Kinh Trung Bộ 2

124. Kinh Bạc-Câu-La

124. KINH BẠC-CÂU-LA

Bakkula Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Bakkula[2] trú ở Rājagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các loài sóc (Kalandakanivāpa). Rồi lõa thể Kassapa,[3]-[4] một người bạn trước kia của Tôn giả Bakkula khi còn là cư sĩ, đi đến Tôn giả Bakkula, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Bakkula những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, lõa thể Kassapa nói với Tôn giả Bakkula :

Này Hiền giả Bakkula, Bạn xuất gia đã bao lâu?

– Đã được tám mươi năm, này Hiền giả, từ khi tôi xuất gia.

– Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần, Hiền giả hành dâm dục?

– Hiền giả Kassapa, chớ có hỏi tôi như vậy: “Hiền giả Kassapa, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiều lần Hiền giả hành dâm dục?” Hiền giả Kassapa, hãy hỏi tôi như sau: “Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần Hiền giả khởi lên dục tưởng?”

– Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần, Hiền giả khởi lên dục tưởng?

– Hiền giả Kassapa, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có dục tưởng khởi lên.

(Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm không nhận thấy có

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Bạc-câu-la, Trung A-hàm số 34 (Đại. 1. 475a).

[2] Bakkula nghĩa là “Hai gia đình.” Theo MA. iv. 190 v.v.. vua phán vị này thuộc người mẹ và thuộc vợ người cố vấn đã săn sóc nuôi dưỡng khi Ngài được tìm trong bụng con cá và không bị thương tích gì.

[3] Acela Kassapa, một vị tu khổ hạnh. Xem kinh Kassapa sīhanādasuttanta, D. i. 161. v.v..

[4] DA. ii. 349 gọi vị này một du sĩ ngoại đạo, paribbājaka.

dục tưởng khởi lên, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).[1]

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có sân tưởng, có hại tưởng khởi lên.

(Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm không nhận thấy có sân tưởng, có hại tưởng khởi lên, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy dục tầm nào khởi lên.

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy sân tầm, hại tầm, nào khởi lên.

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có thâu nhận y của cư sĩ.

(Vì rằng Tôn giả.. một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có cắt y với con dao.

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y với cây kim.

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm trừ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có nhuộm y với thuốc nhuộm

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y kathiṇa.[2]

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y cho các vị đồng phạm hạnh... có nhận lời mời ăn... có khởi lên tâm như sau: “Mong rằng có người mời tôi ăn.”

———

[1] Theo MA. iv, 193 các đoạn này được xem là do các vị Thượng tọa kiết tập kinh điển nói lên. Các đoạn sau cũng vậy.

[2] Được phép ở, Vin. ii. 116.

(Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có ngồi trong nhà... có ngồi ăn trong nhà... có ghi nhận chi tiết các tướng đặc biệt của nữ nhân... có thuyết pháp cho nữ nhân cho đến câu kệ bốn câu[1]... có đi đến trú phòng Tỷ-kheo-ni... có thuyết pháp cho Tỷ-kheo-ni... Tôi không nhận thấy có thuyết pháp cho học pháp nữ... Tôi không nhận thấy có thuyết pháp cho Sa-di-ni.

(Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm không nhận thấy có thuyết pháp cho Sa-di-ni, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có xuất gia (cho ai)... có thọ đại giới (cho ai)... có nhận làm y chỉ (cho ai)[2]... tôi không bao giờ nhận thấy có Sa-di hầu hạ... có tắm trong nhà tắm[3]... có tắm thoa bột cuṇṇa... có nhờ đồng phạm hạnh xoa bóp chân tay... tôi không bao giờ nhận thấy có bệnh khởi lên, dầu cho một chốc lát[4]... có mang theo y dược cho đến một miếng nhỏ từ cây a-li-lặc vàng (harītakīkhaṇḍa)[5]... nằm dựa vào tấm gỗ dựa[6]... nằm dài xuống ngủ... đi an cư mùa mưa tại trú xứ gần làng.[7]

(Vì rằng Tôn giả Bakkula, trong tám mươi năm không nhận thấy có đi an cư mùa mưa tại trú xứ gần làng, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Vừa đúng trong bảy ngày,[8] này Hiền giả, còn uế nhiễm,[9] tôi đã ăn đồ ăn của nội địa,[10] rồi đến ngày thứ tám, chánh trí khởi lên.

(Vì rằng Tôn giả Bakkula vừa đúng trong bảy ngày, còn uế nhiễm, đã ăn đồ ăn của nội địa, rồi đến ngày thứ tám chánh trí khởi lên, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

———

[1] Vin. iv. 21. Các vị Tỷ-kheo không được thuyết pháp nữ nhân hơn 5 hay 6 câu.

[2] nissayaṁ deti, Vin. i. 60. v.v..

[3] Xem Vin. i. 47.

[4] gaddūhanamattaṁ. MA. iv. 195 và SA. ii. 224 giải thích là thời gian lấy một giọt sữa bằng cách bóp vú con bò cái.

[5] harītakīkhaṇḍa. Các Tỷ-kheo được phép ăn trái cây này khi đau ốm, Vin. i. 201, 206.

[6] Khi vị này ngủ, vị ấy vẫn giữ thế ngồi bằng cách dựa vào một tấm ván nghiêng. Dùng tấm ván nghiêng này được cho phép ở Vin. ii. 175.

[7] Xem M. i. 31.

[8] Xem S. ii. 221.

[9] sāṇa. MA. iv. 196 đọc là saraṇa (=sa+raṇa, tham ái hay lỗi lầm), giải thích là sa-kilesa.

[10] Đồ các tín đồ cúng dường.

– Thưa Hiền giả Bakkula, hãy cho tôi xuất gia trong Pháp, Luật này, hãy cho tôi thọ đại giới!

Rồi lõa thể Kassapa được xuất gia trong Pháp, Luật này, được thọ đại giới.[1] Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Kassapa, an trú độc cư, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu với thượng trí tự mình chứng ngộ, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại Vô thượng cứu cánh phạm hạnh, mà vì mục đích ấy, các thiện nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Vị ấy biết “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.” Và Tôn giả Kassapa trở thành một A-la-hán nữa.

Rồi Tôn giả Bakkula, sau một thời gian, cầm chìa khóa, đi từ trú xứ này đến trú xứ khác và nói như sau:

– Chư Tôn giả hãy đi ra! Chư Tôn giả hãy đi ra! Hôm nay tôi sẽ nhập Niết-bàn.

(Vì rằng Tôn giả Bakkula cầm chìa khóa, đi từ trú xứ này đến trú xứ khác và nói như sau: “Chư Tôn giả hãy đi ra! Chư Tôn giả hãy đi ra! Hôm nay tôi sẽ nhập Niết-bàn,” chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

Rồi Tôn giả Bakkula ngồi giữa chúng Tỷ-kheo nhập Niết-bàn.[2]

(Vì rằng Tôn giả Bakkula ngồi giữa chúng Tỷ-kheo nhập Niết-bàn, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula).

