Đại Tập 35 · Bộ Pháp Hoa II · Số 265–273

Kinh Phật Thuyết Quảng Bác Nghiêm Tịnh Bất Thoái Chuyển Luân - Quyển 3

KINH PHẬT THUYẾT QUẢNG BÁC

NGHIÊM TỊNH BẤT THOÁI

CHUYỂN LUÂN

QUYỂN 3

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói các Đại Bồ-tát được gọi là Tư-đà-hàm?

A-nan nên biết! Các Đại Bồ-tát tu học theo trí tuệ Phật, hiểu rõ là giác ngộ chẳng từ các duyên sinh, vì trí không duyên mà mong cầu trí Phật, dùng các nhân duyên để mong đạt đến thiền định không có nơi chốn. Mong đạt đến trí tuệ Phật để thiêu đốt các phiền não, nhờ thiêu đốt các phiền não mà đạt được các pháp bình đẳng của Phật, mong cầu pháp chưa được như các Đức Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Đại Bồ-tát tuy hóa độ chúng sinh nhưng bất động đối với chúng sinh, mong cầu bất động đối với cõi chúng sinh, có các chúng sinh tâm trí tuệ yếu kém, thường lo buồn khổ não không hiểu được pháp giới, Đại Bồ-tát muốn cho họ trụ trong trí tuệ nên cầu trí Phật.

Đại Bồ-tát luôn tu tập các phẩm Căn, Lực, Giác, Giải thoát, Chánh định, vì để mình được giác ngộ trước, rồi giác ngộ cho chúng sinh. Mà mong cầu trí tuệ Phật, trí vận dụng này có công năng đưa đến đạo tràng, vì đạt được trí này mà cầu được mắt Phật, Phật trí, là mắt vô chướng ngại, không thể suy nghĩ bàn luận thường dùng mắt này làm lợi ích cho thế gian. Vì cầu mắt trí này cho nên mong đạt được trí tuệ hơn hết trong các trí tuệ cũng như đối với các lực dụng của nó, từ đó biết tất cả pháp là Như như, cũng gọi là không thật có. Trí tuệ ấy cũng như diệu dụng của nó nhằm khiến cho tất cả chúng sinh an trụ ở trong trí ấy, tức là trí tuệ không chấp tất cả pháp. Do sự việc như vậy nên đến cõi này, đến rồi thấy cõi chúng sinh là cõi chẳng thể nghĩ bàn. Cầu cõi này mà chẳng thấy mình

được cõi này, thắc mắc chúng sinh từ đâu mà sinh, không biết chỗ sinh của chúng sinh, từ cõi chúng sinh có những tên gọi khác nhau. Khi quán sát pháp giới và cõi chúng sinh không thấy tướng khác nhau này, thấy cõi chúng sinh đều nhập vào pháp giới, thấy chúng sinh là đạo bình đẳng, đạo Phật pháp, là đạo chúng sinh không thật có, là đạo chúng sinh có trí bình đẳng. Đại Bồ-tát vì mong đạt đến trí tuệ không gì so sánh này, là thứ trí tuệ thanh tịnh, dứt sạch phiền não. Trí ấy là vô đắc nên không thể mong cầu đạt tới. Phải biết trí ấy là trí vô sở tri.

Các Đại Bồ-tát nhờ trí này mà có khác nhau. Vì chưa đạt được trí tuệ ấy, vì mong đạt được trí tuệ ấy mà đến cõi này.

Này A-nan! Do những việc ấy mà các Đại Bồ-tát được gọi là Tư-đà-hàm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Học theo trí các Phật

Trí ấy không gì hơn

Vì mong cầu trí Phật

Đó gọi Tư-đà-hàm.

Các nhân duyên đã nói

Năng sinh ra Bồ-đề

Vì nhân duyên như thế

Cho nên đến cõi này.

Thiền không chỗ đã nói

Đốt cháy các phiền não

Do đó đến cõi này

Vì sinh Thiền này nên

Pháp trước chưa chứng được

Điều Nhất thiết trí hành

Ta cũng muốn mong cầu

Mà đến nơi cõi này.

Bất động các chúng sinh

Pháp giới cũng như vậy

Vì không dời không động

Cho nên đến cõi này.

Khổ não, không trí tuệ

Các chúng sinh lo buồn

Muốn giúp chúng sinh ấy

Trụ vô lượng trí Phật.

Các Căn, Lực, Giác, Đạo

Giải thoát và thiền định

Tự giác và Giác tha

Mà mong đạt trí Phật.

Đến được chốn đạo tràng

Pháp Phật trước đã hành

Vì mong cầu pháp này

Cho nên đến cõi này.

Vì cầu trí như thế

Mắt Phật không nghĩ bàn

Vì cầu mắt như thế

Cho nên đến cõi này.

Các Phật Bậc Đạo Sư

Thực hành phương tiện khéo

Vì nhằm đạt trí ấy

Hơn hết trong các trí.

Cùng dụng lực trí đó

Biết được các pháp như

Trí này không thật có

Làm sao cầu các pháp?

Xin giúp nhiều chúng sinh

An trụ trí vô thượng

Cũng khiến người khác biết

Cho nên đến cõi này.

Đến rồi thấy chúng sinh

Cõi ấy chẳng nghĩ bàn

Là bậc Tư-đà-hàm

Đến đây cầu chúng sinh

Vì cầu cõi chúng sinh

Chúng sinh không thật có

Cho nên tuy đến cầu

Cũng lại không thể biết.

Không biết các chúng sinh

Và cõi của chúng sinh

Nếu biết được cõi này

Biết chúng sinh khác nhau.

Quán sát tất cả pháp

Quán rồi không thật thấy

An trụ trong tâm định

Mà cầu các Phật pháp.

Nếu đạt trí tịnh này

Tánh không nhơ, thanh tịnh

Cũng không đạt trí này

Mà biết rõ sở tri.

Vì các chúng sinh này

Chứng đạt được trí này

Gọi Bồ-tát không nương

Cho nên đến cõi này.

A-nan! Do lẽ đó

Gọi là Tư-đà-hàm.

Chúng sinh không trí tuệ

Phân biệt lầm việc này.

A-nan! Do lẽ đó

Gọi là Tư-đà-hàm.

Chúng sinh siêng tinh tấn

Thì biết được việc ấy.

Người trí hiểu sâu xa

Quyết định đối pháp sâu

Hiểu được nghĩa như thế

Mau sinh ra Bồ-đề.

Như thế, này A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn mà nói các Đại Bồ-tát là Tư-đà-hàm.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói các Đại Bồ-tát là A-na-hàm?

A-nan nên biết! Các Đại Bồ-tát đã vượt khỏi tạo tác phân biệt để đạt được các công hạnh của Phật, xa lìa tất cả các pháp đã thực hành, biết pháp không đến đi, của các pháp, đối với các pháp không có nương tựa, không có chấp đắm, do đó không đến cõi này. Vì sao? Vì cũng không thấy tướng đến đi của các pháp.

Đại Bồ-tát đã vượt qua phàm phu, lìa khỏi ý tưởng phàm phu. Cũng lìa Phật tưởng, vượt cả pháp Vô sở trụ, không có nhân duyên có khả năng khiến mình phải trở lại con đường sinh tử. Vì sao? Vì đã đạt đến cõi vắng lặng.

Đại Bồ-tát luôn xem các Đức Phật là Bậc Thầy dẫn dắt thế gian, nói pháp Thiền phàm phu không vãng sinh, lìa tất cả nơi chốn sinh tử, dứt hẳn ái dục, không tham đắm ăn uống, lìa các ý tưởng về vị trần, đạt tới giác ngộ, thấy rõ các nẻo tà kiến, không còn tham đắm, rõ sáu mươi hai kiến chấp tánh đồng với Niết-bàn nên lìa các phiền não che lấp.

Đại Bồ-tát xa lìa tất cả lỗi lầm đối với các pháp, thanh tịnh không còn cấu nhiễm. Chế phục kiêu mạn, nhổ mũi tên vô minh, dứt bỏ ái dục, không còn ham thích ái dục, đốt cháy các phiền não, lìa bỏ tất cả vọng tưởng, nhổ mũi tên lo buồn, lìa mạn, đại mạn, khéo nhận rõ các ấm nên được sự thông tỏ sáng suốt, nương theo Phật thừa không thể suy nghĩ bàn luận, đạt được thể tánh của Đại Bồ-tát. Lìa khỏi bùn lầy ái dục, đạt đến nơi kho tàng sâu xa của các Đức Phật quá khứ, đó là kho tàng trí tuệ trên hết, không thêm không bớt, đạt được Phật thừa trên hết trong các thừa của tất cả chúng sinh, lìa tất cả hình tướng hữu vô, dứt bỏ tất cả nghi ngờ.

Đại Bồ-tát thành tựu các pháp như vậy, không còn đến cõi này nên được gọi là A-na-hàm.

Lại nữa, này A-nan! Đại Bồ-tát có nhân duyên đối với chúng sinh, khiến họ an trụ trong Bồ-đề. Làm thế nào để trụ? Đó là coi

chúng sinh chính là Bồ-đề, Bồ-đề chính là chúng sinh, có khả năng giác ngộ tư tưởng của chúng sinh. Vì sao? Vì đã thông tỏ được tánh các pháp là không, đã rõ cảnh giới chúng sinh tức là cảnh giới không thể suy nghĩ bàn luận cho nên có khả năng giác ngộ tư tưởng này, biết rõ cõi chúng sinh chính là cõi hư không, vì cõi hư không là không nên xa lìa cảnh giới chúng sinh. Cõi hư không lìa tánh hư không, không có dừng trụ, cõi hư không cùng thể tánh của hư không là không.

Đại Bồ-tát đem các pháp như vậy khiến cho các chúng sinh hồi hướng về Bồ-đề. Vì sao? Vì đã rõ chúng sinh là cõi hư không, cõi chúng sinh đều nhập vào cõi hư không. Vì sao? Vì thể tánh của chúng sinh, thể tánh của các pháp đều nhập vào nhau. Vì sao? Vì tất cả đều là không thật có. Do không thật có cho nên không đến cõi này, vì thế gọi là A-na-hàm. Đối với tất cả các pháp không có hình tướng, số lượng, các Đức Phật đã vượt khỏi tất cả hình tướng, số lượng. Do những sự việc như vậy mà Đại Bồ-tát được gọi là A-na-hàm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Đã lìa, chẳng trở lại

Cũng chẳng tu phần hạnh

Đã lìa những phần hạnh

Nên gọi A-na-hàm.

Khéo biết tướng đến đi

Chẳng nương tất cả pháp

Không được thiếu nơi chốn

Có thể đến cõi này

Các Phật, Thầy dẫn đường

Giảng nói thiền phàm phu

Không còn đến cõi này

Đó là A-na-hàm.

Các pháp không tướng đến

Tướng đi chẳng thật có

Được tướng không đến, đi

Đó là A-na-hàm.

