Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Pháp Bảo (VBeta)Trang 3/19

Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Pháp Hoa

Đại Tập 34 · Bộ Pháp Hoa I · Số 262–264

Dịch giả
Thích Tịnh Hạnh
Thông tin
Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000

Kinh Diệu Pháp Liên Hoa - Quyển 3 - Phẩm 5: Dược Thảo Dụ

KINH DIỆU PHÁP LIÊN HOA

QUYỂN 3

Phẩm 5: DƯỢC THẢO DỤ

Bấy giờ Thế Tôn bảo Ma-ha Ca-diếp cùng các đại đệ tử:

–Hay thay, hay thay! Ca-diếp khéo nói công đức chân thật của Như Lai. Đúng như lời đã nói, Như Lai còn có vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ công đức, các ông dầu trải qua vô lượng ức kiếp cũng không nói hết được.

Ca-diếp nên biết! Như Lai là vua của các pháp nếu có nói ra lời gì đều không hư dối. Phật ở nơi tất cả pháp, dùng sức trí tuệ phương tiện mà diễn nói. Pháp của Phật nói ra đều đạt đến bậc Nhất thiết trí. Như Lai quan sát biết rõ chỗ quay về của tất cả pháp và rõ biết chỗ sinh tâm của tất cả chúng sinh, thông thấu không ngăn ngại. Phật lại rõ biết rốt ráo tất cả các pháp, chỉ bày tất cả trí tuệ cho chúng sinh.

Ca-diếp! Ví như trong cõi tam thiên đại thiên thế giới núi, sông, khe, hang, ruộng, đất sinh ra bao nhiêu cây cối rừng rú và các thứ cỏ thuốc, chủng loại màu sắc tên gọi đều khác nhau. Mây dày phủ kín khắp cõi tam thiên đại thiên đồng thời mưa xuống nhuần thấm khắp nơi. Cây cối rừng rú và các thứ cỏ thuốc có thứ gốc nhỏ, thân nhỏ, nhánh nhỏ, lá nhỏ; có thứ gốc vừa, thân vừa, nhánh vừa, lá vừa; có thứ gốc lớn, thân lớn, nhánh lớn, lá lớn.

Các loài cây cối tùy hạng lớn, vừa, hay nhỏ mà hấp thụ khác nhau. Một đám mây mưa xuống tương xứng với mỗi loại cây cối mà được sinh trưởng đơm hoa kết quả. Tuy cùng một chỗ đất sinh ra, cùng được một cơn mưa tưới mà các cỏ cây đều có sai khác.

Ca-diếp nên biết! Cũng vậy, Như Lai xuất hiện ở đời như vầng mây lớn, dùng âm thanh lớn vang khắp thế giới, Trời, Người, A-tu-la, như đám mây lớn kia bao phủ khắp cõi tam thiên đại thiên.

Ở trong đại chúng, Phật xướng lời này: “Ta là Như Lai, Ứng cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Với người chưa được độ khiến được độ, người chưa hiểu làm cho hiểu, người chưa an làm cho an, người chưa chứng Niết-bàn khiến chứng đắc, đời nay và đời sau Phật đều biết đúng như thật. Ta là bậc Nhất thiết trí, bậc Nhất thiết kiến, bậc Tri đạo, bậc Khai đạo, bậc Thuyết đạo. Các ngươi Trời, Người, A-tu-la đều nên đến đây nghe pháp.”

Bấy giờ có vô số ngàn vạn ức chúng sinh đi đến chỗ Phật nghe pháp. Lúc đó Như Lai quán sát các căn lợi độn, tinh tấn hay giải đãi của chúng sinh đó, lượng vừa sức có thể tiếp thu mà nói pháp, chủng loại nhiều vô lượng đều khiến vui mừng được nhiều thiện lợi. Các chúng sinh này nghe pháp rồi, đời này được an ổn, đời sau sinh về xứ lành, do đạo được an vui và được nghe pháp, nghe pháp rồi lìa khỏi các chướng ngại, ở trong các pháp tùy sức tiếp nhận lần lần đều được vào đạo.

Như đám mây lớn kia mưa xuống khắp tất cả cỏ cây rừng rú và các thứ cỏ thuốc, tùy giống mỗi thứ đều được thấm nhuần đầy đủ, đều được sinh trưởng.

Như Lai nói pháp một tướng một vị. Đó là tướng giải thoát, tướng xa lìa, tướng tịch diệt, rốt ráo đạt đến Nhất thiết chủng trí. Có chúng sinh nào nghe pháp của Như Lai hoặc thọ trì đọc tụng, tu hành đúng như lời dạy sẽ được công đức mà tự mình không hay biết.

Vì sao vậy? Vì chỉ có Như Lai biết được thể tánh của các tướng của chúng sinh như là nhớ gì, nghĩ gì, tu gì, nhớ thế nào, nghĩ thế nào, tu thế nào, dùng pháp gì để nhớ, dùng pháp gì để nghĩ, dùng pháp gì để tu, dùng pháp gì để đạt được pháp gì.

Chỉ có Như Lai mới thấy chúng sinh trụ ở địa vị nào một cách như thật, rõ ràng không bị ngăn ngại. Như cây cối rừng rú các thứ cỏ thuốc tự nó không biết tánh lớn, vừa, hay nhỏ của chính nó.

Như Lai biết pháp một tướng một vị ấy. Đó là tướng giải thoát, tướng xa lìa, tướng tịch diệt, tướng rốt ráo Niết-bàn thường tịch diệt,

chung quy về nơi không. Phật biết như thế rồi quán sát tâm ưa muốn của chúng sinh mà dìu dắt, cho nên không vội nói ngay Nhất thiết chủng trí.

Ca-diếp! Các ông rất là hy hữu, biết được Như Lai tùy cơ nghi nói pháp, có thể tin, có thể nhận. Bởi vì sao? Vì chư Phật Thế Tôn tùy nghi nói pháp khó hiểu khó biết.

Bấy giờ Thế Tôn muốn làm rõ lại nghĩa này mà nói bài kệ rằng:

Pháp vương phá hữu

Hiện ra thế gian,

Theo ý chúng sinh

Nhiều cách nói pháp.

Như Lai tôn trọng

Trí tuệ sâu xa,

Giữ lâu pháp yếu

Không cần nói vội.

Người trí nếu nghe

Có thể tin hiểu,

Không trí nghi ngờ

Tức là mất hẳn.

Vì vậy Ca-diếp!

Tùy sức nói pháp

Dùng các nhân duyên

Khiến được chánh kiến.

Ca-diếp nên biết!

Như đám mây lớn

Nổi trên thế gian

Che trùm tất cả.

Mây tuệ khắp nhuần

Chớp giật chói lòa,

Sấm động vang xa

Mọi loài vui vẻ.

Nắng trời che khuất

Mặt đất mát im.

Mây mù bủa sa

Như là vói tới.

Mưa xuống khắp nơi

Bốn phương đều tưới.

Nước tuông vô lượng

Khắp chốn dầm dề.

Núi sông hang hóc

Sâu, rậm sinh ra

Cây cối cỏ thuốc

Các thứ lớn nhỏ,

Lúa thóc mộng mạ

Cả mía cùng nho,

Nhờ có nước mưa

Thảy đều tươi tốt.

Đất khô được tưới

Cây thuốc xanh tươi.

Mây kia mưa xuống

Một loại nước mưa

Cỏ cây rừng rú

Tùy loại thấm nhuần.

Tất cả các cây

Thượng, trung, hoặc hạ,

Tùy theo lớn nhỏ

Đều được nẩy sinh,

Gốc, thân, nhánh, lá

Hoa quả sởn sơ,

Chỉ một trận mưa

Thảy đều tươi tốt.

Tùy theo thể tướng

Tánh có thấp cao,

Nước tưới một nguồn

Mà đều tươi thắm.

