Đại Tập 30 · Bộ Bát-nhã XIII · Số 221–222

Kinh Phóng Quang Bát- Nhã, Quyển 6- Phẩm 29: Như Huyễn

Tu-bồ-đề nói:

–Này các Thiên tử! Người muốn an trụ Tu-đà-hoàn quả, muốn chứng Tu-đà-hoàn quả; hoặc người muốn an trụ, muốn chứng A-la-hán quả, Bích-chi-phật đạo và Phật đạo thì người ấy nên an trụ như vậy hoàn toàn chẳng lìa Trí nhãn.

Bồ-tát từ bắt đầu phát tâm đến nay, không có gì để nói cũng không có gì để nghe, nên an trụ như vậy.

Phẩm 29: NHƯ HUYỄN

Bấy giờ, các Thiên tử nghĩ: “Chúng ta phải làm thế nào để nghe giáo pháp của Tôn giả Tu-bồ-đề?”

Biết tâm niệm của các Thiên tử, Tôn giả Tu-bồ-đề nói:

–Này các vị! Những người trong hội này nghe tôi thuyết pháp như người huyễn hóa, người này dầu có nghe cũng không nhận, không có thấy cũng không có chứng.

Các Thiên tử hỏi:

–Thưa Tôn giả! Chúng sinh như huyễn hóa chăng?

Tu-bồ-đề đáp:

–Đúng vậy! Tất cả chúng sinh như huyễn, những người trong hội này cũng như huyễn; chúng ta cũng như huyễn, như mộng. Năm ấm như huyễn như hóa; sáu căn, thức, trần như huyễn như hóa. Nội ngoại không và hữu pháp, vô pháp không, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo và mười tám pháp Bất cộng cũng đều như huyễn như hóa. Tu-đà-hoàn quả cho đến Phật đạo Chánh đẳng giác cũng như huyễn.

Ngay lúc đó, các vị Thiên tử hỏi Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Tại sao đạt đến quả vị Phật rồi cũng lại như huyễn như mộng?

Tu-bồ-đề đáp:

–Ta nói đạt đến quả Phật cũng như huyễn. Nếu còn có pháp nào hơn Niết-bàn tôi cũng nói như huyễn.

Này các Thiên tử! Mộng huyễn là một, không hai.

Bấy giờ các ngài như Tôn giả Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Câu-hy-la, Ma-ha Ca-chiên-diên, Bân-nậu-văn-đà-ni-tử, Đại Ca-diếp… và vô lượng, vô số Bồ-tát đồng hỏi Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Bát-nhã ba-la-mật rất sâu, rất rộng, khó hiểu, khó rõ, khó thấy, khó biết như vậy, ai sẽ là người có thể thấu triệt được?

Bấy giờ, Tôn giả A-nan thưa với các vị đại đệ tử cùng các Bồ-tát:

–Bát-nhã ba-la-mật này là pháp rất sâu, thâm diệu, rất rộng, khó thấy, khó hiểu, khó biết, chẳng thể nghĩ bàn, chỉ có các bậc không thoái chuyển, các Đại Bồ-tát, bậc Kiến đế hoàn toàn A-la-hán từ vô lượng, vô số kiếp trước, ở chỗ chư Phật đã gieo trồng công đức, thường gần gũi các bậc Thiện tri thức và các thiện nam, thiện nữ có đại trí tuệ, những người này nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu rộng và vi diệu liền có thể tin ưa thích, không bao giờ từ bỏ. Họ không dùng không để phân biệt năm ấm, không dùng năm ấm để phân biệt không; không dùng năm ấm để phân biệt Vô tướng, Vô nguyện; không dùng Vô tướng, Vô nguyện để phân biệt năm ấm; không dùng không sự sinh, không sự diệt để phân biệt năm ấm; không dùng năm ấm để phân biệt không sự sinh, không sự diệt; không dùng tịch tĩnh để phân biệt năm ấm, không dùng năm ấm phân biệt tịch tĩnh, cho đến sáu tình và các duyên khởi cũng lại như vậy. Từ Bố thí ba-la-mật đến Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy; từ nội ngoại không đến hữu pháp vô pháp không cũng như vậy; từ ba mươi bảy phẩm Trợ đạo đến mười tám pháp Bất cộng đều cũng như vậy; không dùng các môn Tam-muội và Đà-la-ni để phân biệt năm ấm, không dùng năm ấm để phân biệt các môn Tam-muội và Đà-la-ni; không dùng Tu-đà-hoàn, A-la-hán, Bích-chi-phật cho đến trí Nhất thiết để phân biệt không, không dùng không để phân biệt trí Nhất thiết. Cũng không dùng Vô tướng, Vô nguyện để phân biệt trí Nhất thiết, không dùng trí Nhất thiết để phân biệt Vô tướng, Vô nguyện; không dùng tánh đầy đủ, không đầy đủ để phân biệt không; không dùng không để phân biệt tánh đầy đủ, không đầy đủ, cho đến Vô tướng, Vô nguyện cũng như vậy; không dùng không sự

sinh, không sự diệt để phân biệt tịch tĩnh; không dùng tịch tĩnh để phân biệt năm ấm.

Tu-bồ-đề nói với các Thiên tử:

–Bát-nhã ba-la-mật rất thâm diệu nên những người có trí tuệ luôn luôn thực hành. Vì sao? Vì pháp này không có gì để lo cũng không có gì để buồn. Nếu không lo buồn thì chúng sinh cũng không đoạn tuyệt.

Xá-lợi-phất nói với Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Trong Bát-nhã ba-la-mật này rộng nói giáo pháp ba thừa và giáo pháp bảo hộ Bồ-tát, từ bậc bắt đầu phát tâm đến bậc trụ Địa thứ mười, sáu pháp Ba-la-mật, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng và pháp bảo hộ Đại Bồ-tát.

Đây là Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật để giáo hóa chúng sinh, đi đến các cõi Phật, chẳng tổn mất chút thần thông nào, tùy họ ưa thích gì đều do thiện căn xưa kia cúng dường chư Phật liền đạt như ý nguyện. Theo chư Phật, Thế Tôn để nghe và lãnh thọ giáo pháp mãi đến trí Nhất thiết không đoạn tuyệt, chưa từng rời Tam-muội, thời sẽ được biện tài vô ngại, biện tài bất tận, biện tài đúng căn cơ, biện tài lanh lợi, biện tài đúng nghĩa, biện tài hơn tất cả thế gian.

Tu-bồ-đề nói:

–Đúng như vậy, như Xá-lợi-phất nói Bát-nhã ba-la-mật rộng nói đầy đủ giáo pháp ba thừa và giáo pháp Bồ-tát thừa. Đại thừa Bồ-tát được biện tài tối thượng, không thủ đắc và cũng không chấp trước. Không chấp vào ngã sở, tri kiến, thọ mạng, năm ấm, từ Bố thí ba-la-mật đến Trí tuệ ba-la-mật, từ nội ngoại không đến hữu pháp, vô pháp không, từ ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng đến Nhất thiết chủng trí.

Xá-lợi-phất hỏi:

–Vì sao trong Bát-nhã ba-la-mật rộng nói giáo pháp ba thừa mà không sự đắc? Vì sao nói bảo hộ cả Bồ-tát? Vì sao trong Bát-nhã ba-la-mật được Biện tài tối thượng mà không sự đắc?

Tu-bồ-đề nói:

Kinh Phóng Quang Bát- Nhã, Quyển 6- Phẩm 30: Mưa Pháp

–Từ nội không cho đến giáo pháp ba thừa đều xuất phát từ Bát-nhã ba-la-mật cũng không sự đắc. Từ nội ngoại không đến hữu pháp, vô pháp không, rộng nói giáo pháp ba thừa cũng không sự đắc. Từ nội ngoại không rộng nói giáo pháp bảo hộ Bồ-tát đạt được biện tài tối thượng vi diệu trong tất cả thế gian, cũng không sự đắc. Từ hữu pháp, vô pháp không đến Bồ-tát đạt được Biện tài tối thượng đều ủng hộ cho tất cả thế gian không sự đắc vậy.

Phẩm 30: MƯA PHÁP

Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân nghĩ: “Tôn giả Tu-bồ-đề nói pháp như mưa rưới khắp tam thiên đại thiên thế giới.”

