Đại Tập 141 · Bộ Kinh Sớ XXVII · Số 1795–1797(Quyển 1–4)

Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ, Quyển 17, Phẩm 14: Bí Mật Bát Ấn

ĐẠI TỲ LÔ GIÁ NA THÀNH PHẬT KINH SỚ

QUYỂN 17

Phẩm 14: BÍ MẬT BÁT ẤN

Bấy giờ, Đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na quán sát đại chúng trong hội, bảo Kim Cang Thủ rằng: Bí Mật Chủ ấy có tám ấn Bí mật rất bí mật. Trong phẩm Như Lai ở trước nói: Nhập trụ pháp Bí mật Mạn-đồ-la rồi. Lúc đó, các chúng sinh trong đại hội lại nghĩ rằng: Pháp bí mật như thế là pháp rất khó hiểu, lại có tướng phương tiện đầy đủ nào khiến hạnh chân ngôn mau thành tựu hay không?

Bấy giờ, Như Lai ấy biết ý nghĩ của đại chúng rằng: Đối với bí mật này lại có rất bí mật chăng, ngang bằng với đây chăng. Vì chẳng thể lường nên không có câu hỏi, nên Phật chẳng đợi hỏi, nhưng không hỏi mà tự nói. Nói có thần nghiệm là nếu người tu, hoặc trong hoặc ngoài, khi bày ra các tòa vị của Bổn tôn Mạn-đồ-la dùng tám ấn này và chân ngôn Bổn tôn mà gia trì, thì các tôn vị ấy tự nhiên giáng xuống đạo tràng mà làm tròn các việc nguyện trong chánh hạnh của người ấy. Lại ở trong vị Bổn tôn mà có đặt các thần nghiệm đồng, đồng nghĩa là đẳng đồng Bổn tôn oai thần, xong rồi bỏ đi. Đây là tánh cảm ứng không thể suy nghĩ bàn luận. Cũng như trong gương nước lửa do mặt trời, mặt trăng ứng hiện. Còn không thể suy nghĩ bàn luận, huống chi là cảm ứng pháp giới không thể suy nghĩ bàn luận của Như Lai. Đây là A-xà-lê ấn thực hành không được tập vội vàng. Nếu người đã vào Mạn-đồ-la thì cũng chẳng vội làm như trước, huống chi là người khác làm ư?

Không phải lấy bản Chân ngôn thú này mà làm cờ nêu. Đường là như sáu đường, đây là Chân ngôn thú, gồm Mạn-đồ-la như Bổn tôn tương ưng, là như Bổn tôn có pháp như thế, ta cũng có cho nên nói là đủ. Thân mình trụ trong hình Bổn tôn, phải biết như tri kiến, như Bổn tôn vị mà được Tất-địa. Nếu người tu y tám ấn Chân ngôn và Mạn-đồ-la này mà tương ưng phối trụ vị. Nên biết đây đã gần với Tất-địa, chẳng bao lâu sẽ an trụ, như Bổn tôn trụ, là trước phối hợp với Bí mật Mạn-

đồ-la. Nếu thỉnh Bổn tôn, nghĩa là cần phải làm pháp vuông này mới được, nếu chẳng làm pháp này thì chưa tròn. Kinh này đều trước sau thành nhau chung làm một việc nương tựa vào văn. Người tu phải rất soi rõ mới biết được. Nếu khi người tu trì tụng thì cũng phải làm pháp này nghĩa là thỉnh Bổn tôn và chỗ mong muốn, thì được mau được kiến lập.

Ấn thứ nhất, là chắp tay theo cách Tam-bổ-tra, trong lòng bàn tay rỗng, hai ngón trỏ và út mở thẳng ra, các ngón khác co vào như cũ. Đây là Tỳ-lô-giá-na Như Lai Đại Oai Đức sinh ấn. Từ trong đây Như Lai Đại Oai Đức sinh ra. Đây là trí sáng của Nhất thiết trí. Mạn-đồ-la ấy làm hình tam giác, ở bốn bên lại có bốn tam giác vây quanh, nên nói là khắp.

(vẽ hình).

Trong đó, phải quán Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na trụ ở giữa tam giác Mạn-đồ-la ấy phải quán hoa tám cánh, trên đài hoa làm tam giác Mạn-đồ-la, tức là tòa Du-già ở trước. Làm tam giác này đầu nhọn quay xuống dưới, màu đỏ. Trước nói tam giác đầu nhọn hướng lên, nay nói hướng xuống thì nghĩa có khác. Tưởng Phật ở trong đây làm ấn oai quang, chân ngôn gồm ba chữ.

Ấn thứ hai làm ấn như trước, cùng co hai ngón trỏ dùng đầu hai ngón cái hợp đều như hình chữ Phược. Đây là ấn Kim Cang Bất Hoại. Kim cang là trí Như Lai, không phải từ duyên sinh nên chẳng thể hoại, nên gọi là Kim Cang Bất Hoại. Mạn-đồ-la ấy hình tròn như chữ Phược, dùng Kim cang vây quanh.

Hỏi: Kim cang ấy cũng ở bốn bên Mạn-đồ-la như trên. Gọi chữ Phược là Mạn-đồ-la này tròn mà trắng, cũng ở trên đài hoa, trong đó có Đại Nhật Như Lai, từ sau đều bắt chước đây. Nhưng tám ấn này, trì tụng thì chỉ lấy bất cứ một ấn nào, tùy sự mà dùng. Chân ngôn gồm ba chữ.

Ấn thứ ba là làm như trước, tức chắp tay theo cách Tam-bổ-tra: Hai ngón áp út và ngón giữa đều duỗi thẳng, hai ngón cái và trỏ trước mở lớn, làm hình cắt hoa đầu tiên. Ấn Như Lai tạng này cũng gọi là ấn Liên Hoa Tạng. Mạn-đồ-la như trước làm Viên Nguyệt Luân, chỉ có bốn hoa sen vây quanh là khác nhau mà thôi. Ở trong cũng quán Đại Nhật Như Lai. Chân ngôn có hai chữ.

Ấn thứ tư, giống như ấn thứ ba ở trước, chỉ hai ngón út thì co vào lòng bàn tay, đây là ấn Phật âm trang nghiêm, cũng là ấn muôn đức trang nghiêm, cũng gọi là trong ngoài trang nghiêm. Như người thế gian có các thứ nhà cửa, y phục, đầy đủ các báu, không gì chẳng có để trang

nghiêm thì gọi là muôn đức đều đủ. Nay đây, hoặc trong hoặc ngoài các Đức Như Lai trang nghiêm đều đủ. Mạn-đồ-la hình bán nguyệt có các dấu chấm vây quanh. Các thứ khác như trước mà suy ra. Chân ngôn có hai chữ.

