Phước Huệ Tập 2

Lỗi Lầm Của Sự Sân Hận

Lỗi lầm của sự sân hận

Xin chia sẻ với quý vị một câu chuyện trong “Đại Trang Nghiêm Luận Kinh” thuộc “Đại Chánh Tạng” quyển 4 trang 304a~305b.

Xưa kia, khi đức Phật ở nước Câu-đàm-di, từng xảy ra một sự kiện, lúc đó các thầy vì một việc nhỏ, bị các vị trì luật phán định là phạm tội, nhưng bên đương sự cho mình không vi phạm, vì vậy vị thầy này đi đến biện minh cùng các thầy khác và được sự ủng hộ rất nhiều. Hai bên đều giữ lập trường quan điểm của mình, không bên nào nhường bên nào, cho dù đức Phật khuyên gián họ cũng không nghe và phân chia thành hai nhóm. Tình trạng như vậy trải qua thời gian rất lâu, nên nhà vua và thần dân vốn được nhìn thấy đức Phật và chư Tăng hòa hợp, mọi người đều vui vẻ cúng dường.

Nhưng vì sự tranh chấp của các vị Tỳ-kheo, đức Phật

khuyên cũng không nghe lời, nên Ngài rời bỏ đất nước này ra đi, điều đó làm cho mọi người buồn rầu than thở: “Do quý thầy bất hòa mà ảnh hưởng đến chúng tôi không được thân cận và nghe Thế Tôn thuyết pháp”. Họ vô cùng bất mãn nên cùng nhau ước định không cúng dường và nói chuyện với các thầy ấy. Về sau vị thầy này nhận ra sai lầm và hai nhóm Tỳ-kheo xin sám hối với đức Phật, từ đó Tăng đoàn được hòa hợp thanh tịnh.

Trong “Đại Trang Nghiêm Luận Kinh” có ghi chép sự kiện này:

Ba độc tham sân si; duyên vì sân giận mà cho đến đức Phật khuyên dạy mọi người, thì trong đó có người cũng không chấp nhận, vì vậy người có trí tuệ nên đoạn trừ sân giận.

Xưa kia quý thầy ở Câu-đàm-di vì tranh luận nên chia thành hai nhóm, song phương đều cho mình là có lý, nên không ai nhường ai, và tình hình đó kéo dài thời gian rất

lâu. Lúc ấy, đức Phật vì lòng từ bi, hiển hiện thủ tướng luân (một trong tám mươi tướng tốt), để hy vọng là quý thầy hòa hợp trở lại, đức Phật nói một bài kệ, đại ý như sau:

“Quý thầy không nên bất hòa nữa, bất hòa sẽ bại hoại, song phương đều tranh biện phải có bên thắng thua không thể, như vậy thì làm sao mà dứt được, không ngừng tranh luận như thế biết bao giờ dừng. Nếu như vậy thì dễ bị người đời chê cười, chỉ mang lại chuyện vô lợi ích.

Tỳ-kheo vì muốn đạt được lợi ích cao thượng, nên rời bỏ tham ái, xa gia đình vợ con để tìm cầu giải thoát, nên đừng làm những việc không nên làm.

Nên lấy trí tuệ để trói buột chuyển hóa ngạo mạn, nếu như nhân vì họ không thuận theo tâm ý của mình mà nảy sinh tranh chấp, thì chỉ đem lại oán hận và tai hại, có thể nói sân hận là cội nguồn căn bản của oán hận và tai hại.

Nương vào giáo pháp xuất gia, không nên sinh khởi tâm không hòa thuận, nếu như sinh khởi tâm sân giận, thì

giống như trong nước đá tự nhiên xuất hiện ngọn lửa mãnh liệt.

Vốn đã xuất gia, mặc bộ đồ Tăng phục, nên tinh tấn học tập việc lành, thiện lương tịch tịnh, thường tư duy nhu hòa.

Tại sao đã mặc chiếc áo người tu rồi mà còn cau mày đỏ mặt trừng mắc sân hận nữa?

Nên thường suy nghĩ: cạo tóc mặc áo người tu thân hình là người xuất gia, thì tất cả đều buông bỏ, thế tại sao còn tranh chấp không ngừng? Đã biểu hiện là người như vậy thì đoạn trừ tranh chấp mới đúng.”

Lúc ấy, có thầy chắp tay thưa với đức Phật: “Thế Tôn! Mong Người khoan dung tha thứ cho chúng con. Các thầy ấy khinh thường con, thì làm sao con không báo trả được?” Rồi thầy nói kệ tụng, đại ý là:

“Đối phương là những người rất khó điều phục, con đã chấp nhận họ, nhưng ngược lại bị họ khinh khi, con vốn

nghĩ nhẫn nhục khiêm hạ hòa thuận để cho qua, nhưng họ thấy thế càng thêm lửa sân giận.

Trong tâm họ có tâm niệm ác, muốn trách cứ hủy bang con, giống như đem búa rìu mà chặt vào đá vậy. (Nếu như họ là búa rìu, con cũng không dễ gì bị ức hiếp, vì con là tảng đá. Họ muốn chặt cũng không được, chỉ làm cho búa rìu từ bén trở thành cùn hơn thôi, đối phương làm thế thì con sẽ trả đũa lại.”

Lúc ấy đức Thế Tôn như vị cha lành, khuyên các thầy: “người xuất gia nên tinh tấn đoạn trừ sân giận, còn nếu cứ tùy theo sân giận thì đi ngược lại với chân lý do Phật dạy. Sự tổn hại của sân giận quá nhiều!”

Tiếp đến, đức Phật nói một bài kệ giải thích rõ sự sai lầm của sân giận, đại ý là:

“Sân giận như con dao bén, dù cho mối quan hệ thân thiết thâm sâu như thế nào đi nữa, nhưng một khi mình sân giận thì sẽ chặt đứt mối quan hệ đó mà ra đi; người tuân

thủ giới luật và đúng pháp tu tập cũng bị ảnh hưởng.

Người xuất gia mà nổi tâm sân giận là không thích đáng, vì sân hận như gông cùm xiềng xích của người đồ tể, vì nó ràng buột bức bách lo sợ cho đến chết.

