Kinh Trung Bộ 1

Hội Đồng Chứng Minh

ĐẠI TẠNG KINH VIỆT NAM NAM TRUYỀN

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM

VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM

KINH TRUNG BỘ

TẬP I

Nguyên bản:

PĀLI

Việt dịch:

Hòa thượng THÍCH MINH CHÂU

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO - 2012

VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM

Thực hiện

HỘI ĐỒNG CHỨNG MINH

Hòa thượng THÍCH PHỔ TUỆ

Hòa thượng THÍCH TRÍ TỊNH

Hòa thượng THÍCH THANH TỪ

Hòa thượng THÍCH TỪ NHƠN

Hòa thượng THÍCH HIỂN PHÁP

Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

Hội Đồng Phiên Dịch

HỘI ĐỒNG PHIÊN DỊCH

Chủ tịch

Hòa thượng THÍCH MINH CHÂU

Tổng Thư ký

Thượng tọa THÍCH TRÍ SIÊU

Thành viên

Hòa thượng THÍCH ĐỨC NGHIỆP

Hòa thượng THÍCH NHẬT QUANG

Hòa thượng THÍCH MINH CẢNH

Hòa thượng THÍCH CHƠN THIỆN

Hòa thượng THÍCH GIÁC TOÀN

Hòa thượng THÍCH THIỆN TÂM

Hòa thượng THÍCH PHƯỚC SƠN

Thượng tọa THÍCH NGUYÊN GIÁC

Thượng tọa THÍCH PHƯỚC CẨN

Mục Lục

Mục lục

KINH TRUNG BỘ - TẬP I

1. KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN........................................................................ 19

2. KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC........................................................................... 25

3. KINH THỪA TỰ PHÁP.................................................................................. 31

4. KINH SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM.................................................................... 37

5. KINH KHÔNG UẾ NHIỄM............................................................................ 47

6. KINH ƯỚC NGUYỆN..................................................................................... 57

7. KINH VÍ DỤ TẤM VẢI................................................................................... 61

8. KINH ĐOẠN GIẢM........................................................................................ 67

9. KINH CHÁNH TRI KIẾN............................................................................... 75

10. KINH NIỆM XỨ............................................................................................... 85

11. TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG............................................................................. 95

12. ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG............................................................................. 101

13. ĐẠI KINH KHỔ UẨN................................................................................... 119

14. TIỂU KINH KHỔ UẨN................................................................................. 127

15. KINH TƯ LƯỢNG......................................................................................... 133

16. KINH TÂM HOANG VU.............................................................................. 139

17. KINH KHU RỪNG........................................................................................ 143

18. KINH MẬT HOÀN........................................................................................ 147

19. KINH SONG TẦM......................................................................................... 155

20. KINH AN TRÚ TẦM..................................................................................... 159

21. KINH VÍ DỤ CÁI CƯA................................................................................. 163

22. KINH VÍ DỤ CON RẮN............................................................................... 173

23. KINH GÒ MỐI............................................................................................... 189

24. KINH TRẠM XE............................................................................................ 193

25. KINH BẪY MỒI............................................................................................ 201

26. KINH THÁNH CẦU...................................................................................... 211

27. TIỂU KINH DỤ DẤU CHÂN VOI............................................................... 227

28. ĐẠI KINH DỤ DẤU CHÂN VOI................................................................. 237

1. ĐẠI KINH THÍ DỤ LÕI CÂY....................................................................... 245

2. TIỂU KINH THÍ DỤ LÕI CÂY..................................................................... 251

3. TIỂU KINH RỪNG SỪNG BÒ..................................................................... 259

4. ĐẠI KINH RỪNG SỪNG BÒ....................................................................... 267

5. ĐẠI KINH NGƯỜI CHĂN BÒ..................................................................... 275

6. TIỂU KINH NGƯỜI CHĂN BÒ................................................................... 281

7. TIỂU KINH SACCAKA................................................................................ 285

8. ĐẠI KINH SACCAKA.................................................................................. 297

9. TIỂU KINH ĐOẠN TẬN ÁI......................................................................... 311

10. ĐẠI KINH ĐOẠN TẬN ÁI........................................................................... 317

11. ĐẠI KINH XÓM NGỰA............................................................................... 335

12. TIỂU KINH XÓM NGỰA............................................................................. 345

13. KINH SALEYYAKA..................................................................................... 351

14. KINH VERANJAKA..................................................................................... 357

15. ĐẠI KINH PHƯƠNG QUẢNG.................................................................... 359

16. TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG.................................................................. 367

