Đại Tập 35 · Bộ Pháp Hoa II · Số 265–273

Số 267 - Kinh Pháp Luân Không Thoái Chuyển - Quyển 1 - Phẩm 1: Tựa

SỐ 267

KINH PHÁP LUÂN

KHÔNG THOÁI CHUYỂN

Hán dịch: Không rõ tên người dịch, Đại sư Tăng Hựu

đời Lương sao lục.

QUYỂN 1

Phẩm 1: TỰA

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Phật ngự trong khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ, cùng với chúng Đại Tỳ-kheo Tăng một ngàn hai trăm năm mươi vị, chúng Bồ-tát Ma-ha-tát thì có đến số vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ.

Lúc bấy giờ, vào khoảng quá nửa đêm, Đức Thế Tôn nhập chánh định Quảng Đại Quang Minh Chiếu, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử nhập chánh định Đại quang minh, Bồ-tát Di-lặc cũng nhập chánh định Biến cự. Lúc này, Đức Thế Tôn xuất định, cùng Tôn giả Xá-lợi-phất ra khỏi phòng đi tới chỗ trú của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi. Chợt Tôn giả Xá-lợi-phất nhìn thấy hai bên trái và phải của phòng Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cũng như phòng của Phật thảy đều hiện ra những ao nước đầy, trong ao có vô số lớp lớp những đóa hoa sen trải kín trên mặt nước. Mỗi đóa hoa sen trong ao đều phát ra ánh sáng chiếu khắp khu Kỳ hoàn và nước Xá-vệ, cho đến cả tam thiên đại thiên thế giới thảy đều được chiếu sáng. Lại nghe có tiếng pháp

âm lớn vang khắp tất cả các thế giới trong mười phương, nghe rõ có tiếng của các vị Bồ-tát đang thưa hỏi, nêu câu hỏi, luận bàn. Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất đã bước vào phòng, thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đang ngồi nhập định, bèn đứng trước mặt rồi búng mạnh ngón tay để phát ra tiếng.

Lúc này Đức Thế Tôn cùng Tôn giả Xá-lợi-phất đều thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử dùng thần thông biến hóa nên đều thấy thân mình đang ở trên mặt nước biển lớn. Tôn giả Xá-lợi-phất khi ấy muốn ra khỏi phòng của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nhưng không thể được, muốn phóng vụt lên hư không mà cũng chẳng được, không tự biết mình từ đâu đến, huống gì là việc vận dụng thần thông bay đi. Thế rồi, Tôn giả liền ngồi kiết già nhập định, đột nhiên nhìn thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đang ngồi ngay thẳng trước mặt mình, biết đấy là do năng lực thần thông của Bồ-tát thể hiện, nên không rời khỏi chỗ ngồi.

Tôn giả Xá-lợi-phất thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi. Qua số cõi Phật như cát sông Hằng có một thế giới tên là A-bệ-bạt-trí nghị luận âm thanh, Đức Phật ở thế giới đó hiệu là Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu, hiện đang ngự trên tòa báu, có vô lượng ngàn ức Bồ-tát vây quanh. Tôn giả thấy các lỗ chân lông trên thân của Đức Phật ấy đều mọc ra hoa sen, mỗi đóa hoa sen đó đều phát ra ánh sáng chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Mỗi hoa có ngàn cánh, cọng bằng ngọc lưu ly xanh, tua bằng ngọc mã não, đài bằng các thứ báu, trên mỗi đài đều có các vị Bồ-tát đang ngồi kiết già. Các vị Bồ-tát ấy đều trụ trong pháp không thoái chuyển, sẽ thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đối với các pháp môn Tổng trì đều thành tựu Đại nhẫn, tự trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng, thân sắc màu vàng ròng nhiệm mầu bậc nhất.

Lúc bấy giờ từ nơi rốn Đức Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu mọc ra một đóa hoa sen lớn, rất nhiều mầu sắc, thân cũng bằng ngọc lưu ly xanh, cánh hoa bằng kim cang, tua bằng lưu ly nhân đà, đài bằng Long kiên chiên-đàn vương, nước ở thế gian không thể làm ô nhiễm. Tôn giả Xá-lợi-phất nhìn thấy đài hoa ấy còn bỏ trống nên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đã lên ngồi nơi đó và cùng

với đài hoa sen vụt biến lên cao vút. Rồi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đi nhiễu quanh Phật ba vòng, chắp tay, nhất tâm đảnh lễ dưới chân Phật, sau đó trở lại đài hoa sen ngồi kiết già, chánh niệm hướng về Phật.

Lúc này, Như Lai Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Nhân giả từ nơi nào đến đây?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con từ thế giới Ta-bà đến cõi này. Trong cõi Phật này có hai vị Bồ-tát là Thiện Âm và Thiện Thanh; hai vị Đại Bồ-tát này đều đã an trụ nơi pháp không thoái chuyển quyết định sẽ chứng được quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hai vị cùng từ nơi đài hoa bước ra, sửa lại y phục ngay ngắn, rồi đầu gối bên phải quỳ sát đất, nhất tâm chắp tay cùng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế giới Ta-bà ấy cách cõi này bao xa?

Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu đáp:

–Thế giới Ta-bà đó cách đây với số thế giới nhiều như số cát sông Hằng, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi từ cõi ấy đến đây.

Hai vị Bồ-tát cùng hỏi Phật:

–Đức Phật ở thế giới Ta-bà đó hiệu là gì? Chúng con muốn được biết.

Đức Phật đáp:

–Đức Phật ở thế giới ấy hiệu là Thích-ca Mâu-ni, là Bậc Như Lai Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, hiện đang còn trụ thế giới.

Hai vị Bồ-tát lại hỏi:

–Đức Thích-ca Mâu-ni hiện giờ đang nói pháp gì?

Phật nói:

–Hiện đang nói pháp ba thừa. Lại hỏi:

–Thế nào gọi là ba thừa?

Phật dạy:

–Đó là giảng về Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Phật

thừa. Đức Phật Thích-ca Mâu-ni thường giảng về pháp ba thừa như vậy.

Hai vị Bồ-tát lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các Đức Phật nói pháp vì sao không giống nhau?

Đức Phật đáp:

–Tất cả các Đức Phật nói pháp đều giống nhau.

Lại hỏi:

–Thế nào là giống nhau?

Đức Phật dạy:

–Đó là Chuyển pháp luân không thoái chuyển, tất cả các Đức Phật đều nói giống nhau.

Hai vị Bồ-tát lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như vậy thì vì sao Đức Phật Thích-ca Mâu-ni lại nói về pháp ba thừa?

Đức Phật dạy:

–Vì tâm của chúng sinh ở thế giới Ta-bà ấy phần nhiều thấp kém, nếu chỉ nói về Nhất thừa thì không thể lãnh hội ngay được. Do đó, Phật Thích-ca Mâu-ni đã khéo dùng phương tiện khéo léo phân biệt nói ba thừa, giúp cho chúng sinh ra khỏi thế giới năm trược, dẫn dắt họ lần lượt hội nhập Nhất thừa.

Hai vị Bồ-tát bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đức Phật Thích-ca Mâu-ni ở thế giới Ta-bà ấy nói pháp chắc là hết sức khó khăn?

Đức Phật đáp:

–Đúng vậy! Đức Phật Thích-ca Mâu-ni nói pháp thật rất khó khăn.

Hai Bồ-tát bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Hôm nay chúng con được lợi ích tốt đẹp nên không sinh vào cõi nước có chúng sinh thấp kém xấu ác như thế.

Phật đáp:

–Các vị chớ nói lời ấy, hãy mau bỏ ý nghĩ ấy.

Hai vị Bồ-tát nói:

–Bạch Thế Tôn! Do đâu mà Thế Tôn dạy chúng con không nên nói những lời ấy. Ở thế giới năm trược như vậy, mà nói pháp này rất là khó khăn, do đó mà chúng con hôm nay chẳng sinh tâm vui mừng, ưa thích.

Đức Phật dạy:

–Ở thế giới này, trong hai mươi ức na-do-tha kiếp tu tập các căn lành, sự việc ấy không khó khăn bằng ở thế giới Ta-bà chỉ trong thời gian một bữa ăn mà tu tập các căn lành. Nhưng Đức Thích-ca Mâu-ni đã luôn thích ứng với các pháp tu Bát-nhã ba-la-mật để dẫn dắt chúng sinh quy y Tam bảo thọ trì năm giới, khiến họ xa lìa tâm Thanh văn, Duyên giác, khiến họ phát đạo tâm Vô thượng Bồ-đề là những việc hết sức khó khăn. Đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai đã tu tập như thế trải qua những hai mươi ức na-do-tha kiếp, huống chi còn khuyến khích mọi người xuất gia, khen ngợi công đức xuất gia, nói pháp rộng rãi, giúp họ ra khỏi ba cõi, giáo hóa như vậy để được lợi ích cho chính mình, tu tập pháp lành, nhập vào các thiền định. Vì sao? Vì chúng sinh ở thế giới Ta-bà đó luôn bị các thứ phiền não làm cho mê mờ, điên đảo.

Hai vị Bồ-tát lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao mà ở thế giới ấy, các chúng sinh lại bị nhiều thứ phiền não trói buộc khiến cho mê mờ điên đảo như vậy?

Phật dạy:

–Nếu ta nói cho các vị nghe về các thứ phiền não của chúng sinh ở thế giới Ta-bà như tham dục, sân hận, ngu si, vô số các pháp bất thiện, xấu ác thì dù hết suốt đời ta cũng không thể nói cho hết được. Chỉ có Phật mới biết rõ về nghiệp báo thiện ác ở thế giới đó.

Bấy giờ, hai vị Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh đều khen ngợi:

–Thật là Đấng Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni thật là Bậc Sư Tử trong họ Thích, thật là vị Đại Tiên trong dòng họ Thích!

Hai vị Bồ-tát khen ngợi ba lần như thế, tức thì các vị Thế Tôn ở đấy thảy đều khen ngợi:

–Lành thay! Bậc Đạo Sư thuyết pháp độ sinh, đã khéo biết rõ tâm niệm của muôn loài. Vì vậy mà ta đã nêu rõ về các pháp bất thiện, tham dục, sân si, tà kiến cùng vô lượng những điều xấu ác, khéo léo giảng nói dẫn dắt đưa họ về nẻo thiện, hướng về con đường tu tập của hàng Thanh văn, Duyên giác, đều quy về Phật thừa, thành tựu trí tuệ Phật, thanh tịnh bậc nhất. Lại giúp cho chúng sinh phát tâm Bồ-đề, thuận theo sự giải thoát, nhập vào trí tuệ Phật, vì giúp cho chúng sinh có đầy đủ căn lành, tâm không bị cấu nhiễm.

Các vị Bồ-tát ấy đều lấy những đóa hoa sen được cấu tạo bằng bảy thứ báu với nhiều màu sắc, mỗi hoa có trăm ngàn muôn ức cánh, như kho báu kim cang, tua bằng ngọc lưu ly xanh cõi trời, đài bằng Chiên-đàn long kiên, thân bằng các thứ châu báu, không hề bị dính các thứ nước ở thế gian, mắt đều nhận thấy rõ, hoa này nhiệm mầu bay lên hư không và tự xoay theo các hướng, khỏi phải nắm giữ, giống như hình ảnh huyễn từ nghiệp báo sinh ra, cũng từ các chánh định giải thoát sinh ra.

Các vị Bồ-tát lấy hoa trong hư không rồi từ xa hướng về thế giới Ta-bà tung rải cúng dường Đức Thích-ca Mâu-ni. Lại cầm các tràng hoa, lọng hoa, đều làm bằng các chất báu, rồi nào mây báu, lọng báu cùng các lọng lụa quý giá để cúng dường Đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai. Sau đó, các vị Bồ-tát gieo năm vóc sát đất, hướng về Phật đảnh lễ, cùng đọc:

–Nam-mô Thích-ca Mâu-ni Phật.

Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát ở thế giới Ta-bà này, đã tự trang nghiêm bằng các pháp Đại thừa, luôn tinh tấn không hề biếng trễ, tu tập các công đức, có khả năng giữ gìn tất cả Chánh pháp của các Đức Phật quá khứ, hiện tại cùng vị lai, vì muốn cứu giúp các chúng sinh khổ não nên chiếu sáng rộng lớn và trụ trong Nhất thừa. Chúng con muốn đến ra mắt Đức Phật Thích-ca Mâu-ni cùng chúng Đại Bồ-tát ở thế giới Ta-bà, những Bậc đã dùng sự Đại trang nghiêm để trang nghiêm thân mình, vì tiếp nối hạt giống Phật không để dứt mất.

Đức Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu Như Lai nghe các vị Bồ-tát nói lời ấy, liền quán sát tâm các vị ấy, lại nói cho các vị ấy

nghe về công đức của các Đức Phật, chỉ dạy cho được lợi ích vui mừng, bèn bảo các vị Bồ-tát:

–Các ông nên theo học sự hành đạo của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni. Đối với tất cả chúng sinh phát tâm đại Từ bi, phát tâm làm lợi ích an vui cho họ. Đối với các pháp sâu nhiệm không sinh tâm sợ hãi hoặc chê bai, trái lại luôn giữ tâm niệm vô tướng, đầy đủ căn lành, không cầu quả báo. Các vị Đại Bồ-tát như thế đều sẽ đến cõi nước của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, do năng lực của bản nguyện nên đều sinh về thế giới ấy để giữ gìn chánh pháp, thuận theo sự chỉ dạy của các Đức Phật để làm chỗ dựa cho việc tu học của mình. Các ông nên đến thế giới đó để ra mắt Phật.

Hai vị Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh cùng bạch Phật:

–Chúng con sẽ nương theo năng lực thần thông của Phật và năng lực của các Đức Phật thời quá khứ, vị lai mà đến được thế giới Ta-bà ấy.

Đức Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu nói với hai vị Bồ-tát:

–Bây giờ, các ông hãy cùng đi với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đến thế giới đó. Rồi Phật nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Ông hãy hướng dẫn hai vị Bồ-tát này cùng đến thế giới Ta-bà.

Hai vị Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Chúng tôi muốn ra mắt Đức Phật Thích-ca Mâu-ni cùng các vị Bồ-tát và tất cả đại chúng ở thế giới ấy, xin được nương theo thần lực của Bồ-tát để được ra mắt Đức Phật ấy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này các thiện nam! Các vị trước hết phải nên lễ bái Đức Phật ấy, nên luôn luôn gần gũi cung kính cúng dường vô số các Đức Phật đều vì lợi ích cho tất cả chúng sinh trong các thế giới ở mười phương, cũng vì muốn tăng trưởng tánh chất giác ngộ nơi mìmh tức là thành tựu trí tuệ của Phật.

Hai vị Bồ-tát được nghe lời chỉ dạy của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi liền cùng thưa:

–Chúng tôi cũng sẽ hết lòng cúng dường các Đức Phật, Như Lai, gần gũi lễ bái tôn trọng khen ngợi, sẽ học hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vì muốn đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đảnh lễ Đức Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu, đi nhiễu quanh Phật ba vòng, cung kính tôn trọng rồi cùng với các vị Bồ-tát và Tôn giả Xá-lợi-phất đến gần Phật để nghe nói pháp, được Phật chỉ dạy quán kỹ Như Lai. Các vị đều tung hoa cúng dường, lại dùng các thứ hương bột, hương xoa; các thứ cờ phướn dù lọng làm bằng lụa là thanh tịnh bậc nhất, tất cả đều được sự hộ trì thần lực của chư Phật quá khứ, khiến cho niệm tuệ được vững chắc, hướng đến cúng dường khắp ba ngôi tôn quý là Phật, Pháp, Tăng, nhằm giúp cho tất cả chúng sinh được giải thoát.

