Kinh Trường A Hàm

Kinh Tứ Tánh

KINH TỨ TÁNH

(Dạy về lai nguyên của bốn tánh và yếu lý bình đẳng giữa bốn tánh đó).

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật ở tại giảng đường Lộc-mẫu (Migaramatu-pasada) trong vườn Thanh Tín (Pubbarama) thuộc nước Xá-vệ (Savathi) cùng chúng Đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.

Lúc ấy có 2 người Bà-la-môn đem lòng tin kiên cố đến Phật xin xuất gia học đạo, một tên Bà Tất Tra (Vasettha) một tên là Bà La Đọa (Bharadvaja). Họ đến gặp lúc Thế Tôn đã rời khỏi tịnh thất , đang kinh hành thong thả tại giảng đường. Bà Tất Tra vừa trông thấy Phật liền gấp đến bảo Bà La Đọa: “Này anh biết chăng? Đức Như Lai hiện đang kinh hành tại giảng đường, chúng ta nên đến đó hoặc có nghe Ngài dạy bảo điều gì”. Hai người liền đi đến Phật, đảnh lễ rồi đi theo sau Phật, Phật dạy:

Hai người các ông vốn sanh trong dòng Bà-la-môn, nay lại đem lòng kiên cố muốn xuất gia tu hành ở trong giáo pháp Như Lai phải không?Hai người đáp: “Thưa phải”.

Phật dạy: “Nay các ngươi xuất gia tu hành ở trong giáo pháp Ta, các người Bà-la-môn khác đâu khỏi hiềm trách các ngươi:” Hai người đáp: “Chúng tôi mong ơn Phật được xuất gia tu đạo, chắc không khỏi bị các người Bà-la-môn hiềm trách chúng tôi”.

Phật dạy: “Họ lấy lẽ gì mà hiềm trách các ngươi?” Hai người đáp: “ Họ nói rằng dòng Bà-la-môn ta tối ca bậc nhất, các dòng khác thấp hèn: dòng Bà-la-môn ta thanh bạch, các dòng khác hắc ám; dòng Ba-la-môn ta xuất hiện từ Phạm thiên sanh ra, hiện tại thanh tịnh, về sau cũng thanh tịnh, vì lẽ gì các ngươi lại bỏ dòng thanh tịnh của mình mà vào tu trong giáo pháp Cù Đàm kia”. Bạch đức Thế Tôn: “Thấy chúng tôi xuất gia tu theo Phật pháp thì họ lấy lời lẽ như thế chê trách chúng tôi”.

Phật dạy: “Này Bà Tất Tra! Ngươi xem các người đó khác nào kẻ ngu si vô thức như cầm thú, nên mới dối trá tự xưng dòng Bà-la-môn là tối cao bậc nhất. Này Bà Tất Tra! Trong chánh đạo vô thượng của Như Lai không cần kể dòng dõi, không ỷ vào tâm kiêu mạn ngô ngã. Luật pháp thế gian cần thứ đó, chứ trong giáo pháp Ta không cần. Nếu kẻ Sa môn hay Bà-la-môn nào tự thị chủng tộc, ôm lòng kiêu mạn thì trọn đời không chứng được đạo quả vô thượng trong giáo pháp Ta, trái lại mới có thể chứng được đạo quả vô thượng trong giáo pháp

Ta, mới kham lãnh thụ được chánh pháp. Người đời gớm ghét kẻ hạ lưu, còn giáo pháp Ta không thể”.

“Này Bà Tất Tra! Có 4 chủng tánh gồm cả người lành người dữ ở xen lộn, vừa được người trí khen cũng bị người trí chê. Bốn chủng tánh ấy là: Sát-lỵ, Bà-la-môn, Cư sĩ, Thủ-đà-la (Khattiya, Brahamna, Vessa, Sudda).

Này Bà Tất Tra! Hẳn ngươi từng nghe trong dòng Sát-lỵ có kẻ sát sinh, có kẻ trộm cắp, có kẻ dâm loạn, có kẻ ỷ ngữ, có kẻ xan tham, có kẻ tật đố, thì trong dòng Bà-la-môn, Cư sĩ, Thủ-đà-la cũng có lẫn lộn đủ hạng người làm 10 điều ác đó? Này Bà Tất Tra! Phàm làm điều bất thiện thì có quả báo bất thiện, làm điều hắc ám thì có quả báo hắc ám. Nếu rằng quả báo đó chỉ có với dòng Sát-lỵ, Cư sĩ, Thủ-đà-la chứ không có với dòng Bà-la-môn mới nên tự cho dòng Bà-la-môn ta là tối cao bậc nhất, còn các dòng khác thấp hèn, dòng ta thanh tịnh, các dòng khác hắc ám; dòng Bà-la-môn ta xuất hiện từ Phạm thiên, từ miệng Phạm thiên sinh ra, hiện tại thanh tịnh, về sau cũng thanh tịnh. Trái lại nếu làm điều bất thiện thì có quả báo bất thiện, làm điều hắc ám thì có quả báo hắc ám, quả báo đó bất cứ với Bà-la-môn, Sát-ly, Cư sĩ hay Thủ-đà-la đều có như nhau, thời người Bà-la-môn không thể tự xưng chỉ dòng ta là thanh tịnh tối cao bậc nhất.

Này Bà Tất Tra! Nếu trong dòng Sát-lỵ, có kẻ tu hành không giết, không trộm, không dâm, không nói dối, không hai lưỡi, không ác khẩu, không ỷ ngữ, không xan tham, không tật đố, không tà kiến, thời trong dòng Bà-la-môn, Cư sĩ, Thủ-đà-la cũng có hạng người tu 10 điều thiện như thế. Phàm làm điều lành, tất có quả báo lành, làm điều thanh bạch tất có quả báo thanh bạch. Nếu rằng quả báo đó chỉ có với dòng Bà-la-môn mà không có với dòng Sat-lỵ, Cư sĩ, Thủ-đà-la khi ấy người dòng Bà-la-môn mới nên tự xưng dòng mình thanh tịnh tối cao bậc nhất. Trái lại, nếu cả 4 chủng tánh đều có quả báo đó, thời người Bà-la-môn không thể tự xưng chỉ có dòng ta là thanh tịnh tối cao bậc nhất.

Này Bà Tất Tra! Nay đây, ai cũng thấy trong dòng Bà-la-môn có đủ các chuyện gả chồng, cưới vợ, sinh con không khác người đời, thế sao họ lại dối xưng ta là dòng Phạm thiên, từ miệng Phạm thiên sinh ra, hiện tại được thanh tịnh, về sau cũng thanh tịnh?

Này Bà Tất Tra! Ngươi nên biết hiện nay trong chúng đệ tử của Ta, dòng dõi không đồng mỗi người sinh từ mỗi dòng khác nhau. Người nào khi đã xuất gia tu hành ở trong giáo pháp Ta, nếu gặp có ao hỏi: “tôi là con vị Sa-môn dòng họ Thích” Hoặc có thể xưng: “Tôi dòng Sa-môn, tôi đích từ miệng Phật sanh ra, từ

Pháp hóa của Phật sanh ra (1), hiện tại được thanh tịnh, về sau cũng thanh tịnh”. Tại sao như thế? Vì các danh xưng Đại Phạm tức là đức hiệu Như Lai. Như Lai là con mắt của thế gian, là Trí.tuệ của thế gian, là Pháp luân của thế gian, là Cam lồ của thế gian, là Pháp chủ của thế gian vậy.

Này Bà Tất Tra! Nếu trong dòng Sát-lỵ có người dốc lòng tin Phật là bậc Như Lai chí chân đẳng chánh giác, 10 hiệu đầy đủ; thứ nữa, dốc lòng tin pháp là giáo pháp thanh tịnh vi diệu của Như Lai, hiện có thể tu theo được, là pháp nói ra không hạn cuộc thời tiết, là pháp đưa đến Niết-bàn, duy người trí mới thấu rõ, chẳng phải kẻ phàm phu cố chấp thấu rõ được; thứ nữa, dốc lòng tin Tăng là chân đệ của Phật , tánh lành chất trực, đạo quả thành tựu, quyến thuộc (bạn đạo) thành tựu, pháp nào pháp nào cũng đều thành tựu. Đây nói rằng chúng Tăng tức là chỉ cho chúng tu giới, chúng tu định, chúng tu tuệ, chúng giải thoát, chúng giải thoát tri kiến, trong đó có người đang hướng đến quả Tu-đà-hoàn và đã chứng Tu-đà-hoàn; đang hướng tới quả vị A-na-hàm và đã chứng A-na-hàm, hoặc đang hướng đến quả vị A-la-hán và đã chứng A-la-hán.

(1)Từ Phật sinhđây có nghĩa là đệ tử của Phật tức con tinh thần của Phật, nhờ nghe kim khẩu Phật thuyết pháp giáo hóa mà được nên.

Gồm 4 đôi 8 bậc đó, là chúng đệ tử của Như Lai, rất đáng tôn kính làm ruộng phước của thế gian; họ đáng lãnh thọ sự cúng dường của thế gian; thứ nữa dốc lòng tin giới là giới luật thánh hiền đầy đủ, không khuyết lậu, không tì tích, cũng không dính nhơ, được người trí khen ngợi, đầy đủ đức tính tốt lành và vắng lặng.

Này BàTất Tra! Người dòng Sát-lỵ tin được như thế, thời người dòng Bà-la-môn, Cư sĩ, Thủ-đà-la cũng đều tin được như thế là tin Phật, tin Pháp, tin Tăng và tin thánh giới thành tựu.

Này Bà Tất Tra! Trong dòng Sát-lỵ có người cúng dường, cung kính, lễ bái A-la-hán, thì dòng Bà-la-môn, cư sĩ, Thủ-đà-la cũng đều có người cúng dường, cung kính, lễ bái A-la-hán như thế.

Này Bà Tất Tra! Hiện thân tộc Ta dòng họ Thích cũng tôn thờ lễ bái vua Ba Tư Nặc, con vua Ba Tư Nặc cũng lại đến cúng dường, kính lễ Ta. Trong khi cúng dường Ta, vua đâu có nghĩ: “Vì Sa-môn Cù Đàm sinh từ dòng hào quý còn ta sinh dòng hạ tiện. Sa-môn Cù Đàm sinh nhà đại tài phú, đại oai đức còn ta sinh nhà hạ cùng bỉ lậu tỳ tiện cho nên ta phải đến cúng dường Như Lai”. Nhưng kỳ thật Ba Tư Nặc vương nhờ đối với giáo pháp, quán sát giáo pháp, được biết rõ chân ngụy, cho nên mới sanh lòng tịnh tín đến kính lễ cúng dường Như Lai.

Này Bà Tất Tra! Nay Ta sẽ vì ngươi nói rõ nhân duyên của 4 chủng tánh ấy:

Trời đất xoay vần từ đầu đến cuối, cuối trở lại đầu! Trong thời gian cõi đất này hư hoại , chúng sinh đều mệnh chung và tự tại hóa sinh lên cõi trời Quang âm. Ở đây họ sống bằng niệm lực, quanh thân có ánh sáng tỏa chiếu và có thần túc bay đi. Bấy giờ cõi đất này biến thành một biển nước lơn mênh mông tràn gập, lại không có mặt trời, mặt trăng, sao, cũng không có kể ngày đêm, năm, tháng, tuổi thọ. Duy có một vùng tối tăm bao trùm. Sau dần biển nước đó lại biến thành trời đất! Các vị trời Quang âm đến lúc hết phước, mệnh chung phải trở lại sinh xuống đó. Tuy sinh xuống đó, song vẫn sống bằng niệm lực, còn thần lực bay đi, thân còn tỏa ánh sáng, họ ở như thế lâu lắm và ai nấy tự xưng rằng: “chúng sinh, chúng sinh”.

