tuệ, giác ngộ, giải thoát, Niết-bàn.

Này chư Tỷ-kheo ! Điều này không đáng nói thì Ta không nói, điều nào đáng nói thì Ta nói, các ông nên như vậy thụ trì, như vậy tu học.

Các Tỷ-kheo nghe Phật dạy học, hoan hỷ phụng hành.

(1)Ý nói dù thế gian thường hoặc vô thường… đều chẳng tương quan gì đến việc tu hành cầu giải thoát. Thế gian thường hoặc vô thường cũng chẳng thay đổi được chút nào những sự thật hiển nhiên là sanh khổ, già, bịnh, chết khổ của con người đang chịu.