Kinh Trung Bộ 2

130. Kinh Thiên Sứ

130. KINH THIÊN SỨ

Devadūta Sutta [1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đa lâm), tại tinh xá ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo!” – “Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Ví như, này các Tỷ-kheo, có hai nhà có cửa;[2] ở đây, một người có mắt đứng chính giữa có thể thấy những người đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi qua, đi lại. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, thấy các chúng hữu tình chết đi sanh lại, hạ liệt, cao sang, đẹp trai, xấu hình, thiện thú, ác thú, tùy theo hạnh nghiệp của họ, (và Ta nghĩ): “Các bậc hữu tình này, do thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không công kích các bậc Thánh, có chánh kiến, thọ trì nghiệp phù hợp chánh kiến, các vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú, Thiên giới, ở đời này. Hay các vị hữu tình này, do thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không công kích các bậc Thánh, có chánh kiến, thọ trì nghiệp phù hợp với chánh kiến, các vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh ra giữa loài người. Còn các vị hữu tình do thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, công kích các bậc Thánh, có tà kiến, thọ trì nghiệp phù hợp với tà kiến, các vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi ngạ quỹ (pettivisaya). Hay các vị hữu tình này, do thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, công kích các bậc Thánh, có tà kiến, thọ trì nghiệp phù hợp tà kiến, các hữu tình sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào các loại bàng sanh. Hay các vị hữu tình

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Thiên Sứ, Trung A-hàm số 64 (Đại. 1. 503a). Kinh Thiết Thành Nê-lê (Đại. 1. 826). Kinh Nê-lê (Đại. 1. 907). Kinh Diêm-la Vương Ngũ Thiên Tử Giả (Đại. 1. 828). A. iii. 35 (Tīni devadūtāni) Tăng. 32. 4 Thiên tử (Đại 2. 674b).

[2] Xem M. i. 279, ii. 21.

này, do thành tựu thân ác hành... (như trên)... sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.”

Này các Tỷ-kheo,[1] các người coi giữ địa ngục, sau khi bắt giữ người ấy với nhiều cánh tay, dẫn người ấy đến trước vua Yama (và thưa):

– “Tâu Đại vương, người này không có từ tâm, không xứng là Sa-môn, không xứng là Bà-la-môn,[2] không kính trọng các vị lớn tuổi trong gia đình. Đại vương hãy trừng phạt nó!”

Này các Tỷ-kheo, vua Yama, chất vấn người ấy, cật vấn, thẩm vấn người ấy về Thiên sứ thứ nhất: “Này người kia, ngươi có thấy Thiên sứ thứ nhất đã hiện ra giữa loài người không?” Người ấy nói: “Thưa ngài, không thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người có đứa con nít nhỏ, yếu ớt, nằm ngửa, nằm rơi vào giữa phân và nước tiểu của nó hay không?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, có thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, tuy ngươi là người có ý thức và lớn tuổi, nhưng ngươi không có nghĩ: ‘Ta bị sanh chi phối, ta không thoát khỏi sanh; ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý’.” Người ấy đáp: “Thưa ngài, tôi không có thể làm, vì tôi phóng dật, thưa ngài.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, nếu vì phóng dật nên ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu, ý; chắc chắn chúng sẽ làm cho ngươi, này người kia, tùy theo sự phóng dật ấy của ngươi; vì rằng đây là một ác nghiệp của ngươi, không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh làm, không phải do chị làm, không phải do bạn và thân hữu làm, không phải do bà con huyết thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp ấy chính do ngươi làm, chính người phải cảm thọ quả báo việc làm ấy.”

Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn và thẩm vấn người kia về Thiên sứ thứ nhất, vua Yama mới chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ hai: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người, Thiên sứ thứ hai hiện ra không?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, không thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người kia: “Này người kia, ngươi có thấy người

———

[1] Từ đây trở đi xem A. i. 138 v.v., nhưng chỉ nói đến ba Thiên sứ.

[2] Không nói đến trong nguyên bản M. của Chalmers nhưng có ghi tại A. i. 138, D. iii. 72: “không có lễ phép với cha, với mẹ, không kính lễ các bậc Sa môn, Bà-la-môn.”

đàn bà hay người đàn ông tám mươi tuổi, hay chín mươi tuổi, hay một trăm tuổi, già yếu, cong như nóc nhà, lưng còm, chống gậy, vừa đi vừa run, bệnh hoạn, tuổi trẻ đã qua mất, răng rụng, tóc sói, da nhăn, run rẩy, với tay chân bạc màu?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, có thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, tuy ngươi là người có ý thức và lớn tuổi, nhưng ngươi không có nghĩ: ‘Ta bị già chi phối, ta không thoát khỏi già; ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý.” Người ấy đáp: “Thưa ngài, tôi không có thể làm, vì tôi phóng dật, thưa ngài.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, nếu vì phóng dật nên ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu, ý; chắc chắn chúng sẽ làm cho ngươi, này người kia, tùy theo sự phóng dật của ngươi; vì rằng đây là một ác nghiệp của ngươi, không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh làm, không phải do chị làm, không phải do bạn và thân hữu làm, không phải do bà con huyết thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp ấy chính do ngươi làm, chính ngươi phải cảm thọ quả báo việc làm ấy.”

Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn, thẩm vấn người kia về Thiên sứ thứ hai, vua Yama mới chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ ba: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người, Thiên sứ thứ ba hiện ra không?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, không thấy” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người kia: “Này người kia, người có thấy người đàn bà hay người đàn ông bị bệnh hoạn, khổ não, bị bệnh trầm trọng rơi nằm vào trong nước tiểu và phần của mình, cần người khác nâng dậy, cần người khác dìu nằm xuống?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, có thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, tuy ngươi là người có ý thức và lớn tuổi, nhưng ngươi không có nghĩ: ‘Ta bị bệnh chi phối, ta không thoát khỏi bệnh; ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý.” Người ấy đáp: “Thưa ngài, tôi không có thể làm, vì tôi phóng dật, thưa ngài.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, nếu vì phóng dật nên ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu, ý; chắc chắn chúng sẽ làm cho ngươi, này người kia, tùy theo sự phóng dật của ngươi; vì rằng đây là một ác nghiệp của ngươi, không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh làm, không phải do chị làm, không phải do bạn bè thân hữu làm, không phải do bà con huyết thống làm, không phải do Sa-môn,

Bà-la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp ấy chính do ngươi làm, chính ngươi phải cảm thọ quả báo việc làm ấy.”

Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn thẩm vấn người kia về Thiên giới thứ ba, vua Yama mới chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ tư: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người, Thiên sứ thứ tư hiện ra không?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, không thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người kia: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người, các vua chúa sau khi bắt được tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy... (như trên)... họ lấy gươm chặt đầu.” Người ấy nói: “Thưa ngài, có thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, tuy ngươi là người có ý thức và lớn tuổi, nhưng ngươi không có nghĩ: ‘Thật sự những ai làm các ác nghiệp, họ phải chịu những hình phạt sai khác ngay trong hiện tại như vậy, huống nữa là về đời sau! Ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu, ý.” Người ấy đáp: “Thưa ngài, tôi không có thể làm, vì tôi phóng dật, thưa ngài.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, nếu vì phóng dật nên ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu, ý; chắc chắn họ sẽ làm cho ngươi, này người kia, tùy theo sự phóng dật của ngươi; vì rằng đây là một ác nghiệp của ngươi, không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh làm, không phải do chị làm, không phải do bạn bè thân hữu làm, không phải do bà con huyết thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp ấy chính do ngươi làm, chính ngươi phải cảm thọ quả báo việc làm ấy.”

Này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn, thẩm vấn người kia về Thiên giới thứ tư, vua Yama mới chất vấn, cật vấn, thẩm vấn về Thiên sứ thứ năm: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người, Thiên sứ thứ năm hiện ra không?” Người ấy đáp: “Thưa ngài, không thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, ngươi có thấy giữa loài người, người đàn bà hay người đàn ông chết đã được một ngày, hai ngày hay ba ngày, sưng phồng lên, xanh xám lại, rữa nát ra?” Người ấy nói: “Thưa ngài, có thấy.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, tuy ngươi là người có ý thức và lớn tuổi, nhưng ngươi không có nghĩ: ‘Ta bị chết chi phối, ta không thoát khỏi chết; ta hãy làm điều thiện về thân, khẩu và ý.” Người ấy đáp: “Thưa ngài, tôi không có thể làm, vì tôi phóng dật, thưa

ngài.” Rồi này các Tỷ-kheo, vua Yama nói với người ấy: “Này người kia, nếu vì phóng dật nên ngươi không làm điều thiện về thân, khẩu ý; chắc chắn chúng sẽ làm cho ngươi, này người kia, tùy theo phóng dật của ngươi; vì rằng đây là một ác nghiệp của ngươi, không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh làm, không phải do chị làm, không phải do bạn bè thân hữu làm, không phải do bà con huyết thống làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn làm, không phải do chư Thiên làm. Ác nghiệp ấy chính là ngươi làm, chính ngươi phải cảm thọ quả báo việc làm ấy.”

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi chất vấn, cật vấn, thẩm vấn, người ấy về Thiên sứ thứ năm, vua Yama giữ im lặng.

Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục bắt người ấy chịu hình phạt gọi là năm cọc (Pañcavidhābandhanaṃ), họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào một bàn tay, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn tay thứ hai, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn chân, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn chân thứ hai, họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào giữa ngực. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ. Này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục bắt người ấy nằm xuống và lấy búa chặt người ấy. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ. Này các Tỷ-kheo, các người giữ địa ngục dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu phía dưới và lấy búa chặt người ấy. Người ấy ở đây cảm thọ… chưa tiêu trừ. Này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục cột người ấy vào một chiếc xe, kéo người ấy chạy tới chạy lui trên đất được đốt cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được tiêu trừ. Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ địa ngục đẩy người ấy lên, kéo người ấy xuống một sườn núi đầy than hừng, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được tiêu trừ. Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu phía dưới và quăng người ấy vào một vạc dầu bằng đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Người ấy ở đây bị nấu với bọt nước sôi sùng sục. Ở đây bị nấu với bọt nước sôi sùng sục, khi thì trôi nổi lên trên, khi thì chìm xuống đáy, khi thì trôi dạt ngang. Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đơn, thống

khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ. Rồi này các Tỷ-kheo, những người coi giữ địa ngục quăng vào Đại địa ngục.[1] Này các Tỷ-kheo, Đại địa ngục ấy: “Có bốn góc, bốn cửa, chia thành phần bằng nhau, xung quanh có tường sắt, mái sắt lợp lên trên, nền địa ngục bằng sắt nung đỏ, chảy đỏ rực, đứng thẳng, luôn có mặt, rộng một trăm do-tuần.”

