Kinh Trường A Hàm

Kinh Phạm Võng

KINH PHẠM VÕNG

(Phật nêu chỉ 62 kiến chấp sai lầm của ngoại đạo và dạy cho biết tán thán Phật theo cách cao thượng)

Tôi nghe như vầy : Một thời đức Phật đến nước Ma-kiệt (Magadha) cùng chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Sau khi du hóa nhân gian, Phật đến xóm Trúc nghỉ tại Vương đường. Lúc đó có vị Phạm Chí tên là Thiện Niệm (Suppiya) và đệ tử là Phạm Ma Đạt (Brahdmadatta). Hai thầy trò thường cùng đi theo sau Phật, mà Thiện Niệm thì dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, Pháp và chúng tăng, trái lại, ông đệ tử thì dùng vô số phương tiện xưng tán Phật, Phap và Chúng tăng. Hai thầy trò hai tâm trạng trái nghịch nhau như thế là do chỗ học tập, trí kiến và thân cận theo dị giáo vậy.

Nhiều vị Tỷ-kheo sau khi khất thực về nhóm tại giảng đường bàn tán : « kỳ lạ quá ! Đức Thế Tôn có đại thần lực, đầy đủ oai đức, biết hết mọi chí ý của chúng sinh, nhưng nay có hai thầy trò ông Thiện Niệm cùng đi theo sau Phật và chúng tăng mà vì tâm trạng, trí kiến, học tập, thân cận khác nhau nên thầy thì dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, Pháp và Chúng tăng, còn trò thì dùng

vô số phương tiện xưng tán Phật, Pháp và Chúng tăng, sao thế ? (1)

Đức Thế Tôn đang ở trong tịnh thất, dùng Thiên nhĩ thanh tịnh có sức nghe xa hơn người thường, Ngài nghe các Tỷ-kheo bàn tán như thế, liền rời khỏi tịnh thất đi đến giảng đường, ngồi trước đại chúng, dẫu đã biết Ngài vẫn cố hỏi : «Này các Tỷ-kheo ! Các thầy đang bàn việc gì đó ? » Các Tỷ-kheo liền thưa lại Phật rõ các việc trên.

Phật dạy : « Này các Tỷ-kheo ! Nếu gặp người dùng cách này cách nọ hủy báng Như Lai, hủy báng chánh pháp và chúng tăng, các ông không nên vội sinh lòng oán hận, hay có ác ý với người ta, vì nếu các ông sinh lòng oán giận hay có ác ý thì tự các ông đã phải bị hãm nịch rồi ! Này các Tỷ-kheo ! Còn nếu gặp người dùng đủ cách khen ngợi Phật, Pháp và Chúng tăng, các ông cũng chớ vội lấy đó làm điều vui mừng kiêu hãnh, vì nếu các ông sinh tâm vui mừng kiêu hãnh thì tự các ông đã phải bị hãm nịch rồi : Tại sao thế ? Vì đó chỉ là vài duyên cớ nhỏ về oai nghi giới hạnh mà hàng phàm phu quả văn không thấu rõ thâm nghĩa mới dựa vào chỗ thấy biết đó để tán thán thôi. Chẳng hạn như họ thán tán rằng : « Sa-môn Cù Đàm đã dứt trừ nghiệp sát, rời bỏ đao gậy, sinh tâm tàm quí,

(1)Ý nói Phật đã hoàn toàn như vậy sao còn có người chê.

thương xót chúng sinh » ; thì đó chỉ là duyên cớ nhỏ về oai nghi giới hạnh mà hàng phàm phu quả văn dựa lấy để tán thán Như Lai.

Hoặc họ tán thán rằng : « Sa-môn Cù Đàm đã dứt bỏ nghiệp trộm cắp, không tâm trộm cắp ; Sa-môn Cù Đàm đã xa bỏ dâm dục, tịnh tu phạm hạnh, giữ giới hoàn toàn, sở hành thanh khiết ; Sa-môn Cù Đàm đã xa bỏ ngiệp nói dối, mà nói lời chí thành, chân thật, không dối gạt người ; Sa-môn Cù Đàm đã xa bỏ nghiệp nói hai lưỡi, không đem lời người này đến phá rối người kia, đem lời người kia đến phá rối người này, gặp kẻ tranh tụng làm cho hòa hiệp, kẻ đã hòa hiệp làm cho vui thêm, nói ra lời gì cũng cốt đem sự hòa hợp, thành thật đưa vào lòng người và nói phải lúc ; Sa-môn Cù Đàm đã xa bỏ nghiệp nói ác, không bao giờ nói lời thô ác thương tổn đến ai, không gây thêm oán hận, ghen tức, mà nói lời hay lành vui đẹp lòng người, ai cũng ưa nghe không chán ; Sa-môn Cù Đàm đã xa bỏ nghiệp nói thêu dệt thêm bớt, chỉ nói phải lúc, nói thành thật, nói có lợi nói đúng pháp đúng luật, nói để ngăn ngừa sai quấy; Sa-môn Cù Đàm đã xa bỏ nghiệp uống rượu, không trang sức hương hoa, không xem ca múa, không ngồi giường cao, không ăn phi thời, không cầm vàng bạc, không chứa vợ con, tớ trai, tớ gái, không nuôi voi ngựa, heo dê, gà chó, điểu thú, không chứa tượng hình, mã binh, xa binh, bộ binh, không chứa rộng nhà, không gieo

trồng ngũ cốc, không nắm tay đánh đáp, không dùng câu đấu lường gạt, không mua bán, khoan ước, đoán đường, không nhận chịu nợ nần, sinh sự vô ích, cũng không âm mưu trước mặt khác sau lưng, phí thời không đi, vì nuôi thân mạng lường sức mà ăn, đi đến chỗ nào thì y bát mang theo như chim bay không rời hai cánh”. Nhưng đó cũng là duyên cớ nhỏ về sự trì giới mà hàng phàm phu quả văn nương lấy để tán thán Như Lai.

Hoặc họ tán thán theo sự so sánh như vầy: Các Bà-la-môn khác ăn của tín thí rồi òn kính đinh sinh kế, gieo trồng cây cối, còn Sa-môn Cù Đàm không làm việc đó; các Bà-la-môn khác thì tìm phương tiện mong cầu lợi dưỡng, chứa ngà voi tạp bảo, ghế giường cao rộng , mền nệm, mùng màn, chăn chiếu thêu dệt văn vẻ, còn Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì tìm đủ phương tiện để trang sức, dùng dầu mỡ xoa mình, nước thơm chải đầu, hoặc mang tràng hoa đẹp, nhuộm sắc xanh, sửa mặt mày, xâu bông tai, soi gương trau tría, mang dép da quý, mặc áo trắng mịn, che dù, cầm phất lông, cầm cờ hiệu, còn Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì chuyện trò du hý, chơi cờ đánh bạc, 8 lối 10 lối cho đến trăm ngàn lối, đủ các trò chơi, còn Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì chỉ nói lời vô ích chướng đạo, hoặc bàn việc vua chúa, quân mã,

chiến đấu, việc quần liêu đại thần, xe ngựa ra vào dạo chơi quanh quán, việc nữ nhân nằm ngồi đi dứng, việc y phục, ăn uống, thân thích, việc vào biển tìm châu báu, còn Sa-môn Cù Đàm không có việc đó; các Bà-la-môn khác thì dùng đủ phương tiện làm điều tà mạng, chuốt lời dua nịnh, xem tướng, chê bai, lấy lợi cầu lợi, còn Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì ăn của tín thí rồi xúm nhau tranh tụng, hoặc ngồi ở viên quán, ao tắm, trong nhà, thị phi lẫn nhau rằng ta biết kính luật người không biết, ta đi đường chánh người đi đường tà, đem trước để sau, lấy sau để trước, ta nhẫn ngươi được, ngươi không nhẫ ta, ngươi nói điều gì đều không chánh đáng, nếu có nghi ngờ hãy đến hỏi ta, đáp cho cả, còn Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó ; các Bà-la-môn khác thì tìm đủ phương tiện làm thông sứ cho vua, đại thần, Bà-la-môn, Cư sĩ , đi từ đây đến kia, từ kia đến đây, đem tin qua lại, hoặc tự làm, hoặc dạy người làm, còn Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì lo luyện tập chiến đấu tranh, đao gậy cung tên, chọi gà, chó, heo, dê, voi, ngựa, trâu, lạc đà, hoặc đấu tài trai gái, hoặc luyện các thứ tiếng, tiếng thổi, tiếng trống, tiếng ca, tiếng múa, luyện các trò kỹ thuật, leo có lộn nhào, còm Sa-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì ăn của tín thí rồi làm việc chướng ngại đạo, nuôi sống bằng cách tà vạy, như xem tướng

trai gái tốt xấu lành dữ, xem tướng súc sinh để cầu lợi dưỡng, còn Bà-la-môn Cù Đàm không có các việc đó; các Bà-la-môn khác thì ăn của tín thí rồi làm việc chướng đạo, nuôi sống bằng cách tà vạy như kêu gọi sai khiến, ếm đảo quỷ thần, dùng vô số cách làm người ta khiếp sợ, làm tụ lại làm tan ra, làm cho khỏ, làm cho vui, làm an thai sản sinh, hoặc phù chú người ta hóa làm lựa ngựa, hóa điếc đui câm ngọng, hoặc vòng tay đứng ngó mặt trăng mặt trời, làm đủ trò khổ hạnh để cầu lợi dưỡng, hoặc chú đảo, bệnh tật, đọc ác thuật, tụng thiện chú, làm thuôc thang, châm chíc trị liệu bệnh tật, hoặc tụng chú nước lửa, chú quỷ, chú Sát lỵ, chú chim, chú chi tiết, chú an trạnh, chú giải trừ lứa đốt, chuột cắn, hoặc tụng các thứ sách đoán biết chết sống, tụng sách đoán mộng, xem tướng tay tướng mặt, hoặc tụng sách thiên văn, tụng sách âm nhạc, hoặc xem thời tiết đoán có mưa không mưa, được mùa mất mùa, nhiều bịnh ít bịnh, khủng khiếp hay yên ổn, hoặc nói động đất, sao chổi, nguyệt thực, nhật thực, tinh thực hay không, rồi tùy chỗ xuất hiện mà đoán trước việc xảy ra, hoặc nói nước này sẽ thắng nước kia sẽ thua, xem tướng cát hung mà đoán việc suy thạnh, còn Sa-môn Cù Đàm không làm các việc như vậy”.