Chỉ trong khoảnh khắc như sự co duỗi cánh tay của vị Đại lực sĩ, thì Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng các vị đã đi về phương Đông, trải qua các cõi Phật nhiều như số cát sông Hằng, ở mỗi cõi Phật ấy, Bồ-tát thảy đều khuyến thỉnh các Đức Phật giảng nói rộng về chuyển pháp luân thanh tịnh không thoái chuyển. Nơi các cõi Phật này không có người nữ, cũng không có danh từ hai thừa Thanh văn, Duyên giác, cũng giống như ở thế giới của Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu không khác. Trong các thế giới ấy được trang nghiêm bằng các vị Đại Bồ-tát. Nơi lỗ chân lông và rốn của các vị Đại Bồ-tát ấy đều hiện ra những đóa hoa sen, trong mỗi hoa sen đều có các vị Bồ-tát an tọa, trên mỗi đài hoa ấy đều có Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi là do thần thông của Bồ-tát biến hóa để cúng dường các Đức Phật.

Đến các phương Nam, Tây, Bắc, bốn hướng và hai phương trên, dưới, cho tới các thế giới trong mười phương, đều có Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói chuyển pháp luân không thoái chuyển, đều có hai vị Bồ-tát từ trong đài hoa sen bước ra hỏi Phật: “Vì sao Đức Phật ở thế giới Ta-bà lại giảng nói về giáo pháp ba thừa?” Các vị Bồ-tát đó đều muốn được đi cùng với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đến thế giới Ta-bà để ra mắt Đức Phật Thích-ca Mâu-ni.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử, trong các thế

giới ở mười phương đều khuyến khích các vị Bồ-tát ở đó cùng đi với mình đến thế giới Ta-bà, khi tới cõi Diêm-phù-đề, thì trời sắp sáng.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan đã thức giấc, dù trời chưa sáng nhưng nhìn qua lỗ trống của chiếc then cửa thấy ánh sáng hắt vào phòng mình, liền rời khỏi chỗ nằm bước ra ngoài, chợt thấy ánh sáng chiếu khắp tinh xá Kỳ hoàn và cả khu vực toàn là nước trong xanh óng ánh đầy khắp, giống như tấm gương lớn sáng loáng không chút bụi bặm, mà cũng không thấy bóng dáng cây cối và tinh xá đâu cả. Trông thấy cảnh tượng ấy, Tôn giả liền nghĩ: “Vì nhân duyên gì mà bỗng nhiên có các hiện tượng này? Cứ theo các điềm lạ hiện ra như thế thì chắc hôm nay Đức Thế Tôn sẽ nói pháp Đại thừa.”

Nghĩ rồi Tôn giả lội vào nước nhưng chân không bị ngập trong nước, nước cũng không bám vào chân, nên tâm ý vui mừng, liền đi thẳng đến phòng Đức Phật, chợt thấy có tới mười ngàn đóa hoa sen đang bay vòng quanh phòng Phật, lại nghe có tiếng nhạc vang khắp, các đóa hoa ấy đều phát ra ánh sáng chiếu khắp tinh xá Kỳ hoàn cùng nước Xá-vệ trong cõi Diêm-phù-đề và cả tam thiên đại thiên thế giới cũng đều được chiếu sáng như ban ngày. Tôn giả A-nan lòng tràn ngập nỗi vui mừng, gối bên phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính nhất tâm hướng về phía Phật. Lúc này tướng sáng đã xuất hiện, mặt trời sắp mọc, thấy rõ mười ngàn hoa sen đang bay vòng quanh phòng Phật, trong đó có một hoa sen đặc biệt đẹp nhất hiện ra nơi khu vực tinh xá Kỳ hoàn. Tôn giả A-nan liền nghĩ: “Hôm nay, Đức Thế Tôn chắc chắn sẽ nói pháp, ta phải lo sửa soạn chỗ ngồi để đợi Như Lai. Vì thấy có những hiện tượng này là Ngài sẽ nói pháp.”

Rồi Tôn giả lo sắp đặt tòa Sư tử cho Đức Phật ngồi, chỉ trong chốc lát là Phật đã ngồi yên. Lúc đó, mặt đất rung chuyển sáu cách, cho đến hằng hà sa thế giới trong mười phương cũng rung chuyển sáu cách như vậy. Khắp tam thiên đại thiên thế giới hoa trời rải khắp như hoa Câu-vật-đầu, Phân-đà-lợi, Ưu-bát-la… cùng các thứ cây đầy hoa trái tự nhiên mọc lên.

Lúc ấy, các vị Tỳ-kheo đều muốn ra khỏi phòng để đến đạo

tràng, nhưng trông thấy cả khu vực toàn là nước nên sợ hãi không dám đi. Các vị thấy cả khu Kỳ hoàn, cây cối cùng Tăng phòng, giảng đường, vườn hoa như chìm trong làn nước đầy ắp, trong lành chẳng chút cấu bẩn, lại chỉ thấy ánh sáng rực rỡ chiếu sáng khắp nơi. Các vị Tỳ-kheo ấy đều nói:

–Hôm nay có những điềm lành này, chắc chắn là Đức Thế Tôn sẽ nói pháp Đại thừa.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn xuất định ngồi khoan thai. Tức thì, tất cả các Đức Phật trong các thế giới ở mười phương đều phát ra ánh sáng rực rỡ cùng nhiều mành lưới báu, có trăm ngàn muôn ức vô số màu sắc, mắt đều trông thấy nhưng không thể nắm bắt. Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng hằng hà sa số các vị Bồ-tát của các cõi Phật trong mười phương, vì muốn đem lại lợi ích cho vô lượng chúng sinh, nên đối với các Đức Phật Như Lai Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác đều lễ bái cung kính cúng dường, tôn trọng khen ngợi, cùng với các vị Đại Bồ-tát như thế, thần thông biến hóa không thể nghĩ bàn, muốn giúp cho chúng sinh tin theo Phật pháp, giáo hóa làm lợi ích, tùy theo sự thích ứng mà đều được nghe thấy, dùng phương tiện giảng nói giúp họ lãnh hội, thông tỏ.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi biết Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đã an tọa. Tất cả mặt đất đều rung chuyển sáu cách và các vị Bồ-tát từ dưới đất vụt hiện lên, từ một a-tăng-kỳ, trăm a-tăng-kỳ, cho tới trăm ngàn muôn ức na-do-tha a-tăng-kỳ vị đều đến nhĩm họp trong hội. Tất cả các Bồ-tát đều đi nhiễu quanh Đức Phật đến hàng trăm ngàn vòng.

Lại cầm vô số hoa sen rất nhiều màu sắc, mỗi hoa có vô lượng cánh nhiều không thể tính kể, tất cả được tung rải trên chỗ Phật để cúng dường, nhằm giúp cho chúng sinh nhất tâm chuyên niệm, phát sinh trí tuệ thù thắng, số hoa sen được tung rải cúng dường ấy phủ khắp tam thiên đại thiên thế giới.

Lại có các loại hương Long kiên, Chiên-đàn, các thứ hương tạp làm bằng Chiên-đàn, do thần thông phương tiện biến hóa là kết quả của sự tu tập các pháp Ba-la-mật là Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Trí tuệ mà có, đều là loại hương Vô tướng trợ đạo, được

oai thần của các Đức Phật trong mười phương che chở để cúng dường Đức Phật Thích-ca Mâu-ni.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vì muốn cúng dường các Đức Như Lai, nên cùng với các Bồ-tát trang sức tháp báu, những cờ phướn, dù lọng bằng lụa là quý đẹp, dùng nhiều loại võng báu giăng mắc khắp phía trên. Bồ-tát cũng dùng ngọc Ma-ni tạo dựng các phòng ốc, cửa ngõ, bình phong, cửa sổ, cửa lớn, tất cả đều đẹp đẽ trang nghiêm. Rồi nào ao hồ, suối khe, kênh ngòi, sông lớn với đủ các loại hoa như hoa Ưu-bát-la, Câu-vật-đầu, Phân-đà-lợi, các thứ hoa sen báu phủ khắp mặt nước, nước ấy có tám thứ công đức, lại thêm vô số các loài chim lạ cùng bay đến tụ tập hót vang. Các cây báu cõi trời tùy theo ý muốn mà hiện ra, để cứu giúp chúng sinh khiến được giải thoát, vì tu trí Phật, phát ra tâm Bồ-đề, tất cả đều do thần thông không thể nghĩ bàn của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi biến hóa ra, nương theo uy thần của các Đức Phật và năng lực của thệ nguyện, cũng là nguyện lực bản hạnh của Phật Thích-ca Mâu-ni. Bồ-tát Văn-thù biến hóa như vậy là muốn cho sự giáo hóa dẫn dắt chúng sinh được thành tựu trọn vẹn, khiến tâm họ không thể nghĩ bàn, mà sự nhận thức cũng không thể nghĩ bàn nên đã tạo ra vẻ trang nghiêm hết mực cho cảnh giới Phật.

Lúc này, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng với các vị Đại Bồ-tát đã tạo đầy đủ vẻ trang nghiêm cho đạo tràng nói pháp của Phật. Khi các vị Bồ-tát sắp sửa an tọa, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi chỉ trong một sát-na, trước hết là hiện rõ thân tướng của mình, rồi thì các hoa sen vô tướng từ các lỗ chân lông trên thân hiện ra, mỗi lỗ chân lông là một hoa sen với vô số trăm ngàn màu sắc xen nhau, có vô số cánh không thể nghĩ bàn màn lưới ánh sáng bằng kho báu Kim cang, tua bằng ngọc lưu ly xanh, đài bằng Long kiên chiên-đàn, các vị Bồ-tát đều ngồi kiết già trên các hoa sen ấy.

Bấy giờ, Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, từ nơi rốn trên thân tướng phát ra ánh sáng chiếu khắp sáu đường tăm tối, hàng ngàn ức thứ ánh sáng như màu sắc hoa A-đề-mục-đa-già cùng với vô số luồng ánh sáng mềm mại như hoa sen trong lành thơm ngát, lan tỏa khắp mười phương không hề bị trở ngại… từ trong đài hoa sen hiện

ra những ngôi lầu gác đẹp đẽ, được các Đức Phật che chở, cùng hòa nhập với pháp giới bao la, như màu sắc của cảnh giới vắng lặng an vui giải thoát là Không, Vô tướng, Vô nguyện, vô tác, vô vi, vô sinh, vô diệt, đồng với ba đời, tất cả đều hội nhập vào cõi không, vượt quá sự thấy biết của mắt thường. Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, thân tướng khôi ngô xinh đẹp, an tọa trên tòa lầu gác đẹp đẽ ấy, tâm không dao động, nghĩ nhớ cảnh giới Phật, tự chứng ngộ pháp Không được chánh định Kim cang, khéo tu học theo pháp của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, nhất định sẽ đạt pháp Tam-muội vô duyên, đi sâu vào trí tuệ Phật.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng với các vị Đại Bồ-tát đã thực hiện viên mãn các Phật sự trong các thế giới ở mười phương, tâm ưa thích chánh pháp, thường siêng năng tu tập, cũng gieo trồng căn lành đã lâu đối với các Đức Phật đời quá khứ, đều được Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi che chở chí tâm dốc sức hành đạo giác ngộ, không thoái chuyển, giống như sư tử mạnh mẽ ngự trên tòa vô úy.

Phật bảo A-nan:

–Ông nên báo cho các Tỳ-kheo trong tinh xá Kỳ hoàn cùng các vị Tỳ-kheo-ni đang tu học nơi các tinh xá trong thành Xá-vệ biết rằng hôm nay Đức Như Lai, Thế Tôn sẽ nói pháp, đồng thời cũng báo cho các vị Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di trong kinh thành ấy là những người kính tin, ưa thích Tam bảo, căn lành thuần thục, được biết để đều nhĩm họp nghe pháp.

Tôn giả A-nan vâng lời Phật dạy, đi tới các phòng Tăng và những chỗ kinh hành để báo rằng Đức Phật sắp nói pháp.

Bấy giờ, các Tỳ-kheo đã nhĩm họp, lại có các Tỳ-kheo đang ở trong phòng, đều nói là đã thấy các hiện tượng lạ báo trước việc Đức Thế Tôn sẽ nói pháp nhưng không thể đến nhĩm họp được.

Tôn giả A-nan nói:

–Vì sao các vị không đến được?

Các Tỳ-kheo ấy đáp là hôm nay trông thấy cả tinh xá Kỳ hoàn toàn là nước đầy khắp chẳng còn thấy cây cối đâu cả, chỉ thấy ánh sáng rực rỡ chiếu sáng khắp nơi, vì thế nên không dám ra đi.

Tôn giả A-nan liền trở lại chỗ Phật bạch:

–Bạch Thế Tôn! Có các Tỳ-kheo không thể đến nhóm họp được. Vì họ trông thấy cả tinh xá Kỳ hoàn như ngập chìm trong nước, nước rất trong xanh không chút cấu bẩn, lại còn chẳng thấy tinh xá và cây cối đâu cả, nên các vị ấy không đến được. Phật bảo A-nan:

–Các vị Tỳ-kheo ấy, đối với nơi không có nước mà tưởng là có nước, đối với không có hình sắc mà tưởng là có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức thì lại tưởng là có thọ, tưởng, hành, thức. Chưa đạt quả vị Thanh văn, Duyên giác mà tưởng là đã đạt được các quả vị ấy. Này A-nan! Hãy trở lại nói cho các vị Tỳ-kheo ấy biết để họ còn kịp đến nghe pháp.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan vâng theo lời Phật dạy, đi khắp thành Xá-vệ báo cho tất cả các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di biết là hôm nay Đức Thế Tôn sẽ nói pháp, vậy các vị hãy mau đến tinh xá Kỳ hoàn để nghe pháp.

Phật bảo Mục-liên:

–Tôn giả hãy đi báo cho các vị Đại Bồ-tát trong tam thiên đại thiên thế giới, những người luôn phát tâm tu tập các pháp trang nghiêm và các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, những vị hướng về pháp Đại thừa, tám bộ chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, A-tu-la, Càn-thát-bà, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… cũng đều nhóm họp để được nghe Phật nói pháp, những ai chưa được nghe thì hôm nay sẽ được nghe. Nên biết rằng bốn chúng đệ tử và tám bộ chúng sẽ đến nghe pháp ấy vốn đã gieo trồng căn lành từ trước nơi vô lượng các Đức Phật thời quá khứ, luôn phát tâm hướng về các pháp Đại thừa, cầu tu Đại thừa để đạt đến Tối thắng thừa, cũng gọi là thừa thanh tịnh bậc nhất. Riêng các vị Đại Bồ-tát thì luôn dùng các pháp Đại trang nghiêm để tự trang nghiêm cho quá trình tu theo thừa này. Tóm lại Tôn giả hãy thông báo cùng khắp để các vị ấy biết mà đến nhóm họp.

Tôn giả Mục-liên bạch Phật:

–Con xin vâng lời Thế Tôn!

Thế là chỉ trong khoảnh khắc, Tôn giả Mục-liên đã đi khắp tam thiên đại thiên thế giới, đến các đạo tràng lớn nhỏ, nhờ thần lực Phật

và năng lực bản nguyện nên công việc thông báo đã hoàn tất nhanh chóng. Tôn giả Mục-liên trở lại chỗ Phật, bạch Phật rằng là mình đã làm viên mãn công việc được giao.