Này các Tỷ-kheo, từ tường phía đông của Đại địa ngục ấy, những ngọn lửa bừng cháy lên được thổi tạt đến tường phía tây. Những ngọn lửa bừng cháy lên từ tường phía tây được thổi tạt đến tường phía đông. Những ngọn lửa bừng cháy lên từ tường phía bắc được thổi tạt đến tường phía nam. Những ngọn lửa bừng cháy lên từ tường phía nam được thổi tạt đến tường phía bắc. Những ngọn lửa bừng cháy lên từ phía dưới được thổi tạt lên phía trên. Những ngọn lửa bừng cháy lên từ phía trên được thổi tạt xuống phía dưới. Người ấy ở đây cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời rất lâu dài, khi cửa phía đông của Đại địa ngục được mở ra. Người ấy chạy vào đấy rất nhanh và mau lẹ. Khi người ấy chạy rất nhanh và mau lẹ, da ngoài bị cháy, da trong bị cháy, thịt bị cháy, dây gân bị cháy, xương bị khói xông đen.[2] Sự trốn thoát[3] của người ấy là như vậy. Này các Tỷ-kheo, dù cho người ấy có cố gắng rất nhiều,[4] cửa vẫn đóng chống lại người ấy. Tại đây người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, có một thời rất lâu dài, khi cửa phía tây được mở... (như trên)... cửa phía bắc được mở... (như trên)... cửa phía nam được mở. Người ấy liền chạy vào đấy rất nhanh và mau lẹ. Khi người ấy chạy rất nhanh và mau lẹ, da ngoài bị cháy, da trong bị cháy, thịt bị

———

[1] Đoạn tả địa ngục này cho đến hết bài kệ cũng được tìm thấy ở M. iii. 166-167.

[2] Nguyên bản là aṭṭhīni. Có thể là akkhīni đúng hơn.

[3] ubbhattaṁ tādisaṁ eva hoti, như vậy là sự cố gắng của nó hoặc thoát ra khỏi, hoặc thoát lui, nhưng nó không thể thoát ra một cách mau chóng được. Lần sau cửa phương đông mở và nó thoát ra cửa này.

[4] bahusampatta, MA. iv. 235, sau khi nói rằng nó chịu đựng vài trăm ngàn năm ở Avīci để thọ lãnh kết quả hành vi ác nghiệp của nó, rồi tiếp đến tả sự cực hình của Devadatta trong sáu lò lửa của Avīci. Chữ Avīci có nghĩa là đau khổ không gián đoạn.

cháy, dây gân bị cháy, xương bị khói xông đen. Sự trốn thoát của người ấy là như vậy. Này các Tỷ-kheo, dầu cho người ấy có cố gắng rất nhiều, cửa vẫn đóng chống lại người ấy. Tại đây người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi các ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ. Rồi này các Tỷ-kheo, có một thời rất lâu dài, khi cửa phía đông được mở ra, người ấy liền chạy vào đấy rất nhanh và mau lẹ... (như trên)... sự trốn thoát của người ấy là như vậy.

Người ấy đi ra khỏi cửa ấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại địa ngục là Đại địa Phấn nị (Gūthaniraya).[1] Người ấy rơi vào địa ngục này. Này các Tỷ-kheo, tại Phấn nị địa ngục ấy, các chúng sanh với miệng như mũi kim cắt đứt da ngoài; sau khi cắt đứt da ngoài, chúng cắt đứt da trong; sau khi cắt dứt da trong, chúng cắt đứt thịt; sau khi cắt đứt thịt, chúng cắt đứt dây gân; sau khi cắt đứt dây gân, chúng cắt đứt xương; sau khi cắt đứt xương, chúng cắt đứt xương tủy. Ở đây người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại địa ngục Phấn nị ấy là Đại địa ngục Nhiệt khôi (Than hừng-Kukkuḷaniraya). Người ấy rơi vào ở đấy. Ở đấy người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại địa ngục Nhiệt khôi là Đại châm thọ lâm (Sambalivanaṁ) cao một do-tuần, với những gai nhọn dài mười sáu ngón tay, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Họ bắt người ấy leo lên, leo xuống. Ở đấy người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại châm thọ lâm là Đại Kiếm diệp lâm (Rừng lá gươm - Asipattavanta). Người ấy vào trong ấy. Ở đấy, các lá cây, do gió lay động, cắt đứt tay của người ấy, cắt đứt chân, cắt đứt tay

———

[1] Các loại địa ngục, xin xem D.P.P.N.

chân, cắt đứt tai, cắt đứt mũi, cắt đứt tai mũi. Ở đây người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mạng chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Nhưng này các Tỷ-kheo, cận sát Đại Kiếm diệp lâm là Đại Khôi hà (Sông vôi - Khārodakānadī). Người ấy rơi vào trong ấy. Tại đấy, người ấy bị trôi thuận theo dòng nước, người ấy bị trôi ngược lại dòng nước, người ấy trôi thuận theo, ngược lại dòng nước. Ở đấy người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, những người coi giữ địa ngục, câu người ấy lên[1] với móc câu, đặt người ấy trên đất và nói với người ấy: “Này người kia, ngươi muốn gì?” Người ấy nói: “Thưa các ngài, tôi đói bụng.” Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục lấy cọc sắt nung đỏ, cạy miệng người ấy và nhét vào miệng người ấy những cục đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Môi người ấy bị cháy, miệng bị cháy, cổ họng bị cháy, ngực bị cháy. Và kéo theo ruột lớn, ruột nhỏ, các cục đồng ấy rơi ra ngoài từ phía dưới. Ở đấy người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mạng chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục nói với người ấy: “Này người kia, ngươi muốn gì?” Người ấy nói: “Thưa các ngài, tôi khát nước.” Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục lấy cọc sắt nung đỏ cạy miệng người ấy ra, và đổ vào miệng người ấy nước đồng nấu sôi, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. Môi ngươi ấy bị cháy, miệng bị cháy, cổ họng bị cháy, ngực bị cháy. Và kéo theo ruột lớn, ruột nhỏ (nước đồng sôi ấy) chảy ra ngoài từ phía dưới. Ở đấy người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mạng chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Rồi này các Tỷ-kheo, các người coi giữ địa ngục lại quăng người ấy vào Đại địa ngục.