Sân giận là chủ nhà của sự khinh thường, vì khi nổi sân giận lên thì người khác xem thường. Sân giận là hạt giống làm cho diện mạo của chúng ta xấu xí. Sận hận cũng là bạn bè với nguyên nhân nói lời thô ác. Sân giận đốt cháy rừng công đức và tiêu hủy chánh niệm.

Sân hận sẽ dẫn đến con đường ác đạo, là cửa ngõ gây đấu tranh và oán hại, là đất tốt nuôi dưỡng ố danh, là cơ sở vốn liếng cấp tốc tăng trưởng tạo ác.

Sân hận cũng dễ bị người khác chê cười, trách mắng, chỉ trích, vì vậy chúng ta nên quan sát sự lỗi lầm của nó.”

Tiếp đến, đức Thế Tôn nói một đoạn kệ tụng:

“Lỗi lầm của sân hận kịch liệt hơn mãnh hổ; như vết thương ác tính khó tiếp cận; như rắng độc.

Người hay sân hận khi ngủ nghỉ cũng đau khổ bất an, sân hận làm hủy hoại thanh danh. Người luôn sân hận thì không những việc làm của mình cũng bất tri bất giác nên việc của người khác cũng càng không thể hiểu rõ.

Khi mọi người muốn phân chia các loại lợi ích tài vật thì không có tính người có tâm sân hận, hoặc nơi mà mọi người đang tụ họp vui vẻ, thì cũng không hoan nghênh người có tâm sân hận đến tham dự.

Như vậy các việc được lợi ích, nhưng do vì sân hận nên không đạt được, và người sân hận không được mọi người yêu mến, những việc như thế liệt kê không hết.

Mang trong lòng tâm hổ thẹn hối hận nuối tiếc thì dùng trăm ngàn miệng lưỡi tha thiết trình bày tác hại của sân hận cũng không hết, nên chỉ đại khái đưa ra vài ví dụ thôi.

Nói về nguyên nhân xuất phát từ sự sân hận mà đọa địa ngục thì kể cũng không hết, khởi lên tâm sân hận tạo

các ác nghiệp, không những sau này hối hận mà còn lúc nào cũng bất an. Do đó, người có trí tuệ nên đoạn trừ sân giận và đấu tranh.

Lúc này, Như Lai vì các thầy giảng dạy rất nhiều, nhưng họ vẫn không từ bỏ sân hận trong tâm. Do vậy, chư Thiên thiện Thần rất bất mãn, thiện Thần nói tiếp một đoạn kệ, đại ý là:

“Nếu như bỏ viên ngọc minh châu vào nơi nước ô nhiễm, thì nước ấy trở thành trong sạch.

Như Lai như viên ngọc minh châu của nhân loại, vì quý thầy Tỳ-kheo, thuận theo căn tính của mọi người, sử dụng các phương pháp khéo léogiảng dạy, nhưng trong tâm của các thầy vẫn đầy nhơ uế không trong sạch được, viên minh châu của đức Phật làm cho chúng sinh thanh tịnh nhưng các thầy này vẫn cam tâm tình nguyện chịu sự ô uế.

Như ánh sáng của mặt trời chiếu soi sáng tỏ mọi nơi,

đức Phật cũng như thế chiếu sáng mọi nơi nhưng các thầy vì tâm ngu si đen tối quá nặng không đạt được ánh sáng ấy.”

Như Lai khiển trách thương xót các thầy Tỳ-kheo như việc sinh tử của chính mình, trong Kinh số 72 “Kinh Trường Thọ Vương Bổn Khởi” thuộc “Trung A Hàm”, nội dung là: ‘nếu như lấy tranh chấp để đoạn trừ tranh chấp, thì vĩnh viễn không bao giờ dứt, chỉ có nhẫn nhịn mới chấm dứt được, nhẫn nhịn như vậy mới là cao quý nhất.’

Nhưng, các thầy vẫn cau mày nhăn nhó tranh biện không dứt, mà còn đối với đức Phật nói: “Thưa Ngài! Người là pháp chủ, nên có những việc không biết! Trước hết Ngài nên đứng im lặng một bên, chúng tôi biết xử lý như thế nào, Người đừng nhúng tay vào nữa.”

Đức Phật nghe xong những lời ấy thất vọng bỏ đi đến ngôi rừng Ba-la cách đó mười hai do tuần, tịnh tọa dưới

gốc cây và tư duy: “Ta hiện tại đã đi xa nhóm Tỳ-kheo Câu-đàm-di thích tranh chấp.”

Lúc này có một con voi chúa cũng vừa rời đàn đến dưới gốc cây, cách chỗ đức Phật không xa và nhắm mắt im lặng, trong tâm khởi lên ý nghĩ: “ta rời xa đàn voi, ta cảm thấy nhẹ nhàng.”

Đức Phật biết được voi chúa nghĩ thế, nên nói một bài kệ: “Ta và ngươi xa rời đám đông để đến nơi yên lặng, muốn ở một mình.” Đức Phật nói xong bài kệ và đi sâu vào thiền định.

Các thầy Tỳ-kheo không nghe lời dạy của đức Phật, khiến cho nhà vua, thần dân v.v.. đều chê trách, không còn cúng dường họ nữa, nên họ sinh tâm hối hận buồn rầu. Lúc ấy không chỉ thiên thần bất mãn, mà còn cả nước mọi người đều biết chuyện tranh chấp không dứt này, đều khởi tâm sân hận, nên cùng nhau chê trách họ. Vì thế, các thầy nói với nhau: “chúng tôi sai rồi, làm thế nào mới có thể

thấy được đức Phật? Bởi vì chúng ta tranh luận không dừng như thế, đức Phật đã rời khỏi chúng ta, chúng ta làm sao đây? Chúng ta nên cùng nhau chắp tay hướng về đức Phật sám hối và cầu mong Ngài tha thứ.”

Các thầy Tỳ-kheo nói đoạn kệ tụng, đại ý là:

“Thế Tôn là đạo sư của ba cõi, chúng con đã làm sai lời dạy của Ngài, lỗi lầm của sự sân hận, luôn nằm ở trong tâm chúng con, như ngọn lửa lớn đốt cháy muôn ngàn công đức.