Đến sau từ trong cõi đất này có suối ngọt chảy ra giống như đường mật, những kẻ mới đến, thiên tánh còn khinh tháo giản dị, thấy vậy chúng nghĩ thầm: đó là vật gì ta hãy đến nếm thử? Liền nhúng ngón tay vào suối để nếm thử, nếm tới 3 lần,cảm thấy ngon, chúng mới lấy tay bụm ăn không chút e ngại, và cứ mê say ăn như thế chẳng biết nhàm.Các chúng sinh khác ngó thấy bắt chước làm theo, nếm đếm 3 lần, cảm thấy ngon rồi tiếp tục ăn mãi, do dó, thân họ trở nên thô trọc,da thịt cứng rắn, mất cả sắc

đẹp thiên nhiên, thần túc không còn, phải đi trên đất, ánh sáng nơi thân cũng mất, cả trời đất tối tăm.

Này Bà Tất Tra! Lệ thường trời đất sau thời gian tối tăm thì có dấu mặt trời, trăng, sao, ló hiện ở không trung, rồi từ đó bắt đầu có ngày đêm, tối sáng, năm tháng, ngày giờ. Chúng sinh lúc này chỉ sống nhờ ăn mùi đất mà sống lâu trong thế gian. Người nào ham ăn nhiều thì nhan sắc mau xấu, người nào ăn ít thì nhan sắc còn tươi đẹp, do đó mới có sự xấu tốt, đoan chính sanh ra. Người đoan chính thì sanh tâm kiêu mạn khinh người xấu xí, người xấu xí thì sanh tâm tật đố ghét người đoan chính, do đó mà có sự phân tranh nổi lên.

Bấy giờ suối ngọt tự nhiên cạn khô, cõi đất dần dần tự nhiên sanh lại sanh ra chất đất có vị thơm tho ăn được, chúng sinh lại lấy đất ấy mà ăn đặng sống lâu trong thế gian. Người nào ham ăn nhiều thì nhan sắc mau xấu, người nào ăn ít thì nhan sắc hãy còn tươi nhuận; người đoan chính sinh tâm kiêu mạn khinh người xấu xí, người xấu xí sanh tâm tật đố ghét người đoan chính, chúng sinh lúc này cứ như vậy cùng nhau tranh tụng mãi. Từ đó chất đất tốt không còn sinh như trước mà lại sinh thứ đất thô kịch, tuy cũng có mùi ăn được nhưng không bằng trước. Chúng sinh bấy giờ lại lấy đất này ăn mà được sống lâu ở thế gian. Người ham ăn thì nhan sắc mau xấu, người ăn ít thì nhan sắc tươi nhuận, người

đoan chính kẻ xấu xí cứ thị phi nhau rồi sinh điều tranh tụng mãi. Từ đó chất đất tốt lại không sinh lại nữa, mà tự nhiên sinh các thứ lúa gạo, nhưng không sinh cỏ lát. Lúa gạo đầy đủ hương vị ăn được. chúng sinh lại lấy lúa gạo ăn mà được sống lâu ở thế gian, rồi dần con trai con gái thấy nhau, móng tâm tình dục, mới tìm gần gũi nhau. Những chúng sinh khác thấy thế nói: “mày làm quấy, mày làm quấy” và kẻ làm quấy bị tẩn xuất khỏi đoàn người, sau 3 tháng mới cho trở lại. Này Bà Tất Tra! Những điều trước kia người ta cho là quấy, thì bây giờ người ta cho là phải. Các chúng sinh trước bảo kẻ khác quấy thì bây giờ ai nấy bắt chước nhau tập quen điều quấy, đến nỗi thả lung tình dục, không kể gì thời tiết. Rồi vì sự hổ thẹn mới tạo lập phòng xá và từ đó thế gian khởi đầu có phòng xá. Đùa quen với điều quấy, dâm dục tăng thêm, mới có bào thai sanh ra từ bất tịnh, và thế gian mới bắt đầu có bào thai vậy.

Lại nữa, chúng sinh lúc ấy cứ lấy ăn lúa gạo tự nhiên chớ không cần cày cấy, hễ ăn bao nhiêu nó sinh bấy nhiêu, vô cùng, vô tận. Sau trong nhóm chúng sinh đó có kẻ lười nhác thầm nghĩ rằng: “Cứ sáng ăn sáng lấy chiều ăn chiều lấy thì nhọc nhằn, chi bằng lấy luôn cất đủ ăn một ngày”, nó liền lấy cất để ăn đủ 1 ngày. Bạn bè thấy vậy bắt chước, kêu nhau lấy gạo, kẻ lười đáp: Tôi đã lấy đủ ăn 1 ngày, vậy ta cũng lấy cất đủ ăn 3 ngày”. Khi có mấy chúng sinh khác đến rủ đi lấy gạo, họ đáp: “Ta đã

cất trước đủ 3 ngày ăn rồi, các ngươi muốn lây mấy tùy ý”. Mấy chúng đó nghĩ rằng: “Người kia khôn ngoan, đã biết cất lương thực trước đủ 3 ngày, vậy ta hãy bắt chước cất đủ 5 ngày”. Họ đi lấy cất ăn đủ 5 ngày. Chúng sinh cứ như thế tranh nhau cất chứa làm cho lúa gạo trở nên hư xấu mà hóa thành cỏ lát, và lúa mỗi lần cắt rồi không tự nhiên sinh lại như trước nữa. Chúng sinh thấy thế trong lòng không vui, mới có sự ưu lo suy nghĩ: “ta lúc đầu mới sinh ra, chỉ sống bằng niệm lực, thân ta có ánh sáng, và thần túc bay đi…nay vì gạo trở nên hư xấu hóa thành cỏ lát, lúa cắt rồi không sinh lại, bây giờ phải làm sao đây? Hay là chúng ta chia đất ra và cắm nêu làm dấu cho ai lo giữ nấy”. Họ liền chia đất cắm nêu.

Này Bà Tất Tra! Do nhân duyên ấy mới phát sinh danh từ ruộng đất. Chúng sinh lúc đó chia cắt ruộng đất, ai lập bờ cõi nấy, nên dần dần sinh ra tâm lén lút cắp trộm lúa gạo của nhau. Những chúng sinh bàng quang trông thấy bảo: “mày làm quấy, mày làm quấy, mày đã có ruộng đất mà còn lấy trộm của người ta, từ nay về sau mày không được làm như thế nữa”. Nhưng chúng sinh kia vẫn lấy cắp mãi, mặc dầu các chúng sinh này đã quở trách, nhưng nó không thôi, bèn lấy tay đánh và tố cáo với mọi người rằng: “thằng này đã có ruộng lúa mà còn lấy trộm của người khác”, kẻ lấy trộm lại chỉ người đánh mình mà tố cáo với mọi người rằng: “thằng

này nó đánh tôi”. Mọi người thấy hai bên cố cãi nhau mãi, thì ưu sầu không vui, nói nhau một cách áo não: “Chúng sinh đã đi dần đến chỗ ác, nên thế gian mới có xảy ra việc không lành đó. Điều xấu ác, bất tịnh đó chính là nguyên nhân của sanh, già, đau, chết và phiền não khổ báo trong 3 đường ác”.

“ Bởi có ruộng đất riêng nên mới sinh kiện cáo, vậy tốt hơn chúng ta nên lập nên một một chủ để xử trị. Hễ ai đáng bảo hộ thì bảo hộ, ai đáng khiển trách thì khiển trách. Mỗi người chúng ta đều giảm phần gạo để cung cấp cho người chủ để người chue rảnh rang lo xét xử kiện cáo”. Họ mới lựa trong đám tôn lên một người có hình vóc to lớn, nhan mạo đoan chính, oai đức và dặn rằng: “Ngươi hãy vì bọn ta mà lên làm ông chủ bình đẳng , hễ thấy ai đáng bảo hộ thì bảo hộ, ai đáng khiển trách thì khiển trách, ai đáng đuổi thì đuổi, bọn ta sẽ góp gạo cung cấp cho.

Người kia nhận lời lên làm chủ, coi xử đoán kiện cáo, còn mọi người thì góp gạo cung cấp.

Chủ nhân kia thường lấy lời hay ho ủy lạo mọi người, và mọi người đều hoan hỷ tôn xưng rằng: “ Lành thay đại vương! Lành thay đại vương!”. Từ đó thế gian mới bắt đầu có danh từ vua, lấy chánh pháp trị dân, nên gọi là Sát-lỵ, và thế gian bắt đầu có tên Sát-lỵ.

Lúc sau trong đám Sát-lỵ, đó lại có người suy nghĩ như vầy “nhà là đại hoạn, nhà là gai gốc, ta thà

bỏ nhà đi ở riêng trên rừng núi để nhàn tịnh tu hành thì hơn”. Họ liền bỏ nhà vào rừng, trầm lặng tư duy, đến giờ ăn thì mang bình bát vào làng khất thực, mọi người trông thấy đều vui vẻ cúng dường, tán thán “quý hóa thay người này! Bỏ nhà lên ở núi, trầm lặng tu đạo, xa lìa mọi điều xấu ác”. Từ đó trong thế gian mới bắt đầu có tên Bà-la-môn.

Nhưng trong đám Bà-la-môn lại có kể không ưa chỗ nhàn tịnh tọa thuyền tư duy, mà chỉ ưa vào nhân gian chuyên nghề đọc tụng, và tự nói: “ta là người không tọa thuyền”. Người đời nhân đó xúm gọi là “Bất thuyền Bà-la-môn” và cũng vì hay đi vào nhân gian nên lại có tên là “Nhân gian Bà-la-môn”. Bắt đầu từ đó thế gian có dòng Bà-la-môn hiện ra.

Lại trong đám chúng sinh kia, có người ưa kinh doanh sự nghiệp, chất chứa tài bảo, nhân đó người ta kêu hạng này là hạng cư sĩ; người ra còn những người có nhiều cơ sở kiến tạo, nên thế gian mới có thêm một hàng nữa gọi là Thủ-đà-la công xảo.

Này Bà Tất Tra! Nay thế gian có đủ tên 4 chủng tánh và thêm hạng thứ năm là chúng Sa-môn, và có khi trong dòng Sát-lỵ, Bà-la-môn, Cư sĩ hay Thủ-đà-la, có người tự thấy nhàm chán lối sống hiện tại của mình mà cắt bỏ râu tóc, mặc pháp y tu đạo, thì hạng đó gọi là hạng Sa-môn, tên Sa-môn bắt đầu có từ đó.

Này Bà Tất Tra! Người dòng Sát-lỵ mà thân họ làm bất thiện, miệng họ nói bất thiện, ý họ nghĩ bất thiện, khi thân hoại mạng chung họ phải thọ ác báo; thì dòng người Bà-la-môn, dòng Cư sĩ, dòng Thủ-đà-la mà thân họ làm bất thiện, miệng họ nói bất thiện, ý họ nghĩ bất thiện, khi thân hoại mệnh chung, họ cũng phải thọ ác báo như thế.

Này Bà Tất Tra! Nếu người dòng Sát-lỵ mà thân họ làm lành, miệng họ nói lành, ý họ nghĩ lành, khi thân hoại mệnh chung được hưởng thiện báo, thì người dòng Bà-la-môn, dòng Cư sĩ, dòng Thủ-dà-la mà thân họ làm lành, miệng họ nói lành, ý họ nghĩ lành, khi thân hoại mệnh chung họ cũng được hưởng thiện báo như thế.

Này Bà Tất Tra! Nếu người dòng Sát lỵ mà làm 2 điều thiện ác về nơi thân, miệng, ý, khi thân hoại mệnh chung phải gặt lấy quả báo vừa khổ vừa vui, thì người dòng Bà-la-môn, dòng Cư sĩ, dòng Thủ-đà-la mà làm 2 điều thiện ác về nơi thân, miệng, ý, đến lúc thân hoại mệnh chung, cũng phải thọ lấy quả báo vừa khổ vừa vui như thế.

