Đại Tập 35 · Bộ Pháp Hoa II · Số 265–273

Kinh Đại Tát-Già Ni-Kiền Tử Sở Thuyết - Quyển 5 - Phẩm 5: Vương Luận (Phần 3)

KINH ĐẠI TÁT-GIÀ NI-KIỀN TỬ

SỞ THUYẾT

QUYỂN 5

Phẩm 5: VƯƠNG LUẬN (Phần 3)

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Như thế, vua thực hành pháp hạnh không buông lung, họ thành tựu được mấy pháp thì gọi là vua thực hành pháp hạnh?

Đáp:

–Đại vương! Thành tựu mười pháp mới được gọi là vua thực hành pháp hạnh.

Mười pháp đó là:

1. Tự tánh thành tựu.

2. Quyến thuộc có lễ nghĩa.

3. Trí tuệ thành tựu.

4. Thường siêng năng tinh cần.

5. Tôn trọng pháp.

6. Mạnh mẽ lanh lợi.

7. Ân nghĩa sâu nặng.

8. Hiểu rõ mọi hoạt động của sự vật trong thế gian.

9. Có thể chấp nhận những sự đau khổ.

10. Không giữ pháp điên đảo.

Đại vương! Vua thành tựu tự tánh sẽ được thành tựu hai công đức:

1. Thái tử, đại thần, trưởng giả, cư sĩ và nhân dân trong thành ấp, tụ lạc đều yêu mến, và quý trọng nhà vua.

2. Nhà vua không có những thứ bệnh tật.

Vua có quyến thuộc biết lễ nghĩa cũng được thành tựu hai công đức:

1. Đối với những việc làm của nhà vua, các sự tranh luận, nhà vua không cần phải lo âu.

2. Cẩn thận không phạm vương pháp.

Vua thành tựu trí tuệ cũng được thành tựu hai công đức:

1. Biết giỏi phương tiện, dựa theo pháp để bảo hộ chúng sinh.

2. Muốn làm việc gì thì với trí tuệ của mình vua có thể biết được, không cần nhờ người khác.

Vua thường siêng năng chuyên cần cũng có thành tựu hai công đức:

1. Tất cả các kho lẫm đều đầy ắp.

2. Không có giặc cướp, sống an ổn hạnh phúc.

Vua tôn trọng pháp cũng có thành tựu hai công đức:

1. Luôn luôn thực hành theo pháp thiện không gián đoạn.

2. Có khả năng giáo hóa những chúng sinh làm việc ác.

Vua mạnh mẽ, lanh lợi cũng có thành tựu hai công đức:

1. Trong tâm mong cầu việc gì thì mau được đầy đủ.

2. Muốn phát tâm làm việc gì, suy nghĩ không lâu liền thành như pháp.

Ân nghĩa sâu nặng cũng có thành tựu hai công đức:

1. Quyến thuộc đều ưa thích nhà vua.

2. Các đại thần và tất cả nhân dân đều kính tin và tôn trọng nhà vua.

Hiểu rõ mọi hoạt động của sự vật trong thế gian cũng có thành tựu hai công đức:

1. Có khả năng biết những chúng sinh làm ác, chúng sinh làm thiện.

2. Vua giúp người dân ở xa được vật không để mất mát.

Vua có chịu đựng những đau khổ cũng có thành tựu hai công đức:

1. Nhà vua muốn thực hiện điều gì thì có thể thành tựu đầy đủ.

2. Không sợ những sự đau khổ và buồn bực.

Vua không giữ pháp điên đảo cũng có thành tựu hai công đức:

1. Tự mình đạt đến đạo thù thắng.

2. Không bao giờ xa lìa các bậc Thiện tri thức.

Đại vương! Người đầy đủ mười công đức như vậy, gọi là vua thực hành pháp hạnh thành tựu. Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thành tựu mười loại công đức như thế mới gọi vua thực hành pháp hạnh. Nếu như trong nước ấy có vua chư hầu phản nghịch, chuẩn bị bốn loại binh mã để chiến đấu tranh giành đất nước với vua pháp hạnh. Hoặc ngay cả vua nước ngoài đến xâm lăng; họ muốn mở một cuộc đại chiến, tập bốn bộ binh mã, tất cả đều sẵn sàng thì vua thực hành pháp hạnh bằng cách nào để đối phó với cuộc chiến tranh này? Đáp:

–Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh nên suy nghĩ ở trong ba thời điểm, đưa ra ba phương tiện để vào trận chiến đấu. Ba thời điểm đó là: vào lúc đầu, vào lúc giữa và vào lúc cuối.

Đại vương! Lúc đầu muốn vào khởi phương tiện, nếu vua thực hành pháp hạnh thấy vua chư hầu phản nghịch thì ngay lúc ấy nên suy nghĩ ba điều này:

1. Suy nghĩ rằng: “Binh mã của vua chư hầu phản nghịch là cũng của chúng ta và họ sẽ chiến thắng ta. Nếu ta cũng chiến đấu với họ thì sẽ tổn thất rất lớn, không có lợi ích gì. Nếu họ chiến thắng ta thì họ sống còn ta chết.” Nhà vua suy nghĩ như thế rồi, nên đi tìm những người bạn thân hoặc người quen của vị vua phản nghịch kia, nhờ họ hòa giải để chấm dứt cuộc chiến này.

2. Vua thực hành pháp hạnh thấy thế lực của vua phản nghịch kia ngang mình hoặc hơn mình, trong tâm tự nghĩ: “Không nên chiến đấu với họ, nên cung cấp của cải cho họ để chấm dứt chiến tranh”.

3. Nếu thấy vua phản nghịch kia có nhiều binh sĩ, quyến thuộc, bè đảng; thế lực bốn binh voi, ngựa, xe và bộ rất hùng mạnh. Còn binh sĩ của vua thực hành pháp hạnh tuy ít, nhưng có thể dùng

phương tiện hiện đại hùng mạnh chống cự, làm cho vua phản nghịch kia sinh tâm sợ hãi, chấm dứt chiến tranh.

Đó là trong thời gian đầu suy nghĩ về dụng của ba phương tiện.

Đại vương! Nếu như dùng ba việc bạn thân, của cải và uy hiếp làm cho sợ hãi này mà không dập tắt được cuộc chiến tranh kia. Lúc này, vua thực hành pháp hạnh nên suy nghĩ ba điều rồi, đi thẳng vào trận chiến.

Ba điều suy nghĩ:

1. Nghĩ rằng: “Đây là vua phản nghịch không có tâm Từ bi, tự mình giết hại chúng sinh và thấy người khác giết hại chúng sinh cũng không ngăn chặn. Hôm nay, ta không thể để cho họ giết hại lẫn nhau như thế này.” Đây là tâm ban đầu bảo hộ chúng sinh.

2. Nghĩ rằng: “Ta nên dùng phương tiện thu phục vua phản nghịch để quân sĩ binh mã hai bên không chiến đấu.”

3. Nghĩ rằng: “Ta nên dùng phương tiện bắt sống, trói lại không để họ giết hại lẫn nhau.”

Khởi lên tâm Từ bi này rồi, sau đó chuẩn bị bốn loại binh mã phân bố ra. Các tướng sĩ đọc hiệu lệnh, tuyển chọn binh lính, phân ra làm ba phẩm. Ở trong phẩm thượng thì có thượng, trung và hạ. Chọn những người dũng mãnh của bậc thấp trong phẩm thượng đặt ở phía trước. Tiếp theo, chọn những người khỏe mạnh trong phẩm trung đứng ở thứ hai. Tiếp theo, chọn những binh lính có sức khỏe mạnh nhất của phẩm thượng phân ra ở hai bên bảo hộ các bộ binh, để cho họ sợ hãi.

Lúc ấy, vua thực hành pháp hạnh ở giữa quân ra lệnh cho đại quân hùng mạnh voi, ngựa, xe và bộ của phẩm tối thượng đi vào trận chiến. Vì sao? Vì có năm việc khiến cho đại quân hùng mạnh không thối chí.

Năm việc đó là:

1. Biết hổ thẹn với vua.

2. Tất cả phải sợ vua.

3. Nắm được ý của vua.

4. Làm cho binh lính ở sau không sợ hãi.

5. Khiến cho mọi người nghĩ đến việc báo ân quốc vương.

Với thế lực phân chia như vậy, không sinh sự thoái lui, có khả năng dũng mãnh chiến đấu.

Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh đã thiết lập phương tiện vào trận chiến đấu, lúc ấy dẫu có giết hại chúng sinh thì vị ấy chỉ mắc tội rất nhẹ, không cần sám hối cũng có thể tiêu trừ được. Vì sao? Vì vua thực hành pháp hạnh kia trước khi muốn vào trận chiến đấu đã khởi ba tâm Từ bi, thì dầu cho có làm điều ác này cũng chỉ mắc tội nhẹ, không hẳn chịu quả báo.

Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh kia vì chúng sinh, vì bảo hộ Sa-môn, vì bảo hộ pháp Sa-môn, vì bảo hộ vợ con, dòng họ và những tư thức mà có thể xả bỏ thân mình và của cải. Nhân tạo những nghiệp như thế, nên vua thực hành pháp hạnh kia được vô lượng phước.

Đại vương! Nếu vì bảo vệ đất nước, chăm lo đời sống nhân dân mà khởi binh chiến đấu, trong lúc ấy, quốc vương trước hết phải khởi ba tâm ở trên, rồi mới ra lệnh vua chư hầu phải một mực tuân theo lệnh của vua, chiến đấu như thế là có phước không có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vua thực hành pháp hạnh thường sinh bao nhiêu tâm để bảo hộ chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh đối với các chúng sinh khởi lên tám tâm. Tám tâm đó là:

1. Nghĩ đến tất cả chúng sinh như nhớ nghĩ về con của mình.

2. Nghĩ đến những chúng sinh làm việc ác như nghĩ đến đứa con bệnh hoạn của mình.

3. Thường nghĩ chịu khổ thay cho chúng sinh, sinh tâm đại Bi.

4. Nghĩ chia xẻ niềm vui thù thắng của chúng sinh, sinh tâm hoan hỷ.

5. Nghĩ đối với những chúng sinh oan gia, sinh ý tưởng bảo hộ.

6. Có thể đối với những chúng sinh bạn bè thân thuộc thì sinh ý tưởng bảo hộ che chở.

7. Đối với của cải sinh ý tưởng như thuốc.

8. Đối với chúng sinh, sinh ý tưởng vô ngã.

Đại vương! Nghĩ đến các chúng sinh, sinh ý tưởng như con, nên phát khởi hai tâm:

1. Như cha mẹ nghĩ đến con, ngăn ngừa các điều ác.

2. Đối với tất cả chúng sinh thường không bỏ tâm Từ bi.

