Đại Tập 140 · Bộ Kinh Sớ XXVI · Số 1788–1794(Quyển 4–6)

Kim Quang Minh Tối Thắng Vương Kinh Sớ - Quyển 5 (Phần 4)

KIM QUANG MINH TỐI THẮNG VƯƠNG KINH SỚ

QUYỂN 5 (Phần 4)

Phẩm 15: ĐẠI BIỆN TÀI THIÊN NỮ (Phần 2)

Văn kinh: Bấy giờ, Bà-la-môn Kiều-trần-như nói lời khen ngợi trên và pháp chú tán ngợi khen Biện tài Thiên nữ xong.

Đây là phần thứ tư, Kiều-trần-như y giáo thỉnh cầu che chở. Trước là thỉnh cầu pháp biện tài, nay là lúc thỉnh cầu che chở bị khiến đạt được. Toàn văn chia làm bốn:

1. Kết thúc trước, phát sinh sau.

2. Từ “Nam-mô...” về sau chính là dạy thỉnh cầu che chở.

3. Từ “Bấy giờ, Biện tài...” về sau là Thiên nữ khen ngợi khuyến khích tu hành.

4. Kiều-trần-như vui mừng đảnh lễ thọ trì.

Trong phần đầu có hai; đây là phần đầu kết thúc trước.

Văn kinh: Nói với các đại chúng: Này các nhân giả! Nếu muốn cầu thỉnh Biện tài Thiên nữ xót thương che chở, trong đời này đạt được biện tài vô ngại, đại trí thông minh, ngôn từ khéo léo, uyên bác kỳ tài, luận bàn sắc sảo, tùy ý thành tựu, không hề nghi ngại vướng mắc.

Tiếp theo là phát sinh sau có ba: Đầu tiên là nói với đại chúng, tiếp theo từ “Này các nhân giả...” về sau là nêu ra sở cầu, sau từ “Nên phải...” về sau là phát sinh khởi thỉnh.

Trong phần nêu pháp sở cầu, đầu tiên là nêu chung ra bốn biện tài và trí. Thông nghĩa là có khả năng tiếp thu, minh nghĩa là có khả năng hiểu ý, trí nghĩa là có khả năng quyết đoán. Từ “Ngôn từ khéo léo...” về sau là nêu riêng bốn biện tài, xảo diệu (khéo léo) là từ vô ngại, uyên bác là pháp nghĩa vô ngại, luận bàn sắc sảo là lạc thuyết vô ngại.

Văn kinh: Nên chí thành thiết tha như vậy mà triệu thỉnh rằng.

Tiếp theo là phát sinh sau, như văn.

Văn kinh: Nam-mô Phật-đà-dã, Nam-mô Đạt-ma-dã, Nam-mô Tăng-già-dã, Nam-mô chư Bồ-tát chúng Độc giác, Thanh văn, nhất thiết Thánh hiền.

Tiếp theo chính là chỉ bày thỉnh cầu che chở, có hai: Đầu tiên là thỉnh Phật che chở khiến đạt được, sau từ “Kính lễ các Phật biện tài khéo léo...” trở xuống là thỉnh Biện tài Thiên... cùng che chở khiến đạt được. Phần đầu lại có ba: Trước tiên là quy kính Tam bảo, tiếp theo khen ngợi Phật ngữ... là lý do thỉnh cầu, sau từ “quy kính quy kính...” về sau chính là thỉnh Thế Tôn che chở để đạt được. Đây là phần đầu.

Văn kinh: Các Đức Phật quá khứ, hiện tại ở mười phương thảy đều đã tu tập ngữ chân thật, thuận theo đương cơ nói thật ngữ, không hư cuống ngữ, đã ở trong vô lượng câu-chi đại kiếp thường nói thật ngữ, người có thật ngữ thảy đều vui theo.

Tiếp theo là khen ngợi Phật ngữ... làm lý do thỉnh cầu. Đầu tiên là khen ngợi thật ngữ; tiếp theo là khen ngợi đầy đủ các ngữ cụ, sau là khen ngợi lợi ích. Khen ngợi thật ngữ có ba: Một là khen ngợi nhân; Hai là từ “đã ở trong...” về sau là khen ngợi quả; Ba là từ “người có thật ngữ...” về sau là khen ngợi vui theo. Hiểu rõ các Đức Thế Tôn có vui theo vô lượng, không ganh ghét nên đạt được, cho nên thỉnh cầu che chở.

Văn kinh: Vì không nói dối nên sinh ra lưỡi rộng dài có thể che kín mặt, che kín châu Thiệm-bộ và bốn châu trong thiên hạ, có thể che kín nhất thiên, nhị thiên, tam thiên thế giới, che kín khắp các thế giới mười phương trọn vẹn đầy đủ không thể suy nghĩ bàn luận.

Tiếp theo khen ngợi đầy đủ thật ngữ. Đầu từ “vì không nói dối cho nên” là khen ngợi về nhân, từ “sinh ra lưỡi rộng dài” về sau là khen ngợi quả. Đây là ý Phật nói khiến cầu định, được chân thật cho nên nay con thỉnh cầu.

Văn kinh: Thường dứt bỏ tất cả phiền não nóng nảy.

Tiếp theo khen ngợi lợi ích. Bởi vì có thể ích lợi cho nên thỉnh cầu che chở nguyện đạt được sở đắc của Phật. Kính lễ Tam bảo cho nên mong cầu đầy đủ thật ngữ, do đó lấy lại từ “Kính lễ”. Theo như các biện tài vốn có ở dưới đều nguyện cầu đạt được. Vì Phật là thù thắng, là cội gốc cho nên đầu tiên chỉ thỉnh cầu Phật.

Văn kinh: Kính lễ, kính lễ tất cả các Đức Phật, tướng lưỡi như thế nguyện con tên là..., đều được thành tựu biện tài khéo léo. Dốc lòng quy mạng, kính lễ các Đức Phật biện tài khéo léo, các đại Bồ-tát biện tài khéo léo, Độc giác Thánh giả biện tài khéo léo, tứ hướng tứ quả biện tài

khéo léo, tứ Thánh đế ngữ biện tài khéo léo, chánh hạnh chánh kiến biện tài khéo léo.

Tiếp theo là thỉnh cầu Biện tài Thiên cùng các Thánh giả che chở khiến đạt được. Trong đó có hai: Đầu tiên là kính lễ cầu biện tài, sau từ “kính lễ không luống dối...” trở xuống là thỉnh cầu che chở khiến đạt được. Trong phần đầu kính lễ cầu biện tài:

1. Hai chữ kính lễ là nêu bậc năng kính.

2. Từ “Thế Tôn...” về sau hai mươi hai thứ biện tài là cầu sở lễ.

3. Từ “Tất cả thắng nghiệp...” về sau tức là thỉnh cầu các vị có khả năng thành tựu đó giúp con đạt được. Trong sáu bài tụng, một bài tụng rưỡi đầu là biện tài của các Thánh giả, còn lại là biện tài của trời và Thần tiên. Trong biện tài của các Thánh giả, một bài tụng đầu là người năng thành, nửa bài tụng tiếp theo trình bày các biện tài đã nói. Sơ lược nêu ra ba thứ phản ảnh tất cả các pháp. Chánh hạnh có sáu thứ:

1. Tối thắng chánh hạnh.

2. Tác ý.

3. Tùy pháp.

4. Lìa hai bên.

5. Khác nhau.

6. Không khác nhau.

Chánh hạnh nương vào thực hành sáu độ, mỗi độ đều có sáu chánh hạnh, như luận Biện Trung Biên ba nói. Chánh kiến có mười một thứ, tức là đối với khổ đế quán như bệnh, như ung thư, cung tên, như chướng ngại, vô thường, khổ, không, vô ngã là tám kiến, quán tập là kết kiến, quán diệt là ly hệ kiến, quán đạo là năng ly hệ kiến, cọng lại thành mười một thứ trên.

Văn kinh: Phạm chúng, các tiên biện tài khéo léo, Đại Thiên Ô-ma biện tài khéo léo, trời Tắc-kiến-đà biện tài khéo léo, Ma-na-tư vương biện tài khéo léo, trời Thông minh dạ biện tài khéo léo, tứ đại Thiên vương biện tài khéo léo, Thiện trú Thiên tử biện tài khéo léo, Kim cang Mật chủ biện tài khéo léo, trời Phệ-suất-nộ biện tài khéo léo, Thiên nữ Tỳ-ma biện tài khéo léo, Thiên thần Thị sác biện tài khéo léo, Thiên nữ Thất-lợi biện tài khéo léo, Thất-lợi Mạt-đa biện tài khéo léo, Hê-lý Ngôn Từ biện tài khéo léo, chư Mẫu đại Mẫu biện tài khéo léo, Ha-lý-đề Mẫu biện tài khéo léo, các Dược-xoa thần biện tài khéo léo, các vua mười phương biện tài khéo léo.

Tiếp theo là những thứ còn lại. Phạm chúng tức là tiên vì lìa bỏ dục lạc, hoặc Phạm thiên và tiên đều khác nhau, cách giải thích đầu là

thích hợp hơn. Đại thiên Ô-ma là Thiên nữ đại Tự tại tên là Ô-ma ở dõi Dục này, Ô-ma, Hán dịch là chỉ, vì con gái muốn lấy chồng nhưng cha nàng là đại thiên ngăn cấm nên không đồng ý, vì thế gọi là Đại Thiên Chỉ. Tắc-kiến-đà, Hán dịch là uẩn, người Tây phương gọi ruột và các vai đều là uẩn, nghĩa là chứa nhóm mọi vật. Ma-na-tư, Hán dịch là từ tâm. Phệ-suất-nộ, Hán dịch là là đa thủ (nhiều tay), một tên khác của trời Na-la-diên. Tỳ, Hán dịch là là chủng chủng, Ma Hán dịch là nghiệp, tên này tức xưa gọi là trời Tỳ-thủ-yết-ma. Trời Thị-sác, trời Thất-lợi Hán dịch là là cát tường. Thất-lợi-mạt-đa Hán dịch là cát tường tuệ. Hê-lý (Hán không phiên dịch). Ha-lý-đề, Hán dịch là thành sắc.

Văn kinh: Tất cả thắng nghiệp giúp đỡ con, khiến hành biện tài khéo léo vô cùng.

Tiếp theo thỉnh cầu che chở khiến đạt được.

Văn kinh: Kính lễ không lừa dối, kính lễ bậc Giải thoát, kính lễ người lìa dục, kính lễ xả triền cái; kính lễ tâm thanh tịnh, kính lễ ánh quang minh, kính lễ lời chân thật, kính lễ không trần tập; kính lễ trú thắng nghĩa, kính lễ đại chúng chủ.

Tiếp theo là hai mươi lăm bài tụng thỉnh cầu che chở để đạt được. Toàn bộ chia làm bảy: Mười hai bài tụng đầu quy y kính lễ Bồ-tát, thỉnh cầu che chở đạt được; một bài tụng rưỡi tiếp đó thỉnh cầu Thanh văn che chở; hai bài tụng rưỡi tiếp đó thỉnh cầu các vị trời cõi Sắc che chỏ; hai bài tụng tiếp đó thỉnh cầu các vị trời cõi Dục che chở; năm bài tụng tiếp đó thỉnh cầu tám bộ che chở; một bài tụng tiếp theo thỉnh cầu các vị trời, người khác che chở; một bài tụng tiếp đó thỉnh cầu hữu tình trong pháp giới che chở. Trong phần đầu chia làm ba: Bảy bài tụng đầu thỉnh cầu che chở để đạt được biện tài của Bồ-tát; ba bài tụng tiếp đó thỉnh cầu che chở khiến đạt được biện tài của Như lai; hai bài tụng tiếp nữa thỉnh cầu che chở khiến đạt được biện tài của Phật và các vị Thanh văn. Trong bảy bài tụng đầu lại chia làm hai: Hai bài tụng rưỡi đầu là kính lễ, ngợi khen chung tất cả Bồ-tát thỉnh cầu che chở; bốn bài tụng rưỡi tiếp theo kính lễ riêng Thiên nữ, thỉnh cầu che chở. Đây là phần đầu. Khen ngợi kính lễ mười đức:

1. Đức lìa kiêu mạn không lừa dối.

2. Đức chứng chân trạch diệt; vì khác với Nhị thừa.

3. Đức không nhiễm trước năm trần.

4. Đức thường xa lìa triền cái.

5. Đức thường thực hành vô lậu.

6. Đức phá ngu dốt sinh trí tuệ.

7. Đức nói năng chắc chắn hợp cảnh.

8. Đức lìa xa các thói quen.

9. Đức tùy ý chứng chân.

10. Đức sẽ dẫn dắt hữu tình.

Mười câu trong văn kinh lần lượt phối hợp để giải thích.

Văn kinh: Kính lễ Biện tài Thiên, khiến con từ vô ngại, nguyện điều con mong cầu, đều mau chóng thành tựu, không bệnh thường yên ổn, thọ mạng được dài lâu; khéo hiểu các minh chú, riêng tu đạo Bồ- đề, lợi ích mọi chúng sinh, tâm nguyện cầu chóng thành; con nói lời chân thật, con nói lời không dối, Thiên nữ biện tài khéo léo, khiến con được thành tựu; chỉ Thiên nữ đến, khiến lời con không trệ, mau vào trong thân miệng, thông minh đủ biện tài.

Tiếp theo riêng thỉnh cầu Thiên nữ. Văn chia làm năm:

1. Thỉnh cầu từ (lời) vô ngại.

2. Một bài tụng tiếp theo thỉnh cầu không tật bệnh, thọ mạng dài lâu, vì lợi ích hữu tình không tham cầu thọ mạng thế gian.

3. Một bài tụng tiếp theo thỉnh cầu hiểu rõ các minh chú, siêng năng tu tập Bồ-đề.

4. Một bài tụng tiếp theo nói mình chân thật cầu thỉnh che chở khiến đạt được.

5. Một bài tụng tiếp theo thỉnh cầu Thiên nữ nhập vào thân miệng che chở.

Văn kinh: Nguyện cho lưỡi của con, sẽ được Như lai hiện, do uy lực lời ấy, điều phục các chúng sinh. Lúc con phát ra lời, việc gì cũng thành tựu, người nghe sinh cung kính, việc làm không tổn hại. Nếu con cầu biện tài, việc ấy không thành tựu, thật ngữ của Thiên nữ, thảy đều thành.

Tiếp theo thỉnh cầu biện tài của Như lai. Văn chia làm ba: hai câu đầu là thỉnh cầu; một bài tụng rưỡi tiếp theo nói về ý cầu biện tài; một bài tụng tiếp theo nói rằng nếu lời Thiên nữ không luống dối thì sự cầu mong của con chắc chắn thành tựu.

Văn kinh: Có gây tội vô gián, lời Phật khiến điều phục, cho đến A-la-hán, tất cả lời báo ân, Xá-lợi-tử, Mục-liên, bậc nhất trong chúng Phật, những lời chân thật ấy, nguyện con đều thành tựu.

Tiếp theo thỉnh cầu che chở khiến đạt được biện tài của Phật và các Thanh văn. Nửa bài tụng đầu thỉnh cầu biện tài của Phật; một bài tụng rưỡi còn lại thỉnh cầu các biện tài khác của Phật. Điều phục vô gián ngữ, A-la-hán báo ân ngữ, phản ảnh lẫn nhau, đưa ra tất cả các

ngữ. Nói những thứ khác là hoặc các A-la-hán khác, hoặc các biện tài trong hai mươi hai thứ như trước.

Văn kinh: Nay con đều triệu thỉnh, chúng Thanh văn của Phật, đều nguyện chóng đến đây, thành tựu tâm con cầu, lời mong cầu chân thật, đều nguyện không luống dối.

Tiếp theo đây là thỉnh cầu Thanh văn che chở.

Văn kinh: Trên từ trời Sắc cứu cánh cho đến trời Tịnh cư, Đại Phạm và Phạm phụ, tất cả chúng Phạm vương, cuối cùng khắp tam thiên, chủ thế giới Sách-ha và cùng các quyến thuộc, nay con đều triệu thỉnh cúi mong từ bi, thương xót cùng che chở.

Tiếp theo thỉnh cầu các vị trời cõi Sắc che chở.

Văn kinh: Trời Tha hóa Tự tại, cho đến Lạc Biến Hóa, chúng trời Đổ-sử-đa, từ thị sẽ thành Phật, các chúng trời Dạ-ma, và cõi trời Đao- lợi, các trời tứ Thiên vương, tất cả các chúng trời. Tiếp theo thỉnh cầu các vị trời cõi Dục che chở.

Văn kinh: Thần đất nước lửa gió, nương ở núi Diệu cao, các sơn thần bảy biển, tất cả các quyến thuộc, mãn tài và ngũ đảnh, trời trăng và các sao, các chúng trời như vậy, giúp thế gian yên ổn, các Thiên thần như thế, không thích gây tội nghiệp. Kính lễ quỷ tứ mẫu, và con yêu nhỏ nhất, chúng trời rồng, Dược-xoa, Càn-thát-bà, Tu-la, cho đến Khẩn-na-la, chúng Mạc-bô-lạc-già. Con nhờ sức Thế Tôn, thảy đều xin triệu thỉnh, nguyện rũ lòng Từ bi, giúp con vô ngại biện.