Này Bà Tất Tra! Trong dòng Sát lỵ có kẻ cắt tóc cạo râu, mặc y tu đạo, tu 7 pháp giác ý, không bao lâu là được thành đạo, vì sao? Vì hạng cư sĩ ấy đã mặc pháp y tu học, tu các Phạm hạnh cao thượng, chính ngay trong hiện tại mình tu chứng, sanh tử

dứt sạch, Phạm hạnh thành tựu, việc làm viên mãn, không còn bị tái sanh, thì trong dòng Bà-la-môn, dòng Cư sĩ, dòng Thủ-đà-la mà có kẻ cắt bỏ râu tóc, mặc pháp y tu đạo, tu 7 pháp giác ý, không lâu cũng sẽ được thành đạo như thế…

Này Bà Tất Tra! Cả 4 chủng tánh đó, đều có thể xuất sinh bậc La-hán thành tựu viên mãn trí minh và đức hạnh, và A-la-hán là bậc đứng nhất ở trong 4 chủng tánh ấy.

Này Bà Tất Tra! Phạm thiên có bài kệ rằng:

Sanh sát-lỵ hơn cả,

Nếu bỏ nhà đi tu,

Sẽ thành bậc minh hạnh (1)

Đứng đầu trong thế gian.

Này Bà Tất Tra! Phạm thiên nói như thế là đúng chớ không phải không đúng, nhận lãnh như thế là đúng chứ không phải không đúng.Lúc đó Ta liền ấn khả lời nói ấy của Phạm thiên, vì nay ta là Như Lai chí chơn, cũng nói nghĩa như đó:

Sinh Sát-lỵ hơn cả,

Nếu bỏ nhà đi tu,

Sẽ thành bậc minh hạnh

Đứng đầu trong thế gian.

(1)Minh hạnh là minh trí đức hạnh hoàn toàn.

Nghe đức Thế Tôn nói pháp, Bà Tất Tra, Bà La Đọa liền được tâm vô lậu giải thoát. Nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

Kinh Chuyển Luân Vương Tu Hành

KINH CHUYỂN LUÂN VƯƠNG TU HÀNH

(Dạy về tư cách của vị Chuyển luân vương

Và tình trạng sinh tồn của nhân loại)

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật cùng 1.250 Tỷ-kheo đi du hóa nhân gian tại xứ Ma-la-hê-lâu (Matula) lần đến nước Ma La Lâu. Đức Thế Tôn dạy: này các Tỷ-kheo! Các ngươi hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, thắp lên với Chánh pháp, chớ đừng thắp lên với một pháp nào khác; hãy tự mình nương tựa nơi mình, nương tựa nơi chánh pháp, chớ đừng nương tựa vào một nơi nào khác (1)

Thế nào là tự mình thắp đuốc lên mà đi, cho đến đừng nương tựa vào một nơi nào khác? Ấy là Tỷ-kheo thường phải lo siêng năng quán xét thân mình, nhớ mãi không quên, để trừ tâm tham luyến thế gian, phải siêng năng quán xét của thân mình, thân người trong tâm trí nhớ mãi không quên, để trừ tâm tham luyến thế gian. Tiếp đến, quán xét về

(1)Câu này chữ Pali: Atta-dipa Chikkhave Vibaratha atta-Sarana ananna, Sarana, dhamma-dipa- Sarana ananna”. Trường A Hàm chữ Hán dich: “Đương tự xí nhiên, xín hiên ư pháp, vật tha xí nhiên,đương tự quy y, quy y ư pháp, vật tha quy y”. Còn kinh Đại Niết-bàn (Mahaparinibbanasutta) chép: “Thị cố A Nan! Đương dĩ tự kỷ vi quang, dic tự kỷ vi y xứ nhi trụ chi, diệt vật y ư tha xứ; dĩ pháp vi quang, dĩ pháp vi y xứ nhi trụ chi, cánh vật y ư tha xứ”.

Thọ, về ý, về Pháp cũng như thế. Hễ tu hành được như thế thì Ma không thể nhiễu hại, công đức ngày một thêm. Tại vì sao? Vì quá khứ trong một thời lâu xa, có vị vua tên là Kiên Cố Niệm (Daldameni) thuộc dòng Sát-lỵ vua chúa, làm Chuyển luân thánh vương, thống lãnh cả 4 châu thiên hạ. Vua có oai đức, biết lấy chánh pháp trị hóa, đặc biệt nhất nhân gian. Vua có đủ 7 thứ báu: Xe vàng báu, voi trắng báu, ngựa xanh báu, thần châu báu, ngọc nữ báu, cư sĩ báu (quần thần), chủ binh báu. Và có 1.000 người con hùng dũng, đủ sức dẹp địch, không cần dùng binh mà thiên hạ tự thái bình.

Vua Kiến Cố Niệm trị vì đã lâu ngày, một hôm xe vàng báu ở không trung bỗng tự nhiên rời khỏi chỗ cũ. Người coi xe gấp đến tâu vua: “Xin Đại vương biết, xe báu nay bỗng rời chỗ cũ”. Nghe thế, vua nghĩ: “ Ta từng nghe các bậc tiền túc kỳ cựu nói: “ Nếu chiếc xe báu của Chuyển luân thánh vương mà rời khỏi chỗ cũ thì thọ mệnh nhà vua không còn sống được lâu. Ta nay đã thụ hưởng phước lộc nhân gian, ta nên tìm phương tiện tu hành để thọ hưởng phước lạc thiên thượng. Ta hãy lập Thái tử lên thống lãnh 4 châu thiên hạ và cất một ấp cho người hớt tóc để giúp ta cắt bỏ râu tóc, rồi ta mặc pháp y xuất gia tu đạo”. Vua liền nói cho Thái tử biết và dặn: “Nay ta đem 4 châu thiên hạ ủy thác cho ngươi, ngươi hãy gắng sức thương yêu dân chúng”. Thái tử lãnh mạng, vua liền xuất gia tu đạo

Vua xuất gia được 7 ngày thì xe vàng báu bỗng nhiên không hiện ra nữa. Người coi xe đến báo tin tân vương biết, tân vương không vui, liền tìm đến phụ vương Kiên Cố Niệm bạch rằng: “Xin phụ vương biết, nay chiếc xe báu bỗng nhiên không hiện ra nữa”. Vua Kiên Cố Niệm trả lời con: “Ngươi chớ lo lắng cho là điều không vui. Chiếc xe vàng báu đó không phải là sản vật riêng của cha ngươi. Ngươi hãy gắng thi hành theo chánh pháp của thánh vương, rồi đến ngày rằm trăng tròn, tắm gội nước hương, lên ngồi tại chánh pháp điện, có thể nữ bao quanh, tức thì có xe vàng báu tự nhiên hiện đến.

Thái tử bạch phụ vương: “Chánh pháp của Chuyển luân thánh vương thế nào? Làm sao thi hành?” – Phụ vương đáp: “ Nên quy y theo chánh pháp, gây dựng chánh pháp, đầy đủ chánh pháp, cung kính tôn trọng quán sát chánh pháp, lấy chánh pháp làm đầu và ủng hộ chánh pháp. Lại nên đem chánh pháp dạy dỗ chăm sóc các thể nữ, các tiểu vương, các vương tử, đại thần, quần tiêu, bá quan và toàn thể dân chúng, Sa-môn, Bà-la-môn cho đến các loài cầm thú, cũng đều phải chăm nom. Lại nữa, trong cõi nước ngươi, nếu có các Sa-môn, Bà-la-môn, tu hành thanh chơn, công đức đầy đủ, chuyên cần tinh tấn, xa lìa kiêu mạn, nhẫn nhục nhân ái, một mình ở chỗ nhàn tịnh tu tập, bồi lành, dẹp ác, đạt đến Niết-bàn. Họ tự diệt trừ tham dục, còn dạy người khác diệt trừ tham dục tự diệt trừ sân nhuế

còn dạy người khác diệt trừ sân nhuế, tự diệt trừ ngu si còn dạy người khác diệt trừ ngu si, ở trong chỗ ô nhiễm họ không ô nhiễm, trong chỗ tội ác họ không tội ác, trong chỗ ngu si họ không ngu si, chỗ có thể say đắm họ không say đắm, chỗ có thể trụ họ không trụ, chỗ có thể ở họ không ở; thân họ làm chất trực, miệng họ nói chất trực, ý họ nghĩ chất trực, thân họ thanh tịnh, miệng họ thanh tịnh, ý họ thanh tịnh. Họ sống lối sống chơn chánh thanh cao, có lòng nhân từ, biết đủ trong sự ăn mặc, và cầm bát đi khất thực để gây phước lành cho chúng sinh. Nếu ở cõi nước ngươi có được hạng người như thế, ngươi hãy thường nên tìm đến, tùy lúc hỏi han cho hiểu rõ trong việc tu hành sao là thiện, sao là ác, sao gọi là phạm, sao gọi là không phạm, người nào đáng gần, người nào không đáng gần, việc gì đáng làm việc gì không đáng làm, và thi hành pháp chi mà suốt cả ngày đêm được vui vẻ. Ngươi hỏi xong rồi lấy ý mình quán xét thấy việc nên làm thì gắng làm, việc nên bỏ thì gắng bỏ.

Lại nữa, trong nước nếu có kẻ mồ côi già lão thì hãy nên chẩn cấp, gặp người nghèo cùng khốn khó đến xin, chớ trái ý họ. Trong nước sẵn có luật pháp phong tục gì chớ tự ý sửa đổi. Đó là pháp tu hành của vị Chuyển luân thánh vương, ngươi nên phụng hành”.

Phật dạy: “Này các Tỷ-kheo! Vị Chuyển luân thánh vương lúc ấy nghe lời phụ vương dạy xong,

thì làm theo như lời. Đến ngày rằm trăng tròn tắm gội nước hương, lên ngồi tại bảo điện, có thể nữ bao quanh, tự nhiên có xe báu hiện ra trước mắt, vành xe có ngàn tăm sáng chói, do thợ trời làm chớ không phải đời có được. Xe toàn bằng chân kim, đường kính bánh xe một trượng tư, khi ấy Chuyển luân thánh vương thầm nghĩ: “Ta từng nghe các bậc tiên túc kỳ cựu nói: Nếu vua chúa dòng Sát-lỵ, đến ngày rằm trăng tròn, tắm gội nước hương, lên ngôi tại bảo điện, có thể nữ bao quanh, thời tự nhiên có xe vàng hiện đến trước mặt, do đó gọi là Chuyển luân thánh vương. Nay có xe báu ấy hiện đến há không là đây chăng? Ta hãy thử coi xe đó thế nào?”.

Vua Chuyển luân thánh vương liền triệu 4 thứ binh đến trước xe vàng, quỳ gối lấy tay mặt vỗ lên xe và nói: “Ngươi hãy theo đúng phép mà chạy về phương đông, chớ trái lệ thường”. Xe liền chạy về phương đông. Vua đi theo xe vàng, có 4 thứ binh mã tùy tụng hộ giá, trước xe vàng có 4 vị thần dẫn đường. Hễ đến chỗ xe vàng ngừng thì vua cũng dừng xe. Các tiểu quốc phương đông thấy vua đến , họ đem bát vàng đựng lúa bạc, bát bạc đựng lúa vàng đến trước vua, cúi đầu tâu rằng: “ Đại vương đến, thật lành thay! Phương đông này đất ruộng phì nhiêu, nhân dân sung túc, chí tánh nhân hòa, từ hiếu trung thuận , mong được Thánh vương lấy chánh pháp trị hóa chốn này, chúng tôi xin cung cấp hầu hạ, vâng chịu mọi việc cần dùng”. Vua

Chuyển luân thánh vương đáp: “ Thôi chư hiền! Thế là các ngươi đã cúng dường ta rồi đó. Các ngươi hãy nên lấy chánh pháp mà trị dân, chớ làm cho ai oan uổng, tức là ta trị hóa đó”. Các tiểu vương vâng lệnh. Họ liền theo vua đi tuần khắp nước, đến tận mé biển đông mới trở về.

Vua lần lượt đi về phương nam, rồi phương tây, phương bắc. Hễ xe vàng đến ở đâu thì các quốc vương đều đến cống hiến như các tiểu quốc phương đông vậy.