Một thời xưa lắm, này các Tỷ-kheo, vua Yama suy nghĩ như sau: “Những ai làm ác nghiệp ở đời, phải thọ lãnh những hình phạt sai khác như

———

[1] Xem Mhvu. i. 7-8.

vậy. Mong rằng ta được làm người, và Như lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời, và ta có thể hầu hạ Thế Tôn, và Thế Tôn thuyết pháp cho ta, và ta có thể thông hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng.”

Này các Tỷ-kheo, điều Ta đang nói không phải Ta nghe từ một Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác; nhưng điều Ta đang nói chỉ được Ta biết mà thôi, chỉ được Ta thấy mà thôi, chỉ được Ta hiểu mà thôi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi Thiện Thệ nói như vậy, bậc Đạo sư lại nói thêm như sau:

Dầu Thiên sứ báo động,

Thanh niên vẫn phóng dật,

Họ ưu buồn lâu dài,

Sanh làm người hạ liệt.

Ở đây bậc chơn nhân,

Được Thiên sứ báo động,

Không bao giờ phóng dật,

Trong diệu pháp bậc Thánh.

Thấy sợ trong chấp thủ,

Trong hiện hữu sanh tử.

Được giải thoát chấp thủ,

Sanh tử được đoạn trừ,

Được yên ổn an lạc,

Ngay hiện tại tịch tịnh,[1]

Mọi oán hận sợ hãi,

Các vị ấy vượt qua;

Mọi đau đớn sầu khổ,

Họ đều được siêu thoát.

KINH THIÊN SỨ, THỨ MỘT TRĂM BA MƯƠI.

———

[1] abhinibbūta, các bài kệ này cũng được tìm thấy ở A. i. 142 và bốn câu cuối ở A. iii. 311.

131. Kinh Nhứt Dạ Hiền Giả

131. KINH NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

Bhaddekaratta Sutta[1]-[2]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà lâm), tại tịnh xá ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo!” – “Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết giảng cho các ông: Nhứt dạ hiền giả (Bhaddekaratta), tổng thuyết và biệt thuyết. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ thuyết giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

Quá khứ[3] không truy tìm[4]

Tương lai không ước vọng,

Quá khứ đã đoạn tận,

Tương lai lại chưa đến,

Chỉ có pháp hiện tại.[5]

Tuệ quán[6] chính ở đây.

Không động, không rung chuyển,[7]

Biết vậy, nên tu tập,

Hôm nay nhiệt tâm làm,

Ai biết chết ngày mai?

Không ai điều đình được,

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương không có.

[2] Đề kinh này thật khó dịch. MA. v. 1 liên hệ chữ Bhaddekaratta với sự thành tựu chú tâm trên vipassanā (quán).

[3] Năm uẩn trong quá khứ. Bài kệ này cũng được tìm thấy ở Netti. 149, Ap. trang 506.

[4] nānvāgameyya, không theo dõi, truy tìm.

[5] Chứng được là vô thường v.v..

[6] vipassati, nghĩa là trong định.

[7] Do tham ái v.v..

Với đại quân thần chết,

Trú như vậy nhiệt tâm,

Đêm ngày không mệt mỏi,

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là truy tìm quá khứ? Vị ấy nghĩ: “Như vậy là sắc của tôi trong quá khứ,” và truy tìm[1] sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là thọ của tôi trong quá khứ,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là tưởng của tôi trong quá khứ,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là hành của tôi trong quá khứ,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là thức của tôi trong quá khứ,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là truy tìm quá khứ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không truy tìm quá khứ? Vị ấy nghĩ: “Như vậy là sắc của tôi trong quá khứ,” và không truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là thọ của tôi trong quá khứ,” và không truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là tưởng của tôi... Như vậy là hành của tôi... Như vậy là thức của tôi trong quá khứ,” và không truy tìm sự hân hoan trong ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không truy tìm quá khứ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào ước vọng tương lai? Vị ấy nghĩ: “Mong rằng như vậy sẽ là sắc của tôi trong tương lai,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Mong rằng như vậy sẽ là thọ của tôi trong tương lai,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Mong rằng như vậy là tưởng của tôi... là hành của tôi... Như vậy là thức của tôi trong tương lai,” và truy tìm sự hân hoan trong ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là ước vọng trong tương lai.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không ước vọng trong tương lai? Vị ấy nghĩ: “Mong rằng như vậy sẽ là sắc của tôi trong tương lai,” và không truy tìm hân hoan trong ấy; “Mong rằng như vậy sẽ là thọ của tôi trong tương lai,” và không truy tìm hân hoan trong ấy; “Mong rằng như vậy sẽ là tưởng... sẽ là hành... sẽ là thức của tôi trong tương lai,” và không truy tìm hân hoan trong ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là ước vọng trong tương lai.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là bị lôi cuốn[2] trong các pháp hiện

———

[1] samanvāneti, tiếp tục truy tìm.