KINH BAKKULA, THỨ MỘT TRĂM HAI MƯƠI BỐN.

———

[1] MA. iv. 196 giải thích Tôn giả Bakkula không tự mình cho xuất gia và trao đại giới mà nói các vị Tỷ-kheo khác làm cho.

[2] Vị này không muốn thân mình làm phiền cho ai, nên nhập định tejodhātu (hỏa giới) lửa phát ra và tự thiêu.

125. Kinh Điều Ngự Địa

125. KINH ĐIỀU NGỰ ĐỊA

Dantabhūmi Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rājagaha (Vương Xá). Veluvana (Trúc lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc (Kalandakanivāpa). Lúc bấy giờ, Sa-di[2] Aciravata (Tân Học sa-môn) đang ở tại am thất Arañña. Rồi vương tử Jayasena[3] trong khi tản bộ du hành,[4] đi đến Sa-di Aciravata, sau khi đến nói lên với Sa-di Aciravata những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vương tử Jayasena nói với Sa-di Aciravata:

– Tôn giả Aggivessana, tôi có nghe như sau: “Ở đây Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ được nhứt tâm.”

– Sự việc là vậy, này vương tử! Sự việc là vậy, này vương tử! Ở đây, Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần sẽ chứng được nhứt tâm.

– Thật là tốt lành nếu Tôn giả Aggivessana thuyết pháp cho tôi như đã được nghe, như đã được học.

– Này vương tử, tôi không có thể thuyết pháp cho vương tử như đã được nghe, như đã được học. Nếu nay tôi thuyết pháp cho Vương tử như đã được nghe, như đã được học, và nếu vương tử không hiểu lời tôi nói, như vậy sẽ làm tôi mệt mỏi, làm tôi phiền muộn.

– Tôn giả Aggivessana, hãy thuyết pháp cho tôi như đã được nghe, như đã được học! Rất có thể, tôi sẽ hiểu ý nghĩa lời nói của Tôn giả Aggivessana.

– Này vương tử, tôi sẽ thuyết pháp cho vương tử như đã được nghe, như đã được học. Nếu vương tử có thể hiểu ý nghĩa lời nói của tôi, như vậy

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Điều Ngự Địa, Trung A-hàm số 198 (Đại. 1. 757a).

[2] samaṇuddesa. Vin. iv. 139, 140 định nghĩa là Sa-di.

[3] Con vua Bimbisāra.

[4] Như M. i. 108.

là tốt đẹp. Nếu vương tử không thể hiểu lời nói của tôi, hãy dừng lại trên sự trạng của mình, chớ có hỏi tôi thêm nữa!

– Tôn giả Aggivessana, hãy thuyết pháp cho tôi như đã được nghe, như đã được học! Nếu tôi có thể hiểu được ý nghĩa lời nói của Tôn giả Aggivessana, như vậy là tốt đẹp. Nếu tôi không có thể hiểu được ý nghĩa lời nói của Tôn giả Aggivessana, tôi sẽ dừng lại trên sự trạng của tôi, ở đây, tôi sẽ không hỏi Tôn giả Aggivessana[1] thêm nữa.

Rồi Sa-di Aciravata thuyết pháp cho vương tử Jayasena như đã được nghe, như đã được học. Khi được nghe vậy, vương tử nói với Sa-di Aciravata như sau:

– Sự việc không phải là như vậy, Tôn giả Aggivessana; trường hợp không phải là như vậy, rằng Tỷ-kheo sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần lại có thể chứng đắc nhất tâm.

Rồi Vương tử Jayasena, sau khi nói lên với Sa-di Aciravata sự việc không phải như vậy, và trường hợp không phải như vậy, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Rồi Sa-di Aciravata, sau khi vương tử Jayasena ra đi không bao lâu, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Sa-di Aciravata kể lại cho Thế Tôn tất cả cuộc đàm thoại với vương tử Jayasena.

Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Sa-di Aciravata:

– Như vậy, này Aggivessana, nào có lợi ích gì? Vương tử Jayasena sống giữa các dục, thọ hưởng các dục, bị tư tưởng dục nhai nghiến, bị nhiệt não dục thiêu đốt, tha thiết truy cầu dục, lại có thể biết, có thể thấy, hay có thể chứng (quả vị) chỉ có ly dục mới biết được, chỉ có ly dục mới thấy được, chỉ có ly dục mới đạt được, hay chỉ có ly dục mới chứng được, sự kiện như vậy không xảy ra. Này Aggivessana, ví như[2] giữa các con voi, con ngựa hay con bò được dạy điều phục, có hai con voi, hai con ngựa hay hai con bò được khéo điều phục, được khéo huấn luyện; và có hai con voi, hai con ngựa hay hai con bò không được khéo điều phục, không được khéo huấn luyện. Này Aggivessana, ông nghĩ thế nào? Hai con voi, hai con ngựa hay hai con bò được khéo điều phục, được khéo huấn luyện, các

———

[1] Jayasena gọi Aciravata là bho, bhavaṁ và nay dùng chữ bhavantaṁ.

[2] Xem M. ii. 129.

con ấy có thể đi đến khả năng điều phục (dantakāraṇaṃ), có thể đạt đến điều phục địa không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Còn hai con voi, hai con ngựa hay hai con bò được dạy điều phục, nhưng không được khéo điều phục, không được khéo huấn luyện, các con ấy không được điều phục, có thể đi đến khả năng điều phục; không được điều phục, có thể đạt đến điều phục địa như hai con voi, hai con ngựa hay hai con bò được khéo điều phục, được khéo huấn luyện kia không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Aggivessana, vương tử Jayasena sống giữa các dục, thọ hưởng các dục, bị tư tưởng dục nhai nghiến, bị nhiệt não dục thiêu đốt, tha thiết truy cầu dục, lại có thể biết, có thể thấy, hay có thể chứng (quả vị) chỉ có ly dục mới biết được, chỉ có ly dục mới thấy được, chỉ có ly dục mới đạt được, chỉ có ly dục mới chứng được, sự kiện như vậy không xảy ra.