Kịp đến khi vua Chuyển luân thánh vương đã theo xe vàng đi khắp 4 biển, đem chánh đạo khai hóa, an ủi dân chúng xong trở về nước, thì xe vàng tự nhiên ở lại chỗ cũ trên không trung ngay cửa cung điện. Thấy vậy, vua Chuyển luân vui mừng nói: “ Xe vàng báu này thật là điềm tốt của ta, ta chính thật là Chuyển luân thánh vương”.

Đó là xe vàng báu thứ nhất được thành tựu.

Tân vương kia trị vì lâu ngày, một hôm xe vàng báu giữa hư không lại bỗng nhiên rời chỗ cũ, người coi xe gấp đến báo tin vua hay, vua tự suy nghĩ rồi sau cũng xuất gia tu đạo, giao phó thiên hạ lại cho Thái tử như vua trước.

Vua xuất gia được 7 ngày thì xe vàng bỗng nhiên không hiện, người coi xe đến báo tin vua mới. Vua này nghe xong chẳng cho đó là điều đáng lo, cũng chẳng chịu đến hỏi ý phụ vương.

Bỗng nhiên phụ vương băng hà.

Kể từ đây về trước có 6 vua Chuyển luân, cứ đắp đổi trao ngôi và lấy chánh pháp trị dân, duy một ông vua sau này tự chuyên trị nước, không theo pháp cũ, chánh trị bất công khiến thiên hạ oán thán, quốc độ kém sút, nhân dân điêu linh. Thấy vậy có 1 đại thần dòng Bà-la-môn đến tâu vua, mà hiện trong nước vua có nhiều vị tri thức, thông minh bác đạt, rõ thấu cổ kim, biết đủ pháp chánh trị của tiên vương, sao ngài không mời lại để hỏi những điều họ biết, hỏi chắc họ đáp”. Vua liền với quần thần đến hỏi các đạo trị chánh của tiên vương, các vị trí thần đáp đủ mọi việc. Vua nghe xong liền thi hành theo pháp cũ, lấy chánh pháp cữu hộ nhân dân, nhưng vẫn không thể chẩn tế những kẻ cô lão, cấp thí cho người hạ cùng, nhân dân trong nước vẫn đưa dần tới chỗ nghèo khốn, xâm đoạt lẫn nhau mà thành có nạn đạo tặc hoành hành. Mỗi khi có ai bị rình bắt được đem đến vua, tâu rằng: “Người này làm giặc, xin vua trị nó”. Vua hỏi: “Có thật ngươi là giặc không?” Người ấy đáp: “Thật, vì tôi nghèo cùng đói khát, không tự sống nổi lên phải làm giặc”. Vua liền xuất khố, lấy của cấp cho và dặn: “Ngươi đem của này về cung cấp cho cha mẹ, giúp đỡ bà con, từ nay chớ làm giặc nữa nghe”.

Các người khác thấy vậy đồn: “có kẻ làm giặc được vua cấp cho tài bảo” nên họ cũng bắt chước làm theo. Họ lại bị rình bắt được đem đến vua, tâu rằng: “người này làm giặc, xin vua trị nó”. Vua lại hỏi: “có thật ngươi là giặc không?” Người kia đáp: “dạ thật, vì tôi nghèo cùng đói khát không tự sống nổi, nên phải làm giặc”. Vua lại xuất khố lấy của cấp cho cha mẹ, thương giúp bà con, và dặn từ nay chớ làm giặc nữa nghe”.

Lại những người khác nghe nói kẻ làm giặc được vua cấp cho tài bảo, nên họ lại bắt chước rủ nhau làm theo, và lại rình bắt đem đến vua, tâu “Người này làm giặc, xin vua trị nó”. Vua lại hỏi: “có thật ngươi là giặc không?”Người kia đáp: “dạ thật, vì tôi nghèo cùng đói khát, không tự sống nổi nên phải làm giặc”. Lần này vua nghĩ: “Trước đó có người làm giặc, ta thấy nghèo đói cấp cho tài vật, dặn thôi đừng làm, người khác nghe thế lại bắt chước làm. Nạn đạo tặc nhân đó tràn lan mãi, thôi bây giờ tốt hơn ta phải hạ lệnh bắt trói người này dắt đi các ngõ đường, sau đưa ra ngoài thành đên chỗ trống trải mà hình phạt, để răn người sau”. Vua liền săc tả hữu bawtstrois lại rồi đánh trống xướng lệnh đưa đi khắp ngõ đường. Xong rồi đem tới một nơi trống trải ở ngoài thành mà hình phạt. Mọi người khác thấy vậy truyền nhau: “Nuế chúng ta làm giặc, cũng phải bị xử như thế chẳng khác gì”. Từ đây quốc dân ai tự lo phòng hộ nấy, nên mới tạo rav những binh trượng, gươm

đao, cung tên, lần lần tàn hại đánh đập, cướp giật lẫn nhau.

Kể từ ông vua này mới bắt đầu có sự nghèo cùng mới có đạo tặc, nhân đó đạo tặc mới có đao trượng, nhân đó đao trượng mới có sát hại, nhân có sát hại nên nhan sắc con người mới tiều tụy, thọ mệnh ngắn ngủi. Họ sống từ 4 vạn tuổi sau lần xuống còn 2 vạn tuổi, lại trong số đó có người sống lâu có người chết yểu, có người khổ có người vui, họ lại sinh tâm tà dâm tham thủ, bày đủ phương tiện để mưu đạt của nhau, sát hại càng ngày càng nhiều, làm cho mạng người lại giảm dần xuống chỉ sống 1 vạn tuổi.

Trong thời gian người sống 1 vạn tuổi, vẫn lại trộm cướp lẫn nhau. Mỗi khi bị rình bắt đem đến vua, tâu rằng: “Người này làm giặc, xin vua trị nó”, Vua hỏi: “có thật ngươi là giặc không?” Người kia đáp: “tôi không tiện ở trước mọi người mà nói dối”. Như vậy chúng sinh lúc đó vì nghèo cùng nên trộm. Cướp, vì trộm cướp nên có đao binh, vì đao binh nên giết hại, vì giết hại nên có tham thủ tà dâm, vì tham thủ tà dâm nên nói dối, do đó tuoir thọ lại giảm dần, chỉ còn sống được 1 ngàn tuổi.

Trong thời gian sống 1 ngàn tuổi, bắt đầu người tà tạo 3 việc ác về miệng nói dối, nói hai lưỡi, nói độc ác và nói thêu dệt thêm bớt. Ba ác nghiệp đó

tăng dần lên thì tuổi thọ con người giảm bớt xuống, chỉ còn sống được 500 tuổi.

Trong thời gian sống 500 tuổi, người ta lại tạo thêm 3 việc ác khác là dâm dục phi pháp, tham lam phi pháp và tà kiến. Ba ác nghiệp này tăng dần lên thì tuổi thọ con người giảm bớt xuống, chỉ còn sống đến 300 rồi 200 tuổi và nay nhân loại trong thời (Ta) chỉ còn sống được 100 tuổi. Số tuổi thọ được tăng thì ít mà giảm thì nhiều. Hễ cứ làm ác mãi thì tuổi thọ cư như thế giảm xuống mãi cho đến khi nhân loại chỉ còn sống 10 tuổi là cùng.

Trong thời gian nhân loại sống 10 tuổi này, con gái vừa sinh ra 5 tháng đã gả chồng. Ở vào thời ấy, những vị ngon ngọt như dầu mỡ, đường mật không còn nghe tên, đậu mè lúa nếp biến thành cỏ rác, những thứ danh phục, vải trắng kiếp ba, lụa tơ lãnh nhiều như bây giờ không thấy mặc, mà phải bện lông gai xô xảm lấy làm áo mặc thượng hạng. Toàn cõi đất này mọc đầy gai gốc, sanh đầy mòng muỗi, ruồi lằng, chấy rận, rắn rết, ong, bò cạp, trùng độc ; vàng bạc, lưu ly, trân châu, danh bảo đều lặng hết xuống đất, còn ngói đá, sạn sỏi thì nổi cả lên trên. Nhân loại lúc đó tuyệt nhiên không còn nghe thấy tên thập thiện mà chỉ còn việc thập ác đầy dẫy thế gian. Nhằm lúc cái tên thiện pháp còn không nghe thấy, nhân loại không biết đâu để tu tập hạnh lành, do đó hễ người nào làm điều cực ác, bất hiếu với

cha mẹ, bất kính với Sư trưởng, bất trung bất nghĩa, phản nghịch vô đạo, thì được dân chúng tôn sùng như hiện nay người ta tôn sùng kẻ lành điều lành, hiếu dưỡng cha mẹ, kính thuận Sư trưởng, trung tín tiết nghĩa, thuân đạo tu nhân vậy.

Nhân loại thời ấy, tạo thập ác nhiều nên sa vào nẻo ác nhiều, hễ vừa trông thấy nhau là họ muốn giết sống như kẻ thợ săn trông thấy bầy nai.

Cõi đất lúc ấy đầy dẫy hố hầm, khe suối, hang hóc; đất rộng người thưa, đi lại ghê sợ. Nhằm lúc ấy thì có nạ đao binh nổi lên, cọng cỏ nhánh cây cầm trong tay cũng đều biến thành binh khí, giết hại nhau trong vòng 7 ngày. Những kẻ có trí, tìm lánh vào rừng sâu, nương ở hang hố, trong 7 ngày lòng quá sợ hãi mà phát lời từ thiện rằng: “ngươi không hại ta không hại ngươi”. Họ nhờ ăn cỏ cây mà sống còn. Qua khỏi 7 ngày họ từ núi đi ra, hễ gặp kẻ sống sót, vừa thấy nhau đã mừng rỡ nói: “ngươi không chết ư?ngươi không chết ư?” giống như cha mẹ chỉ có con một, xa cách lâu ngày, nay gặp lại mừng không xiết kể. Họ đem lòng mừng rỡ chúc hỏi nhau như thế xong, sau mới thăm hỏi đến nhà, thì hay rằng thân thuộc nhà họ đã chết đi nhiều, nên họ lại buồn khóc, than van, kêu ca với nhau trong suốt 7 ngày tiếp.

Hết 7 ngày buồn khóc, tiếp đến 7 ngày họ cùng nhau chúc mừng, hoan lạc, và tự nghĩ: “Vì chúng ta chứa ác quá nhiều nên gặp phải tai nạn, khiến thân

tộc chết chóc, gia quyến mất tiêu, vậy nay ta nên chung nhau tu đôi điều lành; nhưng hãy tu điều lành gì? À, ta nên đừng sát sinh”.

Bấy giờ nhân loại lại phát từ tâm, không tàn hại nhau, nhờ đó nhân loại được tăng dần sắc lực và thọ mệnh, từ 10 tuổi nay sống lên 20 tuổi. Trong lúc sống 20 tuổi lại suy nghĩ: “Chúng ta nhờ tu chút ít hạnh lành không tàn hại nhau mà thọ mệnh tăng lên 20 tuổi, có lẽ nên tu thêm ít nhiều điều lành nữa; nhưng nên tu điều lành gì? À, trước đã không sát sinh rồi, giờ ta nên đừng trộm cắp”; và do tu điều không trộm cắp mà thọ mệnh tăng lên 40 tuổi. Trong lúc sống 40 tuổi, lại suy nghĩ: “chúng ta nhờ tu chút ít lành mà thọ mệnh tăng lên, nay có lẽ ta nên tu thêm ít điều lành nữa; nhưng nên tu điều lành gì?À, ta nên tu điều không tà dâm”. Từ đó mọi người đều không tà dâm, và thọ mệnh tăng lên 80 tuổi. Cứ như thế do tu thêm điều “không nói dối” mà thọ mệnh tăng lên 160 tuổi, do tu thêm điều “không nói hai lưỡi” mà thọ mệnh tăng lên 320 tuổi, do tu thêm điều “ không nói ác” mà thọ mệnh tăng lên 640 tuổi, do tu thêm điều “không nói thêu dệt” mà thọ mệnh tăng lên 2 ngàn tuổi do tu thêm điều “không xan tham” mà thọ mệnh tăng lên 5 ngàn tuổi, do tu thêm điều “không tật đố, từ tâm” mà thọ mệnh tăng lên 1 vạn tuổi , do tu thêm điều “chánh kiến không điên đảo” mà thọ mệnh tăng lên 2 vạn tuổi, do trừ diệt thêm 3 pháp bất thiện là dâm phi pháp, tham phi pháp và tà kiến

màthọ mệnh tăng lên 4 vạn tuổi, lại do bất hiếu dưỡng cha mẹ, kính thờ Sư trưởng mà thọ mệnh tăng lên 8 vạn tuổi.