Nghĩ đến những chúng sinh làm việc ác như nghĩ về đứa con bệnh tật, nên phát khởi hai tâm:

1. Có khả năng chịu đựng, như người bệnh ở thế gian chửi mắng các thầy thuốc giỏi, những thầy thuốc vẫn không tức giận.

2. Vì muốn đoạn dứt tất cả lỗi lầm, nên thực hành tâm như thế.

Nghĩ chịu khổ đau thay cho chúng sinh, sinh tâm đại Từ, nên phát khởi hai tâm:

1. Ở trong hoạn nạn nguy cấp, cứu chúng sinh thoát khỏi khổ đau.

2. Có khả năng hưởng niềm vui an ổn thù thắng.

Đối với những chúng sinh thọ lạc, sinh tâm hoan hỷ, nên phát khởi hai tâm:

1. Đối với của cải và đời sống của người khác không sinh tâm tham.

2. Đối với hạnh phúc và sự giàu sang của người khác không sinh tâm đố kî.

Đối với những chúng sinh oan gia sinh ý tưởng bảo hộ, nên phát khởi hai tâm:

1. Thường nghĩ diệt trừ lỗi lầm cho họ, nhân đó xa lìa oan gia.

2. Đối với những chúng sinh oan gia sinh ý nghĩ như bè bạn thân thích, huống gì những chúng sinh khác chẳng phải oan gia?

Đối với những chúng sinh bạn bè thân thích, sinh ý tưởng bảo hộ che chở, nên khởi hai tâm:

1. Nghĩ làm cho tình bạn càng thêm vững chắc.

2. Nghĩ đến cho tất cả chúng sinh không oán thù nhau.

Đối với vật dụng sinh ý tưởng như thuốc, nên khởi hai tâm:

1. Có ái dục nhưng không tà dâm.

2. Đối với sắc, thanh, hương, vị và xúc tùy theo thế gian thọ dụng, không sinh tâm tham đắm.

Đối với tự thân không sinh ý tưởng là ngã, nên khởi hai tâm:

1. Thường đi đến những bậc Sa-môn, người đại trí để nghe Phật pháp.

2. Nghe pháp rồi, y theo lời dạy mà tu hành.

Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh thường tư duy tám pháp như thế, không mong cầu của cải mà người thế gian tự nhiên hiến dâng. Những châu báu, kỹ vật kỳ lạ ở trong nước không có mà kho lẫm vẫn đầy dẫy. Dù cho những vị vua làm việc ác, phi pháp trong thế gian dùng roi đánh đập, bức hiếp nhân dân nộp của cải thì cũng không bằng một phần của vua pháp hạnh.

Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh thực hành tám pháp này, đối với những việc làm thì ở năm tháng, mặt trời, mặt trăng và sao thường hiện điềm lành. Tất cả phi nhân, các loại tà ác quỷ muốn tìm chỗ sơ hở cũng không thể được. Ở trong nước ấy, thời tiết mưa hòa gió thuận, ngũ cốc được mùa, nhân dân no đủ, không còn nghĩ đến việc đói khát nữa. Tất cả những loài có thể mang đến cho thế gian những điều bất lợi như trùng sâu, chim sẻ, chuột, rồng, mưa đá thảy đều tiêu diệt hết. Nếu trong nước ấy có giặc cướp, tất cả đều y theo tội lỗi do hành động của chính mình mà chịu những sự đau khổ, hành động của mình chấm dứt thì quả báo cũng không còn.

Đại vương! Vua thực hành pháp hạnh có thể bảo hộ chúng sinh như thế, bảo vệ thế gian, không phụ tất cả chúng sinh. Tất cả mọi người làm việc thiện, người trí tuệ và bậc Thánh trong thế gian đều không thể quở trách. Vì sao? Vì không có tội.

Đại vương! Vua thực hành các hạnh thiện như thế, sau khi mạng chung sẽ sinh lên cõi trời và hưởng thọ cảnh giới an lạc vi diệu ở các cõi trời kia.

Rồi nói bài kệ rằng:

Trọng pháp không buông lung

Thường nghĩ lợi chúng sinh

Quyến thuộc có lễ phép

Biết giỏi hạnh lợi tha

Chính mình thường thanh tịnh

Lìa những việc vô ích

Vua kia hơn thế gian

Gọi vua hành pháp hạnh.

Tướng quý, nói hòa nhã

Siêng chuyên cần làm thiện

Biết giỏi việc thế gian

Tất cả các nghề nghiệp,

Vì thường không biếng nhác

Phương tiện hộ tất cả

Chúng sinh được an vui

Không có người đau khổ,

Thường thích việc lợi tha

Tâm muốn hộ tất cả

Phát ngôn lời ái ngữ

Quyết định nói an ổn,

Biết lỗi, có công đức

Biết hơn và biết kém

Vua đều cũng như thế

Chúng sinh sống an lạc.

Với người tâm bình đẳng

Hay thí vật, giải nghĩa

Các quan và quyến thuộc

Tất cả yêu mến vua,

Nhóm đầy đủ điều thiện

Thường có thế lực mạnh

Vua chánh pháp như thế

Ở lâu trên vương vị.

Tâm Từ lìa giết hại

Bố thí diệt trộm cắp

Chánh hạnh phòng tà dâm

Lời thật dứt nói dối,

Hòa hợp lìa chia rẽ

Nói nhẹ ngăn ác khẩu

Nói ngay trị phù phiếm

Sống sạch bỏ uống rượu,

Tịnh tâm bỏ ba độc

Thọ vương vị cõi trời

Đại vương phải nên biết

Thường khéo hộ các giới.

❧

Phẩm 6: THỈNH THỌ TRAI

Lúc bấy giờ, vua Nghiêm Sí nghe Tát-già Ni-kiền Tử thuyết pháp xong, trong lòng rất vui mừng, liền thưa:

–Đại sư nhân từ không bỏ nước ta. Nay ở nơi hoang dã này không thể dừng chân được, xin hãy giáng thần đức cùng đại chúng trở về cung điện nghỉ ngơi. Vì sao? Vì nay ta muốn thiết lễ cúng dường Đại sư và đại chúng.

Tát-già Ni-kiền Tử nói:

–Lành thay, lành thay! Đại vương! Người muốn cúng thức ăn cho ta, nay đã đúng lúc. Vì sao? Vì ta từ xa đến, trên đường đi rất mệt, và đói khát. Lúc này giờ ngọ đã đến, ta nhận lời thỉnh của nhà vua.

Khi ấy, vua Nghiêm Sí nghe Tát-già Ni-kiền Tử nhận lời, trong lòng rất vui mừng, liền thỉnh Tát-già Ni-kiền Tử và đại chúng đi phía trước, vua cùng bốn binh chủng theo hầu trước sau, cùng đi về cung. Khi đã vào cung, nhà vua thỉnh Tát-già Ni-kiền Tử ngồi trên giường báu vô giá, trang hoàng bảy báu xen lẫn nhau. Ngoài ra, tất cả các chúng Ni-kiền Tử đều ngồi xuống tùy theo địa vị của mình.

Sau khi Tát-già Ni-kiền Tử an tọa, vua Nghiêm Sí chí tâm cung kính tôn trọng vô cùng, và sinh tâm hy hữu. Nhà vua tự tay dâng thức ăn cúng dường Tát-già Ni-kiền Tử và đại chúng, với đầy đủ trăm vị thức ăn đồ uống, tùy ý thọ dụng no đủ.

Khi Tát-già Ni-kiền Tử thọ trai xong, vua Nghiêm Sí liền đem trăm ngàn vạn ức thượng y và hạ y có giá trị cúng dường Tát-già Ni-kiền Tử. Các chúng đệ tử, tùy theo ý muốn của mình, tất cả cũng được cúng dường y phục. Lúc bấy giờ, Tát-già Ni-kiền Tử thọ trai đã xong, thu bát rửa, súc miệng sạch sẽ rồi nói với vua Nghiêm Sí:

–Đại vương! Nay người chí thành cúng dường thức ăn, thức uống và y phục cho Sa-môn, phước báo này không thể tính hết được. Nay ta chỉ lược nói về mười lăm công đức.

Những gì là mười lăm?

1. Chấm dứt tâm keo kiệt tham lam.

2. Mở bàn tay bằng tâm bố thí.

3. Diệt trừ tâm tà kiến, cho là bố thí không có phước.

4. Phát sinh quả báo không đánh mất chánh kiến.

5. Tùy thuận theo các bậc Thiện tri thức.

6. Xa lìa kẻ thấp hèn không có trí tuệ.

7. Mở cửa các đường thiện.

8. Đóng cửa các đường ác.

9. Gieo trồng hạt giống thiện.

10. Nhổ sạch gốc bất thiện.

11. Làm mỏng dần những kết sử phiền não.

12. Làm tăng trưởng các chi phần thiện căn.

13. Làm cho tất cả những người trì giới được no đủ.

14. Có thể làm những việc mình muốn làm.

15. Đã làm việc lợi ích cho người khác.

Vì sao? Này Đại vương! Làm việc bố thí thì được quả báo rất giàu có. Bố thí thức ăn có màu sắc đẹp, về sau có sắc đẹp vi diệu, người nhìn không nhàm chán. Bố thí thức ăn có hương thơm, về sau được danh tiếng vang khắp thế gian. Bố thí thức ăn có mùi vị ngon,

về sau được của cải hơn các báu vật thắng diệu trong thế gian. Bố thí thức ăn mà khi mới tiếp xúc cảm thấy thích thú, về sau được tay chân nhỏ nhắn, mềm mại. Trong khi bố thí tâm rất chí thành, về sau được tất cả mọi người trong thế gian yêu thương, cung kính cúng dường. Tự tay bố thí, về sau được nhiều tôi tớ vây quanh hầu hạ. Bố thí đúng thời, tùy theo tâm mình cần gì thì về sau được đáp ứng đúng theo thời. Đem vật mình yêu thích bố thí, về sau được của cải ở cảnh giới thắng diệu. Không làm tổn hại sự bố thí, về sau được của cải kiên cố, không hư hoại, không mệt nhọc. Bố thí chỗ ngồi yên ổn, về sau được quả báo quyến thuộc thường yêu thương. Cho người ăn uống, về sau được sức mạnh tự tại vô ngại. Cho y phục, về sau được sắc thân rất đẹp, thế gian yêu kính. Bố thí đèn sáng, về sau được mắt trong sáng, không có các bệnh tật, hư hoại. Người bố thí âm nhạc về sau được tai không điếc, thường nghe âm thanh vi diệu.

Người bố thí các loại xe, về sau thường được ngồi trên xe kiệu an lạc.

Người bố thí thuốc men, về sau được thân thể mập mạnh, tươi tắn, không bệnh tật.