Bậc ấy không bao giờ

Trở lại ba đường ác

Đã được các pháp Phật

Đó là A-na-hàm.

Dứt hẳn tất cả dục

Chẳng tham đắm ăn uống

Đạt được đạo Bồ-đề

Đó là A-na-hàm.

Các kiến chấp đã nói

Gồm sáu mươi hai thứ

Lại chẳng trụ kiến chấp

Nên gọi A-na-hàm.

Các pháp không tánh tướng

Đã xa lìa tánh tướng

Vì biết rõ như thật

Chẳng trở lại cõi này

Nêu Niết-bàn vắng lặng

Đốt cháy các phiền não

Xa lìa được các tưởng

Chẳng trở lại cõi này

Đã bỏ các chỗ nạn

Lìa bỏ các phiền não

Đạt Niết-bàn an ổn

Đó gọi A-na-hàm.

Đã hàng phục ma ác

Và quyến thuộc của chúng

Không bị chúng làm động

Đó gọi A-na-hàm.

Đã nhổ tên vô minh

Loại trừ các mối buộc

Cùng dứt các ái kiết

Đã tỏ rõ hỷ ái

Đó gọi A-na-hàm.

Đốt cháy các phiền não

Cũng lìa tưởng ba cõi

Quyết đạt quả Thắng diệu

Đó gọi A-na-hàm.

Đã nhổ tên lo buồn

Dứt bỏ các kiêu mạn

Khéo biết tướng năm ấm

Đó gọi A-na-hàm.

Đạt được sự sáng tỏ

Phật thừa chẳng nghĩ bàn

Xa lìa bùn ái dục

Đó gọi A-na-hàm.

Đạt được kho trí lớn

Kho tàng của Phật trước

Trên hết trong các kho

Đó gọi A-na-hàm.

Đã an trụ Vô thượng

Đại thừa của các Phật

Dứt hẳn các tâm nghi

Đó gọi A-na-hàm.

Duyên khắp các chúng sinh

Đều giúp trụ Bồ-đề

Vì kia trụ Bồ-đề

Nên chẳng lại cõi này.

Biết được các cõi không

Cõi chúng sinh khó nghĩ

Lìa các tưởng như vậy

Đó gọi A-na-hàm.

Biết được cõi chúng sinh

Và vì pháp giới không

Mọi chúng sinh không thật

Đó gọi A-na-hàm.

Tâm ấy lại chẳng cầu

Chấp đắm tưởng ba cõi

Đã đến chỗ vô tướng

Đó gọi A-na-hàm.

A-nan! Do lẽ ấy

Gọi là A-na-hàm.

Đem pháp không chỗ trụ

Nên trụ trong Phật pháp.

Cho nên, này A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn nói các Đại Bồ-tát là A-na-hàm.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói các Đại Bồ-tát là A-la-hán?

A-nan nên biết! Đại Bồ-tát lìa những tạo tác phân biệt mà tu tập theo hạnh Phật, cứu giúp tất cả chúng sinh, dứt bỏ các phiền não, nên vì các chúng sinh bị phiền não làm khổ mà cởi mở sự trói buộc của phiền não cho họ, nhưng chúng sinh không thật có nên cũng không bị phiền não trói buộc. Đạt đến như vậy gọi là A-la-hán. Lìa bỏ sở đắc trụ trong vô sở đắc, rõ tất cả là không, mà cái không ấy cũng là không nên thông đạt vô tướng, lìa bỏ các tướng, lìa bỏ các tưởng. Biết tưởng chúng sinh là pháp lỗi lầm, nên bỏ vô trí để đạt được pháp vô tâm, hiểu rõ pháp không nên được Bồ-đề, nên sinh Bồ-đề Phật không thể suy nghĩ bàn luận do đạt được như thế nên gọi là A-la-hán.

Đại Bồ-tát nên giảng nói pháp như các Phật ba đời đã nói, đang nói sẽ nói. Pháp được giảng nói thảy đều vắng lặng, không có đùa bỡn, thanh tịnh không nhơ. Người thông đạt việc ấy gọi là A-la-hán. Nên giúp cho chúng sinh an trụ trong Bồ-đề, rõ tất cả pháp và Bồ-đề là không thật có mà cũng không đáng chấp, nên tu theo tâm Từ bi của Phật, không mê đắm lòng Từ bi đối với chúng sinh, đem tinh thần từ bi ấy duyên khắp các chúng sinh, nhưng chúng sinh không thật có, đã được lòng Từ đối với chúng sinh không thật có, nên gọi là A-la-hán.

Đại Bồ-tát nên nói các pháp lợi ích cho chúng sinh, mà cũng không dấy tưởng về pháp và phi pháp, đối với các pháp ấy nên thực hành trước, đó gọi là A-la-hán. Nên vì chúng sinh mà nói về các phẩm Căn, Lực, Giác, Đạo, nhưng đối với pháp ấy không nhiễm, không đắm, nên gọi là A-la-hán. Nên giúp cho chúng sinh nhận biết nẻo giác ngộ thanh tịnh, khiến chúng sinh ấy sinh khởi sự giác ngộ, như thế nên gọi là A-la-hán. Không nên tham đắm lợi dưỡng của chúng sinh ở thế gian, nên vì chúng sinh nói không tham đắm pháp lợi dưỡng, vì nói pháp này nên gọi là A-la-hán.

Đại Bồ-tát nên đến thế giới của các Đức Phật, nên thấy các Đức Phật như Phật thấy Phật, thấy thế giới Phật như thế rồi thì nên phát tâm dốc cầu đạt được thế giới như thế. Đó chính là thế giới không thể suy nghĩ bàn luận, thế giới không thể tính lường, thế giới không gì so sánh được, thế giới vô biên, thế giới không đùa bỡn, thế giới không thể dùng lời để diễn tả, thế giới không, thế giới vô tướng, thế giới vô tác, thế giới không thoái chuyển, thế giới lìa người nữ, thế giới không có dâm dục, thế giới không có phiền não, thế giới biện tài vô ngại của Phật, thế giới Bồ-tát, thế giới không chướng ngại, thế giới vô nhiễm, thế giới hàng ma, thế giới không có kẻ thù, thế giới Niết-bàn rốt ráo.

Những thế giới này là trên hết trong tất cả các thế giới. Cầu được thế giới như thế, gọi là A-la-hán. Các pháp chưa sinh thì nên sinh khởi, nên gọi là A-la-hán.

Đối với cảnh dục không nhiễm, đối với trường hợp đáng sinh giận tức mà không sinh giận tức, nên gọi là A-la-hán.

Đối với trí Tập và trí Diệt vô thượng mau chóng thông đạt nên gọi là A-la-hán. Vì là A-la-hán nên gọi là giác ngộ và do đã giác ngộ nên gọi là A-la-hán. Bồ-đề là bất động, vì cõi chúng sinh bất động khiến cho trăm ngàn muôn ức chúng sinh an trụ trong đạo Bồ-đề, vì trụ trong đạo Bồ-đề nên gọi là A-la-hán. Tất cả chúng sinh và Bồ-đề đều sinh ra từ chỗ không phân biệt, nên dùng pháp bình đẳng này giáo hóa các chúng sinh, pháp bình đẳng này trong tất cả pháp không gì sánh được. Bồ-đề bình đẳng này từ không phân biệt sinh ra. Nên thông tỏ pháp ấy, đã được thông tỏ thì giảng

nói cho chúng sinh nghe không thêm, không bớt, thành tựu pháp không thêm không bớt nên gọi là A-la-hán. Nên nói như thế, lìa pháp âm thanh nên gọi là A-la-hán.

Đại Bồ-tát nên cởi mở sự chấp đắm của nhiều chúng sinh như thế. Đó là chấp đắm về chúng sinh không thật có. Chấp đắm chúng sinh đoạn, thường. Chấp đắm về thân kiến của chúng sinh. Chấp đắm về pháp không ai hơn. Chấp đắm về nhận thức các pháp là bất sinh bất diệt, vô vi vô tác. Chấp đắm về sắc không bị hủy hoại. Chấp đắm về thọ, tưởng, hành, thức không bị hủy hoại. Chấp đắm về pháp lìa bỏ pháp phàm phu. Chấp đắm về việc xây dựng pháp Phật. Chấp đắm về tưởng đối với bốn quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Chấp đắm ý tưởng đối với quả Bích-chi-phật. Chấp đắm về tưởng đối với Như Lai Đẳng Chánh Giác. Chấp đắm về tưởng đối với tâm Bồ-đề. Chấp đắm về thực hành bố thí vì Bồ-đề. Chấp đắm về tưởng giữ giới vì Bồ-đề. Chấp đắm tưởng thực hành Nhẫn nhục. Vì Bồ-đề chấp đắm về tưởng dứt bỏ biếng nhác thực hành Tinh tấn. Chấp đắm về tưởng đối với việc dứt tâm loạn tu tập Thiền định. Chấp đắm về tưởng đối với việc dứt trừ tuệ xấu ác, tu tập Trí tuệ. Chấp đắm đối với những người thân thương yêu mến như cha mẹ, vợ con, gái trai, anh chị em. Chấp đắm về việc muốn thấy những người thân yêu mến. Chấp đắm về việc thích bàn luận. Chấp đắm về việc phân biệt giữa pháp phiền não và pháp giải thoát. Chấp đắm về tham đắm lợi dưỡng. Chấp đắm về nhận thức tại gia, xuất gia. Chấp đắm các pháp hơn thua. Chấp đắm về xa lìa pháp phàm phu. Chấp đắm về việc duyên theo Phật pháp. Chấp đắm về việc thấy các pháp có trên dưới. Chấp đắm về đầy đủ các tướng phương tiện; chấp đắm về tưởng đối với thế giới của Phật và chúng sinh.

Dứt trừ tất cả mọi thứ chấp đắm của chúng sinh như vậy nên gọi là A-la-hán, cũng không phân biệt chúng sinh này là pháp Niết-bàn, hay chúng sinh này chẳng phải pháp Niết-bàn, chúng sinh này có khả năng tạo ra các pháp, chúng sinh này không có khả năng tạo ra các pháp. Chúng sinh này thực hành Bồ-đề, chúng sinh này chẳng có khả năng thực hành Bồ-đề. Chúng sinh này giữ giới,

chúng sinh này phá giới. Chúng sinh này phước nhiều, chúng sinh này phước ít. Không sinh hai kiến chấp như vậy nên gọi là A-la-hán.

Cũng không phân biệt: chúng sinh này là ruộng phước, chúng sinh này chẳng phải là ruộng phước; chúng sinh này tinh tấn, chúng sinh này chẳng tinh tấn; chúng sinh này thấp kém, chúng sinh này thông minh, đây là người nữ, đây là người nam, đây là chẳng phải nam chẳng phải nữ, đây là pháp, đây là phi pháp. Không sinh hai kiến chấp như vậy gọi là A-la-hán.