Trong lúc nhân loại sống 8 van tuổi, con gái đến 500 tuổi mới gả chồng, và có 9 thứ sinh ra là lạnh, nóng, đói, khát, đại tiện, tiểu tiện, tham dục, ham ăn và già lão. Cõi đất ấy bằng phẳng không có rạch hầm gò nỗng, gai gốc, cũng không mòng muỗi, rắn rết, trùng độc, còn ngói, đá, cát, gạch thì biến thành lưu ly, nhân dân sung túc, ngũ cốc rẻ thường, giàu vui không xiết tả. Có 8 vạn thành lớn đựng dựng lên , thôn thành san sát gần nhau, gà gáy cũng nghe được.

Vào thời kỳ ấy thì có đức Phật ra đời hiệu là Di Lặc (Metteyya) Như Lai chí chân đẳng chánh giác, 10 hiệu đầy đủ, như đức Thích Ca Như Lai ngày nay không khác. Đức Di Lặc kia tự mình tu chứng ngay ở giữa hàng chư thiên, Đế thích, Thiên ma, Sa-môn, Bà-la-môn, và nhân gian cũng như ta (Phật Thích Ca tự xưng) ngày nay tự mình tu chứng ở ngay giữa hàng Chư thiên, Đế thích, Ma hoặc Thiên ma, Sa-môn, Bà-la-môn và nhân gian vậy.

Đức Di Lặc sẽ thuyêt pháp, lời nói đầu và giữa và cuối cúng đều trọn lành, đầy đủ nghĩa vị, tịnh tu phạm hạnh như ngày nay ta thuyết pháp, lời nói đầu, giữa, cuối đều chân chánh, nghĩa vị đầy đủ, phạm hạnh thanh tịnh vậy.

Đức Di Lặc có chúng đệ tử vô ngàn vạn, như ta ngày nay có đệ tử số ngàn. Nhân dân lúc ấy gọi đệ tử ngài là Từ Tử (1) như họ gọi đệ tử Ta nay là Thích Tử.

Lúc ấy có vua tên là Tương khư (Sankha) thuộc dòng vua chúa Sát lỵ Chuyển luân thánh vương, cai trị 4 châu thiên hạ. Vua lấy chánh pháp trị dân, ai nấy đều mến phục. Vua có đủ 7 thứ báu là xe vàng, voi trắng, ngựa xanh, thần châu, ngọc nữ, cư sĩ, chủ binh và ngàn người con dõng mãnh hùng nghi, đủ sức dẹp ngoại địch, được 4 phương kính thuận, không cần binh đao mà thiên hạ thái bình.

Vua thiết lập một Đại bảo tràng (2) chu vi 16 tầm cao 1 ngàn tầm, đủ ngàn sắc lẫn lộn trang nghiêm. – Bảo tàng có 100 thoi, mỗi thoi có trăm nhánh, dệt bằng chỉ báu, có các châu bảo xen lẫn. Sau khi lập bảo tràng để cúng thì hanhg Sa-môn, Bà-la-môn và người nghèo trong nước xong, vua cắt bỏ râu tóc, mặc 3 pháp y, xuất gia tu đạo, tập hạnh vô thượng, ngay trong pháp tu hiện tại, tự mình chứng ngộ, sanh tử dứt hết, phạm hạnh thành tựu, việc làm hoàn mãn, không còn phải chịu thân sau nữa.

Phật dạy: “này các Tỷ-kheo! Các ông hãy siêng tu các thiện hạnh, nhờ tu thiện hạnh mà thọ

1. Di Lặc, Trung hoa dịch là Từ Thi, nên đệ tử của ngài được gọi là Từ Tử.

2. Đại bảo tàng là tràng phan cao lớn quý báu để bố cáo cho mọi người mỗi khi có cuộc bố thí, làm pháp sự gì…

mệnh lâu dài, nhan sắc thêm tươi , an ổn khoái lạc, tài bảo phong nhiêu, oai lực đầy đủ, giống như các vua chuyển luân, hễ thuận làm theo cựu pháp của Chuyển luân thánh vương thời thọ mệnh lâu dài, nhan sắc thêm tươi, an ổn khoái lạc, tài bảo phong nhiêu, oai lực đầy đủ vậy.

Thế nào gọi là Tỷ-kheo thọ mệnh lâu dài? – Là hàng Tỷ-kheo nlo tu tập Dục định (1),tinh cần không giải đãi, nhờ công hạnh diệt trừ hoặc nghiệp đó được thành tựu, nên đạt được thần túc, tiếp lại siêng năng tu tập tinh tấn, ý định, tư duy định, mà diệt được hoặc nghiệp đạt được thần túc. Như thế là Tỷ-kheo thọ mệnh lâu dài.

Thế nào Tỷ-kheo được nhan sắc thêm tươi? Là hàng Tỷ-kheo khéo lo giữ giới luật đầy đủ, thành tựu oai nghi, thấy có tội nhỏ đã snah lòng sợ lớn, tu tập đủ các giới cấm. Như thế là Tỷ-kheo nhan sắc thêm tươi.

Thế nào gọi là Tỷ-kheo được an ổn khoái lạc? Là hàng Tỷ-kheo lo đoạn trừ dâm dục, xa bỏ pháp bất thiện, đem tâm có giác có quán, xa lìa ái dục, phát sinh hỷ lạc, chứng đệ nhất thuyền; tiếp trừ diệt giác quán (2), với một sức tự tín, hoan lạc ở nội tâm, nhiếp niệm

(1)Dục định, tinh tấn, ý và tư duy là 4 thứ định mà tu được thì sẽ có thần thông nên cũng goi 4 món như ý túc.

(2)Giác quán cũng gọi là tầm tư. Suy tưởng một cách còn thô thiển gọi là giác, suy tưởng tỷ mỹ kỹ càng gọi là quán.

chuyên nhất, không giác không quán, không định sanh hỷ lạc, chứng đẹ nhị thuyền; tiếp giữ vững một mực xả ly tướng “hỷ” là cái mừng thô động, chuyên niệm không loạn, nhờ đó tự cảm nhận có cái vui nhẹ nhàng phát sinh, cái vui mà hiền thánh đều mong muốn, rồi giữ vững cái vui ấy tức chứng đệ tam thuyền; tiếp diệt bỏ tướng khổ vui, trừ tâm lo mừng, chỉ còn giữ một niệm dửng dưng thanh tịnh ngoài vòng khổ vui, và giữ vững cái tâm ấy mà chứng đệ tứ thuyền. Như thế là Tỷ-kheo an ổn, khoái lạc.

Thế nào gọi là Tỷ-kheo được tài bảo phong nhiêu? Là hàng Tỷ-kheo lo tu tập từ tâm, rải từ tâm ra khắp một phương, rồi đến các phương khác, rộng rãi cùng khắp, bình đẳng vô lượng để trừ một điều oán kiết cho chúng sinh, giữ tâm không chút tật đố, tịch mặc từ nhu; tiếp đên tu bi tâm, hỷ tâm, xả tâm cũng như thế. Như thế là Tỷ-kheo được tài bảo phong nhiêu.

Thế nào gọi là Tỷ-kheo được oai lực đầy đủ? – Là hàng Tỷ-kheo hiểu biết một cách như thật về Khổ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế. Như thế là Tỷ-kheo được oai lực đầy đủ. Này các Tỷ-kheo! Nay Ta xem khắp hàng Tỷ-kheo đã đoạn trừ hết hoặc lậu, thì lại thắng được chúng ma đó.

Các Tỷ-kheo nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

Kinh Tệ Túc

KINH TỆ TÚC

(Cuộc thảo luận về kiếp sau giữa Ca Diếp đồng tử và Bà-la-môn Tệ Túc)

Lúc bấy giờ Đồng tử Ca Diếp (Kimar Kassapa) cùng 500 Tỷ-kheo đi du hóa các nước Câu-tát-la (Kosala) lần đến thôn Bà-la-môn tên Tư-bà-hê (Cetanva), nghỉ tại rừng Thi-xá-bà (Simsapa). Lúc đó có người Bà-la-môn tên Tệ Túc (Payasi), xưa nay ở thôn Tư-bà-hê, một thôn giàu vui, nhân dân đông đúc, cây cối sầm uất do vua Ba Tư Nặc (Pasenadi) đã phong riêng cho ông Bà-la-môm Tệ Túc để làm phần đất tịnh tu (Phạm phần). Bà-la-môn Tệ Túc để làm người thường chấp giữ dị kiến (1) và dạy mọi người rằng: “không có đời sau (2) cũng không có tái sinh, không quả báo lành dữ chi cả thảy”.

Hôm nọ người trong thôn Tư-bà-hê nhân nghe có Đồng nữ Ca Diếp cùng 500 Tỷ-kheo từ nước Câu-tát-la đến nghỉ tại rừng Thi-xá-bà, thì bàn nhau rằng: “Vị Đồng nữ Ca Diếp này có tiếng tăm lớn lắm. Ngài là bậc đã chứng A-la-hán, kỳ cựu trưởng túc, đa văn, quảng bác, thông minh duệ trí, biện tài ứng cơ, giỏi cách nghị luận, nếu chúng ta gặp được

(1)Dị kiến là tư tưởng, kiến thức khác với mình, là ngoại đạo.

(2)Chỉ tin có hiện tại, không tin có đời quá khứ, đời vị lai của một chúng sinh.

thì hay lắm”. Do đó người trong thôn ngày càng tiếp tục tìm đến Ca Diếp. Tệ Túc nhân hôm ấy đang đứng trên lầu trông thấy mọi người từng đoàn kéo đi mà chẳng biết đi đâu, mới hỏi người cầm lọng hầu rằng: “những người kia đi đâu mà kéo từng đoàn người như vậy”. Người hầu đáp: “Tôi nghe nói Đồng nữ Ca Diếp cùng 500 Tỷ-kheo từ nước Câu tát la đến nghỉ tại rừng Thi-xá-bà, lại nghe ngài có tiếng tăm lớn, chứng La-hán rồi, kỳ cựu trưởng túc, đa văn, quảng bác, thông minh duệ trí, biện tài ứng cơ, giỏi cách nghị luận nên các người kéo đoàn muốn đến gặp Ngài.

Tệ Túc liền sai người hầu: “ngươi hãy mau nói mấy người ấy dừng lại, chờ ta cùng đi đến gặp với. Ca Diếp kia vì có ý muốn mê hoặc lừa dối thế gian, nên mới nói có đời sau, có tái sinh, có quả báo thiện ác, song kỳ thật đâu có đời sau, đâu có tái sinh, đâu có quả báo thiện ác gì”. Người hầu vâng lệnh đến nói với đoàn người dừng lại. Họ đáp: “Hay lắm, nếu muốn đi hãy cùng đi mau”. Người hầu về thưa lại cho biết đoàn người đã dừng và nói đi được thì đi mau.

Tệ túc liền xuống lầu, sai người hầu sắp sửa xe cộ, rồi cùng đoàn người trong thôn vây quanh nhau kéo đến rừng Thi xá bà. Khi đến nơi, ai nấy đều xuống xe đi bộ đến chỗ Ngài Ca Diếp, hỏi han xong ngồi một bên. Họ thi lễ nhiều cách, có người lễ

bái Ca Diếp rồi ngồi, có người hỏi han rồi ngồi, có người tự xưng tên mình rồi ngồi, có người vòng tay rồi ngồi, có người chỉ lặng lẽ ngồi xuống.

Tệ túc thưa với Ca diếp: “nay tôi có điều muốn hỏi Ngài có cho phép được hỏi không?”. Ca Diếp đáp: “Tùy ý ngươi hỏi, hễ nghe rồi phải để tâm xét hiểu.