Người bố thí nhà cửa thì được sống an ổn hạnh phúc, xa lìa khỏi sự khủng bố.

Người bố thí pháp, về sau được pháp được cam lồ bất tử.

Người lìa sát sinh, về sau được sống lâu, không chết yểu.

Người xa lìa đời sống trộm cắp, về sau rất giàu có, của cải không bao giờ hết.

Người xa lìa tà dâm, về sau được vợ đẹp, không bị người khác chiếm đoạt.

Người lìa vọng ngữ, về sau được quả báo chân thật, không bị người khác phỉ báng.

Người lìa nói hai chiều, về sau quyến thuộc được hòa hợp, về sau thường được nghe âm thanh thắng diệu.

Người lìa bỏ lời nói phù phiếm thì về sau lời nói của mình được người khác ghi nhận.

Người lìa tâm tham, về sau không tăng thêm sự tham lam trầm trọng.

Người lìa tâm giận dữ, về sau không tăng thêm tâm giận dữ trầm trọng.

Người xa lìa tà kiến, về sau không tăng thêm tâm ngu si trầm trọng.

Người xa lìa sự kiêu mạng, về sau được sinh trong nhà hào quý, được mọi người tôn kính.

Người xa lìa tâm sân hận, về sau được thân đoan chánh, người thấy đều ưa thích.

Người xa lìa tâm đố kî, về sau được uy lực lớn, thành tựu sở nguyện.

Người xa lìa tâm keo kiệt, về sau được sinh ở nơi giàu có, của cải không thiếu.

Người xa lìa sự dâm dục phi xứ thì về sau được các căn thù thắng, đầy đủ tướng trượng phu.

Đại vương! Người bố thí thức ăn thức uống tức là cho sự sống, cho sắc đẹp, cho sức lực, cho niềm vui, cho tài giỏi. Thí chủ yêu mến chúng sinh được người trí khen ngợi, danh tiếng vang khắp mười phương, đi vào trong đại chúng tâm không sợ hãi. Đến khi mạng chung liền được sinh lên cõi trời, hưởng thọ cảnh giới vi diệu và thân sau cùng đắc đạo Vô thượng.

Bấy giờ, Tát-già Ni-kiền Tử nói kệ rằng:

Người hết lòng trì giới

Hay sinh tâm hoan hỷ

Bố thí cho Sa-môn

Đời sau được bảy phước.

Sống lâu, đẹp, khỏe mạnh

Ưa biện tài thuyết giảng

Sinh trong cõi trời thiện

Cuối cùng đạt Niết-bàn.

Bởi vì hành bố thí

Chắc chắn được việc kia

Vì ưa cầu bố thí

Đời sau được an lạc.

Phước thí vui tối thắng

Người cầu ắt thành tựu

Sẽ sinh trong trời người

Cõi Sắc và Vô sắc.

Thí chủ Thánh trí tuệ

Nếu tu hạnh tinh tấn

Dứt hoàn toàn các khổ

Được trí tuệ thượng thắng.

Vì tạo vô lượng phước

Thiên ma và quyến thuộc

Người làm ác bất thiện

Không thể gây trở ngại.

Vì thế, thường bố thí

Cầu ba việc thù thắng

Đường tốt và giàu sang

Sẽ chứng đạo Vô thượng.

❧

Phẩm 7:HỎI VỀ TỘI LỖI

Bấy giờ, vua Nghiêm Sí nghĩ rằng: “Pháp của Tát-già Ni-kiền Tử đã nói đều là tùy thuận theo chánh pháp của Như Lai.” Rồi vua lại nghĩ: “Hôm nay, ta nên hỏi Tát-già Ni-kiền Tử, Như Lai có tâm tôn trọng không?”

Khi vua Nghiêm Sí nghĩ như vậy rồi, liền rời chỗ ngồi, xuống ngồi chỗ thấp hơn, cung kính hỏi Tát-già Ni-kiền Tử:

–Thưa Đại sư! Nay ta có một chút nghi ngờ, muốn xin hỏi. Đại sư cho phép được hỏi không?

Khi ấy, Tát-già Ni-kiền Tử đáp:

–Đại vương! Có vấn đề gì, xin cứ hỏi. Ta sẽ phân biệt giảng

thuyết để nhà vua được hiểu rõ.

Vua Nghiêm Sí nghe Tát-già Ni-kiền Tử cho phép mình hỏi liền thưa rằng:

–Đại sư! Trong thế gian, có chúng sinh nào ở cảnh giới chúng sinh, thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà lại có tội lỗi không?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đấy là những người Năng vũ Bà-la-môn. Họ thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ; biết giỏi về tinh tú, biết giỏi về cúng tế các loại trời, biết giỏi chú thuật, biết giỏi việc thờ lửa; biết giỏi thiên văn, mặt trời, mặt trăng, tám ngôi sao; biết rõ về tai họa của mưa đá; biết giỏi về động đất, lành dữ và thay đổi; biết giỏi về nhật thực, nguyệt thực; biết giỏi những năm trong nước mất mùa hay được mùa; biết giỏi về thế gian an ổn hay hoại diệt, nhưng những vị Bà-la-môn ấy cũng có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Những vị Bà-la-môn kia có tội lỗi gì?

Đáp:

–Đại vương! Những người Bà-la-môn này thường nhiều dâm dục, thích chiếm đoạt vợ người khác. Những người thông tuệ không nên xâm phạm vợ người khác. Vì sao? Vì chiếm đoạt vợ của người khác thì đời hiện tại cũng như trong tương lai phải chịu rất nhiều đau khổ, và bị tất cả trời người trách mắng. Rồi nói kệ rằng:

Vợ mình không biết đủ

Ưa gần vợ người khác

Là người không hổ thẹn

Thường bị đời oán trách,

Đời hiện tại, vị lai

Chịu khổ và đánh đập

Xả thân vào địa ngục

Chịu khổ đau mãi mãi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là Phả-la-đọa Bà-la-môn. Họ thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ, biết pháp, biết lễ mà lại có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Những vị Phả-la-đọa Bà-la-môn kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Những vị Phả-la-đọa Bà-la-môn này thường ngủ nhiều. Người thông tuệ không nên ngủ nhiều. Vì sao? Vì ngủ nhiều sẽ làm thoái mất các hạnh, đánh mất pháp thế gian và xuất thế gian, làm chướng ngại trí tuệ, xa lìa các phiền não.

Rồi nói kệ rằng:

Nếu người ngủ quá nhiều

Lười biếng ngăn sở chứng

Người chưa chứng không chứng

Đã chứng làm thoái mất,

Nếu muốn đạt thắng đạo

Trừ ngủ, nghỉ, phóng dật

Tinh tấn giữ các niệm

Lìa ác, công đức nhóm.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương nên biết! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Hắc. Ông ta thông minh, lợi căn, đại trí và thông tuệ, có uy lực lớn nhưng cũng có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Hắc kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Hắc này có nhiều sự ganh tî. Người thông tuệ không nên ganh tî. Vì sao? Nếu có người giàu sang phú quý, của cải dẫy đầy, không chịu bố thí mà còn ôm lòng ganh tî, những người như thế của cải không thể giữ lâu bền được. Và người ấy lúc chết chỉ bàn tay trắng, sinh vào loài ngạ quỷ chịu đói khát, khổ đau.

Rồi nói kệ rằng:

Tiếc của không bố thí

Cất giấu sợ người biết

Xả thân đi tay không

Chịu khổ trong ngạ quỷ

Đói khát, lạnh và nóng

Khổ đau thường nung nấu

Người trí không tích chứa

Biết bỏ sự tham lam.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Thắng Tiên. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ, có uy lực lớn, không hèn yếu, thích làm việc bố thí và cũng có công đức lớn nhưng cũng có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Thắng Tiên kia có tội lỗi gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Thắng Tiên này sát sinh rất nhiều. Người thông tuệ không nên làm việc giết hại. Vì sao? Vì tội sát sinh mắc quả báo đoản mạng, sau khi chết sinh vào địa ngục, ngạ quỷ và súc sinh.

Rồi nói kệ rằng:

Sát sinh quả không tốt

Đoản mạng, nhiều bệnh tật

Tương lai sinh đường ác

Chịu đủ thứ khổ đau,

Muốn rũ bỏ khổ đau

Cầu vui thắng tương lai

Nên giúp đỡ thân khác

Như yêu chính thân mình.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Vô Úy. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ nhưng lại có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Vô Úy kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Vô Úy này từ bi thái quá. Người thông tuệ không nên từ bi thái quá. Vì sao? Nếu vương tử của vua từ bi thái quá thì trong nước có rất nhiều giặc cướp nổi lên, quấy nhiễu nhân dân, không thể ngăn chặn được và có rất nhiều hoạn nạn.

Rồi nói kệ rằng:

Nếu vua và vương tử

Tâm Từ bi thái quá

Giặc nổi, nhiều dối gạt

Dân sợ, vua lâm nguy,

Vua nên nghĩ họa này

Cân nhắc hạnh Từ bi

Nghĩ đời chịu khổ đau

Từ bỏ tâm thái quá.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Thiên Lực. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ nhưng cũng có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Thiên Lực kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Thiên Lực này uống rượu thái quá. Người thông tuệ không nên uống rượu thái quá. Vì sao? Uống rượu thái quá sẽ quên mất mọi việc, làm trở ngại tu tập đạo lớn, đánh mất lợi ích thế gian và xuất thế gian.

Rồi nói kệ rằng:

Uống rượu nhiều phóng dật

Hiện đời thường ngu si

Bỏ quên hết mọi việc

Thường bị người trí trách,

Tương lai thường ngu tối

Đánh mất nhiều công đức

Vì thế người thông tuệ

Không uống các thứ rượu.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Bà-tẩu Thiên. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ, có uy lực lớn, tâm không hèn yếu, thường ưa bố thí, có đại uy đức nhưng vẫn có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Bà-tẩu Thiên kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Bà-tẩu Thiên này thông hiểu mọi việc nhưng làm việc rất chậm chạp. Người thông tuệ không nên làm việc quá chậm chạp. Vì sao? Vì người làm việc chậm chạp không đúng tiết thì sẽ mất nhiều lợi ích. Làm cho việc đấu tranh rất khó diệt được. Vì thế, người thông tuệ làm việc phải đúng thời, không nên chậm chạp.

Rồi nói kệ rằng:

Người thi hành chậm chạp

Công việc bị mất nhiều

Việc chưa được không được

Việc được rồi lại mất

Không làm việc chậm nữa

Hãy làm việc đúng lúc

Quá thời không lợi ích

Cho nên, mất mát nhiều.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Đại Tiên. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ, có uy lực lớn nhưng cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Đại Tiên có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Đại Tiên này tâm tham thái quá. Do sự điên đảo che lấp tâm nên thường cướp đoạt của cải của người khác. Người thông tuệ không nên quá tham lam. Vì sao? Vì người tham lam thái quá thì sẽ không gần gũi chúng sinh. Khi xả thân này liền sinh vào địa ngục.