Cũng không phân biệt: chúng sinh này lui sụt Bồ-đề chúng sinh này không lui sụt Bồ-đề, chúng sinh này tự tại đối với Bồ-đề, chúng sinh này không được tự tại đối với Bồ-đề, chúng sinh này gần gũi Bồ-đề, chúng sinh này xa lìa Bồ-đề. Phát tâm như vầy: “Ta sẽ đạt đến Bồ-đề, nhập vào Niết-bàn vô dư. Tóm lại, vì bỏ tất cả các chấp đắm của chúng sinh nên gọi là A-la-hán.” Này A-nan! Bậc A-la-hán dứt bỏ các chấp đắm của chúng sinh như thế, lại vì chúng sinh mà nói thật tánh của chúng sinh. Vì nói pháp như thế nên các vị Đại Bồ-tát được gọi là A-la-hán.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Đã bỏ được tất cả

Tất cả các phân biệt

Vì bỏ được phân biệt

Nên gọi A-la-hán.

Dứt được các phiền não

Trói buộc chúng sinh khổ

Đều giúp được giải thoát

Đó gọi A-la-hán.

Xa lìa có sở tắc

Trụ pháp Vô sở đắc

Biết tất cả pháp không

Đó là A-la-hán.

Đã nhận rõ pháp không

Cũng thông đạt vô tướng

Xa lìa tất cả tướng

Đó gọi A-la-hán.

Nên hành hạnh tối thắng

Là việc làm các Phật

Độ thoát các chúng sinh

Sinh tử hiểm nạn lớn

Đã lìa tất cả tướng

Biết lỗi tưởng chúng sinh

Vì bỏ được các tưởng

Đó gọi A-la-hán.

Bỏ các tưởng vô tri

Thông đạt pháp vô tâm

Nhờ đã biết pháp không

Đó gọi A-la-hán.

Nên đạt được Bồ-đề

Chẳng nghĩ bàn của Phật

Nên siêng hành tinh tấn

Đó gọi A-la-hán.

Nên giảng nói các pháp

Thanh tịnh không đùa bỡn

Giúp chúng sinh trụ đạo

Đó gọi A-la-hán.

Nên dùng từ duyên khắp

Giúp chúng sinh an vui

Nhưng chúng sinh không thật

Đó gọi A-la-hán.

Nên giảng nói các pháp

Là bậc nhất trong chúng

Không tưởng pháp, phi pháp

Đó là A-la-hán.

Nên vì các chúng sinh

Nói Căn, Lực, Giác, Đạo

Chẳng nhiễm đắm pháp này

Đó là A-la-hán.

Nên giúp chúng sinh khác

Tỏ ngộ pháp thanh tịnh

Cũng sinh được Bồ-đề

Đó là A-la-hán.

Chẳng nên sinh tham đắm

Mọi lợi dưỡng ở đời

Vì không tham lợi dưỡng

Đó là A-la-hán.

Nên đến các thế giới

Nghiêm tịnh của các Phật

Nơi các Phật an trụ

Nói pháp cho chúng sinh.

Phải nên phát tâm này

Cầu cõi trang nghiêm này

Phải nên cầu cõi này

Đó là A-la-hán.

Đối dục chẳng đắm nhiễm

Đáng giận cũng chẳng giận

Rõ Bồ-đề bình đẳng

Đó là A-la-hán.

Đối trí diệt, trí tập

Thông đạt tướng vắng lặng

Vì được đạo Bồ-đề

Đó gọi A-la-hán.

Đối cõi các chúng sinh

Không dời động chúng sinh

Khiến nhiều ức chúng sinh

Đều trụ đạo Bồ-đề

Chúng sinh và Bồ-đề

Từ không phân biệt sinh

Biết được bình đẳng này

Đó gọi A-la-hán.

Trong mọi pháp bình đẳng

Pháp này là trên hết

Bình đẳng và Bồ-đề

Từ không phân biệt sinh.

Biết rồi, giảng người nghe

Mà chẳng hề thêm, bớt

Cũng từ pháp này sinh

Đó là A-la-hán.

Nên vì chúng sinh này

Nói pháp không âm thanh

Giải thoát nhiều chúng sinh

Mà vẫn luôn bất động.

Chúng sinh không thật có

Và hai bên thường đoạn

Vì trừ các tà kiến

Khiến thoát mọi nỗi khổ.

Chấp các pháp sinh, diệt

Tướng vô vi, vô tác

Các chúng sinh khổ não

Do tưởng mà phân biệt.

Không hủy hoại sắc ấm

Đối thọ ấm cũng vậy

Tưởng, hành cùng với thức

Khiến lìa các chấp này

Đối pháp phàm phu này

Mà thấy có dời đổi

Trụ Phật pháp, bất trụ

Đều khiến được giải thoát.

Chấp tưởng về các quả

Tưởng Duyên giác cũng thế

Nói pháp cho chúng sinh

Khiến lìa tưởng chấp Phật.

Chấp đắm tâm Bồ-đề

Chấp về thí cũng thế

Người chấp về giới, nhẫn

Giảng nói pháp không đắm

Chấp thủ tưởng biếng nhác

Phân biệt hành tinh tấn

Tâm định với tâm loạn

Tuệ sai và tuệ đúng

Không phân biệt pháp này

Biết không có các tướng

Phải nên nói như thế

Đó gọi A-la-hán.

Đắm chặt đối ngã tưởng

Thanh văn nhiều phân biệt

Vì dứt bỏ phân biệt

Nên nói pháp cho nghe.

Cha mẹ và vợ con

Vô trí nên tham đắm

Chẳng phải đạo Bồ-đề

Là đi trong sinh tử

Đó là anh em ta

Chị em, tâm thương nhớ

Dứt bỏ tham ái đó

Nên gọi A-la-hán.

Do vì khéo bàn nói

Tâm kẻ khác dấy vui

Phát tâm vui mạnh mẽ

Ý khởi mong được thấy

Trước sau các người thân

Nếu lúc được gặp gỡ

Xoay vần sinh ái chấp

Vì vô trí điên đảo

Thuộc ma, chẳng tự tại

Xa lìa các lợi dưỡng

Biết lỗi lầm lợi dưỡng

Nên vì các chúng sinh

Nói tội lỗi lợi dưỡng.

Đây là pháp phiền não

Đây là pháp giải thoát

Chẳng chấp hai chấp này

Đó là A-la-hán.

Tham đắm các lợi dưỡng

Không thể tự hiểu biết

Dứt bỏ chấp đắm kia

Đó gọi A-la-hán.

Đây là pháp tại gia

Đây là pháp xuất gia

Phàm phu sinh phân biệt

Nên cởi bỏ chấp kia

Đối với tất cả pháp

Mà thấy có thấp, cao

Chấp là khí, chẳng khí

Nên cởi bỏ chấp ấy.

Xa lìa pháp phàm phu

Mà duyên theo Phật pháp

Nên nói pháp họ nghe

Lìa chấp được, chẳng được

Pháp lớn nhỏ chẳng bền

Người như thế rất nhiều

Nên cởi mở cho họ

Chúng sinh tướng như thế

Sinh ra các tướng tốt

Việc ấy cũng rất nhiều

Chỉ có người nhu hòa

Dứt bỏ được tưởng kia

Thế giới mầu các Phật

Sinh khởi tâm tu tịnh

Chấp tưởng thế giới ấy

Phải nên dứt bỏ hết.

Niết-bàn, chẳng Niết-bàn

Sinh ra, chẳng thể sinh

Đây hành đạo Bồ-đề

Đấy chẳng cầu Bồ-đề.

Giới tốt và giới xấu

Có phước và không phước

Mọi chúng sinh ngu, trí

Sinh ra các thứ tưởng

Các chúng sinh như thế

Thường có rất nhiều tưởng

Vì dứt bỏ tưởng này

Nên nói pháp họ nghe

Đó là ruộng phước tốt

Đây chẳng phải ruộng phước

Phân biệt pháp ngu, trí

Việc ấy cũng rất nhiều.

Chấp thủ tưởng về nữ

Nên cũng phân biệt nam

Là Thánh, là chẳng Thánh

Phân biệt sinh nhị kiến

Chúng sinh không tâm tuệ

Sinh khởi hai kiến này

Lại chấp trước vào đó

Người chấp hai kiến này

Nên phải mau dứt bỏ.

Thoái chuyển, không thoái chuyển

Hữu ký và vô ký

Đó gần với Bồ-đề

Đó chẳng gần Bồ-đề

Đạt đến nẻo Bồ-đề

Rốt ráo nhập Niết-bàn

Hành các tướng như thế

Phân biệt đối Niết-bàn.

Chỉ có người nhu hòa

Dứt bỏ tưởng chúng sinh

Đó gọi A-la-hán.

Cũng gọi bậc trừ tưởng

Đó là pháp Bồ-tát

Thuyết gọi A-la-hán

Nếu thấy bản duyên này

Biết là A-la-hán.

Như thế, này A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn mà nói các Đại Bồ-tát là A-la-hán.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói các Đại Bồ-tát đều là Thanh văn?

A-nan nên biết! Các Đại Bồ-tát dùng âm thanh pháp Phật, dùng âm thanh pháp chẳng thể nghĩ bàn, dùng âm thanh pháp vắng lặng Bồ-đề, dùng âm thanh pháp không đùa bỡn, dùng âm thanh pháp thanh tịnh vô cấu, khiến cho vô lượng, vô biên không thể tính kể chúng sinh đều được nghe, nên gọi là Thanh văn, lại dùng âm thanh pháp Niết-bàn an vui không gì sánh bằng, âm thanh pháp Niệm xứ, Chánh cần, Thần túc, Căn lực, Giác, Đạo… khiến cho nhiều chúng sinh mau siêng năng cần cầu, nên gọi là Thanh văn. Nói thân này là không, chẳng phải pháp bền chắc, bền chắc không thật có, kẻ phàm phu si mê căn trí thấp kém nên tham đắm thân này, vì họ mà nói âm thanh giải thoát.

Lại nói về cái mà nhãn nhập thấy đều là luống dối, ứng theo mắt của sinh Phật, mắt pháp chẳng thể suy nghĩ bàn luận, dùng mắt Phật khiến cho nhiều chúng sinh không có âm thanh mê lầm.

Lại nói âm thanh các pháp không có tướng sinh, nên gọi là Thanh văn.

Lại nói âm thanh được dụ như tiếng vang, chẳng nên đối với âm thanh mà sinh đắm nhiễm, không có người nghe, cũng không có

người nói. Đối với mùi không có ý tưởng về ngửi, không có người ngửi mùi. Như người trong mộng thấy mình ngửi nhiều mùi hương, nhưng thật ra không có mùi hương, cũng chẳng có người ngửi mùi hương, vì điên đảo nên nghĩ là có ngửi mùi, mùi hương này cũng như việc trong mộng, không đáng tin, cũng không bền chắc. Âm thanh để nói pháp này gọi là Thanh văn.