Tiếp theo thỉnh cầu tám bộ che chở. Bốn bài tụng đầu nêu ra tên gọi, một bài tụng sau nói rõ thỉnh cầu.

Văn kinh: Tất cả chúng trời người, bậc hiểu rõ tha tâm, đều nguyện ban thần lực, giúp con biện tài khéo léo, cho đến tận hư không, cùng khắp trong pháp giới, tất cả mọi sinh linh, giúp con biện tài khéo léo.

Tiếp theo thỉnh cầu các chúng trời người và chúng sinh trong pháp giới che chở.

Văn kinh: Bấy giờ, Biện Tài Thiên Nữ nghe thỉnh cầu như vậy rồi, bảo Bà-la-môn Kiều-trần-như rằng: Lành thay! Đại sĩ! Nếu có người nam người nữ nào y theo thần chú như vậy và chú tán đã nói về cách thọ trì như trước đây mà quy y kính lễ Tam bảo, kính thành chánh niệm với những việc mong cầu đều không giả dối, lại cùng thọ trì đọc tụng kinh Kim Quang Minh nhiệm mầu này thì những việc nguyện cầu ấy thảy đều đạt được như ý mong muốn, mau được thành tựu, ngoại trừ không dốc lòng. Lúc ấy, Bà-la-môn hết sức vui mừng, chắp tay đảnh

lễ thọ trì.

Tiếp theo là phần thứ ba, Thiên nữ ngợi khen khuyến khích tu hành, có hai: Đầu tiên là Thiên nữ ngợi khen, tiếp theo từ “Nếu có người nam...” về sau là ấn chứng khuyến khích tu học. Sau từ “Lúc ấy, Bà-la-môn...” trở xuống là tiếp phần thứ tư Kiều-trần-như vui mừng đảnh lễ thọ trì.

Văn kinh: Bấy giờ, Đức Phật bảo Thiên nữ Biện tài rằng: Lành thay! Lành thay! Thiên nữ, người có thể truyền bá kinh vương nhiệm mầu này, ủng hộ tất cả người thọ trì kinh và thường làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, khiến được yên ổn, nói pháp như vậy, giúp cho biện tài không thể suy nghĩ bàn luận, đạt được phước đức vô lượng, những người phát tâm mau chóng hướng về Bồ-đề.

Tiếp theo là đoạn lớn thứ ba trong phẩm, Như lai ngợi khen khuyến khích. Đầu tiên khen ngợi Thiên nữ, từ “những người phát tâm” về sau là khuyến khích y theo đó tu học.

———

Phẩm 16: ĐẠI CÁT TƯỜNG THIÊN NỮ

Phẩm Đại Cát Tường Thiên nữ có chia ra làm ba phần:

1. Lý do có phẩm này.

2. Giải thích.

3. Giải thích chướng ngại.

- Nói về lý do có phẩm này: Tu hành truyền bá có năm, đây là phần thứ hai giúp cho áo quần tài vật trong phần “khiến cho tu tập phước trí”. Nếu không có phước lợi sợ rằng sự mong cầu bên ngoài sẽ làm trở ngại việc mở mang kinh ấy, cho nên lúc y theo kinh tu học sẽ tự nhiên có được áo quần, đã không lo lắng về cầu mong bên ngoài, lại được tu tập phước trí thành tựu hành thù thắng này, do đó phẩm này phát sinh.

- Giải thích tên gọi: Tiếng Phạn là Ma-ha (Hán dịch là Đại) Thất- lợi (Hán dịch là Cát tường) Đề-bà-tỷ (Hán dịch là Thiên nữ), gọi chung là đại Cát tường Thiên nữ. Phẩm này nói về việc của Thiên nữ Cát tường, vì vậy lấy làm tên gọi.

- Giải trừ vặn hỏi:

Hỏi: Phẩm trước giúp về biện tài, phẩm sau giúp về ăn uống đều không phân chia thành phẩm? Ở đây giúp về áo quần có gì khác mà chia ra?

Đáp: Trước sau noi theo nhau không cần phải phân biệt, nhưng vì rộng lược có khác nên có khai hợp khác nhau. Phẩm trước nói lược về giúp ích biện tài, văn ít không thể mở ra một phẩm khác, nên hợp với văn cầu biện tài mà nói. Phẩm sau mở mang kinh tức là tăng thêm địa vị, không nói cầu rồi mới thêm vào, cho nên cũng không phân chia. Ở đây giúp cho áo quần, đầu tiên nêu ra giúp cho áo quần, văn đã rộng dài, vì vậy mở ra làm hai phần.

Hỏi: Cùng giúp đỡ mở mang kinh vì sao biện tài, áo quần đều đợi cầu thỉnh xong mới tăng thêm? Phẩm sau giúp về địa vị sao không đợi thỉnh cầu mà đạt được ngay vậy?

Đáp: Sự giáo hóa có muôn hình thức, lý không theo một tiêu chuẩn nào. Lại nữa, giúp cho biện tài áo quần là vì khó khăn, đợi cầu thỉnh mới đạt được, tăng thêm địa vị bởi dễ dàng, do đó không đợi cầu thỉnh, tinh thần tự làm chủ địa vị cho nên giúp đỡ là dễ.

Hỏi: Người trì kinh tự minh nên cúng dường tất cả bốn việc, vì sao cầu thỉnh rồi mới tăng thêm tiền tài?

Đáp: Hướng về trì kinh tự thích ứng được với bốn việc, muốn giúp thành tựu phước hạnh cho nên lại dạy thỉnh cầu điều đó. Lại nữa, người

tự mình chuyên chú mở mang kinh, không vì mong cầu đối với bốn việc, vì người cầu bốn việc giúp cho thực hành kinh, do đó đợi y theo kinh tu học rồi mới ban giúp.

Hỏi: Cát tường Thiên nữ này thuộc loài trời hay loài quỷ?

Đáp: Chân đế Tam tạng nói: “Đây là Bồ-tát Sơ địa ứng hiện làm người đứng đầu trong các thần cây, thống lãnh các thần, hễ đến nơi nào đều ban cho họ sự vui sướng thù thắng. Sự vui sướng thù thắng tức là quả của công đức cho nên gọi là Công đức thiên.” Người nước ngoài gọi thần cũng tức là gọi trời. Theo cách giải thích này tức là nêu rõ loài quỷ đứng đầu trong các thần cây. Ở đây giải thích: Theo kinh chỉ nói là Thiên nữ không nói là thần, như Địa thần ở dưới, tức là tên gọi loài thần. Giả sử có nơi nói tên gọi Thọ thần vương là như tứ Thiên vương cũng gọi là Tứ thiên Thần vương, vì đứng đầu các loài Thần cho nên gọi là Thần vương, không nhất quyết phải là loài quỷ. Thiên nữ cũng giống như vậy, là thuộc về loài trời.

Văn kinh: Bấy giờ, Đại Cát tường Thiên nữ liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi bước đến lễ lạy dưới chân Phật, chắp tay cung kính bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Nếu con thấy có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ô-ba- sách-ca, Ô-ba-tư-ca nào thọ trì, đọc tụng, giải thích cho người nghe về kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này thì con sẽ chuyên tâm cung kính cúng dường các vị Pháp sư này các thứ như ăn uống, áo quần, đồ nằm, thuốc men, cùng tất cả vật dụng tài sản cần thiết khác đều được đầy đủ, không hề thiếu thốn.

Tán rằng: Trong phần giúp cho tài vật, chia làm hai: Đây là phần đầu, một phẩm nói về người mở mang kinh nên đạt được bốn việc, một phẩm sau nói về phương pháp đạt được. Phẩm đầu chia làm bốn:

1. Thấy người mở mang kinh thì cúng dường bốn việc.

2. Từ “Bạch Thế Tôn...” về sau là phân biệt rõ nguyên nhân cúng dường, đồng thời là báo đức.

3. Từ “Nếu lại có người...” về sau là khuyến khích nên thực hành tu học.

4. Từ “Đức Phật bảo...” về sau là Đức Phật ngợi khen khuyến khích thành tựu.

Đây tức là phần đầu, lại chia làm ba:

1. Nghi thức thỉnh cầu làm lợi ích.

2. Từ “Bạch Đức Phật...” về sau là thấy người tu hành.

3. Từ “Con sẽ...” về sau là giúp cho sự ích lợi đó.

Trong phần ích lợi có hai: Đầu tiên là giúp cho lợi ích thế gian;

sau từ cũng được gặp... trở xuống là giúp cho lợi ích xuất thế gian. Lợi ích thế gian có hai: Một là giúp cho lợi ích hiện tại; hai là “Lại ở nơi...” về sau là giúp cho lợi ích đời sau. Trong lợi ích hiện tại, đầu tiên là giúp cho tài vật.

Văn kinh: Hoặc ngày, hoặc đêm, đối với tất cả câu nghĩa của kinh Vương này quán sát suy nghĩ, an vui mà trụ khiến cho kinh điển này truyền bá rộng rãi ở châu Thiệm-bộ, là vì hữu tình kia đã đối với vô lượng trăm ngàn Đức Phật gieo trồng gốc lành, nên thường giúp cho được nghe, không nhanh chóng bị biến mất.

Tiếp theo là giúp cho lợi ích đối với pháp. Lợi ích đối với pháp có hai:

1. Khiến người thực hành pháp được trụ trong an vui.

2. Khiến cho giáo pháp nhờ đó truyền bá lâu dài, có ba: Đầu tiên là khiến cho giáo pháp tồn tại lâu dài, tiếp theo là phân biệt rõ nguyên nhân luôn luôn tín nhận, sau là thường được nghe không mất.

Văn kinh: Lại trong vô lượng trăm ngàn ức kiếp sẽ thọ hưởng các thứ vui sướng tốt đẹp ở cõi trời cõi người, thường được mùa màng bội thu, mãi mãi không còn đói kém, tất cả hữu tình thường được yên vui hạnh phúc.

Tiếp theo giúp cho lợi ích đời sau, có ba:

1. Được thân tốt đẹp.

2. Từ “thường được mùa màng bội thu...” về sau là thường dồi dào vui sướng.

3. “Tất cả hữu tình...” trở xuống là làm lợi ích chúng sinh.

Văn kinh: Cũng được gặp các Phật Thế Tôn, ở đời vị lai mau chứng quả Vô thượng đại Bồ-đề, cắt đứt hẳn mọi nạn khổ luân hồi trong ba đường.

Tiếp theo được lợi ích xuất thế, có ba:

1. Được gặp các Đức Phật.

2. Chứng quả Bồ-đề.

3. Cắt đứt hẳn nạn khổ...về sau là chứng đạt Niết-bàn.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Con nhớ thời quá khứ có Đức Lưu Ly Kim Sơn Bảo Hoa Quang Chiếu Cát Tường Công Đức Hải Như lai Ứng Chánh Đẳng Giác đầy đủ mười hiệu, con ở chỗ Đức Như lai đó gieo trồng các gốc lành, nhờ năng lực uy thần của Đức Như lai đó Từ bi thương xót, nên khiến con ngày nay hễ nhớ nghĩ nơi nào, hễ nhìn thấy nơi nào, hễ đến cõi nước nào đều làm cho vô lượng trăm ngàn muôn ức chúng sinh được thọ hưởng các điều vui sướng, cho đến vật dụng cần

thiết như áo quần, ăn uống, tài sản, các thứ báu như vàng bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, trân châu đều khiến cho đầy đủ.

Tiếp theo phân biệt rõ nguyên nhân cúng dường, đồng thời là báo đức, có bốn:

1. Nói rõ ngày xưa gặp Phật.

2. Từ “Con ở chỗ” về sau là kể rõ nhân gieo trồng ngày xưa.

3. Từ “Nhờ năng lực uy thần...” về sau là nghĩ nhớ ân đức của Đức Như lai đó.

4. Từ “Nên khiến con...” về sau khiến con làm lợi ích, con vì báo đền ân đức ngày xưa của Phật, do đó cúng dường, làm lợi ích cho người mở mang kinh.

Tiếp theo Đức Phật khen ngợi: Ngươi nhớ nghĩ nhân xưa mà báo ân, cúng dường... như vậy, hễ nhớ nghĩ nơi nào là sở duyên của tha tâm thông, hễ nhìn thấy nơi nào là sở kiến của thiên nhãn thông, hễ đến cõi nước nào là chỗ đến của thần cảnh thông. Tám thứ báu trong đây, chỗ khác thường nói là bảy thứ, bảy thứ báu các nơi nói cũng không giống nhau. Theo luận Phật Địa thì tùy theo nơi đến xem trọng mà nói là bảy thứ, tuy có khác nhau nhưng không trái nhau.

Văn kinh: Nếu lại có người dốc lòng đọc tụng kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này, cũng nên hằng ngày đốt các thứ hương quý và các thứ hoa đẹp vì con cúng dường Đức Lưu Ly Kim Sơn Bảo Hoa Quang Chiếu Cát Tường Công Đức Hải Như lai Ứng Chánh Đẳng Giác đó; lại hằng ngày vào ba thời nên xưng niệm danh hiệu con, đặc biệt dùng hương hoa và các thực phẩm ngon ngọt cúng dường con, cũng nên lắng nghe thọ trì kinh vương nhiệm mầu này thì sẽ được phước đức như thế.

Tiếp theo khuyến khích nên thực hành tu học. Nếu theo Chân đế thì trước là lợi ích Pháp sư, đây là lợi ích người nghe. Nay ý bao gồm cả hai. Đầu là văn Trường hàng, sau là kệ tụng. Văn trường hàng có năm:

1. Khuyến khích tự đọc tụng.

2. Từ “Cũng nên...”trở xuống là chỉ dạy cách thức đọc tụng.

3. Từ “Lại nên...” trở xuống là lại nên cúng dường con.

4. Từ “Cũng nên lắng nghe...” trở xuống là khuyến khích lắng nghe, ý ở đây là với người đã hiểu thì khuyến khích đọc tụng, người chưa hiểu thì khuyến khích lắng nghe.

5. “Được phước đức như thế” là kết thúc đạt được lợi ích.

Văn kinh: Bèn nói bài tụng rằng: Bởi nhờ thường trì kinh như vậy, tự thân quyến thuộc khỏi các nạn, nhu cầu ăn mặc không hề thiếu,

uy quang thọ mạng khó nói hết, khiến cho giai vị thường thêm cao, các trời rưới mưa đúng thời tiết, khiến các chúng trời đều vui thích, cho đến Thần vườn rừng quả trái, quả trái tùng lâm đều tốt tươi, tất cả mầm giống đều thành tựu, muốn cầu châu báu đều như ý, hễ mong muốn gì đều tùy tâm.

Tiếp theo là trùng tụng, có tám:

1. Bản thân và quyến thuộc không suy hao.

2. Ăn mặc không thiếu thốn.

3. Uy quang, trường thọ.

4. Giai vị thêm cao.

5. Mưa móc đúng mùa.

6. Thiên thần vui vẻ.

7. Hoa màu tốt tươi.

8. Mong cầu đều thành tựu.

Văn kinh: Đức Phật bảo Đại Cát tường: Lành thay! Lành thay! Người nhớ nghĩ nhân xưa, báo ân cúng dường lợi ích an vui cho vô lượng chúng sinh, truyền bá kinh này như vậy, thật là công đức vô tận. Trở xuống là đức Phật ngợi khen, khuyến khích thành tựu.

———

Phẩm 17: ĐẠI CÁT TƯỜNG THIÊN NỮ TĂNG TRƯỞNG TÀI VẬT

Phẩm Đại Cát Tường Thiên Nữ Tăng Trưởng Tài Vật có chia ra làm ba phần:

1. Lý do có phẩm này giống như trước.

2. Giải thích tên gọi: Trước đây có ít nay thêm nhiều hơn nên gọi là Tăng, trước kia không có nay khiến cho đạt được gọi là trưởng, tài nghĩa là bảy thứ quý báu, vật nghĩa là bốn việc. Nếu có thể mở mang kinh thì Thiên nữ làm cho tài vật tăng trưởng. Phẩm này nói rộng về điều đó, nên gọi là phẩm Tăng Trưởng Tài Vật, những điều còn lại như trước đã giải thích.

3. Giải trừ vấn nạn.

Hỏi: Phẩm này cũng đem lại thức ăn uống, tăng thêm giai vị, cùng với phẩm sau có gì khác?

Đáp: Có thể đem lại giúp cho là khác. Lại nữa, Tam tạng Chân đế nói: “Phẩm này chính thức giúp về áo quần, tài vật quý báu, ăn uống đều đầy đủ, phẩm sau chính thức giúp về thức ăn uống, những điều còn lại đều bao gồm trong đó.”

Văn kinh: Bấy giờ, Đại Cát tường Thiên nữ lại bạch Phật rằng: Bạch Đức thưa Thế Tôn! Thành của Thiên vương Bệ-thất-la-mạt-noa ở phía Bắc tên là Hữu tài, cách thành không xa có khu vườn tên là Diệu hoa Phước quang, trong vườn có cung điện tuyệt đẹp được tạo thành bằng bảy thứ báu. Bạch Đức Thế Tôn! Con thường ở trong đó.