Phật cũng như vậy

Xuất hiện ở đời

Như đám mây lớn

Che trùm tất cả.

Đã hiện ra đời

Vì các chúng sinh

Phân biệt diễn nói

Sự thật các pháp.

Đại Thánh Thế Tôn

Ở trong trời người

Tất cả chúng hội

Mà nói thế này:

Ta là Như Lai

Bậc Lưỡng Túc Tôn

Hiện ra thế gian

Như vầng mây lớn,

Nhuần thấm tất cả

Chúng sinh khát khao,

Khiến cho lìa khổ

An vui sung sướng.

Hưởng vui thế gian

Cùng vui Niết-bàn.

Các chúng Trời, Người

Một lòng lắng nghe

Đều nên đến đây

Kính Bậc Vô Thượng.

Ta là Thế Tôn

Không ai bằng được

An ổn chúng sinh

Nên hiện ra đời,

Vì đại chúng nói

Pháp cam lồ sạch.

Pháp đó một vị:

Giải thoát Niết-bàn.

Một tiếng nhiệm mầu

Diễn giải nghĩa ấy.

Thường vì Đại thừa

Mà làm nhân duyên.

Ta xem tất cả

Đều là bình đẳng

Không có phân biệt

Đem tâm yêu ghét.

Ta không tham đắm

Cũng không hạn ngại,

Hằng vì tất cả

Bình đẳng nói pháp,

Như vì một người

Hay đông cũng vậy.

Thường diễn thuyết pháp

Không làm việc khác.

Ngồi, đứng, đến, đi

Không hề mệt mỏi.

Sung túc thế gian

Như mưa thấm khắp.

Sang hèn trên dưới

Giữ giới phá giới

Đầy đủ oai nghi

Và không đầy đủ

Chánh kiến, tà kiến

Độn căn, lợi căn,

Đều cho mưa pháp

Mà không mệt mỏi.

Tất cả chúng sinh

Được nghe pháp ta

Tùy sức lãnh thụ

Ở nơi các bậc,

Hoặc ở trời, người

Chuyển luân thánh vương

Thích, Phạm các vua

Là cỏ thuốc nhỏ.

Rõ pháp Vô lậu

Chứng được Niết-bàn

Khởi sáu Thần thông

Và được Tam minh,

Riêng ở núi rừng

Thường tu thiền định

Chứng được Duyên giác:

Cỏ thuốc bậc vừa.

Cầu Đấng Thế Tôn

Ta sẽ thành Phật,

Tu tinh tấn định:

Cỏ thuốc bậc cao.

Lại các Phật tử

Chuyên tâm Phật đạo

Thường hành Từ bi

Tự biết làm Phật,

Quyết định không nghi

Gọi là cây nhỏ.

Hoặc trụ thần thông

Chuyển pháp không thoái

Độ vô lượng ức

Trăm ngàn chúng sinh,

Bồ-tát như thế

Gọi là cây lớn.

Phật bình đẳng nói

Như mưa một vị,

Tùy căn chúng sinh

Tiếp thụ không đồng.

Như cây cỏ kia

Thấm nhuần đều khác.

Phật dùng dụ này

Phương tiện chỉ dạy.

Mọi thứ ngôn từ

Đều diễn một pháp.

Nơi trí tuệ Phật

Như giọt nước biển,

Ta rưới mưa pháp

Đầy đủ thế gian.

Pháp thuần một vị

Tùy sức tu hành,

Như cây rừng kia,

Cỏ thuốc, cây cối,

Tùy giống lớn nhỏ

Dần được tốt tươi.

Pháp của chư Phật

Thường dùng một vị.

Khiến các thế gian

Đều khắp đầy đủ.

Thứ lớp tu hành

Đều được đạo quả.

Thanh văn, Duyên giác

Ở trong núi rừng

Nơi thân sau cùng

Nghe pháp chứng quả,

Đó là cỏ thuốc

Đều được tốt tươi.

Nếu các Bồ-tát

Trí tuệ vững bền

Rõ thấu ba cõi

Cầu Tối thượng thừa,

Đó là cây nhỏ

Mà được tăng trưởng.

Có kẻ tham thiền

Được thần thông lớn,

Nghe các pháp không

Lòng sinh hoan hỷ,

Phóng quang vô số

Độ các chúng sinh,

Đó là cây lớn

Mà được tăng trưởng.

Như thế, Ca-diếp!

Phật nói pháp ra

Như vầng mây lớn

Một vị nước mưa

Nhuần thấm hoa người

Đều được kết quả.

Ca-diếp phải biết

Ta dùng nhân duyên

Các thứ thí dụ

Chỉ bày đạo Phật.

Đó là phương tiện

Chư Phật cũng thế.

Nay vì các ông

Nói điều chân thật:

Các chúng Thanh văn

Chẳng phải diệt độ.

Các ông tu hành

Là đạo Bồ-tát

Dần dần tu học

Đều sẽ thành Phật.

 Phẩm 6: THỌ KÝ

Bấy giờ Thế Tôn nói bài kệ rồi bảo các đại chúng như thế này:

–Ma-ha Ca-diếp! Đệ tử của ta, ở đời vị lai sẽ phụng thờ ba trăm vạn ức chư Phật Thế Tôn, cúng dường cung kính, tôn trọng khen ngợi, rộng truyền vô lượng đại pháp của chư Phật, ở thân sau cùng được thành Phật hiệu là Quang Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Nước tên là Quang đức, kiếp tên là Đại trang nghiêm. Phật thọ mười hai tiểu kiếp. chánh pháp tồn tại ở đời hai mươi tiểu kiếp. Tượng pháp cũng tồn tại hai mươi tiểu kiếp. Cõi nước tốt đẹp không có các thứ xấu dơ, gạch đá gai góc cùng những thứ chẳng sạch. Cõi đó bẳng phẳng không cao thấp hầm hố gò nổng, đất bằng lưu ly, cây báu thẳng hàng, dây vàng giăng đường rải các hoa báu, khắp nơi sạch sẽ.

Bồ-tát trong nước đó đông vô lượng ngàn ức, chúng Thanh văn cũng nhiều vô số. Không có việc ma, dầu là có ma và dân ma, nhưng đều hộ trì Phật pháp.

Bấy giờ Thế Tôn muốn làm rõ lại nghĩa trên nói bài kệ: Các Tỳ-kheo này,

Ta dùng mắt Phật

Thấy Ca-diếp này

Nơi đời vị lai

Quá vô số kiếp

Sẽ được thành Phạât,

Mà ở đời sau

Cúng dường thờ kính

Ba trăm vạn ức

Chư Phật Thế Tôn.

Vì trí tuệ Phật

Tịnh tu phạm hạnh.

Cúng dường Tối thượng

Lưỡng Túc Tôn xong

Tu tập tất cả

Trí Tuệ vô thượng,

Ở thân sau cùng

Được chứng thành Phật.

Cõi đó thanh tịnh

Lưu ly làm đất,

Có nhiều cây báu

Thẳng hàng bên đường,

Dây vàng lộ giới

Người thấy đều vui,

Thường thoảng hương thơm

Rải rác hoa đẹp.

Các thứ kỳ diệu

Dùng để trang nghiêm.

Cõi đó bằng phẳng

Không có gò hầm.

Các chúng Bồ-tát

Đông không kể xiết,

Tâm đều nhu hòa

Được thần thông lớn,

Phụng trì kinh điển

Đại thừa chư Phật.

Các chúng Thanh văn

Thân sau vô lậu,

Con của Pháp vương

Cũng không kể hết

Dẫu dùng Thiên nhãn

Cũng không biết được.

Phật đó sống lâu

Mười hai tiểu kiếp.

Chính pháp tồn tại

Hai mươi tiểu kiếp.