Ấn thứ năm, là chắp tay theo cách Tam-bổ-tra như trước nhưng hơi mở cong, hai ngón cái mở ra, hai bàn tay như bụm nước, gọi là ấn từ chi phần của Phật sinh ra, nghĩa là từ tất cả chi phần của Như Lai sinh ra. Mạn-đồ-la ấy nhừ hình cái bình, ý là lấy bụng bình làm hình tròn, dùng bốn Kim cang vây quanh. Các thứ khác như trước. Chân ngôn là ám ác.

Ấn thứ sáu như trước, hai ngón giữa hơi co tròn, đều co vào lòng tay như cái móc lưng đụng nhau, trụ ở ngón giữa này. Các ngón khác như cũ, tức giống như ấn thứ năm. Đây là ấn Trụ pháp. Mạn-đồ-la ấy như hình cầu vòng có nhiều màu xen nhau cũng như sắc cầu vồng. Hình này như cầu vồng úp, dưới bằng phẳng, trên có phướn kim cương. Từ trước, các Mạn-đồ-la đều có hoa sen, có Kim cang có dấu chấm... nay Mạn-đồ-la này đều có các tướng vây quanh để trang nghiêm xen kẽ nhau. Chân ngôn ấy nói chữ đầu tiên này làm hạt giống, tức là chữ Phược, tức không trói buộc Bột-đà Đà-la-ni là Phật Tổng Trì, Tát-một-rị-để-mạt-là Đà-na-ca-rị, là chữ dẫn tiếng, Ca-lê làm ích, tức là năng lực ức niệm, Đà-la-đà-la-da, trên là tự trì trì ta, kế là trì người khác trì tất cả. Tát-bạn-bạc-ca-phược-để là Thế Tôn, gọi là Bổn Tôn, khen pháp.

A-ca-la-phược-để là đủ hình tướng. Tam-ma-địa-tá-ha, ở đây sợ chưa xét lại bản Phạm.

Ấn thứ bảy giống như Tam-bổ-tra ở trước, dùng hai ngón cái và út hai tay đều giữ nhau trong lòng bàn tay, mở ra ba ngón trỏ, giữa, áp út chụm đầu vào nhau, hai ngón út ở trên ngón giữa.

Mạn-đồ-la hình hư không, đây là sắc hư không, như trong hư không gồm có tất cả sắc tượng. Trí Đại Không của Như Lai gồm tất cả pháp, hai bên đều có một dấu chấm kẹp lại. Chân ngôn là có một chữ, đây là hạt giống. Hạnh một chữ này. A-phệ-đà nghĩa là đủ tất cả trí, tức là trí đã chứng. Phất-đề tức là tuệ đầy đủ, đem bố thí cho người khác.

Tá-ha là ấn thứ tám, chắp tay lại, chuyển tay trái (khi chuyển thì tay phải úp, tay trái ngửa) kế chuyển tay phải (khi chuyển thì tay trái úp, tay phải ngửa). Đây là Như Lai tấn tật trì ấn, nghĩa là sứ thần thông bí mật của Như Lai, nghĩa là sức trì nhanh chóng. Mạn-đồ-la đồng với hư không ở trước, chỉ đổi màu xanh dùng nhiều chấm trắng vây quanh.

Chân ngôn là một chữ, thêm Tam-muội là hạt giống Du-già Đại Du-già nghĩa là chư Phật Du-già.

Chân ngôn chủ Ma-ha-du-kỳ-nhĩ này trụ ở Du-già, ai chưa được Du-già thì sẽ được, nghĩa là trao nguyện cho người tu hành ở Du-già mà được tự tại. Du Nghệ Tiên Phạt Rị Khiếm là không, xà-rị là sinh, tức là không sinh. Ca là làm, tức làm cái này, sinh là ở không. Kê-tá-ha.

Lại nữa, thứ nhất phương Đông Bảo Tràng Phật, thứ hai phương Nam Khai Phu Hoa Vương Phật, thứ ba là phương Tây Phật A-di-đà, thứ tư phương Bắc Phật Cổ Âm, thứ năm là Đông Nam Bồ-tát Phổ Hiền, thứ sáu Tây Nam Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, thứ bảy Tây Bắc Bồ-tát Di-lặc, thứ tám Đông Bắc Bồ-tát Quán Tự Tại. Phải biết tám ấn này đều là ấn Tỳ-lô-giá-na. Như ấn phương Đông tức là Bảo Tràng Phật Ấn, cũng là Ấn Đại Nhật Như Lai, bắt chước theo đây.

Trong kinh, kế là răn A-xà-lê phải trao pháp, nếu chưa quán đảnh thì tất cả chẳng được bày. Kế là nếu người đã điều nhu, kế là người siêng năng tinh tấn có nguyện bền chắc, nghĩa là làm phát sinh siêng năng tinh tấn tự có thể phát ra vô lượng thệ nguyện rộng lớn. Kế là cung kính Sư trưởng, nghĩa là là như kinh Pháp Hoa nói: Thân làm giường tòa. Lại người nhớ nghĩ ân đức, người thanh tịnh, người xả bỏ tự thân. Tuy nhập vào Mạn-đồ-la nhưng phải có các đức như thế mới nói cho nghe được. Không được vội bày cho người. Vì sao? Vì đây là yếu bí tạng của Niết-bàn. Ở chỗ dạo chơi chẳng nên tuyên truyền gian dối. Đây cũng là Phật dạy cho A-xà-lê. Nếu vị đệ tử chưa được cho pháp thì, chắc chắn chẳng ở lời nói có hạn, làm sao có thể vọng nói khiến nó chê bai, tự vời lấy tội đọa địa ngục Vô gián. Sáu tháng là nêu số, trước sáu tháng chẳng thành thì lại làm sáu tháng nữa, dần dần cho đến lúc nào được thành mới thôi. Nếu nói ba tháng cũng có thể hiểu. Trước trì tụng kinh sáu tháng, nếu không tướng lại trải sáu tháng nữa, nếu có tướng rồi mới làm thành tựu. Nếu bí mật giải thích thì sáu tháng là thanh tịnh sáu căn. Nói ba tháng là thanh tịnh thân, miệng, ý.