Kính mong đức Phật từ bi, vì chúng con thuyết pháp. Chúng con hiện tại phát đại nguyện, nhất định cần cầu giải thoát; hiện tại quyết bỏ thân mệnh nhưng không giám làm trái lời Phật dạy nữa.”

Đức Phật biết được ý nghĩ của các thầy nên nói đoạn kệ:

“Dừng lại tham dục, sân hận, không chạy theo phiền não, ta hôm nay nên khởi tâm đại bi, cứu độ chúng sinh

đang bị khổ nạn.

Phàm phu chúng sinh như trẻ con chưa có trí tuệ, nên phạm rất nhiều sai lầm, người có trí tuệ nên nhẫn chịu.

Ví như có người ẵm bồng trẻ em, tuy là bị đại tiểu tiện dơ bẩn, nhưng không vì thế mà bỏ rời trẻ em không chăm sóc.”

Sau khi đức Phật nói bài kệ xong, từ chỗ ngồi có lót cỏ đứng dậy, muốn trở về Tăng phòng, lúc đó chư thiên, long, dạ-xoa, a-tu-la chắp tay hướng về đức Phật và nói bài kệ, đại ý là:

“Thật là khiến người khác phải tán thán ca ngợi! Đức đạo sư đại từ đại bi, các thầy ấy vì phóng dật không hiểu rõ sự việc mà phẫn nộ tranh chấp không dứt, lại mạo phạm đi ngược lại với giáo pháp của Thế Tôn.

Như Lai có tâm đại bi, cho dù chúng sinh như thế, nhưng không sân giận hay chê trách chưa hề bỏ rơi họ, mà còn thương xót dùng nhiều phương pháp như dùng roi,

dây cương, v.v… để điều phục một con ngựa hoang.”

Không lâu, Như Lai trở về Tăng phòng, bởi vì đức Phật có hào quang, nên khi về đến phòng thì tỏa sáng, lúc ấy các Tỳ-kheo biết đức Phật trở về, lập tức đón tiếp cung kinh đảnh lễ và thưa: “chúng con vì sự tranh chấp vô vị mà khởi lên sân hận và bị mọi người xem thường, chúng con phạm tội phá sự hòa hợp của chư Tăng, thành tâm thỉnh đức Thế Tôn thuyết pháp giảng dạy để chúng con trở về với sự hòa hợp thanh tịnh.”

Vì thế, Như Lai giảng dạy pháp lục hòa: Kiến hòa đồng giải (sự hiểu biết của mọi người đều nhất trí trên con đường giải thoát), giới hòa đồng tu (giới luật mọi người cùng tuân thủ), lợi hòa đồng quân (về lợi ích kinh tế mọi người đều hưởng quân bình với nhau), ba điều này là bản chất của sự hòa hợp; ngoài ra sự hòa hợp này phải biểu hiện bằng thân khẩu và ý, cần phải thân hòa đồng trú (mọi người cùng sống chung an lạc), ngữ hòa vô tranh (lời nói

hòa thuận không tranh chấp), “ý hòa đồng duyệt” (mọi người trong tâm đều vui vẻ an lành), đây là biểu hiện của sự hòa hợp. Đức Phật dạy lục hòa kính này để các thầy Tỳ-kheo được thanh tịnh hòa hợp. Nhân đó đức Phật dạy chúng ta đoạn trừ sân giận.

Qua câu chuyện này có một số vấn đề làm cho chúng ta phản tỉnh, khi chúng ta tranh luận vấn đề gì hoặc biện luận về đạo lý thì nên xem lại trong tâm mình có khởi lên sân giận không, đây là điều mới quan trọng. Sân giận có rất nhiều lỗi lầm, chúng ta nên cẩn thận, bởi vì sân giận rất dễ làm cho người khác khinh khi, đưa đến ố danh, rơi vào con đường xấu, đất tốt để oán hại phát triển, căn bản để tạo ác nghiệp, do đó chúng ta nên lưu ý.

Phước Nghiêm, ngày 12 tháng 01 năm 2013

Nửa Đêm Hái Trộm Dưa

Nửa Đêm Hái Trộm Dưa

Hôm nay, tôi chia sẻ với quí vị câu chuyện trong “Tạp A Hàm” kinh số 1355 thuộc “Đại Chánh tạng” tập 2, trang 372a~b.

Có nói đến một vị Tỳ-kheo sống trong rừng sâu tu hành. Cách khu rừng không xa có mẫu đất trồng dưa. Vào một đêm trời tối, có vị Tỳ-kheo nhìn thấy một kẻ muốn trộm dưa. Khi muốn vào hái dưa thì mặt trăng lên cao, anh ta nghĩ: “Nếu muốn hái dưa mà không bị người phát hiện, nhưng đêm nay trăng sáng, không phải là đã bị lộ mặt rồi sao?” Do đó, kẻ trộm dưa này đã thốt lên một bài kệ như sau:

Trăng sáng, ngươi chớ hiện,

Đợi ta hái dưa này.

Ta đem dưa đi rồi,

Mặc ngươi hiện hay không.

Bài thơ muốn nói: “Trăng sáng đừng hiện ra chi, đợi ta hái trộm dưa xong, mặc người xuất hiện bao lâu tùy ý ngươi.”

Lúc đó, vị Tỳ-kheo nhìn thấy liền nghĩ: “Người ăn trộm dưa mà cũng biết làm thơ, tôi cũng có thể”. Sau đó vị Tỳ-kheo viết một bài kệ:

Ác ma, ngươi chớ hiện,

Chờ ta đoạn phiền não;

Đoạn phiền não kia rồi,

Mặc ngươi hiện hay không.

Ý muốn nói: “ác ma à, ác ma, ngươi đừng có hiện ra, đợi ta dứt trừ phiền não xong, ngươi muốn đến thì tùy ý, làm gì cũng chẳng chi, ta không sợ ngươi nữa!” Câu chuyện này đầy tính dí dỏm, có thể từ nhiều khía cạnh mà suy nghĩ, ánh sáng của trăng, nhân duyên tới mặt trăng xuất hiện, ánh sáng xuất hiện có đúng không? Ác ma, ta cũng không thể khống chế, cũng không thể hy vọng, nó

xuất hiện hay không xuất hiện, nhân duyên hòa hợp thì tự nó hiện, do đó có cầu xin cũng chẳng có lợi ích gì. Đứng trên phương diện người ăn trộm mà nói, muốn ăn cắp dưa, phản ứng phải nhanh nhẹn, không thể chờ khi ánh sáng xuất hiện mới đi hái dưa, như thế thì đã quá chậm trễ. Đạo lý cũng như vậy, chúng ta tu hành mỗi ngày cần phải nỗ lực, tinh tấn, không nên đợi ác ma xuất hiện mà năn nỉ: “Giờ đừng có đến quấy rầy tôi!” Có van xin như vậy cũng chẳng ích gì, tu hành chân chánh là không chờ đợi, hãy thừa lúc khi tuổi còn trẻ có thể nỗ lực huân tập Phật pháp.