Rồi nói kệ rằng:

Người tham chứa góp nhiều

Không bao giờ biết đủ

Tâm vô minh điên đảo

Thường nghĩ cướp đoạt người

Hiện tại nhiều oán ghét

Xả thân sinh địa ngục

Cho nên người có trí

Phải nghĩ đến tri túc.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vương tử Đại Thiên. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ có uy lực lớn nhưng lại có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vương tử Đại Thiên kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vương tử Đại Thiên này cười đùa vô độ, phóng túng quá mức. Người thông tuệ không nên đùa giỡn vô độ, phóng túng quá mức. Vì sao? Vì người buông lung quá độ sẽ làm chướng ngại pháp chỉ và pháp quán. Tội đùa giỡn này là nhân của đường ác.

Rồi nói kệ rằng:

Cười đùa tâm cấu uế

Tâm không trụ Tam-muội

Bị người trí quở trách

Hành thiện không giải thoát

Muốn được mau lợi ích

Nên lìa những buông lung

Hiện tại không an ổn

Mất danh tiếng công đức.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là vua Ba-tư-nặc ở nước Kiều-tát-la. Ông ta thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ nhưng cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Vua Ba-tư-nặc kia có tội gì?

Đáp:

–Đại vương! Vua Ba-tư-nặc này ăn uống quá nhiều. Người thông tuệ không nên ăn uống quá nhiều. Vì sao? Vì ăn uống quá nhiều thì thân thể đi lại khó khăn, biếng nhác và thức ăn khó tiêu hóa. Hơn nữa, người ấy xa lìa lợi ích pháp thiện trong hai đời hiện tại và vị lai.

Rồi nói kệ rằng:

Người ăn uống thái quá

Thân nặng, nhiều biếng nhác

Đời hiện tại vị lai

Thân mất lợi ích lớn

Ngủ nghỉ tự chuốc khổ

Cũng làm phiền người khác

Mê mờ khó tỉnh thức

Phải thời ăn vừa đủ.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Trong thế gian lại có các chúng sinh thông minh, đại trí, lợi căn và thông tuệ mà có tội lỗi nữa chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ cũng có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những chúng sinh như thế?

Đáp:

–Đại vương! Chúng sinh này chính là nhà vua vậy. Đại vương cũng rất thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ, có uy lực lớn, tâm

không hèn kém, thích bố thí và có đầy đủ uy đức nhưng lại có tội.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Con mắc phải tội gì?

Đáp:

–Tội của Đại vương thật bạo ác. Đại vương ăn quá nhiều, rất nôn nóng, vội vã và quá cứng nhắc. Người thông tuệ không nên có những điều xấu như thế. Vì sao? Nếu vua hoặc vương tử tánh tình quá xấu thì mọi người không nghe theo, nhiều người không yêu quý, nhiều người không thích, cho đến cả cha mẹ cũng không muốn nhìn thấy mặt, huống gì người khác như đại thần, vương tử, trưởng giả, cư sĩ…! Vì thế, người thông tuệ không nên quá ác. Người thông tuệ muốn làm việc gì phải bình tónh, hiểu rõ tường tận, không nên từ tốn.

Rồi nói kệ rằng:

Nếu vua hành ác hạnh

Tâm sân không thấy việc

Hành động chúng sinh hãi

Ngay cả cha mẹ sợ,

Huống gì đến người khác

Nên có niệm Từ bi

Đại vương phải nên biết

Người trí bỏ giận dữ.

Lúc bấy giờ, vua Nghiêm Sí đang ngồi đối diện, nghe Tát-già Ni-kiền Tử phỉ báng mình, sinh tâm giận dữ, tâm sân hận, buồn bực, không vui, lại còn sinh tâm độc ác nói:

–Tát-già Ni-kiền Tử! Tại sao hôm nay trong đại chúng, người nói tội lỗi của ta và hủy nhục ta như thế? Từ xưa tới nay, không ai dám nhìn thẳng mặt ta. Nay người hủy nhục ta là đáng tội chết.

Nói xong, vua rất tức giận bảo các đại thần:

–Các ngươi nên bắt Sa-môn ngu si nói lời không ái ngữ này giết đi!

Lúc ấy, Tát-già Ni-kiền Tử kinh hãi, lông trên người dựng đứng, nói với vua Nghiêm Sí:

–Đại vương! Xin chớ vội vàng làm việc ác như thế sẽ bất lợi cho ta. Ta có lời thiện, xin nhà vua tạm thời cho tôi sự không sợ sệt tôi sẽnói.

Nhà vua bảo:

–Sa-môn! Ta cho người sự không sợ sệt, muốn nói gì thì hãy nói mau.

Tát-già Ni-kiền Tử nói:

–Đại vương! Tôi cũng có tội vậy.

Nhà vua hỏi:

–Sa-môn, ông có tội gì?

Tát-già Ni-kiền Tử đáp:

–Tội của tôi, do khi nói đến việc gì là nói lời quá chân thật, không nói lời giả dối mà chỉ lời nói đúng sự thật. Vì tôi nói lời chân thật trước người ác hạnh, trước một người đáng sợ, trước người có tánh tình vội vã, trước người không Từ bi và trước người làm việc gấp gáp như thế. Đối với người ác như thế mà nói lời chân thật. Đại vương nên biết! Người thông tuệ không nên lúc nào hay ở đâu cũng đều nói lời chân thật. Vì sao? Vì không có lợi ích.

Đại vương! Người thông tuệ phải nên khéo quán sát, người nào có thể nói, người nào không thể nói; phải nên khéo biết có lúc nên nói, có lúc không nên nói; phải khéo biết có chỗ nên nói, có chỗ không nên nói rồi sau đó mới nói. Vì sao? Vì lời nói chân thật người đời không yêu, không thích; người trí không khen ngợi và người ngu ở thế gian sân giận.

Rồi nói kệ rằng:

Người trí không biết lúc

Vội buông ý nói thật

Bị người trí quở trách

Huống gì người vô trí,

Người trí ở mọi nơi

Không nên nói thật hết

Thật là Kiều-thi-ca

Nói thật vào đường ác.

Bấy giờ, vua Nghiêm Sí nghe Tát-già Ni-kiền Tử nói lỗi mình liền được hiểu rõ, tâm rất vui mừng thưa rằng:

–Thưa Đại sư! Đại sư không có tội, do tôi quá khinh suất. Nay được thầy chỉ dạy, như trong tăm tối được đèn, như người mù được mắt sáng, tôi luôn luôn ghi nhớ. Nay xin sám hối, xin đừng vì tôi mà bỏ lời nói chân thật!

Rồi nhà vua nói kệ rằng:

Tôi thật là ngu tối

Không biết lời tri thức

Bởi thế sinh tâm ác

Buông lời ác như vậy

Nay ở trước Thánh nhân

Sám hối tội lỗi mình

Nguyện thương các chúng sinh

Khiến cho được hết tội.

Kinh Đại Tát-Già Ni-Kiền Tử Sở Thuyết - Quyển 6 - Phẩm 8: Công Đức Không Lỗi Lầm Của Như Lai (Phần 1)

KINH ĐẠI TÁT-GIÀ NI-KIỀN TỬ

SỞ THUYẾT

QUYỂN 6

Phẩm 8: CONG DỨC KHONG LỖI LẦM CỦA NHƯ LAI (Phần 1)

Bấy giờ, vua Nghiêm Sí đã nghe Tát-già Ni-kiền Tử nói rồi, tâm rất vui mừng, liền hỏi điều nghi ngờ:

–Thưa Đại sư! Nay những chúng sinh sống trong thế giới này, có người nào thông minh, đại trí, lợi căn, thông tuệ, biết pháp và phi pháp mà không có tội chăng?

Đáp:

–Đại vương! Có những chúng sinh này và họ không có tội lỗi.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Nay ai là những người như thế?

Đáp:

–Đại vương! Đó là Sa-môn Cù-đàm, con dòng họ Thích, sinh ra ở trong Vương gia họ Thích, vì đạo xuất gia.

Đại vương nên biết! Ở trong kinh Từ-vi-đà có nói: “Sa-môn Cù-đàm dòng họ Thích kia không có tội lỗi. Bởi vì sinh trong Vương gia, không có sự ganh tî. Vì sao? Vì sinh ở trong nhà vua Chuyển luân, thuộc dòng họ cao quý nên không thể ganh tî. Vì sao? Vì sinh ở trong nhà thuộc dòng họ Cam giá, phước đức trang nghiêm nên không thể có sự ganh tî. Vì sao? Vì thân có đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp trang nghiêm, đầy đủ sự thật không thể ganh tî. Vì sao? Vì đầy đủ hoàn toàn thành tựu trì giới, mười Lực, bốn Vô sở úy và mười tám pháp Bất cộng. Như thế, biết Sa-môn Cù-đàm kia không có tội.”

Đại vương! Sa-môn Cù-đàm con của dòng họ Thích kia, nếu không vì đạo bỏ nhà xuất gia thì sẽ thành bậc Chuyển luân thánh

vương, làm vua trong bốn châu thiên hạ, sẽ làm vị Pháp vương thực hành pháp hạnh. Ngài có đầy đủ bảy báu, như xe báu, voi báu, ngựa báu, phu nhân báu như ý, đại thần báu, chủ kho báu và có đầy đủ ngàn người con, dũng mãnh tuấn kiệt, lại có tướng trượng phu. Thân của Ngài có đầy đủ uy đức, không thể chê bai được; có năng lực hàng phục các quân đội khác; thành tựu đầy đủ tướng Chuyển luân vương ở trong bốn thiên hạ, đều được tự tại, không có ai hơn Ngài. Ở trong đại địa này không có oán thù, không có não hại, không có vũ khí mà chỉ dựa theo pháp cai trị, sống trong sạch, bình đẳng tự tại.