Từ cõi trời Tứ Thiên vương lên đến cõi trời Sắc cứu cánh, các cõi trời đều suy nghĩ: “Nay Tôn giả Tu-bồ-đề vì chúng ta mà ban mưa pháp. Chúng ta nên hóa hiện hoa đẹp để rải trên Đức Phật Thế Tôn, các Đại Bồ-tát, các đại đệ tử và Tôn giả Tu-bồ-đề.”

Ngay lúc ấy, các vị Thích Đề-hoàn Nhân và các cõi trời Tứ Thiên vương trong tam thiên đại thiên thế giới đều hóa hiện hoa đẹp rải trên Đức Phật, các Đại Bồ-tát, các Tỳ-kheo Tăng cùng Tôn giả Tu-bồ-đề và cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Lúc bấy giờ, khắp tam thiên đại thiên thế giới, chư Thiên rải hoa đầy trong hư không giống như cái hoa ở chỗ ngồi. Ngay lúc ấy, những hoa đang lơ lửng trong hư không hóa thành những đài hoa xinh đẹp đặc biệt.

Khi ấy, Tu-bồ-đề nghĩ: “Từ khi ta lên cung trời này chưa từng trông thấy những hoa như vậy. Những hoa mà Thiên tử rải là hóa hoa, không phải hoa từ cây sinh ra.”

Thích Đề-hoàn Nhân nói với Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Những hoa này chẳng phải hoa tươi cũng không phải hoa của cây ý tưởng.

Tôn giả Tu-bồ-đề nói:

–Này Câu-dực! Những hoa này nếu không do cây sinh ra thì chẳng gọi là hoa.

Thích Đề-hoàn Nhân hỏi Tu-bồ-đề:

–Chỉ có hoa này là không sinh hay là năm ấm cũng không sinh?

Tu-bồ-đề đáp:

–Hoa này và năm ấm cả hai đều không sinh. Nếu không sinh thì không phải là năm ấm; sáu tình cũng không sinh, nếu không sinh thì không phải sáu tình; sáu pháp Ba-la-mật cũng không sinh, nếu sáu pháp Ba-la-mật không sinh thì không phải sáu pháp Ba-la-mật. Từ nội ngoại không đến hữu pháp, vô pháp không cũng không sinh, nếu không sinh thì chẳng phải hữu pháp, vô pháp không, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng; cho đến trí Nhất thiết cũng không sinh, nếu không sinh thì không phải là trí Nhất thiết.

Thích Đề-hoàn Nhân nghĩ: “Biện tài của Tôn giả Tu-bồ-đề rất sâu và vi diệu, nên mới biết như vậy. Tùy theo biện tài ấy mà Tôn giả Tu-bồ-đề thuyết pháp thích hợp căn cơ mà không bị trái ngược.”

Đức Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Đúng như vậy! Này Câu-dực! Tôn giả Tu-bồ-đề thật là vi diệu tối thượng, thuyết pháp hợp căn cơ không trái ngược.

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tôn giả Tu-bồ-đề thuyết pháp hợp với căn cơ không trái ngược sai lầm như thế nào?

Đức Phật bảo Câu-dực:

–Năm ấm, sáu tình chỉ là số mà thôi. Vì năm ấm, sáu tình chỉ là số cho nên những gì Tu-bồ-đề nói là không nhầm lẫn. Vì sao? Vì theo đúng như pháp thì không nhầm lẫn cũng không hòa hợp, vì không hòa hợp nên không nhầm lẫn. Vì thế những điều mà Tu-bồ-đề nói là không nhầm lẫn. Cho đến sáu pháp Ba-la-mật, nội ngoại không, hữu pháp Vô pháp không, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng cũng đều như vậy. Từ quả Tu-đà-hoàn cho đến Bích-chi-phật đạo cho đến trí Nhất thiết và sự thực hành trí Nhất thiết cũng như vậy; từ Tu-đà-hoàn, A-la-hán, Bích-chi-phật cho đến

Chánh đẳng giác cũng như vậy.

Này Câu-dực! Những quả vị đó chỉ là những pháp số thôi, những điều Tôn giả nói cũng là những pháp số. Cho nên Tôn giả Tu-bồ-đề nói không sai trái. Vì sao? Như pháp thì không hòa hợp cũng không nhầm lẫn, vì không hòa hợp không nhầm lẫn cho nên Tu-bồ-đề nói pháp như vậy, tùy theo căn cơ của họ nên không nhầm lẫn.

Tu-bồ-đề nói:

–Đúng như vậy! Này Câu-dực, như giáo pháp Đức Phật Thế Tôn đưa ra mà Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, thì nên biết những pháp ấy cũng chỉ là những pháp số thôi.

Này Câu-dực! Bồ-tát học như vậy là học sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng không thấy năm ấm để học. Bồ-tát học như vậy là không học nội ngoại không và hữu pháp, vô pháp không. Vì sao? Vì không thấy có pháp để học. Bồ-tát học như vậy là học ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, không học quả Tu-đà-hoàn, A-la-hán, Bích-chi-phật cho đến Nhất thiết chủng trí đạo. Vì sao? Vì không thấy trí Nhất thiết để học.

Thích Đề-hoàn Nhân thưa Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Vì sao không thấy năm ấm cho đến trí Nhất thiết cũng không thấy.

Tu-bồ-đề đáp:

–Này Câu-dực! Năm ấm vàø không của năm ấm, trí Nhất thiết và không của trí Nhất thiết. Vì sao? Không thể vì sắc của không mà học không của sắc, không vì không của trí Nhất thiết mà học trí Nhất thiết của không, không vì học không là để học không, không vì cả hai học như vậy để học, không vì cả hai việc để học không của năm ấm, không vì cả hai việc để học không của Nhất thiết chủng trí.

Này Câu-dực! Không dùng hai việc để học năm ấm của không là học sáu pháp Ba-la-mật, không dùng hai việc học không của Nhất thiết chủng trí để học sáu pháp Ba-la-mật, để học nội ngoại không đến Hữu pháp Vô pháp không, để học ba mươi bảy

phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng; không vì hai việc học để học Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán, Bích-chi-phật; không dùng hai việc để học Chánh đẳng giác; cũng không dùng hai việc để học Nhất thiết chủng trí, học Phật.

Bồ-tát này học trí Nhất thiết là học trong vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ pháp Phật.

Bồ-tát này học Phật pháp, không học năm ấm tăng, không học năm ấm giảm, cho đến không vì Nhất thiết tăng mà học, cũng không vì Nhất thiết giảm mà học. Như vậy Bồ-tát học về không tăng không giảm, cũng không chấp nhận năm ấm cũng không nửa đường diệt năm ấm mà học, đến trí Nhất thiết cũng không thọ học cũng không nửa đường diệt trí Nhất thiết.

Xá-lợi-phất hỏi Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Bồ-tát học như vậy không vì nhận lấy trí Nhất thiết mà học cũng không vì nửa đường diệt trí Nhất thiết mà học chăng?

Tu-bồ-đề đáp:

–Đúng như vậy!

Xá-lợi-phất lại hỏi:

–Tại sao từ năm ấm đến trí Nhất thiết không vì nhận lấy mà học, cũng không vì nửa đường diệt trí Nhất thiết mà học?

Tu-bồ-đề đáp:

–Sắc này tự nó không nhận lấy cũng không có người nhận lấy sắc, cho đến trí Nhất thiết cũng không tự nhận được cũng không người nhận trí Nhất thiết, từ nội ngoại không đến hữu pháp, vô pháp không chẳng tự nhận cũng không người nhận lấy không. Như vậy, Xá-lợi-phất, đối với các pháp, các Đại Bồ-tát đã không có sự nhận lấy cho nên ở trong trí Nhất thiết sinh ra.

Xá-lợi-phất hỏi:

–Bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật đối với các pháp không nhận lấy thì sinh ra trí Nhất thiết phải không?

Tu-bồ-đề đáp:

–Đúng như vậy!

Xá-lợi-phất lại hỏi:

–Bồ-tát học như vậy đối với tất cả pháp không nhận lấy cũng không học nhận lấy, không học diệt thì làm sao sinh ra được trí Nhất thiết?

Tu-bồ-đề đáp:

–Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật không thấy sắc sinh cũng không thấy sắc diệt, không thấy thọ cũng không thấy không thọ, không thường, không đoạn, không tăng, không giảm. Tại sao? Xá-lợi-phất! Không cho năm ấm là có, không thấy sinh cũng không thấy diệt, không thấy thọ không thấy không thọ, không thấy thường không thấy đoạn, không thấy tăng không thấy giảm. Tại sao? Vì không thấy có năm ấm đến trí Nhất thiết, không thấy sinh diệt, không thấy nhận lấy, không thấy thường, không thấy đoạn, không thấy tăng, không thấy giảm. Vì sao? Vì trí Nhất thiết là không nên không sự đắc. Vì thế Bồ-tát đối với tất cả các pháp không sinh, không diệt, không thọ, không thường, không đoạn, không tăng, không giảm mà học Bát-nhã ba-la-mật nên sinh trí Nhất thiết. Nên nghĩ như vầy: “Không có gì để học cũng không có gì để sinh.”