Này các Tỷ-kheo! Đó là những nhân duyên nhỏ nhặt về giới luật mà hàng phàm phu quả văn thường nương lấy để tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo! Còn có pháp sâu xa vi diệu, chánh đại quang minh hơn, mà chỉ hàng đệ tử Hiền thánh mới lấy đó để tán thán Như Lai thôi, pháp ấy là: các đạo sĩ và Bà-la-môn tùy sở thích, kiến thức mà xướng lên vô số luận chấp sai lầm, nhưng qui kết lại, không ra ngoài, không nhiều hơn 62 luận chấp (lục nhập nhị kiến) hoặc thuộc về loại bổn kiếp bổn kiến hoặc thuộc về loại mạt kiếp mạt kiến (1).

Về Bổn kiếp Bổn kiến, các đạo sĩ và Bà-la-môn cứ theo sở kiến của mình mà xướng lên vô số luận chấp, nhưng qui kết không ra ngoài, không nhiều hơn 18 luận chấp sau đây:

Trước hết, có người chủ trương “thường chú luận” cho rằng: bản ngã và thế gian là thường trú bất biến. Loại này có 4 thứ:

1. Có những đạo sĩ hay Bà-la-môn, dùng nhiều phương thức để nhập định, rồi nhờ định tâm nhớ được trong vòng thời gian 20 thành kiếp, hoại kiếp mà xướng lên rằng: bản ngã và thế gian là thường trú bất biến, vì chính ta nhờ định tâm nhớ lại trong vòng 20 thành kiếp, hoại kiếp (2) thấy

(1)Bổn kiếp là kiếp quá khứ, những kiến chấp hướng về quá khứ, gọi là bổn kiếp bổn kiến. Mạt kiếp là kiếp vị lai, những kiến chấp hướng về vị lai thì gọi là mạt kiếp mạt kiến.

(2)Thành kiếp, hoại kiếp, trụ kiếp, không kiếp là 4 khoảng thời gian lâu dài của thế giới khi thành lập, khi tồn tại, khi hư hoại và khi trống không. Thành, trụ, hoại, không là 4 trung kiếp, gồm 4 trung kiếp thành một đại kiếp. Mỗi trung

chúng sinh trong đó không thêm không bớt, thường tụ không tán, đó là thật ngoài ra là hư dối.

1. Có những đạo sĩ hoặc Bà-la-môn nhờ định tâm nhớ được trong thời gian 40 thành kiếp, hoaị kiếp, rồi xướng lên rằng: bản ngã và thế gian là thường trú bất biến…(như trên – lược…), đó là thật, ngoài ra là hư dối.

2. Có những đạo sĩ hoặc Bà-la-môn nhờ định tâm nhớ được trong vòng thời gian 80 thành kiếp, hoại kiếp, rồi xướng lên rằng: bản ngã và thế gian là thường trú bất biến… (như trên – lược…), đó là thật, ngoài ra là hư dối.

3. Hoặc có kẻ đạo sĩ và Bà-la-môn không nhờ định tâm mà lại nhờ trí biết pháp tướng lanh lợi, giỏi quan sát, tự cho biết đúng, rồi đem sở kiến của mình, biện tài của mình, mà xướng lên rằng: bản ngã và thế gian là thường trú bất biến.

Này các Tỷ-kheo! Đó là 4 luận chấp sai lầm thuộc loại bổn kiếp bổn kiến mà hàng đạo sĩ và Bà-la-môn đã đề xướng. Những luận chấp ấy Như Lai đều biết rõ, và biết nhiều hơn chỗ họ đã tin như vậy, nhưng Như

kiếp gồm 20 tiểu kiếp, mỗi tiểu kiếp gồm 1 lần tăng, 1 lần giảm của tuổi thọ con người. Con người sống từ 84.000 năm, cứ 100 năm giảm 1 tuổi, đến khi chỉ sống 10 tuổi gọi là 1 lần giảm, ngược lại từ 10 tuổi lên đến 84.000 tuổi, gọi là 1 lần tăng. Vậy tiểu kiếp có một số năm là 84.000 x 100 x 2: 16.800.000; Trung kiếp có 16.800.00 x 20: 336.000.000; Đại kiếp có: 336.000.000 x 4: 1.334.000.000 năm (theo luận Đại trí độ).

Lai không hề để ý chấp trước, vì không chấp trước nên Như Lai giải thoát tịch diệt. Như Lai biết sự sanh khởi và tiêu diệt của các thọ, biết sự ái nhiễm và tội lỗi của các thọ, biết sự thoát ly các thọ, và nhờ trí tuệ quán sát bình đẳng mà chứng được Vô dư giải thoát (giải thoát hoàn toàn), nên gọi là Như Lai. Đó đại pháp quang minh thậm thâm vi diệu, khiến hàng đệ tử Phật đem tâm chân thành bình đẳng tán thán Như Lai.

Lại có người chủ trương “bán thường bán vô thường luận” cho rằng bản ngã và thế gian một nữa thường mọt nữa vô thường. Loại này có 4 thứ:

1. Đến lúc nọ, nhằm buổi sơ thủy của cõi thế gian này, có hạng chúng sinh ở cõi trời Quang âm (1) vì hết phước, hết tuổi thọ, hết nghiệp báo ở cõi trời mả phải sanh xuống một cõi trời thấp một cõi thấp chót ở Sắc giới là cõi Phạm thiên. Được sinh vào đó một mình trước tiên, mới sinh tâm ái trước mà ước mong rằng: “mong cho nhiều chúng sinh khác sinh ở cõi Quang âm vì hết phước , hết tuổi thọ, hết nghiệp báo cõi trời nên cũng phải sinh xuống cõi Phạm thiên. Thấy vậy, vị trời sinh tới trước tiên kia mới sinh tâm nghĩ rằng: “ở đây chính là Đại Phạm Thiên, ta tự nhiên có, không do ai sinh, ta biết khắp mọi điều,

(1) Quang âm là tầng trời thứ ba ở Sắc giới, kể từ dưới lên.

cai quản ngàn thế giới, ta tự tại tôn quí, biến hóa bậc nhất, ta là cha chúng sinh, riêng ta có trước còn các chúng sinh kia có sau toàn do ước muốn của ta mà hóa thành cả”. Trong khi đó có những chúng sinh tới sau cũng lầm tưởng rằng: “kia là Đại Phạm thiên, tự sinh, không do ai sinh, ngài biết khắp mọi điều, cai quản ngàn thế giới, ngài tự tại biến hóa nhiệm mầu bậc nhất, ngài là cha chúng ta, riêng ngài có trước, sau mới có chúng ta, chúng ta đều do sự ước muốn của ngài mà hóa thành”. Lâu xa về sau trong số chư thiên đó có kẻ hết phước báo phải sinh xuống nhân gian và được xuất gia hành đạo, chuyên tâm nhập định, rồi nhờ định tâm biết lại tiền kiếp từng làm chư thiên, mới xướng lên rằng: “ Vị trời Đại Phạm kia, ngài tự sinh, không do ai sinh, ngài biết đủ mọi điều, cai quản ngàn thế giới, rất tự tại tôn quí và biến hóa nhiệm mầu bậc nhất, ngài là cha chúng sinh, ngàithường trú bất biến, còn chúng ta do ngài tạo hóa, chúng ta vô thường bất dịch”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ nhất mà các hàng đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để cho rằng bản ngã và thế giới một nửa thường một nửa vô thường (1).

(1) Thường vô thường ở đây nên hiểu là thường kiến đoạn kiến tức chấp vạn vật thường tồn hay đoạn diệt, Phật cũng dạy “hết thảy vô thường” nhưng không phải theo lối đoạn diệt này, nên không mắc lỗi.

2. Cùng ở cõi Phạm thiên, nhưng có chúng sinh vì thường say mê trong những cuộc vui chơi cười cợt hóa ra thân thể bì quyện và tâm lý phải bị lu mờ hư hỏng. Đến khi mệnh chung họ phải sinh xuống cõi nhân gian làm người và được xuất gia tu đạo, lo chuyên tâm nhập định. Nhờ định tâm họ biết lại được tiền kiếp lúc ở cõi trời, rồi xướng lên rằng: “các chúng sinh kia nhờ không say mê cười cợt một cách khờ dại nên được thường trú bất biến ở cõi trời, còn chúng ta vì hay say mê cười cợt nên phải bị vô thường biến dịch như thế này”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ hai mà các hàng đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để cho rằng bản ngã và thế gian một nữa thường và một nữa vô thường.