———

Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ, Quyển 17, Phẩm 15: Trì Minh Cấm Giới

Phẩm 15: TRÌ MINH CẤM GIỚI

Bấy giờ, Kim Cang Thủ vì các Bồ-tát tu hạnh chân ngôn sẽ có pháp trì minh cấm giới cũng chưa nói nhân duyên ấy kế đó lại dùng kệ hỏi Phật. Cho nên nói phúng tụng. Nhưng giới thì tiếng phương Tây có hai: Một là giới tu hành, nghĩa là tịnh thân, nên là Thi-la; Hai là Một-lật-đa, Thi-la là giới, có hai tức là bản tánh giới và chế giới. Tánh giới tức là thanh tịnh các căn, nay Một-lật-đa phải thành tựu, cho nên là chế. Phục gió riêng ở sau... Như luật do việc mà chế. Nay trong khóa giới là cấm giới, hoặc gọi là chế giới đều là Một-lật-đa, là giới giữ gìn hàng ngày Một-lật-đa là giới nguyện có thời gian. Nghĩa là khi người tu trì tụng hoặc tâm một tháng cho đến cả năm, việc này hiểu rồi thì giới cấm này cũng bỏ, cho nên không có đại danh. Nay đây trong câu hỏi hỏi đủ hai nghĩa. Trước hỏi thế nào là chế giới, tức là hai thứ trên vì sao phát khởi.

Kế là hỏi tu hành như thế nào, nghĩa là biết rồi thì tu bất cứ chỗ nào cũng được. Làm sao tu hành không đắm trước, là trụ xứ mà tu hành. Ý trong câu hỏi là các pháp vắng lặng vô tướng, không có tướng năng tu sở tu. Nếu có chấp trì tức là có chấp đắm. Nay vì sao đối với tu hành mà ngay vô trước liền thành đại quả, kế là hỏi tu hành có thời gian hay chăng? Như giới thế gian thì có thời hạn, cho đến Thanh văn thọ giới cụ túc thì suốt đời. Nay đây nói có giới hạn chăng? Nhưng ý hỏi giới này đã là từ duyên mà được, tức là có trước sau, song pháp vắng lặng không có trước sau thì làm sao tương ưng. Nếu nay có trí lấy gì làm hạn lượng.

Lại nữa, vì sao trì giới mà thêm lớn oai đức, nghĩa là nay y chỉ chỗ nào, làm sao tu hành, dùng pháp gì mà khiến oai đức này thêm lớn, đồng với Như Lai tất cả oai đức đều thành tựu. Lại hỏi trì thời phương giới này. Hỏi lúc nào được lìa đây... thế nào là thời phương tác nghiệp pháp và phi pháp? Phải ở lúc nào mà được lìa. Nhưng giới của Phật tức là tuệ tự nhiên của Như Lai, chẳng phải thời chẳng phải phương: lìa pháp và các tác nghiệp. Nay hỏi lúc nào được lìa các việc này mà vào một tướng. Thời nghĩa là các hạn định một tháng một năm một ngày một giờ. Phương nghĩa là chỗ ở. Chỗ nào có thể tu là nói ở chỗ nào, làm sao mau được thành tựu, cúi xin Phật nói sinh, già, bệnh, chết, nghĩa là sự lượng nhanh chóng.

Đã hỏi trước sau, kế hỏi về lượng.

Hỏi: Giới lìa tướng này lượng nó bao lâu thì được?

Kim Cang Thủ nói: Ta lúc quá khứ đã có trước ở chỗ Phật, đã hiểu

rõ pháp này, nay vì người tu hạnh chân ngôn khiến nó ở vị lai mau thành tựu giới Như Lai mà nêu câu hỏi này, không phải vì có cầu khác hay vì danh lợi. Nay ta thành thật nói tâm này là có người chứng biết chăng. Chỉ có Phật làm chứng, thâm tâm ta chỉ có Phật tự biết. Đã có Lưỡng Túc Tôn làm chứng rồi, kính thỉnh Đức Thế Tôn nói cho con nghe. Đây là vị chúng sinh vị lai. Chính là Nhân Trung Tôn (Thế Tôn) tức chỉ cho Phật. Như pháp tướng mà chứng nên nói như chỗ chứng. Từ trên phàm có năm bài tụng là hỏi.

Lúc đó, Đại Nhật Như Lai nghe ông ấy phát hỏi chư Phật trì minh giới, nên khen rằng: Lành thay, lành thay! Rất mạnh mẽ. Nay Phật vì ông ấy, vì tất cả chúng sinh mà hỏi, do đó lại vì tất cả chúng sinh mà khen. Dõng là dứt trừ tất cả chướng cho mình và người. Lại siêng năng tinh tấn tự tâm không ngơi nghỉ ở trong sinh tử mà không chán lười, dứt trừ tất cả giặc vô minh, vì có nhiều nghĩa nên gọi là rất mạnh mẽ. Cũng thực hành nguyện lớn cầu đại pháp, khởi đại hạnh, thành việc lớn, đó gọi là khiến cho khắp tất cả chúng sinh nhập vào tri kiến Phật nên gọi là Đại sĩ. Hữu tình tiếng Phạm gọi là sách-di (tác), nghĩa là mê trước như người thế gian mê đắm, thân tâm chẳng tạm lìa. Nay Bồ-đề sách-di cũng thế. Giữ chắc hạnh Đại Bồ-đề này cho đến không có một niệm ngơi nghỉ, một tâm buông bỏ, nên gọi là sách-di lại gọi Tát-đỏa là nghĩa hữu tình, vì ở trong hữu tình mà tu được đạo Vô thượng, gánh vác tất cả chúng sinh khác tức là ở trong chúng sinh không ai cao quý hơn nên gọi là đại hữu tình. Chúng sinh từ chỗ chấp trước, nay có thể tự thoát ra lại khiến người khác thoát ra nên gọi là đại hữu tình. Vì giữ gìn Bí mật của Như Lai nên gọi là Kim Cang Thủ, lại gọi là đại phước đức, là Phật khen công đức tên khác của Kim Cang Thủ, khen có phước đức tức là chứa nhóm công đức của Như Lai. Từ đây trở đi Phật cũng dùng kệ đáp.

Trước Phật giảng nói chỗ chế giới thù thắng, Phật lại dẫn Phật làm chứng: Giới này Phật quá khứ đã nói, nay ta cũng nói như thế. Pháp rốt ráo đạo của chư Phật là đồng nhau, cho nên dẫn đây chứng minh là không hai đạo. Nói chế giới phát trì, chế giới Chánh giác trụ. Do giữ giới này phát khởi hạnh chân ngôn mà được Tất-địa, tức vì trụ minh giới này đồng với Chánh giác, Chánh giác là tên khác của Phật, vì hành đạo Như Lai đã làm, tức đồng với Phật, vì tu hành đây mà người đời nay được thành quả Tất-địa. Ở đây đáp vì sao trụ giới. Ý Phật nói: Như giới Phật đã trụ, người tu cũng phải như thế mà trụ, tức là vì ba bình đẳng, vì phước trí thêm lớn mà Tất-địa được thành. Từ chân ngôn mà khởi không