Tiếp theo nói về pháp đạt được. Văn trong phẩm chia làm bốn:

1. Nói về quy tắc thỉnh cầu.

2. Từ “Con vào lúc bấy giờ...” về sau là nói về lợi ích đạt được.

3. Từ “Đã đạt được quả báo...” về sau là chỉ bày thọ dụng.

4. Từ “Lúc ấy...” về sau là Đức Thế Tôn khen ngợi lợi ích.

Ngay trong quy tắc thỉnh cầu lại chia làm ba:

1. Chỉ ra trú xứ, muốn khiến nêu ra sự có mặt của tâm.

Văn kinh: Nếu lại có người muốn cầu ngũ cốc, ngày ngay thêm nhiều, kho lẫm tràn đầy.

Tiếp theo là phần thứ hai, nêu ra người cầu nguyện.

Văn kinh: Nên phát khởi tâm kính tín, dọn dẹp sạch sẽ một ngôi nhà, bôi cù-ma trên đất, nên họa hình tượng con, các loại chuỗi ngọc trang hoàng khắp nơi; nên tắm gội thân thể, mặc áo quần mới sạch, thoa các hương thơm quý hiếm, vào trong tịnh thất, phát tâm vì con

mỗi ngày ba thời xưng niệm danh hiệu Đức Phật đó và danh hiệu kinh này, rằng kính lễ Nam-mô Lưu Ly Kim Sơn Bảo Hoa Quang Chiếu Cát Tường Công Đức Hải Như lai, mang các hương hoa và dùng các đồ ăn thức uống ngon ngọt dốc lòng phụng hiến, cũng dùng hương hoa và các đồ ăn thức uống cúng dường hình tượng con, lại rải đồ ăn thức uống ở các phương khác bố thí cho các loại quỷ thần, nói lời chân thật thỉnh cầu Đại Cát Tường Thiên, phát nguyện mong cầu, nếu như lời nói của con thật không luống dối thì đối với sự thỉnh cầu của con đừng để cho trống không, lúc ấy, Cát tường Thiên nữ biết việc này rồi liền sinh tâm thương xót khiến trong nhà đó tài vật ngũ cốc thêm nhiều, tức là nên tụng thần chú triệu thỉnh con, trước tiên xưng niệm danh hiệu Phật và danh hiệu Bồ-tát.

Tiếp theo là phần thứ ba nêu bày phương pháp. Trong đó lại có hai:

1. Nêu rõ khuyến khích thỉnh cầu tu tập chắc chắn được toại nguyện.

2. Từ “Tức là nên tụng thần chú...” trở xuống chính là dạy pháp đó.

Đây là phần đầu nêu ra, nên dọn sạch nhà cửa, tắm gội thân thể, cúng dường cầu thỉnh con thì chắc chắn được mãn nguyện, tức là dọn sạch nhà cửa, làm đàn tràng, sám hối lễ bái, cúng dường tụng chú, sắp đặt chỗ ngồi, chẳng phải trước sau trình bày khác nhau, nhưng căn cứ theo văn kinh nêu bày, chính thức chỉ dạy, tùy tiện tức là nói không y theo thứ lớp. Trong phần nêu ra có chia làm bảy phần:

1. Khuyến khích phát khởi tín tâm bởi vì cần phải có tín tâm mới thọ trì, thực hành được.

2. Từ “Dọn dẹp sạch sẽ...” về sau là nói việc thực hành đàn tràng.

3. Từ “Nên tắm gội...” về sau là dạy nghiêm tịnh thân thể.

4. Từ “Vào trong tịnh thất...” về sau là nói nơi thực hành pháp.

5. Từ “Phát tâm vì con...” về sau là nói về pháp tu tập, pháp tu tập có năm:

a) Nêu rõ tâm phải làm những gì.

b) Từ “Mỗi ngày...” trở xuống là thời hạn tu tập.

c) Từ “xưng niệm danh hiệu Đức Phật đó...” trở xuống là sơ lược chỉ bày quy y kính lễ.

d) Từ “Mang các hương hoa...” trở xuống là chỉ bày cúng dường, cúng dường có ba:

- Cúng dường Tam bảo.

- “Cũng dùng hương hoa...” trở xuống là cúng dường Thiên nữ.

- “Lại mang đồ ăn, thức uống...” trở xuống là khiến cúng dường quyến thuộc và tất cả các vị thần linh.

e) Từ “Nói lời chân thật...” trở xuống là chỉ bày cầu thỉnh.

6. Từ “Lúc ấy, Cát tường Thiên nữ...” về sau là nói nhờ tu nên chứng quả.

7. Từ “Tức là nên...” về sau là dạy tụng chú quy y kính lễ.

Văn kinh: Nhất tâm kính lễ Nam-mô nhất thiết thập phương tam thế chư Phật, Nam-mô Bảo Kế Phật, Nam-mô Vô Cấu Quang Minh Bảo Tràng Phật, Nam-mô Kim Tràng Quang Phật, Nam-mô Bách Kim Quang Tạng Phật, Nam-mô Kim Cái Bảo Tích Phật, Nam-mô Kim Hoa Quang Tràng Phật, Nam-mô Đại Đăng Quang Phật, Nam-mô Đại Bảo Tràng Phật, Nam-mô Đông Phương Bất Động Phật, Nam-mô Nam Phương Bảo Tràng Phật, Nam-mô Tây Phương Vô Lượng Thọ Phật, Nam-mô Bắc Phương Thiên Cổ Âm Phật, Nam-mô Diệu Tràng Bồ- tát, Nam-mô Kim Quang Bồ-tát, Nam-mô Kim Tạng Bồ-tát, Nam-mô Thường Đề Bồ-tát, Nam-mô Pháp Thượng Bồ-tát, Nam-mô Thiện An Bồ-tát.

Tiếp theo là phần thứ hai chính thức chỉ bày pháp tu tập. Căn cứ theo tác pháp có mười một loại:

1. Trước tiên nên dạy tụng chú khiến thành tựu.

2. Làm đàn tràng.

3. Trang nghiêm thanh tịnh thân thể.

4. Nên thọ tám giới.

5. Trong hai thời vì bản thân và Thiên nữ cúng dường Tam bảo, và tự mình cúng dường Thiên nữ.

6. Vì Thiên nữ và vì tự thân trong ba thời lễ lạy Phật, Pháp, Tăng.

7. Tự sám hối tội lỗi của mình.

8. Hồi hướng rộng khắp, phát khởi những điều cầu nguyện.

9. Đối trước Thiên nữ quy y kính lễ thỉnh cầu.

10. Chính thức tụng thần chú.

11. Mong cầu Thiên nữ giúp mãn nguyện.

Nay văn không thứ lớp, y theo văn có chín thứ.

Một là lễ kính Tam bảo, kinh này và Phật Bảo Hoa cũng nên lễ kính, vì trước đã nói nên ở đây lượt bỏ không nói đến. Theo như trước cầu biện tài cũng lễ kính Tam bảo và các Thiên thần đều thỉnh cầu che

chở, nay ở đây không thỉnh cầu điều đó vì tăng thêm tài vật dễ hơn.

Văn kinh: Kính lễ các Đức Phật và Bồ-tát như thế rồi, tiếp đến nên tụng chú triệu thỉnh Đại Cát tường Thiên nữ tôi, nhờ lực thần chú này mà mọi sự mong cầu đều được thành tựu.

Tiếp theo là phần thứ hai, dạy tụng thần chú ấy, có năm:

1. Kết thúc trước, phát sinh sau.

2. Từ “Tiếp đến nên...” về sau là dạy triệu thỉnh.

Văn kinh: Liền nói chú rằng: “Nam-mô Thất Lợi Ma Ha Thiên nữ - Đát điệt tha - bát lỵ bô luật noa chiết lệ - tam mạn đa - đạt lỵ thiết nê (khứ thanh, ở dưới đều đồng) - mạc ha tỳ ha la yết đế - tam mạn đá tỳ đàm mạt nê - mạc ha ca lý dã - bát lạt để sắt sá bát nê - tát bà át tha bà đàn nễ - tô bát lạt để bô lệ - a da na đạt ma đa - mạc ha tỳ câu tỷ đế - mạc ha mê đốt rô - ô ba tăng sất đê - mạc ha hiệt lỵ sử - tô tăng cận (nhập) lý - rất đê tam mạn đa át tha - a nô ba lạt nễ - sa ha.”

Tiếp theo là phần thứ ba dạy chú phải tụng.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn ! Nếu người tụng trì thần chú này, lúc triệu thỉnh con, con nghe thỉnh cầu liền đến chỗ đó khiến cho nguyện được toại ý. Bạch Đức Thế Tôn! Đây là quán đảnh pháp cú, định thành tựu cú, chân thật cú, vô hư cuống cú, là bình đẳng hạnh đối với các chúng sinh, là gốc lành chân chánh.

Tiếp theo là phần thứ tư, có khả năng giúp nguyện được như ý. Từ “Bạch Đức Thế Tôn! Đây là quán đảnh...” về sau là phần thứ năm, khen ngợi công năng của chú, có sáu:

1. Quán đảnh pháp cú, nói về pháp của người thù thắng, như lên ngôi vua, quốc sư, cỡi voi lấy nước bốn biển, dùng cỏ cát tường rưới trên đỉnh người đó, biểu thị cho sự tốt lành, đây là biểu hiện được nghe Đà-la-ni này sẽ thọ nhận Phật vị.

2. Định thành tựu cú, là quyết định đầy đủ sở cầu.

3. Chân thật cú, là nói năng hợp với chân lý.

4. Vô hư cuống cú, là không lừa dối người khác.

5. Bình đẳng hạnh, là tất cả hữu tình đều được thực hành.

6. Gốc lành chân chánh là cội gốc của điều lành thế gian và xuất thế gian.

Văn kinh: Nếu có người thọ trì, đọc tụng thần chú này thì nên bảy ngày bảy đêm thọ trì tám giới.

Tiếp theo là phần thứ ba, dạy nên thọ giới. Ở đây là nói theo pháp của hai chúng tại gia, năm chúng xuất gia không cần phải thọ.

Văn kinh: Vào lúc sáng sớm, trước tiên đánh răng súc miệng, rửa

mặt sạch sẽ rồi.

Tiếp theo là phần thứ tư dạy trong nghiêm thanh tịnh thân thể, cũng nên tắm gội mặc quần áo sạch sẽ.

Văn kinh: Đến lúc xế trưa dâng hương hoa cúng dường tất cả các Đức Phật.

Tiếp theo là phần thứ năm chỉ bày tu pháp cúng dường. Nói rằng đến lúc xế trưa là nói sáng sớm cũng vậy. Nói cúng dường Phật pháp và Bồ-tát cùng Cát Tường Thiên.

Văn kinh: Tự nói rõ tội lỗi của mình.

Tiếp theo là phần thứ sáu, dạy sám hối tội lỗi của mình.

Văn kinh: Nên vì bản thân và các chúng sinh hồi hướng phát nguyện khiến cho sự mong cầu mau được thành tựu.

Tiếp theo là phần thứ bảy, phát nguyện khắp vì tất cả.

Văn kinh: Dọn dẹp sạch sẽ một ngôi nhà, hoặc ở nơi A-lan-nhã vắng lặng, dùng cù-ma làm đàn tràng, đốt hương chiên đàn để cúng dường, bố trí một tòa ngồi tốt đẹp, phướn lọng trang nghiêm, bày các thứ hoa nổi tiếng bày biện trong đàn tràng.

Trở xuống là phần thứ tám, dạt lập đàn tràng. Cách lập đàn tràng, có năm:

1. Phải ở vào nơi vắng vẻ thanh tịnh.

2. Bôi Cù-ma trên đất.

3. Vẽ hình tượng Thiên nữ Cát tường.

4. Sắp đặt tòa cao.

5. Treo phướn lọng, đốt hương, rải hoa.

Văn kinh: Nên dốc lòng tụng trì bài chú ở trước, mong muốn con đến.

Tiếp theo là phần thứ chín, mong cầu Thiên nữ giúp đỡ mãn nguyện nên triệu thỉnh Thiên nữ. Trong phần nêu thần chú nói lời dốc lòng này, tức là chỉ cho lời nói ở trước.

Văn kinh: Lúc bấy giờ, con liền hộ niệm quan sát người này, đến vào nhà người đó, lên tòa cao mà ngồi, thọ nhận sự cúng dường.

Tiếp theo là đoạn lớn thứ hai y theo thỉnh cầu đạt được lợi ích, có ba:

1. Cát Tường ứng hiện.

Văn kinh: Từ đây về sau sẽ khiến người ấy ở trong giấc mộng được thấy thân con.

2. Tiếp theo là phần thứ hai khiến mộng được thấy.

Văn kinh: Hễ mong cầu điều gì thì thực sự nói cho biết, hoặc nơi

xóm làng, chỗ vắng và trú xứ của Tăng, hễ người mong cầu điều gì đều khiến cho đầy đủ, vàng bạc châu báu trâu dê lúa mè, thức ăn uống áo quần đều được tùy tâm, thọ hưởng những điều vui sướng.

3. Tiếp theo là phần thứ ba chính thức nói về quả đạt được.

Văn kinh: Đã được quả báo nhiệm mầu như thế, nên dùng phần lớn cúng dường Tam bảo và bố thí cho con, tu nhiều pháp hội, bày biện các đồ ăn thức uống, xếp đặt các thứ hương hoa.

Tiếp theo là đoạn lớn thứ ba chỉ dạy sự thọ dụng, có sáu:

1. Nên dùng những đồ tốt đẹp nhất vì bản thân và ta để tu pháp cúng dường. Trong đây văn ví dụ, nên nói rằng: có thể sử dụng phần lớn vì bản thân và ta tu nhiều pháp hội, bày biện các thứ đồ ăn thức uống, chưng các hương hoa cúng dường Tam bảo.

Văn kinh: Đã cúng dường rồi, lấy tất cả vật dụng cúng dường thay đi và lại làm vật cúng dường cho con.

2. Tiếp theo là phần thứ hai nên đổi vật dụng cúng dường khác lại cúng dường cho Thiên nữ.

Văn kinh: Con sẽ suốt đời thường ở nơi đây, ủng hộ người này không để cho thiếu thốn, hễ mong cầu gì đều được như ý.

3. Tiếp theo là phần thứ ba, nguyên do thành tựu trước đó và khuyến khích khiến cúng dường.

Văn kinh: Cũng nên thường cung cấp, bố thí người nghèo thiếu, không nên tiếc lẫn chỉ vì bản thân mình.

4. Tiếp theo là phần thứ tư, nên cung cấp cho người nghèo thiếu, không nên dành riêng cho bản thân.

Văn kinh: Thường đọc kinh này, cúng dường không dứt.

5. Tiếp theo là phần thứ năm đã được giúp đỡ nên chính thức mở mang kinh này.

Văn kinh: Nên ban phước đức này, cho khắp tất cả, hồi hướng quả Bồ-đề, nguyện thoát khỏi sinh tử, mau chóng được giải thoát.

6. Tiếp theo là phần thứ sáu, tổng kết đem phước đức ở trước bố thí hồi hướng cho chúng sinh.

Văn kinh: Bấy giờ, Đức Thế Tôn ngợi khen rằng: Lành thay! Thiên nữ Cát tường! Người có thể truyền bá kinh này như vậy, tự tha đều được ích lợi không thể suy nghĩ bàn luận.

Tiếp theo là đoạn lớn thứ tư Thế Tôn khen ngợi ích lợi.

———

Phẩm 18: KIÊN LAO ĐỊA THẦN

Phẩm Kiên Lao Địa Thần có chia ra ba phần:

1. Lý do có phẩm này: Trước tuy giúp ích về áo quần, chưa được giúp đỡ về ăn uống. Ở đây giúp đỡ về ăn uống để thân yên vui, do đó pháp được mở mang, vì vậy sau phẩm trước có phẩm này phát sinh.

2. Giải thích tên gọi: Tiếng Phạn là Kiên lao, nghĩa là địa, tức là thần đất Kiên lao. Hoặc lại do thần có khả năng làm cho mặt đất vững chắc nên gọi là thần đất Kiên lao, cũng thuộc về y chủ thích. Có khả năng giữ vững mặt đất là công dụng của Thần.

3. Giải thích hỏi vặn:

Hỏi: Thiên nữ giúp ích về tài vật có nói rõ trong phẩm Tăng Trưởng Tài Vật, thần đất này giúp về ăn uống, vì sao không gọi là phẩm Địa Thần ích ẩm thực tư vị?

Đáp: Thiên nữ chia thành hai phẩm, cho nên dùng tăng trưởng tài vật để phân biệt, phẩm Địa Thần đã không phân chia, không xâm lạm thể chọn lựa nên không nói ẩm thực.

Văn kinh: Lúc ấy, thần đất Kiên lao liền ở trong đại chúng đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay cung kính bạch Đức Phật.

Tiếp theo văn trong phẩm chia làm hai: Đầu tiên là giúp đỡ ăn uống để giữ gìn, sau từ “Bạch Đức Phật...” trở xuống là ban cho thần chú, hiện thân che chở.