3. Cùng ở cõi Phạm thiên nhưng có chúng sinh vì say mê ngó liếc ghen tỵ nhau nên tâm ý phải bị lu mờ hư hỏng. Đến khi mệnh chung, họ phải sinh xuống cõi nhân gian làm người và được xuất gia hành đạo, lo chuyên tâm nhập định. Nhờ định tâm họ biết lại được tiền kiếp lúc ở cõi trời , rồi xướng lên rằng: “các chúng sinh kia nhờ không say mê ngó liếc ghen tỵ nên tâm ý không bị lu mờ hư hỏng mà được thường trú bất biến ở cõi trời, còn chúng ta vì hay say mê ngó liếc ghen tỵ nên tâm ý bị lu mờ hư hỏng đến phải làm thân vô thường biến dịch như thế này”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ

ba mà các hàng đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để cho bản ngã và thế gian một nửa thường một nữa vô thường.

4. Có đạo sĩ và Ba-la-môn không do định tâm mà do trí lanh lợi, giỏi quan sát, rồi xem tài xảo biện của mình xướng lên rằng: “bản ngã và thế gian một nửa thường một nửa vô thường”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ tư mà các đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để cho rằng bản ngã về thế gian một nửa thường một nửa vô thường. Này các Tỷ-kheo! Đó là 4 luận chấp sai lầm thuộc loại bổn kiếp bổn kiến mà hàng đạo sĩ hoặc Bà-la-môn đã đề xướng. Chỉ có Như Lai biết rõ luận chấp đó, và biết nhiều hơn nữa, họ đã tin như thế nào, nhưng Như Lai không hề để ý chấp trước nên Như Lai được giải thoát diệt độ. Như Lai biết sự sanh khởi và diệt tận của các thọ, biết sự nhiễm ái và tội lỗi của các thọ, biết sự thoát ly các thọ và nhờ trí tuệ quán sát bình đẳng mà được giải thoát hoàn toàn, nên gọi là Như Lai. Đó là đại pháp quang minh thậm thâm vi diệu, khiến các đệ tử Phật đem lòng chân thành bình đẳng mà tán thán Như Lai.

Thứ lại có người chủ trương “ Hữu biên vô biên luận” cho rằng bản ngã và thế gian là hứu biên hoặc vô biên. Loại này có 4 thứ:

1. Có những đạo sĩ và Bà-la-môn dùng nhiều phương thức để nhập định rồi nhờ định tâm quan sát thế cõi thế gian này có giới hạn, liền xướng lên rằng: bản ngã và thế gian là hữu biên.

2. Có những đạo sĩ và Bà-la-môn nhờ định tâm quan sát thấy cõi thế gian này khong có giới hạn, liền xướng lên rằng: bản ngã và thế gian vô biên.

3. Có những đạo sĩ và Bà-la-môn nhờ định tâm quan sát thấy cõi thế gian này , ở thượng phương có giới hạn, còn 4 phương kia thì không giới hạn, liền xướng lên rằng: bản ngã và thế gian vừa hữu biên vừa vô biên.

4. Có những đạo sĩ và Bà-la-môn chỉ nhờ có trí lanh lợi về các hiện tượng và giỏi quan sát, rồi đem tài quan sát xảo biện của mình xướng lên rằng: bản ngã và thế gian chẳng phải hữu biên chẳng phải vô biên. Này các Tỷ-kheo! Đó là 4 lý lẽ sai lầm thuộc loại bổn kiếp bổn kiến mà hạng đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo đểcho rằng: bản ngã và thế gian là hữu biên vô biên. Chỉ Như Lai mới biết rõ tà chấp đó, và biết nhiều hơn nữa. Họ đã tin như thế nào, chấp như thế nào, có báo ứng như thế nào, nhưng Như Lai không hề để ý chấp trước, nên Như Lai được giải thoát tịch diệt. Như Lai biết sự sinh khởi và diệt tận của các thọ, biết sự ái nhiễm và tội lỗi của các thọ, biết sự thoát ly các thọ và đem trí

tuệ quan sát bình đẳng mà được giải thoát hoàn toàn. Đó là đại pháp quang minh thậm thâm vi diệu khiến hàng đệ tử Phật đem lòng chân thành bình đẳng tán thán Như Lai.

Lại có các đạo sĩ và Bà-la-môn chủ trương: “Hỏi một đường đáp một ngã”. Loại này cũng có 4 thứ:

1. Có các đạo sĩ và Bà-la-môn lý luận rằng: ta nay không biết rõ làm điều thiện ác có quả báo hay không có quả báo. Nếu có kẻ học rộng nghe nhiều, trí tuệ thông minh, thường ưa ở chỗ thanh vắng suy ngẫm, có cơ trí biện luận tinh vi, phân biệt rành rẽ mọi điều, được ai nấy tôn trọng, họ đến hỏi ta các nghĩa lý thâm áo mà ta không đáp được thì sẽ thẹn với họ, tất phải sợ họ, chi bằng ta hãy dùng câu đáp sau này làm chỗ dựa, làm hòn đảo, làm cửa nhà, làm đạo lý cứu kính cho mình. Nếu có ai hỏi “làm điều thiện ác có quả báo hay không”, ta sẽ đáp ngay “việc đó như thế, việc đó có thật, việc đó khác, việc đó không khác, việc đó chẳng phải khác chẳng phải không khác”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ nhất mà các đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để chủ trương: “Hỏi một đường đáp một ngã”.

2. Có những đạo sĩ và Bà-la-môn lý luận rằng: mấy người có Thiên nhãn (mắt thấy xa như mắt trời) và Tha tâm trí – (trí biết mấy tâm người khác), họ

thấy rõ các việc xa xôi , họ gần kẻ khác mà kẻ khác chẳng thấy họ, mấy người ấy mới biết rõ ngoài đời này còn có đời khác hay không có đời khác, còn ta không biết được có đời khác, còn ta không biết được có đời khác mà cứ nói có thì thành vọng ngữ. Nhưng ta ghét sợ nghiệp vọng ngữ lắm, nên hễ ai hỏi: “có đời khác hay không?”, ta sẽ đáp ngay: “việc đó như thế, việc đó có thật, việc đó khác, việc đó chẳng khác , việc đó chẳng phải khác chẳng phải không khác”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ hai mà các đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để chủ trương: “Hỏi một đường đáp một ngã”.

3. Có các đạo sĩ và Bà-la-môn lý luận rằng: ta không biết rõ thế nào là thiện, thế nào là bất thiện. Đã không biết rõ cứ nói như vầy là thiện, như kia là bất thiện, thành ra ta còn có ưa thích, dã có ưa thì có ghét, có ưa có ghét thì có sự lãnh thọ, nhưng ta muốn diệt trừ lãnh thọ, vì lãnh thọ là khổ, nên mới xuất gia hành đạo. Vì lẽ ta ghét sợ sự lãnh thọ đó, nên hễ ai hỏi: “thế nào là thiện? Thế nào là ác? Ta sẽ đáp ngay: “việc đó như thế, việc đó có thật, việc đó khác, việc đó chẳng khác, việc đó chẳng phải khác chẳng phải không khác”. Này các Tỷ-kheo! Đó là lý lẽ sai lầm thứ ba mà các hàng đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo chủ trương: “Hỏi đàng đáp ngã”

4. Có các đạo sĩ và Bà-la-môn vì ngu si ám độn không biết phân biệt phải quấy ra sao, nên bất cứ ai

hỏi điều gì cũng chỉ đáp bằng một câu: “việc đó như thế, việc đó có thật, việc đó không thật, việc đó khác, việc đó chẳng khác, việc đó chẳng phải khác chẳng phải không khác”. Này các Tỷ-kheo! Đó là điều sai lầm thứ tư mà các đạo sĩ và Bà-la-môn vì ngu si nên chủ trương: “hỏi đàng đáp ngã”.

Này các Tỷ-kheo! Trên đó là 4 luận chấp thuộc loại bổn kiếp bổn kiến mà hàng đạo sĩ và Bà-la-môn thường đề xướng. Chỉ Như Lai biết rõ chỗ lầm chấp đó và biết nhiều hơn nữa họ đã tin như thế nào, chấp như thế nào, có báo ứng như thế nào, nhưng Như Lai không hề để ý chấp trước, nên được giải thoát tịch diệt. Như Lai biết rõ sự sanh khởi và tận diệt của họ, biết sự ái nhiễm và tội lỗi của thọ, biết sự thoát ly các thọ và đem trí tuệ quan sát bình đẳng mà được giải thoát hoàn toàn. Ấy là đại pháp quang minh thậm thâm vi diệu khiến hàng đệ tử Phật đem lòng chân thành tán thán Như Lai.