Lại nói thiệt nhập cũng như cục thịt, không biết được về vị. Cục thịt này giống như chùm bọt nước không có thực. Tưởng về vị như thế không thể suy nghĩ bàn luận cảnh giới của vị là vô tâm, lìa các tâm pháp không nên sinh tâm, biết tâm là tướng không trụ. Âm thanh nói pháp như vậy khiến chúng sinh nghe, gọi là Thanh văn.

Lại đối với pháp này biểu hiện rõ ràng, âm thanh thấy như thế nào thì có khả năng giảng nói.

Lại nói thân này là không, vô tướng, vô tánh, do vô tướng cho nên không sinh, cũng không có pháp sinh ra. Vì nhiều chúng sinh mà nói tiếng pháp Bồ-đề này gọi là Thanh văn.

Lại nói ý nhập là không, không thật có, cũng không tự tánh, giống như cảnh huyễn, chẳng sinh chẳng diệt. Nói ra pháp thanh ấy gọi là Thanh văn.

Lại nói pháp thí chẳng thể suy nghĩ bàn luận, pháp này có công năng chứng được Bồ-đề, Bồ-đề không thể suy nghĩ bàn luận, Pháp thí cũng không thể suy nghĩ luận bàn. Vì sao? Vì như hạt giống, quả trái cũng như thế, trong đó không có quả, chỉ dùng âm thanh mà nói có quả.

Lại nói về thí tài thấp hèn, thí pháp cao thượng dứt bỏ tâm keo lận, không hề phân biệt, không sinh ý tưởng về bố thí. Giống như nhà ảo thuật đối với vật huyễn hóa ra không có phân biệt. Như vậy, vì không có tâm phân biệt mà thực hành bố thí có công năng sinh ra Bồ-đề.

Thuyết giảng về pháp thanh như vậy gọi là Thanh văn. Pháp thanh ấy lìa tất cả lời nói, dứt hẳn các phiền não, vượt qua mọi lời nói, lìa các đắm nhiễm, dùng âm thanh ấy vì các chúng sinh giảng nói Phật pháp. Vì sao? Vì đó là âm thanh trên hết trong tất cả các thứ âm thanh nên dùng âm thanh này để giảng nói Phật pháp. Âm

thanh ấy không thể phá hoại, cũng không hề nương tựa, vì được sinh ra từ không hai, không khác. Như chỗ sinh ra mà nói Phật pháp không hai không khác. Cho nên A-nan! Các vị Đại Bồ-tát dùng pháp thanh như thế khiến cho các chúng sinh nghe gọi là Thanh văn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Dùng âm thanh của Phật

Trên hết, chẳng nghĩ bàn

Khiến nhiều chúng sinh nghe

Bồ-tát là Thanh văn

Nên vì nhiều chúng sinh

Nói Bồ-đề vắng lặng

Thanh tịnh không đùa bỡn

Đó gọi là Thanh văn.

Giảng nói Niết-bàn vui

Vui ấy không gì sánh

Cũng nói tướng vắng lặng

Đó gọi là Thanh văn.

Giảng Niệm xứ, Chánh cần

Căn, Lực và Giác, Đạo

Mau sinh ra pháp này

Đó gọi là Thanh văn

Nói thân này là không

Chẳng thể nào bền chắc

Vì những kẻ phàm ngu

Nói rõ tướng thân này,

Lại nói về nhãn nhập

Thấy gì đều luống dối

Các chúng sinh vô trí

Thấy gì cũng đắm nhiễm.

Nên sinh khởi mắt Phật

Mắt bình đẳng khó lường

Đối với pháp vô sinh

Cũng chẳng sinh mê đắm

Như âm thanh tiếng vang

Biết tai cũng như vậy

Trong đó, không người nghe

Cũng lại không người nói.

Do dứt mọi tướng ấy

Không người nghe, người nói

Chẳng nên sinh đắm nhiễm

Chỉ bày các chúng sinh

Đó gọi là Thanh văn.

Như người đang nằm mộng

Mũi ngửi các mùi hương

Chỉ do điên đảo sinh

Kỳ thực chẳng thật có

Nên biết mũi như thế

Không thể ngửi huơng kia

Vì chúng sinh điên đảo

Bồ-tát nói như thế

Nói thiệt là không, vô

Cục thịt chẳng biết vị

Nếu thịt mà biết vị

Thì tay đụng nên biết.

Giảng nói về tưởng ấy

Tưởng vị nhiều lỗi lầm

Nên biết cảnh giới vị

Là chẳng thể nghĩ bàn

Bồ-tát chẳng nương tựa

Mà hiện thấy rõ ràng

Giảng nói pháp hiện thấy

Đó gọi là Thanh văn.

Giảng về thân như vậy

Là không, không tánh tướng

Vì không, không tánh tướng

Không sinh, không pháp sinh

Bồ-đề cũng như thế

Không sinh, không pháp sinh

Vì nhiều chúng sinh nói

Nên gọi là Thanh văn.

Nói tánh tướng ý nhập

Kỳ thật không thật có

Nói pháp không thật có

Nên gọi là Thanh văn.

Giảng nói pháp bố thí

Pháp thí khó nghĩ bàn

Thí này sẽ sinh ra

Bồ-đề Phật vô thượng.

Thí tài là thấp kém

Pháp thí là cao thượng

Dứt bỏ tâm keo lận

Đạt đến quả Bồ-đề.

Lìa âm thanh nói năng

Dứt các thanh phiền não

Lìa các thanh đắm nhiễm

Thanh không nhơ, thanh tịnh.

Thanh nhiệm mầu trên hết

Tánh thanh ấy vắng lặng

Dùng thanh vắng lặng này

Nói pháp Phật khó nghĩ

Thanh này chẳng thể hoại

Cũng không chỗ nương tựa

Nói không hai không khác

Nên gọi là Thanh văn.

Dùng âm thanh như thế

Giảng pháp các Phật nói

Tùy âm thanh mà nói

Mà cầu đạo Bồ-đề.

Thường giảng nói người nghe

Nghiêm tịnh thế giới Phật

Bậc Đạo Sư vô thượng

Nơi các Phật an trụ.

Nói cõi tam thiên này

Như hư không mà trụ

Các chúng sinh như không

Đều đồng tướng Niết-bàn.

Nói ra bốn mươi bốn

Khiến chúng sinh khác nhau

Thảy đều như hư không

Không nghĩ, không phân biệt.

Cõi này cũng như vậy

Chớ nghĩ là bền chắc

Trong đó, không sinh tử

Không phiền não để dứt.

Trong sinh, không pháp sinh

Cũng không có chúng sinh

Vì đều là vắng lặng

Nên không người sinh ra

Thường nói chúng sinh nghe

Đêm ngày không đoạn dứt

Mà không dấy niệm này:

“Ta vì chúng sinh nói.”

Thanh văn biết như vậy

Cũng vì chúng sinh nói

Không nghe, không người nghe

Đó gọi là Thanh văn.

Tâm ý luôn mạnh mẽ

Giảng nói pháp trên hết

Nếu biết rõ pháp này

Cũng biết các pháp như.

Thanh văn nói như vậy

Không nhiễm, không hữu lậu

Cũng vì nhiều chúng sinh

Nói pháp không đắm nhiễm

Nếu biết pháp dứt nhiễm

Thanh tịnh, không đùa bỡn

Ở trong pháp các Phật

Muốn thấy không thấy được

Pháp do các Phật nói

Xa thì không thấy được

Gần cũng lại không có

Mà người lại thấy được.

Thanh văn nói pháp này

Khiến nhiều chúng sinh tin

An trụ trong pháp này

Nên gọi là Thanh văn.

A-nan do lẽ ấy

Ta nói là Thanh văn

Nên biết Thanh văn đó

Là Bồ-tát không nương.

Cho nên, này A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn nói các Đại Bồ-tát được gọi là Thanh văn.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói các Đại Bồ-tát là Bích-chi-phật?

A-nan nên biết! Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp đều hiện thấy rõ ràng, vì hiện thấy rõ ràng nên biết được pháp Phật. Đối với các pháp không thêm không bớt, tỏ ngộ tất cả pháp không có thêm bớt. Hiện thấy rõ ràng các pháp được gọi là Bích-chi-phật. Tức là tỏ ngộ tất cả các pháp không thể nghĩ bàn, tỏ ngộ tất cả chúng sinh đều đồng với Niết-bàn, đều không thật có, chẳng sinh chẳng diệt, vì chẳng sinh chẳng diệt nên đó chính là cảnh giới thật, cảnh giới Niết-bàn, cảnh giới chúng sinh, tất cả các pháp không thật có cảnh giới, tuy gọi là

cảnh giới nhưng không thể nói về cảnh giới, không dựa vào lời nói, không thể dùng lời nói để diễn đạt. Vì sao? Vì lời nói là không, không được tự tại. Lời nói không thể biết cảnh giới chúng sinh và cảnh giới của các pháp, hiện thấy rõ ràng, tỏ ngộ cảnh giới này gọi là Bích-chi-phật.

Hiện thấy sắc ấm, vì dùng lời nói nên gọi là sắc ấm. Mà sắc ấm này vốn không có nói năng, vì lìa nói năng nên chỉ dùng lời nói để gọi là sắc ấm, trong đó không có ngã và cái của ngã. Vì sao? Vì lời nói và người nói, cả hai đều không, không được tự tại, chẳng sinh chẳng diệt.

Lời nói là vô tri thì làm sao có thể nói đây là sắc ấm, thọ, tưởng, hành, thức ấm? Cũng nên hiện thấy rõ ràng như vậy.

Hiện thấy về thức ấm, vì dùng lời nói nên gọi là thức ấm, nhưng thức ấm này không có nói năng, vì lìa nói năng nên, chỉ dùng lời nói mà gọi là thức ấm, trong đó ngã và cái của ngã đều không có. Vì sao? Vì lời nói và người nói cả hai đều không, không được tự tại, chẳng sinh chẳng diệt, lời nói là vô tri thì làm sao có thể nói đây là thức ấm?

Đối với năm ấm này, lời nói các duyên đều hiện thấy rõ ràng gọi là Bích-chi-phật. Vì sao? Vì ấm, lời nói, các duyên này thì duyên này vô duyên, chẳng phải duyên ấy có thể biết được.

Này A-nan! Các Đại Bồ-tát này gọi là Bích-chi-phật.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Hiện thấy tất cả pháp

Biết pháp Phật cũng thế

Dứt tranh, chẳng thể hoại

Rốt ráo không có tướng.

Hiện thấy tất cả pháp

Tánh, tướng thảy đều không

Nếu biết tánh, tướng ấy

Rốt ráo không thật có

Đã được nhận thức ấy

Không khác với pháp ấy

Đó gọi là Chánh giác

Bích-chi-phật khó lường.