Bấy giờ, tất cả bốn chúng đều nhóm họp. Chiếm một khoảng rộng lớn mỗi bề hàng ngàn do-tuần, bao quát cả một không gian cao đến năm ngàn do-tuần, tất cả trời, người lòng tràn ngập niềm ưa thích mong được nghe Pháp.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bốn chúng đã nhóm họp đông đủ.

Lúc này, các vị trời hiện ra đầy khắp hư không, thảy đều chắp tay bạch Phật:

–Hiện giờ cả đại chúng đều kinh sợ trước uy đức của Như Lai nên không dám tự tiện an tọa, kính mong Thế Tôn cho phép họ ngồi.

Bấy giờ, Đức Như Lai liền hiện ra điềm lành, chỉ trong khoảnh khắc, từ dưới đất vụt hiện lên một hoa sen lớn bằng vàng Diêm-phù-đề có trăm ngàn muôn ức cánh, màu sắc ánh sáng tỏa chiếu rực rỡ như một vầng lửa khổng lồ. Đóa hoa sen ấy có tua bằng ngọc lưu ly xanh, đài làm bằng ngọc trai, thân bằng bảy thứ báu. Tất cả đại chúng đều tự biết phải ngồi phía trước Đức Như Lai. Các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, cùng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thác-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… đều hướng về Đức Phật, chiêm ngưỡng Đức Như Lai.

Đối với các vị Đại Bồ-tát thì Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi là bậc Thượng thủ, các vị Đại Bồ-tát này đều có ba mươi hai tướng làm tăng thêm vẻ trang nghiêm nơi thân mình, màu sắc như vàng ròng, đều là bậc mạnh mẽ tinh tấn, uy đức rõ ràng.

Bấy giờ, các vị Bồ-tát cùng Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đều từ nơi các đài hoa sen bước ra, chắp tay hướng về Đức Phật, khuyến thỉnh Đức Thế Tôn và nhất tâm nghĩ nhớ Phật.

Rồi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bốn chúng đã nhóm họp, tất cả đều ngồi yên lặng, tất cả các vị trời hiện ra đầy khắp hư không. Cúi mong Đức Thế Tôn giảng nói rõ về pháp Bất thoái chuyển pháp luân thanh

tịnh. Bốn chúng đệ tử hiện có ở đây là các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, cùng vô lượng trăm ngàn vị trời, các vị tín hành, pháp hành, cùng với tám bậc, có Tu-đà-hoàn tưởng, Tư-đà-hàm tưởng, A-nan-hàm tưởng, A-la-hán tưởng, Thanh văn tưởng, Duyên giác tưởng, Phật tưởng, mỗi người đều có ý tưởng. Mong Phật giảng nói để khuyến khích tâm họ là do nhân duyên gì mà nói về tín hành, pháp hành, cho đến tám bậc, Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, do đâu mà nêu lên như vậy?

Đức Thế Tôn yên lặng không đáp.

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vào lúc quá nửa đêm, trời gần sáng, con đứng dậy ra khỏi phòng và đi đến phòng của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, đến trước cửa phòng sắp sửa bước vào thì chợt thấy nơi phòng của Như Lai có đến mười ngàn đóa hoa sen vụt hiện ra bay vòng quanh, lại nghe có tiếng trống trời tự nhiên vang lên cùng với âm thanh ca vịnh, thấy khắp khu rừng Kỳ hoàn, thành Xá-vệ và cả tam thiên đại thiên thế giới thảy đều được chiếu sáng. Do nhân duyên gì mà hiện ra điềm lành ấy?

Tôn giả Xá-lợi-phất vừa hỏi dứt lời thì Đức Phật liền nói:

–Do hôm nay ta sẽ nói pháp nên mới trước hiện ra điềm lành ấy.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi Đức Như Lai sẽ nói pháp gì mà trước hiện điềm lành như vậy.

Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vào khoảng cuối đêm, lúc trời gần sáng, con thấy ánh sáng từ bên ngoài chiếu vào phòng mình qua khe cửa, con liền đứng dậy đi ra khỏi phòng trông thấy cả khu rừng Kỳ hoàn toàn là một vùng nước trong xanh chẳng có chút cáu bẩn, nhưng cây cối cùng tinh xá, Tăng phòng đều chẳng thấy đâu cả, chỉ thấy có ánh sáng chiếu rực rỡ. Vậy do nhân duyên gì mà hiện trước điềm lành như thế?

Thế Tôn bảo A-nan:

–Đó là vì hôm nay Như Lai sẽ nói về pháp luân thanh tịnh, cũng là điềm lành khuyến thỉnh do thần lực của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đã hiện ra. Bây giờ, Đức Thế Tôn vì Bồ-tát Văn-thù-sư-

lợi nên nói bài kệ:

Thừa này thanh tịnh

Thành được trí Phật

Văn-thù diệu biện

Thưa hỏi nghĩa ấy

Nhất thừa dứt nhiễm

Được thượng trí Phật

Văn-thù hiểu rõ

Nên hỏi như thế.

Thừa không phân biệt

Lìa sự đùa bỡn,

Văn-thù hiểu rõ

Nên hỏi như thế.

Vốn không có lại

Cũng không có đi

Giống như Niết-bàn

Lời Văn-thù hỏi

Thực không được quả

Cũng không có nói

Chỉ dùng phương tiện

Dẫn dắt chúng sinh.

Xa lìa âm thanh

Âm thanh một tướng

Văn-thù hiểu rõ

Nên hỏi như thế.

Tìm cầu âm thanh

Không âm để tìm

Thanh vốn là không

Lời Văn-thù hỏi

Thanh ấy như gió

Không chỗ nương tựa

Thanh tức giải thoát

Lời Văn-thù hỏi

A-nan lắng nghe

Lời Văn-thù hỏi

Phương tiện giác ngộ

Đều không thật có

Phật và giác ngộ

Có tiếng không thật

Cũng chẳng chốn nơi

Các pháp đều thế

Bồ-đề không sắc

Nhân duyên không sinh

Không có đến đi

Là các Phật nói

Vô vi vô tướng

Như không, chẳng thấy

Bồ-đề không nói

Lời Văn-thù hỏi

Phật khứ, lai, hiện

Tất cả đều thế

Trí không nơi chốn

Không nghe, không thấy

Tánh, tướng như thị

Hiển bày pháp giới

Chỉ là giả danh

Mở bày chân thật

Tu thí thanh tịnh

Giữ giới không lỗi

Nhẫn nhục bền chí

Chí cầu Bồ-đề

Tinh tấn không trễ

Tu thiền nhiếp tâm

Trí tuệ thanh tịnh

Để cầu Bồ-đề

Phật dùng phương tiện

Độ các thần thông

Chúng sinh không nương

Vì nói Bồ-đề

Phân rõ ba thừa

Bốn quả khác nhau

Dùng trí như thật

Tùy nên cứu đời

Hiện cõi năm trược

Vì người thấp kém

Đối đạo Nhất thừa

Kinh nghi không tin

Nên nói bốn quả

Mở bày La-hán

Từ cửa Thanh văn

Vào cửa Phật giáo

Nói số vô số

Nhân duyên khác nhau

Nhận rõ bốn Đế

Chứng các pháp tướng

Thanh văn, La-hán

Duyên giác, Bích-chi

Cùng được vô sinh

Đó là Bồ-tát

Hành Không, Vô tướng

Vô nguyện Tam-muội

Vào cửa giải thoát

An trụ Niết-bàn

Đời khứ, lai, nay

Tâm không đắm nhiễm

Mở rộng mười phương

Vô sinh, vô vi

Pháp sâu như vậy

A-nan, Văn-thù

Phương tiện thưa hỏi

Sức tuệ vô tướng

Theo nẻo Nhất thừa

Biết pháp vô tướng

Cho nên hỏi Phật

Nay nói các quả

Ba đời bình đẳng

Biết không, vô tướng

Các tiếng vắng lặng

Không Bồ-đề Phật

Vô số hằng sa

Thế giới các Phật

Đến cầu Bồ-đề

Văn-thù triệu tập

Nghe các Phật ấy

Việc Bồ-tát làm

Muốn nói ba thừa

Đến cõi Ta-bà

Văn-thù thưa hỏi

Nhằm giải nghi hoặc

Phân biệt thừa, quả

Xin nói Bồ-đề

Dùng thần lực Phật

Cùng sức thệ nguyện

Nên nói ba thừa

Độ chúng sinh khổ

Khiến siêng tu tập

Văn-thù biện thuyết

Nói để cứu đời

Việc Bồ-tát làm

Ức ngàn vị trời

Cúng dường cứu đời

Kẻ tưởng các quả

An ủi nghi ngờ

Tỳ-kheo như vậy

Và Tỳ-kheo-ni

Thanh tín nam nữ

Ý tưởng tốt đẹp

Lời Văn-thù hỏi

Nhằm giải nghi hoặc

Các Bồ-tát ấy

Vì pháp nên đến.

❧

Phẩm 2: TÍN HÀNH (Phần 1)

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ ấy xong, Tôn giả A-nan liền bạch Phật:

–Hôm nay Như Lai vì Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi mà Chuyển pháp luân không thoái chuyển?

Phật dạy:

–Đúng thế! A-nan lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Hôm nay Như Lai Chuyển pháp luân không thoái chuyển phải không?

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy, này A-nan! Như Lai thật sự Chuyển pháp luân không thoái chuyển.

Tôn giả lại bạch Phật:

–Như Lai dùng phương tiện thế nào để nói về Tín hành, Pháp hành, tám bậc như thị? Cũng như nói về các quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Thanh văn, Bích-chi-phật. Đối với bốn chúng đệ tử đang nghe pháp, Như Lai đều nêu rõ các pháp Bồ-tát chăng? Vì sao Như Lai lại nói: Vì hạng chúng sinh thấp kém nên mới

xuất hiện ở cõi đời năm trược, hạng chúng sinh ấy khó lãnh hội pháp Đại thừa.

Như Lai là Bậc Tự Tại, thành tựu phương tiện, nhận thấy chúng sinh hạng có tâm nguyện lớn thì ít, mà hạng tâm niệm thấp kém thì nhiều. Do vậy, vì Thế Tôn biết rõ căn tánh của chúng sinh để mở bày Phật pháp, dùng phương tiện cứu độ, dùng vô lượng các pháp lành để giáo hóa chúng sinh, khiến họ diệt trừ các khổ, được biết sinh tử, lìa các phiền não, khiến trụ nơi Chánh đạo, chứng Niết-bàn vô vi, cho tới đạt được Nhất thiết chủng trí.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả A-nan:

–Bậc Đại Bồ-tát! Vì vô lượng, vô biên chúng sinh giúp họ phát sinh tin tưởng, hiểu biết các kiến giải về Phật pháp và pháp mà vô số các Đức Phật đã chứng biết. Các pháp ấy là không sắc, cho đến không thọ, tưởng, hành, thức, không tham nhiễm, không mê đắm, nên được gọi là tín hành.

Lại nữa, này A-nan! Bậc Đại Bồ-tát tin tưởng trí tuệ Phật tâm sinh vui mừng. Thế nào là trí tuệ? Trí tuệ là đều không thấy có thật pháp, vì không thấy có thật pháp nên gọi là tín hành.

Lại nữa, này A-nan! Các vị Đại Bồ-tát không đắm nhiễm năm dục lạc, không lìa bỏ lòng tin, nên gọi là Bồ-tát tín hành. Bậc Đại Bồ-tát lại nghĩ rằng: Bố thí pháp không thể nghĩ bàn cho các chúng sinh vẫn giữ tướng như thế, tin tưởng pháp thì không thể nghĩ bàn như thế, đó gọi là Bồ-tát tín hành. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát luôn tạo được sự hoan hỷ, có thể xả bỏ cả thân mình mà vẫn chưa cho là đủ, đối với mọi hoàn cảnh và nơi chốn đều không hề sinh ganh ghét giận dữ, các việc làm bố thí đều hồi hướng, hồi hướng mà cũng không có ý tưởng để cầu được Bồ-đề, vì không hoại diệt công đức hồi hướng ấy nên gọi là Bồ-tát tín hành.

Lại nữa, này A-nan! Các vị Đại Bồ-tát luôn giữ lòng tin thanh tịnh, chánh niệm hướng về Phật, tâm không cấu uế và cũng tin là không hề bị cấu nhiễm, xem các pháp đều bình đẳng, không có chúng sinh, thọ mạng, ta, người, không có uẩn, giới, nhập, cũng tự mình không mê đắm thọ mạng, nơi chốn, đó gọi là Tín hành giải thoát.

Các vị Đại Bồ-tát giáo hóa chúng sinh khiến họ kính tin Phật pháp, để điều phục tâm hồi hướng về Bồ-đề, cũng không chấp vào tướng của tâm. Nhận thức rõ về sáu giới, năm uẩn, mười hai nhập đều bình đẳng, đều đồng với pháp giới. Vì không phân biệt nên biết pháp giới không có tướng khác, đó là tin tất cả hành là vô thường, tất cả các hành là khổ, tất cả hành là không, tất cả hành là vô ngã. Đối với pháp ấy được năng lực trí tuệ. Tin bố thí, tin vào giới luật của Phật, không rơi vào cõi chỗ đùa bỡn, được năng lực Thiền định, tin vào cõi vắng lặng, đó gọi là Bồ-tát tín hành.

Các vị Đại Bồ-tát tuy giáo hóa chúng sinh thường tin vào sự vắng lặng nhưng không bám víu vào tướng chúng sinh, xem các chúng sinh đồng với giải thoát, khéo biết tất cả chúng sinh là vô tướng, đều đồng với pháp giới, chẳng thể nhận thức, cũng không phải chẳng nhận thức. Vì sao? Vì pháp giới tức là cõi tâm của tất cả chúng sinh, nên gọi là Đại Bồ-tát tín hành.

Lại nữa, này A-nan! Đại Bồ-tát xem tất cả chúng sinh là không thật có, không trụ, không diệt, tánh tướng vốn không. Vì vậy, chẳng hề thấy tất cả chúng sinh, cũng không thấy có nơi nương tựa, xem tất cả chúng sinh đồng giới cảnh giới Niết-bàn. Vì sao? Vì tất cả chúng sinh đều nhập vào “không giới”. Bồ-tát có khả năng khiến cho vô lượng chúng sinh như thế đều kính tin và hiểu rõ nên gọi là Đại Bồ-tát tín hành.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa vừa nêu nên nói bài kệ:

Chúng sinh kính tin

Thấy vô số Phật

Không đắm sắc tướng

Đó là Tín hành.

Tin tất cả pháp

Mở bày không tướng

Thành tựu giải thoát

Đó là Tín hành.

Thường tin chánh pháp

Ưa thích cầu Phật

Lúc nào sẽ đạt

Trí không nghĩ bàn

Xét rõ năm dục

Thật không đáng tin,

Được năng lực tin

Đó là Tín hành.

Niềm tin như thế

Rất là tốt đẹp

Phải tu pháp thí

Cúng dường Đại Tiên.

Thí không nghĩ bàn

Nên được tín biện

Không tâm thấp kém

Đó là Tín hành.

Xả bỏ tất cả

Thân mình yêu mến

Nhưng không tưởng xả

Đó là Tín hành.