Tệ Túc nói: Chủ thuyết của tôi là không có đời sau, không có tái sinh, không có quả báo tội phước, còn chủ thuyết của Ngài thế nào?

Ca Diếp đáp: “Tôi hỏi ông, hiện mặt trời mặt trăng ở trên kia thuộc về đời này hay đời khác (1)? Thuộc về trời hay về người?

• Mặt trời mặt trăng là thuộc về đời khác chớ không phải đời này, thuộc vệ trời chớ không phải là người.

• Như vậy phải có đời khác, phải có tái sinh, phải có quả báo thiện ác chớ sao ông bảo không có.

• Tuy Ngài nói có đời sau, có tái sinh, có quả báo, nhưng theo ý tôi thì không tất cả.

• Có lý do gì ngươi biết không có đời sau? Không có tái sinh, không có quả báo thiện ác?

• Có lý do.

• Lý do gì?

(1) Đời khác trong bài này vừa có ý nghĩa là đời trước, đời sau của một chúng sinh, vừa có nghĩa là ở thế giới khác như trên đây. Nhưng ở đây, sẽ dùng chữ “đời sau” cho dễ nhận và đúng.

- Nguyên tôi có người bà con quen biết, mắc phải bệnh hiểm nghèo, tôi đến nói họ rằng: “Các Sa-môn, Bà-la-môn thường chấp theo dị kiến, cho rằng những người sát sinh, trộm cắp, tà dâm, hai lưỡi, nói dối, nói thêm bớt, xan tham, tật đố, tà kiến, sau khi chết bị đọa địa ngục, nhưng tôi không tin vì tôi chưa hề thấy người chết rồi trở lại nói cho biết chỗ họ sinh tới, nếu có người trở lại nói cho biết, thì tôi tin ngay. Nay anh là chỗ bà con tôi, không may anh đã tạo đủ 10 điều ác, nếu như quả như lời Sa-môn nói thì anh chết chắc chết phải sa vào Địa ngục, tôi chỉ còn tin ở anh để quyết định có đời sau hay không, vậy nếu xét có cảnh địa ngục thật, anh hãy trở lại nói cho tôi biết, tôi tin” Nhưng này Ca Diếp từ khi anh ta chết đến nay biệt mất không hề trở lại, anh ta là người thân của tôi, không lẽ dối tôi, hứa rồi không trở lại. Do đó tôi biết chắc không có đời sau.

Ca Diếp trả lời: Những kẻ có trí nhờ thí dụ mà mau rõ. Ta sẽ dẫn ví dụ để giải bày: Ví như một tên đạo tặc, thường ôm lòng gian trá, vi phạm phép cấm nhà vua, bị rình bắt đem đến vua và nói: “người này làm giặc, xin vua trị nó”. Vua liền hạ lệnh bắt trói kẻ kia bêu rêu ngoài đường, rồi chở ra khỏi thành, giao cho đao phủ xử hình. Được lệnh, người ta liền bắt trói kẻ ấy giao cho đao phủ. Kẻ giặc ấy tìm lời mềm mỏng xin với đao phủ rằng: “xin ông thả cho tôi về thăm bà con xóm làng để nói vài lời từ biệt,

xong tôi trở lại”. Tệ Túc nghĩ sao, người đao phủ có chịu thả không?

- Không.

- Họ là người cùng loại, ở cùng một đời hiện tại, còn không chịu thả huống chi là bà con ông tạo đủ 10 điều ác, chết đọa địa ngục gặp phải tay quỷ ngục không chút từ tâm? Hai bên lại không cùng một loại? Chết sống hai đường cách biệt? Khi đó bà con ông nếu lấy lời ngon ngọt xin quỷ ngục rằng: ngươi tạm tha ta, để ta trở lại nhân gian thăm bà con, từ biệt vài lời xong ta sẽ trở lại”. Tệ Túc nghĩ sao, chừng quỷ ngục có thả không?

- Không.

- Cứ so sánh theo thế đủ biết. Tại sao ngươi còn giữ chặt chỗ mê lầm, sinh điều tà kiến như thế.

- Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ bảo có đời sau, nhưng tôi vẫn cho là không có?

- Có duyên cớ khác.

- Duyên cớ gì?

- Tôi có người bà con mắc phải bệnh ngặt nghèo, tôi đến nói với họ rằng: “Các Sa-môn, Bà-la-môn, chấp theo dị kiến bảo có đời sau, hễ người nào không sát, không đạo, không dâm, không dối, không hai lưỡi, không vọng ngữ, không nói thêm bớt,

không tham lam, không tật đố, không tà kiến, thì khi chết được sinh lên cõi trời. Tôi không tin điều đó, vì tôi chưa từng thấy người nào chết rồi trở lại nói cho biết chỗ họ đã sanh tới ra sao, nếu có ai trở lại nói cho biết thì tôi tin ngay. Nay anh, chỗ bà con tôi, anh đã may mắn tạo đủ 10 điều lành, nếu quả như lời Sa-môn nói thì anh chết rồi sẽ được sanh lên cõi trời , bây giờ tôi chỉ còn tin anh để quyết định có đời sau hay không. Vậy nói xét thật có quả báo cõi trời, anh phải nhớ trở lại nói cho tôi biết, tôi tin”. Nhưng này Ca Diếp! Từ ngày anh ta chết đến nay mất biệt không hề trở lại. Anh ta là bà con tôi, không lẽ dối tôi, hứa rồi không trở lại. Nên tôi biết chắc không có đời sau.

- Ta sẽ ví dụ ngươi rõ. Ví như có người bị rớt hầm xí, đầu mình chìm ngủm, may được vua cho người vớt lên, lấy tre chẻ đan mên, cạo trên thân người ấy 3 lần, rồi lấy nước tháo đậu, tro sạch rửa lần, sau lại lấy nước thơm tắm gội, lấy bột hương xoa khắp mình và bảo thợ cạo cạo tóc cho. Người ta lại tắm gội thêm 3 lần, lấy nước thơm rửa, lấy bột hương xoa mình và lấy áo tốt mặc cho nữa. Tiếp người ta đem thức ngon vị ngọt cho ăn rồi đưa đến ở ngôi nhà cao đẹp cho hưởng thứ ngũ dục. Nầy Tệ Túc! Về sau người kia có muốn rớt xuống hầm xí nữa không?

- Không, làm sao còn trở xuống chỗ nhơ thối đó.

Chư thiên cũng thế. Họ cho cõi Diêm phù này là nơi tanh hôi bất tịnh. Họ ở trên cách xa hàng trăm do tuần còn nghe mùi hôi của nhân gian xông lên không khác hầm xí. Như vậy Tể Túc! Bà con của ngươi, tạo đủ 10 điều lành, tất đã sinh lên các cõi trời, hưởng thú ngũ dục, khoái lạc vô cùng, phỏng có chịu trở lại cõi Diêm phù hầm xí này không?

- Không.

Cứ so sánh theo đó đủ biết, tại sao ngươi còn giữ chặt mê lầm, sinh điều tà kiến thế!

Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ nói có đời sau, song tôi vẫn không cho là không có.

Ca Diếp hỏi: Ngươi còn duyên cớ gì khác để biết không có?

- Có duyên cớ khác.

- Duyên cớ gì?

Nguyên tôi có người bà con mắc bệnh trầm trọng, tôi đến nói họ rằng: “Các Sa-môn, Bà-la-môn, chấp theo kiến giả ngoại đạo, bảo có đời sau. Hễ người nào không sát, không đạo, không dâm, không dối, không rượu thì khi chết được sinh lên cõi trời Đao lợi, nhưng tôi không tin vì tôi chưa từng thấy có ai chết rồi nói cho biết chỗ họ đã sanh tới, nếu có ai trở lại nói cho biết chỗ họ đã sanh tới, nếu có ai trở lại cho biết thì tôi tin ngay. Nay anh là bà con tôi, anh tu đủ ngũ giới chết rồi chắc được sinh lên cõi Đao lợi. Giờ tôi chỉ còn tin anh để quyết

định đời sau có không mà thôi, vậy nếu có quả cõi thiên phước, anh hãy trở lại nói cho tôi biết, tôi tin”. Nhưng này Ca Diếp! Từ ngày anh ta chết đến nơi mất biệt không hề trở lại.Anh ta là bà con của tôi, không lẽ dối tôi, hứa rồi không lại? Nên tôi biết chắc không có đời sau.

- Ở cõi này 100 năm chỉ bằng 1 ngày 1 đêm ở cõi trời Đao lợi. Cõi Đao lợi cũng lấy 300 ngày làm 1 tháng, 12 tháng 1 năm, mà người ở cõi trời kia lại sống lâu 1 ngàn năm như thế. Tệ Túc nghĩ thế nào? Khi người bà con ông giữ đủ ngũ giới, chết được sinh lên cõi trời Đạo lợi thì nghĩ rằng: “ Ta có phúc duyên được sinh lên đây, ta hãy vui chơi trong 2,3 ngày, sau trở lại báo tin cho bà con ta hay cũng không muộn”. Như thế, chừng ngươi có gặp được bà con ngươi không Tệ Túc?

- Không, khi ấy tôi đã chết mất lâu rồi, làm sao gặp được. Nhưng tôi không tin ai đã nói với Ngài cõi trời Đao lợi có sự sống lâu như thế.

- Ta sẽ dần ví dụ cho ngươi rõ: ví như có người sinh ra đã bị đui, không hiểu 5 màu xanh, vàng, đỏ, trắng, thô, tế, dài, ngắn, cũng không thấy mặt trời , mặt trăng, sao, gò nỗng, ngòi, rãnh gì cả, nếu có ai hỏi nó về 5 màu sắc, thì nó trả lời ngay: Không có 5 màu sắc; nếu hỏi đến thô, tế, dài, ngắn, mặt trời, mặt trăng, sao, gò, nỗng, ngòi, rãnh, chắc nó cũng

trả lời không có nốt. Tệ Túc nghĩ thế nào, người đui trả lời như thế có đúng không?

- Không đúng! Thế gian hiện có 5 màu xanh, vàng, đỏ, trắng thật v.v…mà người đui bảo không sao được?

- Này Tệ Túc! Ngươi cũng như thế. Sự sống lâu của trời Đao lợi có thật, chỉ vì ngươi không thấy nên mới nói không có thôi.

Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ nói có, nhưng tôi vẫn không tin được?

Ca Diếp hỏi: Ngươi còn có duyên cớ gì mà tin là không có?

- Nguyên dân chúng ở trong thôn vua phong của tôi, có kẻ làm giặc bị rình bắt được đem đến tôi và nói: “người này làm giặc, xin ông trị nó”. Tôi liền bảo trói người ấy lại bỏ vào trong một cái vạc đậy nắp trét kín với một lớp đất dày , không để cho thần thức ở trong tiết xuất ra được, rồi lấy lửa đốt. Lúc đó tôi cố tình tìm thử thần thức người ấy chui chỗ nào, nên khiến kẻ thị tùng bao quanh cái vạc nhìn kỹ, song không ai thấy chỗ thần thức chui ra ở đâu. Sau tôi lại bổ các vạc ra tìm, cũng chẳng thấy chỗ nào là chỗ thần thức qua lại. Vì duyên cớ đó nên tôi biết chắc không có đời sau.

Nay ta hỏi ngươi, có lúc nào ngươi ngủ mộng thấy núi rừng sông núi, vườn quán, ao hồ, quốc ấp, đường sá không?

- Có.

- Lúc ngươi đang nằm mộng, bà con trong nhà có chung quanh ngươi không?

- Có.

- Bà con ngươi khi đó có thấy thần thức ngươi đi ra đi vào không?

- Không thấy.