Thích Đề-hoàn Nhân hỏi Xá-lợi-phất:

–Bồ-tát nên do đâu để cầu Bát-nhã ba-la-mật?

Xá-lợi-phất đáp:

–Này Câu-dực! Đại Bồ-tát nên cầu tuần tự như Tu-bồ-đề.

Thích Đề-hoàn Nhân hỏi:

–Có phải do nhân duyên và ân lực của Tu-bồ-đề mà khiến Xá-lợi-phất nói Đại Bồ-tát Bát-nhã ba-la-mật nên cầu tuần tự như Tu-bồ-đề chăng?

Tu-bồ-đề đáp:

–Này Câu-dực! Chẳng phải nhân duyên và ân lực của tôi.

Thích Đề-hoàn Nhân hỏi:

–Đó là ân lực của ai vậy?

Tu-bồ-đề đáp:

–Đó là thần lực của Đức Phật.

Thích Đề-hoàn Nhân nói:

–Tất cả các pháp đều không nơi chốn, tại sao nói do từ nơi oai thần của Phật? Như Lai không từ trong pháp khác với nơi chốn mà thấy, Phật cũng không ở trong như mà thấy?

Tu-bồ-đề đáp:

–Đúng như vậy!

Này Câu-dực! Như Lai không từ trong nơi chốn khác mà thấy, cũng không từ trong của nơi chốn khác mà thấy, cũng không lấy Như Lai là Như, cũng không lấy Như là Như Lai; không cho Như của năm ấm là Như Lai, cũng không cho Như Lai là Như của năm ấm; không lấy pháp của năm ấm là Như Lai, cũng không lấy Như Lai là pháp của năm ấm; không lấy Như của trí Nhất thiết là Như Lai, cũng không lấy Như Lai làm Như của trí Nhất thiết; không lấy pháp của trí Nhất thiết là Như Lai, cũng không lấy Như Lai là pháp trí Nhất thiết.

Này Câu-dực! Nếu Phật cùng pháp năm ấm không hợp, cũng chẳng không hợp, không lìa pháp của năm ấm là có hợp hay không hợp? Cũng không lìa Như của năm ấm là có hợp hay không hợp? Cho đến trí Nhất thiết, pháp Như của trí Nhất thiết không hợp cũng không phải không hợp; không lìa trí Nhất thiết, pháp Như của trí Nhất thiết không hợp cũng không phải không hợp.

Này Câu-dực! Vì thế trong tất cả các pháp không hợp, không tan là xứ sở của thần lực. Đây là hành động không xứ sở.

Như lời Câu-dực vừa hỏi: Nên cầu Bát-nhã ba-la-mật như thế nào? Không nên ở trong năm ấm mà cầu cũng không rời năm ấm mà cầu Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Này Câu-dực! Bát-nhã ba-la-mật này là năm ấm, tất cả pháp này không đồng, không khác, không hình, không thể thấy, không chướng ngại, một tướng, một tướng tức là vô tướng.

Lại nữa, này Câu-dực! Bồ-tát cầu Bát-nhã ba-la-mật không rời trí Nhất thiết mà cầu cũng không ở trong trí Nhất thiết mà cầu. Tại sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật và trí Nhất thiết, những điều cầu không đồng, không khác, không hình, không thấy, không ngại, một tướng,

một tướng tức là vô tướng. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không phải năm ấm cũng không rời năm ấm. Bát-nhã ba-la-mật không phải trí Nhất thiết cũng không lìa trí Nhất thiết; Như của năm ấm không phải Bát-nhã ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật cũng không lìa Như của năm ấm; Bát-nhã ba-la-mật không phải pháp của năm ấm cũng không lìa pháp của năm ấm; Bát-nhã ba-la-mật không phải pháp của trí Nhất thiết cũng không rời pháp của trí Nhất thiết.

Vì sao? Này Câu-dực! Vì tất cả pháp này không có cũng không thể thủ đắc. Vì tất cả pháp không thể thủ đắc nên Bát-nhã ba-la-mật không phải là năm ấm cũng không lìa năm ấm. Bát-nhã ba-la-mật không phải pháp năm ấm cũng không lìa pháp năm ấm; Bát-nhã ba-la-mật không phải Như của năm ấm cũng không lìa Như của năm ấm; Bát-nhã ba-la-mật không phải trí Nhất thiết cũng không lìa trí Nhất thiết; Bát-nhã ba-la-mật không phải Như của trí Nhất thiết cũng không lìa Như của trí Nhất thiết, không phải pháp trí Nhất thiết cũng không lìa pháp trí Nhất thiết.

Thích Đề-hoàn Nhân nói:

–Ma-ha ba-la-mật này là hạnh lớn của Đại Bồ-tát. Ba-la-mật là hạnh lớn của vô lượng, vô biên của hàng Bồ-tát, do học pháp này mà đạt được Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi-phật, học các pháp này thì thành tựu Bồ-tát, thanh tịnh cõi Phật, giáo hóa chúng sinh, chứng Vô thượng Bồ-đề.

Tu-bồ-đề nói:

–Này Câu-dực, đúng như vậy! Đúng như Thích Đề-hoàn Nhân đã nói, người đã chứng, người đang chứng đều từ trong Bát-nhã ba-la-mật này mà thành tựu bậc Chánh đẳng giác. Vì năm ấm rộng lớn nên Bát-nhã ba-la-mật cũng rộng lớn.

Này Câu-dực! Năm ấm không trước, không sau, không ở giữa cũng không ở bờ mé, cho đến trí Nhất thiết cũng vậy.

Này Câu-dực! Đây là sự hóa độ lớn lao của Đại Bồ-tát, vì năm ấm vô lượng cho nên sự hóa độ của Đại Bồ-tát cũng vô lượng. Tại sao? Vì năm ấm không thể lường; ví như hư không, không thể lường; cho nên năm ấm cũng không thể lường. Vì hư không không thể

lường nên năm ấm không thể lường, vì năm ấm không thể lường nên Bát-nhã ba-la-mật cũng không thể lường. Cho đến trí Nhất thiết không thể lường nên Bát-nhã ba-la-mật của Đại Bồ-tát cũng không thể lường. Vì sao? Vì trí Nhất thiết không lường, nên hư không cũng không thể lường. Vì trí Nhất thiết không lường nên hư không cũng không thể lường; vì hư không không thể lường nên Bát-nhã ba-la-mật cũng không thể lường.

Này Câu-dực! Do nhân duyên này nên Bát-nhã ba-la-mật của Đại Bồ-tát không thể lường, hư không cũng không thể lường. Vì năm ấm vô biên nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát cũng vô biên. Vì sao? Vì bờ mé và đáy của năm ấm không thể thấy được, cho đến trí Nhất thiết cũng không có đáy nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát cũng không có đáy.

Vì sao? Này Câu-dực! Vì trí Nhất thiết không có đáy cũng không có bờ mé, cho nên Bát-nhã ba-la-mật của Đại Bồ-tát cũng không có đáy. Từ năm ấm không có đáy đến trí Nhất thiết cũng không có đáy.

Lại nữa, này Câu-dực! Vì nhân duyên không có đáy nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát cũng không có đáy.

Thích Đề-hoàn Nhân thưa:

–Bạch Tôn giả Tu-bồ-đề, thế nào là nhân duyên không có đáy nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát không có đáy?

Tu-bồ-đề đáp:

–Vì nhân duyên của trí Nhất thiết không có đáy nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát không có đáy; vì nhân duyên của pháp không có đáy nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát không có đáy.

Thích Đề-hoàn Nhân hỏi:

–Thế nào là nhân duyên của pháp không đáy nên Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát không đáy?

Tu-bồ-đề đáp:

–Này Câu-dực! Pháp tánh không đáy nên nói chúng sinh có thật chăng?

Thích Đề-hoàn Nhân thưa:

Kinh Phóng Quang Bát- Nhã, Quyển 6- Phẩm 31: Tán Thán

–Thưa Tôn giả, không có thật!