Phước Nghiêm, ngày 17 tháng 3 năm 2012

Người Trí Muốn Diệt Khổ Nên Từ Tâm, Không Phải Từ Thân

Người trí muốn diệt khổ nên từ tâm, không phải từ thân

Hôm nay tôi chia sẻ cùng quý vị câu chuyện được trích trong “Đại Trang Nghiêm Kinh Luận”, thuộc “Đại Chánh Tạng” quyển 4 trang 266a~267a.

Từng nghe trong quá khứ, có vị Tỳ-kheo ni đến nước Xa-ca-la, ở trong nước này có ngoại đạo Bà-la-môn tu khổ hạnh, sử dụng năm loại lửa để đốt nướng thân thể (ánh nắng mặt trời và bốn đống lửa đốt xung quanh). Dùng các loại sức nóng này thiêu đốt thân thể, đầu tóc, tay chân mồ hôi tuông như mưa, môi khô nước miếng cạn. Bao quây bởi bốn bên là lửa, sức nóng của nó làm cho thân thể như ở trong lò luyện kim, đầu tóc vàng óng, vừa nhìn giống như cụ già. Ánh lửa mãnh liệt màu đỏ hồng và ánh nắng khốc liệt của mặt trời làm cho người ấy dù có chuyển mình hướng nào cũng không có cách để né tránh được sự thiêu đốt ấy, giống như chiên bánh trên lò. Vì người Bà-la-môn

này hay mặc áo rách nát làm từ bằng vải thô sơ, với dùng năm loại lửa ấy để thiêu đốt thân thể, nên người đương thời gọi ông là “áo rách thiêu thân”. (Họ có quan niệm là dùng phương thức tu khổ hạnh này, sau khi thân thể chịu đau khổ hết mức, thì niềm vui sẽ đến.)

Lúc ấy, vị Tỳ-kheo-ni thấy tình hình vậy, liền nói với khổ hạnh ngoại đạo: “Những thứ cần ông thiêu đốt, ông lại không thực hiện, còn những thứ không cần thì ông lại thực hiện.”

Vị “áo rách thiêu thân” vừa nghe xong đã nổi giận lên trả lời: “Ni cô đầu trọc đáng ghét kia, bà hiểu được gì? Bà nói cái gì cần thiêu đốt? Nói ra thử xem?”

Vị Ty-kheo-ni nói: “Ông nên thiêu đốt tâm sân giận, chứ không phải thân thể này. Nếu ông thiêu đốt được căn bản phiền não từ tâm ông, thì đó mới là việc thiêu đốt chân chính. Giống như con trâu kéo xe, xe không di chuyển, thì ông nên đánh con trâu, chứ không đánh lên xe được! Cho

dù ông có dùng sức đánh lên xe, thì xe cũng không di chuyển phải đánh lên trâu mới đúng! Thân thể của chúng ta như chiếc xe, còn tâm là như con trâu kéo xe. Ông muốn cho xe di chuyển thì điều đầu tiên ông biết đó chính là do con trâu kéo xe chứ không phải phần thân xe. Vì vậy ông phải thiêu đốt phiền não trong tâm, chứ không phải thiêu đốt thân này. Và còn thân thể này như thành trì, như rừng núi, nếu thiêu đốt nó đi thì có được lợi ích gì? Thân thể của chúng ta là thế, có được thân này mới có cơ hội mà tu hành, nếu như tu khổ hạnh làm tổn thương thân này đi, giống như rừng núi, thành trì bị cháy không thể nào khôi phục lại được, như thế lúc này lấy gì hỗ trợ cho việc tu hành.”

Vị Tỳ-kheo-ni tiếp đến nói một đoạn kệ tụng, đại ý như sau:

“Tâm là chủ nhân của thành trì, chủ thành phẫn nộ, thì trực tiếp xử lý ông chủ, nếu xử lý thành trì thì có ích lợi gì đâu.”

Giống như con sư tử, nếu có người dùng cung tên, ngói gạch, đất đá hại nó, nó sẽ truy tìm người này.

Còn với con chó ngu xuẩn thì có người ném ngói gạch, đất đá về nó, thì nó ngược lại không truy tìm người ném mà đi truy tìm vật đã ném.

Ở đây muốn nói con sư tử là chỉ cho người thông minh, biết truy tìm nguồn gốc mà diệt trừ phiền não.

Còn con chó ngu si giống như ngoại đạo, chỉ biết dùng năm loại lửa ấy để thiêu đốt thân thể, mà không biết vấn đề chính cần giải quyết là ở trong tâm.”

Thế là, vị ngoại đạo Bà-la-môn hỏi: “Làm cách nào để thiêu đốt tâm? Nếu như muốn thiêu đốt tâm thì nên dùng ngọn lửa gì?”

Vị Tỳ-kheo-ni trả lời: “ánh sáng trí tuệ của bốn thánh đế như bốn ngọn lửa xung quang, còn trí huệ quang để tu tập giống như ánh sáng của mặt trời trên đầu ông.”

Phật giáo lấy trí tuệ làm chính, nương vào ánh sáng trí

tuệ của bốn thánh đế, và trí tuệ tu đạo, đem năm loại phương pháp này để thiêu đốt phiền não trong tâm.

Còn thân thể của chúng ta, dù có thiêu đốt như thế nào cũng không đạt được tự do, thế thì tại sao phải làm khổ cực thân như thế?

Nếu như muốn cảm nhận cái khổ, thì nên làm cho tâm khổ mới đúng! Bởi vì tâm mới là cội nguồn làm cho thân chịu khổ, thân này do tâm sai sử, thì nên làm cho tâm khổ mới đúng.