Ví như, này Aggivessana, một hòn núi lớn không xa làng hay thị trấn. Và có hai người bạn, tay trong tay đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy và đi đến hòn núi kia. Sau khi đến, một người bạn đứng dưới chân núi, còn người bạn kia leo lên đỉnh núi. Người bạn đứng dưới chân núi ấy có thể nói với người bạn đứng trên đỉnh núi: “Này bạn thân, bạn đứng trên đỉnh núi, bạn thấy những gì?” Người kia nói: “Này bạn thân, đứng trên đỉnh núi tôi thấy các vườn khả ái, các khu rừng khả ái, các đất bằng khả ái, các ao hồ khả ái.” Người kia nói: “Không có sự kiện này, này bạn thân, không có trường hợp này, bạn đứng trên đỉnh núi lại có thể thấy các khu vườn khả ái, khu rừng khả ái, các đất bằng khả ái, các ao hồ khả ái.” Rồi người bạn đã đứng trên đỉnh núi, sau khi đi xuống chân núi, nắm tay bạn, khiến bạn trèo lên đỉnh núi, để bạn nghỉ thở một thời gian, rồi nói: “Này bạn thân, nay bạn có thể thấy gì, khi bạn đứng trên đỉnh núi?” Và người bạn ấy có thể nói: “Này bạn thân, nay đứng trên đỉnh núi, tôi thấy các khu vườn khả ái, các khu rừng khả ái, các đất bằng khả ái, các ao hồ khả ái.” Người kia có thể nói như sau: “Vừa rồi, này bạn thân, chúng tôi hiểu bạn nói: ‘Không thể có sự kiện này, này bạn thân, không thể có trường hợp này, bạn đứng trên đỉnh núi lại có thể thấy các khu vườn khả ái... các ao hồ khả ái.” Nhưng nay chúng tôi hiểu bạn nói: “Này bạn thân, nay đứng trên đỉnh núi, tôi thấy các khu vườn khả ái... các ao hồ khả ái.’” Người kia nói như sau: “Này bạn

thân, vì tôi bị che khuất bởi sườn núi này, nên không thấy được những điều đáng thấy.”

Cũng vậy, nhưng to lớn hơn, này Aggivessana, là vương tử Jayasena, bị che khuất, bị chận đứng, bị chướng ngại, bị bao vây bởi vô minh uẩn này. Vương tử Jayasena sống giữa các dục, thọ hưởng các dục, bị tư tưởng dục nhai nghiến, bị nhiệt não dục thiêu đốt, tha thiết truy cầu dục, lại có thể biết, có thể thấy hay có thể chứng (quả vị) chỉ có ly dục mới biết được, chỉ có ly dục mới thấy được, chỉ có ly dục mới đạt được, chỉ có ly dục mới chứng được, sự kiện như vậy không xảy ra. Nếu hai ví dụ này[1] được ông đề cập cho vương tử Jayasena, thời vương tử Jayasena tự nhiên[2] tin tưởng ông và khi đã tin tưởng, sẽ hành động đúng theo cung cách một người đã tin tưởng ông.

– Nhưng làm sao, bạch Thế Tôn, hai ví dụ này khởi đến từ nơi con cho vương tử Jayasena, khởi lên một cách tự nhiên, từ trước chưa từng được nghe, như Thế Tôn được?

– Ví như, này Aggivessana, một vị vua Sát-đế-lỵ đã quán đảnh bảo người nài voi: “Này tượng sư, hãy cưỡi con vương tượng, đi vào rừng có voi; khi ông thấy con voi rừng, hãy cột nó lại vào cổ con vương tượng.” – “Thưa vâng, Đại vương.” Này Aggivessana, người tượng sư vâng theo lời vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, cỡi con vương tượng, vào trong rừng có voi, thấy con voi rừng, cột (con voi rừng ấy) vào cổ con vương tượng. Con vương tượng kéo nó ra chỗ ngoài trời. Cho đến như vậy, này Aggivessana, con voi rừng được đi đến chỗ ngoài trời. Nhưng này Aggivessana, con voi rừng còn có sự tham luyến, tức là đối với rừng có voi. Người tượng sư tâu với vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh về con voi rừng ấy. “Tâu Đại vương, con voi rừng đã ra chỗ ngoài trời.” Rồi vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh bảo người điều phục voi: “Hãy đến, này người điều phục voi, hãy điều phục con voi rừng này bằng cách điều phục nếp sống rừng của nó, bằng cách điều phục tâm tư rừng núi, bằng cách điều phục sự ưu tư, mệt nhọc, nhiệt não đối với rừng núi của nó bằng cách làm cho nó thích thú với thôn làng, và bằng cách làm cho nó quen thuộc với nếp sống loài người.” – “Thưa vâng, tâu Đại vương.” Này Aggivessana, người điều phục voi vâng theo lời vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đóng một

———

[1] Xem bốn vị dụ cho Jayasena ở M. iii. 144.

[2] anacchariyaṁ, không vi diệu hy hữu tức là tự nhiên.

cọc trụ lớn vào đất, cột cổ con voi rừng, để điều phục nếp sống rừng của nó, để điều phục tâm tư rừng núi, để điều phục sự suy tư, mệt nhọc, nhiệt não của rừng núi, để làm cho nó thích thú với thôn làng và làm cho nó quen thuộc với nếp sống loài người. Rồi người điều phục voi lại nói với nó bằng những lời nhẹ nhàng, đẹp tai, thân tình, đi đến tâm, thanh nhã, khiến nhiều người vui thích, khiến nhiều người hoan hỷ. Và này Aggivessana, con voi rừng khi được nói với những lời nhẹ nhàng, đẹp tai, thân tình, đi đến tâm, thanh nhã, khiến nhiều người vui thích, khiến nhiều người hoan hỷ, liền nghe, lóng tai, trú tâm vào học hỏi (añña?). Tiếp đến, người điều phục voi đem cỏ và nước cho con voi rừng.

Này Aggivessana, khi con voi rừng nhận cỏ và nước, người điều phục voi mới nghĩ: “Nay con voi rừng sẽ sống.” Rồi người điều phục voi khiến (con voi rừng) làm thêm một động tác khác: “Này bạn, nhặt lên! Này bạn, đặt xuống!” Này Aggivessana, sau khi con vương tượng vâng theo lời người điều phục voi, làm đúng theo lời dạy nhặt lên đặt xuống, rồi người điều phục voi khiến nó làm thêm một động tác khác: “Này bạn, đi tới! Này bạn đi lui!” Này Aggivessana, sau khi con vương tượng vâng theo lời người điều phục voi, làm đúng theo lời dạy đi tới đi lui, rồi người điều phục voi khiến nó làm thêm một động tác khác: “Này bạn, đứng dậy! Này bạn, ngồi xuống!” Này Aggivessana, sau khi con vương tượng vâng theo lời người điều phục voi, làm đúng theo lời dạy đứng dậy ngồi xuống, rồi người điều phục voi khiến nó làm thêm một động tác khác tên gọi “bất động.”[1] Người điều phục voi cột cái khiên bằng gỗ vào cái vòi của con vật to lớn, và một người tay cầm ngọn giáo ngồi trên cổ, và xung quanh một số người tay cầm ngọn giáo đứng bao vây. Và người điều phục voi, tay cầm một ngọn giáo với cán cây dài, đứng ở phía trước. Con voi ấy làm động tác bất động, không có di động chân trước, không có di động chân sau, không có di động thân trước, không có di động thân sau, không di động đầu, không có di động tai, không có di động ngà, không có di động vòi. Con vương tượng là con voi có thể nhẫn chịu đao, kiếm, tên, búa[2] chém bắn, nhẫn chịu tiếng vang động của trống lớn, trống nhỏ, tù và,

———

[1] ānejja-kāraṇa, làm động tác bất động.