–Này Câu-dực! Nếu không nói có chúng sinh thì chúng sinh ở đâu mà có biên giới?

Này Câu-dực! Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác sống lâu đến hằng hà sa số kiếp nói chúng sinh có sinh, có diệt. Ý ông thế nào? Thật có chúng sinh có sinh, có diệt không?

Thích Đề-hoàn Nhân thưa:

–Thưa không! Vì sao? Vì chúng sinh thanh tịnh nên không có gì thanh tịnh cả.

–Vì vậy, Câu-dực nên biết, vì chúng sinh không có đáy, nên Bát-nhã ba-la-mật không đáy, cũng không ngằn mé.

Phẩm 31: TÁN THÁN

Bấy giờ các Phạm vương cùng các Phạm thiên đều ở trong pháp hội. Thích Đề-hoàn Nhân cùng các quyến thuộc và các Thiên nữ cũng ở trong pháp hội.

Các Thiên tử Thích, Phạm đồng khen:

–Hay thay, hay thay! Pháp của Tôn giả Tu-bồ-đề tuyên thuyết thật là hy hữu, do nhân duyên thần lực của Đức Phật mà diễn thuyết ban bố giáo pháp này. Nếu có Bồ-tát nào thực hành Bát-nhã ba-la-mật này mà không xa rời, thời chúng tôi xem các vị Bồ-tát đó như Đức Phật, không có người nào thấy được pháp này cũng không có người nào thấy được sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến trí Nhất thiết, giáo pháp ba thừa, A-la-hán, Bích-chi-phật và Phật cũng không thể nắm bắt được.

Đức Phật bảo các Thiên tử:

–Đúng như vậy, như lời của chư Thiên nói, giáo pháp này không thể đắc cũng không thể thấy. Từ sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến trí Nhất thiết đều không thể đắc không thể thấy, chỉ có giáo pháp ba thừa mà thôi. Giáo pháp ba thừa không thể đắc cũng không thể thấy.

Nếu có Đại Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật này mà không thủ đắc thì nên xem vị ấy như Đức Phật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật rộng nói về giáo pháp ba thừa, không rời sáu pháp Ba-la-mật để đắc quả Phật, cũng không rời nội ngoại không và hữu pháp không, vô pháp không, không rời ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, cũng không rời trí Nhất thiết để đắc quả Phật.

Này các Thiên tử, tất cả các Bồ-tát nên học và biết các pháp từ Bố thí ba-la-mật đến trí Nhất thiết. Thế nên xem vị Bồ-tát ấy cũng như Đức Như Lai.

Đức Phật bảo các Thiên tử:

–Thuở xưa ở nước Hoa nghiêm, ta theo Đức Phật Nhiên Đăng đến nay, chưa từng rời sáu pháp Ba-la-mật, nội ngoại không đến hữu pháp, vô pháp không, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, bốn Thiền, bốn Tâm bình đẳng, bốn Định vô sắc, các môn Tam-muội và Đà-la-ni, mười Lực, bốn Vô sở úy, bốn Vô ngại trí, đại Từ, đại Bi, mười tám pháp Bất cộng và vô lượng, vô số các Phật pháp khác, không bao giờ rời các pháp này cũng không thủ đắc. Bấy giờ Đức Phật Nhiên Đăng thọ ký cho ta: “Qua khỏi một a-tăng-kỳ kiếp vào đời vị lai sẽ thành Phật hiệu Thích-ca Mâu-ni, Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự, Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.”

Lúc đó, các Thiên tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là hy hữu, Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật nhưng này đối với trí Nhất thiết không giữ, không bỏ. Đối với pháp năm ấm cũng không giữ không bỏ.

Bấy giờ Đức Phật nhìn quanh bốn chúng đệ tử Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, các Đại Bồ-tát, các vị Tứ Thiên vương lên đến chư Thiên cõi trời Sắc cứu cánh… Thấy đại chúng rồi, Đức Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Này Câu-dực! Nếu có Đại Bồ-tát Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và các Thiên tử nào mà thọ trì đọc tụng kinh Bát-nhãba-la-mật, lại bố thí cho người, khiến họ đọc tụng ghi nhớ

không lìa tâm trí Nhất thiết, thời các loài Ma và Thiên ma không thể nào phá hoại được. Vì sao? Vì các thiện nam, thiện nữ đó đã hành Không, Vô tướng, Vô nguyện của năm ấm nên không tìm được chỗ sơ hở của Không, Vô tướng, Vô nguyện; cho đến hành không của trí Nhất thiết, cũng không tìm chỗ sơ hở về không của trí Nhất thiết, cũng không thấy việc này có sơ hở gì cả.

Này Câu-dực! Các phi nhân không tìm được chỗ sơ hở của các thiện nam, thiện nữ này. Vì sao? Vì các thiện nam, thiện nữ này có lòng đại Từ, đại Bi, đem tâm Từ, Bi, Hỷ, Xả ban bố cho tất cả chúng sinh.

Này Câu-dực! Các thiện nam, thiện nữ này được tuổi thọ dài lâu. Vì sao? Vì các thiện nam, thiện nữ này khi thực hành Bố thí ba-la-mật, bình đẳng với tất cả chúng sinh. Vì thế cho nên được kéo dài tuổi thọ.

Này Câu-dực! Các cõi trời Tứ thiên vương, Đao-lợi, Diễm, Đâu-suất, Hóa lạc, Tha hóa tự tại, Thiền thứ nhất, Thiền thứ hai, Thiền thứ ba, Thiền thứ tư ở trong tam thiên đại thiên thế giới có ai phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chưa từng nghe Bát-nhã ba-la-mật này và chưa thọ trì đọc tụng, thời các vị Thiên tử ấy nay phải nghe, thọ trì, đọc tụng và thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không rời tâm Nhất thiết trí.

Này Câu-dực! Các thiện nam, thiện nữ này thực hành Bát-nhã ba-la-mật rồi, hoặc thọ trì, đọc tụng, giảng thuyết, ghi nhớ, thực hành không rời tâm trí Nhất thiết. Các thiện nam, thiện nữ này nếu đến nơi thanh tịnh vắng lặng xa xôi, hoặc ngồi nơi đất trống, hoặc trong nhà, luôn luôn không bị sợ hãi. Vì sao? Vì các thiện nam, thiện nữ này biết rõ nội ngoại không cho đến hữu pháp, vô pháp không cũng đều không nắm bắt được.

Bấy giờ, các vị tứ Thiên vương lên đến trời Thủ đà hội trong tam thiên đại thiên thế giới đồng thanh bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con sẽ ủng hộ các thiện nam, thiện nữ thọ trì đọc tụng giảng thuyết giữ gìn và thực hành Bát-nhã ba-la-mật, chúng con sẽ ủng hộ làm cho họ không rời tâm trí Nhất thiết.

Vì sao vậy? Vì do nhân duyên qua lại của Bồ-tát, nên dứt được ba đường ác, đoạn được sự nghèo khó của Trời Người, dứt được các khổ trong loài người; dứt tất cả những tai họa, bệnh tật, đói khát..

Vì nhân duyên qua lại của Bồ-tát, nên có việc thiện xuất hiện trong thế gian, liền biết có bốn Thiền, bốn Đẳng, bốn Không định, sáu pháp Ba-la-mật; từ nội ngoại không đến hữu pháp, vô pháp không, liền biết có ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng đến trí Nhất thiết.

Vì do nhân duyên qua lại của Bồ-tát, nên biết thế gian có những dòng Sát-lợi, Trưởng giả; biết những dòng Bà-la-môn tôn quý, biết có Chuyển luân Thánh vương, biết có tứ Thiên vương đến cõi trời Sắc cứu cánh.

Vì do nhân duyên qua lại của Bồ-tát, nên biết có quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi-phật đạo, biết giảng dạy chúng sinh, biết có cõi Phật thanh tịnh.

Vì do nhân duyên qua lại của Bồ-tát, nên biết chư Phật, Thế Tôn, Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác; biết có Chuyển luân Thánh vương, biết có Tam bảo.

Vì thế cho nên chư Thiên, A-tu-la và loài Người trong thế gian đều ủng hộ Đại Bồ-tát này.

Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Đúng như vậy! Này Câu-dực! Vì do nhân duyên qua lại của Bồ-tát mà dứt ba đường ác, làm hưng thịnh Tam bảo. Vì thế cho nên chư Thiên và loài Người trong thế gian đều nên cung kính, cúng dường, tôn trọng và thường ủng hộ các Đại Bồ-tát này.