17. TIỂU KINH PHÁP HÀNH............................................................................ 375

18. ĐẠI KINH PHÁP HÀNH.............................................................................. 381

19. KINH TƯ SÁT................................................................................................ 389

20. KINH KOSAMBIYA..................................................................................... 393

21. KINH PHẠM THIÊN THỈNH CẦU............................................................. 399

22. KINH HÀNG MA.......................................................................................... 407

23. KINH KANDARAKA................................................................................... 417

24. KINH BÁT THÀNH...................................................................................... 429

25. KINH HỮU HỌC........................................................................................... 435

26. KINH POTALIYA.......................................................................................... 441

27. KINH JĪVAKA............................................................................................... 451

28. KINH ƯU-BA-LY.......................................................................................... 455

29. KINH HẠNH CON CHÓ............................................................................... 475

30. KINH VƯƠNG TỬ ABHAYA (VÔ ÚY).................................................... 481

31. KINH NHIỀU CẢM THỌ............................................................................. 487

32. KINH KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG....................................................... 493

33. KINH GIÁO GIỚI LA-HẦU-LA Ở RỪNG AM-BÀ-LA........................... 507

1. ĐẠI KINH GIÁO GIỚI LA-HẦU-LA.......................................................... 515

2. TIỂU KINH MĀLUṄKYA............................................................................ 521

3. ĐẠI KINH MĀLUṄKYĀPUTTA................................................................ 527

4. KINH BHADDĀLI......................................................................................... 533

5. KINH VÍ DỤ CON CHIM CÁY.................................................................... 545

6. KINH CĀTUMĀ............................................................................................ 555

7. KINH NAḶAKAPĀNA................................................................................. 563

8. KINH GULISSĀNI......................................................................................... 571

9. KINH KĪṬĀGIRI............................................................................................ 577

10. KINH BA MINH VACCHAGOTTA............................................................ 587

11. KINH AGGIVACCHAGOTTA.................................................................... 591

12. ĐẠI KINH VACCHAGOTTA...................................................................... 599

13. KINH TRƯỜNG TRẢO................................................................................ 609

14. KINH MĀGANDIYA.................................................................................... 615

KINH TRUNG BỘ - TẬP II

15. KINH SANDAKA

16. ĐẠI KINH SAKULUDĀYI

17. KINH SAMAṆAMAṆḌIKĀ

18. TIỂU KINH THIỆN SANH ƯU-ĐÀ-DI

19. KINH VEKHANASSA

20. KINH GHAṬĪKĀRA

21. KINH RAṬṬHAPĀLA

22. KINH MAKHĀDEVA

23. KINH MADHURĀ

24. KINH BỒ-ĐỀ VƯƠNG TỬ

25. KINH AṄGULIMĀLA

26. KINH ÁI SANH

27. KINH BĀHITIKA

28. KINH PHÁP TRANG NGHIÊM

29. KINH KAṆṆAKATTHALA

30. KINH BRAHMĀYU

1. KINH SELA

2. KINH ASSALĀYANA

3. KINH GHOṬAMUKHA

4. KINH CAṄKĪ

5. KINH ESUKĀRĪ

6. KINH DHĀNAÑJĀNI

7. KINH VĀSEṬṬHA

8. KINH SUBHA

9. KINH SAṄGĀRAVA

10. KINH DEVADAHA

11. KINH NĂM BA

12. KINH NHƯ THẾ NÀO

13. KINH LÀNG SĀMA

14. KINH THIỆN TINH

15. KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH

16. KINH GAṆAKA MOGGALLĀNA

17. KINH GOPAKA MOGGALLĀNA

18. ĐẠI KINH MÃN NGUYỆT

19. TIỂU KINH MÃN NGUYỆT

20. KINH BẤT ĐOẠN

21. KINH SÁU THANH TỊNH

22. KINH CHƠN NHÂN

23. KINH NÊN HÀNH TRÌ, KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ

24. KINH ĐA GIỚI

25. KINH THÔN TIÊN

26. ĐẠI KINH BỐN MƯƠI

27. KINH NHẬP TỨC, XUẤT TỨC NIỆM

28. KINH THÂN HÀNH NIỆM

29. KINH HÀNH SANH

30. KINH TIỂU KHÔNG

31. KINH ĐẠI KHÔNG

32. KINH HY HỮU VỊ TẰNG HỮU PHÁP

33. KINH BẠC-CÂU-LA

1. KINH ĐIỀU NGỰ ĐỊA

2. KINH PHÙ-DI

3. KINH A-NA-LUẬT

4. KINH TÙY PHIỀN NÃO

5. KINH HIỀN NGU

6. KINH THIÊN SỨ

7. KINH NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

8. KINH A-NAN NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

9. KINH ĐẠI CA-CHIÊN-DIÊN NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

10. KINH LOMASAKAṄGIYA NHỨT DẠ HIỀN GIẢ

11. TIỂU KINH NGHIỆP PHÂN BIỆT

12. ĐẠI KINH NGHIỆP PHÂN BIỆT

13. KINH PHÂN BIỆT SÁU XỨ