Chúng sinh như Niết-bàn

Khởi đầu không thật có

Chỗ vô thủy vô chung

Đó gọi cảnh giới thật

Chúng sinh như Niết-bàn

Rốt ráo là không sinh

Nếu pháp không có sinh

Gọi đó là Niết-bàn.

Chúng sinh như Niết-bàn

Cũng có các chiếu dụng

Chiếu dụng không có ngã

Nên gọi là Niết-bàn

Chúng sinh như Niết-bàn

Đặt ra nhiều tên gọi

Không sinh cũng không diệt

Dùng lời nói diễn đạt.

Tánh lời nói là không

Lời nói không biết gì

Vì không biết gì nên

Chúng sinh là Niết-bàn.

Lời nói không tự tại

Vô ngã, không có tâm

Do ngôn thuyết vô tánh

Rốt ráo không thật có.

Lời nói không mé nương

Cũng lại không chỗ trụ

Điều lời nói trình bày

Khó nghĩ cõi chúng sinh

Cõi chúng sinh, Niết-bàn

Chẳng nghĩ bàn cõi thật

An ổn, không đùa bỡn

Chỗ nương tựa trên hết.

Giống như cảnh điện chớp

Chính là cõi chúng sinh

Không duyên, không nơi chốn

Cõi thật chẳng nghĩ bàn.

Ranh giới tất cả pháp

Không có các tên gọi

Dùng tên gọi để gọi

Chốn ấy không thật có.

Cõi thật không thể gọi

Cũng không thể biết được

Cõi chúng sinh vô ngã

Nên biết cõi ấy không.

Lời nói không chốn nương

Lời nói không chỗ nêu

Nếu biết được điều ấy

Không có cõi chúng sinh

Lời chẳng tự tại, không

Lời chẳng biết các cõi

Lời được người nói ra

Khó nghĩ cõi chúng sinh.

Các cõi như vậy thảy

Thông tỏ thảy như như

Tự nhiên biết rõ được

Đó gọi là Chánh giác

Bích-chi-phật khó lường.

Hiện thấy về năm ấm

Dùng tên gọi để gọi

Ấm này không nói năng

Vì thường lìa lời nói

Xa lìa sự hiểu biết

Hiểu biết là tính lường

Bỏ được hiểu biết này

Là không có chỗ trụ.

Cái gọi là sắc ấm

Sắc ấm không có ngã

Lời chẳng tự tại, không

Rốt ráo chẳng sinh diệt.

Tánh lời nói đã nói

Rốt ráo không thật có

Vì không thật có nên

Gọi tên là sắc ấm.

Thọ, tưởng cũng như vậy

Hành, thức cũng như thế

Vì không có, lời nói

Gọi tên là năm ấm.

Ấm này chẳng thể nói

Cũng lại chẳng thể đoạn

Chẳng sinh cũng chẳng diệt

Không chỗ, chẳng vô thường.

Chẳng phiền não, giải thoát

Chẳng báo, cũng chẳng nghiệp

Chẳng giữ cũng chẳng bỏ

Chẳng đùa bỡn, vắng lặng.

Cũng chẳng Xa-ma-tha

Chẳng Tỳ-bà-xa-na

Chẳng ham nhiều, biết đủ

Chẳng tinh tấn, biếng nhác.

Chẳng động cũng chẳng hối

Cũng không có thêm, bớt

Không được pháp sinh ra

Có thể dùng làm giới

Không tu, không phân biệt

Giảng nói không phân biệt

Không sợ, không tranh chấp

Không buộc, cũng không mở.

Do đó vào lời nói

Lời nói không chỗ nhập

Lời nói và nói pháp

Không lời nói mà nói.

Tự mình hiện thấy được

Nói pháp vô cùng tận

Nương pháp chánh định ấy

Chẳng đắm mọi lời nói.

Có trí hiện thấy này

Biết lời nói bình đẳng

Như nói năng các pháp

Dùng không lời để nói

Đã được hiện thấy này

Nên đạt được tự tại

Không còn theo người khác

Đó gọi là Chánh giác

Bích-chi-phật khó nghĩ.

Lại nữa, này A-nan! Các Đại Bồ-tát hiện thấy vô minh và vô minh hành, không dấy tưởng chấp, biết tự tánh của thức, biết tự tánh của danh sắc, biết tự tánh của lục nhập, biết tự tánh của xúc, biết tự tánh của thọ, biết tự tánh của ái, biết tự tánh của thủ, biết tự tánh của hữu, biết tự tánh của sinh, biết tự tánh của già chết. Đối với các pháp này hiện thấy rõ ràng gọi là Bích-chi-phật.

Lúc này, Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói bài kệ sau đây:

Nhận thức về vô minh

Rốt ráo chẳng hề sinh

Như bóng dưới đáy nước

Đầu, cuối không thật có

Thấy rõ tất cả pháp

Không có tướng dao động

Nếu thấy pháp như vậy

Nên gọi là thông sáng.

Tánh sáng như hư không

Tất cả pháp đều thế

Nếu nhận thức được vậy

Đó gọi Bích-chi-phật.

Như nói hành thân này

Là không ở bên trong

Cũng không ở bên ngoài

Hành thân này không sinh.

Hành thân như cây chuối.

Rốt ráo không bền chắc

Chẳng sinh cũng chẳng diệt

Tánh ấy như hư không.

Các Bồ-tát không sợ

Nếu được nhận thức ấy

Đó gọi là Chánh giác

Bích-chi-phật khó lường.

Biết rõ tất cả pháp

Tánh chất là như huyễn

Cũng tin hiểu sâu xa

Biết tánh không thật có.

Quán sát thức như vậy

Mọi tạo tác đều vọng

Do rõ được như thế

Biết tánh thức là không.

Đã biết trí, chẳng trí

Tất cả chỗ không nhiễm

Nếu biết pháp như vậy

Nên thức đồng với huyễn.

Như nói các danh sắc

Vô thọ, không thể nói

Biết rõ tánh, tướng ấy

Rốt ráo không thật có

Nói được tánh các nhập

Mà không có tướng chấp

Biết nhập được như vậy

Vì đó là tánh không.

Tánh xúc đâu cũng có

Có mặt trong các nhập

Khi quán sát lúc này

Như huyễn, không thật có.

Tánh xúc vốn tự không

Vì phân biệt nên biết

Nhưng tánh các xúc này

Chỗ trụ không nơi chốn.

Nếu hiện thấy được xúc

Người trí xa lìa được

Có tuệ xa lìa xúc

Đó gọi Bích-chi-phật.

Biết tướng thọ là không

Thọ cũng không tự tánh

Như bọt không bền chắc

Rốt ráo không thật có

Đã đoạn tất cả ái

Thông đạt pháp vô ái

Đã đến chỗ ái hết

Đó gọi Bích-chi-phật.

Biết thủ không chỗ thủ

Cũng biết thủ là không

Chẳng sinh, không thật có

Như trời nóng lửa nóng

Xưa nay các tưởng hữu

Và vốn có tưởng sinh

Nếu rõ tánh tưởng này

Rốt ráo không thật có.

Đã lìa tất cả già

Thì không còn phải chết

Ở mọi nơi mọi chốn

Không còn thọ thân nữa.

Đã được nhận thức ấy

Nên không có chỗ nương

Gọi là Bích-chi-phật

Giảng nói các Bồ-tát.

Như thế, này A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn nói các Đại Bồ-tát được gọi là Bích-chi-phật.

Như thế, này A-nan! Các Đức Phật Như Lai nói các Đại Bồ-tát được gọi là Kiên tín, Kiên pháp, tám bậc, Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Thanh văn, Bích-chi-phật.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan nói kệ rằng:

Bậc Đạo Sư tự tại

Chẳng thể nói mà nói

Trong không trung tạo buộc

Cũng trong không mà mở.

Phật có phương tiện lớn

Giảng nói pháp không đắm

Đối pháp không thể nói

Mà phân biệt giảng nói.

Kinh Phật Thuyết Quảng Bác Nghiêm Tịnh Bất Thoái Chuyển Luân - Quyển 4

KINH PHẬT THUYẾT QUẢNG BÁC

NGHIÊM TỊNH BẤT THOÁI

CHUYỂN LUÂN

QUYỂN 4

Lúc bấy giờ, Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tất cả chúng sinh ở thế gian đều sinh nghi ngờ không thể hiểu rõ, vì sao Như Lai Đẳng Chánh Giác nói về, Kiên tín, Kiên pháp, cho đến Bích-chi-phật?

Phật bảo A-nan:

–A-nan nên biết! Nếu có chúng sinh đối với các hạnh lành mà các Đức Phật quá khứ đã thực hành mà hiểu được mật ngữ của Như Lai thì sẽ không sinh tâm nghi ngờ. Vì sao? Vì biết mật ngữ của Như Lai như huyễn, như ánh lửa khi trời nóng, như cảnh trong mộng, như bóng, như tiếng vang.

Này A-nan! Người biết mật ngữ như thế sẽ không sinh tâm, nghi ngờ. Cho nên, này A-nan! Các Đại Bồ-tát đối với mật ngữ của Như Lai Đẳng Chánh Giác nên biết như thế. Nếu có người siêng năng thực hành mà không thấy mình tinh tấn, siêng năng tu tập trí tuệ mà không thấy mình được trí tuệ thì không sinh tâm nghi ngờ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Các Phật dẫn dắt đời

Nói mật ngữ khó biết

Phát khởi trang nghiêm lớn,

Không khác Bồ-tát nói.

Kẻ trí kém, biếng lười

Chẳng hiểu được mật ngữ

Phải nên siêng tinh tấn

Mới mong thấu đạt được.

Như huyễn, cảnh trong mộng

Như ánh chớp, tiếng vang

Dùng lời nói hiển bày

Các pháp như vậy thảy.

Biết các Phật như thế

Lời mật ngữ nói ra

Dùng trí tuệ như thế

Soi sáng trí vi mật.

Chẳng nên biết như thế

Bồ-đề có thể nói

Nên giác biết như vầy:

Vô ngôn ngữ nên không

Không chẳng thể biết không

Không, chẳng phân biệt không

Dứt tất cả phân biệt

Hiển bày không như thế

Hư không chẳng chỗ chấp

Cũng không có lấy, bỏ

Cho nên, biết pháp không.

Phật bảo A-nan:

–Nếu biết pháp hữu vi như thế đều như mộng mà không buông lung thì không sinh tâm nghi ngờ.

Khi Đức Phật nói pháp này, có năm ức Tỳ-kheo phát tâm Kiên tín, liền đứng dậy, sửa sang y phục để trần vai bên phải, gối bên phải quỳ sát đất, nhất tâm chắp tay đều cùng hòa hợp, đứng trước Phật nói kệ:

Hôm nay Đức Mâu-ni

Dứt tâm nghi chúng con

Được hiểu nghĩa vi mật

Để tin cầu Bồ-đề.