[2] paccuppannesu dhammesu saṁhīrati. Saṁhīrati nghĩa là bị lôi cuốn; cũng có nghĩa là bị lôi cuốn bởi tham ái và tà kiến, ra khỏi tu tập tuệ quán vipassanā. Xem M. v. 2.

tại? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh; không đi đến các bậc chơn nhân, không thuần thục pháp các bậc chơn nhân, không tu tập pháp các bậc chơn nhân; quán sắc là tự ngã, hay quán tự ngã là có sắc, hay quán sắc là trong tự ngã, hay quán tự ngã là trong sắc; hay vị ấy quán thọ là tự ngã, hay quán tự ngã là có thọ, hay quán thọ là trong tự ngã, hay quán tự ngã là trong thọ; hay vị ấy quán tưởng là tự ngã, hay quán tự ngã là có tưởng, hay quán tưởng là trong tự ngã, hay quán tự ngã là có tưởng; hay vị ấy quán hành là tự ngã, hay vị ấy quán tự ngã là có hành, hay vị ấy quán hành là trong tự ngã, hay vị ấy quán tự ngã là trong hành; hay vị ấy quán thức là tự ngã, hay quán tự ngã là có thức, hay quán thức là trong tự ngã, hay quán tự ngã là trong thức. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Đa văn thánh đệ tử, đi đến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; đi đến các bậc chơn nhân, thuần thục pháp các bậc chơn nhân, tu tập pháp các bậc chơn nhân. Vị này không quán sắc là tự ngã, không quán tự ngã là có sắc, không quán sắc là trong tự ngã, không quán tự ngã trong sắc; không quán thọ... không quán tưởng... không quán hành... không quán thức là tự ngã, không quán tự ngã là có thức, không quán thức là trong tự ngã, không quán tự ngã trong thức. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Khi ta nói: “Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các ông Nhứt dạ Hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết,” chính duyên ở đây mà nói vậy.

KINH NHỨT DẠ HIỀN GIẢ, THỨ MỘT TRĂM BA MƯƠI MỐT.

132. Kinh A-Nan Nhứt Dạ Hiền Giả

132. KINH A-NAN NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

Ānandabhaddekaratta Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà lâm), tại tinh xá ông Ānathapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Ānanda tại hội trường thuyết thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo với bài thuyết pháp. (Tôn giả) giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến hội trường, sau khi đến, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, ai tại hội trường đã thuyết thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo với bài thuyết pháp. Ai đã giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết?

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda tại hội trường đã thuyết thị, khích lệ, làm cho thích thú, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo với bài thuyết pháp. (Tôn giả) đã giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết.

Rồi Thế Tôn bảo Tôn giả Ānanda:

– Nhưng như thế nào, này Ānanda, ông đã thuyết thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo với bài thuyết pháp? Ông có phải đã giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết?

– Đúng vậy, bạch Thế Tôn, con đã thuyết thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo với bài thuyết pháp. Con đã giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng.

Quá khứ đã đoạn tận,

Tương lai lại chưa đến,

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh A-nan-đà Thuyết, Trung A-hàm số 167 (Đại. 1. 699c).

Chỉ có pháp hiện tại

Tuệ quán chính ở đây.

Không động, không rung chuyển,

Biết vậy, nên tu tập,

Hôm nay nhiệt tâm làm,

Ai biết chết ngày mai?

Không ai điều đình được,

Với đại quân thần chết,

Trú như vậy nhiệt tâm,

Đêm ngày không mệt mỏi,

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Này các Hiền giả, thế nào là truy tìm quá khứ? Vị ấy nghĩ: “Như vậy là sắc của tôi trong quá khứ,” và vị ấy truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là thọ của tôi trong quá khứ,” và vị ấy truy tìm sự hân hoan trong ấy... (như Kinh trước, thay đổi “này các Hiền giả” cho chữ “này các Tỷ-kheo”) ... Như vậy, này các Hiền giả, là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Như vậy, bạch Thế Tôn, con đã thuyết thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo. Con đã giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết.

– Lành thay, lành thay, này Ānanda! Lành thay, này Ānanda! Ông đã thuyết thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các Tỷ-kheo với bài thuyết pháp. Ông đã giảng Nhứt dạ hiền giả, tổng thuyết và biệt thuyết.

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

– Và thế nào, này Ānanda, là truy tìm quá khứ?... (như trên)... Như vậy, này Ānanda là truy tìm quá khứ. Và này Ānanda thế nào là không truy tìm quá khứ?... (như trên)... Như vậy, này Ānanda, là không truy tìm quá khứ. Và này Ānanda, thế nào là ước vọng tương lai?... (như trên)... Như vậy, này Ānanda, là ước vọng trong tương lai. Và này Ānanda, thế nào là không ước vọng tương lai?... (như trên)... Như vậy, này Ānanda, là không ước vọng tương lai. Và này Ānanda, thế nào là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại?... (như trên)... Như vậy, này Ānanda, là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Và này Ānanda, thế nào là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại?.. (như trên)... Như vậy này Ānanda, là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

KINH A-NAN NHỨT DẠ HIỀN GIẢ,

THỨ MỘT TRĂM BA MƯƠI HAI.

133. Kinh Đại Ca-Chiên-Diên Nhứt Dạ Hiền Giả

133. KINH ĐẠI CA-CHIÊN-DIÊN

NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

Kaccānabhaddekaratta Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại tinh xá Tapoda[2]. Lúc bấy giờ, Tôn giả Samiddhi,[3] thức dậy vừa lúc bình minh, đi đến Tapoda để tắm rửa tay chân. Tắm rửa tay chân ở Tapoda xong, sau khi lên khỏi (nước), vị ấy đứng mặc một y để tay chân cho khô. Rồi sau khi đêm vừa mãn, một Thiên thần, chói sáng với dung sắc thù thắng cả vùng Tapoda, đi đến Tôn giả Samiddhi, sau khi đến, liền đứng một bên. Đứng một bên, Thiên thần ấy thưa Tôn giả Samiddhi:

– Này Tỷ-kheo, Ngài có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Hiền giả, tôi không có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Nhưng này Hiền giả, Hiền giả có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Tỷ-kheo, tôi cũng không có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, ngài có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Hiền giả, tôi không có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả. Nhưng này Hiền giả, Hiền giả có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Tỷ-kheo, tôi không có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả. Này Tỷ-kheo, hãy học tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Này Tỷ-kheo, hãy học cho thuần thục tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Ôn Tuyền Lâm Thiên, Trung A-hàm số 165 (Đại. 1. 696b).