14. KINH TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT

15. KINH VÔ TRÁNH PHÂN BIỆT

16. KINH GIỚI PHÂN BIỆT

17. KINH PHÂN BIỆT SỰ THẬT

18. KINH PHÂN BIỆT CÚNG DƯỜNG

19. KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC

20. KINH GIÁO GIỚI CHANNA

21. KINH GIÁO GIỚI PHÚ-LÂU-NA

22. KINH GIÁO GIỚI NANDAKA

23. TIỂU KINH GIÁO GIỚI LA-HẦU-LA

24. KINH SÁU SÁU

25. ĐẠI KINH SÁU XỨ

26. KINH NÓI CHO DÂN CHÚNG NAGARAVINDA

27. KINH KHẤT THỰC THANH TỊNH

28. KINH CĂN TU TẬP

Những Chữ Viết Tắt

NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT:

A. : Aṅguttara Nikāya

D. : Dīgha Nikāya

DA. : Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā

Dh.A. : Dhammapada Aṭṭhakathā

Dh. hay Dhp. : Dhammapada

DPPN. : Dictionary of Pali Proper Names

(G.P. Malalasekera)

Đại. : Đại Tạng Kinh

G.S. : Gradual Sayings

MA. : Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā

Mhvs. : Mahāvaṃsa Milindapañha

M. : Majjhima Nikāya

Miln. : Milindapañha

Pāc. : Pāccittiya

PED. : Pāli-English Dictionary

(T.W. Rhys Davids and W. Stede)

Pṭs. : Paṭisambhidāmagga

S. : Saṃyutta Nikāya

Sn. : Suttanipāta

Thag. : Theragāthā

Thīg. : Therīgāthā

Vbh. : Vibhaṅga

Vin. : Vinaya-piṭaka

Vism. : Visuddhimagga

1. Kinh Pháp Môn Căn Bổn

1. KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN
Mūlapariyāya Sutta

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkaṭṭhā, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh Phúc), dưới gốc cây Sa-la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo!” – “Bạch Thế Tôn,” những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói: “Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các người ‘Pháp môn căn bản tất cả pháp.’ Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” – “Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe, không được thấy các bậc Thánh,[1] không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy các bậc chơn nhân,[2] không thuần thục pháp các bậc chơn nhân, không tu tập pháp các bậc chơn nhân, tưởng tri địa đại là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy nghĩ: “Địa đại là của ta” – dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy nghĩ: “Thủy đại là của ta” – dục hỷ thủy đại. Vì sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy đại. Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ: “Hỏa đại là của ta” – dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại. Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến (tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ: “Phong đại là

———

[1] Ariyānam: chỉ cho đức Phật, Bích Chi Phật và đệ tử của Phật. Ở đây, có thể chỉ cho đức Phật.

[2] Sappurisa: chỉ cho các vị Bích Chi Phật và đệ tử Phật.

của ta” – dục hỷ phong đại. Vì sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại. Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật... Người ấy tưởng tri chư Thiên[1] là chư Thiên... Người ấy tưởng tri Sanh chủ[2] là Sanh chủ... Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm Thiên... Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang âm thiên... Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh thiên... Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng quả thiên... Người ấy tưởng tri Abhibhū (Thắng giả)[3] là Abhibhū. Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không vô biên xứ... Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô biên xứ... Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu xứ... Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ là Phi tưởng phi phi tưởng xứ... Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến... Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn... Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm... Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri... Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất... Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt... Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả... Người ấy tưởng tri Niết-bàn[4] là Niết-bàn. Vì tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, người ấy nghĩ: “Niết-bàn là của ta” – dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không liễu tri Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo, hữu học[5] tâm chưa thành tựu,[6] đang sống cần cầu vô thượng an ổn khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri[7] địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: “Địa đại là của ta” - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhū (Thắng giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ

———

[1] Deva: chỉ cho các vị Tứ thiên vương và chư Thiên cao hơn.

[2] Pajāpati: thường chỉ cho vị Tạo hóa. Đây chỉ cho Ma vương, vì Ma vương đôi khi tự xưng là Tạo hóa.

[3] Abhibhū: chỉ cho chúng sanh không có tưởng, tức là những vị có thiền định cao.

[4] Niết-bàn: đây chỉ cho sự thọ hưởng năm dục lạc. Các phàm phu xem thụ hưởng năm dục lạc là Niết-bàn.