Tượng pháp cũng trụ

Hai mươi tiểu kiếp.

Quang Minh Thế Tôn

Sự việc như thế.

Bấy giờ Thế Tôn lại bảo chúng Tỳ-kheo:

–Ta nay bảo các ông, Đại Ca-chiên-diên này ở đời sau sẽ dùng các thức cúng dường mà phụng thờ tám ngàn ức Phật cung kính tôn trọng. Sau khi các Đức Phật diệt độ, đều dựng tháp miếu cao một ngàn do-tuần, ngang rộng đều bằng năm trăm do-tuần, đều trang hoàng bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, ngọc trai và mai khôi làm thành và cúng dường bằng các thứ hoa, chuỗi ngọc, hương xoa, hương bột, hương xông, tàn lọng, cờ phướn…

Sau đó sẽ lại cúng dường hai mươi vạn ức Phật cũng như trước. Cúng dường các Đức Phật đó rồi, đủ đạo Bồ-tát sẽ được làm Phật hiệu Diêm-phù-na-đề Kim Quang Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Cõi đó bằng phẳng, đất bằng pha lê, cây báu trang nghiêm, dây vàng giăng lộ giới, đất rải hoa khắp nơi sạch sẽ. Người trông thấy đều vui mừng. Không có bốn đường ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và A-tu-la. Rất đông trời và người, vô lượng vạn ức chúng Thanh văn, Bồ-tát trang nghiêm nước đó. Phật thọ mười hai tiểu kiếp, chánh pháp tồn tại ở đời hai mươi tiểu kiếp, tượng pháp cũng tồn tại hai mươi tiểu kiếp.

Khi đó Thế Tôn muốn làm rõ lại nghĩa này nói bài kệ rằng:

Các chúng Tỳ-kheo

Đều nhất tâm nghe

Như lời ta nói

Chân thật không khác.

Ca-chiên-diên này

Sẽ dùng các thứ

Cúng dường tốt đẹp

Cúng dường chư Phật.

Chư Phật diệt rồi

Dựng tháp bảy báu.

Lại dùng hoa hương

Cúng dường xá-lợi.

Đến thân sau cùng

Được trí tuệ Phật,

Thành Đẳng chánh giác

Cõi nước thanh tịnh,

Độ thoát vô lượng

Vạn ức chúng sinh,

Đều được mười phương

Thường đến cúng dường.

Ánh sáng Phật đó

Không ai hơn được.

Phật đó hiệu là

Diêm-phù Kim Quang,

Bồ-tát, Thanh văn

Dứt hết hữu lậu,

Vô lượng, vô số

Trang nghiêm cõi ấy.

Bấy giờ Thế Tôn lại bảo đại chúng:

–Ta nay bảo các ông, Đại Mục-kiền-liên đây sẽ dùng các thức cúng dường cúng dường tám ngàn các Đức Phật, cung kính tôn trọng. Sau khi các Đức Phật diệt độ rồi đều dựng tháp miếu cao một ngàn do-tuần, ngang rộng bằng năm trăm do-tuần, dùng bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, ngọc trai và mai khôi hợp thành, dùng các thứ hoa, chuỗi ngọc, hương xoa, hương bột, hương xông, tàn lọng, cờ phướn để cúng dường.

Sau đó lại cúng dường hai trăm vạn ức chư Phật như trước rồi được thành Phật hiệu Đa-ma-la-bạt Chiên-đàn Hương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế

Tôn. Kiếp tên Hỷ mãn, nước tên Ý lạc. Cõi đó bằng phẳng, pha lê làm đất, cây báu trang nghiêm, rải hoa ngọc trai khắp nơi sạch sẽ, người trông thấy hoan hỷ. Trời người rất đông. Bồ-tát, Thanh văn số nhiều vô lượng. Phật đó thọ hai mươi bốn tiểu kiếp. Chánh pháp tồn tại ở đời bốn mươi tiểu kiếp. Tượng pháp cũng tồn tại bốn mươi tiểu kiếp.

Bấy giờ Thế Tôn muốn làm rõ lại nghĩa này nói bài kệ rằng:

Đệ tử của ta

Đại Mục-kiền-liên

Bỏ thân này rồi

Được gặp tám ngàn

Hai trăm vạn ức

Chư Phật Thế Tôn.

Vì cầu Phật đạo

Cúng dường cung kính,

Ở nơi chư Phật

Thường tu phạm hạnh,

Trong vô lượng kiếp

Phụng trì Phật pháp.

Chư Phật diệt rồi

Xây tháp bảy báu

Tháp vàng cao rộng

Kỹ nhạc, hương hoa

Dùng để cúng dường

Tháp miếu chư Phật.

Dần được đầy đủ

Đạo Bồ-tát rồi

Nơi nước Ý lạc

Được thành Phật quả

Hiệu Đa-ma-la

Bạt Chiên-đàn Hương.

Phật đó thọ mạng

Hai bốn tiểu kiếp.

Thường vì trời người

Diễn nói Phật đạo.

Thanh văn vô lượng

Như cát sông Hằng,

Ba minh, sáu thông

Đủ oai đức lớn.

Vô số Bồ-tát

Chí bền tinh tấn

Nơi trí tuệ Phật

Đều không thoái chuyển.

Phật diệt độ rồi

Chánh pháp tồn tại

Bốn mươi tiểu kiếp

Tượng pháp cũng vậy.

Các đệ tử ta

Oai đức đầy đủ.

Số đó năm trăm

Ta sẽ thọ ký

Vào đời vị lai

Đều được thành Phật.

Ta cùng các ngươi

Nhân duyên đời trước

Ta nay sẽ thuật

Các ông lắng nghe.

❧

Phẩm 7: VÍ DỤ HÓA THÀNH

Phật bảo các Tỳ-kheo:

–Thuở quá khứ vô lượng, vô biên chẳng thể nghĩ bàn số a-tăng-kỳ kiếp có Phật hiệu Đại Thông Trí Thắng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Nước tên Hảo thành, kiếp tên Đại tướng. Này các Tỳ-kheo! Từ khi Đức Phật đó diệt độ đến nay rất lâu xa, ví như tất cả đất đai trong cõi tam thiên đại thiên này có người đem mài làm mực rồi đi qua một ngàn cõi nước ở phương Đông mới chấm một chấm lớn bằng hạt bụi, rồi qua một ngàn cõi nước nữa lại chấm một chấm, cứ như thế làm cho đến hết số mực mài bằng đất kia. Các ông nghĩ sao? Số các cõi nước đó thầy toán hoặc đệ tử của thầy toán có thể tính biết được là nhiều đến mức nào không?” –Bạch Thế Tôn, không thể biết được!

–Các Tỳ-kheo! Những cõi nước mà người đó đi qua, hoặc có chấm mực, hoặc không chấm mực đều đem nghiền nát thành bụi, mỗi hạt bụi kể là một kiếp thì từ khi Đức Phật đó diệt độ đến nay thời gian lâu tính còn nhiều hơn số bụi đó vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức a-tăng-kỳ kiếp. Ta dùng sức tri kiến của Như Lai quán sát thuở lâu xa đó như ngày hôm nay vậy.

Bấy giờ Thế Tôn muốn làm rõ lại nghĩa này nói bài kệ:

Ta nhớ đời quá khứ

Vô lượng, vô biên kiếp,

Có Phật Lưỡng Túc Tôn

Hiệu Đại Thông Trí Thắng.

Như có người ra sức

Đem tam thiên đại thiên

Hết tất cả đất đai

Đều mài ra làm mực,

Đi qua ngàn cõi nước

Mới chấm xuống một chấm.

Lần lượt chấm như vậy

Cho đến hết mực đất.