- Ngươi hiện còn sống mà thần thức ra vào còn không thấy được, huống nơi người chết. Ngươi không thể chỉ dựa vào việc trước mắt mà quán thấy chúng sanh xa xôi. Này Tệ Túc! Có những vị Tỷ-kheo, từ đầu đêm chí cuối đêm không ngủ, chỉ lo tinh cần chuyên tâm niệm đạo, lấy sức tam muội (Samadhi: định) mà tu luyện Thiên nhãn, ròi nhờ sức Thiên nhãn mà quán thấy chúng sinh chết chỗ này sinh chỗ kia, chết chỗ kia sinh chỗ này, sống lâu hay chết yểu, nhan sắc tốt hay xấu, tùy chỗ lành dữ chúng sinh đến thọ báo, sức Thiên nhãn đều thấy suốt hết, ngươi không nhìn thấy tử sinh qua lại chúng sinh mà vội cho là không có.

Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ nói có đời sau, nhưng theo chỗ tôi biết thì hẳn không có.

Ca Diếp hỏi: Vậy ngươi có duyên cớ gì biết là không?

- Có. Nguyên người ở thôn tôi, có kẻ làm giặc, bị rình đem đến tôi và nói: “người này làm giặc, xin ông trị nó”. Tôi liền sai trói người ấy lại, để sống vậy mà lột da tìn thần thức, nhưng không trông thấy gì cả; lại sai cắt thịt ra tìm thần thức, cũng chẳng thấy; lại sai xẻ xương, gân, vạch ra tìm cũng chẳng thấy; lại sai đập xương tìm trong tủy, cũng chẳng thấy. Vì cớ đó, tôi biết chắc không có đời sau.

- Để ta dẫn chuyện này ngươi rõ: một kiếp lâu xa trong quá khứ, có một quốc độ bị điêu tàn hoang phế chưa hồi phục, lúc đó có đoàn lái buôn dắt 500 cỗ xe đi đến, gặp một người Phạm chí tu về đạo thờ lửa ở tại khu rừng, mấy người lái buôn mới đến xin ngủ trọ rồi sáng ngày từ giã, ông Phạm chí thầm nghĩ. Ta hãy đến chỗ mấy người lái buôn ngủ khi đêm xem thử họ có bỏ sót gì chăng? Ông liền đến xem thì không thấy gì trừ một đứa con nít mới sanh độ một năm, đang ngồi khóc. Ông Phạm chí nghĩ: “Ta đâu thể nhẫn tâm thấy đứa nhỏ này chết trước mặt mình”. Ông liền bồng về nuôi. Đứa trẻ mỗi ngày mỗi lớn, được 10 tuổi hơn. Lúc đó ông Phạm chí có việc muốn đi vào nhân gian, mới dặn đứa nhỏ: “Ta có chút việc, tạm đi khỏi ít hôm, ngươi khéo giữ gìn đống lửa này. Nếu lửa có tắt, thì hãy lấy hai thanh củi cọ lại với nhau mà lấy lửa đốt lên, nghe”. Dặn xong, Phạm chí ra đi. Sau khi ông đi, đứa nhỏ ham chạy chơi, không chịu coi lửa cho thường, để lửa tắt. Đứa nhỏ hết chơi trở về thấy lửa đã tắt, áo

não than thầm: “Ta bậy quá!” Nó liền bơi tro tìm lửa, chẳng thấy lửa đâu, lại lấy búa chẻ củi ra tìm, cũng chẳng thấy, lại chặt củi thành khúc bỏ vào cối giã để tìm, cũng chẳng thấy. Sau đó Phạm chí trở về, hỏi: “Trước khi đi ta đã dặn ngươi coi lửa, lửa khỏi tắt không?” Đứa nhỏ đáp: “Tôi chạy ra ngoài chơi, không coi lửa thường, nên lửa đã tắt”. Phạm chí lại hỏi: “Ngươi làm cách nào để lấy lửa lại?” Đứa nhỏ đáp: “Lửa phát ra từ củi, song tôi lấy búa bửa ra tìm sao chẳng thấy, lại chặt nhỏ bỏ trong cối giã để tìm, cũng chẳng thấy”. Ông Phạm chí liền lấy 2 thanh củi cọ với nhau, một chốc có lửa tia ra, ông chất củi lên đốt và xây bảo đứa nhỏ: “Muốn tìm lửa phải dùng đúng cách này, chớ không nên chẻ củi, giã nát củi ra tìm mà được đâu”. Này Tệ Túc, ngươi cũng giống như thế, không có theo phương pháp đúng đắn lại đi lột da người chết ra tìm thần thức, đâu tìm được! Ngươi không thể dựa vào việc hiện trước mắt mà quán thấy chúng sinh xa xôi đâu. Do đó nên phải nhận thức chắc chắn có đời sau vậy.

Tệ Túc nói: Tuy ngài dẫn dụ nói các đời sau, song theo chỗ tôi biết thì hẳn không có.

Ca Diếp hỏi: Ngươi còn có duyên cớ gì biết không có?

Có, nguyên người ở thôn tôi, có kẻ làm giặc, bị rình bắt được, đem đến tôi và nói: “Người này làm giặc, xin ông trị nó”. Tôi liền sai đem người ấy

ra cân, rồi từ giết chết một cách êm thấm không làm hao tổn lấy mọt chút da thịt. Giết xong tôi sai đem xác người ấy cân lại, thì thấy lần này nặng hơn trước. Này Ca Diếp: thân người ấy không sống, thần thức đang còn, nhan sắc tốt tươi, còn nói năng được mà đem cân thì nhẹ, kịp đến khi chết, thần thức đã mất, nhan sắc không còn, không nói năng được mà đem cân thì lại thấy nặng. Vì cớ đó nên tôi biết không có đời sau.

- Ví như cân sắt, khi sắt còn nguội đem cân thì nặng, sau đốt đỏ đem cân lại nhẹ. Tại sao khi sắt nóng, mềm, có màu đỏ sáng mà cân nhẹ, khi sắt nguội, cứng, không màu đỏ sáng mà cân lại nặng?

- Sắt nóng có màu đỏ và mềm, nên nhẹ, sắt nguội không màu đỏ mà cứng, nên nặng.

- Con người cũng thế. Khi sống có nhan sắc mềm mại mà nhẹ, khi chết không nhan sắc, cứng cỏi mà nặng, nên biết chắc chắn có đời sau.

Tệ Túc nói: Tuy ngài dẫn dụ nói đời sau, nhưng theo tôi biết thì không có đời sau.

Ca Diếp hỏi: Ngươi còn có duyên cớ gì biết không có?

- Có. Nguyên tôi có người con mắc bệnh nặng tôi đến đỡ nằm nghiêng tay mặt, người ấy liếc ngó, co duỗi nói năng như thường, tôi lại đỡ nằm nghiêng tay

trái, người ấy cũng còn liếc ngó, co duỗi, nói năng như thường, rồi thì tắt thở. Tôi lại đỡ xác người ấy nằm nghiêng tay mặt, tay trái, lật sấp,lật ngửa, xem kỹ thì không thấy người ấy co duỗi, liếc ngó, nói năng gì cả. Do đó tôi biết chắc không có đời sau.

- Ta sẽ dẫn ví dụ ngươi rõ: Xưa có một quốc độ không ai từng nghe tiếng ốc. Hôm nọ có người thổi ốc giỏi, đến nước đó, đi vào trong thôn, cầm ốc thổi 3 tiếng rồi bỏ xuống đất. Trai gái trong thôn nghe tiếng lại kinh động, rủ nhau đến hỏi: Thứ tiếng gì mà trong trẻo hòa ái như thế? Người chủ chỉ vào vỏ ốc, nói: “ngươi kêu lên, ngươi kêu lên”. Nhưng vỏ bốc bặt không kêu một tiếng. Người chủ lại càm ốc lên thổi 3 tiếng rồi bỏ xuống đất. Người trong thôn trầm trồ: “ À, cái thứ tiếng hay ho ta nghe khi nãy chẳng phải do sức vỏ ốc làm, mà cần có tay, có miệng, có hơi thổi nó mới kêu”. Này Tệ Túc! Con người cũng thế, phải có thọ (khí nóng, noãn) mới co duỗi, liếc ngó, nói năng được, còn không thọ, không thức, không hơi thở thời không thể co duỗi, liếc ngó, nói năng được.

Ca Diếp lại khuyên: Tệ Túc! Ông nên rời bỏ cái ác tà kiến đó, chớ giữ nó suốt đời chỉ có thêm khổ não.

Tệ Túc nói: Tôi không thể bỏ được, vì từ sinh ra đến giờ, tôi đã tụng đọc, luyện tập kiên cố, thì đâu có bỏ được?

- Ta dẫn sẽ ví dụ ngươi rõ: Như trong kiếp xa xưa, có một quốc độ mà suốt biên cương nhân dân điêu tàn. Trong nước có 2 người, một anh trí và một anh ngu, bảo nhau: tôi là bạn thân anh, chúng ta hãy cùng nhau ra ngoài thành bứt lúa mọc hoang về làm của, rồi họ cùng đi. Khi đến một xóm hoang, thấy có cây gai mọc đầy đất, người trí bảo người ngu chung nhau lấy đem về, mỗi người mỗi gánh; sau đi ngang một thôn cũ, họ thấy có đám chỉ gai, người trí nói: chỉ gai này đã làm thành, nhỏ nhẹ đáng lấy hơn, người ngu không chịu: Tôi đã lấy cây gai bó buộc chặt chẽ rồi, không thể bỏ được. Người trí một mình lấy một gánh nặng chỉ gai đem về. Họ cùng nhau đi, bỗng lại gặp có đám vải gai. Người trí nói: Vải gai này đã làm thành, nhỏ nhẹ đáng lấy hơn, người ngu không chịu: Trước tôi đã lây cây gai đó buộc chặt chẽ rồi, nay không bỏ được. Người trí liền bỏ gánh chỉ gai mà lấy vải gai làm một gánh nặng. Họ lại cùng nhau cất bước. Bỗng lại gặp đống cây kiếp ba. Người trí nói: thứ cây kiếp ba này rất quý giá, nhỏ nhẹ đáng lấy hơn, người ngu vẫn không chịu trước tôi đã lấy gai bó buộc chắc chắn gánh đi đã xa đường rồi nay không bỏ được; người trí một mình bỏ vải gai mà lấy cây kiếp ba gánh đi. Lần lượt họ gặp

chỉ kiếp ba, gặp bạch điệp(1), gặp đồng bạch, rồi gặp bạc, gặp vàng. Người trí nói: nếu không vàng ta sẽ lấy bạc, không bạc ta hãy lấy đồng, hay ta chỉ lấy chỉ gai, nếu không chỉ gai ta mới lấy cây gai, nhưng nay tại thôn này có nhiều vàng, là thứ quý hơn các bảo vật khác, ngươi nên bỏ cây gai, ta sẽ bỏ bạc để chung nhau lấy vàng, mỗi người gánh lấy gánh nặng đem về. Nhưng người ngu vẫn nói một mực: trước tôi đã lấy cây gai bó buộc chắc chắn gánh đi đã xa, nay không thể bỏ được, ngươi muốn lấy vàng thì lấy, tùy ý. Người trí liền bỏ bạc mà lấy vàng gánh một gánh nặng đem về. Đến nhà, bà con người trí vừa trông thấy bóng anh ta gánh nhiều vàng thì hoan hỷ nghinh đón, người trí thấy được bà con nghinh đón lại càng vui mừng hơn, trong khi đó người ngu gánh cây gai về, bà con trông thấy không chút vui mừng, không thèm nghinh đón, nên người ngu gánh gai lại càng thêm áo não.

Này Tệ Túc! Tốt hơn ngươi nên rời bỏ cái thói tà kiến ấy đi, chớ để suốt đời chuốc thêm khổ não, như người gánh cây gai, cứ chắp chặt ý ngu, không chịu lấy vàng, lại cứ gánh gai đem về, luống chịu lao nhọc, bà con không vui, suốt đời nghèo cùng, tự mang thêm khổ sở.

(1) Bạch điệp là thứ vải trắng quý dệt bằng thứ chỉ lấy từ cây kiếp ba ra.

Tệ Túc đáp: Tôi không bao giờ bỏ kiến thức sẵn có của tôi được. Vì tôi nhờ thứ kiến thức đó mà dạy vẽ cho nhiều người, đem lại nhiều lợi ích, vua chúa tứ phương đều nghe danh tôi, đều biết rõ tôi là nhà học giả đoạn diệt(1) cả rồi.