Này Câu-dực! Cúng dường tôn trọng Đại Bồ-tát này cũng như cúng dường cung kính tôn trọng ta, các ông phải biết như vậy, như cúng dường Như Lai không khác.

Này Câu-dực! Chư Thiên và loài Người trong thế gian sẽ cung kính các vị ấy như vậy.

Này Câu-dực! Trong tam thiên đại thiên thế giới có các vị Thanh văn, Bích-chi-phật nhiều như lúa, mè, tre, lau, rừng rậm. Nếu

Kinh Phóng Quang Bát- Nhã, Quyển 6- Phẩm 32: Điều Phục Chúng Sinh

có thiện nam, thiện nữ cung kính cúng dường tôn trọng và cung cấp những thứ cần dùng cho các vị ấy, cũng không bằng các thiện nam, thiện nữ cúng dường tôn trọng các bậc Bồ-tát mới phát tâm và thực hành sáu pháp Ba-la-mật.

Vì sao? Vì không thể dựa vào A-la-hán, Bích-chi-phật mà biết là có Bồ-tát và Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác mà phải dựa vào Bồ-tát làm nhân duyên nên mới biết có A-la-hán, Bích-chi-phật và Chánh đẳng giác.

Vì thế nên, này Câu-dực! Tất cả các hàng chư Thiên và loài người trong thế gian phải thường cung kính tôn trọng và ủng hộ các Đại Bồ-tát này.

Phẩm 32: ĐIỀU PHỤC CHÚNG SINH

Lúc bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật kỳ lạ và hy hữu thay! Nếu có người nào nghe, thọ trì, đọc tụng, thủ hộ và thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì được công đức trong hiện tại, giáo hóa chúng sinh làm thanh tịnh cõi Phật, từ quốc độ Phật này đến quốc độ Phật khác, chiêm ngưỡng chư Phật rồi, tâm muốn cúng dường, tùy theo với ước nguyện gì liền có để cúng dường, được đầy đủ căn lành là do người ấy theo Phật nghe pháp đến được Vô thượng Bồ-đề, không giữa chừng quên sót, liền được gia đình thành tựu, phụ mẫu thành tựu, sinh ra thành tựu, quyến thuộc thành tựu, tướng mạo thành tựu, quang minh thành tựu, mắt thành tựu, tai thành tựu, Tam-muội thành tựu, Đà-la-ni thành tựu.

Bồ-tát dùng phương tiện quyền xảo biến hóa như Phật, đi từ quốc độ này đến quốc độ khác, tới chỗ không có Phật để tán dương công đức sáu pháp Ba-la-mật, tán dương nội ngoại không và hữu pháp, vô pháp không, bốn Thiền, bốn Đẳng, bốn Không định đều tán dương các công đức này. Lại tán dương công đức ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, dùng phương tiện quyền xảo mà

thuyết pháp cho các hàng chúng sinh, đem giáo lý Tam thừa để giáo hóa chúng sinh.

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật lạ thay, hy hữu thay! Tại sao thọ trì một Ba-la-mật là thọ trì bao gồm cả năm Ba-la-mật, cũng bao gồm cả ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, cũng là thọ trì pháp của Thanh văn, Bích-chi-phật và trí Nhất thiết?

Đức Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Này Câu-dực! Đúng như vậy! Người thọ trì Bát-nhã ba-la-mật là đã bao gồm các Ba-la-mật rồi, đã thọ trì ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, Thanh văn, Bích-chi-phật đến trí Nhất thiết.

Lại nữa, này Câu-dực! Người thọ trì, người thuyết giảng, người đọc tụng, người ghi nhớ Bát-nhã ba-la-mật này liền được tất cả các công đức.

Các ông hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ nói các ông nghe các công đức của các thiện nam, thiện nữ này.

Thích Đề-hoàn Nhân thưa:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con xin muốn nghe.

Đức Phật dạy:

–Này Câu-dực! Nếu có các hàng ngoại đạo, dị học và ma vương những bộ phái khác, những kẻ ương ngạnh có ý muốn phá hoại và chống trái Bồ-tát, những kẻ ấy vừa sinh lòng ác muốn đến phá hoại thì họ không thực hiện được, bị tiêu diệt nửa đường. Vì sao? Này Câu-dực! Vì Bồ-tát này ngày đêm thường thực hành sáu pháp Ba-la-mật. Vì do các chúng sinh tham lam, tranh giành của cải, còn Bồ-tát đều xả bỏ tất cả nội ngoại pháp và thực hành Bố thí ba-la-mật để làm an ổn cho các chúng sinh. Vì chúng sinh mãi mãi làm những điều ác, còn Bồ-tát xả bỏ tất cả pháp bên trong va bên ngoài lấy việc Trì giới ba-la-mật làm an ổn cho các chúng sinh.

Do các chúng sinh mãi mãi kiện tụng, oán thù, sân hận lẫn nhau; Bồ-tát thì xả bỏ tất cả pháp bên trong, bên ngoài thực hành Nhẫn nhục ba-la-mật để an ổn cho các chúng sinh.

Vì các chúng sinh biếng nhác, Bồ-tát thì xả bỏ tất cả pháp bên

trong, bên ngoài, thực hành Tinh tấn ba-la-mật để an ổn cho các chúng sinh.

Vì các chúng sinh thường loạn tâm, Bồ-tát thì xả bỏ tất cả pháp bên trong, bên ngoài, thực hành Thiền định ba-la-mật để an ổn cho các chúng sinh.

Vì các chúng sinh mãi mê chìm đắm trong trí ác, Bồ-tát thì xả bỏ tất cả pháp bên trong, bên ngoài thực hành Bát-nhã ba-la-mật để an ổn cho các Bồ-tát.

Vì các chúng sinh luôn ân ái trong vòng sinh tử, Bồ-tát thì dùng phương tiện quyền xảo để nhổ tận gốc ái trong sinh tử để an ổn cho các chúng sinh và thực hành bốn Thiền, bốn Đẳng, bốn Không định, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, Không, Vô tướng, Vô nguyện, khuyến hóa và giúp đỡ để an ổn các chúng sinh đắc quả Tu-đà-hoàn đến quả A-la-hán, khuyến hóa chúng sinh đắc quả Bích-chi-phật, khuyến hóa và an ổn chúng sinh thực hành Bồ-tát hạnh để chứng quả Phật.

Này Câu-dực! Hành Bồ-tát hạnh là công đức hiếm có trong đời hiện tại, qua đời sau liền chứng Vô thượng Bồ-đề, chuyển pháp luân ứng với căn cơ của tất cả chúng sinh để độ thoát họ. Đó là đức thù thắng đời sau của Bồ-tát.

Lại nữa, Câu-dực! Có thiện nam, thiện nữ nào mà thọ trì, đọc tụng, ủng hộ và thực hành Bát-nhã ba-la-mật này mà chỗ ở có ma, thiên ma, các hàng dị học ngoại đạo và những kẻ ương ngạnh muốn phá hoại quấy nhiễu hoặc muốn đoạn nửa đường hoặc kiện tụng, đem những điều xấu ác đến thì chúng không bao giờ thực hiện được những điều đó. Đó là Bồ-tát thực hành công đức của mình, càng làm sáng tỏ và thù thắng không ai sánh kịp.

Nhờ nghe Bát-nhã ba-la-mật này liền phát sinh ba thừa để được độ thoát.

Này Câu-dực! Ví như có vị thuốc tên là Ma-kỳ. Có con rắn đói đi kiếm trùng để ăn, trùng trông thấy rắn liền chạy đến chỗ vị thuốc ấy, rắn muốn qua bắt nhưng do hơi thuốc nên không thể tiến đến được. Vì sao? Vì do oai lực của cây thuốc đó nên làm cho rắn nửa

đường vội lui về. Này Câu-dực! Cây thuốc Ma-kỳ này có oai lực như vậy đó.

Nếu có thiện nam, thiện nữ nào thực hành đọc tụng, giảng thuyết thực hành Bát-nhã ba-la-mật này, hoặc có ai muốn phá rối hoặc muốn đoạn diệt đấu tranh hướng đến người đó nhưng nhờ sức oai đức của Bát-nhã ba-la-mật này, thì họ không bao giờ đến nơi đó được. Tại sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật này là định của các pháp, chẳng phải là việc tranh cãi của các pháp.