- Trong phần đầu lại có bốn:

1. Nêu lợi ích mở mang kinh.

2. Từ “Nếu có chỗ nào...” về sau là nói về đạt được ích lợi.

3. Từ “Bấy giờ, Thế Tôn...” về sau là Phật lại nói rõ thành tựu.

4. Từ “Lúc ấy, Kiên lao...” về sau là thần đất nguyện che chở.

Trong phần nêu ra có hai: Đầu tiên là nghi quỹ, sau là nêu sự lợi ích. Đây là phần mở đầu.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này, hoặc ở đời hiện tại, hoặc ở đời vị lai, hoặc ở nơi thành ấp, xóng làng, cung vua lầu quán và nơi A-lan-nhã, núi rừng, đầm ao vắng lặng có kinh vương này truyền bá. Bạch Đức Thế Tôn! Con sẽ hướng về nơi đó cúng dường cung kính, ủng hộ lưu thông.

Tiếp theo là nêu ích lợi, có hai: Đầu tiên là nói về thời gian, nơi chốn mở mang kinh; sau từ “Bạch Đức Thế Tôn! Con sẽ...” về sau là nêu sự lợi ích mở mang kinh.

Văn kinh: Nếu có chỗ nào vào vì pháp sư nói pháp mà sắp đặt tòa

cao để giảng nói kinh này.

Tiếp theo là phần thứ hai, nói về được ích lợi, có ba: Đầu tiên là nói về cúng dường người mở mang kinh, tiếp theo từ “Đã thọ nhận... như vậy...” về sau là nói được cúng dường liền mở mang kinh rộng ra, sau từ “Đã nghe thọ rồi...” trở xuống là nói nghe kinh được lợi ích. Phần đầu lại chia làm năm:

1. Thứ nhất nêu ra người và nơi chốn mở rộng kinh này.

Văn kinh: Con dùng thần lực không hiện bày bổn thân, ở dưới tòa cao dùng đầu đội chân vị đó.

2. Tiếp theo là phần thứ hai nói về thần đội đầu cung kính.

Văn kinh: Con được nghe pháp trong tâm vui mừng, được ăn pháp vị, tăng thêm uy quang, mừng vui vô lượng.

3. Tiếp theo là phần thứ ba, nói về thần được pháp lợi.

Văn kinh: Tự thân đã được lợi ích như vậy, cũng khiến cho mặt đất sâu mười sáu muôn tám ngàn du-thiện-na đến mé kim cang luân, làm các giai vị đó đều tăng thêm; cho đến bốn biển tất cả đất đai cũng trở nên màu mỡ, ruộng đồng phì nhiêu, tốt đẹp gấp bội so với thường ngày. Lại cũng khiến cho sông ngòi ao hồ, tất cả cây cối, được thảo tùng lâm, các loại hoa quả, gốc thân cành lá và các mầm giống hình dáng đáng yêu, mọi người đều thích ngắm nhìn, đầy đủ hương sắc, đều có thể thọ dụng. Nếu các hữu tình thọ dụng sự ăn uống tốt đẹp như vậy rồi thì mạng sống lâu dài, sắc lực dồi dào, các căn yên ổn, tăng thêm uy quang, không bị các bệnh tật khổ não, tâm tuệ mạnh mẽ, việc gì cũng làm được theo. Lại nữa, mặt đất này, tất cả trăm ngàn sự nghiệp thảy đều đầy đủ.

4. Tiếp theo là phần thứ tư, làm lợi ích cúng dường. Cúng dường có năm:

a) Tăng thêm giai vị, vì giai vị tăng thêm nên khiến cho mọi vật sinh ra từ đất thảy đều tốt đẹp.

b) Từ “Cho đến...” về sau là tăng thêm phần hạn.

c) Từ “Lại cũng...” về sau là tăng thêm thóc lúa ngũ cốc.

d) Từ nếu các hữu tình... về sau là tăng thêm thọ dụng. Nếu Pháp sư nói pháp và người bày chỗ ngồi, thính chúng nghe pháp đều được lợi ích này, cho nên nói là “Nếu các hữu tình”.

e) Từ “Lại nữa, mặt đất này...” về sau là nói về tăng thêm các dụng cụ giúp ích trong cuộc sống hằng ngày.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Vì nhân duyên này mà các châu Thiệm-bộ an ổn, giàu có vui sướng, nhân dân đông đúc, không có các

suy não, tất cả chúng sinh đều thọ hưởng an vui.

5. Tiếp theo là phần thứ năm, kết thúc đạt được lợi ích.

Văn kinh: Đã được thân tâm an vui như vậy, đối với kinh vương này càng thêm yêu kính, ở chỗ nào cũng đều nguyện thọ trì, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen.

Tiếp theo là phần thứ hai nói về được cúng dường liền mở mang kinh rộng ra. Trong đó chia làm ba: Đầu tiên là nói về người nói người nghe càng thêm cung kính, nguyện thọ trì; tiếp theo từ “Lại nữa, đối với...” về sau là nói địa thần thỉnh cầu nói pháp và ích lợi, sau từ “vì thế cho nên, bạch Đức Thế Tôn...” trở xuống là sau đó khuyến khích nghe kinh. Đây là phần mở đầu.

Văn kinh: Lại nữa, ở chỗ pháp tòa của vị đại sư nói pháp đó, thảy đều đến chỗ ấy vì các chúng sinh khuyến khích thỉnh cầu kinh vương tối thắng này. Vì sao? Bạch Đức Thế Tôn! Vì nói kinh này, tự bản thân con và các quyến thuộc đều được lợi ích, ánh sáng, khí lực, uy thế mạnh mẽ, dung nhan xinh đẹp hơn hẳn bội phần đối với lúc bình thường. Bạch Đức Thế Tôn! Thần đất Kiên lao con được pháp vị rồi, làm cho châu Thiệm-bộ dọc ngang bảy ngàn du-thiện-na đất đai thảy đều màu mỡ, cho đến như trước tất cả chúng sinh đều thọ hưởng an vui.

Tiếp theo nói về thần đất thỉnh cầu nói pháp và lợi ích, có hai: Đầu tiên là thỉnh cầu nói pháp, sau từ “Bạch Đức Thế Tôn! Thần đất Kiên lao con...” trở xuống là giúp cho lợi ích. Trong thỉnh cầu nói pháp, có ba: Đầu tiên là nguyện thỉnh cầu, tiếp theo vì sao là nêu hỏi, sau từ “Bạch Đức Thế Tôn...” trở xuống là giải thích về giúp cho ích lợi. Có thể biết rõ.

Văn kinh: Vì thế cho nên, Bạch Đức Thế Tôn! Lúc chúng sinh kia vì báo đền ân đức của con, nên khởi niệm như vậy: Ta nhất định sẽ nghe nhận thọ trì kinh này, cung kính cúng dường, tôn trọng ngợi khen. Nghĩ như vậy rồi liền từ chổ ở thành thị, làng quê, nhà cửa, chỗ hoang vắng mặt đất đến nơi pháp hội đảnh lễ Pháp sư, lắng nghe thọ trì kinh này.

Tiếp theo là khuyến khích nghe kinh, có ba: Đầu tiên là nghĩ đến báo ân, tiếp theo “Nên nghĩ như vậy...” về sau là khởi tâm nhất quyết lắng nghe, sau từ “Nghĩ như vậy rồi...” về sau là đến chỗ pháp hội lắng nghe.

Văn kinh: Đã lắng nghe thọ trì rồi, đều trở về bổn xứ, tâm sinh vui mừng cùng nói lời như vầy: Ngày nay chúng ta được nghe pháp mầu

sâu xa vô thượng tức là được các nhóm công đức không thể suy nghĩ bàn luận, nhờ uy lực của kinh cho nên chúng ta sẽ gặp vô lượng vô biên trăm ngàn câu-chi na-do-tha Đức Phật, thờ phụng cúng dường, lìa hẳn chốn khổ đau ba đường. Lại ở đời sau trong trăm ngàn đời thường sinh lên cõi trời và loài người thọ hưởng các niềm vui tốt đẹp.

Tiếp theo là phần thứ ba là nói về nghe kinh được lợi ích, có ba: Đầu tiên là khuyến khích mừng vui chúc tụng lẫn nhau, kế là từ “Bấy giờ, những người ấy...” về sau là truyền nói lợi tha, sau từ “Bạch Đức Thế Tôn! Tùy các nơi...” trở xuống là nói về đạt được lợi ích. Trong phần đầu có năm:

1. Mừng vui nghe pháp sâu xa.

2. Từ “Tức là...” về sau là mừng vui được phước rộng lớn.

3. Từ “Nhờ uy lực...” về sau là mừng vui sẽ được gặp Phật.

4. Từ “Lìa xa hẳn...” về sau là mừng vui tránh khỏi ba đường.

5. Từ “Lại ở...” về sau là mừng vui sẽ được quả báo tốt đẹp.

Văn kinh: Bấy giờ, những người ấy đều trở về chỗ ở của mình, nói kinh vương này cho những người khác nghe, hoặc một ví dụ, một phẩm, một nhân duyên xưa, một danh hiệu Như lai, một danh hiệu Bồ-tát, một bài tụng bốn câu, hoặc chỉ một câu, nói kinh điển này cho các chúng sinh nghe, cho đến danh tự đầu đề.

Tiếp theo là truyền nói để lợi tha.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Hễ các chúng sinh ở nơi nào thì đất đai ở đó thảy đều màu mỡ phì nhiêu hơn hẳn nơi khác, tất cả mọi vật sinh ra từ đất đai đều được lớn mạnh tốt tươi, khiến các chúng sinh thọ hưởng vui sướng, tài bảo dồi dào, tâm ưa thích bố thí, tâm thường bền chắc, tin sâu Tam bảo. Nói lời như vậy xong.

Tiếp theo nói về được lợi ích.

Văn kinh: Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo thần đất Kiên lao rằng: Nếu có chúng sinh nghe kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này, dù chỉ một câu thì khi qua đời sẽ được sinh lên cõi trời tam thập tam và các cõi trời khác. Nếu có chúng sinh vì muốn cúng dường kinh vương này cho nên trang hoàng nhà cửa, dù chỉ một cái lọng, một chiếc phướn năm mầu, nhờ nhân duyên này được như ý niệm thọ sinh trên sáu tầng trời cõi Dục, cung điện bảy báu tuyệt vời tùy ý thọ dụng, tất cả đều tự nhiên, có bảy ngàn Thiên nữ vui đùa với nhau, ngày đêm thường thọ hưởng sự vui sướng tốt đẹp, không thể suy nghĩ bàn luận. Nói lời như vậy rồi.

Tiếp theo là phần thứ ba, Đức Phật lại nói lại về sự thành tựu.

Trong đó có hai: Đầu tiên là nói về thành tựu lợi ích nghe kinh, sau từ “nếu có chúng sinh...” trở xuống là nói rõ thành tựu lợi ích cúng dường. Nói rõ về nghe kinh được lợi ích sinh lên cõi trời, không nói thọ hưởng vui sướng là lược bở bớt.

Văn kinh: Lúc ấy, thần đất Kiên lao bạch Đức Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Nhờ nhân duyên này, nếu có bốn chúng lên pháp tòa, lúc nói pháp này con sẽ đêm ngày ủng hộ người này, tự mình ẩn thân ở pháp tòa, đầu đội chân người đó.

Tiếp theo là phần thứ tư, Thần đất nguyện hộ trì. Trong đó có ba: Thứ nhất là nguyện hộ trì Pháp sư.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Kinh điển này vì chúng sinh kia đã ở trong trăm ngàn Đức Phật gieo trồng gốc lành, ở châu Thiệm-bộ truyền bá không để mất, các chúng sinh ấy lắng nghe kinh này, ở đời vị lai vô lượng trăm ngàn câu-chi na-dữu-đa kiếp sinh lên trời cõi người, thường thọ hưởng sự vui sướng tốt đẹp, được gặp các Đức Phật, mau thành tựu quả vị A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, không trải qua khổ đau sinh tử ba đường.

Tiếp theo phần thứ hai, nguyện hộ trì chánh pháp. Hộ trì chánh pháp là vì lợi ích hữu tình. Từ “Các chúng sinh ấy” về sau là phần thứ ba, nói về khiến cho chúng sinh được lợi ích, có hai: Đầu tiên là được quả báo vui sướng, sau là lìa quả báo khổ đau. Quả báo vui sướng có hai: Đầu tiên là thọ hưởng quả thế gian, từ “Được gặp các Đức Phật...” về sau là được quả xuất thế gian, tiếp đó là lìa quả báo khổ đau. Có thể biết rõ.

Văn kinh: Lúc ấy, thần đất Kiên lao bạch Đức Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Con có tâm chú có thể lợi ích cho hàng trời người, an vui cho tất cả.

Tiếp theo là đoạn lớn thứ hai, ban cho thần chú, hiện thân che chở. Trong đó chia làm ba: Đầu tiên là thưa trình, tiếp từ “Nếu có...” về sau là nói thần chú, sau là Đức Phật ngợi khen. Đây là phần mở đầu.

Văn kinh: Nếu có người nam, người nữ và những người trong bốn chúng muốn đích thân thấy được chân thân của con thì nên dốc lòng trì tụng Đà-la-ni này, hễ nguyện cầu điều gì thảy đều như ý, đó là tiền tài châu báu kho tàng chôn giấu và cầu thần thông sống lâu, thuốc hay chữa khỏi các bệnh, hàng phục kẻ thù đối địch, tạo ra các luận đặc biệt, nên ở tịnh thất bài trí đạo tràng, tắm gội thân thể xong mặc áo quần sạch sẽ, ngồi trên đệm cỏ, ở trước mặt có xá-lợi tôn tượng, hoặc nơi có thờ phụng xá-lợi, đốt hương rải hoa, bày biện đồ ăn thức uống

cúng dường, vào ngày tám và mười lăm (bạch nguyệt) hợp với sao Bố- lệ.

Tiếp theo nói thần chú, lại có ba: Đầu tiên là nêu ra bày về pháp, tiếp theo là dạy riêng, sau cuối kết thúc khuyến khích nên tu học. Trong phần đầu có ba:

1. Chỉ bày chung.

2. “Hễ nguyện cầu điều gì” về sau là nói rõ công năng thần chú.

3. “Nên ở tịnh thất...” về sau là chỉ bày cách thức trì chú. Có sáu:

a) Đều sửa sang tịnh thất, thiết lập đàn tràng.

b) Tắm gội thân thể sạch sẽ.

c) Ở chỗ ngồi.

d) Nghi lễ đối trước tôn tượng.

e) Đầy đủ vật dụng cúng dường.

f) Thời gian tụng chú vào ngày mùng tám trăng sáng.

Cách tính tháng ở Tây phương thì nửa tháng trăng dần khuyết ở trước, nửa tháng trăng dần tròn ở sau, khác với xứ này, chỉ dựa theo ngày tám và mười lăm mà tụng chú. Sao Bố-lệ tức là Quỷ tinh ở xứ này. Nhưng không biết tháng đủ thiếu khác nhau. Nếu là ngày tám và mười lăm thì thường trùng với Quỷ tinh. Chính xác chỉ nên chọn lấy ngày tám và mười lăm trùng hợp với ngày Quỷ tinh, không hẳn ngày tám và mười lăm thường trùng hợp với Quỷ tinh. Trước tiên tụng thần chú hộ thân, tiếp đó tụng thần chú thấy thân, sau tụng chú cộng ngữ.

Văn kinh: Thì có thể tụng chú triệu thỉnh này: “Đát điệt tha - chỉ lý chỉ lý - chủ rô chủ rô - câu rô câu rô - cù trụ cù trụ - đổ trụ đổ trụ - phược ha (thượng) phược ha - phạt xả phạt xả - sa ha.” Bách Đức Thế Tôn! Thần chú này, nếu có người trong bốn chúng tụng một trăm lẻ tám biến triệu thỉnh con thì con vì người này liền đến nơi thỉnh cầu.

Tiếp theo là dạy riêng. Ba bài chú tức là ba đoạn. Đây là đoạn đầu, có ba: Đầu tiên là nêu ra, tiếp là nói chú, sau là nói cách tụng. Nói “Thì có thể”, không phải là ngày tám đầu tiên liền tụng, đây là chú tụng để gọi Thần, nhân tiện xu thế của văn nên nói “thì có thể tụng chú này” nếu không như vậy thì chú hộ thân nói vào lúc nào, do đó trước tiên nên tụng thần chú hộ thân.

Văn kinh: Lại nữa, Bạch Đức Thế Tôn! Nếu có chúng sinh nào muốn được thấy con hiện thân thì cũng giống như trước bài trí mọi thứ theo cách thức đó, tụng thần chú sau đây: “Đát điệt tha - át chiết nễ (khứ) - hiệt lực sát nễ thất thi đạt lý ha ha sất sất - khu rô - phạt lệ - sa

ha.” Bạch Đức Thế Tôn! Nếu người trì chú này thì nên tụng một trăm lẻ tám biến và tụng chú trước, chắc chắn con sẽ hiện thân, hễ họ cầu nguyện điều gì đều được thành tựu, không bao giờ luống dối.

Tiếp theo thỉnh cầu chú cộng ngữ, văn có chia làm ba phần như trước. Trong cách tụng chú có nói “Đồng thời tụng chú trước”, không phải chỉ khi tụng thỉnh nói chú liền đến cùng nói, mà trước tiên phải tụng chú thỉnh cầu hiện thân mới đến tụng chú này. Lại nữa, không phải trước tiên tụng thần chú thỉnh cầu hiện thân một trăm lẻ tám biến, sau đó khi tụng chú thỉnh ngữ thì lại tụng một trăm lẻ tám biến như trước.