Bố thí tất cả

Chẳng hề ganh ghét

Lìa tưởng Bồ-đề

Đó là Tín hành.

Tín tâm thanh tịnh

Dứt tất cả nhơ

Cũng không tuổi thọ

Đó là Tín hành.

Tuy tu hạnh thí

Chẳng cầu quả báo

Được sức tin sâu

Đó là Tín hành.

Xả bỏ sáu nhập

Chẳng nghĩ quả báo

Khéo hiểu sáu giới

Đó là Tín hành.

Tự điều phục mình

Và điều phục người

Khiến tin Phật pháp

Đó là Tín hành.

Được niềm tin rồi

Hồi hướng Bồ-đề

Dứt những tướng tâm

Đó là Tín hành.

Biết rõ sáu giới

Đều đồng pháp giới

Tuy nói pháp giới

Chẳng đạt tướng giới.

Các hành vô thường

Khổ, không, vô ngã

Cũng không mê đắm

Đó là Tín hành.

Kính tin giới Thánh

Dứt mọi đùa bỡn

Thành tựu thiền định

Đó là Tín hành.

Tin các chúng sinh

Cùng tướng vắng lặng

Biết vô tướng rồi

Đó là Tín hành.

Chẳng đắm chúng sinh

Cùng nhập pháp giới

Cõi chúng sinh này

Không thể nghĩ bàn

Dùng tín sinh tín

Đó gọi là tín

Bồ-tát vô úy

Đó là Tín hành.

Chúng sinh quyết định

Dứt hết các tưởng

Thể tánh như không

Không chỗ, không chứng

Chúng sinh, Niết-bàn

Cả hai đều không

Nương đó tín sinh

Đó là Tín hành.

Bồ-tát không sợ

Tin các chúng sinh

Không bám tên chữ

Từ tin mà sinh

Tin được như vậy

Thường nhớ chẳng mất

A-nan nhớ ghi

Phân biệt chỉ rõ.

Các pháp như thế

Vô lượng, vô số

Phật đã chứng ngộ

Bồ-tát hiển bày.

Lại nữa, này A-nan! Như Lai Đa-đà A-già-độ đầy đủ tín lực mới có thể giảng nói ý nghĩa sâu mầu như thế. Cho nên gọi là Đại Bồ-tát Tín hành.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn thấy chúng sinh tín lực đã được vững chắc, nên lại nói bài tụng:

Tất cả người nghe

Tâm đều vui mừng

Các Phật tử này

Nói về công đức,

Bồ-tát hiện rõ

Chẳng thể nghĩa bàn

Bồ-đề các Phật

Người chẳng tín tin

Chẳng nhiễm giả danh

Cũng không tâm sở

Chẳng đắm mười phương

Gọi Tín tối thắng.

Bồ-tát bày nói

Thường tu pháp tin

Chẳng chấp vào không

Nêu bày vắng lặng

Cứu đời nên nói

Giải thoát như vậy

Sắc tướng cũng thế

Như thuyết tu hành.

Bồ-tát bày nói

Người trí kính tin

Phật chẳng thể bàn

Vô lượng nhớ nghĩ

Điều Bồ-tát tin

Hư không vô biên

Trí Phật vô lượng

Hiệu là Trượng phu.

Chí cầu không đắm

Chẳng vì tham dục

Tạo tác chẳng lành

Mà bỏ pháp vui

Đó gọi Bồ-tát

Thực hành pháp thí

Tín của Bồ-tát

Thiện Thệ ấn chứng.

Pháp thí chẳng nghĩ bàn

Tín bố thí uống ăn

Ma-ni, vàng, voi, ngựa

Tất cả xe, nô tỳ

Vợ con các nam nữ

Xả thí luôn cõi nước

Tay, chân, các bộ phận

Đầu mắt và não tủy

Mắt tai và mũi miệng

Thắng tín của Bồ-tát

Xả thân không đắm nhiễm

Hành thí cũng không nghĩ

Ta vốn tu Pháp thí

Mong đạt trí tuệ Phật

Xả thân không đắm nhiễm

Tất cả thí vui mừng

Luôn gần gũi bạn lành

Xả bỏ thân mỏng manh

Đối với các chúng sinh

Tín tâm thường thanh tịnh

Nghe pháp, tin các Phật

Đó gọi là Bồ-tát

Biết mắt, tai, mũi, miệng

Các căn đều vô thường

Mỏng manh như bọt nổi

Tín sâu nên bỏ thân

Vì chúng sinh không nương

Lập ra bốn Nhiếp pháp

Tâm Từ với tất cả

Tin Phật vô lượng trí

Thấy chúng sinh làm ác

Nên phát tâm vô thượng.

Kính tín sâu Bồ-đề

Không chấp các tướng tâm

Chúng sinh chẳng cầu đạo

Ngu mê trong ba cõi

Nếu tất cả chân thật

Vô giới nói tướng giới

Thấy chúng sinh trôi lăn

Ngu si đắm các cảnh

Bồ-tát tin vô ngã

Các hành đều vô thường

Thấy những kẻ phá giới

Tin giới chẳng nghĩ bàn

Giới tịnh lập thiền định

Bồ-tát nương nhiếp tâm

Nếu thấy kẻ biếng nhác

Cầu Phật sức tinh tấn

Các chánh định điều phục

Trí thâu tóm chánh pháp

Ngu si đắm tuổi thọ

Xem ấm vốn là không

Tánh chúng sinh vắng lặng

Tướng các pháp cũng vậy

Tin ấm không đi đến

Nghiệp thiện, ác chẳng dứt

Do nghiệp tịnh, bất tịnh

Chẳng xa lìa sinh tử

Chúng sinh, đồng pháp giới

Pháp giới tức sinh tử

Đó gọi chẳng nghĩ bàn.

Tin Bồ-tát không sợ

Thắng tín chẳng nghĩ bàn

Tinh tấn tu pháp trí

Không vì kẻ thiếu trí

Nên vì tịnh tín nói

Cùng tin các chúng sinh

Thường trụ không thật có

Đối không, chẳng mê đắm

Tất cả pháp chẳng trụ

Chúng sinh không cũng không

Đồng như cõi Niết-bàn

Nói pháp thường vô tướng

Khiến chúng sinh tin, hiểu

Tất cả pháp tánh không

Quán chúng sinh bình đẳng

Thắng trí trong ba cõi

Được tín, trì như thế

Cũng gọi tín trên hết

Ưa thích pháp không sợ

Người trí trong Phật pháp

Tự tin, khuyên người tin

Xoay vần dạy như thế

Nuôi lớn các công đức

Tâm tịnh không đắm nhiễm

Ruộng phước thêm lợi ích

Vui mừng điều phục Thí

Tịnh giới và Nhẫn nhục

Tinh tấn, Thiền định thảy

Dùng Trí tuệ dẫn đường

Phương tiện bày tịnh trí

Khiến chúng được an vui.

Khi chết lìa nẻo ác

Trí Bồ-tát trên hết

Thần thông độ muôn loài

Thế giới rung sáu cách

Ánh sáng đều chiếu khắp

Trí mầu của Bồ-tát

Vô tướng, sư tử rống

Khắp Đông, Tây, Nam, Bắc

Bốn góc và dưới, trên

Đều nói ra Pháp âm

Thề không nghi ngờ Phật

Dạy người cũng không nghi

Do nhân duyên như thế

Hiển bày vô lượng tướng

Người trụ trong trí ấy

Chỉ Phật chứng biết được.

Kinh Pháp Luân Không Thoái Chuyển - Quyển 2 - Phẩm 2: Tín Hành (2)

KINH PHÁP LUÂN KHÔNG THOÁI CHUYỂN

QUYỂN 2

Phẩm 2: TÍN HÀNH (Phần 2)

Này A-nan! Đó là Như Lai Chánh Đẳng Chánh Giác đã vì các vị Bồ-tát mà dùng phương tiện như thế để giảng nói về Tín hành.

A-nan thưa:

–Vì sao Như Lai lại vì các Bồ-tát mà nói về pháp hành?

Phật bảo A-nan:

–Nay ông nên biết! Các vị Đại Bồ-tát không trụ trong Phật pháp nhưng có khả năng hiển bày không lìa pháp giới, rốt ráo không nghĩ bàn giới; thọ trì các pháp tâm không thấp hèn, tuy giảng nói các pháp nhưng đối với tướng các pháp không hề chấp đắm, vô niệm vô trụ; thâu tóm các pháp, đúng với thật tướng thật tánh của chúng, không chấp các pháp, không lìa bỏ phi pháp, không ưa thích các pháp mà cũng chẳng phải không ưa thích các pháp.

Các Đại Bồ-tát tuy được như vậy nhưng đã lìa tướng các pháp, nhờ khéo điều phục, nên tâm thường an vui, khéo nói các pháp không hề bị nhiễu loạn, đối với tướng các pháp không lìa bỏ thân mà cũng không trụ thân, mé trước của thân này đồng với pháp giới, như hư không chẳng đi chẳng đến, đồng với mé chân, như như tướng. Đó là chỗ Phật nói về việc Bồ-tát đã chứng đạt các pháp thanh tịnh, dứt tất cả cấu nhiễm, quán tất cả pháp không, không thể nhìn thấy, chẳng thể nắm bắt. Vì sao? Vì các pháp là không, đã lìa bỏ, không mê đắm cho nên không thấy các pháp. Không thể nắm bắt, không có tranh chấp. Hiển bày pháp giới vô ngôn, vô thuyết. Thể tánh vốn không, chỗ tâm vọng động đều vắng lặng. Tâm này không thật có cũng chẳng thể nghĩ bàn, chỉ lộ rõ tánh chất vắng lặng, không duyên theo cảnh giới, giữ gìn các pháp, không hề

nương tựa. Vì sao? Vì tất cả các pháp đều vô thể vô tướng. Pháp Bồ-tát này là nhất tướng, vô tướng, không thể khen ngợi, không sợ nói pháp. Nếu nói pháp tướng, danh tự, tất cả chương cú cho người nghe thì bản thân mình đã tự chứng, đầy đủ pháp ấy gọi là chủng tánh Đại Bồ-tát. Đạt được thể tánh ấy rồi thì đối với các pháp không còn có đến, có đi, không còn nắm bắt hay lìa bỏ, giữ gìn tất cả pháp nhưng bất động, bất hoại, vì bất hoại nên gọi là pháp hành, vì thành tựu pháp nên luôn thấy tất cả các pháp là vô tướng, vì được pháp lợi nên cũng gọi là pháp hành.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Pháp không thoái chuyển

Các Phật cũng vậy

Nếu giữ gìn được

Đó là Pháp hành.

Nêu rõ Phật pháp

Không hình, không tướng

Rất sâu, không nhiễm

Đó là Pháp hành.

Chẳng lìa các cõi

Không thể nghĩ bàn

Hội nhập pháp giới

Đó là Pháp hành.

Giữ gìn các pháp

Như Phật hiển bày

Tâm không vết nhơ

Đó là Pháp hành.

Pháp không thoái chuyển

Tên là Vô tướng

Dứt mọi bám vướng

Không còn mê đắm

Đó gọi Pháp hành.

Không chấp, không trụ

Thọ trì pháp trí

Người trì như thế

Đó là Pháp hành.

Tâm thường yêu thích

Cầu pháp không chán

Xa lìa biếng nhác

Đó gọi Pháp hành.

Nghe pháp thọ trì

Vô lậu, chẳng nương

Khéo trụ an vui

Đó gọi Pháp hành.

Nếu người nói pháp

Chẳng nghĩ, chẳng đắm

Thọ trì vô tướng

Đó gọi Pháp hành.

Thân khéo an trụ

Trụ nơi không chốn

Là thân, chẳng thân

Là biết thân tướng.

Không mé trước sau

Đồng với Pháp tánh

Không đến, không đi

Là biết thân tướng.

Cũng như các Phật

Thị hiện Bồ-tát

Được pháp ấy rồi

Đó là Pháp hành.

Tánh, tướng cõi không

Tất cả không đắm

Giữ gìn như vậy

Đó gọi Pháp hành.

Lại đối các pháp

Không, vô sở kiến

Nếu vô sở kiến

Thì không chướng ngại.

Hiển bày vô tướng

Dứt các hý luận

Không lời, không nói

Cũng không thật có

Lìa các tướng tâm

Nên không thật có

Nếu tâm vô đắc

Thì chẳng nghĩ bàn

Không đến, không đi

Không chẳng hiển bày.

Không duyên, không nói

Gọi chẳng nghĩ bàn.

Nếu trì pháp này

Không thể nương tựa

Là không thật có

Gọi là giữ pháp.

Pháp như thế ấy

Do Bồ-tát nói

Không hợp, không tan

Hiển bày vô tác.

Gọi là Hành xứ.

Là nơi chủng tánh

Được lợi như thế

Gọi là Hành xứ.

Theo chủng tánh ấy

Không thể chê trách

Được cõi như thế

Đó gọi giữ pháp.

Thấy pháp không giảm

Tuy đi không đi

Đến mà chẳng đến

Chẳng thấy có pháp.

Hoặc đến, hoặc đi

Các pháp cũng vậy

Giữ pháp như thế

Cũng không dao động.

Chẳng thêm, chẳng bớt

Là pháp vô tác

Nếu không thêm, bớt

Đó gọi giữ pháp.

Tướng pháp như như

Không duyên, không nói

Người được pháp này

Gọi là giữ pháp.

Vì vậy, A-nan!

Bồ-tát hiển bày

Được lợi pháp sâu

Đó là giữ pháp.

Vì vậy, A-nan!

Hiển bày giữ pháp

Vì kẻ chẳng tin

Mà nói pháp ấy.

Phân biệt như thế

Nói cho Bồ-tát

Đều dùng phương tiện

Mở bày Phật pháp.

Như thế đấy, A-nan! Như Lai Chánh Giác vì các vị Đại Bồ-tát mà dùng phương tiện để nêu rõ việc giữ pháp.

Phật bảo A-nan:

–Do đâu mà Như Lai vì các Đại Bồ-tát nói về tám pháp Chánh đạo? Là vì các vị Đại Bồ-tát đã lìa bỏ tám con đường tà để hướng đến tám con đường giải thoát, vượt khỏi đời sống phàm phu, tu tập tám Chánh đạo nhưng không thấy nơi chốn mình đạt tới, xa lìa hai bên thường đoạn, an trụ trong Trung đạo, vượt thế giới phàm tục, an trụ trong Bồ-đề, cũng không trụ trong tướng Bồ-đề, lìa bỏ

các tà kiến, tu tập chánh kiến, không bám vào thân tướng, cũng không trụ trong tướng Bồ-đề. Thân Phật là vô vi, lìa những khái niệm tính toán, tu theo tướng Phật tức là đạt được diệu lý Nhất tướng vô tướng đối với chúng sinh, ra khỏi ấm giới sinh tử của chúng sinh, an trụ trong ngôi nhà vô vi rốt ráo không, thấy tất cả pháp là vô sinh vô trụ. Vì sao? Vì thể tánh và tướng trạng của các pháp đều là vô trụ.