Hơn thế nữa, Vương tử Sa-môn Cù-đàm kia cũng không thích thú vui ở thế gian, lại bỏ nhà xuất gia, dũng mãnh tinh tấn, thực hành đại khổ hạnh, ngày ăn một hạt vừng hay một hạt gạo, tâm không lười biếng. Trải qua sáu năm tu khổ hạnh, thành Đẳng chánh giác, ngồi nơi đạo tràng tu khổ hạnh, thu phục ma lực, nhất tâm nghĩ về điều mình đã biết, điều mình đã đắc, đã thấy và điều đã chứng ngộ tương ứng với trí tuệ. Tất cả pháp đã chứng ngộ kia không bởi học từ thầy mà chính tự trí của mình thể chứng được giác trí như thật ấy. Cho nên biết rằng, tất cả thế gian Trời, Người, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn không ai có thể bằng Sa-môn Cù-đàm, huống gì có người hơn Sa-môn Cù-đàm là Bậc Vô Đẳng Đẳng, Vô Thắng Đẳng! Bởi thế, Ngài không có lỗi lầm. Vì sao? Vì dòng họ của Sa-môn Cù-đàm kia không ai bằng, thân tướng không ai bằng, trí tuệ không ai bằng, nên không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Thân sinh dòng họ quý

Các tướng trăm phước quý

Tám mươi vẻ đẹp diệu

Trang nghiêm tự thân Phật

Sáu năm tu khổ hạnh

Ngồi dưới cây Bồ-đề

Thu phục các chúng ma

Đạt đến Nhất thiết trí

Là Thầy các trời người

Thường nghĩ lợi thế gian

Từ bi tâm bình đẳng

Cứu khổ không oán thân

Thành Ba-la-nại nói

Pháp tương ứng Tứ đế

Vô ngã, mạng, chúng sinh

Cho nên không lỗi lầm.

Bấy giờ, vua Nghiêm Sí thưa Tát-già Ni-kiền Tử:

–Thưa Đại sư! Nên nói cho chúng tôi biết thế nào là ba mươi hai tướng Đại trượng phu của Như Lai, và cách dùng ba mươi tướng này trang nghiêm thân và được tên Đại trượng phu sư tử chúa.

Khi ấy, Đại Tát-già Ni-kiền Tử bảo vua Nghiêm Sí:

–Đại vương! Xin chí thành lắng nghe, tôi sẽ nói.

Nhà vua trả lời:

–Thưa Đại sư! Tôi xin được nghe.

Tát-già Ni-kiền Tử nói:

–Đại vương! Ba mươi hai tướng tốt của Sa-môn Cù-đàm, đó là:

1. Dưới bàn chân của Sa-môn Cù-đàm rất bằng phẳng, đứng vững vàng trên đất.

2. Dưới bàn chân của Sa-môn Cù-đàm có đầy đủ tướng “Thiên bức luân” (bánh xe ngàn căm).

3. Sa-môn Cù-đàm tay, chân mềm mại giống như vải hoa trời.

4. Các ngón tay của Sa-môn Cù-đàm dài và rất thon thả.

5. Giữa các ngón tay của Sa-môn Cù-đàm có màng lưới.

6. Gót chân của Sa-môn Cù-đàm rất tròn trịa.

7. Mu bàn chân của Sa-môn Cù-đàm đầy đặn.

8. Sa-môn Cù-đàm có đùi nai chúa.

9. Sa-môn Cù-đàm thân tướng đoan nghiêm.

10. Âm tàng của Sa-môn Cù-đàm như ngựa chúa.

11. Sa-môn Cù-đàm mỗi một lỗ chân lông trên người, chỉ mọc một sợi lông không lẫn lộn nhau.

12. Tóc của Sa-môn Cù-đàm có màu sắc như lưu ly tinh diệu.

13. Lông trên thân Sa-môn Cù-đàm mọc hướng lên trên rất mềm mại.

14. Da của Sa-môn Cù-đàm có màu sắc như vàng.

15. Da của Sa-môn Cù-đàm mịn màng và mềm mại.

16. Bảy chỗ của Sa-môn Cù-đàm bằng phẳng.

17. Hai vai của Sa-môn Cù-đàm tròn dầy.

18. Hai vai của Sa-môn Cù-đàm cao và ngang bằng như núi vàng.

19. Thân thể của Sa-môn Cù-đàm rất cao lớn.

20. Thân thể của Sa-môn Cù-đàm thon thả, ngay thẳng như chúa Ni-câu.

21. Má của Sa-môn Cù-đàm như má của Sư tử.

22. Sa-môn Cù-đàm có đủ bốn mươi chiếc răng.

23. Răng của Sa-môn Cù-đàm khít và sát.

24. Răng của Sa-môn Cù-đàm đều và bằng phẳng.

25. Răng của Sa-môn Cù-đàm trắng như tuyết.

26. Lưỡi của Sa-môn Cù-đàm thưởng thức được vị tối thặng.

27. Lưỡi của Sa-môn Cù-đàm che hết cả mặt.

28. Tiếng nói của Sa-môn Cù-đàm như tiếng Phạm.

29. Mắt của Sa-môn Cù-đàm như mắt trâu chúa, trên dưới đều có thể nhìn lên xuống được.

30. Con mắt của Sa-môn Cù-đàm tươi sáng như cánh hoa sen xanh.

31. Trên trán của Sa-môn Cù-đàm có sợi lông dài thể hiện tướng công đức đầy đủ.

32. Đầu của Sa-môn Cù-đàm rất cao, không thấy đảnh.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm dùng ba mươi hai tướng tốt này trang nghiêm thân, nên gọi là Đại trượng phu sư tử chúa.

Rồi nói kệ rằng:

Đảnh cao tướng vi diệu

Thân trang nghiêm tối thắng

Tóc như lưu ly xanh

Màu đẹp xoáy bên phải.

Mắt đẹp giống trâu chúa

Như cánh hoa sen xanh

Cho nên, thân Cù-đàm

Chỉ khen không ganh tî.

Giọng Cù-đàm vi diệu

Vượt các tiếng Phạm thế

Như chim Ca-lăng-già

Các chim đều không bằng.

Lưỡi che khắp cả mặt

Sạch như cánh hoa sen

Diệu tướng vượt quần sinh

Cho nên, đời không bằng.

Lưỡi nếm đến thượng vị

Các vị không sai khác

Mau thành thân tướng đẹp

Nên Phật không lỗi lầm.

Răng công đức Cù-đàm

Tất cả không ai bằng

Trong sáng như ngọc tuyết

Ngang bằng không lồi lõm.

Gò má cao và rộng

Vuông như Sư tử chúa

Môi hồng ai cũng khen

Giống như trái Tần-bà.

Hai vai cao và bằng

Trước sau đều tròn trịa

Thần quang chiếu các mắt

Cao đẹp như núi vàng.

Các tướng thân Cù-đàm

Trang nghiêm ba mươi hai

Trên dưới thân tròn đầy

Như cây chúa Ni-câu.

Thân Cù-đàm cao lớn

Đứng vững không chê được

Trí giả thường mong đợi

Ưa nhìn không biết chán.

Cù-đàm thân công đức

Bảy chỗ đều đầy đủ

Màu da luôn tươi sáng

Như vàng Diêm-phù-đàn.

Lông thân nhỏ mềm mại

Bụi trần không làm nhơ

Mọc xoáy về bên phải

Dựa nhau hướng lên trên.

Tóc sạch màu xanh đẹp

Dày rậm không thưa thớt

Cho nên tướng Cù-đàm

Hơn các tướng thế gian.

Thân Cù-đàm ngay thẳng

Ngồi đứng không cong quẹo

Âm tàng tướng ngựa chúa

Cũng như Đại Long vương.

Đùi như chân nai chúa

Lớn nhỏ trên dưới đều

Cho nên người trí nhìn

Không có tâm nhàm chán.

Ngón tay, chân có màng

Trong ngoài thường tươi sáng

Móng như lá đồng đỏ

Ngón như hình đốt đồng.

Thân mu chân đầy cao

Dáng tròn như viên ngọc

Gót bàn chân rất đẹp

Ngang bằng không cao thấp.

Các ngón nhỏ và dài

Co duỗi rất mềm mại

Dưới chân phẳng đứng vững

Dẫm đất thường an ổn.

Đây là phước Cù-đàm

Công đức như các núi

Theo nhóm công đức đây

Hiện thành thân Cù-đàm.

Thân công đức như vậy

Hơn thế gian trời người

Như trăng tròn sáng kia

Xuất hiện giữa các sao.

Cù-đàm tướng Trượng phu

Công đức trang nghiêm thân

Đại Bi tự tại hiện

Lợi ích các thế gian.

Pháp thanh tịnh không dơ

Vô lượng các công đức

Các diệu tướng như thế

Chỉ cảnh giới Cù-đàm.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Tám mươi vẻ đẹp của Như Lai là những nghiêm thân, nên nói Như Lai có trăm phước tướng trang nghiêm thân công đức? Đáp:

–Đại vương! Nay tôi nói ví dụ về sự thành tựu của việc này. Nếu gom hết chúng sinh thuộc bốn loại sinh trong tam thiên đại thiên thế giới; nghĩa là những loài sinh bằng trứng, sinh bằng thai, sinh bằng ẩm ướt, sinh bằng biến hóa. Tất cả những chúng sinh này, giả sử cùng một lúc được làm thân người. Khi đã được làm thân người rồi, mỗi mỗi chúng sinh ấy đều tu mười thiện nghiệp, thành tựu phước đức của vua Chuyển luân thánh.

Những chúng sinh ấy đã tu thành tựu phước đức hội tụ của vua Chuyển luân thánh rồi, mỗi mỗi phước đức ấy lại tăng lên gấp

trăm lần thì chỉ mới thành tựu tướng công đức của một lỗ chân lông Cù-đàm. Đó là công đức trong một lỗ chân lông, còn công đức trong mỗi mỗi lỗ chân lông khác cũng như thế.

Đại vương nên biết! Công đức trong tất cả lỗ chân lông lại tăng lên trăm lần thì chỉ mới thành tựu một công đức tốt ở thân Sa-môn Cù-đàm. Đó là một công đức tốt, còn mỗi công đức khác cũng lại như thế.

Như vậy, tất cả các công đức tốt lại tăng lên trăm lần thì chỉ mới thành tựu một tướng công đức Đại trượng phu trong thân Sa-môn Cù-đàm. Đó là một tướng công đức, còn các tướng công đức khác cũng lại như thế.

Như vậy, ba mươi hai tướng công đức lại tăng lên trăm lần thì chỉ mới thành tựu một tướng công đức giữa lông trắng chân mày của Sa-môn Cù-đàm. Như vậy, tướng công đức lông trắng giữa chân mày lại tăng lên trăm lần mới được thành tựu một tướng đỉnh đầu công đức trong tướng Đại trượng phu của Sa-môn Cù-đàm.

Như vậy, công đức tướng đảnh đầu lại tăng thêm trăm, ngàn, vạn, ức lần mới được thành tựu một âm thanh như tiếng ốc công đức trong tướng Đại trượng phu của Sa-môn Cù-đàm.