[2] parasattuppahārānaṁ, có thể là parasu hay pharasuppahārānaṁ.

(như là) vàng ròng tẩy sạch các tỳ vết nhơ bẩn,[1] xứng đáng vua (dùng),[2] một sở hữu của vua, một biểu tượng của vua.

Cũng vậy, này Aggivessana, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (Như kinh Sa-môn Quả trong Trường Bộ kinh)... Xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Cho đến đây, này Aggivessana, là vị Thánh đệ tử đi đến chỗ ngoài trời. Nhưng này Aggivessana, các vị Thiên, Nhân có tham ái này, tức là năm dục công đức. Rồi Như Lai huấn luyện thêm cho (vị đệ tử) ấy: “Hãy đến, này Tỷ-kheo, hãy giữ giới![3] Sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học trong học pháp!” Này Aggivessana, sau khi vị Thánh đệ tử đã giữ giới, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Pātimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học trong học pháp, Như Lai lại huấn luyện thêm cho đệ tử ấy: “Hãy đến, này Tỷ-kheo, hãy bảo hộ các căn! Khi mắt thấy sắc, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, hãy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng… mũi ngửi hương… lưỡi nếm vị… thân cảm xúc… ý nhận thức các pháp, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì ý căn không được chế ngự khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, hãy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn.” Này Aggivessana, sau khi Thánh đệ tử đã hộ trì các căn, Như Lai huấn luyện thêm vị Thánh đệ tử ấy: “Hãy đến, này Tỷ-kheo, hãy tiết độ trong ăn uống! Chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn, không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, khỏi bị gia hại, để chấp trì phạm hạnh, nghĩ rằng: ‘Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới. Và ta sẽ không phạm lỗi lầm, sống được an ổn.’” Này Aggivessana, sau khi vị Thánh đệ tử đã tiết độ trong ăn uống, Như Lai lại huấn luyện thêm vị ấy: “Hãy đến, này

———

[1] nihitaninnītakasavā, A. i. 254.

[2] Xem A. i. 244, 284, ii. 133, 170.

[3] Xem M. i. 354-355.

Tỷ-kheo, hãy chú tâm cảnh giác! Ban ngày khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, hãy gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp. Ban đêm trong canh một, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, hãy gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp. Ban đêm trong canh giữa, hãy nằm xuống phía hông bên phải như dáng nằm con sư tử, chân gác trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng niệm đến lúc ngồi dậy. Ban đêm canh cuối, khi đã thức dậy, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, hãy gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp.” Này Aggivessana, sau khi Thánh đệ tử đã chú tâm cảnh giác, Như Lai huấn luyện thêm vị ấy: “Hãy đến, này Tỷ-kheo, hãy thành tựu chánh niệm tỉnh giác! Khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác;[1] khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác.” Này Aggivessana, sau khi vị Thánh đệ tử đã thành tựu chánh niệm tỉnh giác, Như Lai lại huấn luyện thêm vị ấy: “Hãy đến, này Tỷ-kheo, hãy lựa một trú xứ thanh vắng, khu rừng, gốc cây, ngọn núi, chỗ hoang vu, hang núi, bãi tha ma, khóm rừng, ngoài trời, đống rơm!” Vị ấy lựa chọn một trú xứ thanh vắng, khu rừng, gốc cây, ngọn núi, chỗ hoang vu, hang núi, bãi tha ma, khóm rừng, ngoài trời, đống rơm. Vị ấy, sau khi ăn xong, trên đường khất thực trở về, ngồi xuống, kiết già, giữ lưng cho thẳng, trú niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo cử hối quá, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử hối quá. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống với tâm thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp. Vị ấy, sau khi đoạn trừ năm triền cái này, những triền cái làm ô nhiễm tâm tư, làm yếu ớt trí tuệ, vị ấy sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để điều phục tham ưu ở đời, quán thọ trên các cảm thọ... (như trên)… quán tâm

———

[1] Về ví dụ. Xem M. i. 274-275.

trên tâm... (như trên)… quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để điều phục tham ưu ở đời.

Ví như, này Aggivessana, một người điều phục voi đóng một cọc trụ lớn vào đất, cột cổ con voi rừng để điều phục nếp sống rừng của nó, để điều phục tâm tư rừng núi của nó, để điều phục sự ưu tư, mệt nhọc, nhiệt não của rừng núi, để làm cho nó thích thú với thôn làng và làm cho nó quen thuộc với nếp sống loài người; cũng vậy, này Aggivessana, bốn niệm xứ này là những dây cột tâm tư để điều phục tánh cư sĩ, để điều phục tâm tư cư sĩ, để điều phục sự ưu tư, mệt nhọc, nhiệt não của các cư sĩ, để đạt được chánh lý (ñāya), để chứng ngộ Niết-bàn.[1]

Rồi Như Lai huấn luyện thêm vị ấy:

– Hãy đến, này Tỷ-kheo, hãy trú quán thân trên thân, và chớ có suy tư trên tầm liên hệ đến thân; hãy trú quán thọ trên các cảm thọ, và chớ có suy tư trên tầm liên hệ đến cảm thọ; hãy trú quán tâm trên tâm, chớ có suy tư trên tầm liên hệ đến tâm; hãy trú quán pháp trên các pháp, và chớ có suy tư trên tầm liên hệ đến các pháp. Vị ấy làm cho dừng lại tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm... chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy với tâm định tĩnh... (như kinh Sa-môn Quả trong Trường Bộ kinh)... Vị ấy biết không có đời sống như vậy nữa.

Tỷ-kheo kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc chạm của muỗi, ruồi, gió, mặt trời và các loài bò sát, các ác ngữ, các lời nói chửi mắng; vị ấy sống quen kham nhẫn với những cảm thọ về thân, thống khổ, đau nhói, đau đớn, kịch liệt, bất khoái, không thích ý, đau đớn đến chết, được gột sạch về uế nhiễm tham, sân, si. Vị ấy xứng đáng được cúng dường, cung kính, tôn trọng, chắp tay, là vô thượng phước điền trên đời.