nghi ngờ lo lắng. Phải tu cấm giới nếu được đẳng dẫn tự chân ngôn thật, nghĩa là tự trì chân ngôn thủ ấn tưởng Bổn tôn. Nhờ chuyên niệm nên thấy được Bổn tôn. Bổn tôn tức là Lý chân thật. Không phải chỉ thấy Bổn tôn mà thôi. Lại như thật quán thân ta tức đồng với Bổn tôn, nên gọi là chân thật. Đây có ba phương tiện bình đẳng. Thân tức là ấn, ngữ tức là chân ngôn, tâm tức Bổn tôn. Ba việc này quán sát chân thật rốt ráo đều là ta. Ba thứ bình đẳng này không khác với ba bình đẳng của tất cả Như Lai, cho nên chân thật. Khi người tu tu hành thì tin chắc chắn được vào biển đại hội Phật, nếu có nghi thì hạnh chân ngôn chẳng bao giờ thành, cho nên phải càng khuyên răn chẳng để nghi ngờ. Vì vô ngại mà được đẳng dẫn, đẳng dẫn tiếng Phạm là Tam-ma-tư-đa, tức là pháp ba bình đẳng dẫn là nhiếp tất cả công đức, nhiếp ở thân mình cho nên nói đẳng dẫn. Nêu ba bình đẳng này tức là nhiếp khắp tất cả công đức. Chiếu ba sự rốt ráo đều đẳng nhiếp vào tự thân, nên gọi là đẳng dẫn.

Lại định tuệ đều hợp thành một nên gọi là đẳng dẫn. Trụ được chân thật như thế cho đến đẳng dẫn tức trụ giới của Phật. Tâm pháp Bồ-đề tu học nghiệp quả, nếu một tướng hòa hợp thành nghiệp lìa giới thì chẳng khác trí Phật. Giới tất cả pháp mà được tự tại, tâm Bồ-đề tức là Chánh Nhân Như Lai. Pháp là tâm pháp tức là tự tại lực của tất cả địa Ba-la-mật. Tóm lại, pháp tất cả công đức đều là đó. Pháp này đều là quyến thuộc của Phật, cũng là quyến thuộc của tâm Bồ-đề, như đài hoa có cánh có nhụy. Diệu quả này là đồng với Phật, gọi là nghiệp, thì một bề là nghiệp lành, tức là diệu nghiệp của Như Lai. Lấy đây tu hành thì đồng với Phật. Từ khi mới phát tâm cho đến Giới và Nghiệp đều đồng với Phật. Phật lìa tất cả tướng mà trụ vào tịnh giới, đó gọi là lìa các tướng, tất cả là một vị, nếu lìa tất cả tướng mà trụ vào giới được như thế thì giới này tức là giới Phật, nghiệp đã làm tức là nghiệp, quả Phật được là quả Phật, vì nhất tướng vô tướng lìa tác nghiệp. Nếu người tu phân biệt đây là giới, đây là người trì giới, đây là giới được trì, vì chẳng chân thật nên có sở đắc, tức không phải trì giới Phật. Lại giới này tức là Tuệ Vô Sư của Như Lai. Do trụ vào trí Như Lai nên đối với tất cả pháp được tự tại. Vì đối với pháp được tự tại nên soi rõ tất cả tánh chân thật của chúng sinh, cũng như thật làm lợi ích, khiến tất cả đều đồng với ta. Do trụ giới này nhiếp tất cả pháp nên gọi là Tự tại. Tự tại tức là nhiếp lấy, nghĩa là tự được pháp lạc, lại làm lợi ích người khác. Cho nên khế kinh nói: Trong nghĩa có tánh mà thông suốt nghĩa, tức là khéo làm lợi ích, tức gọi là nghĩa lợi thường không mê đắm mà tu hành thì đồng với ngói đá các báu. Nghĩa là tự được tất cả pháp, tự tại cũng lợi ích chúng sinh,

lìa các thứ pháp và phi pháp, thấy rõ khác nhau, tâm không chỗ trụ. Do không trụ nên đồng với báu thô ác và diệu trân, tâm không thêm bớt.

Bấy giờ, người tu quán năm tội nghịch của Xiển-đề không khác với công đức của Như Lai, chẳng sinh thêm bớt, huống chi là có dư ư? Nếu quán về tất cả phiền não nghiệp ác cùng công đức của Như Lai đều chẳng sinh lấy bỏ, huống chi là ngói đá và ngọc vàng.

Kế là đáp lượng trì giới. Đã có thỉ (bắt đầu) thì có chung (kết cuộc) cho nên Phật đáp cho đến Lạc-xoa là thấy, tụng số chân ngôn thường, đúng lúc Nguyệt cấm mà thôi. Như cạn lược có trì chân ngôn với từng ấy số, nghĩa là một khắp mười khắp cho đến lạc-xoa, hoặc một đêm, một tháng cho đến một năm. Cho nên nay Phật ở trong đây nói phải đến lạc-xoa là cuối cùng Lạc-xoa: nếu cạn lược thì nói là mười muôn biến, nay ở đây thì không như thế, lạc-xoa là thấy, nếu khi thết thật thì hạnh chân ngôn này liền được xong xuôi, nếu chẳng như thế thì không có nghĩa nghỉ giữa chừng. Không phải như người đời trì tụng ngang chừng ấy.

Bấy giờ tức là bắt chước tìm nhánh ngọn, song trì tụng trong đây phải như trên, trước thực hành ba phương tiện, tức là chân ngôn thân ấn và quán Bổn tôn. Khi thấy Bổn tôn thì tâm tương ưng mà trụ vào không có, hay động loạn. Lại quán chân ngôn thọ trì, từ tâm Bổn tôn tuôn ra mà vào miệng, cũng như tua nhụy hoa không dứt. Tức là dùng công đức Phật như thế mà tự làm tròn đầy thân mình, cũng chẳng từ thân lại tuôn ra. Nhưng khi sắp xong thì tự có tướng hiện, hoặc tự tâm bị các thứ bệnh khổ mà được chóng lành, hoặc các sâu nhỏ không ở trong thân. Vui mừng sạch sẽ không có các nhơ uế. Hoặc trước là độn căn tuệ kém mà nay liền được tổng trì chẳng quên. Đối với bất cứ một chữ nào mà diễn bày nhiều nghĩa. Cho đến hợp kệ phúng tụng tâm không nghi ngờ. Đây là tướng ở trước cho nên Phật nói nếu khi thấy mới xong. Lạc-xoa là nghĩa thấy, cũng là nghĩa thành tựu. Người tu tâm, trụ Tam-muội thấy được Bổn tôn. Trụ trong chánh định. Dù cho núi Diệu Cao có rung chuyển sụp đổ thì cũng không thể lay động tâm mình, hoặc các tướng lạ. Như trong trường Bồ-đề, việc ma đáng sợ cũng có thể an tâm chẳng sợ. Cho đến cung Ma các thể nữ xinh đẹp cũng chẳng thể làm nghiêng động ý chí của họ, khiến sinh ra tạp niệm. Vì sao? Vì trụ vào chỗ giữ giới chân thật. Phải biết lúc đó cách thấy đạo không xa. Lúc đó tất cả vị ăn uống dù đắng cay khô cứng cũng đều như cam lộ. Dùng các duyên này mà làm vui thân, vị năm dục thô xấu cũng không thể dời. Ấy là dứt tướng tham, về dứt tướng sân thì người tu sáu căn dù thanh tịnh, cũng

như đi ngang chỗ hoang vắng lúc đang khô nóng, ánh mặt trời nung nấu cát đá, bỗng gặp suối mát mà tắm gội.