[5] Hữu học Sekha: vị còn phải học, còn phải tu tập, là hạng ở giữa phàm phu (puthujjana) và vô học (asekha). Kẻ phàm phu không hiểu, vị hữu học có thể hiểu, bậc vô học đã hiểu.

[6] Appattamānasa: Mānansa có ba: Rāga (tham), Citta (tâm) và Arahatta (A-la-hán). Đây chỉ cho Arahatta.

[7] abhijānāti: không phải với tà trí như kẻ phàm phu, nhưng với thắng trí, vị này cảm hiểu sự vật là vô thường, khổ và vô ngã.

đến Niết-bàn, đã không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, đã không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, đã không nghĩ: “Niết-bàn là của ta” – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm,[1] đã đặt gánh nặng xuống,[2] đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử,[3] chánh trí giải thoát.[4] Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: “Địa đại là của ta” – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhū (Thắng giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: “Niết-bàn là của ta” – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng trí địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: “Địa đại là của ta” – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: “Niết-bàn là của ta” – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham dục đã được đoạn trừ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc

———

[1] Vị đã sống theo 10 hạnh của vị Thánh. Xem D. iii. 269.

[2] ohitabhāra: có ba gánh nặng: khandha (uẩn), kilesa (phiền não) và abhisankhāra (hành) đưa đến tái sanh.

[3] MA. kể 10 kiết sử đưa đến tái sanh.

[4] MA. chỉ hai loại giải thoát: Tâm giải thoát và Niết-bàn.

đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: “Địa đại là của ta” – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: “Niết-bàn là của ta” – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: “Địa đại là của ta” – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,[1] thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: “Địa đại là của ta” – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: “Niết-bàn là của ta” – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: “Địa đại là của ta” – không dục hỷ địa đại.

———

[1] Vì Ngài đã hoàn toàn, sammā, giác ngộ đối với mọi sự vật và tự mình giác ngộ, sāmam không nhờ vả ai, nên Ngài Chánh Đẳng và Chánh Giác, Sammāsambudha.

Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: “Dục hỷ là căn bản của đau khổ,[1] từ hữu,[2] sanh khởi lên, và già và chết đến với loài sinh vật.”[3] Do vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”... thủy đại... hỏa đại... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không nghĩ: “Niết-bàn là của Ta” – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: “Dục hỷ là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già và chết đến với loài sinh vật”. Do vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ[4] tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN, THỨ NHẤT.

———

[1] dukkha: ở đây chỉ cho năm thủ uẩn.

[2] bhava: hữu, đây chỉ cho kammabhava (nghiệp hữu), tái sanh do hành động.

[3] MA. i. 52: giải thích bhūta là cái đã thành satta là hữu tình, MA. i. 53 giải thích nandī thuộc về quá khứ; sanh, già, chết thuộc về vị lai; khổ và hữu thuộc về hiện tại.

[4] Theo MA. i. 56, các Tỷ-kheo không có hoan hỷ khi nghe Kinh này, các vị này ngu si và tự hào mình sáng suốt như đức Phật. Rồi đức Phật giảng Mūlapariyāyajātaka để làm cho các vị này hết kiêu mạn. Sau đức Phật giảng kinh Gotamakasutta (A. i. 276) và các vị này chứng quả A-la-hán. Điều lạ là theo truyền thống, các Tỷ-kheo không hoan hỷ nhưng bản chữ La-tinh và Kinh tương đương trong bộ Trung A-hàm lại ghi các Tỷ-kheo đều hoan hỷ.

2. Kinh Tất Cả Lậu Hoặc

2. KINH TẤT CẢ CÁC LẬU HOẶC
Sabbāsava Sutta

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà lâm), vườn ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo!” – “Bạch Thế Tôn,” các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói: “Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Người pháp môn[1] phòng hộ[2] tất cả lậu hoặc.” Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói.” – “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho người không biết, cho người không thấy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy: có như lý tác ý[3] và không như lý tác ý. Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng trưởng. Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được trừ diệt. Này các Tỷ-kheo, có những lậu hoặc phải do tri kiến được đoạn trừ,[4] có những lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

———

[1] MA. i. 61 giải thích pariyāya là kārana: phương tiện hay phương pháp.

[2] āsava: có bốn lậu hoặc: Dục lậu là tham ái năm trần. Hữu lậu là hiện hữu, tham ái sắc giới và vô sắc giới. Kiến lậu là chấp trước tà kiến. Vô minh lậu và vô minh không hiểu Bốn sự thật.

[3] yoniso manasikāram: như lý tác ý, tác ý đến phương tiện, đến con đường. Ayoniso manasikāram: không như lý tác ý, không tác ý đến phương tiện, đến con đường. Hướng tâm trí chống đối sự thật, khiến chấp nhận cái gì vô thường là thường, cái gì khổ là lạc, cái gì vô ngã là ngã, cái gì bất tịnh là tịnh.