Bao nhiêu cõi nước đó

Có chấm và không chấm

Lại đem nghiền thành bụi

Hạt bụi kể một kiếp,

Kiếp số lâu xa kia

Còn nhiều hơn số bụi.

Phật ấy diệt đến nay

Vô lượng kiếp như thế.

Trí vô ngại của Phật

Biết Phật ấy diệt độ

Và Thanh văn, Bồ-tát

Như hiện nay thấy diệt.

Các Tỳ-kheo nên biết

Trí Phật vi diệu tịnh

Vô lậu và vô ngại

Thấu suốt vô lượng kiếp.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

–Đức Phật Đại Thông Trí Thắng thọ năm trăm bốn mươi vạn ức na-do-tha kiếp, Đức Phật đó khi ngồi đạo tràng phá quân ma rồi, sắp được đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà các pháp Phật chẳng hiện ra trước. Cứ như thế ngồi kiết già thân tâm không động từ một tiểu kiếp cho đến mười tiểu kiếp mà các pháp Phật cũng vẫn không hiện ra.

Bấy giờ các trời Đao-lợi trước tiên vì Đức Phật đó mà trải tòa Sư tử cao một do-tuần ở dưới cội Bồ-đề. Phật ở trên tòa này sẽ chứng đắc đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Khi Phật vừa ngồi trên tòa này thì các trời Phạm thiên vương rưới các hoa trời rộng trăm do-tuần, mỗi lần gió thơm thổi đến thì thổi sạch hết hoa héo lại rưới hoa mới, mãi như thế đến mười tiểu kiếp không ngớt để cúng dường Phật. Cho đến khi Phật diệt độ cũng thường rưới hoa này. Các trời Tứ Thiên vương thường đánh trống trời cúng dường Phật. Ngoài ra các trời khác trổi kỹ nhạc trời mãn mười tiểu kiếp cho đến khi Phật diệt độ cũng vậy.

Các Tỳ-kheo, Phật Đại Thông Trí Thắng qua mười tiểu kiếp thì các pháp Phật hiện ra trước và thành đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Khi Phật này chưa xuất gia có mười sáu người con. Người con cả tên là Trí Tích. Các người con đó đều có các thứ đồ chơi tốt đẹp

quý lạ, nghe cha chứng quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác liền bỏ các thứ quý báu hiếm lạ của mình mà đi đến chỗ Phật. Các người mẹ khóc lóc theo tiễn đưa.

Ông nội là vua Chuyển luân thánh vương cùng một trăm đại thần và trăm ngàn vạn ức nhân dân khác đều vây quanh nhau đi theo đến đạo tràng. Mọi người đều muốn đến gần đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai để cúng dường cung kính tôn trọng ngợi khen. Khi đã đến nơi tất cả đem đầu mặt lạy dưới chân Phật, đi vòng quanh Đức Phật xong đều chắp tay nhất tâm chiêm ngưỡng dung nhan của Phật rồi nói bài kệ:

Thế Tôn oai đức lớn

Vì muốn độ chúng sinh,

Trong vô lượng ức năm

Rồi mới được thành Phật.

Các nguyện đã đầy đủ

Hay thay lành Vô thượng.

Thế Tôn rất ít có

Một phen ngồi mười kiếp,

Thân thể và tay chân

Yên tịnh không hề động.

Tâm Phật thường đạm bạc

An trụ pháp vô lậu.

Ngày nay thấy Thế Tôn

An ổn thành Phật đạo.

Chúng ta được lợi lành

Vui mừng rất hoan hỷ.

Chúng sinh thường khổ não

Mù lòa không người dắt

Chẳng biết đường dứt khổ

Chẳng biết cầu giải thoát.

Lâu ngày thêm nẻo ác

Tổn giảm hàng chư Thiên.

Từ tối vào nơi tối

Hằng chẳng nghe danh Phật.

Nay Phật được Vô thượng

Đạo an ổn vô lậu.

Chúng ta và người trời

Vì được lợi lớn nhất

Cho nên đều cúi đầu

Quy mạng Đấng Vô Thượng.

Bấy giờ mười sáu người con vua nói bài kệ khen Phật rồi liền thỉnh cầu Đức Thế Tôn chuyển pháp luân, thưa rằng:

–Thế Tôn nói pháp khiến nhiều người được an ổn, xin thương xót làm lợi ích cho các trời và nhân dân. Rồi lại nói bài kệ rằng:

Thế Hùng không ai sánh

Trăm phước tự trang nghiêm

Được trí Tuệ vô thượng

Xin vì đời nói pháp.

Độ thoát cho chúng con

Và các loài chúng sinh

Xin phân biệt chỉ bày

Cho được trí tuệ ấy.

Nếu chúng con thành Phật

Chúng sinh cũng được vậy.

Thế Tôn biết chúng sinh

Thâm tâm nghĩ tưởng gì

Cũng biết việc chúng làm

Lại biết sức trí tuệ

Muốn ưa và tu phước

Nghiệp gây tạo đời trước

Thế Tôn đã biết hết

Xin chuyển pháp Vô thượng.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

–Lúc Phật Đại Thông Trí Thắng được quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, trong mười phương, mỗi phương có năm trăm vạn

ức cõi Phật đều khởi lên sáu thứ chấn động. Trong các cõi đó những nơi tối tăm không có ánh sáng mặt trời mặt trăng soi tới đều được sáng rỡ, trong đó chúng sinh đều được thấy nhau đồng nói rằng: “Trong đây tại sao bỗng sinh ra chúng sinh?”

Lại trong các cõi đó cung điện của chư Thiên cho đến Phạm cung đều có sáu thứ chấn động, hào quang lớn chiếu khắp thế giới, sáng hơn ánh sáng của trời.

Bấy giờ ở phương Đông, trong năm trăm vạn ức các cõi nước, cung điện của trời Phạm thiên, ánh sáng chiếu sáng gấp bội hơn ánh sáng thường ngày. Các Phạm thiên vương đều tự nghĩ rằng: “Hôm nay cung điện sáng chói từ xưa chưa từng có. Vì nhân duyên gì mà xuất hiện điềm tốt này?”

Lúc đó các Phạm thiên vương liền đến với nhau cùng bàn bạc việc này. Khi ấy trong số đó có một Đại Phạm thiên vương tên Cứu Nhất Thiết, vì các Phạm chúng mà nói bài kệ:

Các cung điện chúng ta

Sáng chói chưa từng có.

Đây là nhân duyên gì?

Phải cùng nhau tìm hiểu.

Là trời Đại đức sinh

Hay là Phật xuất thế

Mà ánh sáng lớn này

Chiếu khắp cả mười phương?

Bấy giờ ở năm trăm vạn ức cõi nước, các Phạm thiên vương đem cung điện và dùng đãy đựng các thứ hoa trời cùng đi đến phương Tây tìm hiện tượng đó thì thấy Đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai ngồi tòa Sư tử nơi đạo tràng dưới cội Bồ-đề, có chư Thiên, Long vương, Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… cung kính vây quanh. Các Phạm thiên vương liền đầu mặt lạy dưới chân Phật, đi quanh trăm ngàn vòng rồi lấy hoa trời rải trên Đức Phật.

Hoa rải xuống chất cao như núi Tu-di cùng để cúng dường cây Bồ-đề của Phật. Cây Bồ-đề này cao mười do-tuần. Cúng dường hoa

xong, tất cả đều đem cung điện dâng lên Đức Phật mà thưa:

–Xin Phật đoái thương làm lợi ích cho chúng con mà tiếp nhận cung điện dâng cúng này.

Rồi các Phạm thiên vương liền ở trước Đức Phật nhất tâm đồng thanh dùng bài kệ khen:

Thế Tôn rất hy hữu

Khó có thể gặp được.

Đủ vô lượng công đức

Hay cứu hộ tất cả.