Các pháp là những gì? Chính là tham, sân, si, mười hai nhân duyên, ý có chấp trước, các kiến chấp về ngã, người, chúng sinh, đoạn, thường, vô cấu, vô hữu, các tà, tật đố, ác giới, sân hận, biếng nhác, loạn ý, ác trí thường tưởng, lạc tưởng, tịnh tưởng, ngã tưởng, nghiệp ân ái; chấp thọ sắc, thọ, tưởng, hành, thức; chấp thọ sáu pháp Ba-la-mật, chấp thọ nội ngoại không và hữu pháp,

vô pháp không, chấp thọ ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, chấp thọ trí Nhất thiết, chấp thọ Niết-bàn làm tăng trưởng năm căn. Đó là không của các pháp.

Các vị Tứ Thiên vương, các vị Thích Đề-hoàn Nhân và các vị Phạm vương đến cõi trời Sắc cứu cánh trong tam thiên đại thiên thế giới và các hàng trời người đều đồng ủng hộ các thiện nam, thiện nữ nào mà có thực hành đọc tụng giảng thuyết và thọ trì Bát-nhã ba-la-mật này, thời đời hiện tại được chư Phật trong mười phương đồng ủng hộ họ.

Các thiện nam, thiện nữ nào mà thực hành đọc tụng thuyết giảng và thọ trì Bát-nhã ba-la-mật thì tất cả các việc ác đều tiêu diệt, các việc lành luôn luôn tăng trưởng, đối với sáu pháp Ba-la-mật cũng được tăng trưởng không thủ đắc.

Nếu có nói ra điều gì mọi người đều tin nhận, với tất cả chúng sinh cùng kết làm thân hữu, lời nói không lỗi lầm, không sân hận, không tự ý buông lung, không tật đố, tự mình không sát sinh, dạy người làm việc lành.

Vì tất cả chúng sinh mà khen ngợi đức không sát sinh, thường khen ngợi những người không sát sinh. Tự mình xa lìa trộm cắp, dạy

người không trộm cắp, thường khen ngợi đức không trộm cắp. Tự mình làm việc thanh tịnh, dạy người không dâm dục, lại khen ngợi đức không dâm dục. Tự mình xa lìa nói dối lời nói thô ác, nói ác khẩu, nói thêu dệt, xa lìa tật đố, sân hận, tà kiến, dạy người thấy những điều chân chánh, thường khen ngợi công đức của chánh kiến. Tự mình thực hành sáu pháp Ba-la-mật thường khuyên bảo và giúp đỡ mọi người thực hành sáu pháp Ba-la-mật, khen ngợi công đức rộng lớn khi thực hành sáu pháp Ba-la-mật. Tự mình thực hành nội ngoại không và khuyên người làm việc không, cũng lại khen ngợi công đức thực hành việc không. Đối với hữu pháp, vô pháp không cũng như vậy.

Tự mình thực hành các môn Đà-la-ni và các môn Tam-muội, của các điều trên. Tự mình thực hành ba Tam-muội, tám Bối xả, chín Thứ đệ thiền, mười Lực của Như Lai, bốn Vô sở úy, bốn Vô ngại trí, đại Từ, đại Bi, mười tám pháp Bất cộng, Nhất thiết chủng trí, dạy người thực hành Nhất thiết chủng trí, khen ngợi tán thán công đức của Nhất thiết chủng trí. Thường thực hành sáu pháp Ba-la-mật mà bố thí cho tất cả chúng sinh, hồi hướng Vô thượng Bồ-đề cũng không thủ đắc.

Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định và Trí tuệ, chỉ vì tất cả chúng sinh, làm cho họ được iải thoát và chứng Vô thượng Bồ-đề cũng không thủ đắc.

Các thiện nam, thiện nữ thực hành sáu pháp Ba-la-mật nên suy nghĩ: Nếu ta không thực hành Bố thí thì sẽ sinh vào nhà bần cùng, hạ tiện, không thể giáo hóa chúng sinh cũng không thể được cõi Phật thanh tịnh và chẳng chứng được trí Nhất thiết.

Nếu ta không thọ trì Giới luật sẽ sinh trong ba đường ác, không được làm thân người, không thể giáo hóa chúng sinh, không được cõi Phật thanh tịnh cũng không được Nhất thiết chủng trí.

Nếu ta không thực hành nhẫn nhục liền hủy hoại các căn, không thể thực hiện được tướng lưỡi che trùm cả mặt, hình thể không đầy đủ, không thể được sắc thân trọn vẹn của Đại Bồ-tát, không thể giáo hóa chúng sinh, không thanh tịnh cõi Phật cũng không chứng được Nhất thiết chủng trí.

Ta không tinh tấn mà biếng nhác thì thân sẽ sinh nơi đường ác, ngu muội, không thể giáo hóa chúng sinh, không thanh tịnh cõi Phật cũng không chứng được trí Nhất thiết.

Nếu ta không thực hành thiền định thì tâm ý rối loạn, không có khả năng đạt được các tuệ Tam-muội, không thể giáo hóa chúng sinh, không được cõi Phật thanh tịnh cũng không chứng được Nhất thiết chủng trí.

Nếu ta làm ác trí thì không thể được phương tiện quyền xảo để vượt hơn bậc A-la-hán, Bích-chi-phật, không thể giáo hóa chúng sinh, không được cõi Phật thanh tịnh cũng không đạt được Nhất thiết chủng trí.

Các thiện nam, thiện nữ nên suy nghĩ: Nếu ta không thể vì tâm tham lam, tật đố mà không thực hành đầy đủ Bố thí ba-la-mật; nếu ta không thể vì giới ác mà không thực hành đầy đủ Giới ba-la-mật; nếu ta không thể vì sân hận mà không thực hành đầy đủ Nhẫn nhục ba-la-mật; nếu ta không thể vì giải đãi mà không thực hành đầy đủ Tinh tấn ba-la-mật; nếu ta không thể vì tâm rối loạn mà không thực hành đầy đủ Thiền định ba-la-mật; nếu ta không thể vì trí ác mà không thực hành đầy đủ Trí tuệ ba-la-mật; nếu ta không thực hành đầy đủ sáu pháp Ba-la-mật thì không bao giờ thành tựu trí Nhất thiết.

Các thiện nam, thiện nữ này mà thọ trì, đọc tụng, thủ hộ và thực hành Bát-nhã ba-la-mật này thời sẽ được các công đức đời này và đời sau không bao giờ xa lìa tâm trí Nhất thiết.

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, kỳ diệu thay! Những điều Bố thí mà Đại Bồ-tát làm ra là nhờ Bát-nhã ba-la-mật hướng dẫn nên mới được như vậy.

Phật hỏi:

–Này Câu-dực! Đại Bồ-tát làm việc Bố thí nhờ Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường như thế nào?

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Những điều mà thế gian bố thí thì không dùng phương tiện

quyền xảo. Nếu cúng dường cho chư Phật, Thanh văn, Bích-chi-phật và bố thí những người bần cùng khốn khổ, không dùng phương tiện quyền xảo nên sinh tâm cống cao. Họ nghĩ rằng: Ta thực hành đầy đủ Bố thí ba-la-mật, Trì giới ba-la-mật, Nhẫn nhục ba-la-mật, Tinh tấn ba-la-mật, Thiền định ba-la-mật. Ta thực hành đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật, đối với thế tục, Ba-la-mật liền sinh tâm cống cao. Ta thực hành đầy đủ ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, ba Tam-muội; ta thực hành đầy đủ các môn Đà-la-ni.

Họ nghĩ rằng: Ta thực hành đầy đủ mười Lực, mười tám pháp Bất cộng, ta sẽ giáo hóa chúng sinh, thanh tịnh cõi Phật và chứng được trí Nhất thiết với những người có tâm ngã mạn cống cao, đó là Bát-nhã ba-la-mật của thế gian. Nếu Bồ-tát thực hành pháp thế gian này thì sinh tâm ngã mạn tự cao.

Bồ-tát thực hành Bố thí ba-la-mật, không thấy có tự ngã, không thấy có người cho, không thấy có vật để cho, cũng không thấy có người nhận. Đó là Đại Bồ-tát bố thí và được Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường. Bồ-tát thực hành trì giới mà chẳng có Giới ba-la-mật để trì. Bồ-tát thực hành nhẫn nhục cũng không có Nhẫn nhục ba-la-mật.

Bồ-tát thực hành tinh tấn, chẳng có Tinh tấn ba-la-mật. Bồ-tát thực hành Đại trí cũng không có Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát thực hành ba mươi bảy phẩm Trợ đạo cho đến mười tám pháp Bất cộng không có sự có và không thủ đắc. Bồ-tát thực hành đại Từ, đại Bi; thực hành trí Nhất thiết cũng không có sự có và không thủ đắc.