Lại có năm ức vị Tỳ-kheo phát tâm Kiên pháp, nghe các Tỳ-kheo nói bài kệ ấy liền đứng dậy chắp tay, đứng trước Phật, nói kệ:

Nay nhờ ánh Bồ-đề

Chiếu trừ mọi nghi tối

Được hiểu nghĩa vi mật

Kiên pháp cầu Bồ-đề.

Lại có mười ức vị Tỳ-kheo phát tâm tám bậc, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy, hòa hợp đứng trước Phật, nói kệ:

Trước trụ tâm tám địa

Hôm nay đều dứt bỏ

Hiểu được nghĩa vi mật

Tám bậc cầu giác ngộ.

Lại có mười một ức vị Tỳ-kheo phát tâm Tu-đà-hoàn, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy, hòa hợp đứng trước Phật, nói kệ:

Nay đối với pháp Phật

Xé rách được lưới nghi

Rõ mật ngữ của Phật

Giảng nói Tu-đà-hoàn.

Lại có hai muôn năm ngàn vị Tỳ-kheo phát tâm Tư-đà-hàm, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy, hòa hợp đứng trước Phật, nói kệ:

Chúng con vốn đắm nhiễm

Chí cầu Tư-đà-hàm

Nay lìa được đắm nhiễm

Vắng lặng, không đùa bỡn.

Lại có năm trăm ức vị Tỳ-kheo phát tâm A-na-hàm, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy, hòa hợp đứng trước Phật, nói kệ:

Nay gặp Đấng Cứu Thế

Xa lìa các đùa bỡn

Được ánh Bồ-đề chiếu

Dứt sạch mọi tưởng quả.

Lại có ba vạn năm ngàn ức vị Tỳ-kheo được bốn Thiền phát

tâm A-la-hán, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy, hòa hợp ở trước Phật, nói kệ:

Con đã lìa phiền não

Thông đạt pháp không khác

Biết các thừa bình đẳng

Thảy đều như huyễn hóa.

Lại có hai vạn vị Tỳ-kheo sinh tâm Thanh văn nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy hòa hợp ở trước Phật nói kệ:

Đấng Mâu-ni lìa buộc

Dứt nói luống cho con

Thầm nói nghĩa Thanh văn

Nay con đều thông đạt.

Lại có năm ngàn vị Tỳ-kheo phát tâm Bích-chi-phật, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy hòa hợp ở trước Phật, nói kệ:

Nay chúng con nhận rõ

Việc làm Bích-chi-phật

Hiểu mật nghĩa của Phật

Bích-chi-phật khó lường.

Lại có một muôn vị Tỳ-kheo-ni sinh tâm đối với bốn quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy hòa hợp ở trước Phật, nói kệ:

Nay biết pháp bình đẳng

Lìa hẳn thân người nữ

Phật không nói lời khác

Bậc nhất trong loài người.

Lại có tám muôn tám ngàn vị Ưu-bà-tắc phát tâm đối với các quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm nghe các Tỳ-kheo nói kệ ấy liền đứng dậy hòa hợp ở trước Phật, nói kệ:

Tâm chúng con không nhiễm

Trong như ngọc lưu ly

Vì tu hành Phật pháp

Hôm nay xin xuất gia.

Bấy giờ, trong hư không có sáu mươi ức na-do-tha các vị trời rải hoa Mạn-đà-la cõi trời xuống chỗ Phật để cúng dường, cùng đứng nói kệ:

Vốn có các tưởng thừa

Và những tưởng các quả

Hôm nay đều dứt bỏ

Chắc chắn thành Bồ-đề.

Lúc này, có hàng trăm ngàn A-la-hán như Tôn giả Xá-lợi-phất, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên, Tôn giả Tu-bồ-đề, Tôn giả A-nê-lư-đầu, Tôn giả Ly-bà-đa, Tôn giả Kiếp-tân-na. Liền đứng dậy, sửa lại y phục bày vai áo bên phải, gối phải sát đất, nhất tâm chắp tay cùng hòa hợp đứng trước Phật, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Hôm nay chúng con chí nguyện đã đầy đủ, hàng phục được ma quân, oán địch, thành tựu đầy đủ năm nghiệp vô gián. Hôm nay chúng con đã thành tựu đầy đủ công đức của năm thứ dục lạc, hôm nay chúng con đầy đủ tà kiến, xa lìa chánh kiến. Hôm nay chúng con đã hại trăm ngàn thân mạng chúng sinh. Hôm nay chúng con đã được Bồ-đề, ngay trong Vô dư Niết-bàn hôm nay được nhập Niết-bàn.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn im lặng không nói gì.

Khi ấy, trong hội có trăm ngàn chúng sinh đều sinh tâm nghi ngờ, cho rằng chúng ta đang ở trong sự mờ tối, vì sao các vị đại A-la-hán lại nói như vậy, huống chi là hàng phàm phu!

Do tâm nghi ngờ nên đại chúng người ở chỗ này không thể đi đến chỗ kia, người ở chỗ kia không thể đi đến chỗ này, người ngồi không thể đứng dậy, người đứng thì không thể ngồi xuống. Lúc này, Tôn giả A-nan biết rõ điều nghi ngờ trong tâm trăm ngàn chúng sinh nên nương theo thần lực Phật hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử:

–Hiện tại trong đại chúng này có trăm ngàn chúng sinh nghe các Đại đức Tỳ-kheo nói những lời vừa rồi nên sinh tâm nghi ngờ, Đức Thế Tôn im lặng không nói gì. Vậy kính mong Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói rõ về việc ấy, do đâu mà các Đại đức Tỳ-kheo đã

thốt lên những lời khó hiểu như vậy?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–A-nan nên biết! Đây là việc không thoái chuyển nơi quả vị Bồ-đề, chỉ có các vị Bồ-tát không còn thoái chuyển mới chứng biết được những lời nói khó hiểu của các vị Đại đức Tỳ-kheo.

A-nan hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Có phải các Đại đức Tỳ-kheo này đều là những vị Bồ-tát không còn thoái chuyển chăng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Đúng như vậy! Các vị Đại đức Tỳ-kheo này đều là Bồ-tát đều không còn thoái chuyển đối với đạo Bồ-đề.

Tôn giả A-nan thỉnh Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Mong Bồ-tát giải thích ý nghĩa những lời nói khó hiểu của các Đại đức Tỳ-kheo.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Vô minh có công năng sinh ra sinh tử, cho nên gọi là mẹ. Vì dứt bỏ vô minh nên gọi là hại mẹ. Cha là chỉ cho sự tư duy không chính đáng và sự hỷ ái, cho nên dứt bỏ sạch những thứ ấy gọi là hại cha. Dùng các pháp không thể phá hoại làm phương tiện phá hoại các tưởng chấp của chúng sinh, cũng phá hoại các hành gọi là hoại Tăng. Nên phá hoại pháp phàm phu gọi là A-la-hán. Dùng phương tiện bất diệt để diệt tưởng chấp về A-la-hán gọi là giết A-la-hán. Dùng phương tiện bất diệt để diệt trừ tưởng chấp về Như Lai gọi là làm cho thân Phật chảy máu. Các tướng như vậy đã đoạn trừ, đã hủy bỏ hết không còn sĩt một chút nào.

Này A-nan! Vì lý do ấy mà các Đại đức Tỳ-kheo nói: “Hôm nay chúng con thành tựu đầy đủ năm nghiệp vô gián.” Vì sao? Vì đối với pháp này chẳng tụ chẳng tan, không giảm không đầy, do đó mà gọi là đã thành tựu đầy đủ năm nghiệp vô gián. A-nan nên biết! Các vị ấy nói là: “Hôm nay chúng con đã thành tựu đầy đủ công đức của năm thứ dục lạc, vì các Tỳ-kheo ấy đối với năm thứ dục lạc đã biết rõ chúng như mộng như huyễn, như ngọn lửa lúc trời nóng, như hình bóng, như tiếng vang. Các vị ấy đã thành tựu đầy đủ trí này

nên đối với năm thứ dục lạc không thêm không bớt. Vì sao? Vì biết pháp này rốt ráo không thật có. Vì không thật có, nên biết đúng như thật đối với pháp ấy được pháp nhẫn như thế. Do đó mà gọi là thành tựu đầy đủ công đức của năm thứ dục lạc.”

Này A-nan! Vì lý do đó mà các Đại đức Tỳ-kheo đã nói: “Hôm nay chúng con thành tựu đầy đủ công đức của năm thứ dục lạc.” A-nan nên biết! Các vị ấy nói: “Hôm nay chúng con thành tựu đầy đủ tà kiến, xa lìa chánh kiến.” Các vị Tỳ-kheo ấy biết các pháp tà kiến là các pháp tà.

Này A-nan! Tà gọi là hữu vi. Các pháp đều là luống dối, pháp luống dối ấy cũng giống như hư không, không thêm không bớt, cũng chẳng có nơi chốn, cũng không bị lệ thuộc. Vì sao? Vì các pháp ấy xa lìa tự tánh. Các vị ấy biết các pháp đều bình đẳng, vì bình đẳng nên chánh kiến cũng bình đẳng, các vị ấy đã lìa bỏ cái tưởng chấp về bình đẳng ấy. Vì sao? Vì nếu có ý tưởng về bình đẳng thì sẽ có tưởng về chẳng bình đẳng. Các Tỳ-kheo ấy không có ý tưởng bình đẳng và không bình đẳng. Vì sao? Vì các pháp của các Đức Phật lìa tất cả tưởng. Các vị đó, đối với pháp Phật đã thông đạt vô sinh, tức là pháp vô đắc, vô sinh. Cho nên, này A-nan! Các Đại đức Tỳ-kheo ấy nói rằng hôm nay chúng con đã thành tựu đầy đủ tà kiến, xa lìa chánh kiến.

A-nan nên biết! Các vị ấy nói: “Hôm nay chúng con đã giết hại nhiều trăm ngàn thân mạng chúng sinh.” Này A-nan! Tức là các vị ấy muốn cho trăm ngàn chúng sinh, các vị trời, người, hiện có trong chúng hội này thấy rõ các pháp hữu vi đều như huyễn, như hình bóng, như tiếng vang. Biết được các pháp như thế thì lìa được tưởng chúng sinh, về thọ mạng, về người, tưởng lìa tất cả các pháp. Vì tất cả pháp không thể gieo trồng cho nên phương tiện gieo trồng căn lành Bồ-đề. Các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di nghe các Tỳ-kheo nói lời khó hiểu ấy cũng lìa được tưởng chúng sinh, tưởng thọ mạng, về người, chẳng còn bị trôi lăn trong sinh tử. Vì sao? Vì nếu chấp trước về các tưởng: chúng sinh, thọ mạng, người, thì phải chịu trôi lăn trong sinh tử. Các vị đó đã xa lìa pháp như thế nên rốt ráo không sinh. Cho nên, này A-nan! Các Tỳ-kheo ấy nói rằng hôm

nay chúng con đã hại nhiều trăm ngàn mạng căn chúng sinh. A-nan nên biết! Các vị ấy nói: “Hôm nay chúng con đã đạt được Bồ-đề, ở trong Niết-bàn Vô dư mà nhập Niết-bàn.”