Đại Sư của trời người

Thương xót khắp thế gian

Mười phương các chúng sinh

Đều được nhờ lợi ích.

Từ chúng con đến đây

Năm trăm vạn ức nước.

Bỏ vui say thiền định

Vì để cúng dường Phật.

Chúng con phước đời trước

Được cung điện nguy nga

Nay đem dâng Thế Tôn

Xin xót thương tiếp nhận.

Bấy giờ các Phạm thiên vương nói kệ khen Phật xong đều thưa:

–Cúi xin Thế Tôn chuyển pháp luân, độ thoát chúng sinh mở đường Niết-bàn.

Khi ấy các Phạm thiên vương nhất tâm đồng thanh nói bài kệ rằng:

Thế Hùng Lưỡng Túc Tôn

Cúi xin diễn nói pháp,

Dùng sức đại Từ bi

Độ chúng sinh khổ não.

Khi ấy Đại Thông Trí Thắng Như Lai yên lặng nhận lời.

Lại nữa các Tỳ-kheo, ở phương Đông nam năm trăm vạn ức

cõi nước, các Phạm thiên vương tự thấy nơi cung điện mình ánh sáng chói lọi từ xưa chưa từng có, vui mừng hớn hở sinh tâm hy hữu, liền cùng đến nhau bàn bạc việc đó. Lúc ấy trong số đó có một Đại Phạm thiên vương tên là Đại Bi, vì các Phạm chúng nói nói bài kệ:

Việc đó nhân duyên gì

Mà hiện tướng như vậy?

Các cung điện chúng ta

Sáng chói xưa chưa có.

Là trời Đại đức sinh

Hay là Phật ra đời?

Chưa từng thấy tướng này

Nên chung một lòng cầu

Qua ngàn vạn ức cõi

Theo ánh sáng mà suy:

Phần nhiều Phật ra đời

Độ thoát chúng sinh khổ.

Bấy giờ năm trăm vạn ức các Phạm thiên vương đem theo cung điện, dùng đãy đựng các hoa trời cùng đến phương Tây bắc tìm hiện tượng đó thì thấy đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai ngồi tòa Sư tử nơi đạo tràng dưới cội Bồ-đề có các chư Thiên, Long vương, Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… cung kính vây quanh và thấy mười sáu người con vua thỉnh cầu Đức Phật chuyển pháp luân.

Khi ấy các Phạm thiên vương đầu mặt lạy dưới chân Phật đi quanh trăm ngàn vòng rồi dùng hoa trời mà rải trên Phật. Hoa rải xuống chất cao như núi Tu-di cùng để cúng dường cây Bồ-đề của Phật. Cúng dường hoa xong đều đem cung điện dâng lên Đức Phật mà thưa rằng:

–Xin Phật thương xót làm lợi ích cho chúng con, xin tiếp nhận cung điện dâng cúng này.

Rồi các Phạm thiên vương liền ở trước Phật nhất tâm đồng thanh nói kệ khen:

Thánh chúa vua trong trời

Tiếng Ca-lăng-tần-già

Thương xót hàng chúng sinh

Chúng con nay kính lễ.

Thế Tôn rất hy hữu

Lâu mới hiện một lần.

Một trăm tám mươi kiếp

Trôi qua không có Phật.

Ba đường dữ dẫy đầy

Chư Thiên chúng giảm ít.

Nay Phật hiện ra đời

Làm mắt cho chúng sinh,

Chỗ quay về của đời

Cứu hộ hết tất cả.

Là cha của chúng sinh

Xót thương làm lợi ích.

Chúng con nhờ phước trước

Nay được gặp Thế Tôn.

Khi ấy các Phạm thiên vương nói kệ khen Phật xong đều thưa rằng:

–Cúi xin Thế Tôn thương xót tất cả, chuyển pháp luân độ thoát chúng sinh.

Rồi các Phạm thiên vương nhất tâm đồng thanh nói bài kệ khen rằng:

Đại Thánh chuyển pháp luân

Chỉ bày tướng các pháp,

Độ chúng sinh khổ não

Khiến được rất hoan hỷ.

Chúng sinh nghe pháp này

Đắc đạo hoặc sinh Thiên,

Các đường dữ giảm ít

Bậc nhẫn thiện tăng nhiều.

Khi ấy Đại Thông Trí Thắng Như Lai yên lặng nhận lời.

Lại nữa các Tỳ-kheo, ở năm trăm vạn ức cõi nước phương Nam, các Đại phạm vương tự thấy nơi cung điện mình ánh sáng chói lọi xưa chưa từng có, vui mừng hớn hở sinh lòng hy hữu liền cùng đến nhau bàn bạc việc đó. Vì nhân duyên gì mà cung điện của chúng ta có ánh sáng chói lọi như vậy? Trong số đó có một Đại Phạm thiên vương tên là Diệu Pháp vì các Phạm chúng mà nói kệ:

Các cung điện chúng ta

Quang minh rất oai diệu.

Đây không phải không nhân

Tướng này phải tìm hiểu.

Quá hơn trăm ngàn kiếp

Chưa thấy hiện tượng này.

Là trời Đại đức sinh

Hay là Phật ra đời?

Bấy giờ năm trăm vạn ức Phạm thiên vương đem theo cung điện, dùng đãy đựng các hoa trời cùng đến phương Bắc suy tìm hiện tượng đó thấy Đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai ngồi tòa sư tử nơi đạo tràng dưới cội Bồ-đề, có chư Thiên, Long vương, Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… cung kính vây quanh và thấy mười sáu người con vua thỉnh Đức Phật chuyển pháp luân.

Khi ấy các Phạm thiên vương đầu mặt lễ Phật, đi quanh trăm ngàn vòng rồi dùng hoa trời mà rải trên Đức Phật. Hoa rải xuống chất cao như núi Tu-di cùng để cúng dường cây Bồ-đề của Phật. Cúng dường hoa xong tất cả đều đem cung điện dâng lên Đức Phật mà thưa rằng:

–Xin Phật xót thương làm lợi ích chúng con, xin tiếp nhận cung điện cúng dường này.

Rồi các Đại Phạm thiên vương liền ở trước Đức Phật nhất tâm đồng thanh nói kệ khen rằng:

Thế Tôn rất khó thấy

Bậc phá các phiền não.

Hơn trăm ba mươi kiếp

Nay mới thấy một lần.

Hàng chúng sinh đói khát

Nhờ mưa pháp no đủ.

Xưa chưa từng được thấy

Đấng vô lượng trí tuệ.

Như hoa Ưu-đàm-bát

Ngày nay mới gặp gỡ.

Cung điện của chúng con

Nhờ hào quang được đẹp.

Thế Tôn rất từ mẫn

Xin xót thương thu nhận.

Khi ấy các Phạm thiên vương nói kệ khen Đức Phật xong đều bạch:

–Cúi mong Thế Tôn chuyển pháp luân làm cho tất cả thế gian, các Trời, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn đều được an ổn và được độ thoát.”

Rồi các Phạm thiên vương nhất tâm đồng thanh nói bài kệ:

Mong Đấng Thiên Nhân Tôn

Chuyển pháp luân Vô thượng,

Đánh vang trống pháp lớn

Và thổi pháp loa lớn

Khắp rưới mưa pháp lớn

Độ vô lượng chúng sinh.

Chúng con đều về thỉnh

Xin nói tiếng sâu xa.

Khi ấy Đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai yên lặng nhận lời.

Từ phương Tây nam cho đến phương dưới cũng đều như vậy.

Bấy giờ, ở năm trăm vạn ức cõi nước phương trên, các Đại Phạm thiên vương đều tự thấy cung điện của mình sáng chói rực rỡ xưa chưa từng có, vui mừng hớn hở sinh lòng hy hữu, liền đi đến nhau cùng bàn bạc việc đó. Vì nhân duyên gì mà cung điện của

chúng ta có ánh sáng như vậy?