Đi đứng nằm ngồi đều không phải do thân thể chủ động làm nên, đều do tâm khiến cho thân thể hoạt động theo mà thôi.

Vì thế những sai lầm đều phát nguồn từ tâm thì tại sao lại làm cho thân thể như vậy?

Khi tâm thức lìa khỏi thân thể, thì lúc ấy thân thể như gỗ đá không có tri giác. Vì vậy người có trí tuệ, nên truy tìm tâm thức, không nên làm khổ lụy thân thể này.

Nếu như ông nghĩ đem năm loại lửa này thiêu đốt thân thể mà có thể đắc đạo, thì chúng sinh ở địa ngục chịu đựng muôn ngàn khổ sở thì họ đã sớm đắc đạo rồi.

Vị Bà-la-môn tranh biện: “tôi tu khổ hạnh là do tự mình phát tâm, nên gọi là tu đạo, còn chúng sinh ở cõi địa ngục là do bị bức bách hành hình, nên không được cho là tu đạo.”

Vị Tỳ-kheo-ni nói tiếp: “Nếu như bởi vì chủ động phát tâm thiêu đốt thân thể mà đạt được phước báo, thì đứa trẻ cầm cây đuốc thiếu cẩn thận vô tình làm cháy thân thể, đứa trẻ này cũng chủ động phát tâm, thì nó sẽ được phước báo hay sao, nhưng ngược lại thực tế là đứa trẻ đó bị thiêu đốt thân thể mà đâu có phước báo gì đâu. Nếu như đứa trẻ không đạt được phước báo gì, thì theo cách suy luận như vậy, thì ông đem năm loại lửa thiêu đốt thân thể cũng không được phước báo gì.”

Vị Bà-la-môn không phục liền nói: “Đứa trẻ không có

trí tuệ, do đó không có phước báo, còn tôi có trí tuệ, cố gắng tu tập khổ hạnh dùng năm loại lửa này thiêu đốt thân thể, đương nhiên có phước đức.”

Vị Tỳ-kheo-ni tiếp tục trả lời: “Nếu như nói người có trí tuệ tu hành khổ hạnh có thể đạt được phước báo, thế thì người đi tìm châu báu, tay chân bị cháy máu thì cũng có phước đức hay sao?

Vị Bà-la-môn nói: “Các người đi tìm châu báu, họ phát tâm vì động cơ tham cầu châu báu, tuy tay chân có chảy máu nhưng không gọi là phước đức, vì tâm của họ có tham cầu.”

Vị Tỳ-kheo-ni nói: “Ông tu khổ hanh, ông cũng có tham cầu sinh lên cõi trời để hưởng lạc, thì ông cũng có tâm tham rồi! Nếu như các người tìm châu báu ấy có tâm tham thì không có phước đức, thì ông tham cầu sinh lên cõi trời cũng giống họ không có phước đức!

Nếu như tham cầu mà không có quả báo, thì người thợ

săn vì ham muốn thỏa mãn cái bụng, tạo các nghiệp sát sinh cuối cùng cũng không có quả báo xấu!

Nếu như người thợ săn người đánh bắt cá không có bị quả báo, thì ông hiện tại thực hành khổ hạnh thì tương lai cũng không có hưởng được quả báo sinh thiên.

Tại sao ông không dùng trí tuệ tu tập tâm mà ngược lại thực hiện khổ hạnh hy vọng sau này sinh lên cõi trời?

Trong chánh pháp của Phật giáo, không có cho tu khổ hạnh dùng năm loại lửa này thiêu đốt thân thể mà đạt được sinh thiên hưởng phước báo.

Nếu muốn đạt được quả báo sinh lên cõi trời thì nên tu tập nói lời chân thật v.v… và các loại công đức pháp lành, tuy vẫn còn lòng tham và sợ sệt nhưng có thể sinh lên cõi trời hưởng thụ phước đức.

Giống như uống thuốc vậy, bất luận là tham tâm hay tâm sợ sệt, khi uống vào thì thuốc sẽ nhất định phát huy công hiệu của nó.

Người nói lời chân thật, tích lũy thiện căn công đức, tuy giả sử họ còn có tâm tham tâm sợ sệt nhưng vẫn nhất định đạt được phước báo sinh lên cõi trời.

Lúc bấy giờ vị Bà-la-môn không còn lý lẽ nào để biện luận nữa, chỉ còn cách im lặng đứng một bên.

Và lúc ấy mọi người ở xung quanh nghe vị Tỳ-kheo-ni thuyết pháp, đối với Phật pháp sinh khởi niềm tin thanh tịnh, trong thâm tâm ham thích chính pháp; mọi người cũng nhau thảo luận:

“Thật là tuyệt vời! Đức Phật có đại trí huệ lực, ngài giảng dạy về Phật pháp thâm sâu vô cùng, không thể tưởng tượng suy nghĩ đươc, còn ngoại đạo có chút thông minh, thật là quá thô thiển nhỏ nhặt.

Giống như đám lửa nổ ra, thì ai bị chạm vào thân thể cũng đều lo sợ.

Cũng như vậy, Phật pháp bùng lên ánh lửa thì tất cả ngoại đạo Bà-la-môn đều cảm thấy sợ hãi.

Hôm nay chúng tôi được nghe một cuộc nghị luận rất hay ít có, nên chúng tôi cùng nhau hướng về nơi đức Phật niết-bàn đảnh lễ quy y Thế Tôn.

Vị Tỳ-kheo-ni đem lời nhỏ nhẹ nhu nhuyến khéo léo diễn thuyết Phật pháp, đã làm cho ngoại đạo Ba-la-môn phải khuất phục, như thế thì ai mà không cung kính Phật pháp.

Vị Tỳ-kheo-ni này tuy trí tuệ còn chưa cao thâm nhưng đã nhờ Phật pháp mà phá trừ phiền não, nương nhờ đức Phật tôn quý đã khiến cho vị Bà-la-môn không còn lời nào để nói, chỉ biết cách im lặng đứng một bên.”