Văn kinh: Nếu muốn tụng chú này thì trước phải tụng chú hộ thân như sau: “Đát điệt tha nhĩ thất lý - vị xả yết trí nại trí củ trí - bột địa (thượng) - bột địa lệ - để trí tỳ trí củ câu trí - khư bà (thượng) - chỉ lý- sa ha.” Bạch Đức Thế Tôn! Lúc tụng chú này lấy chỉ năm mầu tụng chú hai mươi mốt biến thắt làm hai mươi mốt nút, buộc vào hai cánh tay và khuỷu tay trái phải, về sau dùng để hộ thân không có những nỗi sợ hãi.

Tiếp theo chỉ bày chú hộ thân, văn có ba phần như trước.

Văn kinh: Nếu có người dốc lòng tụng chú này thì mọi điều mong cầu chắc chắn sẽ được như ý, con không nói dối, con nhờ Phật Pháp Tăng bảo nên vì đó cầu xin khế hợp chứng biết là thật.

Tiếp theo là phần sau, kết thúc khuyến khích khiến dạy phải tu học.

Văn kinh: Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo thần đất rằng: Lành thay! Lành thay! Ông hãy dùng thần chú thật ngữ này để hộ trì kinh vương và người nói pháp như vậy, nhờ nhân duyên này khiến cho được vô lượng phước báo.

Tiếp theo là Đức Phật ngợi khen thành tựu.

———

Phẩm 19: TĂNG THẬN NHĨ DA DƯỢC-XOA ĐẠI TƯỚNG THỨ MƯỜI CHÍN

Phẩm Tăng Thận Nhĩ Da Dược-xoa Đại Tướng có chia ra làm ba phần:

1. Nói về lý do có phẩm này: Trong năm phẩm lợi ích về phước trí, trước là giúp ích về bốn biện tài cho đến áo quần, thức ăn uống, nay ở đây giúp ích về mặt trí tuệ, nhờ có trí lực nên có thể chân chánh nói pháp thọ dụng y phục thức ăn. Nếu không có trí tuệ thì e rằng nói pháp điên đảo, đắm trước vào ăn mặc. Vì lìa sự sai lầm này, đem đến trí tuệ nên có phẩm này phát sinh. lại giải thích: Biện tài trước đây thêm biện tức là trí, Thiên nữ, Địa thần giúp cho sự ăn mặc đó là phước; nay vì gi- úp cho cả hai nên phẩm này phát sinh. Thần này có lẽ là Bồ-tát địa thứ ba, cho nên được trí quang, trí quang rực rỡ là tuệ, danh nghĩa đầy đủ. Hoặc là địa thứ năm, vì thông suốt chân tục, hoặc là địa thứ mười, khó có thể suy nghĩ biết được, vì cảnh giới thường thông suốt. Kinh Đại Tập hai mươi mốt chép: “Vị Đại sĩ này nguyện làm quỷ thần thời Phật Thi Khí đời quá khứ”, tức các kinh xưa đều nói là Tán-chi Đại Tướng.

2. Giải thích tên gọi: Tăng-thận-nhĩ-da, Hán dịch là Chánh liễu tri, Dược-xoa, Hán dịch là Dõng kiện. Uy lực thâu nhiếp các quỷ, trí tuệ khác hẳn các thần, thống lãnh tất cả, hàng phục oán thù, cho nên xưng là Đại tướng. Ở đây nói: Vị đại tướng này thường giúp ích về trí tuệ cho nên lấy tên đặt cho phẩm này.

3. Giải trừ vấn nạn.

Hỏi: Ở trước cho biện tài cũng là trí tuệ, ở đây nói cho trí tuệ có gì khác với trước?

Đáp: Tuy đều là trí nhưng thể dụng khác nhau, bốn biện tài là nói về dụng, ở đây là nói về thể. bốn biện tài là trí hậu đắc, ở đây là chung cho cả trí căn bản. Đây là căn cứ theo sự giải thích thứ nhất về lý do có phẩm này của phẩm, cho dù dựa theo cách giải thứ hai thì chung, riêng có khác nhau nhưng cũng không chướng ngại gì với cách trước.

Văn kinh: Lúc ấy, Đại tướng Dược-xoa Tăng-thận-nhĩ-da cùng với hai mươi tám bộ các thần Dược-xoa ở trong đại chúng đều đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vén y bày vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Đức Phật.

Tán rằng: Phẩm này chia làm hai: Đầu tiên là đem trí tuệ giúp đỡ, sau từ “Lúc ấy, Chánh liễu tri...” về sau là lại dùng năng lực thần chú để che chở. Đoạn đầu chia làm ba: Đầu tiên nói về ủng hộ, tiếp “Bạch

Đức Thế Tôn! Vì sao...” về sau là nói về lý do hộ trì, từ “vì nghĩa này” về sau là nói người hộ trì được lợi ích. Phần đầu tiên lại chia làm ba: Đây là nghi thức thỉnh cầu che chở.

Văn kinh: Bạch rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương này hoặc đời hiện tại và đời vị lai, ở những nơi nào giảng nói, truyền bá, hoặc thành ấp làng xóm, núi rừng, đầm ao hoang vắng, hoặc cung điện vua quan, hoặc trú xứ của Tăng-già. Bạch Đức Thế Tôn! Đại tướng Dược-xoa Tăng-thận-nhĩ-da con cùng với hai mươi tám bộ các thần Dược-xoa cùng đến nơi đó, đều tự ẩn mình ở chỗ đó ủng hộ vị Pháp sư nói pháp kia, giúp cho xa lìa các sự suy não, thường thọ hưởng yên vui.

Tiếp theo nói về ủng hộ, có hai: Đầu tiên là ủng hộ Pháp sư, sau từ và người nghe pháp... trở xuống là ủng hộ những người nghe pháp. Trong phần ủng hộ Pháp sư, có ba:

1. Tên kinh và thời gian mở mang kinh.

2. Từ “Ở những nơi nào...” về sau là nơi mở mang kinh.

3. Từ “Bạch Đức Thế Tôn...” về sau là nói việc ủng hộ.

Văn kinh: Và người nghe pháp, hoặc nam hoặc nữ, hoặc bé trai hoặc bé gái, đối với kinh này cho dù chỉ thọ trì một bài tụng bốn câu, hoặc trì một câu, hoặc đầu đề tên gọi của kinh Vương này, và một danh hiệu Như lai, một danh hiệu Bồ-tát trong kinh này mà phát tâm xưng niệm cung kính cúng dường, con sẽ giúp đỡ ủng hộ che chở làm cho không còn tai họa bất ngờ, lìa xa khổ đau được sự vui sướng.

Tiếp theo nói về ủng hộ những người nghe pháp, văn cũng có ba phần: Đầu tiên là người lắng nghe thọ trì, tiếp theo từ “Đối với kinh này...” về sau là các pháp thọ trì, sau từ “Con sẽ...” trở xuống là nói về sự ủng hộ.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Vì sao tên con là Chánh liễu tri? Tiếp theo là phần thứ hai nói về lý do che chở. Trong đó có ba: Đầu tiên là nêu câu hỏi, tiếp từ “Nhân duyên này...” về sau là giải thích, cuối từ “Bạch Đức Thế Tôn! Như con...” về sau là kết thúc. Đây là phần đầu nêu hỏi.

Văn kinh: Nhân duyên này là Phật tự thân chứng, con biết các pháp, con hiểu tất cả pháp, tùy theo tất cả pháp vốn có, như vốn có tất cả các pháp, các thứ thể tánh khác nhau.

Tiếp theo giải thích, có hai: Đầu tiên là nói về Phật tự chứng biết, tiếp theo từ “Bạch Đức Thế Tôn!” về sau là tự nói rõ lý do. Đây tiên là Phật chứng biết. Đầu tiên nói về hai trí năng tri, từ “ở chỗ đó...” về

sau là nói về pháp sở tri. Tri là hậu đắc chứng tri, hiểu là bổn trí hiểu đạt. Tùy sở hữu là tùy theo tất cả chủng loại về phước đức vốn có, tức là tánh tận sở hữu. Như sở hữu là như tất cả các đạo lý vốn có, tức là như các tánh vốn có. Trước là thể sự của các pháp, sau là đạo lý của các pháp. trước là pháp tục đế, sau là pháp chân đế. Theo kinh Giải Thâm Mật: “Như các tánh vốn có, từ thắng nghĩa tánh chỉ nói chân như.” Như dưới đây tức là sở hành của hai trí trước đó. Trên đây nói riêng về pháp sở tri. Từ “Chủng loại các pháp” về sau là nói chung về các pháp sở tri, như có pháp tục đế có nhiều thứ thể tánh khác nhau, chân đế tuy không có thể tánh khác nhau nhưng là chân tánh kia. Tùy theo năng y mà nói nghĩa sở y cũng có khác nhau. Lại theo đối pháp, tận sở hữu tức là uẩn xứ giới, như sở hữu tức là bốn đế, mười sáu hành... do đó có khác nhau.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Các pháp như vậy con thường hiểu biết, con có ánh sáng trí tuệ khó suy nghĩ, con có đuốc trí tuệ khó suy nghĩ, con có hạnh trí tuệ khó suy nghĩ, con đối với cảnh khó suy nghĩ nhưng có khả năng thông suốt.

Tiếp theo tự nói rõ lý do, có ba: Đầu tiên là nêu ra, con thường hiểu thuộc về bổn trí, con thường biết thuộc về hậu trí.

Tiếp theo giải thích việc thường hiểu rõ, ánh sáng trí tuệ là hậu trí, soi tỏ giáo lý hạnh quả Đại thừa, hàng hạ căn chẳng đo lường được, cho nên gọi là khó suy nghĩ. Đuốc trí tuệ là bổn trí, phá trừ vô minh tăm tối, hạnh trí tuệ hiểu rõ các hành khác nhau. Nhóm trí tuệ hiểu rõ nhóm tự thể; sau cùng là kết thúc về khả năng hiểu rõ, con đối với trí cảnh, bổn trí có khả năng thông suốt và hậu trí có khả năng đạt được hoặc trí hạnh tức là trí dụng của hành giải, trí tụ là thể tánh, vì vậy trong luận Duy thức chép: “Thể nương theo nghĩa tụ gọi là thân, thân tức là thể”, còn lại như trước đã giải thích.

Văn kinh: Bạch Đức Thế Tôn! Như con biết chân thật, hiểu chân thật, giác ngộ chân thật đối với tất cả các pháp nên có khả năng quán sát. Bạch Đức Thế Tôn! Vì nhân duyên này nên Đại tướng Dược-xoa con gọi là Chánh Liễu Tri.

Tiếp theo là kết thúc thành tựu, đầu tiên là nhắc lại chỉ rõ bốn trí trước đây, biết hiểu giác sát theo thứ lớp phối hợp, ở đây dựa theo sự giải thích ở trước; tiếp theo “Bạch Đức Thế Tôn! Vì nhân duyên...” về sau là kết luận lý do có tên gọi ấy.

Văn kinh: Vì nghĩa này cho nên con có thể giúp cho Pháp sư nói pháp kia đầy đủ trang nghiêm, lời lẽ biện luận rõ ràng, cũng khiến cho

tinh khí theo lỗ chân lông mà đi vào thân, sức lực sung mãn, uy quang mạnh mẽ khó suy nghĩ được, ánh sáng trí tuệ đều được thành tựu, đều được nhớ nghĩ chân chánh, không có lui sụt khuất phục, ích lợi thêm cho thân kia, khiến cho không vị suy giảm, các căn yên vui, thường sinh vui mừng.

Tiếp theo nói về ích lợi cho người được hộ trì, lại có hai: Đầu tiên là lợi ích Pháp sư, sau từ “Vì nhân duyên này...” trở xuống là người nghe được lợi ích. Trong phần lợi ích cho Pháp sư, đầu tiên là nhắc lại lý do, vì con có bốn thứ trí cho nên có thể giúp ích Pháp sư, có thể giúp ích cho Pháp sư có tám:

1. Tăng thêm biện tài.

2. “Cũng khiến cho...” về sau là tăng thêm thân lực.

3. Tăng thêm uy quang.

4. Tăng thêm trí lực, chỉ nêu ra trí quang còn các trí khác đều rõ ràng cho nên nói là đều được.

5. Tăng thêm niệm lực.

6. Tăng thêm không lui sụt.

7. “Tăng thêm thân kia...” về sau là tăng thêm thọ mạng không có sút giảm.

8. “Các căn...” về sau là tăng thêm sự yên vui cho người đó.

Văn kinh: Vì nhân duyên này là do hữu tình kia đã gieo trồng các gốc lành tu tạo các phước nghiệp đối với trăm ngàn Đức Phật, ở châu Thiệm-bộ giảng nói rộng rãi truyền bá khắp nơi, không mau bị mất đi. Các hữu tình kia nghe kinh này rồi đạt được ánh sáng trí tuệ rộng lớn không thể suy nghĩ bàn luận cho đến vô lượng nhóm phước trí, ở đời vị lai sẽ thọ hưởng sự vui sướng tốt đẹp, không thể suy nghĩ bàn luận trong hàng trời, người, trải qua vô lượng câu-chi na-dữu-đa kiếp, thường gặp gỡ các Đức Phật, mau chứng đạt Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề, cõi Diêm-la và ba đường đau khổ không còn trở lại.

Tiếp theo lợi ích của người nghe, trong đó lại có hai: Đầu tiên là do lợi ích của Pháp sư giúp cho pháp tồn tại lâu dài, cũng do những người lắng nghe tin nhận đã gieo trồng các gốc lành đối với trăm ngàn Đức Phật cho nên cảm được người nói pháp và kinh pháp này. Nhân duyên nghĩa là lý do, vì đạt được các trí này cho nên có thể truyền bá rộng rãi, và do năng lực gốc lành của người lắng nghe tin nhận cho nên không mau bị mất đi.

Tiếp theo “Các hữu tình kia...” về sau là nói nghe pháp được lợi ích, có sáu:

1. Được bốn trí như trước.

2. “Cho đến...” về sau là được thành tựu phước trí.

3. Được sinh trong hàng trời, người.

4. Được gặp các Đức Phật.

5. Chứng quả Bồ-đề.

6. Lìa ba đường ác.

Như văn có thể hiểu. Vì người nghe được như vậy, theo đó biết rằng Pháp sư cũng được lợi ích này, dùng kém để nêu sự tốt hơn, nghĩa theo đó chắc chắn hiểu được.

Văn kinh: Lúc ấy, Đại tướng Dược-xoa Chánh liễu tri bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Con có Đà-la-ni nay đối trước đức Phật, tự mình nói rõ vì muốn lợi ích thêm, thương xót các hữu tình, nên liền nói chú rằng: Nam-mô Phật đà (dẫn) da - Nam-mô đạt ma (dẫn) da - Nam-mô Tăng già (dẫn) da - Nam-mô bạt la hám (hỏa hàm thiết) ma da - Nam-mô nhân đạt la da - Nam-mô chiết đốt nam - mạc hát la xà nam -đát điệt tha - sất lý sất lý - nhị lý nhị lý cù lý - mạc ha cù lý - kiện đà lý - mạc ha kiện đà lý đạt la nhị trĩ - mạc ha đạt la nhị trĩ - đan trà khúc khuyến đệ (khứ âm) - ha ha ha ha ha - sất sất sất sất sất - hô hô hô hô hô - hán lô đàm mê cù đàm mê - giả giả giả giả - chỉ chỉ chỉ chỉ - chủ chủ chủ chủ - chiên trà chiếp (chi thiệp thiết) bát la - thi yết la (thướng âm) - thi yết la - ốt để sắt tha sất - bạc già phạm tăng thận nhĩ da sa ha.” Nếu lại có người đối với minh chú này có thể thọ trì, con sẽ cung cấp các vật dụng trong cuộc sống hằng ngày đầy đủ thức ăn uống, áo quần hoa quả quý báu khác lạ, hoặc cầu trai gái, bé trai, bé gái, vàng bạc châu báu, các thứ chuỗi ngọc, con đều cung cấp tùy theo những sự mong cầu không để thiếu thốn. Minh chú này có uy lực rộng lớn, nếu lúc tụng chú con sẽ mau chóng đến chỗ đó, không để có gì chướng ngại, tùy ý thành tựu. Nếu lúc trì chú này nên biết pháp ấy, trước hết vẽ một bức họa hình tượng Dược-xoa Tăng-thận-nhĩ-da cao bốn, năm thước, tay cầm kiếm và đục. Ở trước tượng này làm đàn tràng hình vuông, đặt bốn bình nước mật đầy, hoặc nước đường cát, hương thoa, hương bột hương đốt và các tràng hoa. Lại ở trước đàn làm một lò lửa bằng đất, trong đó để lửa than, đốt hạt cải hạt mè trong lò, miệng tụng chú trước một trăm lẻ tám biến, một biến đốt một nhúm, cho đến khi đại tướng Dược-xoa con tự hiện thân đến hỏi người cầu nguyện: Ngươi muốn điều gì, mong cầu điều gì? Người ấy liền trả lời, con liền y theo lời mong cầu đều làm cho thỏa mãn, hoặc cần vàng bạc và các kho tàng che giấu, hoặc muốn thần tiên cỡi mây mà đi, hoặc cầu thiên

nhãn thông, hoặc biết chuyện trong tâm người khác, đối với tất cả hữu tình tùy ý tự tại, khiến cho dứt bỏ phiền não, mau được giải thoát, tất cả đều được thành tựu.