Bấy giờ, các tâm giận dữ chẳng thể quấy nhiễu. Lại nữa, vàng đá tức là ba bình đẳng. Số ngày tháng đều là hạn trì tụng. Lại lạc-xoa nghĩa là đóa, như trung tề nếu trụ trong đế lý nhậm vận tương ưng thì đó là nghĩa lạc-xoa. Như nghĩa tập bắn trong kinh Thủ-lăng-nghiêm Văn-thù.

Lại nữa, như trên nói: Một vị một vị thấy chân thật khó tin khó hiểu. Như Lai lại dùng phương tiện khác pháp trì tụng thế gian mà giúp thấy chân thật. Cho nên kế là nói pháp trì tụng sáu tháng. Nhưng đều là bí mật rốt ráo chẳng khác với trước. Tháng thứ nhất phải quán Kim cang, là Mạn-đồ-la vuông màu vàng, quán thân mình ngồi trong ấy, tức dùng tự thân làm chữ A, chữ hình vuông màu vàng, phải khiến đầy đủ trong thân không thiếu, cả mình đều là chữ này, phải kiết ấn năm nhánh Kim cang, chẳng cần lần chuỗi, bắt ấn ấy thì chắp tay bộng ruột, co hai ngón áp út lấy ngón phải tréo ngón trái trong lòng bàn tay (tréo bốn ngón út và áp út trong lòng bàn tay), thò hai ngón cái ra, hai ngón trỏ co lại để vào lưng ngón giữa, tức là ấn Kim Cang Thủ. Trong một tháng chỉ uống sữa chẳng ăn vật gì khác, chỉ quán chân ngôn từ rún mà ra, rồi vào mũi giống như điều hòa hơi thở không khác. Bấy giờ, chỉ quán chân ngôn này mà thở gấp, màu nó cũng vàng. Nếu quán chân ngôn thì dùng mỗi câu làm một hơi thở. Nếu quán chữ hạt giống thì thở không cho đứt quãng.

Tuy nói một tháng, nhưng đến mười, trăm cho đến, một lạc-xoa tháng phải lấy thấy làm kỳ hạn. Lại nữa, một tức là một tướng một vị, thấy đây là tròn một tháng... Kế tháng thứ hai trụ ở Thủy luân. Luân ấy tròn mà màu trắng, tư tưởng thân mình ở trong đó. Như phương tiện trên tay bắt ấn Liên Hoa, hai ngón út và hai ngón cái làm đài, ba ngón kia mở ra để hai ngón trỏ và giữa hợp nhau, tức là ấn Quán Âm ở trước. Quán thân mình làm chữ Phược màu trắng, cũng dùng Bạch chân ngôn làm hơi thở ra vào. Hỏi là quán tôn chữ Phược hay hạt giống được trì là màu trắng. Là ấn Nguyệt Kiết Liên Hoa. Trong vòng hai tháng chỉ uống nước mà thôi, không ăn thứ gì khác, gọi uống nước là chỉ dùng nước chân ngôn này vào hơi thở, chữ sữa trắng làm thức ăn. Nếu người tu tương ưng thì tự được pháp vị khi trì không tưởng các thứ ăn uống khác, chỉ có vị pháp hỷ đầy khắp thân mình mà ngồi trang nghiêm ở trong đó. Khi ấy, chỉ quán chữ này, chẳng quán tượng Bổn tôn. Tháng ba ở trong Hỏa luân, tức tam giác đỏ Mạn-đồ-la trụ vào thắng thượng

Hỏa luân, quán trong ấy lấy chữ La làm thân, làm ấn Tuệ đao, tức là chắp tay theo cách Tam-bổ-tra, có hai ngón trỏ giữ hai ngón cái, hơi thở ra màu đỏ. Ba tháng nghĩa như trước, tức ba tháng ba mươi ngàn ngày, ba ngàn ngày lấy thấy rõ làm kỳ hạn. Trong ba tháng này chẳng cầu tất cả việc ăn, nghĩa là không được khất thực. Nếu có người bố thí thì được tùy ý ăn, không người thí thì không ăn, chỉ dùng chữ La làm thức ăn. Dùng phương tiện này đốt hết tất cả tội chướng, không để dư sót. Vì nghĩa này mà tất cả tối hết sáng thành, tức Phật Tuệ là sáng. Bị là cụ bị (đầy đủ) dùng ấn này... Tháng thứ tư ở gió luân là mặt trăng nghiêng, ở trong sắc đen, dùng chữ Hạ làm thân, thở ra vào như trên nói. Trong một tháng này chỉ ăn gió mà trụ, không ăn gì khác uống gió này, cũng dùng chữ Ha thở ra vào mà ăn, không phải như ngoại đạo uống khí mà sống. Phải bắt ấn Chuyển pháp luân. Đây tức là phản thủ tương xoa (chắp tay tréo ngược lại), trước đã làm, cái này khó làm. Tháng thứ năm từ Kim luân đến Thủy luân đồng với chư Phật, để Kim cang trong Thủy luân, tức làm Mạn-đồ-la vuông vàng, trong có Mạn-đồ-la tròn trắng, thân ngồi trong đó từ rún trở xuống màu vàng, chính giữa trở lên màu trắng, không bắt ấn. Dùng hai chữ A-phược, các thứ khác như trên. Trong tháng thứ năm này chẳng được ăn, tất cả đều không ăn, nghĩa là dứt ăn tất cả. Chỉ dùng hai chân ngôn làm hơi thở ra vào mà ăn. Từ tháng thứ năm trở đi tu hạnh vô trước lìa ngã, đồng với một tướng vắng lặng, tức đồng với Phật. Tháng thứ sáu ở Gió hỏa luân trừ tất cả chướng, cũng là trong Gió luân có Hỏa luân, y cứ theo việc trên mà biết. Dưới là gió, từ rún trở lên là hỏa, dùng chữ Ha-la làm ăn, được và chẳng được đều không ăn tất cả. Bỏ hết lợi dưỡng. Kế Phật nói công đức ấy. Người tu dùng phương tiện này mà làm. Tất cả tiếng Phạm giải thích là tám bộ rồng quỷ, ở xa kính lễ mà cùng ủng hộ, cùng đến trước mà vâng làm giáo mệnh. Cho đến thần Dược-xoa cũng đến hỏi chỗ muốn cung cấp. Các Tiên Trì Minh trụ ở hai bên. Tất cả quỷ dữ La-sát thất mẫu làm hại người cũng ở xa mà kính lễ, thấy thân mình như lửa đại kiếp ánh sáng rực rỡ, tùy tất cả nguyện lành đều tự tại thành tựu. Các thứ làm chướng đều chẳng tiện lợi. Cũng như có Đại Cát Tường Kim Cang, Quán Âm, Văn-thù... không khác.