[2] Được gọi vậy vì Tinh xá này được xây dựng trước mặt hồ Tapoda.

[3] Xem M. kinh số 136. Một câu thơ do Tôn giả này làm được chép ở Thag. 46. Xem Pss. Breth., trang 54, số 3.

giả. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Vì rằng, này Tỷ-kheo, tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả là liên hệ đến mục đích và căn bản của phạm hạnh.

Thiên thần ấy nói như vậy. Sau khi nói vậy, vị ấy biến mất ở đấy. Rồi Tôn giả Samiddhi sau khi đếm ấy đã mãn, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, con thức dậy vừa lúc bình minh, đi đến Tapoda để tắm rửa tay chân. Tắm rửa tay chân ở Tapoda xong, sau khi lên khỏi nước, con đứng mặc một y để tay chân cho khô. Rồi bạch Thế Tôn, sau khi đêm vừa mãn một Thiên thần… (như trên)… và là căn bản Phạm hạnh.” Thiên thần ấy nói như vậy. Sau khi nói như vậy, vị ấy biến mất ở đấy. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết giảng cho con tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả!

– Vậy này Tỷ-kheo, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Samiddhi vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

Quá khứ đã đoạn tận,

Tương lai lại chưa đến,

Chỉ có pháp hiện tại,

Tuệ quán chính ở đây.

Không động, không rung chuyển,

Biết vậy nên tu tập.

Hôm nay nhiệt tâm làm,

Ai biết chết ngày mai?

Không ai điều đình được

Với đại quân thần chết,

Trú như vậy nhiệt tâm

Đêm ngày không mệt mỏi,

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Thế Tôn nói như vậy. Sau khi nói như vậy, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá.

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, liền suy nghĩ: “Này chư Hiền, Thế Tôn sau khi thuyết giảng phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng ta, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Nay không biết ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi.”

Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: “Tôn giả Mahākaccāna (Đại Ca-chiên-diên) này đã được Thế Tôn tán thán và được các đồng phạm hạnh có trí kính trọng; Tôn giả Mahākaccāna có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi. Vậy chúng ta hãy đến Tôn giả Mahākaccāna, sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này.”

Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Tôn giả Mahākaccāna, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Mahākaccāna những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahākaccāna:

– Thưa Hiền giả Kaccāna, Thế Tôn sau khi đọc tổng thuyết này, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Nay không biết ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi. Rồi này Hiền giả Kaccāna, chúng tôi suy nghĩ như sau:

“Tôn giả Mahākaccāna này đã được Thế Tôn tán thán... (như trên)… chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này.” Tôn giả Mahākaccāna hãy giải thích cho!

– Này chư Hiền, ví như một người cần thiết lõi cây, tìm cầu lõi cây, đang đi tìm cầu lõi cây, đứng trước một cây lớn có lõi cây, người ấy bỏ rễ, bỏ thân cây, nghĩ rằng lõi cây cần phải tìm trong các nhánh cây, lá cây… cũng vậy, là việc làm của chư Tôn giả... Chư Tôn giả đứng trước mặt Thế Tôn, chư Tôn giả lại vượt qua Thế Tôn, và nghĩ rằng cần phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Nhưng này chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, bậc Có mắt, bậc Trí giả, bậc Pháp giả, bậc Phạm thiên, bậc Thuyết giả, bậc Tuyên thuyết giả, bậc Dẫn đến mục đích, bậc Đem cho bất tử, bậc Pháp chủ, bậc Như Lai. Nay đã đến thời, chư Hiền hãy đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chư Hiền như thế nào, chư Hiền hãy như vậy thọ trì.

– Thưa Hiền giả Kaccāna, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần biết... (như trên)... Nay đã đến thời chúng tôi đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chúng tôi như thế nào, chúng tôi sẽ như vậy thọ trì. Nhưng Tôn giả Mahākaccāna được Thế Tôn tán thán, được các vị đồng phạm hạnh kính trọng. Tôn giả Mahākaccāna có thể giải thích một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi. Mong Tôn giả Mahākaccāna giải thích cho, nếu Tôn giả không cảm thấy phiền phức.

– Vậy chư Hiền, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, tôi sẽ nói:

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahākaccāna. Tôn giả Mahākaccāna nói như sau:

– Này Hiền giả, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Về phần tổng thuyết này chỉ được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi, này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

Này chư Hiền, thế nào là truy tìm quá khứ? “Mắt[1] của tôi trong thời quá khứ là như vậy, các sắc pháp là như vậy ” và thức ở đấy bị dục và ái trói chặt. Vì thức bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy.[2] Vì hân hoan trong ấy, vị ấy truy tìm quá khứ. “Tai của tôi trong quá khứ là như vậy, các tiếng là như vậy”... (như trên)... “Mũi của tôi trong quá khứ là như vậy, các hương là như vậy”... (như trên)... “Lưỡi của tôi trong quá khứ là như vậy, các vị là như vậy”... (như trên)... “Thân của tôi trong quá khứ là như vậy, các xúc là như vậy”… (như trên)... “Ý của tôi trong quá khứ là như vậy, các pháp là như vậy” và thức ở đây bị dục và ái trói chặt. Vì rằng thức bị dục và ái trói chặt, vi ấy hân hoan trong ấy. Vì hân hoan trong ấy, vị ấy truy tìm quá khứ.