[4] dassana: tri kiến đây chỉ cho nhập lưu đạo thứ nhất, tri kiến thứ nhất về Niết-bàn. Và như vậy saṃsāra hay vatta là sự tái sanh không dừng nghỉ, chính do không như lý tác ý. Những người như lý tác ý sẽ tu tập Tám chánh đạo, bắt đầu với Chánh tri kiến. Đây là tri kiến (yā ca sammāditthi sā vijjā). Nhờ Chánh tri kiến sanh khởi, nhờ vô minh chấm dứt mà các hành (saṅkhārā) được chấm dứt và như vậy tiếp tục chấm dứt sự đau khổ. Như vậy, Nibbāna (Niết-bàn) ở đây gọi là vivatta, không còn sanh tử vận chuyển, được xem là y cứ vào như lý tác ý.

Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc phải do tri kiến được đoạn trừ? Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe, không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không được thấy các bậc chơn nhân, không thuần thục pháp các bậc chơn nhân, không tu tập pháp các bậc chơn nhân, không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý. Vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các pháp cần phải tác ý. Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý? Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng trưởng; hay vô minh lậu[1] chưa sanh được sanh khởi, hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý. Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý? Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được trừ diệt; hay hữu lậu chưa sanh không sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt; hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng trưởng. Vị ấy không như lý tác ý như sau: “Ta có mặt trong thời quá khứ,[2] hay ta không có mặt trong thời quá khứ? Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào? Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như thế nào?[3] Trước kia ta là gì và ta đã có mặt như thế nào trong thời quá khứ? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có mặt trong thời vị lai? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hình vóc như thế nào? Trước kia ta là gì và ta sẽ có mặt như thế nào trong thời vị lai?” Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình[4] trong

———

[1] MA. i. 67 giải thích sự vắng mặt của kiến lậu như sau: Dục lậu là tham ái năm dục trần. Hữu lậu là tham ái sắc giới và vô sắc giới, tham ái các cảnh thiền y cứ vào thường kiến và đoạn kiến. Như vậy kiến lậu đã gồm vào hữu lậu. Vô minh lậu là không biết về Bốn sự thật.

[2] Xem M. i. 265 về những câu hỏi này.

[3] MA. i. 69: Ta giống như thế nào, cao hay thấp, trắng hay đen.

[4] ajjhatta. Nó tự nghi về năm uẩn khandha của nó, tự nghi sự hiện hữu của nó atthibhāva.

thời hiện tại: “Ta có mặt hay ta không có mặt? Ta có mặt như thế nào? Ta có mặt hình vóc như thế nào? Chúng sanh này từ đâu đến? Và rồi nó sẽ đi đâu?” Với người không như lý tác ý như vậy, một trong sáu tà kiến này khởi lên: “Ta có tự ngã,”[1] tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như chơn. “Ta không có tự ngã,” tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như chơn. “Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã,”[2] tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như chơn. “Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã,” tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như chơn. “Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã,” tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như chơn. Hay tà kiến này khởi lên với người ấy: “Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh viễn tồn tại.” Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, bị trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không thoát khỏi khổ đau. Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc chơn nhân, thuần thục pháp các bậc chơn nhân, tu tập pháp các bậc chơn nhân, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý. Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp cần phải tác ý. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý? Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng, đó là những pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý? Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những pháp cần phải tác ý

———

[1] Đây là quan niệm các vị thường kiến, xem ngã là thường còn trong tất cả các thời.

[2] Đây là quan điểm các vị đoạn kiến, chấp trước sự không hiện hữu các loại hữu tình.

và vị ấy tác ý. Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh được trừ diệt. Vị ấy như lý tác ý: “Đây là Khổ,” như lý tác ý: “Đây là Khổ tập,” như lý tác ý: “Đây là Khổ diệt,” như lý tác ý: “Đây là Con đường đưa đến khổ diệt.” Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt: thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến được đoạn trừ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ? Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục đích che đậy sự trần truồng. Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hỗ trợ phạm hạnh, nghĩ rằng: “Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn.” Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với mục đích sống độc cư an tịnh. Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược

phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ? Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng. Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân, những cảm thọ thống khổ khốc liệt, đau nhói, nhức nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng người. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng nếu đến, những bạn bè ác độc nếu giao du mà bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường, vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác, bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại

(các ác, bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ? Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập Niệm giác chi, Niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập Trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập Tinh tấn giác chi... tu tập Hỷ giác chi... tu tập Khinh an giác chi... tu tập Định giác chi... tu tập Xả giác chi, Xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.[1] Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ; những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ, đã được phòng hộ đoạn trừ; những lậu hoặc nào phải do thọ dụng được đoạn trừ, đã được thọ dụng đoạn trừ; những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ, đã được kham nhẫn đoạn trừ; những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ, đã được tránh né đoạn trừ; những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ, đã được trừ diệt đoạn trừ; những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ, đã được tu tập đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán[2] kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC, THỨ HAI.