———

Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ, Quyển 17, Phẩm 16: A- Xà- Lê Chân Thật Trí

Phẩm 16: A-XÀ-LÊ CHÂN THẬT TRÍ

Ở trên tuy nói rộng tướng đệ tử của A-xà-lê và phương tiện làm Mạn-đồ-la độ đệ tử... Bấy giờ, Chấp Kim Cang kế lại hỏi Thế Tôn Đại Nhật các tâm chân ngôn Mạn-đồ-la, nhưng đối với tướng A-xà-lê chân thật cũng chưa nói rộng. Nay Kim Cang Thủ sẽ làm đầy đủ nghĩa vị ấy. Kế lại hỏi thế nào là tất cả tâm chân ngôn, trì pháp nào, dùng phương tiện gì mà được gọi là A-xà-lê? Lại tụng trì các tâm chân ngôn nào mà được gọi là A-xà-lê? Kế Phật vì Kim Cang Thủ mà lập ra tất cả gốc lành chúng sinh thực hành đầy đủ hạnh chân ngôn mà quán câu hỏi này, làm vui tâm ý, cho nên khen ngợi. Biết tâm chúng ấy muốn nghe pháp mà hỏi. Nên khiến vui mừng. Vĩ-phù là tên khác của Phật, cũng là nghĩa Pháp vương. Nghĩa là tiếng tiện lợi nên dùng âm này mà gọi. Lại tâm chân ngôn, tâm này tiếng Phạm là tâm Hãn-lật-đà, tức là tâm chân thật. Từ trên đến đây đều là kệ hỏi đáp, nay cũng là kệ. Kế đáp nói cao quý nhất trong các Bí mật. Chân ngôn trí là trí cao tột nhất không gì hơn trong các trí. Nay ta sắp nói pháp này, các ông phải một lòng lắng nghe kỹ. Kế nói Phật tử: Lành thay lành thay! Đại hữu tình. Phật khen Kim Cang Thủ muốn cho đại chúng ấy vui mừng nên nói như thế. Nghĩa là kế hỏi gì thì đáp ấy. Bí có tướng Tối bí từ tâm chân ngôn sinh ra trí. Trí này rất rộng lớn, nên gọi tất cả tâm, tức là chữ A. Vì tất cả tiếng nói đều từ chữ này làm đầu. Nếu không có tiếng A này, tức là lìa tất cả tiếng mà không thể nói. Phải biết tiếng mở miệng tức là tiếng chữ A. Văn trên là Nga-nhã Noa-na-ma. Tuy nói lìa tiếng A, nhưng A có trong ngoài. Nếu không có tiếng ngoài cũng không được lìa tiếng trong chữ A. Tiếng trong tức là tiếng A trong cổ họng. Phải biết chữ A này tức là nghĩa tất cả pháp vốn bất sinh. Nếu thấy rõ bản thể chẳng sinh lìa nhân quả như thế, thì được thường trụ bất sinh. Tâm chân ngôn này tức là nghĩa vô lượng chỗ, khắp sinh tất cả pháp thế gian và xuất thế gian, lìa tất cả hý luận. Đối với các hý luận dứt hẳn mà trĩ khéo léo sinh ra. Trí này tức là trí Xa-ma-tha Trì-bát-xá-na, từ trí này mà có vô lượng tuệ phương tiện sinh, vì lìa phân biệt hý luận nên ở khắp tất cả chỗ. Trí Diệu Xảo tức là tên khác của Nhất thiết trí. Những gì là Bí mật chủ, thế nào là chữ A? Là tất cả chân ngôn tâm. Tất cả chân ngôn tâm tức là Phật, lại tự nêu câu hỏi mà đáp. Nhưng chữ A này tức là đồng hạt giống, như thế gian, Phật Lưỡng Túc Tôn nói chữ A gọi là hạt giống. Hạt giống sinh ra nhiều quả, mỗi quả lại sinh trăm ngàn muôn thứ. Cho đến xoay vần vô lượng chẳng thể nói. Nhưng thấy tử thì biết quả. Nhân