Đại Bồ-tát xa lìa thế gian và xuất thế gian, an trụ trong chốn vắng lặng, không nhiễm thế gian, cũng không mê đắm con đường xuất thế gian. Đối với pháp, phi pháp, hữu vi, vô vi đều xa lìa, xả bỏ hai bên thường và đoạn, trụ trong tướng bình đẳng, biết tâm sở quá khứ, vị lai, hiện tại, không có tướng khác, cũng không được tướng của tâm Bồ-đề. Vì sao? Vì tất cả tâm đều bình đẳng. Thân tướng cũng thế. Vì thế mà không hề bị các thứ lửa dữ, đao tên làm tổn hại thân mạng. Vì sao? Vì đã lìa tất cả phiền não độc hại, thường được sinh vào các cõi thanh tịnh, xa các đường ác, tuy sống trong các đường mà vẫn chứng đạo Bồ-đề, thường sống trong an ổn, cũng không nương tựa. Vì ý nghĩa như thế nên tất cả các thứ đao binh không thể hại được. Vì sao? Vì thấy Bồ-đề vắng lặng là không, vô trụ xứ, vì vô trụ xứ nên tất cả tên độc đều không hại được. Đó gọi là không bị trói buộc.

Bậc Đại Bồ-tát đi trên cỗ xe nhanh nhất mà không chấp vào cỗ xe ấy, đó gọi là không bị trói buộc. Vì sao? Vì không thật có, do đó mà đao tên không hại được thân. Rõ các pháp là không, chẳng thật có cho nên tất cả thứ độc hại đều không thể xâm hại. Vì sao? Vì hành tâm Từ rộng khắp che phủ tất cả. Thực hành tâm Từ Bồ-đề thấy các chúng sinh là không thật có; thực hành tâm Từ theo lý không thấy các pháp vắng lặng; thực hành tâm Từ không nóng bức xa lìa các phiền não; thực hành tâm Từ bi như vậy có công năng làm cho đao binh đều không hại thân được.

Đại Bồ-tát xem ba cõi Dục, Sắc và Vô sắc đều bình đẳng, biết tất cả các cõi, tất cả pháp tánh đồng với Bồ-đề, bình đẳng không có khác nhau. Các vị Đại Bồ-tát tâm không suy nghĩ như thế, cũng không đùa bỡn, vắng lặng thanh tịnh. Bậc Đại Bồ-tát biết tất cả pháp

như âm vang tiếng gọi, lìa tất cả tướng, đồng với pháp giới, không nơi hướng tới mà cũng không chốn quay về, khéo hiểu các thứ âm thanh lời nói, không nêu bày, không nói năng, lìa tướng âm thanh, chẳng tự đề cao mình, lìa bỏ ngã tưởng, vượt qua tất cả lời nói, âm thanh mà cũng không chấp vào tướng vượt qua ấy. Cho nên biết tất cả các pháp đều vắng lặng, tất cả pháp tướng cũng không thật có, tâm không có chốn để quay về vì đã vượt qua các pháp. Đối với mọi ngôn ngữ, âm thanh cũng không bị đắm nhiễm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Lìa tám đường tà

Tu tám nẻo chánh

Chín thứ, tám giải

Đó là tám bậc.

Vượt khỏi phàm phu

Chẳng trụ Bồ-đề

Bậc Hùng trong pháp

Đó là tám bậc.

Vượt khỏi phàm phu

Không trụ Bồ-đề

Lìa tướng Bồ-đề

Đó là tám bậc.

Bỏ các tà kiến

Tu hành chánh kiến

Đạt được đạo rồi

Đó là tám bậc.

Vượt các thân tướng

Chẳng trụ Bồ-đề

Lìa chứng thân Phật

Đó là tám bậc.

Lìa tưởng chúng sinh

Thường tu tưởng Phật

Bỏ tưởng thiền định

Đó là tám bậc.

Lìa hạng chúng sinh

Vào thành Niết-bàn

Không chấp các pháp

Đó là tám bậc.

Ra khỏi thế gian

Mở bày đạo Thánh

Về cõi tịch diệt

Đó là tám bậc.

Lìa các thế gian

Nêu tướng Phật pháp

Tâm không sở chứng

Không có bờ hữu

Đó là tám bậc.

Cũng không cõi vô

Xa lìa hữu vô

Đó là tám bậc.

Vắng lặng vô vi

Bỏ cả đoạn thường

Vào sâu bình đẳng

Đó là tám bậc.

Tâm rời quá khứ

Luôn cả vị lai

Hiện tại cũng thế

Đó là tám bậc.

Nói có sơ tâm

Cầu nẻo Bồ-đề

Tướng tâm vốn không

Gì gọi Bồ-đề?

Không đến, không đi

Cũng không Bồ-đề

Độc, lửa, đao, tên

Không thể hại được,

Dứt hẳn các đường

Lìa hẳn nương tựa

Không đến, không đi

Nên không hại được,

Không hướng Bồ-đề

Bày nói âm thanh

Tự chứng như thật

Chẳng do người dạy,

Không được đường ấy

Và chẳng phải đường

Tiếng niệm, niệm dứt

Đại thừa mau bày,

Thường nói an ổn

Pháp không bậc nhất

Nên mau chứng được

Đó là không buộc.

Mau nương pháp này

Bồ-tát giảng nói

Tâm không lìa bỏ

Đó là không buộc.

Đao, binh, nẻo ác

Không bức hại được

Thân không sợ gì

Độc chẳng hại được.

Bồ-tát hành Từ

Cùng khắp tất cả

Lìa bỏ tranh chấp

Đó là không buộc.

Không chấp thân tướng

Khéo nhận rõ thân

Đến đạo giác ngộ

Từ bỏ nẻo ác,

Dứt bỏ ngu si

Thần thông tự tại

Được Bồ-đề sáng

Đó là tám bậc.

Biết cõi Dục, Sắc

Và cõi Vô sắc

Ba cõi đồng tướng

Đó là tám bậc.

Các cõi bình đẳng

Lìa não, Bồ-đề

Vọng tưởng không trí

Chẳng nhiễm ô được,

Lìa tất cả tướng

Không có chê bai

Nếu có nói năng

Đều hướng pháp giới

Nói không chỗ hướng

Đồng với pháp giới

Tâm trụ pháp Nhẫn

Đó là tám bậc.

Nếu muốn tu hành

Trụ pháp vắng lặng

Chẳng tự đề cao

Chỉ nói cho người,

Vượt tướng âm thanh

Khỏi tướng âm thanh

Chẳng đắm âm thanh

Đó là tám bậc.

Nhờ thanh giải thoát

Biết pháp vô tướng

Cũng không ở đâu

Không hướng, không rời.

A-nan nên biết!

Tám bậc như thế

Đã nêu bày đủ

Ở trong các thuyết

Là bậc thứ nhất.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo A-nan:

–Nay ông nên biết! Như Lai Đẳng Chánh Giác vì các Đại Bồ-tát nên dùng phương tiện để nói bày về tám bậc như vậy.

Tôn giả A-nan thưa:

–Do đâu mà Như Lai Thế Tôn giảng nói về quả Tu-đà-hoàn cho các vị Đại Bồ-tát nghe như thế.

Đức Phật dạy:

–Tu-đà-hoàn nghĩ là được vào dòng Thánh, gọi là Phật pháp chẳng thể nghĩ bàn. Nếu các vị Đại Bồ-tát có thể tu tập như vậy, không thấy đạo cùng nơi chốn mình tu tập đạo ấy, vượt qua tất cả hình tướng, thông tỏ Phật pháp là phi sắc, phi sinh, đối với tất cả pháp không mê đắm, tất cả pháp không nơi chốn, tất cả pháp không nhân duyên, tất cả pháp vô trụ, tất cả pháp không thật có, tất cả pháp không thành tựu.

Nếu bậc Đại Bồ-tát đến được đạo ấy thì tinh tấn vững chắc, thế lực vững chắc, trí tuệ vững chắc, không sinh biếng nhác, an trụ vắng lặng, nương đạo Như Lai, cứu giúp chúng sinh, không gì hơn được.

Bậc Đại Bồ-tát không chấp đạo ấy, cũng không trụ đạo ấy, tu đạo như thế mong đạt được tất cả các pháp, nhưng không thấy có chỗ mình đạt được, không chìm đắm cũng không dao động: không có ý tưởng về trụ, không có ý tưởng về đạo, không có ý tưởng về thế gian, không có ý tưởng về Phật, xem tất cả đều bình đẳng, không hề có những sự ngăn che, trí tuệ quán chiếu các cảnh giới không trở ngại.

Bậc Đại Bồ-tát đối với tất cả các pháp và các tà kiến đều an trụ trong tướng bình đẳng, khai mở tri kiến Phật, bày các pháp môn sâu rộng, phân biệt thân kiến, vượt khỏi vọng tưởng chấp ngã, đó gọi là Tu-đà-hoàn.

Đại Bồ-tát không chấp vào Phật đạo, rốt ráo vô ngại: ưa thích mong cầu Phật đạo nhưng không đắm giới luật, thế gian cũng không

chấp vào giới luật của Phật, chẳng phải giới chấp là giới, không chấp tướng giới. Ba hoặc đã dứt, không vướng vào ba cõi, học hỏi theo lời Phật dạy, tu hành Thánh đạo, lìa tất cả tưởng, không chấp các duyên, không các chướng ngại, nhập vào Phật đạo, tâm được vắng lặng, không mê đắm sự sống, về ta, người… các căn thanh tịnh, xa lìa phiền não.

Bậc Đại Bồ-tát tu đạo Bồ-đề thực hành bố thí, xả bỏ tất cả, giúp chúng sinh khổ, vượt qua bốn dòng, đạt đến Niết-bàn, dứt hết các tưởng, hiển bày Vô tướng. Nếu thấy bốn chúng tâm không sinh sợ sệt, chí cầu vắng lặng, an trụ nơi đạo Bồ-đề thanh tịnh, đã lìa sợ hãi, thì không sợ sinh tử. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát hiện chứng được vắng lặng, lìa các phiền não cấu uế, khéo đứng vững trong Phật đạo, biết đường đến đi, cũng không còn đến đi, khéo nhận rõ những vọng tưởng của chúng sinh, tâm không đùa bỡn, rốt ráo Phật đạo. Đó gọi là tướng Tu-đà-hoàn của Đại Bồ-tát.

Phẩm 3: THANH VĂN, BÍCH-CHI-PHẬT

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Nói về bốn đường

Phật khó nghĩ bàn

Nếu có người trụ

Bồ-đề không lui,

Giống như hư không

Không chốn nương tựa

Không trụ không duyên

Lìa các chấp đắm.

Đó gọi là đạo

Ý được vững chắc

Đi đúng nẻo ấy

Cứu đời hơn hết.

Không chấp kia đây

Chẳng ở giữa dòng

Chẳng đắm Phật đạo

Là Tu-đà-hoàn,

Tất cả thế gian

Cùng pháp Phật khác

Rốt ráo bờ kia

Là Tu-đà-hoàn.

Dứt những ngăn che

Nêu bày Phật đạo

Dứt tất cả tướng

Gọi Tu-đà-hoàn.

Chẳng đề cao mình

Làm thạnh Phật pháp

Mở bày tri kiến

Vào trí tuệ Phật.

Trước khởi tưởng ngã

Các ác điên đảo

Biết như thế rồi

Không đắm Phật đạo.

Vốn nghi ngờ Phật

Là được, không được

Rốt ráo không đắm

Chẳng chấp tưởng đạo.

Chẳng khởi chấp giới

Khéo trụ giới Phật

Thường tu Chánh cần

Chẳng chấp tưởng giới.

Dứt bỏ ba kết

Không đắm ba cõi

Thực hành Phật đạo

Biết tưởng chúng sinh.

Tuy tu Bồ-đề

Nhưng không chấp tưởng

Tâm hành vắng lặng

Phật đạo thanh tịnh.

Vui vẻ bố thí

Xa lìa ưu sầu

Trụ trong chánh mạng

Tâm không đùa bỡn

Xả bỏ tất cả

Giúp chúng sinh khổ

Đạt thí Vô thượng

Gọi Tu-đà-hoàn.

Dứt bao nhiêu kiếp

Không tướng, không chấp

Lìa xa sợ hãi

Nỗi sợ thế gian.

Pháp và phi pháp

Tất cả đều xả

Chẳng đắm các ấm

Bậc sáng ở đời.

Ở trong bốn chúng

Không hề sợ sệt

Hiển bày vắng lặng

Tịnh tu Phật pháp.

Không tưởng chúng sinh

Cũng chẳng thật tưởng

Đó gọi không nhiễm

Nhận rõ lo sợ

Lìa tất cả sợ

Cũng không sợ chết

An trụ vắng lặng

Lìa cấu, an ổn.

Đã qua nẻo ác

Do đó chẳng sợ

Khéo nói các đạo

Vô lậu, vô tướng.

Pháp của Bồ-tát

Bày Tu-đà-hoàn

Vì hạng thấp kém

Nên nói lời ấy.

Dùng phương tiện khéo

Hiển bày Phật pháp

Vì người buông lung

Nên bày pháp này

Thế Tôn cứu đời

Tìm nhiều cách nói

Mà nêu Phật đạo.

A-nan nên biết!

Là Tu-đà-hoàn

Vì kẻ trí nhỏ

Nói việc như vậy.

Chẳng hiểu phương tiện

Ngu si hẹp hòi

Chẳng thấu pháp sâu

Mà sinh tranh luận.

Dùng trăm ngàn pháp

Bày Tu-đà-hoàn

Bậc Tu-đà-hoàn Bày pháp Bồ-đề.

Như thế đấy A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác vì các vị Đại Bồ-tát đã dùng phương tiện khéo để nói về Tu-đà-hoàn.

Tôn giả A-nan thưa:

–Do đâu mà Như Lai Đẳng Chánh Giác vì các vị Đại Bồ-tát nói về Tư-đà-hàm?

Đức Phật nói:

–A-nan nên biết! Bậc Đại Bồ-tát thuận theo trí tuệ, trí tuệ Phật

không thể nghĩ bàn, tu tập vô lượng nhân lành, nhưng không chấp vào tướng các nhân ấy, cũng như trí Bồ-đề, có khả năng dứt bỏ tất cả vọng hoặc để cầu trí tuệ Phật, khen ngợi chánh định Kim cang vượt trên tất cả các thiền định, dứt bỏ tất cả kết sử phiền não mê lầm ngăn che để hội nhập tri kiến của Phật, đạt được đầy đủ các pháp chánh quán bình đẳng mà tất cả Phật đã chỉ dạy, dùng vô lượng nhân để cầu Vô sở đắc, như pháp Phật đã chứng đắc; bất động đối với chúng sinh, cũng bất động đối với thế giới chúng sinh mà chấp vào pháp giới. Vô lượng chúng sinh trải qua nhiều kiếp thường chịu thiếu kém, không có khả năng thành tựu đạo Bồ-đề, dắt dẫn các chúng sinh đến chỗ không còn thoái chuyển.

Đại Bồ-tát chí cầu thành Phật, Căn, Lực, Giác, Đạo, Thiền định, Giải thoát gọi là Vô sắc định, nghĩ: “Nay ta sẽ đem các pháp như thế mở bày cho chúng sinh, khiến họ được thông tỏ và cầu Phật đạo, muốn ngồi đạo tràng, mong đạt trí tuệ như thật, mắt Phật thông đạt, là loại mắt không thể nghĩ bàn.”

Đại Bồ-tát vì muốn làm lợi ích cho tất cả chúng sinh nên mong cầu mắt Phật, trí tuệ như vậy là cao tột hơn hết, thấu tỏ tướng sâu xa của các pháp, đối với trí tuệ của mình không hề phân biệt. Đại Bồ-tát giúp chúng sinh đứng vững trong Phật pháp, giúp họ hiểu rõ tất cả pháp không dừng trụ, vì muốn đạt được pháp ấy nên đến nhóm họp để nghe Phật nói pháp. Đó gọi là Tư-đà-hàm.