———

[1] vossaggapariṇāmī: MA. i. 85 v.v., sự từ bỏ các phiền não, kilesa, và thẳng tiến đến Niết-bàn, và chính con đường, magga, được chấm dứt trong sự từ bỏ, giải thoát.

[2] Nhờ tri kiến và nhờ từ bỏ, MA. i. 87.

3. Kinh Thừa Tự Pháp

3. KINH THỪA TỰ PHÁP
Dhammadāyāda Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà lâm), vườn ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo!” – “Bạch Thế Tôn,” các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, hãy là người thừa tự pháp của Ta, đừng là những người thừa tự tài vật.[2] Ta có lòng thương tưởng các Người và Ta nghĩ: “Làm sao những đệ tử của Ta là những người thừa tự pháp của Ta, không phải là những người thừa tự tài vật.” Và này các Tỷ-kheo, nếu các Người là những người thừa tự tài vật của Ta, không phải là những người thừa tự pháp, thì không những các Người trở thành những người mà người ta nói: “Cả thầy và trò đều là những người thừa tự tài vật, không phải là những người thừa tự pháp,” mà cả Ta cũng trở thành người mà người ta nói: “Cả thầy và trò đều là những người thừa tự tài vật, không phải là những người thừa tự pháp.” Và này các Tỷ-kheo, nếu các Người là những người thừa tự pháp của Ta, không phải là những người thừa tự tài vật, thời không những các người trở thành những người mà người ta nói: “Cả thầy và trò là những người thừa tự pháp, không phải là những người thừa tự tài vật,” mà cả Ta cũng trở thành người mà người ta nói: “Cả Thầy và trò đều là những người thừa tự pháp, không phải là những người thừa tự tài vật”. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy là những người thừa tự pháp của Ta, đừng là những người thừa tự tài vật. Ta có lòng thương tưởng các Người và Ta nghĩ: “Làm sao những đệ tử của Ta là những người thừa tự pháp của Ta, không phải là những người thừa tự tài vật.”

Này các Tỷ-kheo, ở đây, một thời Ta ăn đã xong, thỏa mãn, đầy đủ, đã

———

[1] Kinh tương đương trong Trung A-hàm chữ Hán là kinh Cầu Pháp. (Đại. 1. 569c)

[2] āmisa: chỉ cho tài vật, lợi lộc như bốn loại đồ dùng cho Tỷ-kheo, Hán dịch là ăn uống.

chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thích, vừa ý, và còn lại đồ ăn tàn thực[1] của Ta đáng được quăng bỏ. Khi ấy có hai Tỷ-kheo đến, đói lả và kiệt sức. Ta có thể nói với hai vị ấy: “Này các Tỷ-kheo, Ta ăn đã xong, thỏa mãn, đầy đủ, đã chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thích, vừa ý, và còn lại đồ ăn tàn thực này của Ta đáng được quăng bỏ. Nếu các người muốn, hãy ăn đi. Nếu các Người không muốn ăn, Ta sẽ quăng đồ ăn ấy tại chỗ không có cỏ xanh, hay Ta sẽ bỏ xuống chỗ nước không có chúng sanh trong ấy.”[2] Rồi một Tỷ-kheo có thể nghĩ như sau: “Nay Thế Tôn ăn đã xong, thỏa mãn, đầy đủ, đã chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thích, vừa ý, và đây là đồ ăn tàn thực của Thế Tôn đáng được quăng bỏ. Nếu chúng ta không ăn, Thế Tôn sẽ quăng đồ ăn ấy tại chỗ không có cỏ xanh, hay sẽ bỏ xuống chỗ nước không có chúng sanh trong ấy. Nhưng Thế Tôn có dạy như sau: 'Này các Tỷ-kheo, hãy là người thừa tự pháp của Ta, đừng là người thừa tự tài vật.' Đây là loại tài vật, món đồ ăn này. Ta hãy không ăn loại đồ ăn này và trải qua đêm ngày hôm nay, bị đói lả và kiệt sức.” Rồi vị ấy không ăn loại đồ ăn này và trải qua đêm ngày ấy, đói lả và kiệt sức. Tỷ-kheo thứ hai nghĩ như sau: “Thế Tôn ăn đã xong, thỏa mãn, đầy đủ, đã chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thích, vừa ý, và đây là đồ ăn tàn thực của Thế Tôn đáng được quăng bỏ. Nếu chúng ta không ăn, Thế Tôn sẽ quăng đồ ăn ấy tại chỗ không có cỏ xanh, hay sẽ bỏ xuống chỗ nước không có chúng sanh trong ấy. Vậy ta hãy ăn loại đồ ăn này, trừ bỏ đói lả và kiệt sức, và trải qua đêm ngày hôm nay như vậy.” Rồi vị ấy ăn loại đồ ăn ấy, trừ bỏ đói lả và kiệt sức, và trải qua đêm ngày hôm ấy như vậy. Này các Tỷ-kheo, dầu cho Tỷ-kheo này, sau khi ăn loại đồ ăn ấy, trừ bỏ đói lả và kiệt sức, và trải qua đêm ngày hôm ấy như vậy; nhưng đối với Ta, Tỷ-kheo đầu tiên đáng được kính nể hơn, và đáng được tán thán hơn. Vì sao vậy? Vì như vậy sẽ đưa đến cho Tỷ-kheo ấy, trong một thời gian lâu ngày, ít dục, biết đủ, khổ hạnh, dễ nuôi dưỡng, tinh cần, tinh tấn. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy là người thừa tự pháp của Ta, đừng là người thừa tự tài vật.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nói xong, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tinh xá.