Nếu, này Aggivessana, một con vương tượng tuổi già chết đi, không được điều phục, không được huấn luyện, thời con vương tượng tuổi già được gọi là đã chết với cái chết không được điều phục. Nếu, này Aggivessana, một con vương tượng tuổi bậc trung… nếu, này Aggivessana, một con vương tượng tuổi trẻ chết đi, không được điều phục, không được huấn luyện, thời con vương tượng tuổi trẻ được gọi là đã chết với cái chết

———

[1] Xem M. i. 56 và chú thích ở MLS. i. 71.

không được điều phục. Cũng vậy, này Aggivessana, nếu vị Trưởng lão Tỷ-kheo chết với lậu hoặc chưa đoạn tận, thời Trưởng lão Tỷ-kheo được gọi là đã chết với cái chết không được điều phục. Nếu, này Aggivessana, một Tỷ-kheo trung niên… Nếu, này Aggivessana, một Tỷ-kheo thiếu niên chết với lậu hoặc chưa đoạn tân, thời Tỷ-kheo thiếu niên được gọi là đã chết với cái chết không được điều phục. Nếu, này Aggivessana, một con vương tượng tuổi già khéo điều phục, khéo huấn luyện chết đi, thời con vương tượng tuổi già được gọi là đã chết với cái chết được điều phục. Nếu, này Aggivessana, một con vương tượng tuổi bậc trung… Nếu, này Aggivessana, một con vương tượng tuổi trẻ khéo điều phục, khéo huấn luyện chết đi, thời con vương tượng tuổi trẻ được gọi là đã chết với cái chết đã được điều phục. Cũng vậy, này Aggivessana, nếu một Trưởng lão Tỷ-kheo với lậu hoặc đã đoạn tận chết đi, thời Trưởng lão Tỷ-kheo được gọi là đã chết, với cái chết được điều phục. Nếu, này Aggivessana, một trung niên Tỷ-kheo… Nếu, này Aggivessana, một thiếu niên Tỷ-kheo, với lậu hoặc đã đoạn tận chết đi, thời vị thiếu niên Tỷ-kheo được gọi là đã chết với cái chết đã được điều phục.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sa-di Aciravata hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

KINH ĐIỀU NGỰ ĐỊA, THỨ MỘT TRĂM HAI MƯƠI LĂM.

126. Kinh Phù-Di

126. KINH PHÙ-DI

Bhūmija Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Rồi Tôn giả Bhūmija[2] (Phù-di) vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của vương tử Jayasena, sau khi đến, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi vương tử Jayasena đi đến Tôn giả Bhūmija, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Bhūmija những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vương tử Jayasena thưa với Tôn giả Bhūmija:

Thưa Tôn giả Bhūmija, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau: “Nếu có ước nguyện[3] hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu có và không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu có và không có ước nguyện[4] hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị.” Ở đây, bậc Đạo sư của Tôn giả Bhūmija có nói gì, và có lập luận gì?

– Thưa vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Và sự việc này xảy ra, Thế Tôn có giải thích như sau: “Nếu có ước nguyện hành phạm hạnh không chánh đáng (ayoniso), thời không đạt được quả vị; nếu không có ước nguyện hành phạm hạnh không chánh đáng, thời không đạt được quả vị; nếu có và không có ước nguyện hành phạm hạnh không chánh đáng, thời không đạt được quả vị; nếu không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh không chánh

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Phù-di, Trung A-hàm số 173 (Đại. 1. 709c).

[2] Cậu của Jayasena, MA. iv. 199. Vị này xuất gia với những người bạn Sambhūta (Sītavaniya), Jeyyasena, Abhirādhana, Thag A. i. 47.

[3] āsañ ce pi karitvā, sau khi phát ra lời hy vọng, nguyện vọng, mong cầu. Xem Vin. i. 260.

[4] Khi thì nguyện vọng này, khi thì nguyện vọng khác. MA. iv. 199.

đáng, thời không đạt được quả vị. Còn nếu có ước nguyện hành phạm hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị; nếu không có ước nguyện hành phạm hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị; nếu có và không có ước nguyện hành phạm hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị; nếu không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị.” Thưa vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Sự việc xảy ra, Thế Tôn có giải thích như vậy.

– Nếu Đạo sư của Tôn giả Bhūmija thuyết lý như vậy, lập luận như vậy, thời tôi nghĩ rằng chắc chắn vị Đạo sư của Tôn giả Bhūmija đứng cao hơn trên đầu[1] tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường.

Rồi vương tử Jayasena mời Tôn giả Bhūmija, dùng với bát ăn (thālipāka) của mình.[1a]

Rồi Tôn giả Bhūmija, sau bữa ăn khất thực trở về đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bhūmija bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, vào buổi sáng con đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của vương tử Jayasena, sau khi đến, con ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, bạch Thế Tôn, vương tử Jayasena đến chỗ con, sau khi đến, nói lên với con những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn, vương tử Jayasena nói với con như sau: “Thưa Tôn giả Bhūmija, một số Sa-môn, Bà-la-môn... bậc Đạo sư của Tôn giả có nói gì, có lập luận gì?” Khi được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, con có nói với vương tử Jayasena, như sau: “Này vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn, được nghe như sau, được ghi nhớ như sau... Tôi nghĩ rằng chắc chắn Đạo sư của Tôn giả Bhūmija, đứng cao hơn trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường.” Bạch Thế Tôn, không hiểu hỏi như vậy, trả lời như vậy, con có nói đúng lời Thế Tôn nói, con không xuyên tạc lời Thế Tôn với điều không đúng sự thực, nhưng con đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp sẽ không có lý do để chỉ trích?[2]

———

[1] muddhānam āhacca tiṭṭhati, đứng có thể chạm đầu hay đè đầu xuống, nghĩa là cao hơn tất cả.

[1a] Kinh Hán tạng chép, vương tử mời ở lại ăn.

[2] Như Vin. i. 234.

– Thật vậy, này Bhūmija, được hỏi vậy, được trả lời vậy, ông nói đúng lời Thế Tôn nói, ông không xuyên tạc Thế Tôn với điều không đúng sự thực, ông đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp không có lý do gì để chỉ trích.

Này Bhūmija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu họ có và không có ước nguyện, hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp,[1] này Bhūmija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần dầu, tìm cầu dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu. Sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu). Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu; nếu người ấy không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu; nếu người ấy có và không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này Bhūmija, để lấy được dầu. Cũng vậy, này Bhūmija, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà tư duy... tà định, nếu họ có ước nguyện, hành phạm hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không ước nguyện... có và không có ước nguyện... không có và không không có ước nguyện, hành phạm hạnh thời họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này Bhūmija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần sữa, tìm cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa. Nếu người ấy có ước nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, người ấy không lấy được sữa; nếu người ấy không có ước nguyện... nếu người ấy có và không có ước

———

[1] ayoni h’ esā. Xem S. i. 203, ayoniṁ paṭinissajja.

nguyện... nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, người ấy không lấy được sữa. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này Bhūmija, để lấy sữa. Cũng vậy, này Bhūmija, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến... có tà định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này Bhūmija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần sanh tô, tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia để tìm cầu sanh tô, sau khi đổ nước vào một cái ghè, rồi lấy que khuấy đánh.[1] Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy đánh, người ấy lấy được sanh tô; nếu người ấy không có ước nguyện… nếu người ấy có và không có ước nguyện… nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy đánh, người ấy không lấy được sanh tô. Vì sao vậy? Này Bhūmija, đây không phải là phương pháp để lấy sanh tô. Cũng vậy, này Bhūmija, những Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến... có tà định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Này Bhūmija, đây không phải là phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa. Người ấy đem phần phía trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và có nhựa.[2] Nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và có nhựa, thời người ấy không lấy được lửa; nếu người ấy không có ước nguyện… nếu người ấy có và không có ước nguyện… nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, đem phần trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và có nhựa, thời người ấy không lấy được lửa. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp,

———

[1] matthena āviñjeyya. Ví dụ trên vắt sữa ghi là visāṇato āviñjeyya, như vậy chữ āviñjati còn tối nghĩa và có thể có nghĩa là khuấy đánh, quấy tròn. Chữ matthena cũng vậy, tạm dịch là cái cây hay cái que để đánh sữa cho thành sanh tố.