Những người đến nhóm họp thấy thế giới chúng sinh và cảnh giới không thể nghĩ bàn một cách thông suốt không trở ngại nên không chấp vào cảnh giới, cũng không đắc, không đến. Nhưng làm sao để chúng sinh thành tựu mà không thấy chúng thành tựu sinh? Đối với tất cả pháp và thế giới chúng sinh chẳng thấy, cũng chẳng phải chẳng thấy, nhờ vậy mà thấu rõ về chúng sinh, thông đạt pháp giới, rõ biết pháp giới, đồng với Bồ-đề hiểu rõ pháp giới và thế giới chúng sinh giới, vô lượng Phật đạo, không đắc không phân biệt, đồng với đạo trí, gần với Vô đẳng trí, lìa tất cả cấu nhiễm được thanh tịnh, đắc Vô sở đắc chứng Vô sở chứng, đó là trí tuệ chân thật. Đại Bồ-tát mong cầu trí tuệ như thế gọi là Tư-đà-hàm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Người thuận theo trí này

Gọi là không nghĩ bàn

Vì cầu trí tuệ Phật

Nên gọi Tư-đà-hàm.

Vô lượng nhân duyên nói

Thành tựu đạo Bồ-đề

Nhờ tu hành pháp này

Ta thường qua lại tìm.

Tướng chánh định bất động

Dứt bỏ kiết phiền não

Nên chuyên tâm tu tập

Thành tựu không thoái chuyển.

Cũng biết pháp, phi pháp

Tướng thông đạt vô ngại

Trụ mé thật các pháp

Tu hạnh Tư-đà-hàm

Thuận theo lời Phật dạy

Như nghe pháp tu hành

Vì đạt được pháp ấy

Ta thường qua lại tìm

Pháp giới chưa từng có

Các chúng sinh chẳng động

Đó là Tư-đà-hàm

Không có việc đến, đi

Chúng sinh không trí tuệ

Ngu si chịu khổ não

Vì muốn đưa đến đạo

Mà cầu trí tuệ Phật

Các Căn, Lực, Giác, Đạo

Thiền định và Giải thoát

Siêng tu pháp Chánh định

Mà cầu trí tuệ Phật

Rốt ráo đạo Bồ-đề

Việc làm của các

Phật Đó là Tư-đà-hàm.

Khởi hạnh thường mong cầu

Đạt được pháp như thế

Mắt Phật khó nghĩ bàn

Đó là Tư-đà-hàm.

Thường cầu được mắt Phật

Nên cầu được như Phật

Làm chỗ giúp, nương tựa

Điều ta nay mong cầu

Chính là Nhất thiết trí

Chỗ biết của trí ấy

Tướng các pháp chân thật

Tâm thường không đắm nhiễm

Thường cầu pháp như vậy

Lợi lạc các chúng sinh

Nhất thiết trí trên hết

Đó gọi Tư-đà-hàm.

Chỗ mong cầu qua lại

Quán kỹ về pháp giới

Chúng sinh không nghĩ bàn

Đó gọi Tư-đà-hàm.

Vì cầu cõi chúng sinh

Biết cõi chúng sinh rồi

Không mê đắm chúng sinh

Đó gọi Tư-đà-hàm.

Mà đạt Vô sở đắc

Nên chúng sinh chẳng đạt

Tất cả pháp vô tướng

Tạo được nhận thức ấy

Biết rõ được như thế

Dẫn dắt các chúng sinh

Tuy quán tất cả pháp

Chẳng thấy tướng quán sát

Giữ tâm không loạn động

Mà cầu các pháp Phật

Trí thanh tịnh như thế

Xa lìa tất cả cấu

Không được tướng trí ấy

Đó gọi là cầu đạo

Mở bày các chúng sinh

Điều Bồ-tát không chê

Đó gọi trí rốt ráo

Mong được trí nên đến.

A-nan phải nên biết

Vì nói Tư-đà-hàm

Các chúng sinh trí kém

Vọng chấp tướng phải quấy.

A-nan ông nên biết

Vì nói Tư-đà-hàm

Giúp chúng sinh tinh tấn

Khiến họ hiểu như vậy.

Luôn khéo tu học rộng

Quyết định pháp sâu xa

Tỏ ngộ nghĩa chân thật

Chóng thành đạo Bồ-đề.

Này A-nan! Đó gọi là Như Lai Đẳng Chánh Giác vì Đại Bồ-tát nên dùng phương tiện nói về Tư-đà-hàm.

Tôn giả A-nan thưa:

–Vì sao gọi là Như Lai Đẳng Chánh Giác vì các Đại Bồ-tát nói về A-na-hàm?

Phật bảo A-nan:

–Các vị Đại Bồ-tát đều ra khỏi tất cả tướng thế gian, rốt ráo hạnh Phật, tâm không hành xứ, tuy biết có đến đi, nhưng thường không chấp vào tướng đến đi, biết tất cả pháp không nương tựa, không an trụ. Vì sao? Vì chẳng thấy các pháp có đi không đi. Đại

Bồ-tát vượt khỏi phàm phu, dứt ý tưởng phàm phu, không đắm mê Phật tưởng, đạt được pháp vô trụ. Vì sao? Vì rốt ráo tất cả pháp giới vắng lặng, cũng không thấy sự khác nhau giữa Phật và phàm phu. Xa lìa đường ác, dứt bỏ tham dục, không đắm các vị, xa lìa bốn thứ thực.

Đại Bồ-tát luôn chú tâm đến việc mở bày tri kiến Phật cho chúng sinh, không chấp tất cả sáu mươi hai thứ kiến chấp, không đắm vô tướng, tất cả lìa hữu, vô, đối với các thứ ngăn che đều xem là tướng của Niết-bàn, không lưu chuyển cũng chẳng không lưu chuyển, dứt bỏ những cấu uế của các đường ác, hàng phục các ma, xa lìa ngu si, nhổ sạch ba mũi tên vô minh, và những hạt giống vô minh, giết giặc vô minh, quán chiếu dứt bỏ tham lam giận dữ, dứt bỏ các kết sử, mở bày cho chúng sinh trong ba cõi.

Đại Bồ-tát nhổ mũi tên ái dục, dứt bỏ các kiêu mạn, hiểu rõ tướng các ấm, đạt đến rốt ráo là cõi giác ngộ trong sáng, thường ưa thích Phật thừa, là thừa không thể nghĩ bàn, đạt đến thật tướng của tất cả các pháp. Nếu các vị Đại Bồ-tát ra khỏi được vũng bùn sinh tử như thế, lìa tất cả trói buộc tham đắm, được kho báu bản nguyện, cũng được kho báu của các Đức Phật quá khứ, vị lai, đều nằm trong tất cả kho báu, cũng là chỗ xây dựng của các Phật quá khứ. Tâm luôn bình đẳng, không phân biệt cao thấp. Đạt được thừa như vậy, đối với các chúng sinh là Bậc Tối tôn Tối thắng bậc nhất không gì hơn được.

Đại Bồ-tát luôn nhằm đạt đến Phật thừa rốt ráo, đối với tất cả các pháp đều đạt đến diệu lý vô tướng. Đại Bồ-tát đối với các pháp dứt trừ được lưới nghi, chứng quả Bất hoàn. Lại nữa, này A-nan! Đại Bồ-tát thường dùng bốn thệ nguyện lớn để che chở, giúp đỡ tất cả chúng sinh, dẫn dắt họ đến chánh pháp và đứng vững trong chánh pháp, tất cả đều đến được Phật thừa, sống trong đạo Bồ-đề. Làm thế nào ở an trụ trong Bồ-đề? Cái gọi là tướng chúng sinh, thì giác ngộ như thật, an trụ trong thế giới chúng sinh. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát đã khéo biết, Không giới là cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn, lìa các vọng tưởng về chúng sinh. Vì sao? Vì cảnh giới Hiền thánh tức là cảnh giới chúng sinh, cảnh giới không

thể nghĩ bàn tức là không tướng, cũng không có chúng sinh, lìa các kết sử, giống như hư không, không hình không tướng, không thật có, không nhiễm không đắm, biết tất cả chúng sinh đều bình đẳng, chẳng hiện chẳng mất, giác ngộ rốt ráo, lìa tướng chúng sinh, cũng như hư không, không có nơi chốn giác ngộ. Vì sao? Vì không có pháp nào có thể đạt được. Vô đắc như vậy chính là tướng tất cả pháp và tướng chúng sinh, điều tâm giác tỏ ngộ tức là chẳng phải tỏ ngộ. Vì sao? Vì không có pháp nào thật có. Vô đắc như thế tức là Vô chứng, cho nên gọi là A-na-hàm. Tất cả chúng sinh, tất cả pháp, Phật, Pháp, Tăng… đều hiện ra các tướng như vậy, gọi là A-na-hàm.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Chẳng hề trở lại

Dứt pháp phàm phu

Bỏ hành thế gian

Gọi A-na-hàm.

Biết không đến, đi

Không trụ, không nương

Không có nơi chốn

Nên gọi Bất lai

Lìa bỏ phàm phu

Được Phật cứu giúp

Không còn trở lại

Gọi A-na-hàm.

Pháp không có đến

Cũng chẳng có đi

Chẳng đến chẳng đi

Gọi A-na-hàm.

Dứt các tham dục

Không đắm bốn thực

Chẳng rời đạo tràng Gọi

A-na-hàm.

Dứt bỏ tất cả

Sáu mươi hai kiến

Mà không chốn đi

Gọi A-na-hàm.

Lìa tất cả cõi

Tướng vô thường tâm

Tỏ ngộ như thật

Nên gọi Bất lai

Niết-bàn vắng lặng

Dứt các phiền não

Lìa tướng đến, đi

Đó là Bất lai.

Dứt các đường ác

Bỏ tất cả cấu

Chứng đắc Niết-bàn

Đó là Bất lai.

Hàng phục kẻ thù

Cùng các ma quân

Vượt các giả danh

Đó là Bất lai.

Nhổ tên vô minh

Dứt tất cả ái

Dứt mọi hỷ, dục

Đó là Bất lai.

Lìa các kết sử

Mở bày tướng ấm

Được trí quyết định

Là A-na-hàm.

Nhổ gai ưu não

Xô núi kiêu mạn

Khéo hiểu năm ấm

Gọi A-na-hàm.

Rốt ráo chiếu sáng

Trang nghiêm Phật thừa

Ra khỏi bùn dục

Gọi A-na-hàm.

Đều biết kho kín

Trên các kho kín

Chỗ Phật đặt để

Gọi là Bất lai.

An trụ Tối thắng

Phật thừa Vô thượng

Dứt bỏ các kết

Gọi A-na-hàm.

Dùng bốn nguyện rộng

Tạo dựng Bồ-đề

Trụ Bồ-đề rồi

Nên gọi Bất lai.

Biết các cõi không

Rất khó nghĩ bàn

Dứt bỏ các tưởng

Nên gọi Bất lai.

Đối với chúng sinh

Và tướng pháp giới

Đều không thật có

Nên gọi Bất lai.

Tâm không chấp đắm

Chẳng chạy theo tướng

An trụ Bồ-đề

Gọi A-na-hàm.

Cõi chúng sinh không

Chẳng thể nghĩ bàn

Biết pháp như vậy

Nên gọi Bất lai.

Như thế A-nan

Hiển bày Na-hàm

Các tướng vô ngại

An lập Phật pháp.

–A-nan nên biết! Như Lai Đẳng Chánh Giác đã vì các Đại Bồ-tát dùng phương tiện thích hợp để nói về A-na-hàm.

Phật bảo A-nan:

–Ta nay lại nói Đại Bồ-tát là A-la-hán. Là vì Bồ-tát đã dứt bỏ tất cả các hành, tu tập theo những điều Phật đã thực hành, lìa các pháp hữu vi, có khả năng thành thục tất cả chúng sinh, cũng dứt bỏ tất cả khổ não cho chúng sinh nên gọi là A-la-hán.

Không vướng vào tướng chúng sinh, cũng không vướng vào tướng khổ não, đó gọi là A-la-hán.

Dứt các chấp đắm, an trụ vô tướng, biết các pháp không, lìa tất cả tướng, đều không thật có, trừ sạch tất cả vọng tưởng điên đảo si mê lầm lạc của chúng sinh, hiểu rõ các pháp là không, không thể nghĩ bàn, đó là A-la-hán được Bồ-đề không thể nghĩ bàn, nhờ thành tựu pháp như thế nên gọi là A-la-hán.

Như pháp mà các Đức Phật quá khứ nên nói thì tất cả các Đức Phật hiện tại, vị lai cũng nên nói như vậy. Dứt những đùa bỡn, đầy đủ thanh tịnh, giảng nói pháp Bồ-đề chân thật, đó là A-la-hán.

Khiến cho chúng sinh được an trụ trong đạo Bồ-đề, không hề chấp đắm gọi là A-la-hán.

Nên thực hành các Ba-la-mật, Từ đạt đến tâm đại Từ của Phật, cứu độ đầy đủ đối với chúng sinh, đó là tâm Từ vô tướng, cũng khiến cho tất cả chúng sinh được an lập nơi tâm Từ ấy, tu tập theo tâm Từ ấy không có sự phân biệt, chẳng chấp chúng sinh và tướng của tâm Từ, đó là A-la-hán.

Nói pháp cho tất cả chúng sinh nghe, nhưng đối với các pháp đều không có chỗ chấp đắm. Nếu được như vậy thì gọi là A-la-hán.

Nhận rõ, hiển bày căn lực, giác đạo, đối với các chúng sinh không nhiễm không đắm, gọi là A-la-hán.

Khéo biết tâm hành của tất cả chúng sinh, khiến họ phát tâm Bồ-đề, nếu được như vậy gọi là A-la-hán.

Giảng nói tất cả các hành pháp hữu vi mà không chấp đắm gọi là A-la-hán.

Cũng nói hạnh không chấp, hạnh không đắm cho tất cả chúng

sinh khác nghe, làm được như vậy gọi là A-la-hán.

Đến được các cõi Phật mà tâm không có tướng đến được các cõi Phật, dùng trí vô tướng nhìn các pháp như Phật gọi là A-la-hán.

Nếu thành tựu đầy đủ các công đức của cõi Phật như thế cũng gọi là ruộng phước thanh tịnh bình đẳng không cấu nhiễm, chẳng thể nghĩ bàn. Đó chính là ruộng phước không hạnh, là ruộng phước không còn thoái chuyển, là ruộng phước thanh tịnh bậc nhất không còn tướng người nữ, là ruộng phước lìa hết các kết sử tham dục, là ruộng phước như các Đức Phật chứng tri dứt hết các thứ chướng ngại che phủ, là ruộng phước hàng phục các ma phiền não, là ruộng phước chế ngự tà kiến của ngoại đạo. Đó là ruộng phước của tất cả, ruộng phước trang nghiêm, ruộng phước lìa tất cả sợ hãi, ruộng phước không có tranh chấp, ruộng phước vắng lặng, ruộng phước thần thông, ruộng phước tối thắng, ruộng phước không có hang hốc, ruộng phước vô tận, ruộng phước đầy đủ những việc mà Bồ-tát thực hành, ruộng phước được sự tự tại trên hết của Phật, ruộng phước được Phật che chở, ruộng phước biến hóa, ruộng phước dùng ấn pháp này để ấn vào tâm chúng sinh giúp họ được an vui, nói năng khéo léo, ruộng phước gồm tất cả những châu báu trang nghiêm cõi Phật, quyết định Niết-bàn vắng lặng. Đối với tất cả ruộng phước mà thành tựu ruộng phước như thế, biết được tất cả các pháp là bất sinh bất diệt, gọi là A-la-hán.