Bạch Thế Tôn! Đây là sự thực hành của Đại Bồ-tát có Bát-nhã ba-la-mật dẫn đường.

Kinh Phóng Quang Bát- Nhã, Quyển 7- Phẩm 33: Thủ Hạnh

KINH PHÓNG QUANG BÁT-NHÃ

QUYỂN 7

Phẩm 33: THỦ HẠNH

Đức Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Thiện nam, thiện nữ nào thọ trì, đọc tụng, tu tập sâu xa Bát-nhã ba-la-mật thì khi thiện nam, thiện nữ đó vào trong quân trận nhất định không bị tổn hại; hoặc đao, thương, cung, tên; không trúng vào thân. Vì thiện nam, thiện nữ đó ngày đêm hành trì sáu pháp Ba-la-mật đã thu phục lưỡi kiếm dâm dục và mũi nhọn sân nhuế, ngu si cho mình và thu phục phẫn nộ ngu si cho kẻ khác, đã bẻ gãy thanh kiếm tà kiến cho mình lại bẻ gãy thanh kiếm tà kiến cho người; đã cắt đứt sợi dây phiền não ân ái cho mình, lại có khả năng cắt đứt phiền não ân ái cho người.

Này Câu-dực! Công dụng của pháp ấy như vậy nên thiện nam, thiện nữ đó không bị trúng thương, kiếm, cung, tên.

Lại nữa, này Câu-dực! Thiện nam, thiện nữ đó thọ trì, đọc tụng, thực hành Bát-nhã ba-la-mật; không xa lìa trí Nhất thiết, quyết chắc không trúng độc, không bị mê hoặc, không bị trúng đao binh; thân không bị nước, lửa làm hại. Các việc ác như vậy chắc chắn không đến với người đó.

Này Câu-dực! Vì Bát-nhã ba-la-mật là pháp thuật trên hết.

Thiện nam, thiện nữ nào học tập theo pháp thuật ấy thì tự không nghĩ việc xấu ác, cũng không nghĩ việc xấu ác về người, cũng không có ý niệm ác về hai bên. Vì không thấy có mình cũng không thấy có người, cũng không có sự thấy biết, cũng không có năm ấm, cho đến trí Nhất thiết cũng không; cũng không có sự có, cũng không có sự chứng đắc. Vì không có sự có nên không có ý niệm xấu ác, không có ý niệm xấu ác về mình cũng không có ý niệm xấu ác về

người, đến lúc chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng giác, biết tất cả ý niệm của chúng sinh.

Vì học pháp môn này, nên biết quá khứ, hiện tại, tương lai chư Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác đều từ trong đây mà thành Chánh đẳng giác.

Lại nữa, này Câu-dực! Thiện nam, thiện nữ nào học Bát-nhã ba-la-mật rồi biên chép, thọ trì, thì người hoặc phi nhân nhất định không tìm được chỗ sơ hở của họ. Vì sao? Vì tam thiên đại thiên thế giới và vô số thế giới ở mười phương từ cõi trời Tứ thiên vương cho đến cõi trời Sắc cứu cánh, chư Thiên đều hết lòng cung kính, tôn trọng và ủng hộ, làm lễ những thiện nam, thiện nữ thọ trì Bát-nhã ba-la-mật. Người thọ trì Bát-nhã ba-la-mật được phước như vậy. Nếu chỉ biên chép giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật, không đọc tụng hành trì thì người đó cũng giống như ở Bồ-đề đạo tràng; chung quanh hay bốn bên nếu có súc sinh, bên ngoài có người hoặc phi nhân muốn đến hại cũng không tìm được chỗ để hại họ. Vì quá khứ chư Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác đều từ nơi đây mà thành Phật. Đương lai và hiện tại chư Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác đều từ nơi đây mà thành Phật. Sau khi thành Phật lại cứu giúp tất cả chúng sinh thoát khỏi sợ hãi, đã không còn sợ hãi còn được phước đức ở cõi Người, cõi Trời, an lập trong ba thừa mà giải thoát họ. Vì sao? Này Câu-dực! Vì Bát-nhã ba-la-mật như mặt đất ở Bồ-đề đạo tràng bảo hộ tất cả chúng sinh, cần phải làm lễ cúng dường các thứ hoa thơm, hương bột, tràng phan, bảo cái, âm nhạc.

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu có thiện nam, thiện nữ biên chép Bát-nhã ba-la-mật rồi thọ trì, cúng dường các thứ hoa thơm, hương bột, tràng phan, bảo cái, âm nhạc… hoặc sau khi Phật nhập diệt cúng dường xá-lợi bằng các thứ hoa thơm, tràng phan, bảo cái, âm nhạc… Cúng dường như vậy thì phước đức nào nhiều hơn?

Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Này Câu-dực! Ta hỏi ông, tùy theo lời ta hỏi mà nói ý ông

nghĩ sao? Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác thành trí Nhất thiết, các tướng tốt như vậy là do học gì mà đạt được?

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con nghe Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác thành trí Nhất thiết, các tướng tốt đẹp đều do học Bát-nhã ba-la-mật mà đạt được.

Phật dạy:

–Đúng như vậy! Này Câu-dực! Không do thân này mà gọi là Như Lai. Vì trí Nhất thiết từ Bát-nhã ba-la-mật mà sinh ra.

Này Câu-dực! Thân Như Lai là nhà trí Nhất thiết. Như Lai nhờ từ nhà trí tuệ này mà được trí Nhất thiết, cho nên gọi là nhà trí Nhất thiết.

Sau khi ta nhập diệt nên cúng dường xá-lợi như thế này: Nếu có thiện nam, thiện nữ biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật rồi cúng dường kinh quyển bằng các thứ hoa thơm, tràng phan, bảo cái, âm nhạc, cúng dường như vậy là đã cúng dường trí Nhất thiết.

Cho nên, thiện nam, thiện nữ nào tu tập Bát-nhã ba-la-mật rồi cúng dường kinh quyển bằng các thứ hoa thơm, tràng phan, bảo cái, âm nhạc nên cung kính làm lễ họ. Sau khi ta Niết-bàn, xây tháp kiên cố rồi dùng các thứ hoa thơm, tràng phan, bảo cái âm nhạc cúng dường xá-lợi. Hoặc có thiện nam, thiện nữ biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật rồi dùng các thứ hoa thơm, tràng phan, bảo cái, âm nhạc cúng dường thì phước đức nhiều hơn cúng dường xá-lợi. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật sinh ra xá-lợi, nội ngoại không, hữu vô không, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng đều từ trong đây sinh ra; các môn Tam-muội, Đà-la-ni giáo hóa chúng sinh làm thanh tịnh cõi Phật. Các vị Bồ-tát, cư sĩ thành tựu, sắc tướng thành tựu, tài sản thành tựu, quyến thuộc thành tựu, đại Từ, đại Bi…; dòng Sát-lợi, Bà-la-môn, Trưởng giả, Tứ Thiên vương cho đến cõi trời Sắc cứu cánh… từ quả vị Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán, Bích-chi-phật, Chánh đẳng giác, trí Nhất thiết đều từ trong đây mà ra.

Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Người Diêm-phù-đề không hiểu biết Bát-nhã ba-la-mật nên họ không cung kính lễ bái phụng sự, cúng dường Bát-nhã ba-la-mật.

Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Này Câu-dực! Ý ông nghĩ sao? Ông biết trong cõi Diêm-phù-đề có bao nhiêu người tin Tam bảo? Có bao nhiêu người phỉ báng Tam bảo? Có bao nhiêu người cung kính Tam bảo?

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Số người tin theo Tam bảo rất ít!

Phật bảo:

–Này Câu-dực! Ý ông thế nào? Trong cõi Diêm-phù-đề có bao nhiêu người thành tựu ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, ba môn Giải thoát, tám Bối xả, chín Thứ đệ thiền, sáu pháp Thần thông, bốn Tâm vô lượng, bốn Không định, bốn Vô ngại tuệ? Trong cõi Diêm-phù-đề có bao nhiêu chúng sinh diệt ba nghi đắc quả Tu-đà-hoàn? Có bao nhiêu chúng sinh giảm dần ba cấu đắc quả Tư-đà-hàm? Có bao nhiêu chúng sinh đoạn năm nghi đắc quả A-na-hàm? Có bao nhiêu chúng sinh sạch hết năm thượng phần kết sử chứng A-la-hán? Có bao nhiêu chúng sinh hướng đến đạo Bích-chi-phật? Có bao nhiêu chúng sinh thành Chánh đẳng giác?