đã như thế thì phải biết quả sẽ như thế. Nay chữ A này cũng thế từ trí căn bản tự nhiên vô sư này mà tất cả trí nghiệp từ đó mà sinh. Bày các chi phần, chi phần tức là tự tâm. Do tâm nay nhiếp tất cả thân phần, lìa tâm thì không thân, lìa thân thì không tâm, cũng đồng với chữ A, cho nên văn nêu lẫn nhau. Nếu bày đây tức là đồng chư Phật, nghĩa là từ chữ có quả, quả tức là Phật. Hay Chánh biến tri nên gọi là Chánh giác. Do biết lý tánh chữ này mà được gọi là Như Lai. Lý tánh chữ này tức là tâm này vốn bất sinh. Cho nên tất cả như thế, nghĩa là đều đồng với chữ A, đều là các chân ngôn. Và an trú chi phần, nghĩa là tuy thêm các chữ thì cũng có chữ A ở trong đó. Lại trụ khắp ở chi phần, chữ A làm tâm. Như người có tâm thì biết khắp chi phần, tâm này đều chịu khổ vui. Chữ A cũng khắp tất cả chi phần. Nhưng tức là nghĩa tâm này vốn bất sinh. Phật Lưỡng Túc Tôn nói thế nên tất cả chi phân an trú. Chi phần bày ra như tương ưng y pháp tất cả khắp trao. Kế là khuyên người tu phải bày trong chi phần, nghĩa là bày ở trên tim. Tiếng Phạm gọi là A-già-la. Chữ A trùm khắp tất cả chữ. Nếu không có chữ A thì các chữ chẳng thành, nên phải có chữ A. Nếu chữ không đầu thì chẳng thành chữ. A là đầu, khắp là khắp tất cả. Tất cả có sự lý, nghĩa là lý chứng của nói năng. Lý chân ngôn đều khắp cho nên lại nói tất cả. Chữ A này như chi phần thân người và nội tâm, chữ A này trùm khắp tất cả. Nếu bày tất cả chữ mà không có thân tâm tức chi phần chẳng đủ, là chi phần của thân ấy. Y pháp như lý là bày tất cả chỗ, khắp là bày khắp. Tuy chưa thể bày khắp tất cả chữ vì chữ A này làm đầu tiên thì hiền tức là bày khắp tất cả chữ. Nhưng chữ A này hay nói tất cả tiếng thế gian, lại do tiếng nói này mà hiểu tất cả lý xuất thế gian. Vì sao? Vì nhân cốt yếu chữ A này sinh tất cả tiếng nói thế gian. Nhưng tiếng nói này không lìa chữ A. Vì chẳng lìa chữ A, liền biết là chẳng lìa pháp thể chẳng sinh. Cho nên nhân tự môn A mà có tất cả pháp thế gian. Nhân tất cả pháp thế gian mà được ngộ tự môn A. Lại vì tâm này tức là trùm khắp tất cả thân phần, cho nên tùy bày ở chi phần của thân, tức là y pháp như lý bày qua các chi phần, cho nên khắp tất cả chữ, cũng khắp tất cả trong ngoài thân. Cho nên nay lý ứng khắp nghĩa là cùng hòa hợp. Cũng như chữ A này trùm khắp tất cả chữ, tức là hòa hợp. Tức chữ Rị-bí này thêm chữ A, nhưng chữ Ca... Nếu miệng không có tiếng A thì chẳng thành chữ. Phải biết chữ này vốn không nói đức danh tự, nhân chữ A mà có. Như người không đầu thì tất cả chi phần đều chết, chữ Ca này cũng như thế. Nếu chẳng dùng chữ A làm đầu thì chẳng thành cũng chẳng có tên gọi. Cho nên chữ A là mạng sống. Rị-bí được... tiếng Tam-muội cũng do

định mà phát khởi. Nếu chữ Ca không có chữ A thì chỉ ở trong cổ họng mà làm tiếng y ngắn thì nói chữ Ca không thành, vì thân chữ A liền thành Ca. Phải biết chữ A này bất sinh, Ca là vô tác, nghĩa là tương ưng hòa hợp mà thành. Bắt chước theo kinh văn đây vì thế trùm khắp các thân, sinh ra các thứ, các thứ này là Tỳ-thấp-phược, nghĩa là khéo, sinh các pháp không thể suy nghĩ bàn luận, trùm khắp tất cả thân phần. Chữ tiếng Phạm có hai âm: Một là A-sát-la là chữ căn bản, hai là Rị-bí-bệ là chữ tăng thêm. Căn bản tức là chữ gốc, như chữ A hai âm đầu tiên, tức là căn bản. Kế từ y, y cho đến ô, áo gồm mười hai chữ là từ chữ gia tăng mà sinh, đều là tiếng nữ. Chữ căn bản là tiếng Nam. Tiếng Nam là Tuệ, tiếng nữ là Định. Chữ căn bản ở khắp tất cả chỗ căn bản là tăng thêm không khác nhau, đều dùng chữ căn bản mà thêm dấu chấm, cho nên căn bản tăng thêm chẳng phải một mà cũng chẳng phải khác. Cũng như bình đựng đầy nước, nhân bình giữ nước, nước chẳng lìa bình. Ở đây cũng thế, cùng giữ gìn nhau khắp trong ngoài. Tương ưng tiếng Phạm là Du-kỳ, tức nghĩa chữ A tương ưng nghĩa Du-kỳ. Không phải chỉ có chữ A trùm khắp tất cả chỗ, mà từ Ca-khư... cho đến Tá-ha cũng trùm khắp tất cả chỗ. Vì sao? Vì những chữ này đều là âm căn bản, âm căn bản tức đồng với chữ A. Như chữ Ca... đều từ chữ tăng thêm sinh ra, như trong chữ Ca có kế, kê, cự, cu, kê, cái... đều là tiếng nữ. Nhưng trên thể chữ A lại thêm nét thì thành chữ tăng gia, thể nó là tuệ mà thêm nét là định. Định tuệ nương giữ nhau, hợp thành một thể chẳng mất. Chỉ quán song hành cũng trùm khắp tất cả địa, tăng gia khắp ở căn bản, căn bản khắp ở tăng gia. Tư sinh khắp ở hạt giống, hạt giống khắp ở tư sinh. Lại chữ A này, từ chữ có tiếng như từ một chữ A, trong tất cả tiếng nói đều có tiếng A, chẳng được lìa chữ này, từ chữ biểu thị mà có tiếng sinh, vì có tiếng nên sinh ở chi phần tiêu biểu cho tất cả pháp xuất thế gian. Nếu chỉ có chữ ấy không thể giải thích, tiêu biểu cho lý, phải nhờ âm thanh, lời nói mà có chỗ tiêu biểu nghĩa là đỏ, xanh, vàng, trắng, Đông, Tây, Nam, Bắc, lớn, nhỏ, vuông, tròn, trên, dưới, tôn, ty... tất cả việc mới hiểu rõ được. Từ chữ A mà sinh ra tất cả tiếng nói năng. Phải biết tiếng này biểu thị cho các thứ khác nhau, đã từ nghĩa vốn bất sinh mà sinh. Khi thấy nó sinh biểu thì liền hiểu nó vốn bất sinh. Cho nên khi tiếng phát ra thì lý tánh hiển sáng, vốn bất sinh tất cả mà từ pháp duyên sinh, cùng nhau sinh ra, cùng nhau biểu giải. Chữ A này chẳng phải ở khắp thân phần, nhưng tất cả chẳng phải thân cũng đều cùng khắp. Cho nên từ tâm chữ A này sinh ra các thứ công đức. Nay muốn nói pháp môn chữ bố này vì khiến người tu tức ở thân mình mà sinh ra tất cả công đức Như

Lai. Cũng như gieo giống rồi thì vô lượng hạt quả xoay vần sinh nhau. Cho nên lại khuyên người tu lắng nghe nhận lấy.