Dứt các đắm nhiễm, thấy người đến tức giận mà tâm không buồn bực, đó là A-la-hán. Đối với tất cả các pháp không chấp tướng của nó, đó là A-la-hán.

Dùng tâm Bi dứt trừ những tri thức đầy phiền não để tu hành trí tuệ trên hết, chứng đắc nhanh chóng, gọi là A-la-hán. Dùng oai nghi này để xây dựng Bồ-đề, nhờ thế lực của Bồ-đề nên gọi là A-la-hán; Bồ-đề như vậy cũng gọi là chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể nghĩ bàn ấy cũng gọi là Bất động. Bất động như thế có công năng khiến cho vô số ức loài chúng sinh được an lập trong Bồ-đề, không hề chấp đắm, đều trụ trong bình đẳng, đồng với tướng hoại, tường không thật có, biết tất cả pháp đều trở về giác ngộ, trụ nơi vô trụ, đó là A-la-hán.

Đã nhận thức như thế, thì có khả năng nói pháp như thế cho chúng sinh nghe mà không đắm nhiễm; tuy có nói năng nhưng không có tướng nói; độ các chúng sinh nhưng không có ý tưởng chấp vào các chúng sinh; thân bất động đối với hai bên đoạn, thường chẳng dứt phiền não và lìa kiêu mạn; đối với tất cả pháp vô sinh, vắng lặng, vô hành, không hoại tướng sắc, không hoại tướng thọ, tưởng, hành, thức và các pháp tướng của phàm phu. Tâm được bất động để cầu giải thoát; an trụ Phật pháp, cũng chẳng phải an trụ vào quả tướng giải thoát của Tu-đà-hoàn, quả tướng giải thoát của Tu-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Vọng kiến tất cả sinh khởi các điên đảo, chấp vào trí tuệ giải thoát của Phật; vọng kiến chấp vào tâm Bồ-đề giải thoát; vọng kiến tu Bồ-đề thì giải thoát; vọng kiến tu giới Bồ-đề giải thoát; vọng kiến não hại nhẫn nhục giải thoát, vọng kiến biếng nhác tinh tấn giải thoát; vọng kiến loạn tưởng thiền định giải thoát; vọng kiến ngu si trí tuệ giải thoát; vọng kiến Thanh văn phàm phu giải thoát, vọng kiến cha mẹ, vợ con, gái trai, quyến thuộc. Tất cả các giải thoát như thế, vọng kiến tham đắm các dục, vô lượng khổ não, sinh ra thân ái, sinh ra đắm nhiễm. Pháp kết sử này là nơi não hại, đối với pháp này sinh ra hai thứ tướng: Một là dứt bỏ vọng tưởng, độ thoát chúng sinh, đó là A-la-hán; hai là dứt bỏ vọng tưởng tham cầu lợi dưỡng và ý tưởng xuất gia, tại gia.

Đối với các pháp thấp hèn hay tối thắng đều bình đẳng, nhưng cũng không thấy pháp phàm phu này, đó là Phật pháp. Nhằm dứt bỏ vọng tưởng điên đảo như vậy nên nói pháp giải thoát, nếu muốn trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật, giáo hóa chúng sinh thành tựu như thế, thì đó gọi là Niết-bàn.

Chúng sinh như thế chẳng thể gọi là Niết-bàn, chúng sinh như thế sinh vào ba cõi; chúng sinh như thế không sinh vào ba cõi. Chúng sinh như thế là thực hành đạo giác ngộ; chúng sinh như thế không thực hành đạo giác ngộ. Chúng sinh như thế là hủy phá giới cấm; chúng sinh như thế vâng giữ giới cấm; chúng sinh như thế gọi là có trí tuệ; chúng sinh như thế gọi là không có trí tuệ. Nếu có chúng sinh khởi lên hai tâm và sinh vọng tưởng, vì dứt bỏ vọng tưởng cho chúng

sinh như thế nên; chẳng phải ruộng phước cũng chẳng phải không phải ruộng phước. Chúng sinh như thế siêng năng tinh tấn; chúng sinh như thế là chẳng siêng năng tinh tấn. Là pháp của kẻ ngu si, là pháp của người hiểu biết, là pháp của người nữ, là pháp của người nam, là pháp của bậc Thánh, là chẳng phải pháp của bậc Thánh. Sinh khởi hai ý tưởng như vậy. Nên phải dứt bỏ hai thứ tâm vọng tưởng như thế. Bồ-tát an trụ trong Bồ-đề không lui sụt. Được thọ ký Bồ-đề cũng chẳng phải được thọ ký Bồ-đề. Được gần tòa Bồ-đề cũng chẳng phải được gần tòa Bồ-đề. Chính do hai tâm như vậy mà dấy khởi lên vọng tưởng hư dối. Bồ-tát như vậy là đạt đến Bồ-đề. Bồ-tát như vậy là chẳng đạt Bồ-đề giải thoát chân thật. Tóm lại, chấp đắm vào tất cả pháp đều là vọng tưởng. Vì thế A-nan nên biết! A-la-hán đã dứt bỏ tất cả vọng tưởng về chúng sinh, để đạt đến giải thoát nên có thể nói về pháp Vô tưởng như thế. Đó là Đại Bồ-tát A-la-hán.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Trừ tất cả hành

Lìa hành sinh tử

Ra khỏi thế gian

Gọi A-la-hán.

Dứt hết phiền não

Độ thoát tất cả

Các chúng sinh khổ

Gọi A-la-hán.

Chúng sinh chẳng đạt

Và các kết sử

Đối pháp không lợi

Gọi A-la-hán.

Dứt bỏ vọng tưởng

Trụ không vọng tưởng

Rõ các pháp Không

Là A-la-hán.

Rõ không hơn hết

Đạt được vô tướng

Dứt tất cả tướng

Là A-la-hán.

Diệt các chúng sinh

Tất cả tướng ác

Trừ tất cả tướng

Là A-la-hán.

Trừ các bờ mé

Đạt pháp vô tưởng

Tự mình chứng biết

Là A-la-hán.

Vì được Bồ-đề

Khó thể nghĩ bàn

Phát tinh tấn mạnh

Là A-la-hán.

Nếu nói các pháp

Không báng, không nhơ

An trụ Bồ-đề

Là A-la-hán.

Ruộng phước thanh tịnh

Khiến người được vui

Chúng sinh chẳng được

Là A-la-hán.

Nếu nói các pháp

Tất cả không chấp

Vô pháp, chẳng pháp

Là A-la-hán.

Căn, Lực, Giác, Đạo

Vì chúng hiển bày

Đắc quả bậc nhất

Là A-la-hán.

Khéo rõ chúng sinh

Bồ-đề thanh tịnh

Giảng nói tướng ấy

Là A-la-hán.

Lời thế gian nói

Tất cả các hành

Đối hành không chấp

Là A-la-hán.

Thế Tôn mạnh mẽ

Ruộng phước khó lường

Tùy trú xứ Phật

Giảng nói người nghe,

Nếu muốn thấy Phật

Không thấy, chẳng thấy

Như Phật thấy điều

Là A-la-hán.

Ruộng phước thích hợp

Ruộng phước Thánh hiền

Tinh tấn tột bậc

Là A-la-hán.

Xa lìa dục nhiễm

Đối giận chẳng giận

Cũng nói Bồ-đề

Là A-la-hán.

Rõ tất cả pháp

Vắng lặng vô tướng

Do đó giác ngộ

Là A-la-hán.

Tất cả chẳng động

Các cõi chúng sinh

Khiến vô số ức

An trụ Bồ-đề.

Chúng sinh Bồ-đề

Đều trụ vô tướng

Rõ kia bình đẳng

Là A-la-hán.

Đắc Vô đẳng đẳng

Đồng tất cả pháp

Biết rõ vô tướng

Bồ-đề bình đẳng

Hiểu được như vậy

Gọi là La-hán.

Tỏ pháp như thật

Thanh tịnh không nhơ

Nói pháp chúng nghe

Nhưng không pháp nói

Độ vô lượng chúng

Cũng không dao động.

Chúng sinh chẳng được

Hai bên đoạn, thường

Mà chúng đều thấy

Độ thoát khổ não

Rốt ráo các pháp

Không sinh, không diệt

Mà dùng phương tiện

Độ thoát muôn loài

Chẳng hủy hoại sắc

Thọ, tưởng, hành, thức

Cũng giống như thế

Tức là giải thoát.

Đối với phàm phu

Cũng không tướng động

Kiến lập Phật pháp

An trụ giải thoát.

Khiến các chúng sinh

Nhớ nghĩ quả báo

Tướng giải thoát Phật

Nói pháp người nghe

Chấp lấy Bồ-đề

Tu hành Bố thí

Trì giới, Nhẫn nhục

Để bỏ vọng tưởng

Biếng nhác, buông lung

Giữ sự Tinh tấn

Trừ tướng giải thoát

Lời La-hán nói

Sinh tưởng Thiền định

Người ngu vô trí

Giúp họ giải thoát

Nói pháp La-hán

Pháp vô tướng ấy

Ngăn che hư vọng

Nói pháp như vậy

Là A-la-hán.

Chúng sinh hư vọng

Chấp tưởng Thanh văn

Không tướng, giải thoát

La-hán nói pháp,

Cha mẹ vợ con

Ngu si chấp đắm

Chẳng phải Bồ-đề

Tham đắm sinh tử,

Anh em chị em

Vọng sinh thân ái

Vắng lặng giải thoát

Là A-la-hán.

Tạo các hành nghiệp

Tham đắm thân ái

Thấy liền luyến ái

Vốn là thân mình.

Lại đắm nhiễm nhau

Thân ái lẫn nhau

Chẳng biết lìa bỏ

Khiến ma lộng hành.

Không lìa thế gian

Làm ác cùng cực

Lỗi lầm như vậy

Lời La-hán nói.

Đối các kết sử

Thảy đều giác ngộ

Cả hai hư vọng

Lời La-hán nói.

Lợi ích nhiều người

Không hề đùa bỡn

Giải thoát như vậy

Lời La-hán nói.

Tại gia xuất gia

Thường sinh vọng tưởng

Phàm, ngu chấp đắm

La-hán giải thoát.

Thấy rõ trói buộc

Nêu rộng chánh pháp

Phàm, ngu vọng tưởng

La-hán giải thoát.

Lìa bỏ phàm phu

Không lợi Phật pháp

Bỏ lợi, không lợi

Là A-la-hán.

Thấy có cao thấp

Từng ấy các loài

Chúng sinh chấp đắm

La-hán giải thoát.

Đầy đủ tướng chấp

Tu tập rất nhiều

Chấp tướng như vậy

Khéo léo giải thoát

Được ruộng phước Phật

Rốt ráo chân thật

Vọng chấp là ruộng

La-hán giải thoát.

Không diệt, chẳng diệt

Cũng vật, chẳng vật

Tuy tu Bồ-đề

Chẳng được giác ngộ.

Giữ giới, phá giới

Có trí, không trí

Chúng sinh ngu si

Dấy lên hai tưởng

Nhiều người chấp đắm

Có rất nhiều loài

Giải thoát tưởng ấy

Lời La-hán nói

Khởi tưởng ruộng phước

Chẳng tưởng ruộng phước

Phàm ngu không trí

Sinh các thứ tưởng

Đối với người nữ

Và đối người nam

Pháp Thánh, chẳng Thánh

Sinh hai thứ tâm

Chúng sinh như vậy

Phàm, ngu không trí

Chấp đắm hai tưởng

La-hán giải thoát

Pháp lui, không lui

Có ký, không ký

Gần tòa Bồ-đề

Chẳng chấp Bồ-đề

Được Bồ-đề rồi

Rốt ráo vắng lặng

Lìa hẳn sinh tử

Chấp tưởng Niết-bàn

Dứt buộc chúng sinh

Diệt tất cả tướng

Cho nên La-hán

Gọi là giải thoát.

Bồ-tát pháp nhĩ

Hiện là La-hán

Không khởi pháp nhẫn

Tức trí La-hán.

La-hán như vậy

Bồ-tát khen ngợi

Tâm thường trụ nơi

Bồ-đề trên hết.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo A-nan:

–Nay ông nên biết! Đó là Như Lai Đẳng Chánh Giác vì các vị Đại Bồ-tát dùng phương tiện nói về A-la-hán.

Tôn giả A-nan thưa:

–Vì sao Như Lai Đẳng Chánh Giác lại vì các Đại Bồ-tát nói về Thanh văn?

Đức Phật dạy:

–Này A-nan! Bồ-tát có khả năng làm cho vô lượng a-tăng-kỳ chúng sinh, dùng pháp âm của Phật khiến tất cả đều được nghe, do đó gọi là Thanh văn.

Cũng khiến cho họ được nghe âm thanh chẳng thể nghĩ bàn ấy, nghe những âm thanh không thể nghĩ bàn rồi thì đối với đạo Bồ-đề dứt mọi đùa bỡn, chỉ dùng âm thanh thanh tịnh để họ được nghe, cũng gọi là Thanh văn.

Lại khiến cho họ được nghe về niềm an vui của Niết-bàn chư không phải là những niềm an vui khác. Nghe được những âm thanh

như vậy cũng gọi là Thanh văn.

Cũng khiến cho họ được nghe các đạo phẩm như Căn, Lực, Giác, Đạo, Thiền định giải thoát, các pháp Tam-muội, Niệm xứ, Chánh cần, chứng đắc Vô dư. Các pháp này đều khiến cho vô số chúng sinh đều được nghe, cũng gọi là Thanh văn.

Lại thân này là khổ, không, vô ngã, nhưng tướng các ấm đều không thật có. Kẻ phàm phu ngu si phân biệt thân ấy vọng khởi chấp đắm nghe những âm thanh như vậy cũng gọi là Thanh văn.

Lại do nhãn giới là hư ngụy không thật, cho đến mắt Phật đều đồng với nhãn giới chẳng thể nghĩ bàn, có công năng giúp cho chúng sinh thấy biết như thật. Đối với tất cả pháp không có tướng thành tựu, gọi là thành tựu nhãn, tướng các pháp như vậy khiến chúng sinh nghe nên gọi là Thanh văn.

Như âm vang của tiếng gọi, khiến chúng sinh nghe nên gọi là Thanh văn.

Không ứng hợp với âm thanh mà vọng chấp đắm, vì không có tướng âm thanh, cũng không thật có, âm thanh như vậy nên gọi là Thanh văn. Không ứng hợp với hương mà chấp lấy tướng hương, tướng của hương cũng không thật có; ví như có người nằm mộng ngửi được mùi hương, nhưng thật ra không có mùi hương, ở trong cái không có hương mà vọng khởi tưởng là có hương, chỉ là điên đảo tự sinh ra phân biệt, chấp lấy tướng hương, kẻ phàm phu tin nhận, nghe tiếng như thế gọi là Thanh văn.

Lưỡi tiếp xúc với tướng không giống như cục thịt không thể nhận biết được vị, cũng như chùm bọt nước không thể làm ví dụ. Vì vượt khỏi ví dụ nên chẳng phải vị, chẳng phải thấy, mọi phân biệt về tướng của vị thật sự không thật có. Cảnh giới của vị như vậy và cảnh giới không thể nghĩ bàn là bình đẳng không hai. Lìa tâm, vô niệm cũng không nhớ nghĩ, thật không có tướng của tâm. Nghe âm thanh như vậy gọi là Thanh văn.