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Có rất ít chúng sinh thành tựu ba mươi bảy phẩm Trợ đạo… Cho đến thành Chánh đẳng giác.

Phật bảo Thích Đề-hoàn Nhân:

–Đúng như vậy Câu-dực! Chúng sinh rất nhiều mà người phát tâm Bồ-đề thì rất ít. Vì sao? Vì kiếp trước không thấy Phật, không nghe Pháp, không gặp Tỳ-kheo Tăng, không Bố thí, không Nhẫn nhục, không Tinh tấn, không nghe về Thiền, không nghe Bát-nhã ba-la-mật, không nghe nội ngoại không, hữu vô không, cũng không nghe ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, cũng không nghe, cũng không nhớ nghĩ, cũng không nghe có Tam-muội, trí Nhất thiết, cũng không nhớ nghĩ sự việc ấy. Vì vậy cho nên, này

Câu-dực! phải biết là rất ít chúng sinh tin Tam bảo. Ở trong đó rất ít chúng sinh phát tâm hướng đến Bích-chi-phật. Ở trong đó lại có rất ít chúng sinh hành đạo Bồ-tát, rất ít chúng sinh hành đạo Bồ-tát hướng đến Chánh đẳng giác.

Này Câu-dực! Ta ở trong thế gian này dùng Phật nhãn thấy vô số chúng sinh khắp mười phương không thể tính kể hành Vô thượng Chánh đẳng giác, không xa lìa Bát-nhã ba-la-mật và phương tiện quyền xảo; hoặc một, hoặc hai vị trụ ở bậc không thoái, phần đông ở địa vị A-la-hán và Bích-chi-phật không xa lìa Bát-nhã ba-la-mật và phương tiện quyền xảo. Do vậy, thiện nam, thiện nữ phát tâm hướng đến Chánh đẳng giác nên thọ trì, đọc tụng, tu tập, biên chép, hành trì Bát-nhã ba-la-mật rồi dùng các thứ hoa thơm, tràng phan, lọng báu, âm nhạc để cúng dường chư Phật. Ngoài ra các công đức đều ở trong Bát-nhã ba-la-mật; cần phải thọ trì, đọc tụng, tu tập.

Những công đức nào đi vào Bát-nhã ba-la-mật? Đó là Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, nội ngoại không, sở hữu không, vô sở hữu không, các Tam-muội Đà-la-ni, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo, mười tám pháp Bất cộng, đại Từ, đại Bi. Ngoài ra vô lượng Phật pháp khác đều ở trong Bát-nhã ba-la-mật cũng nên thọ trì, đọc tụng, tu tập. Vì sao? Này Câu-dực! Thiện nam, thiện nữ nên biết cung kính như vậy. Chư Như Lai khi mới hành Bồ-tát đạo cũng học Bát-nhã ba-la-mật, cũng hành Thiền ba-la-mật, Tinh tấn ba-la-mật, Nhẫn nhục ba-la-mật, Trì giới ba-la-mật, Bố thí ba-la-mật; từ nội ngoại không cho đến hữu vô không, các môn Tam-muội Đà-la-ni cho đến mười tám pháp Bất cộng, đại Từ, đại Bi. Ngoài ra vô số Phật pháp, chúng ta cần phải học tập, tôn kính. Bát-nhã ba-la-mật cùng với Phật pháp đều là giáo pháp của Như Lai, Bích-chi-phật, A-la-hán, A-na-hàm, Tư-đà-hàm, Tu-đà-hoàn cho đến trí Nhất thiết đều ở trong Bát-nhã ba-la-mật mà thành tựu, đưa người sang bờ giải thoát.

Này Câu-dực! Khi Như Lai còn tại thế hoặc sau khi Niết-bàn, thiện nam, thiện nữ đều phải cung kính đảnh lễ sáu pháp Ba-la-mật, cũng nên cung kính đảnh lễ bậc trí Nhất thiết. Vì sao? Vì Bát-nhã

ba-la-mật ở thế gian ủng hộ các vị Bồ-tát Thanh văn, Bích-chi-phật, người, trời đều nương Bát-nhã ba-la-mật mà được an ổn.

Này Câu-dực! Sau khi Phật diệt độ, nếu có thiện nam, thiện nữ xây tháp bảy báu, cao bốn mươi dặm cúng dường xá-lợi, trọn đời cung kính cúng dường các thứ hoa trời, hương bột, lọng lụa, lọng báu thì phước đức đó có nhiều không?

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Thưa Thế Tôn! Rất nhiều.

Phật dạy:

–Không phải vậy, nếu có thiện nam, thiện nữ thọ trì, đọc tụng, biên chép, giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật, không lìa trí Nhất thiết và cúng dường hương hoa, tràng phan, lọng báu thì phước đức tăng gấp bội không thể kể được.

Lại nữa, này Câu-dực! Thiện nam, thiện nữ nào xây tháp bảy báu, cao bốn mươi dặm khắp cõi Diêm-phù-đề và cúng dường xá-lợi bằng các thứ hương hoa trời, y phục, tràng phan, lọng báu thì phước đức có nhiều không?

Thích Đề-hoàn Nhân thưa:

–Bạch Thế Tôn! Rất nhiều.

Phật dạy:

–Không phải như vậy! Nếu thiện nam, thiện nữ cúng dường Bát-nhã ba-la-mật thì phước đức tăng gấp bội.

Lại nữa, này Câu-dực! Nếu thiện nam, thiện nữ xây tháp bảy báu, khắp bốn châu thiên hạ và cúng dường như trước thì không bằng thiện nam, thiện nữ cúng dường Bát-nhã ba-la-mật, phước đó tăng gấp bội.

Này Câu-dực! Thiện nam, thiện nữ nào xây tháp bảy báu khắp tiểu thiên quốc độ, cúng dường xá-lợi và làm việc cúng dường như trước; hoặc xây tháp bảy báu khắp trung thiên quốc độ cúng dường xá-lợi và làm việc cúng dường như trước; hoặc xây tháp bảy báu khắp tam thiên đại thiên quốc độ cúng dường xá-lợi và làm việc cúng dường như trên thì không bằng thiện nam, thiện nữ cúng dường Bát-nhã ba-la-mật, phước đức tăng gấp bội; hoặc số

người trong tam thiên đại thiên quốc độ, mỗi người đều xây tháp bảy báu cúng dường như trên cũng không bằng thiện nam, thiện nữ cúng dường Bát-nhã ba-la-mật, phước đức đó tăng gấp bội.

Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đúng như vậy! Cúng dường Bát-nhã ba-la-mật là đã cúng dường chư Như Lai ba đời.

Phật dạy:

–Sau khi Phật Niết-bàn, ở phương Đông hằng hà sa số quốc độ, mỗi mỗi chúng sinh ở đó đều xây tháp bảy báu, cúng dường như trên, từ đời này sinh đến đời khác cho đến lúc qua đời, thì người đó phước đức có nhiều không?

Thích Đề-hoàn Nhân thưa:

–Bạch Thế Tôn! Rất nhiều.

Phật dạy:

–Phước đức đó không bằng phước đức thiện nam, thiện nữ biên chép, thọ trì, đọc tụng Bát-nhã ba-la-mật rồi dùng các thứ hương hoa, tràng phan, lọng báu, âm nhạc cúng dường. Vì sao? Vì tất cả pháp lành đều ở trong Bát-nhã ba-la-mật.

Những gì là pháp lành?

Đó là năm giới, mười pháp thiện, bốn Thiền, bốn Tâm vô lượng, bốn Không định, ba mươi bảy phẩm Trợ đạo. Ba Giải thoát môn, bốn Đế, tám Bối xả, chín Thứ đệ thiền, sáu pháp Ba-la-mật, từ nội ngoại không cho đến hữu vô không, các môn Tam-muội, Đà-la-ni, mười Lực, mười tám pháp Bất cộng, bốn Vô sở úy, bốn Vô ngại tuệ, đại Từ, đại Bi, Đạo sư, trí Nhất thiết là giáo pháp của các Đức Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác. Các vị A-la-hán, Bích-chi-phật, các Đức Như Lai trong ba đời đều học trong Bát-nhã ba-la-mật mà thành tựu sang bờ giải thoát.