Sa-môn Cù-đàm với công đức tiếng ốc này, tất cả những âm thanh của tất cả chúng sinh trong cảnh giới chúng sinh, với ngôn ngữ không đồng nhau, cùng một lúc đưa ra trăm ngàn câu hỏi khác nhau. Có những sự việc mà chúng sinh này hỏi rồi, chúng sinh khác không hỏi nữa. Nhưng có thể bằng trí tuệ, chỉ trong một niệm dùng một âm thanh trả lời tất cả các câu hỏi của chúng sinh ấy và có thể khiến cho họ cùng một lúc hiểu rõ vấn đề mình hỏi.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm dùng công đức này trang nghiêm thân, nên gọi là thành tựu tướng Đại trượng phu. Bởi thế, Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu thân tướng trăm phước công đức, nên Sa-môn Cù-đàm thành tựu âm thanh vi diệu của Phạm vương.

Rồi nói kệ rằng:

Thân công đức Cù-đàm

Chứa nhóm trăm phước tướng

Giáo hóa các quần sinh

Nên gọi Thầy trời người.

Thấy, nghe và nhận vật

Phước ấy không thể lường

Cù-đàm xuất thế gian

Lợi ích các chúng sinh.

Cõi chúng sinh sai khác

Tùy loài hỏi khác nhau

Cù-đàm chỉ một niệm

Một âm đáp liền hiểu.

Cù-đàm hiện thế gian

Hay dùng âm thanh Phạm

Chuyển pháp luân tối thượng

Khiến trời người hết khổ.

Bấy giờ, vua Nghiêm Sí hỏi Tát-già Ni-kiền Tử bằng bài kệ:

Đại sư hãy nói tên

Các tướng nhỏ Như Lai

Xin vì các chúng sinh

Và tôi, phân biệt nói.

Lúc đó, Tát-già Ni-kiền Tử trả lời vua Nghiêm Sí:

–Đại vương! Người có thể vì các chúng sinh xiển dương thiểu tướng công đức của Như Lai sẽ có lợi ích lớn. Nay người lắng nghe, ta phân biệt nói rõ từng tướng một:

Sa-môn Cù-đàm có tám mươi tướng hảo. Theo những tướng hảo ấy, ta nói rộng về tướng công đức của Sa-môn Cù-đàm, giống như trăng rằm mùa thu xuất hiện giữa các sao.

Tám mươi tướng ấy là:

1. Tướng đầu của Sa-môn Cù-đàm rất uy nghiêm, trên dưới đều tương ứng.

2. Tướng đầu của Sa-môn Cù-đàm tròn đẹp như trái cây Ma-đà-la.

3. Tóc của Sa-môn Cù-đàm dài, đẹp và mềm mại như tơ Uy hắc.

4. Tóc của Sa-môn Cù-đàm suôn thẳng, không rối rắm.

5. Lông và tóc của Sa-môn Cù-đàm uyển chuyển xuôi theo một mái về bên phải.

6. Tóc và da của Sa-môn Cù-đàm có màu sắc bóng loáng như lưu ly xanh.

7. Chân mày của Sa-môn Cù-đàm trắng xóa như trăng mới mọc.

8. Mắt của Sa-môn Cù-đàm dài lớn như cánh hoa sen xanh.

9. Trái tai của Sa-môn Cù-đàm thòng dài như giọt sương nhiễu xuống.

10. Mũi của Sa-môn Cù-đàm dài, cao và thẳng không thấy lỗ.

11. Miệng của Sa-môn Cù-đàm có hương thơm thanh khiết, người ngửi không biết chán.

12. Lưỡi của Sa-môn Cù-đàm có màu sắc sáng đỏ như lá đồng đỏ.

13. Lưỡi của Sa-môn Cù-đàm nhỏ, mỏng, láng sắc và mềm mại.

14. Môi của Sa-môn Cù-đàm có màu sắc đỏ hồng như quả Tần-bà.

15. Răng của Sa-môn Cù-đàm trắng, nhỏ và rất sắc bén, có ánh sáng phản chiếu trong miệng.

16. Sắc mặt của Sa-môn Cù-đàm tươi sáng rực rỡ như tấm gương sáng.

17. Khuôn mặt của Sa-môn Cù-đàm trên dưới, rộng hẹp đều rất tương xứng.

18. Khuôn mặt của Sa-môn Cù-đàm tươi đẹp như vầng trăng tròn.

19. Khuôn mặt của Sa-môn Cù-đàm uy nghiêm thù thắng, ai nhìn cũng thích.

20. Thân thể của Sa-môn Cù-đàm sạch sẽ, bụi trần không làm dơ.

21. Thân thể của Sa-môn Cù-đàm trong sạch, mềm mại, như tấm lụa, trắng như hoa, xanh tươi rực rỡ.

22. Thân Sa-môn Cù-đàm cao lớn, ngay thẳng như cờ Đế Thích.

23. Các vằn chỉ trên thân Sa-môn Cù-đàm có tướng phước đức siêu việt.

24. Thân thể Sa-môn Cù-đàm mềm mại, trơn láng như bôi dầu.

25. Thân thể Sa-môn Cù-đàm to nhỏ như cây chúa Ni-câu thẳng thắng, tròn trịa.

26. Các tướng tốt trên thân Sa-môn Cù-đàm người không thể chê được.

27. Sức mạnh của Sa-môn Cù-đàm không ai địch nổi, như Na-la-diên.

28. Sa-môn Cù-đàm dung mạo, cử chỉ rất uy nghi, tiến hoặc lùi đều có phép tắc.

29. Các tướng tốt ở trên thân Sa-môn Cù-đàm, tất cả chúng sinh thích ngắm không nhàm chán.

30. Các hình tướng trên thân Sa-môn Cù-đàm, các chúng sinh ác trông thấy sẽ sinh tâm vui mừng.

31. Bước đi của Sa-môn Cù-đàm rất uy nghiêm, chúng sinh nhìn không biết chán.

32. Sa-môn Cù-đàm mỗi khi xoay người lại nhìn giống như voi chúa.

33. Sa-môn Cù-đàm cử động thân thể hiện tướng uy nghi như sư tử chúa.

34. Thân Sa-môn Cù-đàm vững vàng luôn ổn định.

35. Thân tướng Sa-môn Cù-đàm cao lớn không thể đo lường được.

36. Thân Sa-môn Cù-đàm cao lớn, không có tướng thấp nhỏ.

37. Vầng ánh sáng khắp trên thân Sa-môn Cù-đàm tỏa ra với chu vi một trượng.

38. Thân Sa-môn Cù-đàm có các tướng ánh sáng chiếu soi khắp mười phương.

39. Sa-môn Cù-đàm thân tướng tôn quý, người thấy đều quy phục.

40. Da của Sa-môn Cù-đàm mịn màng, thường có ánh sáng.

41. Da của Sa-môn Cù-đàm trơn láng bằng phẳng, không có tướng già nhăn.

42. Ánh sáng trên thân Sa-môn Cù-đàm chiếu đến thì mắt chúng sinh không dám nhìn thẳng.

43. Thân Sa-môn Cù-đàm sáng tỏ, ban ngày cũng như ban đêm.

44. Những lỗ chân lông trên thân Sa-môn Cù-đàm tiết ra mùi thơm vi diệu.

45. Tướng mạo và uy đức của Sa-môn Cù-đàm vượt hẳn thế gian.

46. Các đường gân, mạch máu trên thân Sa-môn Cù-đàm ẩn sâu, không lộ ra.

47. Các đốt xương của Sa-môn Cù-đàm nối liền nhau như mắt xích.

48. Lông trên thân Sa-môn Cù-đàm nhỏ nhắn, mịn màng và tất cả đều xoáy về bên phải.

49. Lông trên thân Sa-môn Cù-đàm có màu sắc sáng rực rỡ như vàng Diêm-phù-đề.

50. Sa-môn Cù-đàm chân tay có màu sắc đỏ trắng như hoa.

51. Tay chân Sa-môn Cù-đàm tươi tắn, sạch sẽ và luôn luôn mềm mại.

52. Mười ngón tay Sa-môn Cù-đàm nhỏ thon, dài rất đẹp.

53. Mắt cá chân của Sa-môn Cù-đàm không lộ ra, ngang bằng không cao, không thấp.

54. Xương đùi của Sa-môn Cù-đàm cứng dài trên dưới đều đầy đặn đẹp.

55. Tay chân Sa-môn Cù-đàm đều đặn không cao thấp.

56. Các ngón tay của Sa-môn Cù-đàm mềm mại, trong ngoài đều nắm được.

57. Các đường chỉ trong bàn tay Sa-môn Cù-đàm nhỏ, hiện rất rõ và kín đáo.

58. Chỉ tay Sa-môn Cù-đàm ngay thẳng rõ ràng.

59. Chỉ tay của Sa-môn Cù-đàm không đứt đoạn.

60. Móng tay Sa-môn Cù-đàm mỏng, láng bóng và có màu sắc như đồng đỏ.

61. Sa-môn Cù-đàm đứng ngay thẳng, vững vàng không nghiêng ngửa.

62. Sa-môn Cù-đàm đứng rất vững vàng, không ai có thể lay chuyển được.

63. Thân Sa-môn Cù-đàm cử động có uy lực giống như sư tử chúa.

64. Sa-môn Cù-đàm quay thân lại nhìn giống như voi đại chúa.

65. Bước đi của Sa-môn Cù-đàm thẳng thắng không xiêu vẹo.

66. Bước đi của Sa-môn Cù-đàm bình thản như voi chúa.

67. Sa-môn Cù-đàm mỗi khi nhấc bước chân đi như ngỗng trắng chúa.

68. Sa-môn Cù-đàm bước đi không chạm đất, nhưng thân tướng in rõ trên đất.

69. Sa-môn Cù-đàm chín lỗ đầy đủ và đều.

70. Bụng của Sa-môn Cù-đàm nhỏ, không lộ ra.

71. Lỗ rốn của Sa-môn Cù-đàm sâu và tròn.

72. Âm thanh của Sa-môn Cù-đàm hòa nhã lớn nhỏ đều hay.

73. Tiếng nói của Sa-môn Cù-đàm rất vi diệu, vang xa, ai nghe cũng đều hiểu được.

74. Giọng nói của Sa-môn Cù-đàm tùy theo ý nghĩ của chúng sinh khi nghe đều được vui vẻ.

75. Giọng nói của Sa-môn Cù-đàm tùy theo phương hướng, không tăng không giảm.

76.Sa-môn Cù-đàm thuyết pháp đúng lúc, đúng trình độ không sai.

77. Sa-môn Cù-đàm có khả năng nói theo tiếng của địa phương ở khắp mọi nơi.

78. Sa-môn Cù-đàm thuyết pháp bằng một thứ tiếng mà khiến cho tất cả mọi loài khác nhau đều hiểu được.

79. Sa-môn Cù-đàm tùy theo nhân duyên thứ tự thuyết pháp.

80. Giữa ngực Sa-môn Cù-đàm có chữ vạn biểu hiện tướng công đức.

Đại vương nên biết! Đó gọi là Sa-môn Cù-đàm thành tựu thân tướng công đức, với tám mươi vẻ đẹp trang nghiêm. Tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật, các Trời, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn và các ngoại đạo không ai có được như thế, vì vậy, ta nói không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Đại vương nghe ta nói

Phật tám mươi vẻ đẹp

Đó là các tướng tốt

Trang nghiêm thân Cù-đàm.