Pháp đã biết, lại khiến cho người khác nghe gọi là Thanh văn.

Nếu nghe về thân, thấu rõ tướng thân, thể tánh vốn không, chẳng phải sinh chẳng phải không sinh, đó gọi là Bồ-đề. Khiến cho

vô lượng chúng sinh được nghe âm thanh ấy gọi là Thanh văn.

Thể tánh của tâm là không, không thật có, đều như huyễn hóa, chẳng sinh chẳng diệt, có thể khiến cho tất cả chúng sinh đều được nghe nên gọi là Thanh văn… Phật bảo A-nan:

–Pháp thí của Thanh văn chẳng thể nghĩ bàn, chứng được đạo này gọi là chẳng thể nghĩ bàn, vì Pháp thí chẳng thể nghĩ bàn này có công năng sinh ra Bồ-đề. Vì sao? Vì hạt giống tương tự sinh nên không quả là quả, Tài thí không đạt được, từ nghe mà tin, hiểu nên gọi là Thanh văn. Tài thí nhỏ ít, Pháp thí mới là quan trọng. Pháp thí như vậy không hề ganh ghét kẻ khác, cũng không tướng thí, không đắm vào sự bố thí ấy. Ví như huyễn hóa không phân biệt, không sinh nguyện cầu, không chấp ý tưởng bố thí vì không nguyện cầu. A-nan nên biết! Pháp thí như vậy thành tựu Bồ-đề, từ nghe được tin hiểu nên gọi là Thanh văn. Dứt tất cả tướng, lìa các kết sử, vượt qua tất cả tăng thượng của Thanh văn, phát ra âm thanh lớn để giảng nói Phật pháp. Vì sao? Vì đầy đủ âm thanh vượt qua tất cả các âm thanh, ra khỏi âm thanh này rồi, khiến nghe được Phật pháp. Biết tướng các âm thanh chẳng phải một, chẳng phải khác, chánh tín thành tựu, nói pháp không hai cũng chẳng phải không hai. Nghe được pháp ấy gọi là Thanh văn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Vô lượng chúng sinh nghe

Phật pháp chẳng nghĩ bàn

Bồ-tát giảng rộng khắp

Đó gọi là Thanh văn.

Nghe rồi tin Bồ-đề

Không nhơ, không đùa bỡn

Khiến tất cả đều nghe

Đó gọi là Thanh văn.

Nghe Niết-bàn an vui

Là an vui bậc nhất

Đều khiến nghe vắng lặng

Đó gọi là Thanh văn.

Các Lực là Giác đạo

Bốn Niệm xứ, các Căn

Mau đạt tới rốt ráo

Đó gọi là Thanh văn.

Nghe thân này khổ, không

Không vững chắc, chân thật

Bị tham, sân, si lấp

Cho nên chấp lấy thân,

Cũng nghe nơi nhãn nhập

Chẳng thật mà thấy thật

Chúng sinh nhiều ngu si

Phàm phu mù chẳng trí

Nếu đạt được mắt Phật

Chánh kiến chẳng nghĩ bàn

Nếu được mắt như thế

Không còn các ngu si

Các pháp không thành tựu

Tất cả chúng sinh nghe

Do nhân duyên như thế

Cũng gọi là Thanh văn,

Tất cả tướng các pháp

Đều giống như tiếng vang

Nơi ấy không người nghe

Cũng không có người nói

Giúp vô số người nghe

Đó gọi là Thanh văn.

Trong ấy không nghe gì

Không có người đắm nhiễm

Ví như người nằm mộng

Tuy ngửi nhiều mùi hương

Nhưng đều không thật có

Biết thể hương như vậy

Lìa bỏ tất cả cấu

Cũng không người ngửi hương

Bồ-tát thì giải thoát

Chúng sinh nhiều điên đảo

Nghe lưỡi như cục thịt

Chẳng thể biết được vị

Nếu cục thịt biết vị

Cũng nên biết bình đẳng

Phân biệt tướng như thế

Tham vị là ác nhất

Cõi này khó nghĩ bàn

Đó gọi là biết vị,

Quyết định biết vị rồi

Bồ-tát không đắm nhiễm

Khiến chúng sinh quyết định

Đó gọi là Thanh văn.

Quán thân, nhận rõ tướng

Bản tánh không, vô chủ

Nếu biết được chân thật

Không sinh, không năng sinh

Tướng Bồ-đề như vậy

Không sinh, không năng sinh

Khiến mọi chúng sinh tỏ

Đó gọi là Thanh văn.

Ý cũng biết như thế

Thể tánh không thật có

Vì không có thể tánh

Nên khiến tất cả nghe

Như Phật pháp vô sinh

Vô diệt, cũng không hai

Không tướng, không chỗ thấy

Đó gọi là Thanh văn.

Đều khiến nghe thí ấy

Pháp thí chẳng nghĩ bàn

Tu hành đến đạo tràng

Thành tựu được Bồ-đề.

Ví như gieo hạt giống

Được quả như hạt giống

Tu thí chẳng nghĩ bàn

Chứng đắc đạo cũng vậy.

Bố thí các tài vật

Pháp thí là hơn hết

Xả tâm, không tham ganh

Đó gọi đạo Bồ-đề.

Tâm thường không chấp đắm

Tuy thí, không nương tựa

Nếu thí được như vậy

Mau chứng đạo Bồ-đề.

Xa lìa tất cả tướng

Dứt hết các kết sử

Không còn các đắm nhiễm

Đó gọi là Thanh văn.

Âm thanh ấy nhiệm mầu

Hơn các âm thanh khác

Thanh đó giúp nghe xa

Phật pháp chẳng nghĩ bàn,

Khiến mọi người đều rõ

Các thanh không nương tựa

Chẳng một cũng chẳng khác

Đó gọi là Thanh văn.

Muốn cho tất cả nghe

Lời các Phật giảng nói

Tùy pháp âm được nghe

Đều phát tâm Bồ-đề,

Nghe trong các ruộng phước

Ruộng phước Phật trên hết

Tùy theo chỗ Phật ở

Gần gũi Đấng cứu đời,

Khiến ba ngàn cõi nghe

An trụ trong hư không

Chúng sinh cũng như thế

Đều đồng tướng Niết-bàn,

Giảng nói thân bốn đại

Phân biệt là chúng sinh

Giống như tướng hư không

Đều chẳng thể nghĩ bàn.

Tướng như thị các cõi

Cũng không thể biết được

Trong ấy chẳng sinh tử

Không phiền não, Niết-bàn,

Các pháp không chân thật

Chúng sinh cũng như vậy

Đó là cõi tịch diệt

Làm sao thấy kẻ sinh

Vì vô lượng chúng sinh

Ngày đêm thường nghe biết

Chẳng đắm danh lợi mình

Chỉ vì chúng sinh nói

Nên biết là Thanh văn.

Muốn khiến tất cả nghe

Thật không pháp Thanh văn

Chỉ hiện làm Thanh văn

Phật chỉ giả danh nói

Trên hết trong các pháp

Cho nên biết chúng sinh

Tất cả đều tướng như

Đó gọi là Thanh văn.

Vô lậu dứt trói buộc

Giải thoát tất cả kết

Mà nói chúng sinh nghe

Hiển bày lìa trói buộc

Thanh tịnh không đùa bỡn

Thấy rồi nói người nghe

Phật pháp đều cũng thế

Không lâu sẽ được thấy

Đúng như pháp Phật nói

Vị Bồ-tát tu hành

Đối pháp không đắm nhiễm

Đó gọi là Thanh văn.

Không trói buộc, thanh tịnh

Cũng khiến tất cả nghe

Tu hành như đã nghe.

A-nan ông nên biết,

Ta dùng phương tiện nói

Biết Thanh văn như vậy

Bồ-tát không nương tựa.

A-nan nên biết! Đó gọi là Như Lai Đẳng Chánh Giác vì các Đại Bồ-tát phương tiện nói về Thanh văn.

A-nan thưa:

–Thế nào là Như Lai Đẳng Chánh Giác lại vì các Đại Bồ-tát nói về Bích-chi-phật?

Đức Phật dạy:

–Này A-nan! Bồ-tát hiện thấy tất cả pháp!

Thế nào là hiện thấy? Đó là rõ các pháp là không tranh chấp, đều là giả danh, không hủy hoại tánh của các pháp mà thấy được pháp, chứng được pháp, nên gọi là Bích-chi-phật. Phật là chẳng thể nghĩ bàn. Đối với tất cả pháp và các chúng sinh đồng với tướng Niết-bàn bình đẳng không sai khác. Vô hình, vô tướng, thanh tịnh vắng lặng. Cảnh giới chân thật, cảnh giới chúng sinh, cảnh giới Niết-bàn, giống như hình bóng huyễn hóa, không giới hạn, không thật có. Đối với các cảnh giới này cũng không có tướng của cảnh giới. Không thể dùng lời, không thể diễn tả, không có nơi chốn nương tựa, cũng

không thể diễn tả. Vì sao? Vì như ngã không, không sinh, không diệt, biết cảnh giới chúng sinh thì biết cảnh giới các pháp, cảnh giới sinh tử, tức là cảnh giới Phật. Biết các cảnh giới như vậy nên gọi là Bích-chi-phật. Bồ-tát hiện biết đối với sắc, sắc ấy tức là sắc ấm, sắc ấm đã dứt thì chỉ còn có lời nói, không có ngã, ngã sở. Vì sao? Vì như nói về sắc ấm chỉ có lời nói. Nên là không, không sinh, không diệt, lời nói không có tướng của lời nói, vì sao dùng lời nói? Nói về sắc ấm ấy cũng hiện thấy thọ ấm, tưởng ấm, hành ấm và thức ấm. Ví như nói về thức ấm, thì biết chỉ giả danh là thức ấm, chỉ có lời nói, lời nói đều không, không sinh không diệt, chẳng phải thật chẳng phải hư. Lời nói còn không, huống gì là tướng ấm, năm ấm như vậy đều từ giả danh mà lập nên, đó gọi là Bích-chi-phật. Vì sao? Vì nhờ vào tên gọi mà nói về là sắc, sắc chỉ là giả danh, không nhân, chẳng phải nhân, nhưng gọi tên là nhân, ấm ấy là do nhân duyên hợp nên không thể nói tướng của nó. Tất cả các pháp đều không nương, không duyên, biết rõ như vậy gọi là Bích-chi-phật.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Hiện thấy tất cả pháp

Đều biết không đối kháng

Chẳng sinh cũng chẳng hoại

Không có tướng trược loạn

Hiện thấy tất cả pháp

Bản tánh đều vắng lặng

Thể tướng là như vậy

Thì không có quyết định.

Hiện thấy chỗ rốt ráo

Tất cả pháp cũng thế

Đó gọi là Chánh trí

Duyên giác chẳng nghĩ bàn.

Niết-bàn và chúng sinh

Đời trước không thật có

Cõi này chẳng có sinh

Phật cũng khó nghĩ bàn.

Như chúng sinh Niết-bàn

Không sinh, không xuất xứ

Như pháp không tướng sinh

Đó gọi là Niết-bàn.

Chúng sinh và Niết-bàn,

Đều như bóng đáy nước

Có hình, không chúng sinh

Đó gọi là Niết-bàn.

Chúng sinh và Niết-bàn,

Đều là giả danh nói

Không sinh, cũng không diệt

Chỉ có tên gọi giả.

Tướng lời nói như thế.

Rõ không có chúng sinh

Nghĩa này phải nên biết

Chúng sinh tức Niết-bàn.

Tất cả lời nói không,

Tâm không, pháp cũng không

Dùng lời nói, chẳng lời

Quyết định không người biết.

Phi ngôn, cõi không nương

Lời nói cũng vô trụ

Tướng lời nói như vậy

Chúng sinh chẳng nghĩ bàn.

Chúng sinh và Niết-bàn

Cõi thật, cõi chẳng thật

Xa lìa, được an ổn

Về hẳn nhà vắng lặng.

Tất cả cõi chúng sinh

Như hình bóng, tiếng vang

Không nhân cũng không duyên

Cõi thật chẳng nghĩ bàn,

Tất cả gốc các pháp

Chỉ dùng giả danh nói

Là chốn không thật có

Tướng tên gọi không thật

Cõi thật không nói năng

Cũng không người biết được

Vì không, không cõi thật,

Chúng sinh chẳng nghĩ bàn.

Cõi thật chẳng nói năng

Lời nói không thành được

Tướng chân thật như như

Chúng sinh không bờ mé

Tướng lời nói tự không

Chẳng dùng lời mà biết

Như điều ông thường nói

Chúng sinh không thể nghĩ

Tướng cõi thật như thế

Chẳng nghĩ bàn biết được

Đó gọi Chánh giác nói

Bích-chi khó nghĩ bàn

Hiện thấy đối sắc ấm

Chỉ có tên gọi giả

Tánh, tướng ấm như thế

Thường xa lìa lời nói

Không có tướng chân thật

Đó gọi là xuất thế.

Biết các ấm như vậy

Bản tánh không trụ xứ

Sắc ấy không thật có

Giả danh gọi là ấm.

Chỉ có tên gọi suông

Chẳng sinh cũng chẳng diệt

Lời nói và các pháp

Không có chỗ quyết định

Nếu không có lời nói

Đó là nói sắc ấm.

Hiện thấy đối thọ ấm

Tưởng, hành cũng như vậy

Cho đến cả thức ấm

Chỉ có lời nói giả

Thấy ấm chẳng thể nói

Xa lìa tất cả tướng

Bản tánh không thật có

Chẳng sinh cũng chẳng trụ

Chân thật như đã nói

Xa lìa tất cả pháp

Biết các tướng như thế

Thể tánh không chỗ ở

Chỉ dùng giả danh nói

Nói ấm thảy cũng không

Biết lời nói không rồi

Không sinh cũng không diệt

Lời nói và các pháp

Không có chỗ quyết định

Nếu không có lời nói

Đó gọi là thức ấm.

Ấm này lìa lời nói

Hạn lượng không thật có

Tướng không sinh, không diệt

Cũng không chỗ nương tựa

Giải thoát các phiền não

Chẳng phải nghiệp, quả báo

Chẳng giác, cũng chẳng che

Chẳng lời, chẳng Niết-bàn

Tướng ấy không quyết định

Cũng không có trí tuệ

Trong ngoài không thật có

Không biếng nhác, tinh tấn

Không đùa bỡn, nghi ngờ

Cũng chẳng có thành tựu

Chẳng kinh, chẳng sợ hãi

Không có tất cả sắc

Cũng chẳng thấy cả không

Vô tướng cũng như thế

Không có một tướng khác

Chẳng buộc cũng chẳng mở

Tất cả các tiếng nói

Thanh ấy không chỗ vào

Đó gọi là Luật-đà.

Lời không diễn tả được

Rốt ráo nơi hiện thấy

Mà nói pháp vô tận

Được chánh định ấy rồi

Chẳng đắm mê lời nói

Trí này như hiện thấy

Đều nói A-luật-đà

Luật-đà đồng các pháp

Im lặng mà giảng nói

Bấy giờ, hiện thấy đến

Chẳng từ nhân duyên khác

Đó gọi là Chánh giác

Duyên giác chẳng nghĩ bàn.