Câu chuyện này có một số vấn đề chúng ta cần phản tỉnh:

Nếu như “tâm” chưa đoan chính thì dù có tu khổ hạnh làm cho “thân” như thế nào đi nữa cũng không có tác dụng gì! Do đó người có trí tuệ thì nên xem lại “tâm” có thanh tịnh hay không? Nếu như thân khổ mà có thể đắc đạo, thì

chúng sinh ở cõi địa ngục chịu đựng muôn ngàn sự khổ đau, thì họ đã đắc đạo hết rồi? Nhưng sự thật thì không phải vậy.

Trâu kéo xe không chạy, thì nên đánh lên xe hay lên trâu? Đương nhiên là đánh lên trâu, bởi vì con trâu mới là nguyên nhân chính, xe chỉ là phụ. Cũng như vậy, người cò trí tuệ muốn trừ bỏ khổ, thì nên từ tâm, không phải từ thân.

Chúng ta cũng nên xem lại, nếu như các mối quan hệ qua lại không tốt, thì nên oán ghét người khác, hay là kiểm thảo chính mình đã có những ý nghĩ hay hành vì như thế nào? Ngoại đạo tu khổ hạnh, bốn bên là lửa, trên đầu còn bị ánh nắng chói vào, họ cho khi nào khổ hết thì vui đến, nhưng theo Phật pháp thì dù thiêu đốt thân này cũng không thể nào giác ngộ được!

Ngoại đạo tu cách bốn bên lửa cháy thiêu đốt thân thể, còn Phật giáo dùng ánh sáng trí tuệ của bốn thánh đế, thì có thể thiêu đốt hết những phiền não sai lầm kiến hoặc, và

ánh sáng của mặt trời thiêu đốt trên thân thể của ngoại đạo, còn ánh sáng trí tuệ của Phật giáo làm khô cạn phiền não tình ý tu hoặc.

Phật giáo lấy trí tuệ làm chính, nương vào trí tuệ mới đoạn trừ hết phiền não. Phật giáo chia phiền não thành hai loại:

Phiền não trong tri kiến thuộc kiến hoặc, đặc biệt là đối với bốn thánh đế không hiểu một cách triệt để.

Phiền não trong tình ý, chính là tu hoặc, tình cảm tham sân si.

Nương vào ánh sáng trí tuệ của bốn thánh đế mà đắc đạo, có thể đoạn trừ kiến hoặc; và trí huệ do tu đạo mà đoạn từ tu hoặc.

Tu đạo thì có thể tu đạo hữu lậu hoặc vô lậu. Tu hữu lậu là tu thiền định, có thể hàng phục tu hoặc, chỉ dừng lại ở hàng phục; chơn chánh đoạn trừ hết tu hoặc, đương nhiên là do tu trí tuệ vô lậu.

Đại chúng cùng nỗ lực cố gắng.

Phước Nghiêm, ngày 08 tháng 3 năm 2012

Bần Cùng Bố Thí Khó, Phú Quí Nhẫn Nhục Khó, Hiểm Nguy Trì Giới Khó, Tráng Kiện Xả Dục Khó

Bần cùng bố thí khó, phú quí nhẫn nhục khó, hiểm nguy trì giới khó, tráng kiện xả dục khó

Hôm nay sẽ kể cho quí vị nghe một câu chuyện lấy từ “Kinh Bồ Tát Bổn Hạnh” thuộc “Đại Tạng Kinh” tập thứ 3, trang 113c~116a.

Ngày xưa Tu Đạt trưởng giả (Cấp Cô Độc), một thời gian từng nghèo khổ. Có một lần sau khi nghe Phật thuyết pháp vô cùng hoan hỉ mà chứng tam quả A Na Hàm.

Do vì ông quá nghèo khổ, trên thân chỉ có năm đồng tiền vàng, mỗi ngày một tiền cúng dường Phật, một đồng cúng dường Pháp, một đồng cúng dường Tăng, một đồng khác để lại chi dùng, còn lại một đồng làm vốn, mỗi ngày đều như vậy. Sau đó ông thọ trì năm giới, và quỳ trước đức Phật thưa: “Con nay trong tâm không còn tham dục nữa, như vậy việc sinh hoạt hằng ngày trong gia đình nên làm như thế nào mới phù hợp?”

Phật liền bảo Tu Đạt: “Ông hiện tại tâm thanh tịnh, không còn tham trước ái dục, ông về nhà có thể nói với các bà vợ rằng: “Hiện nay tâm tham dục của ta đã đoạn trừ, các bà có thể tùy tiện, nếu muốn cải giá cứ tự nhiên, nếu muốn ở lại ta sẽ cung cấp quần áo và đồ ăn uống.”

Tu Đạt nghe Phật chỉ dạy xong, liền đảnh lễ cáo từ, về nhà chiếu theo lời Phật dạy, nói với thê thiếp rằng: “Ta hiện nay đã vĩnh viễn đoạn trừ ái dục rồi, sẽ không có việc ái dục nữa, các bà nếu muốn cải giá thì cứ tùy tiện; nếu muốn ở lại, ta sẽ cung cấp những đồ cần thiết trong sinh hoạt, để cho ngươi không thiếu ăn mặc.” Thê thiếp nghe xong, mỗi người thuận theo tâm ý của mình mà tự sắp xếp.

Lúc đó, có một người vợ của ông đang rang lúa mạch làm lương khô, đột nhiên có một con dê chạy đến kéo theo lúa mạch. Người vợ bất đắc dĩ thuận tay cầm một khúc cây đánh con dê để đuổi nó chạy đi. Không ngờ trên khúc cây còn ngún mồi lửa, khi đụng vào lông dê liền bốc cháy lên,

con dê bị cháy liền chạy đến bên chuồng nuôi voi, cọ xát bên chuồng voi mong diệt lửa. Trong chốc lác, không chỉ chuồng voi bị cháy, ngay cả con voi của vua cũng bị cháy. Thân thể của con voi bị cháy đến tróc da lòi thịt, liền giết con khỉ bên cạnh để mượn xác khỉ đập lửa trên thân.

Người trời trên không trung thấy tình huống như vậy, liền nói một bài kệ, ý nghĩa đại khái như sau:

“Nếu như khi có người đang sân hận muốn đánh nhau, nhất định không nên đứng ở bên cạnh. Nếu như có hai con dê bị thiến, trong lúc dùng sừng để húc nhau, lúc đó ruồi, muỗi vô tình cũng mất mạng.