Này A-nan! Các Tỳ-kheo ấy muốn giúp cho trăm ngàn muôn ức na-do-tha các vị trời người trong đại chúng này, ngay trong ngày hôm nay sẽ lìa khỏi các phiền não, đạt đến nẻo giác ngộ. Vì sao? Vì các đại chúng này đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, mà hôm nay nghe nói Pháp cú kim cang, đều được pháp Nhẫn vô sinh, được thấy Bồ-đề.

Vì lẽ ấy mà các Đại đức Tỳ-kheo nói: “Hôm nay chúng con đã được Bồ-đề, hôm nay chúng con ở trong Vô dư Niết-bàn mà nhập Niết-bàn.” Các vị ấy không dứt bỏ phiền não, không tu Phật pháp, không dứt bỏ các phiền não khác. Cho nên, này A-nan! Các Tỳ-kheo ấy nói là hôm nay chúng con đã đạt đến giác ngộ, ở trong cảnh giới Vô dư Niết-bàn mà nhập Niết-bàn.

A-nan nên biết! Nói là “hôm nay” tức là ở ngay ngày này không sinh cũng không có cái sinh ra, nên gọi là hôm nay. Cho nên A-nan! Các vị thiện nam, thiện nữ cầu Bồ-tát thừa phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đối với tất cả pháp nên loại bỏ dần các pháp không thật có để phát tâm Bồ-đề”, đối với tất cả pháp gọi là “lìa bỏ tưởng Bồ-đề” đối với tất cả pháp gọi là: “Nhập Vô dư Niết-bàn mà nhập Niết-bàn.”

Này A-nan! Các vị trong dòng họ của Như Lai cầu Bồ-tát thừa chẳng nên đắm sâu ý tưởng về ngày, không nên vì có mặt trời mà sinh tưởng là ngày.

Này A-nan! Kẻ ngu tối thấy mặt trời thì tưởng ban ngày, đó không phải là hạng có trí tuệ. Vì sao? Vì nếu ban ngày là chân thực, là chắc chắn, là luôn luôn tồn tại thì phải có một sự chứa nhóm, không qua đi, chỉ có ngày mà không có đêm. A-nan nên biết! Có tưởng chấp về ngày đêm thì đó là hạng phàm phu. Cho nên, này A-nan! Các vị trong dòng họ của Như Lai cầu Bồ-tát thừa phải có tâm sâu xa, được các Thiện tri thức giúp đỡ, chẳng nên dấy tưởng về ngày đêm. Vì sao? Vì mong đạt đến nẻo giác ngộ thì phải lìa bỏ tất cả tưởng chấp.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Vô minh gọi là mẹ

Sinh ra sự sinh tử

Nhổ sạch cội rễ chúng

Đó chính là làm hại.

Không quán đúng, suy nghĩ

Hỷ, ái, gọi là cha

Thảy đều biết như thật

Rốt ráo không thật có.

Vì biết không thật có

Mà dứt mọi gốc rễ

Không duyên, không thật có

Đó chính là làm hại.

Pháp La-hán đã nói

Cùng với pháp phàm phu

Đã dùng trí tuệ hủy

Đó chính là làm hại.

Tất cả các thứ tưởng

Đã biết rõ tánh, tướng

Dùng pháp chẳng thể hại

Hoại tướng gọi hoại Tăng.

Điều xưa nay phân biệt

Các pháp tưởng Như Lai

Đã đoạn và xa lìa

Biết rõ không sinh diệt.

Tưởng ấy lần lượt khởi

Suy nghĩ biết là không

Như bình đẳng đã nói

Đã chứng biết được rồi

Công đức dục đã nói

Có năm thứ tên gọi

Xa lìa các tưởng này

Biết tưởng đều như huyễn.

Các vị Tỳ-kheo này

Đối dục không thêm, bớt

Ở trước Bậc Đạo Sư

Mà nêu bày như vậy.

Biết tánh dục đều không

Như cảnh thấy trong mộng

Rốt ráo chẳng thật sinh

Trí này được đầy đủ

Hiểu pháp bằng trí tà

Luống dối không bền chắc

Tà gọi là luống dối

Trí này được đầy đủ

Pháp hữu vi luống dối

Mà chẳng có xa gần

Vô tri, không gần xa

Như tay rờ hư không.

Kia nói các chánh kiến

Đều thấy là bình đẳng

Như các pháp bình đẳng

Tri kiến thảy cũng thế.

Phàm phu nhiều phân biệt

Tưởng chúng sinh nên chết.

Nếu không có chúng sinh

Cũng không có tưởng chết

Các chúng sinh có duyên

Dứt tưởng chấp thọ mạng

Biết lỗi chấp thọ mạng

Dứt bỏ tưởng như thế.

Xa lìa tưởng chúng sinh

Và tưởng chấp thọ mạng

Các vị nói như vầy:

Hại nhiều mạng chúng sinh

Đã xa lìa tưởng chết

Được pháp không phân biệt

Biết Bồ-đề chẳng hoại

Không thêm, không quả báo.

Tử sinh không đáng chấp

Tỏ ngộ pháp thanh tịnh

Mọi pháp không tranh chấp

Không sinh, thường vắng lặng

Không nên phân biệt ngày

Cũng không phân biệt đêm

Đối pháp chẳng đến, đi

Mà mong đạt giác ngộ

Phàm phu thường phân biệt

Cho mặt trời là ngày

Người mong được giác ngộ

Chớ sinh tâm phân biệt

Nêu bày những mật ngữ

Các vị dùng mật ngữ

Giảng nói các pháp ấy

Vì đã rõ pháp ấy

Nên nói lời như thế.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử nói xong bài kệ, lúc ấy trong hội có trăm ngàn chúng sinh nhổ sạch được mũi tên nghi ngờ, không còn nghi ngờ mà đều được sáng tỏ, nên đối với các pháp được pháp Nhẫn vô sinh. Do đó các vị đều cởi những tấm áo quý giá đang mặc trên người dâng lên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử và cùng thưa:

–Chúng tôi xin nguyện ở đời vị lai cũng được nói về pháp mầu này để giác ngộ chúng sinh, giống như Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử đã giác ngộ chúng sinh vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay, lành thay! Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đã dứt bỏ được tâm nghi ngờ của chúng sinh, làm sáng tỏ pháp Phật. Pháp nên như thế!

Lúc bấy giờ, A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay tất cả các mũi tên nghi ngờ của trăm ngàn chúng sinh này chúng hội có phải đã được Thế Tôn nhổ sạch chăng?

Phật bảo A-nan:

–Giờ đây, trăm ngàn chúng sinh này đều do Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giáo hóa thành tựu Bồ-đề, nên khi nghe Bồ-tát nói pháp thì họ đều kính tin và hiểu rõ.

A-nan lại hỏi Phật:

–Các chúng sinh ấy đều không thoái chuyển đối với đạo Bồ-đề phải không?

Phật bảo A-nan:

–Đúng vậy, các chúng sinh này không thoái chuyển đối với đạo Bồ-đề. Vì sao? Vì họ đều được Thiện tri thức Văn-thù-sư-lợi giúp đỡ khuyến khích.

Lúc bấy giờ, Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các Tỳ-kheo này đã phát tâm Kiên tín, phát tâm Kiên pháp, phát tâm tám bậc, phát tâm Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, phát tâm Thanh văn, phát tâm Bích-chi-phật, không còn lui sụt đối với đạo Bồ-đề chăng?

Phật bảo A-nan:

–Việc ấy khó tin, vì có những chúng sinh ưa thích các pháp nhỏ, biếng nhác lười trễ, kiêu mạn, không siêng năng tinh tấn, tham đắm ăn uống, mê say dục lạc, gần gũi những người thích làm những pháp dục nhiễm, ưa bàn nói những lời vô ích. Tâm thì thường tán loạn, mất chánh niệm, không có uy nghi. Tâm ý luôn lăng xăng, các căn không nhiếp phục, lao chao đùa bỡn, ngu bướng lắm lời. Những chúng sinh như vậy rất khó kính tin pháp này.

Này A-nan! Lại còn có những kẻ chấp đắm tăng thượng mạn, không thể giữ thân, tham đắm thân mạng, xa lìa nơi vắng lặng, không chịu học rộng, kiêu mạn phá giới, hủy pháp, trộm pháp, không tôn trọng pháp, huỷ diệt chánh pháp, nghèo nàn, pháp tài, ưa thích phi pháp, phỉ báng chánh pháp, thích làm những việc phi

pháp, chẳng biết ân nghĩa, không báo đáp ân nghĩa, không kính Phật, Pháp, Tăng.

Này A-nan! Những chúng sinh như thế kính tin pháp này rất khó tâm keo lận, tâm chấp đắm sâu chặt vào tà giới, tâm tức giận, không hiểu pháp Phật, đầy đủ pháp ác, nghèo nàn trí tuệ, xa lìa bạn lành, cấu kết với bạn xấu, không chịu tu tập theo pháp Bát-nhã ba-la-mật nên không được sự che chở của các pháp Tổng trì cũng như các kinh điển chủ yếu, sinh khởi kiến chấp thấy mình có chứng đắc, coi trọng lợi dưỡng, tham đắm y bát, đối với các vật y bát rất sinh tâm xem trọng, chẳng biết tôn kính các bậc Hòa-thượng, A-xà-lê vào lúc đầu hôm, gần sáng không siêng năng thực hành phương tiện.

Này A-nan! Những chúng sinh như thế tin pháp này rất khó, lại còn những kẻ sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, hai lưỡi, ác khẩu, nói năng không đúng lúc, tham lam, tức giận, tà kiến, gần gũi tà kiến, tu hành nhiều pháp phương tiện sai lạc, không biết hổ thẹn, giao du kết bè kết lũ, tách riêng một mình, không theo các pháp của hàng Sa-môn, làm những pháp không đúng với Sa-môn, chẳng tin vào các pháp không, vô tướng, vô tác, vô vi, bất sinh, bất diệt, tất cả các pháp, chẳng phải tướng phá hoại.

A-nan nên biết! Những chúng sinh như vậy thì khó có thể tin pháp này.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói lời ấy rồi liền im lặng. Tôn giả A-nan nương uy thần Phật, hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vì sao Đức Thế Tôn im lặng không nói?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Chúng sinh ở vào đời ác năm trược thời tương lai có đầy đủ các pháp ác, bất thiện như vậy, chẳng thể tin hiểu pháp sâu xa, vì lý do ấy nên Đức Thế Tôn im lặng.

Tôn giả A-nan lại hỏi:

–Chúng sinh đời sau ít có người tin hiểu pháp ấy chăng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Đúng là chúng sinh đời vị lai ít có người tin được pháp này, Giống như chúng sinh, người không biết châu báu thì nhiều, còn

người biết thì rất ít. Vì sao? Vì năng lực hiểu biết của họ không đủ để lãnh hội giá trị của các món châu báu đó.