Lúc ấy trong số đó có một Đại Phạm thiên vương tên là Thi-khí vì hàng Phạm chúng nói bài kệ:

Nay vì nhân duyên gì

Cung điện của chúng ta

Ánh sáng oai đức chiếu

Đẹp đẽ chưa từng có?

Tướng tốt như thế đó

Xưa chưa từng nghe thấy.

Là trời Đại đức sinh

Hay là Phật ra đời?

Bấy giờ năm trăm vạn ức các Phạm thiên vương đem theo cung điện và dùng đãy đựng các thứ hoa trời cùng đến phương dưới suy tìm hiện tượng đó thì thấy Đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai ngồi tòa Sư tử nơi đạo tràng dưới cội Bồ-đề có chư Thiên, Long vương, Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… cung kính vây quanh và thấy mười sáu người con vua thỉnh Phật chuyển pháp luân.

Khi ấy các Phạm thiên vương đầu mặt lạy Phật đi quanh trăm ngàn vòng, rồi dùng hoa trời rải trên Đức Phật. Hoa rải xuống chất cao như núi Tu-di cũng cùng để cúng dường cây Bồ-đề của Phật. Cúng dường hoa xong, tất cả đem cung điện dâng lên Đức Phật mà bạch rằng:

–Xin đoái thương làm lợi ích chúng con mà tiếp nhận cung điện cúng dường này.

Rồi các Phạm thiên vương liền ở trước Phật nhất tâm đồng thanh dùng kệ khen:

Hay thay thấy chư Phật

Đấng Thánh Tôn cứu thế

Hay ở ngục tam giới

Cứu chúng sinh ra khỏi.

Thiên Nhân Tôn trí khắp

Thương xót loài quần manh.

Hay mở cửa cam lồ

Rộng độ khắp tất cả.

Thuở xưa vô lượng kiếp

Trôi qua không có Phật.

Thế Tôn chưa ra đời

Mười phương thường mờ tối.

Ba đường dữ thêm nhiều

A-tu-la cũng thịnh.

Chư Thiên lại giảm dần

Chết đọa ác đạo nhiều.

Chẳng theo Phật nghe pháp

Thường làm việc chẳng lành.

Sắc, lực cùng trí tuệ

Việc ấy đều giảm ít.

Vì tội nghiệp nhân duyên

Mất vui cùng tưởng vui,

Bám theo pháp tà kiến

Chẳng biết phép tắc lành.

Chẳng nhờ Phật hóa độ

Thường đọa trong đường ác.

Phật là mắt của đời

Lâu xa mới hiện ra,

Vì thương các chúng sinh

Nên xuất hiện ở đời.

Siêu thoát thành chánh giác

Chúng con rất mừng vui.

Và tất cả chúng khác

Mừng khen chưa từng có.

Cung điện của chúng con

Nhờ hào quang nên đẹp.

Nay đem dâng Thế Tôn

Xin xót thương tiếp nhận.

Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả,

Chúng con cùng chúng sinh

Đều trọn thành Phật đạo.

Khi ấy năm trăm vạn ức các Phạm thiên vương nói kệ khen Phật xong bạch Phật:

–Cúi mong Thế Tôn chuyển pháp luân cho nhiều nơi an ổn, cho nhiều nơi được độ thoát.

Rồi các Phạm thiên vương nói bài kệ rằng:

Thế Tôn chuyển pháp luân

Đánh trống pháp cam lồ

Độ chúng sinh khổ não

Mở bày đạo Niết-bàn.

Cúi mong nhận lời con

Dùng tiếng vi diệu lớn,

Xót thương mà phô diễn

Pháp tu vô lượng kiếp.

Bấy giờ Đại Thông Trí Thắng Như Lai nhận lời thỉnh của các Phạm thiên vương và mười sáu người con vua tức thì ba lần chuyển pháp luân mười hai hành mà Sa-môn, Bà-la-môn, hoặc Trời, Ma, Phạm và các thế gian khác đều không thể chuyển được, nói rằng: “Đây là Khổ, đây là Khổ tập, đây là Khổ diệt, đây là đạo Khổ diệt.”

Và giải thuyết pháp mười hai nhân duyên: Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên lão, tử, ưu bi, khổ não.

Vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thì thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì lục nhập diệt, lục nhập diệt thì xúc diệt, xúc diệt thì thọ diệt, thọ diệt thì ái diệt, ái diệt thì thủ diệt, thủ diệt thì hữu diệt, hữu diệt thì sinh diệt, sinh diệt thì lão, tử, ưu bi, khổ não diệt.

Khi Đức Phật nói pháp đó thì ở trong đại chúng trời và người có sáu trăm vạn ức na-do-tha người vì không thọ tất cả pháp mà các

lậu tâm được giải thoát, đều được thiền định sâu xa huyền diệu, được ba minh, sáu thông và đủ tám giải thoát.

Khi nói pháp lần thứ hai, lần thứ ba, lần thứ tư, có ngàn vạn ức hằng hà sa na-do-tha chúng sinh cũng bởi không thọ tất cả pháp mà các lậu tâm được giải thoát. Từ đấy về sau các chúng Thanh văn nhiều vô lượng, vô biên không thể kể xiết.

Bấy giờ mười sáu người con Phật tuổi còn nhỏ đều xuất gia làm Sa-di, các căn lanh lợi, trí tuệ sáng suốt, từng cúng dường trăm ngàn vạn ức chư Phật và tu hạnh thanh tịnh cầu đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đều bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các Đại đức Thanh văn vô lượng ngàn vạn ức đây đã thành tựu xong, Thế Tôn cũng nên vì chúng con nói pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chúng con nghe xong đều đồng tu học. Bạch Thế Tôn, chúng con có chí mong cầu được tri kiến của Như Lai, ý niệm trong thâm tâm chúng con, Phật đã tự chứng biết.

Lúc đó tám vạn ức người trong chúng của Chuyển luân Thánh vương dắt đến thấy mười sáu người con vua xuất gia cũng cầu xin xuất gia. Chuyển luân Thánh vương liền cho phép.

Bấy giờ Đức Phật nhận lời thỉnh cầu của Sa-di, qua hai vạn kiếp sau mới ở trong hàng bốn chúng nói kinh Đại thừa tên là Diệu Pháp Liên Hoa Giáo Bồ-tát Pháp Phật Sở Hộ Niệm. Đức Phật nói kinh ấy xong, mười sáu vị Sa-di vì đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đều đồng thọ trì đọc tụng thông thuộc. Khi nói kinh ấy, mười sáu vị Sa-di Bồ-tát đều tin thọ, trong chúng Thanh văn cũng có người tin hiểu. Ngoài ra ngàn vạn ức loại chúng sinh đều sinh lòng nghi hoặc. Phật nói kinh xong liền vào tịnh thất an trụ thiền định tám vạn bốn ngàn kiếp.

Bấy giờ mười sáu Sa-di Bồ-tát biết Phật nhập thất an trụ thiền định vắng lặng thì đều lên pháp tòa cũng vì bốn bộ chúng rộng nói phân biệt kinh Diệu Pháp Liên Hoa trong tám vạn bốn ngàn kiếp.

Mỗi vị đều độ sáu trăm vạn ức na-do-tha hằng hà sa chúng sinh, chỉ dạy khiến được lợi ích hoan hỷ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật Đại Thông Trí Thắng qua tám vạn bốn ngàn kiếp sau từ Tam-muội dậy, qua ngồi an nhiên trên pháp tòa mà bảo đại chúng rằng:

–Mười sáu Sa-di Bồ-tát này rất là ít có, các căn lanh lợi, trí tuệ sáng suốt, từng cúng dường vô lượng ngàn vạn ức chư Phật, ở chỗ chư Phật thường tu hạnh thanh tịnh, thọ trì trí của Phật để chỉ dạy chúng sinh vào trong Phật trí đó. Các ông phải luôn luôn gần gũi cúng dường.