Lúc người vợ và dê tranh nhau, con khỉ cũng gặp tai ương vì thế mà toi mạng.

Do đó, người có trí huệ muốn xa lìa nghi kỵ, và muốn tránh nghi kỵ không nên nấn ná bên cạnh người ngu, và không nên tiếp xúc với họ.”

Vua Ba Tư Nặc biết được sự việc này (vì voi của vua

cũng bị thương), liền ra lệnh cho đại thần quy định: “Bắt đầu từ ngày hôm nay, buổi tối không được mồi lửa, không được thắp đèn cầy, nếu như người nào vi phạm sẽ bị phạt ngàn lượng tiền.”

Lúc đó, trưởng giả Tu Đạt đã đắc đạo, ở trong nhà không có phân ban ngày, ban đêm tinh tấn tọa thiền, đến nửa đêm mới nghỉ ngơi. Khi gà gáy đêm, vì trời chưa sáng nên lại đốt đèn ngồi thiền.

Việc đốt đèn nửa đêm bị người khác phát hiện, do đó Tu Đạt bị bắt đến bên vua, vì ban đêm đốt đèn, vi phạm quy định phải bị phạt ngàn lượng tiền.

Tu Đạt thưa: “Tôi hiện nay quá nghèo, ngay cả trăm tiền còn không có, lấy gì để trả số tiền phạt này?”

Nhà vua rất giận dữ, nên kêu người bắt nhốt, coi ngó kỹ càng.

Tứ Đại Thiên Vương nhìn thấy Tu Đạt bị nhốt trong tù, nên gần giữa đêm từ trên trời xuống nói với Tu Đạt

rằng: “Tôi sẽ cho ông tiền, để ông trả tiền phạt và có thể ra ngục ngay bây giờ.”

Tu Đạt nói: “Sẽ có một ngày, nhà vua sẽ hiểu được sự thật chân tướng, không cần sử dụng số tiền này” và rồi Tu Đạt vì Tứ Đại Thiên Vương nói pháp, chúng Thiên vương rất vui mừng và cáo lui.

Đến nửa đêm trời Đế Thích cũng từ trên trời xuống diện kiến Tu Đạt. Ông ta cũng vì Đế Thích thuyết pháp như vậy và vị trời này thối lui.

Lại tới trời gần sáng, Phạm Thiên cũng từ trên trời xuống gặp Tu Đạt, và ông cũng vì vị trời này thuyết pháp, Phạm Vương nghe xong rất vui mừng và ra về.

Lúc đó, nhà vua ban đêm thấy trong ngục có ánh sáng lửa đốt, hôm sau sai người đến quở trách Tu Đạt: “Ông vì vi phạm mệnh lệnh nửa đêm cấm đốt đèn mới bị nhốt nơi đây, tại sao không biết xấu hổ lại còn ban đêm đốt lửa?”

Tu Đạt nói: “Tôi không có đốt lửa! Nếu có đốt lửa

chắc chắn sẽ còn dấu vết của tro bụi!”

Vị thị giả của vua nói: “Rõ ràng đầu hôm có bốn cây đuốc, giữa đêm lại có một cây sáng hơn, gần sáng lại có một cây đước còn sáng hơn nữa. Ông nói không có đốt lửa thì là như thế nào?”

Tu Đạt trả lời: “Đó không phải là tôi đốt đèn! Bốn cây đèn mà đầu hôm mấy ông nhìn thấy đó là Thiên vương của Tứ đại thiên vương đến thăm tôi. Ngọn đuốc nửa đêm là trời Đế Thích (chủ Đao Lợi Thiên) đến viếng. Gần sáng, đó là trên thân Phạm Thiên phóng ra ánh sáng, chứ không phải tôi đốt đèn!”

Người hầu cận tức tốc về bẩm báo với quốc vương, quốc vương nghe rồi rất sợ hãi. “Phước báu của người này thù thắng như vậy, lại có thể cảm chiếu người trời xuống cầu kiến, mình sao lại dèm pha, hủy nhục ông ta? Vì vậy nói với người hầu cận rằng: “Lập tức! Lập tức đem người đó phóng thích, nhất định không được chậm trễ!”

Tu Đạt ra khỏi đại lao, liền đi đến chỗ Phật, đảnh lễ xong rồi ngồi xuống một bên nghe pháp.

Sau đó, vua Ba Tư Nặc chuẩn bị xe ngựa đi đến chỗ Phật. Tất cả dân chúng dọc đường thấy đức vua đến, liền thối lui qua một bên nhường đường. Chỉ có Tu Đạt trong tâm sung mãn pháp hỷ, nhìn thấy đức vua mà không có đứng dậy chào đón.

Vua Ba Tư Nặc nhìn thấy tâm ôm ý hận: “Người này cũng là con dân của ta! Vì sao lại có lòng khinh mạn, thấy ta lại không đứng dậy lễ bái!”

Đức Phật biết được tâm niệm của vua Ba Tư Nặc, liền dừng lại không thuyết pháp.

Vua Ba Tư Nặc thưa với đức Phật: “Xin Đức Phật từ bi vì chúng con thuyết pháp.”

Đức Phật nói với quốc vua rằng: “Hiện nay không phải là lúc nói pháp cho đức vua! Đều là không thích hợp thời cơ? Nếu như có người trong tâm sinh khởi lòng sân

hận, báo oán, phiền não v.v.., trước khi phiền não này chưa được giải trừ, thì không phải hợp thời nói pháp. Hoặc là tham trước dâm dục, mê đắm nữ sắc, hoặc là kiêu mạn tự đại, không có một chút tâm cung kính; dùng các thứ tâm ô uế này lại nghe pháp, dù cho lắng nghe diệu pháp cũng không thể hiểu rõ. Do vậy, lúc này không phải là lúc vì đức vua nói pháp.”

Quốc vương nghe lời giáo huấn của đức Phật xong, tâm nghĩ: “Duyên cớ cũng là do người này, hại mình hôm nay có hai thứ tổn hại: Một là, mình đã khởi tâm sân hận, hai là không nghe được Phật Pháp.” Vua Ba Tư Nặc cảm thấy không vui, đảnh lễ Phật xong rồi cáo lui. Đi chưa được bao lâu, bốn phương xuất hiện hổ, sói, sư tử, rắn độc, cầm thú toàn bộ đều bao vây vua Ba Tư Nặc. Vua Ba Tư Nặc nhìn thấy vô cùng sợ hãi, tức tốc quay trở lại nơi đức Phật.