Này A-nan! Chúng sinh cũng như thế, nghe nói pháp này thì người tin hiểu rất ít, nếu có những người tin hiểu pháp đó thì không được dân chúng trong các thôn xóm, thành ấp của đất nước tôn kính. Dân chúng trong nước đều cùng xem thường mà xa lìa. Vì sao? Vì những người ấy đời trước đã gây ra những nghiệp xấu ác, do nhân duyên đó mà đời bây giờ phải chịu quả báo như thế.

Tôn giả A -nan hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Kính mong Bồ-tát hãy vì số ít chúng sinh tin hiểu ấy mà nói rộng thêm về ý nghĩa.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Việc này nên hỏi Phật, Phật sẽ giảng nói.

Tôn giả A-nan liền hỏi Phật.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nhìn khắp bốn phương, rồi hiện ra tướng lưỡi che phủ khắp tam thiên đại thiên thế giới. Từ tướng lưỡi rộng lớn ấy phát ra ánh sáng chiếu sáng khắp hằng hà sa thế giới trong mười phương.

Lúc này, bốn bộ chúng nhờ thần lực Phật đều trông thấy các Đức Phật, Thế Tôn ở hằng hà sa thế giới trong mười phương, các Đức Thế Tôn này đều nói về pháp ấy và bốn bộ chúng đều được nghe, nghe xong đều hòa hợp khuyến thỉnh Đức Thế Tôn:

–Cúi mong Thế Tôn hãy giảng nói pháp ấy, khiến cho không bị dứt mất.

Bạch Thế Tôn! Trong các thế giới ở mười phương hiện giờ, vô lượng, vô biên không thể tính kể các Đức Phật, Thế Tôn trong các thế giới đó đều giảng nói pháp ấy, chúng con đều được thấy nghe, pháp do các Ngài giảng nói không thêm, không bớt chẳng khác gì Thế Tôn hiện giờ đang giảng nói.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền thu hồi tướng lưỡi lại và bảo A-nan:

–Ông có thấy những người nào chuyên nói lời dối trá mà được tướng lưỡi dài rộng chăng?

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Không hề có việc ấy, đó là nhờ Đức Thế Tôn thành thực nói về các pháp giới, định, nhẫn nhục, luôn thể hiện lòng Từ, Bi, Hỷ, Xả đối với muôn loài, thương xót đem lại lợi ích cho chúng sinh, được đến Nhất thiết trí nên mới hiện ra tướng lưỡi rộng lớn như vậy. Cho nên, bạch Đức Thế Tôn! Cúi mong Đức Thế Tôn hãy vì số ít chúng sinh nam nữ trong dòng họ của Như Lai mà giảng rõ về ý nghĩa ấy. Nhờ đó mà những người chưa tin sẽ nhờ đó, mà chứng biết và sẽ phát khởi lòng tin.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo A-nan:

–Hiện giờ bốn chúng đều đến nhóm họp, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, cùng với tám chúng là Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… nghe được pháp ấy đều không còn lui sụt trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, lần lượt tu hành sẽ chứng được quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, sẽ ở nơi cõi này mà giảng nói pháp này, không có thêm bớt, chẳng khác gì như nay ta đang giảng nói vậy.

Lúc này, bốn chúng đệ tử cùng tám bộ chúng là Trời, Rồng, Dạ-xoa… thảy đều vui mừng hớn hở vô lượng, nên có người thì tung những tấm y quý giá lên để cúng dường Phật, người khác thì tung rải hoa, hoặc dùng các xâu chuỗi đủ loại: hoa Tu-ma-na vàng, bạc, tỳ-lưu-ly, pha-lê, xa-cừ, mã não, san hô, báu nhật quang, bảy thứ báu lẫn lộn… nói chung là đủ các thứ xâu chuỗi quý giá như vậy để tung rải lên chỗ Phật cúng dường.

Các vị trời thì tung rải các loại hoa như: Mạn-đà-la, Ma-ha mạn-đà-la, Ba-lưu-sa, Ma-ha ba-lưu-sa, Mạn-thù-sa, Ma-ha mạn-thù-sa, Ca-ca-lặc-ki, Ma-ha ca-ca-lặc-ki, Lư-già-ma-na-nó… lên chỗ Phật cúng dường. Lại tung rải các thứ hoa như Ưu-bát-la, hoa Câu-vật-đầu, hoa Ba-đầu-ma, hoa Phân-đà-lợi… cõi trời để cúng dường. Trên hư không vang lên tiếng kỹ nhạc, cùng các thứ tán tụng, khen ngợi công đức của Phật.

Các vị vua rồng thì tung rưới các loại ngọc trai quý giá lên chỗ Phật, tất cả những người nữ thì cởi những xâu chuỗi ngọc anh

lạc đeo trên mình tung lên cúng dường, hoặc dâng lên Phật những y phục quý giá, rồi thì tất cả mọi người đều sửa lại y phục, gối bên phải quỳ sát đất, nhất tâm chắp tay đứng trước Phật, đều hòa hợp bạch Phật:

–Chư Phật, Như Lai lời nói không hai, trí tuệ không chướng ngại, thọ ký cho chúng con chắc chắn sẽ thành Phật.

Bấy giờ, Đức Phật bảo A-nan:

–Đúng thế, này A-nan! Những vị nữ nhân này đều không còn lui sụt trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Vì sao? Vì các Đức Phật, Thế Tôn là những bậc đã dứt hẳn si mê tham dục, tức giận và các thứ kiêu mạn cấu uế tối tăm, cũng như tất cả nhiễm đắm.

Các Đức Phật, Thế Tôn đã đốt sạch các thứ phiền não, đầy đủ tinh tấn, đầy đủ năng lực, uy đức tôn nghiêm, thần túc tự tại, ánh sáng chiếu soi, đầy đủ quyến thuộc, oai thế tôn quý, dòng họ nơi chốn đều đầy đủ, tướng tốt đầy đủ, ánh sáng đầy đủ, được đến chỗ yên ổn, như Đế Thích, như Phạm thiên, như các vị được tôn quý trong cõi Dục. Uy nghi đầy đủ, giới hạnh đầy đủ quán sát đầy đủ, được các vị Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân đều tôn trọng cung kính, khen ngợi không nhiễm pháp thế gian, bỏ hẳn tất cả các pháp hữu vi, đầy đủ giải thoát, pháp của các Phật, thấy nghe không luống dối.

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao sự thấy nghe của họ đối với các Đức Phật, Thế Tôn không luống dối?

Đức Phật hỏi:

–Ông không hiểu rõ điều ấy sao?

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con thật không biết. Kính xin Thế Tôn nói rõ vì sao mà sự thấy nghe của họ đối với Như Lai không hề luống dối?

Phật bảo A-nan:

–Ông hãy nhất tâm khéo lắng nghe, bây giờ ta sẽ giải thích. A-

nan nên biết nếu có chúng sinh đã nghe, đang nghe, hay sẽ nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni, thì các chúng sinh không còn thoái chuyển trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Vì sao? Vì sự giác ngộ của các Đức Phật không hề luống dối, cũng không có tham dục, tức giận.

Này A-nan! Chỉ được nghe tên thôi mà còn được như vậy, huống chi hiện tại đang ở trước Phật rải một bông hoa lên cúng dường Phật. Cho nên sau khi ta nhập Niết-bàn, nếu có chúng sinh nào đối với hình tượng hay xá-lợi Phật mà cầm một cành hoa cúng dường thì chúng sinh ấy cũng không còn thoái chuyển trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

A-nan bạch Phật:

–Nếu như loài súc sinh được nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni thì loài súc sinh ấy đã gieo trồng hạt giống nhân duyên đối với đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác phải chăng?

Phật bảo A-nan:

–Nếu có súc sinh nghe danh hiệu Phật Thích-ca Mâu-ni thì đó là súc sinh ấy đã gieo trồng hạt giống nhân duyên đối với đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Vì sao? Vì chúng sinh ấy đã được nghe danh hiệu các Đức Phật Như Lai, thì việc nghe ấy không hề luống dối, cho nên các Đức Phật, Như Lai không nói hai lời.

Này A-nan! Ví như cây Ni-câu-đà cành lá um tùm, có thể che bóng mát cho trăm người đến năm trăm người. Vậy theo ý ông thì cây con ấy lúc mới đem trồng lớn hay nhỏ?

A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Cây con đó rất nhỏ.

Phật bảo A-nan:

–Cây Ni-câu-đà này lúc mới đem trồng tuy nhỏ, nhưng nhờ các duyên như đất, nước, gió, sức nóng, hư không nên được lớn lên và dần dần trở nên cao lớn.

Này A-nan! Như vậy thì các chúng sinh kia gieo trồng hạt giống Bồ-đề cũng dần dần lớn lên, cho đến sẽ đạt đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác và sự vun trồng hạt giống Bồ-đề ấy

không thể bị mục nát, không thể bị hư hoại. Vì sao? Vì không trụ trong tất cả pháp mà gieo trồng hạt giống, cho nên không thể bị mục nát, không thể bị hư hoại.

Bấy giờ, A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đó là nhờ năng lực bản nguyện của các Đức Phật hay nhờ pháp của các Đức Phật mà được như vậy?

Phật bảo A-nan:

–Đó là do bản nguyện của ta: Nếu có chúng sinh nào nghe danh hiệu ta thì chắc chắn không còn lui sụt trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Mà cũng nhờ pháp của các Đức Phật mà được như vậy. Vì sao? Vì tất cả pháp của các Đức Phật đều bình đẳng.

A-nan bạch Phật:

–Nếu pháp của các Đức Phật là bình đẳng thì vì sao còn phải lập thệ nguyện?

Phật bảo A-nan:

–Khi các Đức Phật, Thế Tôn giảng nói các pháp, thì các Đại Bồ-tát trong chúng hội nghe Phật nói pháp liền lập thệ nguyện: Rằng mình về sau cũng thành Phật, nói pháp, thấy nghe không luống dối cũng như thế.

Bấy giờ, A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật kỳ diệu thay, đã thành tựu được pháp ít có như vậy, lại dùng pháp ấy để làm lợi ích cho chúng sinh.

Phật bảo A-nan:

–Đúng thế, đúng thế, đúng như lời ông vừa nói! Ta vì làm lợi ích cho các chúng sinh, nên đã ở khắp các cõi Phật cúng dường các Đức Phật không hề tiếc rẻ thân mạng mình, xả bỏ tất cả mọi vật không chút tiếc bỏn sẻn, siêng tu tinh tấn, chứa nhóm các pháp khó được và đạo Bồ-đề không chỗ nương tựa, đối với tất cả pháp không hề chấp đắm, để nhiếp phục chúng sinh.