Và này chư Hiền, thế nào là không truy tìm quá khứ? “Mắt của tôi trong thời quá khứ là như vậy, các sắc pháp là như vậy” và thức ở đây không bị dục và ái trói chặt. Vì thức không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Vì không hân hoan trong ấy, vị ấy không truy tìm quá khứ. “Tai của tôi trong quá khứ là như vậy, các tiếng là như vậy”... (như trên)... “Mũi của tôi trong quá khứ là như vậy, các hương là như vậy”… (như trên)... “Lưỡi của tôi trong quá khứ là như vậy, các vị là như vậy”... (như trên)... “Thân của tôi trong quá khứ là như vậy, các xúc là như vậy”... (như trên)... “Ý của tôi trong quá khứ là như vậy, các pháp là như vậy,” và thức ở đây không bị dục và ái trói chặt. Vì thức không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Vì không hân hoan trong ấy, vị ấy không truy tìm quá khứ. Như vậy, này chư Hiền, là không truy tìm quá khứ.

Và này chư Hiền, thế nào là ước vọng tương lai? “Mong rằng mắt của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các sắc pháp là như vậy” và vị ấy hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Vì duyên hướng tâm như vậy, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy ước vọng tương lai. “Mong rằng tai của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các tiếng là như vậy”... (như trên)...

———

[1] MA. v. 5-6 giải thích hai kinh trước và kinh sau, tổng thuyết (mātikā) và biệt thuyết đề cập đến năm uẩn. Nhưng ở đây lại đề cập đến 12 xứ.

[2] Trong sự thấy, v.v.. Xem S. iv. 13 v.v.. nói đến sự hân hoan trong sáu xứ.

“Mong rằng mũi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các hương là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng lưỡi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các vị là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng thân của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các xúc là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng ý của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các pháp là như vậy” và vị ấy hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Vì duyên hướng tâm như vậy, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy ước vọng tương lai. Như vậy, này chư Hiền, là ước vọng tương lai.

Và này chư Hiền, thế nào là không ước vọng tương lai? “Mong rằng mắt của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các sắc pháp là như vậy” và vị ấy không hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Do duyên không hướng tâm, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không có ước vọng tương lai. “Mong rằng tai của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các tiếng là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng mũi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các hương là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng lưỡi của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các vị là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng thân của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các xúc là như vậy”... (như trên)... “Mong rằng ý của tôi trong tương lai sẽ là như vậy, các pháp là như vậy” và vị ấy không hướng tâm lấy cho được cái gì chưa được. Do duyên không hướng tâm, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không có ước vọng tương lai. Như vậy, này chư Hiền, là không ước vọng tương lai.

Và này chư Hiền, thế nào là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại? Này chư Hiền, nếu mắt và các sắc pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Này chư Hiền, nếu tai và các tiếng... (như trên)... nếu mũi và các hương... (như trên)... nếu lưỡi và các vị... (như trên)... nếu thân và các xúc... (như trên)... Này chư Hiền, nếu ý và các pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy bị dục và ái trói chặt, vị ấy hân hoan trong ấy. Do hân hoan trong ấy, vị ấy bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Như vậy, này chư Hiền, là bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Và này chư Hiền, thế nào là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại?

Này chư Hiền, nếu mắt và các sắc pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Này chư Hiền, nếu tai và các tiếng... (như trên)… Này chư Hiền, nếu mũi và các hương… (như trên)... Này chư Hiền, nếu lưỡi và các vị... (như trên)... Này chư Hiền, nếu thân và các xúc... (như trên)... Này chư Hiền, nếu ý và các pháp, cả hai đều có mặt trong hiện tại này, và thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt cũng trong hiện tại này. Vì thức của vị ấy không bị dục và ái trói chặt, vị ấy không hân hoan trong ấy. Do không hân hoan trong ấy, vị ấy không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại. Như vậy, này chư Hiền là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Phần tổng thuyết này, này chư Hiền, được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi, này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Và nếu chư Tôn giả muốn, hãy đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này! Thế Tôn giải thích các Tôn giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì!

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ ,tín thọ lời Tôn giả Mahākaccāna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng con, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Bạch Thế Tôn, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: “Thế Tôn sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng con, không giải nghĩa một cách rộng rãi và đã đi vào tinh xá:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm nặng.

Nay không biết ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi. ”

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau: “Tôn giả Mahākaccāna (Đại Ca-chiên-diên) này... (như trên)... chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này. “Rồi bạch Thế Tôn, chúng con đi đến Tôn giả Mahākaccāna, sau khi đến, chúng con hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này. Ý nghĩa của những (chữ) ấy đã được Tôn giả Mahākaccāna giải thích cho chúng con với những phương pháp (ākāra) này, các những câu này, với những chữ này.

– Này các Tỷ-kheo, Mahākaccāna là bậc Hiền trí. Này các Tỷ-kheo, Mahākaccāna là bậc Đại trí tuệ. Này các Tỷ-kheo, nếu các ông hỏi Ta về ý nghĩa này, Ta cũng giải thích cho các ông như vậy, như Mahākaccāna đã giải thích. Thật sự ý nghĩa ấy là vậy, và các ông hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

KINH CA-CHIÊN-DIÊN NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

THỨ MỘT TRĂM BA MƯƠI BA.