Thứ lại có người chủ trương “vô nhân luận” cho rằng bản ngã và thế gian tự nhiên có ra, không nguyên nhân nào cả. Loại này có 2 thứ:

1. Hoặc có những chúng sinh ở vào một thế giới không tâm tưởng tri giác, nếu bỗng nhiên họ khởi sinh tư tưởng, tức thì họ chết và sinh xuống nhân gian làm người và được xuất gai hành đạo, chuyên tâm nhập định. Nhờ định tâm họ biết được tiền kiếp

của mình ở cõi Vô tưởng, mới xướng lên rằng: “ta trước vốn không nay bỗng nhiên có, thế gian trước vốn không nay bỗng nhiên có”.

2. Các bậc đạo sĩ và Bà-la-môn nhờ có tài lanh lợi về các hiện tượng và giỏi quan sát, mới đem tài xảo biến quan sát của mình xướng lên rằng: “Ta trước vốn không nay bỗng nhiên có, thế gian này trước vốn không nay bỗng nhiên có’. Này các Tỷ-kheo! Đó là 2 luận chấp sai lầm thuộc loại bổn kiếp bổn kiến mà hàng đạo sĩ và Bà-la-môn thường dựa theo để cho rằng: “Bản ngã và thế gian vô nhân tự có”, Chỉ Như Lai mới biết rõ các điều lầm chấp ấy, và biết nhiều hơn nữa, họ đã tin như thế nào, chấp như thế nào, có báo ứng như thế nào, nhưng Như Lai không hề để ý chấp trước, nên được giải thoát tịch diệt. Như Lai biết rõ sự sanh khởi và diệt tận của các thọ, biết sự nhiễm ái và tội lỗi của các thọ, biết sự thoát ly các thọ, và đem trí tuệ quán sát bình đẳng mà được giải thoát hoàn toàn. Đó là đại pháp quang minh thậm thâm vi diệu, khiến hàng đệ tử Phật đem lòng chân thành tán thán Như Lai.

Còn về loại Mạt kiếp Mạt kiến, như các đạo sĩ và Bà-la-môn cứ theo sở kiến của mình, xướng lên vô số luận thuyết khác nhau, nhưng qui kết không ra ngoài, không nhiều hơn 44 thứ dưới đây:

Trước hết có các đạo sĩ và Bà-la-môn chủ trương “hữu tưởng luận” cho rằng cõi thế gian có tư tưởng. Loại này gồm chỉ 16 thứ: có người cho rằng sau khi ta chết ở đây sẽ sinh vào cõi có sắc chất và có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây , sẽ sinh vào cõi không sắc chất chỉ có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi vừa có sắc vừa không sắc chất nhưng có tư tưởng; có người cho rằng sau khi chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chẳng phải có sắc chẳng phải không sắc chất nhưng có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây sẽ sinh vào cõi có biên giới và có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây sẽ sinh vào cõi chẳng phải có chẳng phải không bien giới nhưng có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi thuần một mặt hưởng vui và có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi thuần mọt mặt chịu khổ và có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi có vui có khổ và có tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chúng sinh chỉ có cùng một tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chúng sinh có bao nhiêu tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ

sinh vào cõi chúng sinh chỉ một tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chúng sinh có vô lượng tư tưởng. Đó là 16 luận chấp sai lầm thuộc loại Mạt kiếp, Mạt kiến, chỉ có Như Lai thấu hiểu rõ ràng, nhưng không chấp trước…

Thứ lại có các đạo sĩ và Bà-la-Môn chủ trương: “Vô tưởng luận” cho rằng cõi thế gian không có tư tưởng. Loại này gồm chỉ 8 thứ: có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi có sắc chất mà không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi không sắc chất và không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi vừa có vừa không sắc chất và không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chẳng phải có chẳng phải không sắc chất và không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi biên giới mà không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi không biên giới và không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi vừa có vừa không biên giới và không tư tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chẳng phải có chẳng phải không biên giới và không tư tưởng. Đó là 8 luận chấp sai lầm thuộc loại Mạt kiếp, Mạt kiến, chỉ có Như Lai thấu hiểu rõ ràng, nhưng không chấp trước…

Thứ lại có các đạo sĩ và Bà-la-môn chủ trương “Phi tưởng phi phi tưởng luận” cho rằng cõi thế gian chẳng phải chẳng phải không tưởng. Loại này gồm chỉ 8 thứ: Có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi có sắc chất mà phi hữu tưởng phi vô tưởng; có người cho rằng sau khi chết ở đây, sẽ sinh vào cõi không sắc chất mà phi hữu tưởng phi vô tưởng ; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi vừa không sắc chất mà phi hữu tưởng phi vô tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ớ đây, sẽ sinh vào cõi có biên giới mà phi hữu tưởng phi vô tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây , sẽ sinh vào cõi vừa có vừa không biên giới mà Phi hữu tưởng, phi vô tưởng; có người cho rằng sau khi ta chết ở đây, sẽ sinh vào cõi chẳng phải có chẳng phải không biên giới mà Phi hữu tưởng phi vô tưởng. Đó là 8 luận chấp sai lầm thuộc loại Mạt kiếp Mạt kiến, chỉ Như Lai thấu hiểu rõ ràng, nhưng không chấp trước…

Thứ lại các đạo sĩ và Bà-la-môn chủ trương: “Đoạn diệt luận” cho rằng chúng sinh chết rồi mất hẳn. Loại này gồm chỉ 7 thứ: Có người cho rằng xác thân gồm 4 đại là đất, nước, gió, lửa và 6 giác quan này, do cha mẹ sinh ra và nhờ sự bú mớm, nuôi nấng, áo, cơm, vuốt ve, vệ hộ mới được khôn lớn, nó

là vô thường, biến đổi, tất phải diệt tận; có người cho rằng cái thân ta ở đây không thể bảo là diệt tận, cái thân ta ở cõi trời Dục giới mới diệt tận; có người cho rằng chỉ có cái thân hóa sinh gồm đủ giác quan của ta ở cõi Sắc giới, mới bị diệt tận; có người cho rằng chỉ có cái thân ở cõi trời Vô sắc không không xứ mới bị diệt tận; có người cho rằng có cái thân ta ở cõi Vô sắc Thức xứ mới bị diệt tận; có người cho rằng chỉ có cái thân ta ở cõi Vô sắc bất dụng xứ mới bị diệt tận; có người cho rằng chỉ có cái thân ở cõi Vô sắc Phi phi tưởng xứ mới bị diệt tận. Này các Tỷ-kheo! Đó là 7 luận chấp sai lầm thuộc loại Mạt kiếp Mạt kiến, chỉ có Như Lai thấu biết rõ ràng, nhưng không chấp trước…

Thứ lại có các đạo sĩ và Bà-la-môn chủ trương: “Hiện tại Niết-bàn luận” cho rằng chúng sinh hiện tại vẫn được Niết-bàn. Loại này gồm chỉ 5 thứ: 1.Có người cho rằng ta hiện đang vui hưởng cảnh ngũ dục, thế là ta được Niết-bàn hiện tại. 2. Có người bảo đó vẫn là Niết-bàn hiện tại thật, nhưng còn có Niết-bàn vi diệu hơn mà chỉ riêng ta biết, chứ người không biết, như khi ta nhờ xa lìa dục lạc, tội ác, nhưng tâm còn có giác có quán (là còn dụng công suy tư), được rời hẳn dục lạc sinh niệm vui mừng cao thượng, vào cõi sơ thuyền, ấy mới là Niết-bàn hiện tại. 3. Có người lại bảo còn có cảnh Niết-bàn cao hơn mà chỉ riêng ta biết chứ người không biết được,

như khi ta nhờ diệt trừ giác quan, chỉ thủ một niệm mừng, không giác không quán rồi phát sinh niệm vui mừng cao thượng , vào cõi nhị thuyền, ấy mới là cõi Niết-bàn cao hơn, mà chỉ riêng ta biết chứ chứ ngươi không biết được, như khi ta nhờ đuổi hết các nổi vui buồn thô động, chỉ giữ lại niềm vui nhẹ nhàng, rồi vệ hộ niềm vui đó như hiền thánh ước mong tán thán, được vào cõi tam thuyền, ấy mới gọi là cõi Niết-bàn hiện tại 5. Có người bảo có cõi Niết-bàn cao hơn, mà chỉ riêng ta biết chứ ngươi không biết được, như khi ta nhờ đuổi hết mọi niềm vui khổ sau khi đã diệt trừ hết niệm lo mừng, chỉ giữ lại một niệm thanh tịnh không vui không khổ, được vào tứ thuyền, ấy là cõi Niết-bàn cao nhất. Này các Tỷ-kheo! Đó là 5 luận chấp sai lầm thuộc loại Mạt kiếp Mạt kiế, chỉ có Như Lai thấu hiểu rõ ràng, nhưng không chấp trước… Các ông nên biết đó đại pháp quang minh thậm thâm vi diệu, khiến hàng đệ tử Phật đem lòng chân thành tán thán Như Lai.