Tiếp theo là phần thứ hai dùng năng lực thần chú che chở có sáu:

1. Thỉnh cầu nói rõ ý nguyện.

2. “Liền nói chú...” về sau là phần nói chú.

3. “Nếu lại...” về sau là lợi ích của sự khuyến khích tu tập.

4. “Nếu lúc trì chú...” về sau là dạy cách thực hành.

5. “Cho đến...” về sau là nói về lợi ích đạt được, có ba:

a. Hiện thân.

b. Hỏi đáp.

c. Từ “Hoặc cần...” về sau là theo ý muốn mà cung cấp:

- Ban cho bảy thứ báu.

- Ban cho kho tàng bị che giấu.

- Ban cho thần thông.

- Ban cho tự tại.

- Ban cho giải thoát.

Theo như trước thì ban cho biện tài, ở đây muốn đạt được trí cũng cần phải tụng chú thỉnh cầu hiện thân giúp đỡ, khiến cho đạt được trí tuệ, vì lược bỏ cho nên không nói đến, nói rằng khiến cho dứt bỏ phiền não mau chóng được giải thoát là khiến cầu trí tuệ.

Văn kinh: Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo đại tướng Dược-xoa Chánh liễu tri: Lành thay! Lành thay! Ông hãy làm lợi ích cho tất cả chúng sinh như vậy, nói thần chú này ủng hộ chánh pháp, phước lợi vô biên.

6. Tiếp theo là phần thứ sáu, Đức Phật ngợi khen thành tựu.

———

Phẩm 20: VƯƠNG PHÁP CHÁNH LUẬN

Phẩm Vương Pháp Chánh Luận có chia ra làm ba phần.

1. Nói về lý do có phẩm này, Lưu thông có ba: Mười sáu phẩm đầu là học hạnh lưu thông, trong đó có năm phần, đây tức là phần thứ ba nói về sự trì học.

Trong phần trì học có hai: Đầu tiên là đưa ra việc xưa, sau là một khuyến khích nay.

Nêu ra việc xưa có hai:

a. Vì tăng thêm chúng sinh ở cõi trời.

b. Vì quyết định con đường tốt đẹp.

Phẩm này là đầu. Lại giải thích: Lấy phẩm Tứ Thiên Vương Hộ Quốc nói về vua cõi người, nếu có thể tôn kính người quý trọng đạo pháp chân chánh, thực hành mở mang kinh thì được các chúng trời ủng hộ, nếu không như thế thì các chúng trời xa lìa từ bỏ. Nay phẩm này nêu ra việc xưa khi vua cõi người chân chánh thực hành mở mang kinh, khuyến khích chúng hội lúc bấy giờ, nên có phẩm này sinh ra.

2. Giải thích tên gọi, trước chia ra, sau hợp lại.

Vương có ba tên gọi:

a. Gọi là Hoàng, Hoàng là Thiên vương.

b. Gọi là Đế, Đế là chủ.

c. Gọi là Vương, Vương là quy, là nơi quy tụ của mọi người, cũng gọi chung là quân.

Lại nữa, tùy ý tự tại gọi là vương, pháp nghĩa là khuôn phép, chánh tức là gạt bỏ tà, cũng gọi là Thánh. Như trong ái ngữ phát khởi bốn tịnh ngữ và tám Thánh ngữ. Tịnh ngữ tức là không nói dối v.v... Thánh ngữ tức là thấy nói thấy v.v... Luận nghĩa là quyết định chọn lựa, xoay vần nghiên cứu nghĩa lý các pháp. Vương tức là người thường thực hành pháp. Pháp Chánh luận tức là pháp thực hành. Nên gọi là Vương chánh pháp Chánh luận. Thuận theo xứ Thiên-trúc nói là pháp Chánh luận. Luận là năng luận, chánh pháp là sở luận, vương là chánh pháp, chánh pháp là luận, đều thuộc về thích. Nay ở đây phân biệt rõ về chánh pháp luận của vua, không muốn giải thích riêng về vua và Chánh pháp luận.

3. Giải trừ vấn nạn.

Hỏi: Thần đất thỉnh cầu Đức Phật nói về vương Chánh pháp, vì sao không tự nói mà lại nêu ra việc xưa vậy?

Đáp: Vì muốn nói về pháp ba đời đều giống nhau, bởi pháp là tôn

quý hơn cả, vì vậy không tự mình nói mà chỉ đưa ra việc xưa.

Hỏi: Nếu vậy, vì sao không nêu ra Phật quá khứ đã nói mà lại dẫn truyện vua Lực Tôn Tràng?

Đáp: Đúng lý nước y theo việc thế tục, do đó nêu ra lời mà Phạm vương quá khứ đã nói, căn cứ vào thực tế thì Phạm vương cũng đứng bên cạnh Phật mà nghe, rồi nói cho tứ Thiên vương nghe, như dưới đây “Thiện Sinh ở chỗ Phật Bảo Tích nghe nói về kinh Kim Quang Minh”, không nói là Phật nói.

Hỏi: Lực Tôn Vương và Diệu Tràng ngày xưa bây giờ là ai?

Đáp: Có nơi giải thích Diệu tràng tức là Diệu tràng bây giờ. Lại nói: Tức là Đức Phật Thích-ca. Nói rõ hai cách giải thích này không có văn ngăn trở hay xác nhận, lấy hay bỏ tùy ý.

Văn kinh: Lúc ấy, Thần nữ của mặt đất này tên là Kiên lao ở giữa đại chúng đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ dưới chân Phật, chắp tay cung kính.

Tán rằng: Toàn văn phẩm này chia làm ba phần: Đầu tiên là Địa Thần bày thỉnh, tiếp theo là Đức Thế Tôn giảng nói, sau là đại chúng vui vẻ thực hành. Trong phần đầu lại chia thành bốn. Đây là phần thứ nhất nghi thức bày thỉnh.

Văn kinh: Bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Người làm vua cõi người trong các cõi nước, nếu không có chánh pháp thì không thể nào cai trị đất nước, dạy bảo chúng sinh, cho đến tự thân không thể ở lâu nơi ngôi vị cao quý.

Tiếp theo là phần thứ hai, nêu lý do vì sao.

Văn kinh: Cúi mong Đức Thế Tôn Từ bi thương xót nói cho con nghe điều quan trọng của việc cai trị đất nước trong vương pháp Chánh luận.

Tiếp theo là phần thứ ba nói về những điều thỉnh cầu.

Văn kinh: Khiến cho các vị vua cõi người được nghe pháp rồi như lời dạy tu hành, chân chánh giáo hóa thế gian, có thể khiến cho ngôi vị cao quý được bảo toàn mãi, trong nước được yên ổn, dân chúng đều được lợi ích.

Tiếp theo là phần thứ tư nói về các lợi ích.

Văn kinh: Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở giữa đại chúng bảo thần đất Kiên lao rằng: Ngươi nên lắng nghe cho kỹ! Thuở xưa có vị vua tên là Lực Tôn tràng, vị vua đó có vương tử tên là Diệu tràng, thọ địa vị quán đảnh chưa được bao lâu. Lúc bấy giờ, vua cha bảo Diệu tràng rằng: Có vương pháp chánh luận tên là Thiên chủ giáo pháp, lúc xưa, ta thọ địa

vị quán đảnh làm quốc chủ. Vua cha của ta tên là Trí lực Tôn tràng nói cho ta nghe vương pháp chánh luận này. Ta y theo luận này trong hai muôn năm khéo cai trị đất nước, ta nhớ không hề khởi lên một ý niệm tâm hạnh phi pháp. Ngươi ở ngày nay cũng nên như thế, đừng dùng những điều phi pháp mà cai trị đất nước. Vì sao gọi là vương pháp chánh luận? Nay ngươi khéo lắng nghe, ta sẽ nói cho ngươi nghe.

Tiếp theo là phần thứ hai, Đức Thế Tôn giảng nói, có ba: Đầu tiên là đối với đại chúng nhắc nhở lắng nghe, tiếp theo “Thuở xưa...” về sau là nói về duyên khởi ngày xưa, sau cùng “Lúc ấy, Lực Tôn...” trở xuống là nói về chánh pháp ngày xưa. Nói về duyên khởi ngày xưa có tám:

1. Người năng giáo, sở giáo.

2. Từ “Lúc bấy giờ...” về sau là nói về pháp truyền trao, Thế chủ tức là Phạm vương, tu tập bốn tâm vô lượng mới làm người đứng đầu thế gian. Vì phát khởi giáo pháp từ bi chắc chắn sẽ nhổ sạch gốc khổ, mang lại yên vui.

3. “Ta ở...” về sau là nói về duyên đạt được pháp.

4. “Vua cha của ta...” về sau là nói về nơi được nghe pháp.

5. “Ta y theo...” về sau là nói ta thường thực hành học hỏi.

6. “Ngươi ở ngày nay...” về sau là răn dạy con tu học theo đó.

7. “Vì sao gọi là...” về sau là nghe răn dạy thỉnh cầu giáo pháp.

8. “Nay ngươi...” về sau khuyên lắng nghe, hứa sẽ nói.

Đây là ý ở bên cạnh vua cha mà nghe, lại chỉ bày cho con mình. Nói lên việc cha con ân nghĩa sâu nặng, chỉ dạy chắc chắn thực sự được lợi ích, do đó khuyên nhủ người nghe kính trọng y theo đó thực hành.

Văn kinh: Lúc ấy, vua Lực Tôn tràng liền dùng Già-tha nhiệm mầu nói Chánh luận cho con mình nghe.

Tiếp theo nói về chánh pháp ngày xưa. Văn chia làm hai: Đây là Đức Phật nêu ra lời tựa.

Văn kinh: Ta nói vương pháp luận, lợi lạc các hữu tình, vì dứt nghi thế gian, trừ bỏ bao sai trái, tất cả các Thiên vương, và vua trong loài người, nên sinh tâm vui mừng, chắp tay nghe ta nói.

Tiếp theo là kể rõ chánh luận kia có bảy mươi ba hàng tụng, chia thành hai: Hai bài tụng đầu là vua Lực Tôn nhắc nhủ lắng nghe, bảy mươi mốt bài tụng sau là trình bày chánh luận. Trong phần nhắc nhủ lắng nghe: Một bài tụng đầu nói rõ lợi ích của luận, ba câu tiếp theo là chỉ dạy đầy đủ, một câu cuối là khuyên nhắc lắng nghe và giảng nói.

Hỏi: Trong văn trường hàng trước đó chỉ nói “con mình”, vì sao khuyên lắng nghe lại có Thiên chủ và vua cõi người?

Đáp: Vì văn trường hàng giản lược mà trong phần tụng lại mở rộng. Lại giải thích: Chính là răn dạy con mình, ý nói luận này xứng lý, lợi ích rộng lớn cho cả Thiên chủ và vua cõi người, đều nên vui mừng, do đó nay ngươi nên chắp tay lắng nghe ta nói.

Văn kinh: Các chúng trời ngày xưa, hội ở núi Kim cang, tứ vương từ chỗ đứng, xin hỏi với Đại phạm; đấng Phạm Chủ tối thắng, Đại tự tại trong trời, xin xót thương chúng tôi, vì dứt các nghi ngờ.

Tiếp theo bảy mươi mốt bài tụng là trình bày chánh luận. Toàn văn chia làm ba: Hai bài tụng đầu nói về nhân phát khởi, hai bài tụng tiếp theo sinh khởi các câu hỏi, sáu mươi bảy bài tụng sau chính là trình bày về luận đó.

Trong phần đầu có năm: Hai câu đầu là nơi chúng nhóm họp, một câu tiếp là người năng thỉnh, một câu tiếp là nêu câu hỏi, hai câu tiếp là khen ngợi luận ấy, hai câu tiếp là thỉnh nói cho nghe.

Văn kinh: Vì sao ở thế gian, mà được gọi là trời, lại vì nhân duyên gì, được gọi là Thiên tử? Vì sao sinh loài người, tự được làm nhân chủ? Vì sao trên cõi trời, lại được làm Thiên vương? Tiếp theo phát sinh những câu hỏi, nói chung có bốn câu hỏi, như văn có thể biết.

Ý đều có ba phần:

1. Hỏi: Danh hiệu đó y theo đức mà lập nên, tức là đồng thời hỏi do đâu mà lập nên danh hiệu. Do đâu tức là hỏi vua thực hành chánh pháp gì mà được gọi là vua v.v... Nếu không như thế thì tứ Thiên vương chỉ hỏi về tên gọi. Vì sao Thiên chủ nói rằng hỏi pháp trị nước của ta? Do đó trong kinh Tát-già Ni-kiền-tử quyển hai chép: “Vua nói: Thưa Đại sư! Các vị vua kia vì sao gọi là vua? Đáp rằng: Tâu Đại vương! Vua ấy là cha mẹ dân, vì y theo chánh pháp che chở chúng sinh, khiến cho yên vui, do đó gọi là vua.” Đây là nêu chung.

2. Cho nên giải thích rằng: “Đại Vương nên biết, vua nuôi dưỡng dân giống như con đỏ, chuyển chỗ khô dời chỗ ướt, không đợi con cái phải nói. Vì sao? Đại vương nên biết, vua đó là đạt được ngôi vị, vì dân chúng là đất nước, tâm dân chúng bất an thì đất nước sẽ hoại diệt. Thế nên vua thường phải nghĩ đến dân chúng giống như nghĩ nhớ con đỏ, không rời xa trong tâm. Nên biết rằng, nhân dân trong đất nước khổ sở, vui sướng, lụt lội, hạn hán, mưa gió, đói no, già trẻ, bệnh tật, ngục tù kiện cáo, có tội không tội, có công không công, người biết mọi điều như thế gọi là không rời xa trong tâm. Biết như vậy rồi dùng khả năng đem ra giúp đỡ, người cần giúp đỡ thì cung cấp giúp đỡ kịp thời, người nên thâu lấy thì nên suy tính, sai khiến phải biết thời, không làm mất

lợi ích của người, cấm tuyệt tham bạo, mọi người đều được yên vui, đó gọi là che chở, giữ gìn đất nước, đó gọi là vua.” Việc hỏi đáp ở đây ý cũng giống như thế.

3. Ý hỏi rằng hiện tại hay vị lai do hạnh nghiệp gì mà sinh trong loài người được gọi là hàng trời? Do hạnh nghiệp gì mà sinh ở cõi trời được làm vua trời? Vì thế sau đó trả lời rằng: Do năng lực nghiệp lành trước đây nên sinh lên cõi trời được làm hàng trời. Theo phép nước ở Tây phương thì mỗi vật đều có mười tên gọi, ở đây vua cõi người đưa ra ba, vua trời đưa ra một, để so với các nơi khác.

Văn kinh: Hộ thế gian như thế, hỏi Phạm vương kia xong, bấy giờ Phạm Thiên chủ, lập tức nói cho nghe, hộ thế ông nên biết, vì lợi ích hữu tình, hỏi ta cách trị nước, ta nói nên khéo nghe.

Tiếp theo sau mươi bảy bài tụng là trình bày về luận đó, có ba: Hai bài tụng đầu là tựa về ngày xưa hứa sẽ nói, sáu mươi bài tụng rưỡi tiếp theo là Thiên chủ chính thức trình bày, bốn bài tụng rưỡi cuối cùng từ “Vì thế vua cõi người ông...” về sau là khuyến khích y theo tu học. Trong phần đầu chia làm hai: Một bài tụng đầu Lực Tôn nêu ra tựa, một bài tụng tiếp theo Thiên chủ hứa nói, nhắc nhở lắng nghe.

Văn kinh: Do sức nghiệp lành trước, sinh trời được làm vua, nếu ở trong loài người, thống lãnh làm vua cõi người.

Tiếp theo là Thiên chủ chính thức trình bày, có hai: Ba bài tụng đầu trả lời hai câu hỏi về tên gọi và hạnh nghiệp, tức là khiến tu điều lành lại làm nhân cho đời sau; năm mươi bảy bài tụng rưỡi sau từ “Thiên chủ cõi tam thập tam...” trở xuống là cùng trả lời câu hỏi về lý do đạt được danh hiệu, tức là trình bày về chánh luận, tức là dyạ tu được lợi ích hiện tại. Trong phần đầu lại có hai: Một bài tụng đầu là trả lời hai câu hỏi sau, hai bài tụng sau là trả lời hai câu hỏi đầu. Đây là phần đầu.

Văn kinh: Các trời cùng che chở, sau đó vào thai mẹ, đã vào trong thai mẹ, các trời lại che chở; tuy sinh ở loài người, cao quý nên gọi trời, do các trời che chở, cũng được gọi Thiên tử.

Tiếp theo trả lời câu hỏi trước, có hai: Một bài tụng rưỡi đầu trả lời câu hỏi thứ nhất, một bài tụng rưỡi sau trả lời câu hỏi thứ hai. Nhưng “do nghiệp lực đời trước” nên cũng nói đến “các trời cùng che chở”.