[2] Như M. i. 240.

này Bhūmija, để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhūmija, có những Sa-môn, hay Bà-la-môn có tà kiến... có tà định; nếu họ có ước nguyện, hành phạm hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện, thời họ không thể đạt được quả vị. Vì cớ sao? Đây không phải là phương pháp, này Bhūmija, để đạt được quả vị.

Này Bhūmija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định; nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Đây là phương pháp, này Bhūmija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần dầu, cầu tìm dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu, sau khi đổ những hột giống dầu vào cái thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu). Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ những giống dầu vào trong cái thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời người ấy lấy được dầu; nếu người ấy không có ước nguyện… nếu người ấy có và không có ước nguyện… nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, sau khi đổ những hột giống dầu vào trong cái thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời người ấy lấy được dầu. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp để lấy được dầu. Cũng vậy, này Bhūmija những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có Chánh kiến... có Chánh định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp có thể đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần sữa, tìm cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa. Và người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ. Nếu người ấy có ước nguyện, vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa; nếu người ấy không có ước nguyện… nếu người ấy có và không có ước nguyện… nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp để lấy được sữa. Cũng vậy, này

Bhūmija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có Chánh kiến... có Chánh định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, một người cần sanh tô, tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia tìm cầu sanh tô; sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy đánh, thời người ấy lấy được sanh tô; nếu người ấy không có ước nguyện… nếu người ấy có và không có ước nguyện… nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, thời sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy que khuấy, đánh, người ấy lấy được sanh tô. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp để lấy được sanh tô. Cũng vậy, này Bhūmija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có Chánh kiến... có Chánh định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện… nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhūmija, có một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa, sau khi mang phần trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa.[1] Nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa; nếu người ấy không có ước nguyện… nếu người ấy có và không có ước nguyện… nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Vì cớ sao? Này Bhūmija, đây là phương pháp để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhūmija, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có Chánh kiến... Chánh định, nếu họ có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện…nếu họ có và không có ước nguyện… nếu họ không có và không không có ước nguyện hành phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì sao vậy? Này Bhūmija, đây là phương pháp đưa đến quả vị.

———

[1] Như M. i. 242.

Nếu bốn ví dụ này, này Bhūmija, khởi đến từ nơi ông cho vương tử Jayasena, thời vương tử Jayasena tự nhiên tin tưởng ông, và khi đã tin tưởng, sẽ hành động đúng theo cung cách một người đã tin tưởng ông.

– Nhưng làm sao, bạch Thế Tôn, bốn ví dụ này khởi đến từ nơi con cho vương tử Jayasena, khởi lên một cách tự nhiên, từ trước chưa từng được nghe,[1] như Thế Tôn được?

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Bhūmija hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

KINH PHÙ-DI, THỨ MỘT TRĂM HAI MƯƠI SÁU.

———

[1] Xem M. iii. 131. (hai ví dụ).

127. Kinh A-Na-Luật

127. KINH A-NA-LUẬT

Anuruddha Sutta[1]

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, chỗ tinh xá của ông Anāthapiṇḍika. Rồi thợ mộc Pañcakaṅga[2] bảo một người.

– Hãy đến, này người kia, hãy đi đến Tôn giả Anuruddha, nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Anuruddha và thưa như sau: “Bạch Tôn giả, thợ mộc Pañcakaṅga cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Anuruddha và thưa: ‘Mong rằng Tôn giả Anuruddha cùng ba vị nữa,[3] ngày mai nhận lời dùng bữa ăn với thợ mộc Pañcakaṅga. Mong rằng Tôn giả Anuruddha đến thật sớm, vì thợ mộc Pañcakaṅga có nhiều công việc, có nhiều bổn phận phải làm đối với vua.’”

– Thưa vâng, Tôn giả.

Người ấy vâng đáp thợ mộc Pañcakaṅga, đi đến Tôn giả Anuruddha, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Anuruddha, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy thưa Tôn giả Anuruddha:

– Thợ mộc Pañcakaṅga cúi đầu đảnh lễ Tôn giả Anuruddha và thưa như sau: “Thưa Tôn giả, mong rằng Tôn giả Anuruddha với ba vị nữa ngày mai đến dùng bữa ăn với thợ mộc Pañcakaṅga. Bạch Tôn giả, mong rằng Tôn giả Anuruddha đến cho thật sớm, vì thợ mộc Pañcakaṅga có nhiều công việc, có nhiều bổn phận phải làm đối với vua.’”

Tôn giả Anuruddha im lặng nhận lời. Rồi Tôn giả Anuruddha, sau khi đêm ấy đã mãn, vào buổi sang, đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ thợ mộc Pañcakaṅga, sau khi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi thợ mộc Pañcakaṅga tự tay mời mọc và làm cho thỏa mãn Tôn giả Anuruddha với

———

[1] Kinh Hán tạng tương đương là kinh Hữu Thắng Thiên, Trung A-hàm số 79 (Đại. 1. 549b).

[2] Pañcakaṅga, xem M. i. 386.

[3] attacatuttho, như M. i. 383.

các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Và sau khi Tôn giả Anuruddha đã ăn xong, đã cất tay khỏi bình bát, thợ mộc Pañcakaṅga lấy một ghế thấp rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thợ mộc Pañcakaṅga thưa cùng Tôn giả Anuruddha:

– Ở đây, thưa Tôn giả, các Trưởng lão Tỷ-kheo đến và nói như sau: “Này gia chủ, hãy tu tập Vô lượng tâm giải thoát.” Có một số vị Trưởng lão lại nói như sau: “Này gia chủ, hãy tu tập Đại hành tâm giải thoát.”[1] Bạch Tôn giả, Vô lượng tâm giải thoát và Đại hành tâm giải thoát, các pháp này vừa khác nghĩa vừa khác văn, hay đồng nghĩa chỉ khác biệt về văn?[2]

– Này gia chủ, hãy nói lên những điều gì ông nghĩ về vấn đề này, nhờ vậy, vấn đề này sẽ trở thành xác thật cho ông.

– Thưa Tôn giả, con nghĩ như sau: “Vô lượng tâm giải thoát và Đại hành tâm giải thoát, các pháp này đồng nghĩa nhưng khác văn.”