134. Kinh Lomasakaṅgiya Nhứt Dạ Hiền Giả

134. KINH LOMASAKAṄGIYA

NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

Lomasakaṅgiyabhaddekaratta Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà lâm), tại tinh xá ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Lomasakaṅgiya trú ở giữa dòng họ Sakya (Thích-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở tinh xá Nigrodha (Ni- câu-luật). Rồi Thiên tử Candana sau khi đêm vừa mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng cả vùng tinh xá Nigrodha, đi đến Tôn giả Lomasakaṅgiya, sau khi đến, liền đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Candana thưa với Tôn giả Lomasakaṅgiya:

– Này Tỷ-kheo, ngài có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Hiền giả, tôi không thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Này Hiền giả, Hiền giả có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Tỷ-kheo, tôi cũng không thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, ngài có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Hiền giả, tôi không thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả. Này Hiền giả, Hiền giả có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả không?

– Này Tỷ-kheo, tôi có thọ trì bài kệ về Nhứt dạ hiền giả.

– Này Hiền giả, Hiền giả thọ trì như thế nào bài kệ về Nhứt dạ hiền giả?

– Một thời, này Tỷ-kheo, Thế Tôn trú giữa chư Thiên Tam thập tam thiên, dưới cây Pāricchattaka (Trú độ thọ), trên hòn đá Paṇḍukambala[2] (Vô

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Thiền Thất Tôn, Trung A-hàm số 166 (Đại. 1. 698c). Kinh Tôn Thượng (Đại. 1. 886).

[2] Paṇḍukambalasilā, đây là tên ngai vàng của Saka.

cấu bạch thạch). Tại đấy, Thế Tôn đọc lên tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả cho chư Thiên ở Tam thập tam thiên:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

Quá khứ đã đoạn tận,

Tương lai lại chưa đến,

Chỉ có pháp hiện tại,

Tuệ quán chính ở đây.

Không động, không rung chuyển,

Biết vậy nên tu tập,

Hôm nay nhiệt tâm làm,

Ai biết chết ngày mai?

Không ai điều đình được,

Với đại quân thần chết,

Trú như vậy nhiệt tâm,

Đêm ngày không mệt mỏi,

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Này Tỷ-kheo, tôi thọ trì về bài kệ Nhứt dạ hiền giả như vậy. Này Tỷ-kheo, hãy học tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Này Tỷ-kheo, hãy học cho thuần thục tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả. Vì rằng này Tỷ-kheo, tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả liên hệ đến mục đích, là căn bản của phạm hạnh.

Rồi Tôn giả Lomasakaṅgiya, sau khi đêm ấy đã mãn, dọn dẹp sàng tọa, lấy y áo và lên đường đi đến Sāvatthī. Tuần tự du hành, (Tôn giả) đi đến Sāvatthī, Jetavana, tinh xá ông Anāthapiṇḍika, đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Lomasakaṅgiya bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, một thời con trú giữa dòng họ Sakya, tại Kapilavatthu, tinh xá ông Anāthapiṇḍika. Rồi bạch Thế Tôn, một Thiên tử, sau khi đêm vừa mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng cả vùng tinh xá Nigrodha, đến con và

đứng một bên. Đứng một bên, bạch Thế Tôn, Thiên tử ấy thưa với con: “Này Tỷ-kheo, ngài có thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả không?” Được nói vậy, bạch Thế Tôn, con nói với Thiên tử ấy: “Này Hiền giả, tôi không thọ trì tổng thuyết và biệt thuyết về Nhứt dạ hiền giả.” – “Này Hiền giả, Hiền giả có thọ trì... (như trên)... là căn bản của Phạm hạnh.”

Bạch Thế Tôn, Thiên tử ấy nói như vậy. Nói như vậy xong, vị ấy biến mất tại đấy. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn giảng cho con tổng thuyết và biệt thuyết về bài kệ Nhứt dạ hiền giả!

– Này Tỷ-kheo, ông có biết Thiên tử ấy không?

– Bạch Thế Tôn, con không biết Thiên tử ấy.

– Này Tỷ-kheo, Thiên tử ấy tên là Candana. Này Tỷ-kheo, Candana là Thiên tử, sau khi chú tâm, sau khi tác ý, sau khi tập trung nội tâm, lóng tai[1] nghe pháp. Vậy này Tỷ-kheo, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– “Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Lomasakaṅgiya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

– Này Tỷ-kheo, thế nào là truy tìm quá khứ?

Vị ấy nghĩ: “Như vậy là sắc của tôi trong quá khứ” và nó truy tìm sự hân hoan trong ấy; “Như vậy là thọ... (như trên)…; “Như vậy là tưởng... (như trên)...; “Như vậy là hành... (như trên)…; “Như vậy là thức của tôi trong quá khứ” và vị ấy truy tìm sự hân hoan trong ấy. Như vậy, Này Tỷ-kheo, là truy tìm quá khứ.

– Này Tỷ-kheo, thế nào là không truy tìm quá khứ? “Như vậy là sắc của tôi... (như trên)... Như vậy là không truy tìm quá khứ.

Và này Tỷ-kheo, thế nào là ước vọng tương lai?... (như Kinh số 131, trang 518 đến 519)... Như vậy, này Tỷ-kheo, là không bị lôi cuốn trong các pháp hiện tại.

———

[1] Như M. i. 325.

Quá khứ không truy tìm,

Tương lai không ước vọng,

.... (như trên)...

Xứng gọi Nhứt dạ hiền,

Bậc an tịnh, trầm lặng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Lomasakaṅgiya hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

KINH LOMASAKAṄGIYA NHỨT DẠ HIỀN GIẢ,

THỨ MỘT TRĂM BA MƯƠI BỐN.