Và lại, các đạo sĩ và Bà-la-môn chủ trương: “bản ngã và thế gian thường trú” cho đến chủ trương “chúng sinh hiện tại Niết-bàn” thì trí họ chỉ có chừng ấy, họ chỉ có lòng tin dị đoan, mong muốn dị đoan, nghe học dị đoan, trợ duyên dị đoan, cảnh giác dị đoan, kiến giả dị đoan, nhập định dị đoan, nhẫn nại dị đoan, rồi dựa theo tri kiến dị đoan đó họ tuyên

bố ra cho mọi người. Các chủ trương như thế đều do thọ phát sanh, nghĩa là các đạo sĩ và Bà-la-môn, sở dĩ chủ trương thế gian thường trú cho đến chủ trương chúng sinh hiện tại Niết-bàn, bởi họ dựa vào cái mà họ đã cảm xúc lãnh thọ được rồi cứ sinh lòng ưa thích theo, không chịu giác tỉnh. Hễ càn nhiễm đắm theo chỗ ưa thích chừng nào lalij càng bị chôn lấp đè bẹp chừng ấy.

Và lại, các đạo sĩ và Bà-la-môn sở dĩ chủ trương thế gian thường trú cho đến chủ trương chúng sinh hiện tại Niết-bàn, cũng bởi họ dựa vào sự xúc đối phân biệt của 6 giác quan, nếu không xúc đối thời cũng không thể có các chủ trương.

Này các Tỷ-kheo! Đó là 62 luận chấp sai lầm hoặc thuộc loại Bổn kiếp Bổn kiến, hoặc loại thuộc Mạt kiếp Mạt kiến mà các đạo sĩ và Bà-la-môn đã đè xướng tùy theo sở kiến của mình. Ta chỉ nói nội 62 luận chấp đó là đã bao gồm tất cả, ví như người đánh cá dùng cái lưới nhỏ mặt bủa trùm vào một cái ao nhỏ, thì bao nhiêu loài vật trong ao đều lọt cả vào lưới chứ không thể trốn tránh ngã nào. Tuy vậy, nếu vị Tỷ-kheo nào đối với 6 xúc đối của 6 giác quan biết được một cách đúng đắn như thật về sự phát khởi, sự diệt tận, sự nhiễm ái, sự tội lỗi, và sự thoát ly nó, thì sẽ vượt ra ngoài vòng các kiến chấp sai lầm trên đó.

Như Lai tự biết rõ đã dứt hết sanh tử, song sở dĩ Như Lai còn có thân là vì muốn gây phước lợi để cứu độ hàng chư thiên và nhân loại, nếu Như Lai không thân thời hàng chư thiên và nhân loại không biết đâu nương tựa, ví như giống cây đà la (như cây cao, dừa) hễ đã cắt ngang thì không mọc lại, Như Lai cũng thế, đã dứt hết sinh tử luân hồi, vĩnh viễn không tái sinh lại nữa.

Đương lúc Phật thuyết pháp môn này, cả thế giới đại thiên 3 phen rung động theo 6 cách. Tôn giả A Nan đang cầm quạt đứng hầu sau Phật, liền trạch vai áo quì gối, chấp tay bạch Phật rằng: “Pháp môn này rất thâm diệu, hãy gọi bằng tên gì? Làm sao phụng hành?” Phật dạy nên gọi là kinh Nghĩa động, Pháp động, Kiến động, Ma động, Phạm động.

Tôn giả A Nan nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

Kinh Cứu La Đàn Đầu

KINH CỨU LA ĐÀN HẦU

(Chỉ cách tế lễ gây thêm tội báo và cách tế lễ gây phúc báo cao thượng, cách tế lễ mê tín và cách tế lễ không mê tín).

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật ở tại nước Câu Tát La cùng chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Sau khi du hóa nhân gian, Phật đến nghỉ tại rừng Thi xá bà thuộc phía bắc thôn của người Bà-la-môn tên Khư Nậu Bà Đề. Thôn này giàu vui, nhân dân đông đúc, có vườn bơi có hồ tắm, cây cối mát mẻ, do vua Ba Tư Nặc phong cho người Bà-la-môn tên Cứu La Đàn Đầu để làm phần đất cư trú tu hành (1).

Ông cứu La Đàn Đầu, từ 7 đời trở lại, cha mẹ đều chân chánh không bị ai khinh dể, ông lại là người học thông 3 bộ sách ngoại đạo, đọc tụng thông suốt, cho đến hết thảy kinh sách giữa đời dầu u vi khó hiểu ông cũng tinh luyện rõ ràng. Ông còn giỏi về tướng pháp đại nhân, đoán thời tiết tốt xấu, rành nghi lễ tế tự, và thường truyền dạy cho 500 đệ tử không hề phế bỏ.

(1) Phần đất này là phạm phần, vua cắt cho người Bà-â-môn ở tu hành và lo việc tế lễ trong nước.

Hôm đó ông Cứu La Đàn Đầu đang soạn sửa thiết một lễ đại tế với 500 con bò đực, 500 bò cái, 500 con nghé đực, 500 con nghé cái, 500 con dê con, 500 con dê thiến, thì các Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ trong thôn nhân nghe có đức Sa-môn Cù Đàm đã xuất gia thành đạo và đi du hóa, vừa từ nước Câu Tát La đến nghỉ tại rừng Thi Xá Bà, đại danh của Ngài đã lan khắp thiên hạ, Ngài là bậc Như Lai chí chơn đẳng chánh giác, đầy đủ 10 hiệu, tự mình tu chứng ở giữa hàng chư thiên nhân loại, thiên ma, đạo sĩ, Bà-la-môn và còn thuyết pháp cho mấy hạng ấy nghe, lời nào lời ấy thảy đều chân chánh, nghĩa lý đầy đủ, giới hạnh thanh tịnh. Bậc chân nhân như thế, rất nên đến yết kết, vậy chúng ta hãy cùng đi đến đó. Họ bàn tán nhau như vậy, rồi từng toán lũ lượt đi đến chỗ Phật.

Ông Cứu La Đàn Đầu đang đứng trên lầu cao nom thấy dân chúng kéo từng đoàn lũ lượt, quay hỏi người hầu: “Mấy người ấy họ đi đâu? Có duyên cớ gì?” Người hầu đáp: “Họ nghe có đức Sa-môn Cù Đàm vừa đến nghỉ tại rừng Thi Xá Bà , nên muốn đi đến đó bái yết hỏi han”. Cứu La Đàn Đầu bảo: “Người hãy đến nói họ chờ chốc lát để ta cùng đi với:.

Cứu La Đàn Đầu liền trở xuống lầu, đứng ngay cửa giữa, tại phía ngoài cửa có 500 người đến giúp thiết đại lễ đang ngồi, thấy Cứu La Đàn Đầu họ đều đứng dậy, hỏi: “Thưa Đại Bà-la-môn, ngài sắp sửa

đi đâu?” Cứu La đáp: “Ta nghe có Sa-môn Cù Đàm là bậc chân nhân danh tiếng, nên muốn đi đến thăm, cũng nghe Cù Đàm có biết 3 cách tế tự và 16 đồ tế chính những người học thức kỳ cựu trong bọn ta chưa hề ai biết. Nay ta thiết lễ đại tế, bò dê đã đủ, ta muốn đến hỏi Cù Đàm cho biết 3 cách tế, 16 đồ tế là gì. Như chúng ta mà biết được cách thức tế tự đó, thì việc chúng ta làm sẽ có công đức lớn lao, tiếng tăm đồn đãi biết mấy”.

Cả 500 người Bà-la-môn đồng thưa lại: “Đại sư chớ đi, vì đại sư đã có một dòng dõi vẻ vang, cha mẹ, 7 đời chân chánh không bị ai khinh dể, đó là điều chính kia nên đến ngài, chớ ngài không nên đến kia; vả lại đại sư là bậc học thông 3 bộ, đọc tụng trôi chảy, tinh luyện tất cả kinh sách u vi ở đời, giỏi tướng pháp, đoán biết thời tiết tốt xấu, rành nghi lễ tế tự, đó là điều mà kia nên đến ngài, chứ ngài không nên đến kia; và lại đại sư có một dung mạo đoan chính, sắc tướng như Phạm thiên, đó là điều mà kia nên đến ngài, chứ ngài không nên đến kia; và lại đại sư có một sức biện tài lưu loát, nghĩa lý rạch ròi, nói năng hòa nhã, đó là điều mà kia nên đến ngài, chớ ngài không nên đến kia; và lại đại sư cầm đầu cả đại chúng đệ tử đông nhiều, đó là điều mà kia nên đến ngài, chứ ngài không nên đến kia; và lại đại sư thường dạy dỗ cho cả 500 đệ tử Bà-la-môn, đó là điều mà kia nên đến ngài, chứ ngài không nên đến kia; và lại, các học giả 4 phương đều

đến thụ giáo với ngài bất cứ họ hỏi về pháp tế tự, kỹ thuật, ngài đều giải đáp rành rẽ, đó là điều mà kia nên đến ngài, chứ ngài không nên đến kia; và lại, đại sư giàu có của cải, kho tàng dầy đặc, đó là điều mà kia nên đến ngài, chứ ngài không nên đến kia; và lại đại sư có trí tuệ thông đạt, nói năng lưu loát không hề khiếp sợ, đó là điều mà kia nên đến ngài, chớ ngài không nên đến kia. Tóm lại nếu đại sư đầy đủ 11 điều ấy thì đại sư không nên đến Sa-môm Cù Đàm.