– Này gia chủ, Vô lượng tâm giải thoát và Đại hành tâm giải thoát, những pháp này vừa khác nghĩa vừa khác văn. Do vậy, này cư sĩ, đây cần phải hiểu đúng với pháp môn, nghĩa là các pháp này vừa khác nghĩa vừa khác văn.

Và này cư sĩ, thế nào là Vô lượng tâm giải thoát? Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân; với tâm câu hữu với bi… với tâm câu hữu với hỷ… an trú biến mãn, một phương với tâm câu hữu với xả... quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Như vậy, này cư sĩ, được gọi là Vô lượng tâm giải thoát.

Này cư sĩ, thế nào là Đại hành tâm giải thoát? Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo, cho đến một gốc cây, an trú biến mãn và thấm nhuần[3] lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền). Như vậy, này cư sĩ, được gọi là Đại hành tâm giải thoát. Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba gốc cây, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền). Như

———

[1] Mahaggata, chữ này với chữ Appamāṇa là hai chữ liên hệ với Brahamavihāra: Phạm trú hay bốn vô lượng tâm.

[2] Xem M. i. 297.

[3] Về pharitvā adhimucitvā, xem bài tựa M.L.S trang xx.

vậy, này cư sĩ, được gọi là Đại hành tâm giải thoát. Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo, cho đến một ruộng làng an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền). Như vậy, này cư sĩ, được gọi là Đại hành tâm giải thoát. Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo cho đến hai hay ba ruộng làng, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền). Như vây, này cư sĩ được gọi là Đại hành tâm giải thoát. Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo, cho đến một đại vương quốc, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền). Như vậy, này cư sĩ, được gọi là Đại hành tâm giải thoát. Ở đây, này cư sĩ, Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba đại vương quốc, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền). Như vậy, này cư sĩ, được gọi là Đại hành tâm giải thoát. Do vậy, này cư sĩ, đây cần phải hiểu đúng với pháp môn này, nghĩa là các pháp này vừa khác nghĩa, vừa khác văn.

Này cư sĩ, có bốn hữu sanh này (bhavūppattiyo: bốn sự sanh khởi cho một đời sống mới). Thế nào là bốn? Ở đây, này cư sĩ, có người, với hào quang hạn lượng (parittābhā) an trú, biến mãn và thấm nhuần. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Thiểu quang thiên. Ở đây, này cư sĩ, có người với hào quang vô lượng, an trú biến mãn và thấm nhuần. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Vô Lượng quang thiên. Ở đây, này cư sĩ có người với hào quang tạp nhiễm, an trú biến mãn và thấm nhuần. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Tạp nhiễm quang thiên. Ở đây, này cư sĩ, có người với hào quang thanh tịnh, an trú biến mãn và thấm nhuần. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Biến tịnh quang thiên. Này cư sĩ, có bốn loại hữu sanh này.

– Có thời, này cư sĩ, chư Thiên kia tập họp tại một chỗ. Khi các vị này tập họp tại một chỗ, có thấy sự sai khác về màu sắc, không có thấy sự sai khác về hào quang. Ví như, này cư sĩ, có người cầm nhiều cây đèn dầu đi vào trong một nhà. Khi các cây đèn dầu ấy được đem vào trong nhà, có thấy sự sai khác về ngọn lửa, nhưng không có thấy sự sai khác về ánh sáng. Cũng vậy, này cư sĩ, có thời chư Thiên kia tập họp tại một chỗ. Khi các vị này tập họp tại một chỗ, có thấy sự sai khác về màu sắc, không có thấy sự sai khác về hào quang. Có thời, này cư sĩ, chư Thiên ấy, đi ra khỏi từ chỗ kia. Khi chư Thiên ấy đi ra khỏi từ chỗ kia, có thấy sự sai khác về màu sắc

và cũng có thấy sự sai khác về hào quang. Ví như, này cư sĩ, có người đem nhiều cây đèn dầu ra khỏi ngôi nhà ấy, khi các cây đèn dầu ấy được đem ra khỏi ngôi nhà kia, có thấy sự sai khác về màu sắc và cũng có thấy sự sai khác về ánh sáng. Cũng vậy, này cư sĩ, có thời chư Thiên ấy đi ra khỏi từ chỗ kia. Khi chư Thiên ấy đi ra khỏi từ chỗ kia, có thấy sự sai khác về màu sắc và cũng có thấy sự sai khác về hào quang.

Này cư sĩ, chư Thiên ấy không có nghĩ: “Đây là thường còn, thường trú, thường hằng cho chúng tôi.” Nhưng chỗ nào chư Thiên ấy an trú, tại chỗ ấy, chư Thiên kia sống trong thoải mái. Ví như, này cư sĩ, khi các con ruồi bị mang đi trong đòn gánh hay trong cái giỏ, chúng nó không có nghĩ: “Đây là sự thường còn, thường trú hay thường hằng cho chúng tôi.” Nhưng chỗ nào, chỗ nào các con ruồi kia an trú, tại chỗ ấy các con ruồi ấy sống trong thoải mãi. Cũng vậy, này cư sĩ, chư Thiên ấy không có nghĩ: “Đây là thường còn, thường trú hay thường hằng cho chúng tôi.” Nhưng chỗ nào, chỗ nào chư Thiên ấy an trú, tại chỗ ấy, chư Thiên ấy sống trong thoải mái.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Abhiya Kaccāna[1] thưa với Tôn giả Anuruddha!

– Tốt lành thay, Tôn giả Anuruddha! Ở đây, tôi có câu này cần phải hỏi thêm. Thưa Tôn giả, chư Thiên có hào quang, tất cả đều có hào quang có hạn lượng? Hay là ở đây có một số chư Thiên có hào quang vô lượng?

– Này Hiền giả Kaccāna,[2] tùy theo trường hợp, ở đây một số chư Thiên có hào quang có hạn lượng, nhưng ở đây cũng có một số chư Thiên có hào quang vô lượng.

– Thưa Tôn giả Anuruddha, do nhân gì, do duyên gì, dầu cho chư Thiên ấy được sanh khởi trong một Thiên chúng, lại có một số chư Thiên có hào quang hạn lượng và có một số chư Thiên khác có hào quang vô lượng?

– Này Hiền giả Kaccāna, ở đây Ta sẽ hỏi Hiền giả. Nếu Hiền giả kham nhẫn, Hiền giả sẽ trả lời. Này Hiền giả Kaccāna, Hiền giả nghĩ thế nào? Tỷ-kheo, cho đến một gốc cây, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền); và Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba gốc cây, an trú biến

———

[1] Có chỗ đọc là Sabhiya Kaccāna. Xem D.P.P.N.

[2] Tadaṅgena. MA. iv. 202 giải thích: tassā bhavupapattiyā aṅgina, tùy theo tánh cách sự sanh khỏi của chúng thành một đời sống mới.

mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm này, sự tu tập tâm nào rộng lớn hơn?

– Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba gốc cây, an trú, biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm này rộng lớn hơn.

– Này Hiền giả Kaccāna, Hiền giả nghĩ thế nào? Tỷ-kheo cho đến hai hay ba gốc cây, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền); và Tỷ-kheo, cho đến một ruộng làng, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm này, sự tu tập tâm nào rộng lớn hơn?

– Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo, cho đến một ruộng làng, an trú, biến mãn, và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm này rộng lớn hơn.

– Này Hiền giả Kaccāna, Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba ruộng làng, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền); và Tỷ-kheo cho đến một đại vương quốc, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm này rộng lớn hơn?

– Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo, cho đến một đại vương quốc, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm này rộng lớn hơn.

– Này Hiền giả Kaccāna, Tỷ-kheo, cho đến một đại vương, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền); và Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba một đại vương quốc, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm nào rộng lớn hơn?

Thưa Tôn giả Anuruddha, Tỷ-kheo, cho đến hai hay ba đại vương quốc, an trú, biến mãn và thấm nhuần rộng lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm này rộng lớn hơn.

Này Hiền giả Kaccāna, Hiền giả nghĩ thế nào? Tỷ-kheo cho đến hai hay ba đại vương quốc, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), và Tỷ-kheo, cho đến giải đất tận hải biên, an trú biến mãn và thấm nhuần lớn cho đến như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm nào rộng lớn hơn?

– Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo, cho đến giải đất tận hải biên, an trú, biến mãn và thấm nhuần lớn như vậy (trong khi tu thiền), trong hai sự tu tập tâm ấy, sự tu tập tâm này rộng lớn hơn.

– Này Hiền giả Kaccāna, do nhân này, do duyên này, giữa các chư Thiên ấy được sanh khởi trong một Thiên chúng, có một số chư Thiên có hào quang có hạn lượng, nhưng có một số chư Thiên có hào quang vô lượng.

– Lành thay, Tôn giả Anuruddha! Tôi có một câu cần phải hỏi thêm nữa. Thưa Tôn giả, về hào quang chư Thiên, có phải tất cả hào quang là tạp nhiễm hay có một số chư Thiên có hào quang thanh tịnh?

– Tùy theo trường hợp, này Hiền giả Kaccāna, ở đây có một số chư Thiên có hào quang tạp nhiễm, nhưng ở đây cũng có một số chư Thiên có hào quang thanh tịnh.

– Thưa Tôn giả Anuruddha, do nhân gì, do duyên gì, trong chư Thiên ấy được sanh khởi trong một Thiên chúng, có một số hào quang tạp nhiễm, nhưng có một số chư Thiên có hào quang thanh tịnh?

Này Hiền giả Kaccāna, Ta sẽ cho Hiền giả một ví dụ. Nhờ ví dụ, ở đây, người có trí hiểu được ý nghĩa của lời nói. Ví như, này Hiền giả Kaccāna, một cây đèn đang cháy với dầu không được sạch sẽ, với tim đèn cũng không được sạch sẽ. Vì dầu không được sạch sẽ, và cũng vì tim đèn không được sạch sẽ, nên cây đèn cháy rất lu mờ. Cũng vậy, này Hiền giả Kaccāna, ở đây Tỷ-kheo an trú biến mãn và thấm nhuần với hào quang tạp nhiễm. Thân dâm hạnh[1] của vị ấy không được khéo chấm dứt, hôn trầm thụy miên không được khéo đoạn trừ, trạo cử hối quá không được khéo nhiếp phục. Vì không được khéo chấm dứt thân dâm hạnh, vì không khéo đoạn trừ hôn trầm thụy miên, vì không khéo nhiếp phục trạo cử hối quá, nên vị ấy được cháy lên[2] một cách lu mờ. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh cộng trú với chư Thiên có hào quang tạp nhiễm. Ví như, này Hiền giả Kaccāna, một ngọn đèn dầu được đốt cháy, với dầu sạch sẽ và với tim đèn cũng được sạch sẽ. Do dầu được sạch sẽ và cũng do tim đèn được sạch sẽ, nên cây đèn ấy được cháy không có mù mờ. Cũng vậy, này

———

[1] kāyaduṭṭhula, giải thích là kāyālasiyābhāvo ở MA. iv. 202, một sự uể oải, nhác lười của thân, đây có thể chỉ có kāmacchanda, tham dục, một trong năm triền cái.

[2] jhāyati vừa có nghĩa là thiêu đốt và thiền định.

Hiền giả Kaccāna, ở đây Tỷ-kheo an trú biến mãn và thấm nhuần với hào quang thanh tịnh. Thân dâm hạnh của vị này được khéo chấm dứt, hôn trầm, thụy miên được khéo đoạn trừ, trạo cử hối quá được khéo nhiếp phục. Do thân dâm hạnh được khéo chấm dứt, do hôn trầm thụy miên được khéo đoạn trừ, do trạo cử hối quá được khéo nhiếp phục, nên vị ấy được cháy lên không có mù mờ. Sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh cộng trú với chư Thiên có hào quang thanh tịnh.

Này Hiền giả Kaccāna, do nhân này, do duyên này, giữa chư Thiên ấy sanh khởi cùng trong một Thiên chúng, có một số chư Thiên có hào quang tạp nhiễm, nhưng có một số chư Thiên có hào quang thanh tịnh.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Abhiya Kaccāna thưa với Tôn giả Anuruddha:

– Thật lành thay, Tôn giả Anuruddha! Thưa Tôn giả, Tôn giả Anuruddha không có nói như sau: “Như vậy tôi nghe” hay: “sự việc đúng như vậy.”[1] Trái lại, thưa Tôn giả, Tôn giả Anuruddha chỉ nói: “Chư Thiên này là như vậy và chư Thiên kia là như vậy.” Thưa Tôn giả, tôi nghĩ như sau: “Tôn giả Anuruddha chắc chắn đã sống từ trước, đã đàm thoại từ trước, đã đàm luận từ trước với chư Thiên ấy.”

– Này Hiền giả Kaccāna, lời nói này của Hiền giả đến gần như thử thách Ta phải tuyên bố,[2] nhưng ta sẽ trả lời cho Hiền giả. Này Hiền giả Kaccāna, đã từ lâu, ta đã sống từ trước, đã đàm thoại từ trước, đã đàm luận từ trước với chư Thiên ấy.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Abhiya Kaccāna nói với thợ mộc Pañcakaṅga:

– Thật lợi ích thay cho ông, này cư sĩ, rằng ông đã đoạn trừ được điều nghi ngờ từ trước, và cũng được dịp nghe pháp môn này!

KINH A-NA-LUẬT, THỨ MỘT TRĂM HAI MƯƠI BẢY.

———

[1] evaṁ arahati bhavituṁ.

[2] āsajja upanīyavācā bhāsitā, như A. i. 172, xem chú thích G.S.i. 156.