Lúc ấy, Tôn giả Sāriputta, sau khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, liền gọi các Tỷ-kheo: “Này các Hiền giả Tỷ-kheo!” - “Thưa vâng Hiền giả,” các

———

[1] Pāc. 35. (Vin. Iv. 81 v.v..) vị Tỷ-kheo có thể ăn đồ tàn thực.

[2] Pāc. 20 và 62 xem là phạm tội nếu Tỷ-kheo cố ý dùng nước có chúng sanh (Ba-dật-đề).

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói: “Này các Hiền giả, như thế nào vị Đạo sư sống viễn ly mà các đệ tử không tùy học viễn ly? Và như thế nào vị Đạo sư sống viễn ly và các đệ tử tùy học viễn ly?” – “Này Hiền giả, chúng tôi từ xa lại để được hiểu nghĩa lý câu nói này từ Tôn giả Sāriputta. Lành thay, nếu Tôn giả Sāriputta thuyết giảng nghĩa lý câu nói ấy. Sau khi được nghe Tôn giả Sāriputta thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.” – “Chư Hiền, vậy hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ giảng.” – “Thưa vâng, Hiền giả,” những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói như sau:

– Này chư Hiền, ở đây vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử không tùy học viễn ly. Những pháp nào vị Đạo sư dạy nên từ bỏ, những pháp ấy họ không từ bỏ, và họ sống trong sự đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đọa lạc,[1] bỏ rơi gánh nặng[2] sống viễn ly.[3] Này chư Hiền, các Thượng tọa Tỷ-kheo có ba trường hợp, đáng bị quở trách. Vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử không tùy học viễn ly. Đó là trường hợp thứ nhất, các Thượng tọa Tỷ-kheo đáng bị quở trách. Và những pháp nào vị Đạo sư dạy nên từ bỏ, những pháp ấy họ không từ bỏ. Đó là trường hợp thứ hai, các Thượng tọa Tỷ-kheo đáng bị quở trách. Và họ sống đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đọa lạc, bỏ rơi gánh nặng sống viễn ly. Đó là trường hợp thứ ba, các Thượng tọa Tỷ-kheo đáng bị quở trách. Này chư Hiền, các Thượng tọa Tỷ-kheo do ba trường hợp này đáng bị quở trách. Này chư Hiền, các Trung tọa Tỷ-kheo[4]... (như trên)... các vị mới thọ Tỷ-kheo,[5] có ba trường hợp đáng bị quở trách. Vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử không tùy học viễn ly. Đó là trường hợp thứ nhất, các vị mới thọ Tỷ-kheo đáng bị quở trách. Và những pháp nào vị Đạo sư dạy nên từ bỏ, những pháp ấy họ không từ bỏ. Đó là trường hợp thứ hai, các vị mới thọ Tỷ-kheo đáng bị quở trách. Và họ sống đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đọa lạc, bỏ rơi gánh nặng sống viễn ly. Đó là trường hợp thứ ba, các vị mới thọ Tỷ-kheo đáng bị quở trách. Này chư Hiền, các vị mới thọ Tỷ-kheo do ba trường hợp này, đáng bị quở trách. Này chư Hiền, như vậy là những trường hợp vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử không tùy học viễn ly.

———

[1] okkamana: đối với năm triền cái, MA. i. 101.

[2] nikkhittadhura: quăng bỏ, trút bỏ trách nhiệm.

[3] Viễn ly tham ái, tức là Niết-bàn, MA. i. 101.