Cứu La Đàn Đầu đáp: “Qủa có như vậy, theo lời các ngươi nói, ta thật có đủ các công đức đó chứ không phải không. Nhưng các ngươi hãy nghe ta kể công đức của Sa-môn Cù Đàm, để thấy chúng ta cần nên đi đến kia, chứ không phải kia nên đi đến ta. Này, Sa-môn Cù Đàm có cha mẹ 7 đời đều chân chánh không bị ai khinh dể; Sa-môn Cù Đàm có dung mạo đaon chánh, sinh trong dòng Sát-lợi; Sa-môn Cù Đàm sinh trong nhà quyền quí lại bỏ đi xuất gia hành đạo; Sa-môn Cù Đàm thông minh tuyệt chúng, dòng dõi chánh chơn, lại bỏ đi xuất gia hành đạo; Sa-môn Cù Đàm sinh nhà giàu có, quyền lực oai vang, lại bỏ đi xuất gia hành đạo; Sa-môn Cù Đàm đủ các giới luật, hiền thánh, trí tuệ cao tột, nói năng khôn khéo, hòa nhã dịu dàng; Sa-môn Cù Đàm cầm đầu đại chúng đệ tử đông nhiều, Sa-môn Cù Đàm đã diệt sạch lòng ái dục, không còn lo sợ, không bị hoạn nạn, hoan hỷ vui hòa, ai nấy khâm phục, thuyết rành về

hành nghiệp quả báo, không hủy báng đạo khác, thường được vua Ba Tư Nặc, vua Bình Sa lễ bái cúng dường, cho đến các Bà-la-môn danh tiếng như Phật Gìa-la-ta-la, Phạm chí, như Đa-lỵ-giá, như Chủng-đức, như Thủ-già-ma-nạp-đâu-gia-tử, cũng đều đến lễ bái cúng dường; Sa-môn Cù Đàm thường được hàng đệ tử Thanh văn tôn thờ kính lễ cúng dường, hàng chư thiên, quỷ thần cung kính, các dòng Thích chủng, Câu-ly, Minh-minh, Bạt-kỳ, Mạc-la, Tô-ma đều thờ phụng Sa-môn Cù Đàm còn được vua Ba Tư Nặc, vua Bình Sa xin thọ pháp Tam quy Ngũ giới, các Bà-la-môn danh tiếng như Phật-già-la-ta-la cũng xin thọ pháp Tam quy Ngũ giới; đệ tử của Sa-môn Cù Đàm thọ pháp Tam quy Ngũ giới, bất sát, hàng chư thiên, dòng Thích Chủng, Câu-ly v.v…cũng đều xin thọ pháp Tam quy Ngũ giới; Sa-môn Cù Đàm đi đến đâu, ở xóm làng thành quách nào, mọi người đều khuynh tâm cung kính cúng dường; Sa-môn Cù Đàm đến chỗ nào thì chỗ đó kẻ phi nhân, quỉ thần không dám quấy nhiễu; Sa-môn Cù Đàm ddii đến chỗ nào thì chỗ đó nhân dân thấy hào quang sáng, nghe tiếng nhạc trời; Sa-môn Cù Đàm đến chỗ nào, khi đi, ai cũng luyến mộ, khóc lóc tiễn đưa; Sa-môn Cù Đàm lúc mới xuất gia, cả cha mẹ tôn thân ai nấy đều khóc lóc, tiếc nhớ; Sa-môn Cù Đàm đang còn trẻ đã xuất gia, bỏ lại cả đồ trang sức, voi ngựa xe báu, thú ngũ dục, chuổi anh lạc bỏ luôn địa vị Đế vương để xuất gia học đạo, nếu không thì Ngài đã cai trị cả 4

châu thiên hạ, thống lãnh nhân dân mà cả chúng ta đây đều thuộc hạ Ngài; Sa-môn Cù Đàm thấu rõ các pháp tắc của Phạm thiên, truyền dạy cho người nghe, và thường qua lại tiếp xúc với Phạm thiên; Sa-môn Cù Đàm hiểu rõ 3 cách tế tự, 16 đồ tế lễ mà chính các vị kỳ cựu trong chúng ta không ai biết; Sa-môn Cù Đàm có đủ 32 tướng tốt đại nhân; Sa-môn Cù Đàm có trí tuệ thông đạt, không bao giờ khiếp sợ. Này quí bạn! Sa-môn Cù Đàm có đủ các điều như vậy chính đã tôn quí hơn ta, huống nay Ngài đến ở tại thôn Khư Nậu Bà Đề này thì Ngài còn lại khách quí của ta nữa, vậy chúng ta nên đến yết kiến thăm hỏi Ngài phải hơn.

Năm trăm Bà-la-môn kia nghe Cứu La Đàn Đầu kể đến đây, thì lấy làm ngạc nhiên và ca gợi: Kỳ lạ thật! Sa-môn Cù Đàm mà có nhiều công đức như vậy ư? Giả sử chỉ có một điều trong các điều đó, đức Cù Đàm còn không nên đến đây, huống chi có đủ cả. Thôi chúng ta nên kéo nhau tới đó để thăm hỏi”. Cứu La Đàn Đầu đáp: “muốn đi thì đi cho kịp giờ”. Cứu La Đàn Đầu cùng 500 người cỡi xa giá hiệp đoàn với các Bà-la-môn, trưởng lão, cư sĩ trong thôn đang chờ nãy giờ, lũ lượt đi đến rừng Thi Xá Bà.

Vừa đến nơi, họ đều xuống xe đi bộ đến chỗ Phật, người thì đảnh lễ Phật rồi mới ngồi, người thì chỉ chào hỏi rồi ngồi, người thì chỉ xưng tên mình rồi ngồi, người

thì vòng tay cúi đầu rồi ngồi, người thì chỉ lặng lễ ngồi xuống. Khi tất cả đều ngồi lại một bên xong, Cứu La Đàn Đầu mới cung kính bạch Phật: “Thưa Ngài, tôi có điều muốn hỏi, như Ngài cho phép, tôi mới dám hỏi”. Phật dạy: “Tùy ý ngươi hỏi”. Cưu La hỏi: “Tôi nghe đức Cù Đàm thông thạo 3 Cách cúng tế, 16 đồ tế, mà chính các bậc tiên túc kỳ cựu cựu trong chúng tôi ai biết được. Nay chúng tôi muốn dâng một tế lễ lớn, và đã bày biện sẵn 500 bò đực, 500 đê đen, 500 bò cái, 500 nghé cái, 500 dê thiến, sắp sửa khởi tế, cho nên đến xin hỏi Ngài dạy cho, nếu biết được phép tế đó, thì việc tế lễ của chúng tôi sẽ thâu được nhiều quả báo và tiếng tăm đồn đãi, cả trời lẫn người ai cũng kinh phục”.

Phật dạy: “Này Cứu La Đàn Đầu! Vào một thời lâu xa trong kiếp quá khứ, có vị vua dòng Sát-lợi, sau khi được làm lễ Quán đảnh tôn vương, vừa muốn thiết một tế lễ lớn, mới họp các quần thần mà phán rằng: Ta hiện giàu có, của cải dồi dào, thú ngũ dục không thiếu, ta tuy tuổi già nhưng bá quan dân chúng cường thịnh, không hề khiếp nhược và sẵn có kho tàng đầy đủ, nên ta muốn thiết một tế lễ thật lớn, các ngươi hãy nói ta nghe trong phép tế lễ phải cần thứ gì?” Các đại thần đứng lên tâu rằng: “ Tâu Đại vương, quả đúng như lời đại vương phán truyền, là nước ta giàu có, binh ta mạnh, kho tàng ta đầy dãy không thiếu gì, nhưng theo ý ngụ ý hạ thần, trong nhân dân hiện đang có nhiều người hung ác, làm điều phi

pháp,nếu thiết tế lễ trong lúc này sợ không hiệp với pháp tế lễ, khác nào sai kẻ trộm rượt bắt kẻ trộm, việc sẽ không thành. Vã cũng xin Đại vương chớ có nghĩ rằng: Dân toàn là dân ta, mà muốn đánh, muốn mắng, muốn giết, muốn không gì cũng được, trái lại Đại vương nên mở lòng nhân hậu, đối với kẻ gần thì cấp cho những thứ cần thiết, đối với kẻ kinh doanh sinh sống thì cấp cho của cải, đối với kẻ sống nghề ruộng đất thì cung cấp cho trâu ghé, hạt giống để cho ai nấy tự do sinh nhai; vua không áp bức dâ, thời dân được yên ổn, lo nuôi con dạy cháu và đoàn tụ vui vẻ”.

Này Cứu La Đàn Đầu! Vua kia nghe đại thần tâu như thế, thì lần lượt cấp áo cơm cho trẻ thân cận, cung cấp của cải cho kẻ bán buôn, cấp trâu cấp giống cho kẻ làm ruộng nên nhân dân ai tự lo kinh doanh nuôi sống, không còn xâm lấn não hại nhau và lo nuôi con dạy cháu, đoàn tụ vui vẻ. Lúc đã thí cấp xong, vua lại triệu đại thần đến nói: “Ta đã cấp thí cho nhân dân, ai nấy đầy đủ và lo nuôi con dạy cháu, doàn tụ vui vẻ rồi, bây giờ ta muốn thiết lễ đại tế các ngươi hãy nói ta rõ trong phép tế cần những thứ gì?” Đại thần tâu: “ Bây giờ Đại vương muốn thiết tế lễ thì cần nói cho nội cung biết”. Vua theo lời vào nói với nội cung xong, vua trở lại nói với đại thần: “Ta đã nói với nội cung , họ đều nói lại ta muốn cần vật gì cũng được”. Đại thần tâu: “đã nói với nội cung nhưng chưa nói với Thái tử, hoàng tử, đại thần,

tướng sĩ biết”. Vua liền tin cho Thái tử, hoàng tử… biết. Mấy người này tâu vua: “Vua muốn tế lễ, thì nay đúng lúc rồi”. Vua lại nói lại với đại thần: “Ta đã nói với nội cung, Thái tử, hoàng tử, quần thần, tướng sĩ hay, vậy bây giờ ta muốn tế lễ, đã đúng lúc rồi”.