Văn kinh: Thiên chủ tam thập tam, chia sức lực giúp vua cõi người và tất cả các trời, cũng giúp sức tự tại; dạy trừ các phi pháp, khiến nghiệp ác không sinh, dạy hữu tình tu lành, khiến được sinh cõi trời. Người và chúng Tu-la, cùng loài Kiền-thát-bà, La-sát, Chiên-trà- la, thảy đều giúp nửa sức; cha mẹ giúp nửa sức, khiến bỏ ác tu lành,

các trời cùng che chở, chỉ bày các báo tốt. Nếu gây các nghiệp ác, khiến trong đời hiện tại, các trời không che chở, hiện bày các báo xấu.

Tiếp theo cùng trả lời về lý do đạt được danh hiệu và trình bày Thánh luận đó. Văn lại chia làm hai: Năm bài tụng đầu nêu ra sơ lược, năm mươi hai bài tụng rưỡi sau giải thích rộng về điều đã nêu ra. Trong phần đầu có ba: Hai bài tụng đầu nêu ra các trời giúp đỡ vua thực hành chánh pháp, lợi ích cho mọi người, có ba: Một bài tụng đầu là các trời giúp đỡ, một bài tụng tiếp là vua giáo hóa, trong giáo hóa: Nửa bài tụng đầu là dứt ác, nửa bài tụng sau là sinh thiện. Một bài tụng rưỡi tiếp theo nêu rõ người và các thần cùng hộ trì lợi ích của mình, hoặc cũng là lợi ích người khác, nhờ người và các thần giúp sức khiến cho vua giáo hóa mọi người bỏ ác tu lành cùng hộ trì lợi ích của mình. Nói về La-sát, Chiên-trà-la thì Chiên-trà-la, Hán dịch là nghiêm sí chấp thủ ác giả, tức là loài làm điều ác trong loài La-sát. Ý ở đây là loài ác thần này còn che chở, huống gì các hạng thiện thần khác. Sau từ “Các trời cùng che chở...” trở xuống một bài tụng rưỡi là nêu lý do khiến thực hành điều lành, giáo hóa mọi người, được các trời che chở. Nửa bài tụng đầu là nêu sự chỉ dạy, một bài tụng sau là chỉ bày riêng về thiện ác được nhân quả thế nào.

Hỏi: Làm lành thì đáng che chở, làm ác thì làm sao được che chở?

Đáp: Do ngày xưa tu lành nên ngày nay được làm vua, vì thế khi làm điều ác thì các trời thị hiện tướng ác, che chở làm cho thay đổi tu lành.

Văn kinh: Dân chúng gây nghiệp ác, vua bỏ không ngăn cấm, ấy chẳng thuận chánh lý, nên đúng pháp trừng trị. Nếu thấy ác không ngăn, phi pháp liền lớn mạnh, liền khiến trong đất nước, gian trá ngày nhiều thêm. Vương thấy người trong nước, làm ác không ngăn cấm, trời tam thập tam, đều sinh tâm tức giận. Do đó đất nước suy, làm thế gian giả dối, bị kẻ oán địch vây, phá hoại đất nước đó. Nhà cửa và tài sản, chứa nhóm đều mất mát, sinh đủ thứ dối gạt, lại chiếm đoạt lẫn nhau. Nhờ chánh pháp làm vua, nhưng không hành chánh pháp, nhân dân đều ly tán, như voi sa đầm lầy. Gió dữ nổi bất thường, mưa lớn tuôn trái thời, yêu tinh nhiều biến quái, trời trăng che không sáng. Các hoa quả ngũ cốc, mầm hạt đều hư hoại, đất nước gặp đói kém, do vua bỏ chánh pháp.

Tiếp theo năm mươi hai bài tụng rưỡi giải thích rộng, chia làm hai: Ba mươi lăm bài tụng đầu nói về nhà vua làm trái chánh pháp cho nên

tai họa ập đến, mười bảy bài tụng rưỡi sau nói về nhà vua nương theo chánh pháp cho nên phước đức cùng đến. Theo Du-già sáu mươi mốt và Vương pháp chánh lý luận thì lỗi lầm của vua, công đức của vua, phần suy tổn của vua, phần phương tiện của vua, vua nên yêu quý pháp và có thể sinh ra pháp mà vua yêu quý đều có nhiều thứ, rộng như luận đó phân biệt rõ. Hoặc phối hợp riêng hành tướng này thì hơi khó.

Hỏi: Đây gọi là Vương pháp chánh luận, Du-già và Vương pháp chánh lý luận kia tên gọi thuận nhau, sao không y theo luận kia để giải thích?

Đáp: Lý không giống nhau, Nhân vương Bát-nhã, Tát-già Ni- kiền-tử... đều nói về cách trị nước của nhà vua thực hành, song chẳng phải các luận đó đều giống nhau, nhưng phối hợp thì không trái nhau. Tạm thời nương theo kinh này chia ra làm hai: Ba mươi bài tụng đầu giải thích rộng về sự trái ngược với chánh luận, sau từ “Vô biên lỗi như thế...” trở xuống bài tụng là kết thúc sự trái ngược với chánh pháp. Nói rộng chia làm ba: Tám bài tụng đầu là nói về lỗi thấy người làm ác không ngăn chặn, tiếp theo từ “Nếu vua bỏ chánh pháp...” về sau là chín bài tụng nói về lỗi nhà vua tự mình làm điều phi pháp, sau từ “Quan lớn nhất trong nước...” về sau mười ba bài tụng là nói về lỗi thấy quan làm điều sai trái mà không ngăn chặn. Trong phần đầu lại chia làm bốn:

1. Một bài tụng đầu nói thấy ác cần phải ngăn chặn.

2. Từ “Nếu thấy ác...” trở xuống một bài tụng là nói không ngăn chặn thì điều ác càng nhiều.

3. Từ “Vua thấy người trong nước...” về sau là do đó các trời tức giận.

4. Từ “Do đó đất nước suy...” về sau năm bài tụng là lập tức có tai họa phát sinh.

Trong tai họa phát sinh có năm:

1. Oán địch phá hoại đất nước.

2. Tài sản mất mát, chiếm đoạt lẫn nhau.

3. Những nhân tố tai họa phát khởi.

4. Tai biến cùng hiện bày.

5. Đất nước mất mùa đói kém.

Năm hàng như thứ lớp phối hợp theo đó có thể biết. Trong nhân tố tai họa thứ ba, nửa bài tụng đầu là nhân, nửa bài tụng sau là ví dụ.

Văn kinh: Nếu vua bỏ chánh pháp, dùng pháp ác dạy người, các trời ở cung điện, thấy rồi sinh ưu não. Các chung vua trời kia, cùng

nhau nói như vầy: Vua này làm phi pháp, thân thiết với bạn ác, ngôi vua không dài lâu, các trời đều tức giận, vì các trời ôm hận, nước đó sẽ bại vong. Dạy người điều phi pháp, lưu hành ở trong nước, đấu tranh nhiều gian dối, tật dịch sinh các khổ. Thiên chủ không che chở, các trời đều lìa bỏ, đất nước sẽ diệt vong, thân vua chịu khổ ách. Cha mẹ và anh em, vợ con cùng chị em, thương yêu bị xa rời, cho đến thân hoại diệt. Biến quái sao băng rơi, hai mặt trời cùng hiện, giặc cướp phương khác đến, dân chúng chịu tang tóc. Đại thần chính trong nước, oan uổng nên mất thân, voi ngựa đáng quý, lại cũng đều chết mất. Khắp nơi xảy chiến tranh, nhiều người chết phi pháp, ác quỷ đến trong nước, tật dịch lan truyền khắp.

Tiếp theo là nói về lỗi nhà vua tự mình làm điều phi pháp, chia làm bốn:

1. Hai câu nói về vua lìa bỏ chánh pháp.

2. Tiếp theo hai câu là các trời thấy vậy tâm buồn rầu.

3. Tiếp theo hai bài tụng là các vị trời bàn tán với nhau.

4. Sáu bài tụng tiếp theo là tai họa liền phát khởi. Trong đó có chín: Một bài tụng đầu là đấu tranh nhiều hơn; nửa bài tụng tiếp theo là các trời lìa bỏ, một bài tụng rưỡi tiếp theo là làm sai trái sự việc liền phát sinh, đất nước diệt vong là khổ do nương cần mà không được, thân vua chịu khổ tức là khổ ghét mà phải gặp, cha mẹ anh em chia làm là khổ thương mà xa lìa, cho đến thân mất tức là khổ chết, nửa bài tụng tiếp theo là các tai họa kỳ quái cùng phát sinh, nửa bài tụng tiếp theo là giặc cướp đến xâm hại, nửa bài tụng tiếp theo là đại thần chết oan uổng, nửa bài tụng tiếp theo là súc vật tài sản bị mất mát, nửa bài tụng tiếp theo là người chết phi pháp, nửa bài tụng tiếp theo là tật dịch lây lan khắp nước.

Văn kinh: Quan lớn nhất trong nước, cho đến các phụ tướng, tâm họ đầy dua nịnh, đều làm chuyện phi pháp. Thấy người làm phi pháp, mà sinh ra yêu kính, với người làm pháp lành, lại trị phạt khổ sở.

Tiếp theo mười ba bài tụng nói về lỗi thấy quan lại làm điều sai trái không trừ dẹp, chia làm bốn: Một bài tụng là đại thần làm điều sai trái, một bài tụng tiếp theo là thưởng phạt trái ngược, mười bài tụng tiếp theo có quả ác phát sinh, một bài tụng sau cuối từ “Nếu vua làm phi pháp...” là kết luận về sự sai lầm đó. Đây là hai phần đầu.

Văn kinh: Do yêu kính người ác, trừng phạt người làm lành, các sao và gió mưa, đều không đến đúng mùa, có ba thứ họa sinh, chánh pháp sẽ ẩn chìm, chúng sinh không ánh sáng, đất tốt đều sụt xuống.

Do kính ác, khinh thiện, lại có ba tai họa, trái mùa giáng mưa đá, đói, dịch khổ lan tràn. Hoa màu các quả hạt, mùi vị đều sút giảm, ở trong đất nước đó, chúng sinh nhiều tật bệnh. Các rừng cây trong nước, trước sinh quả ngọt ngon, do đó đều sút giảm, đắng chát không mùi vị. Trước có vườn rừng đẹp, nơi dạo chơi đáng yêu, bỗng nhiên đều khô úa, người thấy sinh buồn rầu. Các quả hạt lúa gạo, vị ngon dần biến mất, khi ăn tâm không thích, sao nuôi được các đại. Ánh sáng chúng sinh giảm, thế lực đều suy yếu, ăn uống tuy nhiều hơn, không thể làm no đủ. Ở trong đất nước đó, tập trung mọi chúng sinh, sức yếu không mạnh mẽ, làm việc không thể được. Dân chúng nhiều tật bệnh, các khổ bức bách thân, quỷ mị lan tràn khắp, khắp nơi sinh La-sát.

Tiếp theo có quả ác phát sinh. Trong đó chia thành năm:

1. Một bài tụng đầu là ba việc trái thời:

a) Các sao.

b) Gió.

c) Mưa.

2. Tiếp theo một tụng là ba thứ tai họa phát khởi:

a) Chánh pháp biến mất.

b) Hữu tình không ánh sáng.

c) Đất tốt giảm xuống.

3. Tiếp theo hai bài tụng lại có ba điều ác phát sinh:

a) Mưa đá trái mùa.

b) Hoa màu sút giảm.

c) Chúng sinh tật bệnh.

4. Tiếp theo ba bài tụng, quả bên ngoài suy yếu, có ba:

a) Một bài tụng là các quả không có mùi vị.

b) Một bài tụng là vườn cây đều khô héo.

c) Một bài tụng là ăn vào không giúp ích cho bốn đại.

Tiếp theo ba bài tụng là báo ứng bên trong cũng lui sụt có bốn:

a) Một bài tụng là hình sắc đói gầy yếu đuối.

b) Một bài tụng là thân thể không mạnh mẽ.

c) Nửa bài tụng là bị tật bệnh hoạn nạn khổ sở bức bách.

d) Nửa bài tụng là quỷ mị lan tràn.

Văn kinh: Nếu vua làm phi pháp, gần gũi với người ác, khiến ba thứ thế gian vì đó chịu suy tổn.

Tiếp theo là phần thứ tư, kết luận về sự sai lầm đó. Ba thứ thế gian là ba cõi. Vì nhà vua nương theo pháp tăng thêm hàng trời người, thực

hành phi pháp, do đó ba cõi bị suy tổn. Hoặc con người, súc vật và các loại hoa màu là ba thứ thế gian; con người suy yếu, súc vật giảm sút, các loại hoa màu không dồi dào, rộng như trên đã phân biệt rõ.

Văn kinh: Vô biên lỗi như vậy, xuất hiện ở trong nước, đều do thấy người ác, lìa bỏ không trừng trị. Nhờ các trời che chở, được làm vua trong nước, nhưng không theo chánh pháp, giữ gìn cho đất nước. Nếu người tu hạnh lành, sẽ được sinh cõi trời, nếu người gây nghiệp ác, chết sẽ đọa ba đường. Nếu vua thấy dân chúng, mặc ý làm sai trái, các trời tam thập tam, đều sinh tâm nóng giận. Không nghe lời các trời, cho đến cha mẹ bảo, đây là người phi pháp, chẳng vua, chẳng con hiếu.

Tiếp theo năm bài tụng là toàn bộ đoạn thứ hai kết thúc sự trái ngược với chánh pháp, có bốn: Một bài tụng kết thúc không trừng phạt điều ác, một bài tụng kết luận không tu lành, một bài tụng kết thúc quả báo thiện ác, hai bài tụng kết luận trái với lời dạy, chẳng phải là người.

Văn kinh: Nếu ở trong nước mình, thấy người làm phi pháp, nên trừng phạt đúng pháp, không nên sinh lìa bỏ. Vì thế các chúng trời, đều hộ trì vua này, để dứt các việc ác, nên thường tu gốc lành. Vua ở trong đời này, sẽ phải chịu hiện báo, do các nghiệp thiện ác, khuyên chúng sinh lấy bỏ. Vì nêu báo thiện ác, nên được làm vua người, các trời cùng che chở, tất cả đều tùy hỷ.

Tiếp theo mười bảy bài tụng rưỡi nói nhờ nương theo chánh pháp cho nên phước đức cùng đến, chia thành hai: Bốn bài tụng đầu nói thực hành chánh pháp, mười ba bài tụng rưỡi sau dựa vào nêu ra để giải thích rộng rãi. Trong phần nêu ra có hai, hai bài tụng này nêu ra sự trừng phạt điều ác, trừng phạt điều ác có hai: Bài tụng đầu trừng phạt người ác, bài tụng sau được các trời che chở. Hai bài tụng tiếp theo nói về khuyến khích hành thiện, khuyến khích hành thiện có hai: Một bài tụng đầu khuyến khích tu điều lành, một bài tụng sau đạt được Bồ-đề.

Văn kinh: Do tự lợi lợi tha, dùng chánh pháp trị nước, thấy có người dua nịnh, nên đúng pháp trừng trị. Giả sử mất ngôi vua, cho đến duyên hại mạng, vẫn không làm điều ác, thấy ác nên lìa bỏ. Điều nghiêm trọng bậc nhất, không bằng mất quốc vị, đều do người dua nịnh, vì thế nên trừng trị. Nếu bạn dối nịnh người, sẽ đánh mất quốc vị, do đó hại vương chánh, như voi vào vườn hoa. Thiên chủ đều tức giận, A-tu-la cũng vậy, vì họ là vua người, không dùng pháp trị nước. Vì thế nên đúng pháp, trừng phạt với người ác.

Tiếp theo là giải thích rộng, có hai: Năm bài tụng rưỡi đầu giải

thích về trừng phạt người ác, tám bài tụng rưỡi sau giải thích về thực hành điều lành. Giải thích phần đầu có năm: Một bài tụng thấy người ác phải trừng trị, tiếp theo một bài tụng là không xả bỏ mực thước, tiếp theo một tụng nói về lý do trừng phạt, tiếp theo một tụng nhắc lại thành quả trước đó, ba câu là pháp, một câu là ví dụ, tiếp theo một bài tụng rưỡi kết luận cần phải trừng phạt.

Hỏi: Làm ác có bao nhiêu, bao nhiêu cách trừng phạt?

Đáp: Theo kinh Tát-già Ni-kiền-tử bốn chép: Chúng sinh làm ác có năm hạng:

1. Đối với vua không có ích lợi.

2. Làm những điều không ích lợi.

3. Sinh khởi nghịch hại.

4. Tà hạnh.

5. Tà mạng.

- Đối với vua không có ích lợi gồm có mười một loại:

1. Phản nghịch.

2. Dạy người khác phản nghịch.

3. Mang thuốc độc cho vua.

4. Chiếm đoạt tài sản của vua.

5. Phá hoại những gì đáng làm.

6. Xâm chiếm cưỡng đoạt vợ của vua.

7. Làm trái lệnh vua.

8. Nói ra lời bí mật của vua.

9. Dò xét đất nước.

10. Mắng chửi nhà vua.

11. Phỉ báng mắng nhiếc.

- Làm những điều không ích lợi lại có mười thứ:

1. Giết hại lẫn nhau.

2. Cướp đoạt lẫn nhau.

3. Xâm phạm vợ con lẫn nhau.

4. Luống dối làm chứng cho người.

5. Lường gạt người.

6. Phá hoại bạn bè thân thiết của người.

7. Ác khẩu mắng nhiếc người.