Ca Diếp tiếp: Ta sẽ dẫn ví dụ ngươi rõ: như trong một kiếp xa xưa, có một quốc độ mà suốt biên cương nhân dân đều điêu tàn. Lúc đó có một đoàn buôn đi ngang, vì họ không lo đủ nước gạo, củi rau, nên người chủ đoàn mới chia ra 2 toán. Người dẫn đạo của đoàn đi đầu nói với một nội toán rằng: Tôi có gặp một người thân thể to lớn, mắt đỏ mặt đen, xoa bùn khắp mình, từ đàng xa đi lại, tôi hỏi: “người từ đâu lại? Thì người đó trả lời: “từ thôn đàng trước kia lại”, tôi hỏi ở thôn đó có nước gạo củi rau nhiều không? Người đó trả lời: “ở thôn ấy giàu có, nước gạo củi rau không thiếu. Vả lúc ta vừa đi giữa đường thì gặp trời mưa lớn, nên ở thôn kia có nước gạo củi rau nhiều, nếu trên xe bọn người có chở gạo rau gì thì nên bỏ xuống hết, tại thôn kia giàu có, không cần chở xe nặng làm chi”. Rồi người dẫn đạo bảo cả đoàn bỏ hết gạo rau xuống để cho xe nhẹ đi mau tới. Cả bọn nghe lời bỏ hết gạo rau xuống. Xe được nhẹ đi mau, đi như thế một ngày, chẳng thấy cỏ nước đâu, đi 2 ngày, 3 ngày cho đến 7 ngày cũng không

(1)Đoạn diệt là chủ trương chúng sinh chết rồi mất hẳn, không có đời sau, không quả báo gì.

thấy đâu, bọn người buôn phải lâm cùng đầm vắng và bị ác quỉ bắt ăn thịt hết.

Toán thứ hai tiếp tục lên đường. Người chủ buôn đi đầu, lại gặp một người to lớn mắt đỏ mặt đen và nói năng như với toán trước. Nhưng người chủ buôn này dặn cả bọn: gạo rau của các ngươi hãy giữ kín chớ vất bỏ đi, bao giờ được có lương thực mới rồi hãy bỏ. Vì đồ mới đồ cũ phải có tiếp tục luôn mới mong qua khỏi cái đồng trống này. Cả đoàn buôn cứ chở xe nặng mà đi. Đi được một ngày chẳng thấy cỏ nước đâu, đi 2 ngày, 3 ngày đến 7 ngày cũng không thấy đâu, chỉ thấy xương cốt ngổn ngang của toán người đi trước bị quỉ bắt ăn thịt để lại.

Này Tệ Túc! Cái người mắt đỏ mặt đen kia chính là quỉ La-sát. Những người theo lời nó, suốt đời chịu khổ, chẳng khác toán buôn đầu vì vô trí nghe theo người dẫn đường mà phải thiệt mạng. Trái lại những Sa-môn, Bà-la-môn tinh tấn, trí tuệ, họ có dạy gì, ai nghe theo suốt đời đượcn an ổn như toán buôn sau, nhờ có trí nên khỏi bị tai nạn.

Ca Diếp khuyên: Này Tệ Túc! Vậy tốt hơn ngươi bỏ thứ ác kiến đó đi, chớ để suốt đời chỉ chuốc thêm khổ não.

Tệ Túc đáp: Tôi không thể nào bỏ điều kiến thức đó được. Nếu có ai đến can tôi lắm, thì chỉ làm tôi phát giận chớ tôi quyết không bao giờ bỏ.

Ca Diếp tiếp: Ta sẽ dẫn ví dụ ngươi rõ: như ở một kiếp xa xưa, có một quốc độ mà suốt biên cương nhân dân đều điêu tàn. Lúc đó có một người làm nghề nuôi heo, nhân anh ta đi đến một thôn vắng, thấy có nhiều phân khô, mới nghĩ thầm: “chỗ này nhiều phân, mà heo ta ở nhà đang đói, ta nên lấy cỏ gói phân này đội trên đầu đem về”, nghĩ vậy anh ta liền lấy cỏ gói phân đội đi. Bất đồ giữa đường gặp trời xán mưa, nước phân chảy xuống thấu chân. Mọi người thấy vậy chê anh ta điên cuồng: đồ phân nhơ ấy, giả sử trời im mát còn không đội thay huống giữa lúc trời mưa lại đội mà đi. Anh ta nổi giận buông lời mắng lại: “các ngươi đồ ngu, không biết heo ta đói, nếu các ngươi biết chắc không nói ta ngu đâu”.

Này Tệ Túc! Ngươi nên bỏ thứ ác kiến đó đi, chớ giữ chặt sự ngu mê mà suốt đời chịu khổ như người ngu kia đã đội phân mà đi, bị kẻ khác chê can, lại trở mắng người ta vô trí!

Tệ Túc nói:các ngài nếu bảo làm lành được lên trời, chết vui hơn sống, sao các ngài không lấy dao tự vẫn hoặc uống thuốc độc chết đi, hoặc trói tay chân xô từ gò cao xuống, mà cứ thấy người nào người nấy đều tham sống, không ai tự sát cả. Như thế đủ biết chết không vui hơn sống! Không có đời sau!

Ta sẽ dẫn dụ ngươi rõ: như xưa kia ở thôn Bà Hê này, có một người Phạm chí, kỳ cựu trưởng

lão, tuổi đã 120, có 2 người vợ, có một người con trước, còn một người con mới có thai, không may ông Phạm chí chết. Mẹ con người vợ lớn nói với người vợ nhỏ rằng: “bao nhiêu gia tài này đều về ta cả, người vô phần”. Người vợ nhỏ nói: “chị hãy chờ ít lâu, tôi sinh, nếu là con trai thì phải có một phần gia tài của cha nó, nếu là con gái chị đem gả lấy tiền”. Nhưng con người vợ lớn cứ nằn nì 3 lần đòi chia gia tài cho được, người vợ nhỏ vẫn trả lời như trước. Con của người vợ lớn bức ép mãi, người vợ nhỏ nổi giận lấy dao tự mổ bụng mình để coi cho biết con trai hay con gái.

Này Tệ Túc! Ngươi muốn tự sát, thì lại hại luôn đứa con trong bào thai. Bà-la-môn các ngươi cũng như thế, đã tự giết mình lại muốn giết luôn kẻ khác, trái là các Sa môn, Bà-la-môn cứ phải lo làm sao tinh cần tu thiện, đầy đủ giới đức để nếu còn ở đời thì đem lại nhiều ích lợi, an lạc cho nhân thiên.

Này Tệ Túc! Ta sẽ một ví dụ cuối cùng để cho ngươi rõ tai hại của các thứ ác kiến của ngươi: Xưa ở thôn Tư Bà Hê này có 2 người giỏi luyện trò chơi bi. Một hôm họ đấu nghề với nhau, một người hơn cuộc, người thua nói với người hơn rằng: “Thôi ngày nay nghỉ để ngày mai đấu lại”, rồi trở về nhà lấy mấy hòn bi để chơi đem tẩm thuốc độc, phơi khô, ngày mai đem tới chỗ người hơn đòi đấu nghề lại.

Trước khi cùng chơi, người thua lấy 1 hòn bi đã tẩm thuốc độc trao cho người hơn, người hơn lấy nuốt, người thua trao nữa, người hơn nuốt nữa, bị chất độc chạy làm cả thân thể biến động và bị người thua mắng cho.

Này Tệ Túc! Ngươi nên mau rời bỏ thứ ác kiến đó đi, chớ để mê muội mãi càng thêm khổ sở, như anh chàng làm trò kia nuốt độc vào mình mà không biết!

Tệ Túc Bà-la-môn bạch Ca Diếp rằng: Khi Ngài mới nói về cái dụ mặt trăng, tôi đã hiểu rồi, song tôi cứ tráo trở không chịu, vì tôi muốn thấy chỗ trí tuệ biện tài của ngài để thêm chắc lòng tin. Nay tôi xin tín thọ quy y Ca Diếp. Ca Diếp đáp: Ngươi chớ quy y ta, mà nên quy y đấng Vô thượng tôn như ta đã quy y.

Tệ Túc hỏi: Không hiểu đấng vô thượng tôn mà ngài đã quy y nay ở đâu?

Ca Diếp đáp: Đức Thế Tôn thầy ta, đã diệt độ mấy lâu nay rồi.

Tệ Túc nói: Nếu đức Thế Tôn hãy còn, dù xa gần tôi cũng tìm đến để xin quy y lễ bái. Nhưng nay Như Lai đã diệt độ, vậy tôi xin quy y đức Như Lai diệt độ, quy y Phật Pháp và Chúng tăng. Xin Ca Diếp cho tôi làm kẻ Ưư bà tắc ở trong chánh pháp, từ nay về sau, tôi thề trọn đời không giết,

không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Nay tôi sẽ đại bố thí cho tất cả.

Ca Diếp nói: nếu ngươi sát hại chúng sinh, đánh đập tôi tớ để mở hội, điều đó chẳng phải ngươi muốn tạo phước thanh tịnh, và nếu sát hại chúng sinh, đánh đập tôi tớ để mở hội đại thí, thì cho hạng người tà kiến, thì đó chẳng phải ngươi muốn tạo phước thanh tịnh, ví như trên chỗ đất cạn khô sạn sỏi chông gai, đem gieo giống vào tất không gặt được gì. Còn nếu ngươi mở hội đại thí mà không sát hại chúng sinh, không đánh đập tôi tớ, đem lòng hoan hỷ mở hội để thí cho hạng người thanh tịnh thì ngươi sẽ thâu được phước lớn, ví như chỗ ruộng tốt, đúng mùa đem gieo giống tất được gặt nhiều.

Bạch Ca Diếp! Từ nay về sau, tôi sẽ luôn luôn tịnh thí cho Chúng tăng, không để gián đoạn.

Lúc đó có một Phạm chí nhỏ tên Ma Đầu, đứng sau lưng Tệ Túc. Tệ Túc xây lui bảo : “nay ta muốn mở hội đại thí tất cả, ngươi hãy sửa dọn giúp ta”. Phạm chí nhỏ vâng lời sửa dọn. Khi sửa dọn xong, cất tiếng nói rằng: “nguyện cho ông Tệ Túc đời này, đời sau chẳng được phúc gì cả”. Ông Tệ Túc nghe được, kêu Phạm chí nhỏ đến hỏi: “ngươi nhớ thử ngươi có nói lời gì vừa rồi chăng?” Phạm chí nhỏ đáp: “có nói, vì nay ngài bày dọn các thứ thô kịch, dở dang như vầy để thí Chúng tăng, nếu thử đem nó cho ngài, ngài còn không thèm sờ

tay tới huống là lấy ăn. Hiện tại bày những thứ không thể vui mắt đẹp lòng bố thí như vậy làm sao đời sau có được quả báo thanh tịnh. Ngài bố thí y phục cho Chúng tăng mà thí toàn vải gai, nếu đem nó cho ngài, ngài còn không lấy chân sờ tới huống hồ lấy mặc. Hiện tại bày những thứ không thể vui mắt đẹp lòng ra bố thí như vậy làm sao đời sau có được quả báo thanh tịnh”. Nghe vậy, Tệ Túc bảo Phạm chí: “từ nay ngươi hãy lấy thứ vật ta ăn, thứ áo ta mặc mà bố thí chúng tăng”. Phạm chí nhỏ vâng lời làm theo.’

Ông Tệ Túc mở hội đại thí lúc đó, sau khi chết được sinh lên mọt cõi trời hạ liệt, Phạm chí nhỏ lo mở hội giúp thì sau khi chết lại được sanh lên cõi trời Đao lợi cao hơn.

Bà-la-môn Tệ Túc, Phạm chí nhỏ, và chúng Bà-la-môn, Cư sĩ trong thôn Tư Bà Hê, nghe đồng nữ Ca Diếp dạy xong, hoan hỷ phụng hành.