Móng tay Ngài tròn đẹp

Hình như nửa ống trúc

Màu đồng đỏ tuyệt vời

Sáng tươi như bôi dầu,

Thịt giữa ngón bằng phẳng

Thứ tự rất đều nhau

Chỉ tay đều ngay thẳng

Sâu nhỏ tướng rõ ràng,

Mạch sâu không tướng khác

Môi đỏ quả Tần-bà

Chân khéo trụ đều nhau

Cho nên thường an ổn.

Mắt cá ẩn không hiện

Cao thấp khó phân biệt

Trong tay phát ánh sáng

Biểu hiện tướng công đức.

Tướng lưỡi rất mềm mại

Như lụa hoa trời mới

Mỏng như lá đồng đỏ

Sắc sáng thường tươi tắn.

Các đốt xương ẩn sâu

Diệu tướng thật khó thấy

Hai tay quá đầu gối

Trời, người đều khen ngợi.

Tiếng diệu vang rất xa

Giống như rồng chúa lớn

Như mưa sấm giữa trời

Tiếng vi diệu vượt hơn.

Cù-đàm thân trăng tròn

Hợp với thật tướng tinh

Hình đẹp rất đoan nghiêm

Trên dưới đều tròn đầy.

Dứt hẳn thân tướng xấu

Đầy đủ các công đức

Ngực nở như Sư tử

Mỗi tướng đẹp khác nhau.

Tay chân ánh sáng đẹp

Da như màu vàng tươi

Cho nên các công đức

Mỗi đức không thể chê.

Thân tướng đẹp thứ tự

Lìa các tướng thô xấu

Tướng rốn tròn và thẳng

Lỗ sâu không quanh co,

Tất cả các phần thân

Công đức tụ hợp thành

Các hạnh đều thanh tịnh

Sáng sạch lìa tối dơ.

Thân công đức như thế

Thiện đủ không nghi ngờ

Vì vậy các thế gian

Thích nhìn không nhàm chán.

Đứng dậy như rồng chúa

Mạnh mẽ động hang sâu

Bước đi như trâu chúa

Uy như sư tử chuyển.

Thân tướng rất mềm mại

Khớp xương không rời nhau

Bước tới như ngỗng chúa

Không mau cũng không chậm.

Bụng thon không lộ ra

Sườn mềm mại bằng phẳng

Lông sáng bóng xuôi phải

Ánh sáng như điện chớp.

Bước đi tới hoặc lui

Các tướng hiện điềm lành

Lìa các màu đen tối

Không có nốt ruồi xấu.

Mày như trăng đầu tháng

Cũng như vàng đen huyền

Mắt trong không đục dơ

Mắt lớn sáng như sao.

Miệng Ngài vuông tròn đẹp

Tiếng hay phát âm hòa

Các tướng vượt quần sinh

Lìa những dây phiền não.

Lông mày rất tươi đẹp

Mũi thẳng ống treo ngược

Hai mắt lớn và dài

Như cánh hoa sen xanh,

Mi đều giáp liền nhau

Tướng tròn đầy như khuôn

Răng dài sắc đều nhau

Răng sáng tỏa trong miệng,

Lông thân ngang bằng nhau

Cổ, họng không cao thấp

Cho nên tướng Cù-đàm

Người, trời không bằng được.

Đầu tròn như chiếc dù

Xương trên đỉnh ngang bằng

Da trán không nhăn nheo

Như viên ngọc thật tròn.

Lông Cù-đàm mịn màng

Không rối, không phân tán

Uyển chuyển xoáy về phải

Thường xuất tỏa hương thơm,

Lông Cù-đàm tươi sạch

Trần cấu không thể nhiễm

Như lưu ly trong sáng

Không bị vẫy bùn dơ,

Lông Cù-đàm đầy đủ

Từng sợi thứ tự mọc

Như cây cỏ Lăng chỉ

Đều mịn không rối nhau,

Lông Cù-đàm mềm mại

Như lông bụng ong chúa

Lìa tướng bệnh yếu già

Tóc đen không đổi trắng.

Ngực Cù-đàm nở nang

Giống như sư tử vương

Như voi, như lộng cao

Cũng như mốc Kim cang,

Như bình vàng đứng thẳng

Như bức tranh cuốn tròn

Như hoa Bát-đầu-ma

Như ngọc công đức trời,

Như ngồi xếp kiết già

Mỗi mỗi trong các đốt

Sức như Na-la-diên

Vì vậy, vượt thế gian.

Cù-đàm, ngực chữ vạn

Đầy đủ ngàn căm xe

Tay chân tướng không khác

Ngàn căm không khác nhau,

Chủ nhân chính là đây

Các tiểu tướng Cù-đàm

Nhị thừa và ngoại đạo

Trời người đều không bằng.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm đã thành tựu thân với các tướng đẹp như thế. Tất cả chúng sinh không ai có được như vậy, nên ta nói Sa-môn Cù-đàm không có lỗi lầm.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm hoàn toàn thành tựu năng lực tâm đại Từ, có thể làm đến lợi ích rất lớn cho tất cả chúng sinh, không có tâm hại. Tâm đại Từ ấy không bị ngăn ngại, không bị cách trở, luôn luôn vận hành, tự nhiên tỏa chiếu khắp các cảnh giới trong thế gian, đi thẳng vào phiền não sử của các chúng sinh.

Đại vương nên biết! Giống như nước trong sạch, nhờ ngọc báu Ma-ni, vì bản chất của nó làm trong sạch nước, tự nó là trong sáng mà làm cho tất cả nước đục thành trong. Cũng vậy, nước tâm đại Từ, tự thân thanh tịnh, lại có khả năng làm cho thanh tịnh tất cả nước đục kiến chấp, bùn phiền não của tất cả chúng sinh. Sa-môn Cù-đàm đã hoàn toàn thành tựu rộng lớn như thế, nên ta nói Sa-môn Cù-đàm không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Cù-đàm đại Từ bi

Xem khắp mười phương cõi

Tâm đối các chúng sinh

Không lúc nào rời bỏ,

Nên gọi Phật Thế Tôn

Thành tựu tâm đại Bi

Vì thế, Nhất thiết trí

Không có những lỗi lầm.

Như nước trong sạch kia

Ngọc như ý ma-ni

Tự thể vốn sáng trong

Làm sạch các nước đục,

Cũng vậy, Đức Cù-đàm

Tự tánh lìa cấu bẩn

Dùng nước tâm đại Từ

Sạch tâm nhơ chúng sinh.

Đại vương nên biết! Đối với chúng sinh, Sa-môn Cù-đàm đã hoàn toàn thành tựu ba mươi hai quán tâm đại Bi.

Ba mươi hai quán tâm đó là:

1. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh rơi vào chỗ tối tăm, ngu si, nên khởi tâm Từ bi.

2. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh rơi vào sự ràng buộc của vô minh, nên khởi tâm đại Bi.

3. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị rơi vào nơi rất nguy hiểm trong thế gian, nên khởi tâm đại Bi.

4. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh từ bỏ chốn tịch tịnh, đi theo thế gian, nên khởi tâm đại Bi.

5. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh rơi xuống thác dữ, trôi theo dòng, nên khởi tâm đại Bi.

6. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh rơi vào chốn điên đảo, nguy hiểm đau khổ tột cùng, nên khởi tâm đại Bi.

7. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh đi theo đường ác, từ bỏ Thánh đạo, nên khởi tâm đại Bi.

8. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị dây phiền não lớn trói buộc và luôn luôn bị các lưới phiền não vây bủa, nên khởi tâm đại Bi.

9. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh ở trong các cảnh giới thường không đầy đủ, không thỏa mãn, nên khởi tâm đại Bi.

10. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị các ái nhiễm làm chủ, không được tự tại, nên khởi tâm đại Bi.

11. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường bị khổ đau lớn của già, chết dày vò, nhưng không sinh nhàm chán, nên khởi tâm đại Bi.

12. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh không thoát khỏi

bệnh tật, thường bị đau khổ bởi những căn bệnh hành hạ, nên khởi tâm đại Bi.

13. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị ba ngọn lửa thiêu đốt suốt ngày đêm, không bao giờ dừng nghỉ, nên khởi tâm đại Bi.

14. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị trói buộc trong nghề nghiệp thấp hèn làm tăng trưởng sự khổ đau ở thế gian, nên khởi tâm đại Bi.

15. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường ôm lòng sợ hãi không an ổn, nên khởi tâm đại Bi.

16. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị lợi nhỏ cám dỗ mà quên đi họa lớn, nên khởi tâm đại Bi.

17. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị say sưa theo những điều buông lung, không biết rắn độc từ xưa đang ngủ trong tâm, trên đường, đồng trống; thường bị oan gia năm ấm theo đuổi, nên khởi tâm đại Bi.

18. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường bị các triền cái cướp đoạt tài sản thiện, nên khởi tâm đại Bi.

19. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị vô minh che mắt, thường mờ mịt không thấy được bậc thiện tri thức, nên khởi tâm đại Bi.

20. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường bị mọi việc làm rối loạn tâm, giống như tơ rối không ai gỡ ra được, nên khởi tâm đại Bi.

21. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường ở chỗ ồn ào náo nhiệt, xa lìa nơi tịch tónh, nên khởi tâm đại Bi.

22. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường ở chỗ hoạn nạn, lìa chốn bình an, nên khởi tâm đại Bi.

23. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị tà kiến trói buộc, nên khởi tâm đại Bi.

24. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh rơi vào sự cám dỗ của miếng mồi ngon, nương theo tà kiến sử, nên khởi tâm đại Bi.

25. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh ở trong đêm dài chấp tưởng điên đảo, tâm điên đảo; ở trong pháp vô thường mà khởi ý

tưởng là thường, ở trong pháp đau khổ khởi ý tưởng là vui; ở trong pháp bất tịnh sinh ý tưởng là tịnh, ở trong pháp vô ngã mà sinh ý tưởng là ngã, nên khởi tâm đại Bi.

26. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh từ vô thỉ đến nay phải nhận lấy việc sinh tử, gánh vác những điều ác xa, chịu đau khổ vô cùng mà không hề mỏi mệt, nên khởi tâm đại Bi.

27. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh nương theo thế gian, sức lực yếu kém, chẳng phải vững chắc mà cho là vững chắc, nên khởi tâm đại Bi.

28. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị nhiễm ô làm bẩn, thường ở trong vô số những cấu uế, nên khởi tâm đại Bi.

29. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị sự tham ái trói buộc, không biết nhàm chán xa lìa, nên khởi tâm đại Bi.

30. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh bị các việc cúng dường, cung kính chinh phục mà thường mong cầu của cải và các vật cúng dường, nên khởi tâm đại Bi.

31. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh thường bị các cảnh giới trói buộc, sinh tâm lo âu và bực bội, nên khởi tâm đại Bi.

32. Sa-môn Cù-đàm thấy các chúng sinh rơi vào chỗ kiêu căng, ngã mạn, nên khởi tâm đại Bi.

Đại vương nên biết! Đó là Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh đã thành tựu hoàn toàn ba mươi hai tâm quán đại Bi. Cho nên ta nói Sa-môn Cù-đàm không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Cù-đàm thấy chúng sinh

Nhốt trong ngục thế gian

Luân chuyển đi các cõi

Thường chịu mọi đau khổ,

Ngu tối che tâm họ

Không biết sinh chán lìa

Cho nên Vô Thượng Tôn

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Ưa đắm các thế gian

Bốn dòng trời về đâu?

Trôi xuôi không trở lại,

Thường chìm biển sinh tử

Không biết cầu ra khỏi

Cho nên Đấng Mười Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Rơi vào hiểm họa lớn

Đi theo con đường tà

Không có người cứu giúp,

Cho nên Cù-đàm quán

Phát khởi tâm đại Bi

Dẫn đến Bồ-đề Phật

Chỗ tối thắng không sợ.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Bị trói trong lao ngục

Làm tôi tớ cho ái

Sai đi các cảnh giới,

Trôi lăn biển già chết

Không hay biết gì cả

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Đốt mạnh ba loại lửa

Thường ở các đường ác

Bao điều khổ hành hạ,

Rất sợ các đường ác

Không có nơi nương tựa

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Ưa đắm trong các cõi

Tâm tự do buông thả

Tham đắm các cảnh giới,

Thường bị mọi điều hại

Nhưng không sinh sợ hãi

Cho nên Đấng Mười Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Vô minh tăm tối che

Các thứ lộng che chắn,

Không lìa khỏi triền cái

Tà kiến rối như tơ

Không có người tháo mở

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Rơi vào đường tà kiến

Vì ở chỗ ái lâu

Tâm thường bị trói buộc,

Trong các nạn như thế

Thích thú không nhàm chán

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Khởi lên tâm điên đảo

Ở trong khổ bất tịnh

Sinh vui ý tưởng tịnh,

Trong vô thường vô ngã

Lại cho thật ngã thường

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Nương theo sức yếu kém

Thường mang vác nặng nhọc

Không sinh tâm chán lìa,

Khởi ý tưởng cố chấp

Đắm nhiễm không buông bỏ

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Ở trong biển tham ái

Lợi dưỡng che mất tâm

Thường cầu cảnh giới dục,

Tâm tham như lửa rừng

Cháy mãi không dừng nghỉ

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm thấy chúng sinh

Tạo đủ mọi nghiệp khổ

Thường bị mọi buồn bực

Khổ đau dày xéo mãi,

Vì cứu chúng sinh kia

Các phiền não làm hại

Cho nên Đấng Thập Lực

Thường khởi tâm đại Bi.

Cù-đàm luôn quán sát

Tất cả giới chúng sinh

Thường khởi tâm đại Bi

Cho nên không tội lỗi.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm hoàn toàn thành tựu ba niệm xứ.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Những gì là ba niệm xứ của Như Lai?

Đáp:

–Này Đại vương! Đó là tâm không vui, tâm không giận và tâm không giận không vui.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là tâm không vui?

Đáp:

–Đại vương! Tâm không vui tức là khi Sa-môn Cù-đàm ở trong nội chúng thuyết pháp, nếu có chúng sinh với thân tâm đoan chánh cung kính, im lặng nghe, tùy thuận tiếp nhận lời dạy và theo lời dạy tu hành, thì đối với chúng sinh này, Sa-môn Cù-đàm cũng không sinh tâm vui mừng, không thích thú, không hớn hở. Vì sao? Vì Sa-môn Cù-đàm có tâm xả, bình đẳng an trụ trong nhất tâm.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là tâm không giận?

Đáp:

–Đại vương! Sa-môn Cù-đàm ở trong chúng thuyết pháp. Nếu có chúng sinh thân không cung kính, không chuyên tâm lắng nghe, quay lòng lại với Thánh giáo, thực hành không đúng lời dạy, thì đối với chúng sinh này Sa-môn Cù-đàm cũng không tức giận, chỉ khởi tâm nhẫn, không sinh tâm không tin, cũng không sinh tâm nghĩ người kia không nghe theo lời dạy của mình. Vì sao? Vì Sa-môn Cù-đàm đã có tâm xả, bình đẳng và an trụ trong nhất tâm.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là tâm không giận, không vui?

Đáp:

–Đại vương! Sa-môn Cù-đàm ở trong chúng thuyết pháp. Trong chúng ấy, có người thân nghiêm chỉnh cung kính, lắng tai nghe, tùy thuận ghi nhớ lời dạy và theo lời dạy để tu hành; hoặc có người không cung kính, để ngoài tai, quay lưng với Thánh giáo, không tu hành như pháp. Đối với hai hạng người này, Sa-môn Cù-đàm không sinh tâm vui mừng, thích thú, hớn hở và cũng không sinh tâm giận, không khởi tâm bất nhẫn, không khởi tâm không tin, cũng không nghĩ rằng người kia trái với lời dạy của ta. Vì sao? Vì Sa-môn Cù-đàm đã có tâm xả, bình đẳng và an trụ trong nhất tâm. Đại vương!

Sa-môn Cù-đàm trụ tâm vào ba niệm này, không ô nhiễm. Cho nên ta nói, Sa-môn Cù-đàm không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Cù-đàm khi thuyết pháp

Người nhất tâm tiếp nhận

Thường trụ ở chánh niệm

Không khởi tâm vui mừng.

Cù-đàm khi thuyết pháp

Người không lắng tâm nghe

Thường trụ ở chánh niệm

Cũng không khởi tâm giận.

Cù-đàm khi thuyết pháp

Người nghe hay không nghe

Thường trụ ở bình đẳng

Không giận cũng không vui.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm đã hoàn toàn thành tựu ba nghiệp không giữ gìn.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Như Lai hoàn toàn thành tựu ba nghiệp không giữ gìn là những gì?

Đáp:

–Đại vương! ba nghiệp đó là:

1. Không cần giữ gìn thân nghiệp.

2. Không cần giữ gìn khẩu nghiệp.

3. Không cần giữ gìn ý nghiệp.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là không cần giữ gìn thân nghiệp?

Đáp:

–Đại vương! Những hành động về thân của Sa-môn Cù-đàm đều thanh tịnh. Sa-môn Cù-đàm không có các hạnh bất tịnh. Cho nên Sa-môn Cù-đàm không nghĩ rằng, hành động về thân của ta bất tịnh, sợ người khác biết nên khởi tâm giữ gìn đề phòng. Vì sao? Vì Sa-

môn Cù-đàm không có hành động về thân bất tịnh. Đó là không giữ gìn thân nghiệp thứ nhất.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là không giữ gìn khẩu nghiệp?

Đáp:

–Đại vương! Miệng của Sa-môn Cù-đàm thanh tịnh. Sa-môn Cù-đàm là người có khẩu nghiệp thanh tịnh, cho nên không nghĩ rằng hành động của miệng là bất tịnh, sợ người khác biết nên giữ gìn đề phòng. Vì sao? Vì Sa-môn Cù-đàm có khẩu nghiệp thanh tịnh. Đó là không cần giữ gìn khẩu nghiệp thứ hai.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là không cần giữ gìn ý nghiệp?

Đáp:

–Đại vương! Ý nghiệp của Sa-môn Cù-đàm thanh tịnh. Sa-môn Cù-đàm là người có ý nghiệp thanh tịnh, cho nên Sa-môn Cù-đàm không nghĩ rằng ý nghĩ của là bất tịnh, sợ người khác biết nên khởi tâm đề phòng giữ gìn. Vì sao? Vì Sa-môn Cù-đàm có ý nghiệp thanh tịnh. Đó là không cần giữ gìn ý nghiệp thứ ba.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm hoàn toàn thành tựu ba việc không cần giữ gìn nghiệp. Cho nên ta nói Sa-môn Cù-đàm không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Ba nghiệp của Cù-đàm

Lìa vọng và vô úy

Cho nên thường thanh tịnh

Ra đời hộ thế giới,

Vì các chúng đệ tử

Tâm bình đẳng thuyết pháp

Người có lỗi thì bỏ

Người không lỗi khiến giữ.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm thành tựu Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Như Lai?

Đáp:

–Đại vương! Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Sa-môn Cù-đàm, có bốn thứ.

1. Thân Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

2. Quán Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

3. Tâm Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

4. Trí Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là Thân Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Như Lai?

Đáp:

–Đại vương nên biết! Thân Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Sa-môn Cù-đàm là lìa các phiền não; tất cả những tập khí đều chấm dứt không còn nữa, tùy ý muốn hay xả, sinh khởi hay thoái lui, ở trong tất cả mọi nơi thân được tự tại. Đó là Thân Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là Quán Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Như Lai.

Đáp:

–Đại vương! Quán Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Sa-môn Cù-đàm là đối với thân ứng hóa đã lìa khỏi tất cả phiền não và tập khí phiền não, chấm dứt không còn sự luân chuyển chìm nổi, trong các quán được tự tại. Đó là Quán Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là Tâm Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Như Lai?

Đáp:

–Đại vương! Tâm Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Sa-môn Cù-đàm là đã xa lìa hết tất cả phiền não, tập khí phiền não và tâm nhiễm ô, tâm được tự tại, chứa đầy đủ các thiện căn. Đó là Tâm

Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

Nhà vua hỏi:

–Thưa Đại sư! Thế nào là Trí Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Như Lai?

Đáp:

–Đại vương! Trí Nhất thiết chủng trí thanh tịnh của Sa-môn Cù-đàm là tất cả các phần vô minh và các phiền não và tập khí phiền não đều đã dứt trừ không còn nữa, được tự tại trong các pháp, không còn chướng ngại. Đó là Trí Nhất thiết chủng trí thanh tịnh.

Đại vương nên biết! Sa-môn Cù-đàm hoàn toàn thành tựu Nhất thiết chủng trí thanh tịnh như thế. Cho nên ta nói, Sa-môn Cù-đàm không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Cù-đàm Nhất thiết trí

Nương theo bốn tịnh pháp

Cho nên thấy vô cấu

Trí tuệ thân tự tại

Cù-đàm tuệ thanh tịnh

Đầy đủ bốn loại trí

Phiền não tập khí diệt

Cho nên không lỗi lầm.