[4] Những Tỷ-kheo thọ giới từ 5 đến 9 năm.

[5] Những Tỷ-kheo thọ giới dưới 5 năm.

Và như thế nào, vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử tùy học viễn ly? Này chư Hiền, vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử tùy học viễn ly. Những pháp nào, vị Đạo sư dạy nên từ bỏ, những pháp ấy họ từ bỏ, và họ không sống trong sự đầy đủ, không lười biếng, họ bỏ rơi gánh nặng về đọa lạc và dẫn đầu về sống viễn ly. Này chư Hiền, các Thượng tọa Tỷ-kheo có ba trường hợp đáng được tán thán. Vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử tùy học viễn ly. Đó là trường hợp thứ nhất, các Thượng Tọa Tỷ-kheo đáng được tán thán. Và những pháp nào vị Đạo sư dạy nên từ bỏ, những pháp ấy họ từ bỏ. Đó là trường hợp thứ hai, các Thượng tọa Tỷ-kheo đáng được tán thán. Và họ không sống trong sự đầy đủ, không lười biếng, họ bỏ rơi gánh nặng về đọa lạc và dẫn đầu về sống viễn ly. Đó là trường hợp thứ ba, các Thượng Tọa Tỷ-kheo đáng được tán thán. Này chư Hiền, các Thượng tọa Tỷ-kheo do ba trường hợp này, đáng được tán thán. Này chư Hiền, các Trung tọa Tỷ-kheo... (như trên)... các vị mới thọ Tỷ-kheo có ba trường hợp đáng được tán thán. Vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử tùy học viễn ly. Đó là trường hợp thứ nhất, các vị mới thọ Tỷ-kheo đáng được tán thán. Và những pháp nào vị Đạo sư dạy nên từ bỏ, những pháp ấy họ từ bỏ. Đó là trường hợp thứ hai, các vị mới thọ Tỷ-kheo đáng được tán thán. Và họ không sống trong sự đầy đủ, không lười biếng, họ bỏ rơi gánh nặng về đọa lạc và dẫn đầu về viễn ly. Đó là trường hợp thứ ba, các vị mới thọ Tỷ-kheo đáng được tán thán. Này chư Hiền, các vị mới thọ Tỷ-kheo do ba trường hợp này, đáng được tán thán. Này chư Hiền, như vậy là những trường hợp vị Đạo sư sống viễn ly, các đệ tử tùy học viễn ly.

Ở đây, này chư Hiền, tham là ác pháp, và sân cũng là ác pháp, có một con đường Trung đạo[1] diệt trừ tham và diệt trừ sân, khiến (tịnh) nhãn[2] sanh, khiến (chân) trí[3] sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ,[4] Niết-bàn. Và này chư Hiền, con đường Trung đạo ấy là gì, (con đường) khiến (tịnh) nhãn sanh, khiến (chân) trí sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Đó là con đường Thánh tám ngành, tức là: Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định. Này chư Hiền, đó là con đường Trung đạo,

———

[1] MA. i. 104 giải thích Trung đạo là hai đoạn cuối đường, không động chạm đến Trung đạo, tức là tham và sân.

[2] Tịnh nhãn đối với Bốn sự thật.

[3] Nhờ trừ diệt tham ái.

[4] sambodho ti maggo: giác ngộ là con đường vì Tám thánh đạo đưa đến giác ngộ.

khiến (tịnh) nhãn sanh, khiến (chân) trí sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Ở đây, này chư Hiền, phẫn nộ là ác pháp và hiềm hận[1] cũng là ác pháp... giả dối là ác pháp và não hại cũng là ác pháp... tật đố là ác pháp và xan lận cũng là ác pháp... man trá là ác pháp và phản bội cũng là ác pháp... ngoan cố là ác pháp và bồng bột nông nổi cũng là ác pháp... mạn là ác pháp và tăng thượng mạn cũng là ác pháp... kiêu là ác pháp và phóng dật cũng là ác pháp. Có một con đường Trung đạo diệt trừ kiêu và diệt trừ phóng dật, khiến (tịnh) nhãn sanh, khiến (chân) trí sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Và này chư Hiền, con đường Trung đạo ấy là gì, (con đường) khiến (tịnh) nhãn sanh, khiến (chân) trí sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Đó là con đường Thánh tám ngành, tức là: Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định. Này chư Hiền, đó là con đường Trung đạo khiến (tịnh) nhãn sanh, khiến (chân) trí sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Tôn giả Sāriputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời giảng của Tôn giả Sāriputta.

KINH THỪA TỰ PHÁP, THỨ BA.

———

[1] Các danh từ tiếp tục này được định nghĩa trong Vibh. 357.