8. Cân đong lừa dối.

9. Phỉ báng mắng nhiếc lẫn nhau.

10. Thiêu đốt lẫn nhau.

Trái nghịch chúng sinh, nghĩa là tiểu vương trong các thành ấp,

biên địa, người đứng đầu xóm làng... không vâng theo sự răn đe chỉ bày căn bản của Đại vương. Tà hạnh, nghĩa là những người không có giới, tức là các luật nghi xấu ác, hàng thịt thợ săn, nuôi dưỡng heo dê, gà chó ngỗng vịt, các loại tổn hại người khác, tự ý làm ác. Tà mạng, là các thứ phi pháp, cầu các lợi dưỡng phi pháp để nuôi sống thân mạng, tất cả đều không thể tự ở trong đó mà sống.

- Trừng phạt có ba cách:

1. Trách mắng.

2. Tước đoạt tài sản.

3. Lao tù giam giữ, mắng nhiếc ruồng đuổi.

Năm hạng chúng sinh trừng phạt theo ba cách nhẹ, vừa, nặng. Loại phản nghịch thì phải dùng quyền hành, pháp uy lực của vua, trước tiên tâu lời tốt đẹp để chỉ bày đúng như pháp, nếu nghe lệnh vua tức là lìa bỏ tâm phản nghịch, thú nhận các tội lỗi trước nhà vua, vua ban đại ân tha thứ cho trọng tội đó, y theo đất nước đó nơi nhà vua thống lãnh, không hề giảm bớt không tước đoạt, không trục xuất. Vì sao? Vì để cho biết rằng nhà vua có ba việc:

1. Có niềm tin.

2. Có ân đức.

3. Có sức mạnh.

Người chưa hàng phục sẽ được hàng phục, người đã được hàng phục không còn làm điều ác, người muốn phản nghịch thì không dám khởi sự, người có tội đó được thoát khỏi tội lỗi của mình, trở lại ngôi vua nhân dân được yên ổn. Vị vua đó đúng như pháp thực hành, được phước vô lượng, tiếng tốt lan truyền khắp nơi. Nếu nghe mệnh lệnh mà không cúi đầu nhận tội, nên trừng trị đích đáng, ngoại trừ không dứt bỏ mạng sống và không làm hại các căn, tước đọat tất cả tài sản đất nước nhân dân, trục xuất sang xứ khác. Vì sao? Vì để cho các chúng sinh khác không dấy lên phản nghịch, đó gọi là dùng quyền hành vương pháp trừng trị tội dấy lên phản nghịch của chúng sinh kia. Chúng sinh tà hạnh chỉ trừng phạt theo cách trách mắng, rằng ngươi trở lại làm điều ác thì gán cho ngươi tội lỗi thật nặng. Chúng sinh tà mạng nên thuận theo. Như pháp tăng thì chúng tăng nên hòa hợp, kêu gọi khiến họ hiện tiền tự nhận lấy tội lỗi của mình. Tùy theo mức độ phạm lỗi nhẹ hay nặng nên đúng pháp trừng trị. Làm trái tăng mạng, không nghe theo thầy bạn thiện tri thức chỉ dạy, làm náo loạn Tăng chúng không thể tu đạo; nếu vị vua đó là vị pháp vương thì tăng trình nên đến nói để nhà vua ban sắc. Nhà vua nên gọi Tỳ-kheo phá giới kia dùng lời tốt đẹp khuyên nhủ

dỗ dành khiến cho thuận theo Tăng mạng. Nếu người đó không nghe theo, nên tập trung hai chúng hiện tiền để trả lời sự thật. Nếu phạm tội ấy thì giúp chúng như pháp trừng trị Tỳ-kheo kia; không được dứt bỏ mạng sống, cho đến không được tước đoạt tài sản của họ, chỉ được trách mắng hoặc trục xuất. Đại vương! Nếu có hai bè đảng tranh chấp, kiện tụng lẫn nhau thì nên đúng như pháp chấm dứt sự tranh chấp kiện tụng. Nếu nhà vua không biết, nên hỏi các vị đại đức sa môn biết pháp biết nghĩa, có bi trí rộng lớn, có danh tiếng tốt đẹp trong nước, đang thực hành chánh pháp lợi ích chúng sinh để chấm dứt sự tranh chấp kiện tụng, có thể chỉ bảo đúng như pháp.

Hỏi: Chánh pháp ấy biết phạm hay không phạm, biết như vậy rồi cứ đúng như pháp để trừ diệt.

Hỏi: Theo kinh Tát-già Ni-kiền-tử năm chép: “Hành pháp hành thực vương hành tám thứ tâm có thể hộ trì chúng sinh:

1. Nghĩ nhớ các chúng sinh như nghĩ nhớ con cái.

2. Nghĩ nhớ chúng sinh làm ác như nghĩ nhớ con cái bị bệnh tật.

3. Nhớ nghĩ chúng sinh chịu đau khổ sinh tâm đại bi.

4. Nghĩ đến chúng sinh thọ hưởng vui sướng tốt đẹp sinh tâm vui mừng.

5. Nghĩ đến chúng sinh oán hận lẫn nhau sinh ý tưởng che chở vượt qua.

6. Thường sinh ý tưởng che chở giữ gìn đối với bạn thân của chúng sinh.

7. Tưởng như thuốc trị bệnh đối với các vật giúp ích trong cuộc sống hàng ngày.

8. Thường sinh ý tưởng vô ngã đối với tự thân. Có đủ tám thứ này gọi là pháp hành vương.”

Hỏi: Vì sao có thể thực hiện những việc giam cầm, bắt bớ trục xuất... như vậy?

Đáp: Đối với các hữu tình ác hạnh phi pháp xót thương nghĩ nhớ, phương tiện trị phạt khiến cho ăn năn cho nên không trái nhau. Vì thế kinh đó quyển ba chép: “Giống như cha mẹ đối với con cái làm ác, vì nghĩ như con cái cho nên muốn làm cho ăn năn sửa đổi, do đó dùng phương tiện trị phạt, ngoài ra không cắt đứt mạng sống, không làm hại các căn, còn các chuyện đánh mắng v.v... tùy thì tâm trị phạt, không gọi là xả tâm, không gọi là tâm ác. Vì nghĩ đến con cái lại muốn chúng ăn năn sửa đổi nên không dám làm ác nữa, nên cha mẹ kia không gọi là phi pháp, không mất tâm từ. Thực hành pháp làm vua cũng giống như thế,

vì khiến cho bỏ ác theo thiện, khiến cho những chúng sinh làm ác còn lại đó không gây ra thêm những việc phi pháp, chẳng phải tâm thường ác bỏ rơi chúng sinh này, cũng không phải tâm cố tình làm chúng sinh khổ não mà thực hành một cách nóng giận. Dùng tâm từ bi để thực hành những sự đánh mắng chưởi rủa trừng trị chúng sinh, không gọi là phi pháp, không mất tâm từ.” Kinh đó cũng chép: “Người biết làm việc chân chính thì sẽ bỏ một người ác để thành tựu một nhà, bỏ một nhà ác để thành tựu một làng. Người không biết việc làm chân chính thì người và mọi vật mất mát, khiến cho thiên hạ oán giận.”

Hỏi: Thực hành pháp làm vua đã có Từ bi, dùng những tâm nào để trừng trị người làm ác?

Đáp: Theo kinh Tát-già Ni-kiền-tử ba chép: “Trước tiên khởi tâm từ trí tuệ quán sát tư duy theo năm cách, sau đó thích hợp để trừng trị:

1. Căn cứ vào thực tế, không dựa theo không thực tế.

2. Căn cứ vào thời cơ, không theo không hợp thời.

3. Căn cứ vào nghĩa, không theo vô nghĩa.

4. Căn cứ vào lời lẽ mềm mỏng, không nên thô bạo.

5. Căn cứ vào tâm từ, không có tâm nóng giận.

Nghĩa là y theo pháp mà vặn hỏi, tự nói ra, căn cứ theo lỗi lầm thật sự để trừng trị. Vua có khả năng thì nên trừng phạt tội đó, không có khả năng thì không thể trừng phạt, tùy theo tâm ác mà làm, nên đúng như pháp mà trừng phạt, không được như vậy không nên trừng phạt, nên biết lỗi lầm của họ nói đích thực không hề che giấu, khéo nói hết lời, trách mắng như thế, không được như thế thì không nên trách mắng, đó gọi là nhu ngữ (lời mềm mỏng). Không chỉ trách mắng mà còn chấm dứt tội lỗi của họ, trừ việc dứt bỏ mạng sống cắt đứt thân thể. Nương vào tâm từ bi mà giam giữ, trói buộc trách mắng, tước đoạt tài sản, đuổi đến xứ khác là làm cho ăn năn sửa đổi, chẳng phải vì tâm ác lìa bỏ.”

Hỏi: Thực hành pháp làm vua đã không có tâm nhiễm ác để trừng phạt người ác, sao không chấm dứt mạng sống cắt đứt mạng sống, hủy bỏ các căn?

Đáp: Kinh đó chép: “Vì tâm không nhiễm trước, tâm không ác độc nên không thể khởi tâm niệm cắt đứt mạng sống, hủy bỏ các căn như thế được, cần phải quán sát chúng sinh đến lúc chết thì sự nghiệp sai trái sinh ra, tâm sân giận mà chết, mạng đã chấm dứt sẽ đọa vào đường ác, tâm ác theo đuổi đến cùng không lìa bỏ. Vì thế cho nên không thể cắt đứt mạng sống, hủy bỏ các căn. Một khi mạng đã cắt đứt, các căn đã hủy bỏ thì sau đó không thể cứu được. Giam cầm, trách mắng... chẳng

phải là bỏ hẳn, thế nên Phật thuận theo đó mà nói”. Lại nữa, kinh đó hỏi rằng: “Tất cả thần tá, tể quan, cấm ti không suy nghĩ đến sách lược của đất nước, chỉ cầu lợi lộc cho bản thân; hoặc lại vì lòng căm tức riêng mà hại đến công chính, hoặc vì nhận của đút lót để trừng trị oan uổng, tăng thêm sự lừa dối hỗn loạn lẫn nhau trong trăm họ, cậy mạnh hiếp yếu, lấy giàu hiếp nghèo, lấy sang hiếp bần, lấy cong hiếp thẳng, người giàu được che chở, kẻ nghèo chịu oan ức, người nịnh hót nắm quyền hành, kẻ trung hiền phải lẩn trốn, hoặc lúc ở triều chính sợ tội lỗi nên tự im lặng, hoặc lấy trộm tài sản hàng hóa để sử dụng cho riêng mình còn trăm họ nghèo khổ không được cứu giúp, chán chán khổ sở, suy tính lung tung, không nghe lệnh vua, ấy là do quan lại bề tôi không thực hành trung nghĩa tiết tháo, lừa dối bề trên, não loạn kẻ dưới, mạo nhận lộc vua, người như thế thuộc vào loại nào trong số chúng sinh đã kể?”

Đáp: “Đại vương! Hạng người đó thuộc loại chúng sinh cướp đoạt trong số đã kể, trừng phạt theo hạng nặng nhất. Vì sao? Vì kẻ đó được nhà vua gọi là quan, hưởng lộc sâu nặng mà bỏ công nhớ tư, không giữ gìn công chính, tai họa loạn lạc phát sinh đều có lý do của nó. Đây là tên giặc lớn nhất của đất nước, nhà vua là vị pháp vương không được cắt đứt mạng sống, vì thế cho nên thuộc vào loại cướp đoạt trong số đã kể, phải trừng phạt theo hạng nặng nhất.” Rộng ra có nhiều loại, đầy đủ như kinh Tát-già Ni-kiền-tử đã nói.

Văn kinh: Dạy chúng sinh điều lành, không thuận theo phi pháp, thà xả bỏ thân mạng, không theo bạn phi pháp; với người thân không thân, quán tất cả bình đẳng.

Tiếp theo tám bài tụng giải thích về thực hành điều lành, có hai: Một bài tụng rưỡi đầu giải thích về thực hành điều lành, sáu bài tụng rưỡi sau giải thích về lợi ích đạt được. Trong phần đầu lại có ba: Nửa bài tụng đầu là dạy dỗ mọi người không thuận theo việc làm phi pháp, nửa bài tụng tiếp theo là tu tập chính đáng không theo bạn bè phi pháp, nửa bài tụng sau cuối là thưởng phạt không phân biệt người thân kẻ sơ.

Văn kinh: Nếu là vua chánh pháp, trong nước không bè đảng, pháp vương có tiếng tăm, vang khắp trong ba cõi. Thiên chúng tam thập tam, vui mừng nói như vầy: Pháp vương châu Thiệm-bộ, đó chính là con ta, dạy chúng sinh điều lành, dùng chánh pháp trị nước, khuyên thực hành chánh pháp, sẽ khiến sinh cõi ta. Trời và các thiên tử, cho đến chúng Tu-la, nhờ vua dạy chánh pháp, tâm thường được vui mừng. Chúng trời đều vui vẻ, cùng che chở vua người, các sao theo vị trí, nhật nguyệt không sai thời, gió nhẹ thường hợp mùa, mưa lành đến đúng

tiết, mầm hạt đều thành tựu, người không ai đói kém, tất cả các chúng trời, đầy đủ nơi cung mình.

Tiếp theo giải thích về lợi ích đạt được, có sáu: Một bài tụng đầu là lợi ích được tiếng tăm vang khắp, một bài tụng tiếp theo là lợi ích được làm Thiên tử, một bài tụng tiếp theo là lợi ích sẽ được sinh lên cõi trời, một bài tụng rưỡi tiếp theo là lợi ích được các vị trời vui vẻ che chở, hai bài tụng tiếp theo là lợi ích đất nước được giữ gìn, trong đó lại có bốn: Nửa bài tụng là lợi ích các sao y theo vị trí, nửa bài tụng là lợi ích mưa gió thuận hòa, nửa bài tụng là lợi ích nhân dân đông đúc, vui sướng, nửa bài tụng là có khả năng che chở lợi ích của các trời, bởi vì có thể làm cho chúng trời thường được đầy đủ.

Hỏi: Nhà vua có thể thực hành điều lành, được các vị trời che chở, vì sao có thể được lợi ích che chở các vị trời?

Đáp: Nhà vua thực hành chánh pháp tức là truyền bá lời Phật dạy khắp nơi, đất nước thái bình, nhân dân yên vui, thường khiến cho tu tập điều lành, do đó nhiềungười sinh lên cõi trời. Lại nữa, mở mang Phật pháp nên các vị trời nghe được ích lợi. Vì thế, kinh Tát-già Ni-kiền-tử chép: “Thực hành pháp làm vua được vô lượng các vị trời che chở. Vì sao lại nói là che chở các vị trời? Bởi vì pháp làm vua có thể mang lại thức ăn thanh tịnh về chánh pháp cho các vị trời, đó là vì nói những pháp môn về thiền định, giải thoát, mười nghiệp lành... trong chánh giáo cam lộ của Như lai, khiến cho họ được lìa xa khổ đau trong các đường ác, vì thế nên trở thành che chở. Do đó pháp làm vua tức là thân có khả năng chứa nhóm vô lượng công đức để giúp ích cho hiện tại, vị lai lại có thể nhóm họp các quả lành.” Dưới đây cũng nói: “Vì thế cho nên vua cõi người, ông quên thân mình mở mang chánh pháp, nên tôn trọng pháp bảo. Do đó mọi người được yên vui.” Phẩm Tứ Thiên Vương Hộ Quốc cũng nói nhiều về điều này.

Văn kinh: Thế nên vua cõi người, quên thân truyền chánh pháp, phải tôn trọng pháp bảo, do đó dân yên vui, thường được gần chánh pháp, công đức tự trang nghiêm, quyến thuộc thường vui vẻ, được kìa xa các ác. Dùng pháp độ chúng sinh, thường khiến được yên ổn, giúp tất cả mọi người, tu hành mười điều lành. Tướng sĩ thường vui sướng, đất nước được an vui, vua dùng pháp trị người. Khéo điều phục hạnh ác, nên được tiếng tăm tốt, giúp chúng sinh yên vui.

Tán rằng: Trong phần nói về chánh pháp, có ba: trên đây là phần thứ hai nói rộng về chánh luận, tiếp theo là phần thứ ba khuyến khích y theo tu học, có ba: Một bài tụng đầu khuyến khích hoằng pháp lợi tha,

nửa bài tụng tiếp đó khuyến khích gần gũi chánh pháp tự lợi, ba bài tụng sau cùng nói về lợi ích, có bốn: Nửa bài tụng đầu là quyến thuộc lìa bỏ những điều phi pháp, nửa bài tụng tiếp đó là thân chúng sinh vui vẻ, một bài tụng tiếp theo là đất nước giàu có, nhân dân bình yên, một bài tụng tiếp theo là được danh tiếng tốt đẹp, vang lừng khắp nơi.

Văn kinh: Bấy giờ, tất cả vua cõi người và các đại chúng trên mặt đất nghe Đức Phật nói về các vi vua cõi người thuở xưa trị nước, thực hành chánh pháp, được lợi ích chưa từng có này xong thảy đều vô cùng vui mừng tin nhận vâng làm.

Tiếp theo đoạn lớn thứ ba của phẩm, đại chúng vui mừng thực hành.