Vua liền sắc dựng một ngôi nhà mới tại phía thành đông, rồi vào trong ấy, mặc áo da nai, dùng dầu thơm xoa cùng mình, lấy gạc nai đội lên và lấy phân bò bôi trên mặt đất, rồi ngồi nằm đều ở trên đó cùng với người đệ nhất phu nhân và vị đại thần Bà-la-môn, đồng thời chọn một con bò nái nặn lấy sữa, vua dùng 1 bát, phu nhân 1 bát, vị đại thần 1 bát, 1 bát cho hỏa chúng (người phục dịch), phần còn lại để cho bò con.

Này Cứu La! Vua còn thành tựu được 8 pháp, vị đại thần thành tựu được 4 pháp. Tám pháp là: 1. Vua có được cha mẹ 7 đời đều chân chánh, không bị ai khinh dể; 2. Vua có dung mạo đoan chính ở trong dòng Sát-lợi; 3. Vua có giới đức hoàn toàn, trí tuệ đầy đủ; 4. Vua có tài năng tinh luyện đủ các kỹ thuật , cỡi voi, đi ngựa, chạy xe và cách chiến đấu đao mâu, cung tên; 5. Vua có uy lực lớn lao, thâu nhiếp cả các tiểu vương, không ai không phục tòng; 6. Vua nói năng tài giỏi, lời lẽ dịu hòa, nghĩa lý đầy đủ; 7. Vua có nhiều của cải, kho tàng dẫy đầy; 8. Vua đủ trí

mưu quả cảm, không hề khiếp nhược, còn đại thần có đủ 4 pháp là thế nào? – Đại thần có được cha mẹ 7 đời chân chánh không bị ai khinh dễ; 2. Đại thần học đủ 3 bộ sách ngoại đạo, đọc tụng trôi chảy, tinh luyện và phân biệt rành rẽ các loại kinh thư sách vở u thâm của thế gian; 3. Đại thần nói năng tài giỏi, lời lẽ ôn tồn, nghĩa lý đầy đủ; 4. Đại thần có đủ trí mưu quả, không hề khiếp nhược, hiểu mọi pháp tế tự. Đã thế, vua còn có 4 chỗ viện trợ, 3 pháp tế tự và có 16 đồ tế lễ.

Vị Đại thần ở ngay tại nhà mới, đem 16 việc sau này để cởi mở tâm ý cho vua khỏi nghi ngờ rằng: 1. Nếu có ai nói nay vua muốn thiết đại tế mà chính vua cha mẹ 7 đời không chân chánh, thường bị người ta khinh dễ, thì lời nói đó chẳng đủ làm ô nhục vua, vì chính vua có đủ các điều đó; 2. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà chính vua nhan mạo xấu xí, không phải dòng Sát-lỵ, thì lời nói đó không đủ làm vua ô nhục, vì chính vua nhan mạo tốt đẹp; 3. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà chính vua thiếu giới đức, thiếu trí tuệ, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đủ giới đức trí tuệ; 4. Nếu có ai nói với vua muốn thiết đại tế mà chính vua không rành các kỹ thuật cỡi voi, đi ngựa, chạy xe, không hiểu rõ các thứ binh pháp, thì lời nói đó không đủ làm vua ô nhục, vì chính vua giỏi các điều đó; 5. Nếu có ai nói vua muốn thiết đại lễ mà chính vua

oai lực không đủ nhiếp phục các tiểu vương, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì vua có đại oai lực; 6. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà chính vua nói năng vụng về, lời lẽ thô kịch, nghĩa lý thiếu hụt, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đủ các điều đó; 7. Nếu ai nói, vua muốn thiết đại tế mà chính vua của cải không có nhiều, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua giàu có của cải; 8. Nếu ai nói, vua muốn thiết đại tế mà chính vua trí mưu không có, chí ý khiếp nhược, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đủ trí mưu quả cảm không khiếp nhược; 9. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà không cho nội cung biết, lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đã cho nội cung biết; 10. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà không nói cho thái tử, hoàng tử biết, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đã cho thái tử, hoàng tử biết; 11. Nếu có ai nói vua muốn thiết đại tế mà không nói cho quần thần biết, thì lời đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đã cho quần thần biết; 12. Nếu có ai nói vua thiết đại tế mà không nói cho tướng sĩ hay, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính vua đã cho tướng sĩ hay; 13. Nếu có ai nói vua thiết đại tế mà đại thần cảu vua, 7 đời cha mẹ không chân chánh, thường bị người khinh dễ thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chúng tôi (đại thần

xưng) có cha mẹ chân chính; 14. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà đại thần cảu vua không học 3 bộ sách ngoại đạo, đọc tụng lấp vấp, không tin h luyện phân biệt các kinh thư thế gian, không giỏi tướng pháp, chiêm đoán cát hung, và không biết nghi lễ tế tự, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính tôi học đủ các thứ đó; 15. Nếu có ai nói, vua muốn thiết đại tế mà đại thần của vua nói năng không rành, lời lẽ thô kệch, nghĩa lý thiếu thốn, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính tôi rành các điều đó; 16. Nếu có ai hỏi, vua muốn thiết đại tế mà đại thần của vua trí mưu không có, ý chí khiếp nhược, mù mờ pháp nghi tế lễ, thì lời nói đó không đủ làm ô nhục vua, vì chính tôi có đủ các điều đó.

Này Cứu La Đàn Đầu! Vua có 16 điều nghi thì vị đại thần áy lấy 16 việc trên để giải mở ý vua, xong, lại đem 10 hạnh này để chỉ rõ sự ích lợi cho vua, vị đại thần tâu: Trong lúc vua tế lễ, có các người tạo nghiệp sát sinh, hay không sát sinh đến, đều nên đem tâm bố thí bình đẳng mà ban cấp tất cả, nếu là người sát sinh mà cũng được ban cấp thì họ sẽ tự biết, còn nếu người khong sát sinh mà được ban cấp, thì họ sẽ nghĩ, nhờ không sát sinh được bố thí; hoặc có người trộm cắp, tà dâm, nói hai lưỡi , nói ác, nói dối, nói thêm bớt thêu thùa, tham lam, tật đố, tà kiến đến cũng đều ban cấp cho, tất cả họ tự biết;

còn những người không trộm cắp v.v… đến, mà cũng ban cho, tất họ sẽ nghĩ, nhờ không trộm v.v… mà được bố thí. Xin vua ban hành tâm bình đẳng bố thí như vậy.

Này Cứu La Đàn Đầu! Vua Sát-lỵ, lúc đó, ở trong nhà mới sinh tâm hối tiếc 3 điều này, và đều được vị đại thần, giải thích, vua hối tiếc rằng: “Nay ta muốn đại tế, và hiện đang thiết đại tế như vầy, của cải hao tổn nhiều quá”. Nhưng vị đại thần tâu: “vua đã thiết đại tế tức là vua đã bố thí, sẽ bố thí, hiện bố thí, đó là một cách tế tự đem lại nhiều phước đức, xin vua chớ hối tiếc”.

Này Cứu La Đàn Đầu! Sau đó, vua Sát-lỵ, mới trọn ngày rằm trăng tròn, ra khỏi nhà mới, đến trên một chỗ sân trông trước nhà, đốt một đống lửa to, và tay cầm bình dầu rưới lên trên lửa, miệng xướng” “cho, cho”. Phu nhân hoàng hậu nghe vua làm việc tế lễ, nên rủ nhau mang nhiều tài bảo đến tâu rằng: ‘Tâu Đại vương, xin dâng các tạp bảo này, giúp (viện trợ) Đại tế lễ”. Vua liền bảo: “Thôi, thôi! Thế là các người đã cúng dường ta rồi”. Các phu nhân thể nữ tự nghĩ: “Chúng ta không nên của cải này trở về nội cung làm chi, để sẵn đây nếu khi Đại vương thiết đại tế ở phía đông, các phu nhân, thể nữ liền đem bảo vật đó giúp vào.Tiếp đến các thái

tử, hoàng tử, nghe vua làm việc tế lễ, họ cũng đem nhiều tài bảo đến tâu: “xin đem các bảo vật giúp vua tế lễ”. Vua cũng bảo: “Thôi, thôi, thế là các ngươi đã cúng dường ta rồi, ta cũng sẵn có nhiều của đủ để tế lễ rồi”. Các thái tử, hoàng tử tự nghĩ: “Ta không nên đem bảo vật này trở lui nữa, chờ nếu vua thiết đại tế ở phía nam, ta đem giúp vào”. Rồi cứ như thế, các đại thần cũng đem bảo vật đến xin giúp vua tế lễ ở phía tây, các tướng sĩ thì đem bảo vật đến xin giúp vua tế lễ ở phía bắc.