Phật liền hỏi đại vương: “Ngài vì sao lại quay trở lại?”

Vua Ba Tư Nặc trả lời: “Vì khi con đi về, đột nhiên nhìn thấy rất nhiều cầm thú bao vây, vì quá sợ hãi nên con quay trở lại đây tránh nạn!”

Đức Phật hỏi vua Ba Tư Nặc: “Ngài có biết người này không?”

Quốc vương trả lời: “Không biết”

Phật liền nói: “Người này đã chứng tam quả A Na Hàm. Vì ngài đối với Thánh giả khởi ác tâm nên gặp những cầm thú dữ đó. Nếu như ngài không trở lại, nhất định sẽ gặp nguy hại, khó bảo toàn được tính mạng.”

Vua Ba Tư Nặc nghe lời Phật nói xong, vô cùng sợ hãi, lập tức hướng về Tu Đạt đảnh lễ sám hối, còn lấy da dê cúng dường đặt trước mặt Tu Đạt.

Vua Ba Tư Nặc nói: “Người này là con dân của ta, thấy ta mà không đứng dậy lễ bái. Đối với sự hủy nhục vừa rồi, ta khó mà chịu nhẫn, thật là rất khó nhẫn!”

Tu Đạt nói: “Ngài khó như vậy, nhưng tôi tuy nghèo

khổ, lại có thể thực hành việc bố thí, tôi cũng rất khó như vậy!”

Lúc này lại có hai người nghe thấy, họ cũng bức xúc mỗi người cũng tự nói ra cái khổ của họ. Trong đó có một vị đại thần ở bên cạnh vua, tên là Thi La Sư Chất, ông nắm giữ quốc chính rất công chánh bình đẳng. Có một ngày, Thi La Sư Chất bị giặc cướp bắt đi, bọn chúng ăn cắp đồ bị phát hiện, chúng nói với ông ta rằng: “Ông thấy ta ăn cắp đồ, chỉ cần ông không nói ra, tôi sẽ cho ông con đường sống; nếu như ông truyền lời đi khắp nơi, tôi sẽ giết ông chết.”

Thi La Sư Chất nghĩ: “Nếu như hôm nay mình nói láo, làm hành vi phi pháp, như vậy sẽ bị đọa vào địa ngục, tới lúc đó ai thả mình ra?” Do đó, Thi La Sư Chất nói với tên đạo tặc: “Chẳng thà chặt đầu của tôi, tôi cũng sẽ không nói vọng ngữ.”

Tên đao tặc nghe xong liền nói: “Người này chánh

khí nghiêm nghị, giữ giới tinh nghiêm như vậy, việc này rất là khó có!” Nên đạo tặc phóng thích tôi ra.

Lúc đó Thi La Sư Chất nói: “Tôi đã gặp lúc tánh mạng nguy hiểm rồi mà vẫn không phạm giới vọng ngữ, cẩn thận giữ giới mà hành chánh pháp, đây mới thật là khó!”

Khi đó có một vị người trời tên là Thi Ca Lợi cũng nói: “Có một ngày, tôi đã thọ giới Bát quan trai, khi nằm ở trên lầu cao, có một ngọc nữ rất đẹp đến bên cạnh, vì tôi đã thọ trì bát quan trai giới nên không bị sắc đẹp mê hoặc, tôi như vậy cũng rất là khó!”

Vì vậy, bốn người tự nói những việc khó đáng quý, trước Phật đã nói một bài kệ:

“Bần cùng bố thí khó, phú quí nhẫn nhục khó, nguy hiểm giữ giới khó, trai tráng xả dục khó.”

“Bần cùng bố thí khó”, là chỉ Tu Đạt, tuy rất nghèo khổ nhưng ông vẫn có thể bố thí, việc này rất là khó.

“Phú quí nhẫn nhục khó”, là chỉ vua Ba Tư Nặc, ở trên

địa vị cao sang, dân chúng không có biểu thị tâm cung kính, ông khó mà nhịn nhục, việc này cũng là khó.“Nguy hiểm giữ giới khó”, tức là Thi La Sư Chất, gặp lúc tánh mạng nguy hiểm, cũng tuyệt không nói vọng ngữ, trì giới tinh nghiêm, là việc rất khó.

“Tráng kiện xả dục khó”, là chỉ người trời tên Thi Ca Lợi, trai tráng mạnh khỏe, lại có thể kiên trì giữ giới, gặp tiên ngọc nữ khiến người phải động tâm, lại có thể xa lìa tham dục, đây cũng là việc rất khó.

Nó kệ xong, đức Phật lại vì họ nói pháp, quốc vương và thần dân đều vui mừng, đảnh lễ Phật rồi lui ra.

Sự tích này mang đầy ý nghĩa, bài kệ này nhắc đến ba độ đầu tiên trong lục độ, có bố thí, trì giới, nhẫn nhục, chúng ta đem cái thứ hai và thứ ba điều chỉnh lại, như vậy sẽ dễ nhớ hơn.

Thứ nhất là “Bần cùng bố thí khó”, là bố thí. Tuy rất nghèo khó, lại có thể bố thí lợi tha, là việc rất khó.

Cái thứ ba chúng dời lên phía trước, là “Nguy hiểm trì giới khó”. Gặp cái chết đã đến tận cổ, lại vẫn nghiêm trì giới thanh tịnh, đó là chuyện rất khó.

Tiếp theo là nhẫn nhục, “ Phú quí nhẫn nhục khó”, giống như quốc vương rất hiển hách như vậy, có thể nhẫn nhục, không khởi tâm sân, là điều rất khó!

Thứ tư là “Tráng kiện xả dục khó”, thanh niên trai tráng, mỹ sắc trước mặt không động tâm, là điều khó!

Những điều trên khuyến khích cùng đại chúng.

Phước Nghiêm ngày 7, tháng 12, năm 2012.

Nguyên văn tiếng Hoa: http://fuyancec.blogspot.tw/