Vì sao vậy? Nếu Thanh văn, Duyên giác cùng các Bồ-tát có thể tin kinh pháp của mười sáu Sa-di Bồ-tát đó nói mà thọ trì không hủy bỏ thì sẽ được đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác trí tuệ của Như Lai.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

–Mười sáu Bồ-tát đó thường hay nói kinh Diệu Pháp Liên Hoa này. Sáu trăm vạn ức na-do-tha hằng hà sa chúng sinh của mỗi Bồ-tát hóa độ đó đời đời sinh ra đều cùng Bồ-tát ở chung, theo nghe pháp với Bồ-tát, tất cả đều tin hiểu. Nhờ duyên đó mà được gặp bốn vạn ức chư Phật Thế Tôn đến nay vẫn không hết.

Các Tỳ-kheo! Ta nói cho các ông biết, mười sáu Sa-di đệ tử của Đức Phật kia nay đều chứng được đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hiện đang nói pháp trong các cõi nước mười phương, có vô lượng trăm ngàn vạn ức Bồ-tát Thanh văn làm quyến thuộc.

Hai vị Sa-di làm Phật ở phương Đông, vị thứ nhất tên là A-súc ở nước Hoan hỷ, vị thứ hai tên là Tu-di Đảnh.

Hai vị làm Phật ở phương Đông nam, vị thứ nhất tên là Sư Tử Âm, vị thứ hai tên là Sư Tử Tướng.

Hai vị làm Phật ở phương Nam, vị thứ nhất tên là Hư Không Trụ, vị thứ hai tên là Thường Diệt.

Hai vị làm Phật ở phương Tây, vị thứ nhất tên là Đế Tướng, vị thứ hai tên là Phạm Tướng.

Hai vị làm Phật ở phương Tây, vị thứ nhất tên là A-di-đà, vị thứ hai tên là Độ Nhất Thiết Thế Gian Khổ Não.

Hai vị làm Phật ở phương Tây bắc, vị thứ nhất tên là Đa-ma-la-

bạt Chiên-đàn Hương Thần Thông, vị thứ hai tên là Tu-di Tướng.

Hai vị làm Phật ở phương Bắc, vị thứ nhất tên là Vân Tự Tại, vị thứ hai tên là Vân Tự Tại Vương.

Một vị làm Phật ở phương Đông bắc tên là Hoại Nhất Thiết Thế Gian Bố Úy.

Vị thứ mười sáu là ta, Thích-ca Mâu-ni Phật thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác ở cõi Ta-bà.

Này các Tỳ-kheo! Lúc chúng ta làm Sa-di, mỗi người giáo hóa vô lượng trăm ngàn vạn ức hằng hà sa chúng sinh, vì đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà theo nghe pháp. Những chúng sinh đó đến nay có người trụ ở bậc Thanh văn, ta thường giáo hóa pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Những người này đáng dùng pháp đó mà lần vào Phật đạo.

Vì sao vậy? Vì trí tuệ của Như Lai khó tin khó hiểu, vô lượng hằng hà sa chúng sinh được hóa độ trong thuở đó chính là Tỳ-kheo các ông, và sau khi ta diệt độ là các đệ tử Thanh văn trong đời vị lai. Sau khi ta diệt độ cũng có đệ tử không nghe kinh này, không biết không hay hạnh tu hành của Bồ-tát, tự cho các công đức của mình sở đắc là diệt độ sẽ nhập Niết-bàn.

Ta thành Phật ở nơi nước khác lại có tên khác. Những người này dầu tưởng là diệt độ nhập Niết-bàn nhưng ở cõi kia cầu trí tuệ của Phật, được nghe kinh này, duy chỉ có Phật thừa mà được diệt độ chứ không có thừa nào khác, trừ khi các Như Lai phương tiện nói pháp.

Này các Tỳ-kheo! Nếu Như Lai tự biết Niết-bàn sắp đến, chúng lại thanh tịnh, lòng tin hiểu bền chắc, rõ thấu pháp không, vào sâu thiền định, thì họp các Bồ-tát và chúng Thanh văn mà nói kinh này. Trên thế gian không có hai thừa mà được diệt độ, chỉ có một Phật thừa được diệt độ thôi.

Các Tỳ-kheo phải biết, Như Lai phương tiện đi sâu vào căn tánh của chúng sinh, biết ý chí của chúng sinh chỉ thích pháp nhỏ, đắm sâu năm thứ dục lạc nên vì hạng này mà nói Niết-bàn, hạng người đó nghe thì liền tin nhận.

Ví như con đường dài năm trăm do-tuần có nhiều nạn dữ là nơi

ghê sợ hoang vắng không người. Nếu có đông người muốn đi qua con đường ấy để đến nơi châu báu, có người dẫn đường thông minh sáng suốt, biết rõ nơi nào thông suốt nơi nào nghẽn lối của con đường hiểm mà đưa đoàn người muốn vượt qua khỏi nạn ấy. Trong số những người được dắt đi, có người giữa đường lười biếng mệt mỏi muốn trở lui thưa với người dẫn đường rằng:

–Chúng tôi mệt nhọc mà lại sợ nữa không thể đi tới được, đường trước còn xa nên nay muốn trở lui.

Người dẫn đường có nhiều phương tiện, tự nghĩ rằng: “Bọn người này thật đáng tội nghiệp, sao lại bỏ châu báu lớn mà muốn lui về?” Nghĩ thế rồi dùng sức phương tiện, quá ba trăm do-tuần giữa đoạn đường hiểm, hóa làm một thành trì và bảo mọi người rằng:

–Các người đừng sợ, đừng thoái lui, nay nơi thành lớn này có thể dừng lại ở đó muốn làm gì tùy thích. Vào thành này rồi sẽ được yên ổn, còn tiếp tục sẽ có thể đi đến chỗ châu báu.

Bấy giờ những người mệt mỏi hết sức vui mừng khen chưa từng có: “Chúng ta hôm nay thoát được đường dữ sung sướng được yên ổn.” Thế rồi mọi người vào hóa thành xong sinh ra ý tưởng rằng đã được độ thoát đến nơi yên ổn.

Khi ấy người dẫn đường biết mọi người đã được nghỉ ngơi, không còn mệt mỏi liền hủy diệt hóa thành mà bảo mọi người rằng:

–Các ngươi hãy đi tới, chỗ châu báu ở gần đây. Thành lớn vừa rồi là do ta hóa ra để dừng chân nghỉ ngơi thôi.

Các Tỳ-kheo, Như Lai cũng vậy, nay vì các ông mà làm Đại Đạo Sư, biết các đường dữ sinh tử phiền não hiểm nạn dài xa nên bỏ nên vượt qua. Nếu như chúng sinh chỉ nghe một Phật thừa thì sẽ chẳng muốn thấy Phật, chẳng muốn gần gũi mà nghĩ rằng: “Đạo Phật xa vời phải lâu ngày chịu cần khổ mới thành được.” Phật biết cái tâm địa khiếp nhược thấp kém đó nên dùng sức phương tiện mà nói hai thứ Niết-bàn ở giữa chặn đường để nghỉ ngơi.

Khi chúng sinh đã trụ vào hai bậc đó, bấy giờ Như Lai mới nói:

–Việc tu hành của các ông chưa xong, trụ địa của các ông gần nơi Phật tuệ. Phải quan sát suy lường biết rằng Niết-bàn đã được đó

chẳng phải là chân thật. Đó chỉ là do sức phương tiện của Như Lai, từ nơi một Phật thừa phân biệt nói thành ba. Như vị Đạo sư kia vì để cho mọi người nghỉ ngơi mà hóa ra thành quách lớn, khi biết đã nghỉ ngơi rồi mới bảo: “Chỗ châu báu ở gần đây. Còn thành này do ta biến hóa làm ra đấy thôi không phải thật.”