Này Cứu La Đàn Đầu! Trong lúc vị vua kia tế lễ, không có giết bò, dê và các loại chúng sinh mà chỉ dùng sữa, dầu, mật, đường để tế thôi. Và lúc tế, vua luôn luôn được hoan hỷ, lúc đầu như lúc giữa, lúc giữa như lúc sau. Như thế là thành tựu phép tắc tế lễ.

Vua Sát-lợi, sau khi đã đại tế lễ rồi, cắt bỏ râu tóc, mặc 3 pháp y, xuất gia hành đạo, tu 4 tâm vô lượng (1), khi lâm chung được sinh lên cõi trời Phạm thiên; Phu nhân sau khi đại bố thí rồi cũng cắt tóc xuất gia, tu 4 hạnh tốt (2) và lâm chung cũng được sinh lên cõi trời Phạm thiên; Đại thần, Bà-la-môn sau khi đã dạy vua tế lễ 4 phương, tự mình cũng đại bố thí rồi cắt tóc xuất gia tu 4 hạnh tốt và khi lâm chung cũng được sinh lên cõi trời Phạm thiên.

(1)Tứ vô lượng tâm: Từ, Bi, Hỷ, Xả, rải khắp mọi nơi không hạn lượng.

(2)4 Phạm hạnh tức 4 tâm vô lượng.

Này Cứu La Đàn Đầu! Ý ngươi nghĩ thế nào về vua Sát-lợi nhờ 3 cách tế tự và 16 đồ tế mà thành tựu việc đại tế lúc đó? Cứu La nghe Phật hỏi, nhưng lặng thinh không đáp. Người Bà-la-môn nói với Cưu La: “Đức Sa-môn Cù Đàm vừa giảng rất thâm diệu, sao đại sư lặng thinh không trả lời?

Cứu La đáp: “Lời của đức Sa-môn Cù Đàm nói rất thâm diệu, không phải ta không thừa nhận, nhưng sở dĩ ta lặng thinh và còn đang suy nghĩ: “Sa-môn Cù Đàm kể lại việc vừa rồi mà không nói rõ đã nghe từ đâu, nên ta ngờ rằng chính Sa-môn Cù Đàm là vua Sát-lợi xưa kia? Không thì cũng là đại thần Bà-la-môn thuở đó?” Phật dạy: “ Này Cứu La! Ngươi quán sát Như Lai như vậy rất đúng. Ngươi chớ nghĩ vua Sát lợi thiết lễ đại tế thuở đó là ai đâu khác, chính là ta đó, lúc đó đã triệt để bố thí tất cả”.

Cứu La thưa hỏi: chỉ có 3 việc tế tự và 16 đồ tế ấy là được phúc báo, ngoài ra còn phúc báo nào hơn nữa không?

Phật dạy: có, nên biết cúng dường chúng tăng thường xuyên, thì phước quả lớn hơn.

Lại hỏi: còn có phước quả nào hơn phước quà cúng dường Chúng tăng nữa không?

Phật đáp: có, nếu biết xây cất Tăng phòng nhà cửa cho Chiêu- đề-tăng (1)ở.

(1)Chiêu đề tăng tức là thập phương tăng, tăng chúng từ 10 phương.

Lại hỏi: còn có phước quả nào hơn sự tế cúng dường Chúng tăng, lập Tăng phòng nữa không?

Phật đáp: có nếu sinh tâm hoan hỷ , tự miệng xướng lên rằng: tôi quy y Phật, tôi quy y Pháp, tôi quy y Tăng.

Lại hỏi: có phước quả nào hơn sự quy y Tam bảo nữa không?

Phật đáp: có, nếu đem tâm hoan hỷ thọ trì 5 cấm giới, nguyện trọn đời không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu.

Lại hỏi: còn phước quả nào hơn sự tế tự cho đến thọ ngũ giới nữa không.

Phật đáp: có, nếu biết đem từ tâm thương tưởng hết thảy chúng sinh trong khoảnh khắc như thời gian vắt xong sữa bò.

Lại hỏi: có phước báo nào hơn sự tế tự cho đến phát từ tâm nữa không?

Phật đáp: có, nếu gặp thời đức Như Lai xuất hiện thế gian mà có người xuất gia hành đạo theo Phật pháp, giới đức đầy đủ, cho đến chứng được tam minh (1) diệt các si ám, phát hiện tuệ minh nhờ cố gắng không phóng túng và ưa chỗ nhàn tịnh suy ngẫm, nên phước đức này hơn cả.

(1) Tam minh là 3 điều sáng suốt: Túc mạng minh, trí biết tiền kiếp; Thiên nhãn minh, thấy suốt không gian vũ trụ; Lậu tận minh, trí tuệ dứt hết vô minh.

Cứu La bạch Phật: “Thôi bây giờ các loại bò, dê, mỗi thứ 500 con, con đều thả hết cho nó tự do đi kiếm nước, kiếm cỏ sinh sống, từ nay con xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin Phật cho con được làm kẻ Ưu bà tắc trong giáo pháp của Ngài, con nguyện từ nay suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu và ngưỡng mong Phật và địa chúng, ngày mai nhận lời thỉnh cầu của con”. Đức Thế Tôn làm thinh tỏ dấu nhận lời. Cứu La Đàn Đầu thấy Phật làm thinh nhận lời, liền đứng dậy đảnh lễ Phật, đi quanh Phật 3 vòng, rồi trở về nhà lo liệu cúng dường, đủ các thứ hào thiện.

Sáng ngày mai, đến giờ, đức Thế Tôn cùng 1.250 đại Tỷ-kheo mang y cầm bát, đến nhà ông Cứu La Đàn Đầu. Lúc an tạo xong, ông Cứu La tự tay bưng sớt đồ ăn cúng dường Phật và Tăng chúng. Khi ăn xong, rửa bát, rửa tay yên rồi, Phật thuyết cho ông Cứu La nghe bài tụng rằng:

Tế lửa là hơn cả các lối tế,

Đọc là hơn cả các lối phúng tụng,

Vua là hơn cả trong mọi người,

Biển là hơn cả trong các giòng nước,

Mặt trăng là hơn cả trong các sao,

Mặt trời là hơn cả trong các ánh sáng,

Từ trên dưới đến 4 phương,

Gồm có bao nhiêu sinh vật,

Chư thiên cho đến nhân loại,

Duy Phật là bậc hơn cả.

Vậy ai muốn cầu đại phước,

Hãy cúng dường chánh giác Phật.

Ông Cứu La đặt một chỗ nhỏ ngồi hầu trước Phật, Phật lần lược thuyết cho ông nghe các pháp ích lợi vui mừng về bố thí, trì giới, phước báo sinh lên cõi trời, và chỉ rõ tính ái dục là đại hoạn, hoặc lậu là pháp chướng đạo, duy giải thoát là hơn cả, và giải bày các pháp hạnh thanh tịnh. Khi Phật biết ông Cứu La đã có một chí ý nhu thuần, đã nhẹ bớt ấm cái (1), dễ điều phục, nên theo như thông lệ của chư Phật dạy tiếp cho ông pháp Tứ đế. Ngay tại chỗ, ông được viễn ly trần cấu, được pháp nhãn thanh tịnh, như tấm vải trắng dễ nhuộm sắc màu. Ông Cứu La cũng thế, ông được thấy pháp, chứng pháp, đắc quả, tâm thần trú định, không còn sợ hãi, mình tin lấy mình chứ không còn tin ai (2).

Ông lại bạch Phật: “một lần nữa, con xin quy y Phật, Pháp, Tăng, cầu Phật cho con được làm kẻ Ưu-bà-tắc ở trong chánh pháp, nguyện từ nay về sau, suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu, và ngưỡng mong Thế

(1)Ấm cái là điều ngăn che tâm trí, gồm 5 ấm là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức; 5 cái là Tham dục, Sân nhuế, Thụy miên, điệu hối và nghi pháp.

(2)Không còn tin ai, có nghĩa mình tự tin mình đã chứng ngộ, đã đượcn vô úy, chớ không phải là vịn lấy điều chứng ngộ, vô úy của người làm của mình. Khi kiến đạo thì đủ sức tự tin vậy.

Tôn nhận cho con cúng dường trong 7 ngày”. Phật làm thinh nhận lời. Trong 7 ngày liền, ông Cứu La tự tay bưng sớt đồ ăn cúng dường Phật và Chúng tăng. Qua hết 7 ngày, Phật đi du hóa nhân gian, và không bao lâu thì ông Cứu La mệnh chung. Lúc đó có nhiều vị Tỷ-kheo nghe tin ông Cứu La mệnh chung tự nghĩ: Ông ta mệnh chung sẽ sanh về nơi nào? Họ liền đến đảnh lễ chân phật, ngồi một bên thưa hỏi Phật điều đó. Phật dạy: người kia nhờ tu hạnh thanh tịnh, thành tựu các pháp môn, đối với giới pháp chẳng có điều chi vi phạm, lại nhờ đoạn được 5 kiết sử hạ phần (1) nên sẽ được hiện chứng Niết-bàn ở tại cõi trời Sắc giới chứ không sinh lại nhân gian này nữa.

Các Tỷ-kheo nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

(1) Năm kiết sử hạ phần là tham, sân, thân kiến, giới thủ, nghi.