Rồi Thế Tôn muốn làm rõ nghĩa này, nói bài kệ rằng:

Phật Đại Thông Trí Thắng

Mười kiếp tọa đạo tràng

Phật pháp không hiện tiền

Chẳng được thành Phật đạo

Các Trời, Thần, Long vương

Và chúng A-tu-la

Thường rưới các hoa trời

Để cúng dường Đức Phật

Chư Thiên đánh trống trời

Và trổi các kỹ nhạc.

Gió thơm thổi hoa héo

Rồi mưa hoa mới tươi.

Qua mười tiểu kiếp rồi

Mới được thành Phật đạo

Các trời cùng người đời

Lòng đều sinh hớn hở.

Mười sáu người con Phật

Đều với quyến thuộc mình

Ngàn vạn ức vây quanh

Cùng đi đến chỗ Phật

Đầu mặt lạy chân Phật

Thỉnh cầu chuyển pháp luân:

Thánh Sư Tử mưa pháp

Cho con và tất cả.

Thế Tôn rất khó gặp

Lâu xa một lần hiện.

Vì giác ngộ quần sinh

Mà chấn động tất cả.

Các thế giới phương Đông

Năm trăm vạn ức cõi.

Cung điện Phạm sáng chói

Từ xưa chưa từng có

Phạm vương thấy tướng này

Liền tìm đến chỗ Phật,

Rải hoa để cúng dường

Và dâng lên cung điện.

Thỉnh Phật chuyển pháp luân

Nói bài kệ khen ngợi.

Phật biết thời chưa đến

Nhận thỉnh yên lặng ngồi.

Ba phương cùng bốn phía

Trên dưới cũng như thế,

Rưới hoa dâng cung điện

Thỉnh Phật chuyển pháp luân:

Thế Tôn rất khó gặp

Xin vì lòng Từ bi

Rộng mở cửa cam lồ

Chuyển pháp luân Vô thượng.

Thế Tôn Tuệ vô thượng

Nhận lời chúng cầu thỉnh,

Vì nói các pháp môn

Bốn đế, mười hai duyên

Vô minh đến lão tử

Đều từ sinh duyên hữu

Những lỗi lầm như thế

Các ông cần phải biết.

Nói rõ pháp ấy rồi

Sáu trăm vạn ức cai

Được hết sạch các khổ

Đều thành A-la-hán.

Thời thuyết pháp thứ hai

Ngàn vạn hằng sa chúng

Với các pháp chẳng thọ

Cũng được A-la-hán.

Về sau sẽ đắc đạo

Số đông đến vô lượng.

Vạn ức kiếp tính kể

Không thể tính hết được.

Rồi mười sáu con vua

Xuất gia làm Sa-di

Đều cùng thỉnh Phật ấy

Diễn thuyết pháp Đại thừa:

Chúng con cùng quyến thuộc

Đều sẽ thành Phật đạo.

Nguyện được như Thế Tôn

Tuệ nhãn sạch bậc nhất.

Phật biết tâm các con

Việc đời trước đã làm,

Dùng vô lượng nhân duyên

Cùng với nhiều thí dụ,

Nói sáu Ba-la-mật

Và các việc thần thông,

Phân biệt pháp chân thật

Đạo của Bồ-tát làm.

Nói kinh Pháp Hoa này

Kệ nhiều như hằng sa.

Phật ấy nói kinh xong

Vào tịnh thất nhập định,

Tám vạn bốn ngàn kiếp

Nhất tâm ngồi một chỗ.

Các vị Sa-di này

Biết Phật thiền chưa xuất,

Vì vô lượng ức chúng

Nói Phật Tuệ vô thượng.

Các vị ngồi pháp tòa

Nói kinh Đại thừa ấy.

Sau khi Phật yên lặng

Tuyên dương giúp giáo hóa.

Mỗi mỗi vị Sa-di

Số chúng sinh đã độ

Có sáu trăm vạn ức

Chúng như cát sông Hằng.

Sau khi Phật diệt độ,

Những người nghe pháp đó

Ở tại các cõi Phật

Thường sinh cùng chỗ thầy.

Mười sáu Sa-di đó

Tu đầy đủ Phật đạo.

Hiện nay ở mười phương

Đều được thành Chánh giác.

Người nghe pháp thuở ấy

Đều ở chỗ chư Phật.

Có người trụ Thanh văn

Lần dạy cho Phật đạo.

Ta trong số mười sáu

Từng vì các ông nói.

Cho nên dùng phương tiện

Dẫn dắt đến Phật tuệ.

Do vốn nhân duyên đó

Nay nói kinh Pháp Hoa,

Khiến ông vào Phật đạo

Cẩn thận chớ kinh sợ.

Ví như đường hiểm dữ

Xa xôi nhiều thú độc

Và lại không cỏ nước

Chốn mọi người ghê sợ.

Vô số ngàn vạn chúng

Muốn qua đường hiểm này.

Đường ấy rất xa xôi

Qua năm trăm do-tuần.

Bấy giờ có Đạo sư

Hiểu biết có trí tuệ

Sáng suốt lòng quyết định

Đường hiểm cứu các nạn.

Mọi người đều mệt mỏi

Mà bạch Đạo sư rằng:

Chúng con nay mỏi mệt

Đến đây muốn trở về.

Đạo sư nghĩ thế này

Bọn này rất đáng thương

Sao lại muốn quay về

Chịu mất trân bảo lớn?

Liền nghĩ chước phương tiện

Nên dùng sức thần thông

Hóa một thành quách lớn

Có nhà cửa trang nghiêm

Bốn bề là vườn rừng

Có sông ngòi ao tắm.

Cửa lớn lầu gác cao

Trai gái đều đông đúc.

Hóa xong thành đó rồi

An ủi chúng chớ sợ.

Các ngươi vào thành này

Đều được tùy ý thích.

Mọi người vào thành rồi

Tâm đều rất hoan hỷ.

Đều nghĩ tưởng yên ổn

Tự cho đã được độ.

Đạo sư biết vậy rồi

Họp chúng lại mà bảo:

Các ngươi nên đi tiếp

Đây là hóa thành thôi.

Ta thấy ngươi mệt mỏi

Nửa đường muốn quay về,

Nên dùng sức phương tiện

Tạm hóa ra thành này.

Các ngươi hãy nỗ lực

Cùng nhau đến chỗ báu.

Ta cũng như vậy đó.

Đạo Sư của tất cả.

Thấy những người cầu đạo

Nửa đường mà lười bỏ

Không thể vượt đường hiểm

Sinh tử đầy phiền não,

Nên dùng sức phương tiện

Mà tạm nói Niết-bàn,

Rằng các ngươi hết khổ

Việc làm đều đã xong.

Đã biết đến Niết-bàn

Đều chứng A-la-hán,

Giờ mới họp đại chúng

Vì nói pháp chân thật.

Sức phương tiện chư Phật

Phân biệt nói ba thừa.

Duy chỉ một Phật thừa

Vì tạm nên nói hai.

Nay vì ngươi nói thật

Ngươi chứng không phải diệt,

Phật là Nhất thiết trí

Nên phát tinh tấn mạnh.

Ngươi chứng Nhất thiết trí

Mười lực các Phật pháp,

Đủ ba hai tướng tốt

Mới là chân thật diệt.

Chư Phật là Đạo Sư

Vì tạm nói Niết-bàn.

Biết đã nghỉ tạm rồi

Dẫn nhập vào Phật tuệ.

Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.