Kinh nói: Phật tử hãy lắng nghe. Phật tử này phải lắng nghe kỹ, nay ta nói chữ Bố này nghe tâm kinh. Bố là chữ, Tâm là nội tâm. Tiếng Phạm gọi là Tô-đa-la là nghĩa trước (mang). Mang lấy pháp vi diệu, nên gọi là Tô-đa-la. Lại Tô-đa-la là bỏ tà về chánh, nên gọi Tô-đa-la, lại có nghĩa là cầu khắp. Kế là Phật đáp: Tâm tâm sắp bày các chi phần khác, như thế tất cả đều thành Phật, tự trụ ở tòa Du-già dùng tâm mà bày tâm, thứ khác là bày chi phần như thế, làm tất cả tức là đồng với tự thân ta. Làm nghĩa là đặt để, tức là làm như thế. Bày ở tâm nên gọi tâm tâm, tức là ý và mạt-na. Nay nghĩa trong đây có khác. Nghĩa là chữ A mà bày ở tâm người tu. A là tâm tất cả pháp, mà bày ở tâm, nên gọi tâm tâm, cũng như đây là đầu tiên nên trước bày ở tâm. Tâm là chủ tất cả chi phần, chữ A cũng như thế, là chủ tất cả chân ngôn. Đã bày cảnh này, ngoài ra các chữ khác đều bày ở tất cả chi phần, như phầm sau sẽ nói. Nhưng pháp bày chữ A này tức là văn trước đã nói. Trước quán tâm ấy tám lá nở ra mà đặt chữ A trên ấy, chữ A này tức có ánh sáng phát ra, dùng tâm nhiễm dục của người tu mà hòa hợp với tuệ tâm chân thật, tức đồng với chân mà cùng một vị. Như thế mà quán tức là Như Lai. Cho nên nói nếu người ấy làm như thế tức là ta. Ta là Phật tự chỉ mình, lại Đại ngã tức là Như Lai, nên nói là Ta. Tức là Ta tức là A-xà-lê. Không phải chỉ dùng Du-già này nên được gọi là A-xà-lê. Cũng dùng đây nên được thành đệ tử. Trụ tòa Du-già, tức là bốn phương, tức là tòa (tọa) đại Nhân-đà-la, tòa Kim cang luân. Trụ trên chữ A, lấy đây làm tòa, tương ưng với chân lý này, tòa gọi là tòa Du-già. Ngồi ở tòa Du-già Kim Cang này tức là Như Lai. Tầm niệm Như Lai, nghĩa là quán chư Phật có xứng trí rộng lớn này. Xứng tức là biết. Nếu y theo giáo mà biết, tức Chánh Giác Đại Đức Tôn nói đó là A-xà-lê, gọi tên hiệu như thế tức là thân ấy. Nếu đủ pháp này thì được tâm thành tựu trí rộng lớn, hay thành tựu trí rộng lớn nên được gọi A-xà-lê. Nếu A-xà-lê ấy phải biết tức là Phật, tức là đất. Nghĩa là giữ gìn tất cả mầm mống có của và báo thọ thế gian. Ta cũng giữ gìn tất cả quả báo của chúng sinh mà không phân biệt. Diệu Âm là tên trời. Kim Quang Minh nói là Đại Biện Thiên nữ. Đại biện là lưỡi. Ta phát ra tiếng hơn trăm ngàn tiếng Phạm nên được gọi tên ấy. Phạm nghĩa là Niết-bàn. Đại phạm ở trước là giải thoát. Phạm trong đây là Phạm chí, nghĩa là chưa chứng phạm hạnh nghĩa là tu phạm hạnh, phải biết tức là Bồ-tát, phải biết tức là Phạm thiên, phải biết tức là trời Vi-nữu là tên khác của trời Tự tại. Chánh gọi là Tỳ-sắc-nữu, phải

biết tức là Nhật thiên, phải biết tức là Gió thiên, Nguyệt thiên.

Tiếng Phạm là Đế-thích, Đại phạm, phải biết tức là thần ban đêm tức là Diêm-la. Có Đại Niết-bàn gọi là Phạm. Vĩ là không, sắc-nữu là định. Định ấy là bốn thần túc của Phật. Tự Tại nghĩa là pháp được tự tại như Bạc-già có sáu nghĩa, dứt trừ tất cả các tối tăm. Nghĩa là mặt trời Đại bi. Lại Phược-lỗ-noa là rồng nước, vì đứng đầu về nước, tức là nước Đại bi có thể tưới khắp tất cả. Như mặt trăng nuôi lớn tất cả vật thế gian. Phật cũng nuôi lớn tất cả tâm Bồ-đề của chúng sinh. Đế-thích nhân trăm thí mà được thành. Trăm lần mở bốn cửa thành rộng thí. Thích là trăm. Ca-lạc thí mạnh mẽ, Phật có vô lượng trăm thí nên gọi là Đế-thích. Chủ tạo lập thế giới tức năm Đại thiên. Thế ngoại đạo gọi là chủ tạo lập thế giới, cũng là Tỳ-thủ-yết-ma. Ta cũng sinh tất cả tâm, tâm chủ, cho nên được gọi tên ấy. Ca-la thời, tam thời tức là Ta, tức là Diêm-ma, nghĩa là sắp có chỗ đi, tức là thiện đến ác đến. Sắp đến chỗ giết hại gọi là Diêm-ma-la. Ta sắp đến chỗ thiện mà giết hại phiền não kia. Dã là xe ba thừa, Ma là ta, là chỗ ta lập thời, quá ba thời đều là ta, đều là tâm ấy, đối với ngoại đạo đương thời.

Dục là nói tên trời, nghĩa là tịnh thân, miệng, ý là Đệ nhất dục. Nói ngoại đạo tên ấy, bảo ta là đó, tức là Tỳ-kheo, tức là lậu tận, tức là cát tường, tức là trời Công đức, ta cũng có tất cả pháp. Nghĩa là Trì bí mật thành ba mật: Nhất thiết trí, ngoại đạo cũng có tên gọi này, ta tức là như thật. Dọ tự chứng nên không phải chỉ có tên suông. Nhất thiết kiến cũng là tên trời. Nhất thiết pháp tự tại cũng là thế gian truyền có vị trời này. Ta tức là như thật. Tài phú cũng là tên trời, nghĩa là tự tại, ai cần cho liền cho. Phật là đó. Nếu trụ vào tâm Bồ-đề và dùng tiếng trí tánh chẳng mê đắm tất cả pháp nói là khắp tất cả chỗ, tức là tên khác của Nhất thiết chủng trí, là tất cả trí. Nói tâm Bồ-đề tức là định. Từ chữ có tiếng phát ra, dùng trí phân biệt là trí. Tức là người trì tụng. Chân ngôn từ ta sinh ra, ta tức là người trì tụng, cũng là người trì chân ngôn do từ ta sinh nên ta trì. Do chữ chân ngôn từ ta sinh nên ta tức là trì. Có Đại Cát Tường cũng tức là Chân Ngôn Vương, tức là ta, tức là Chấp Kim Cang, tức là Trì Bí Tuệ này.

Kế có Tự luân nếu ở chi phần, thì tâm vị, tâm trụ tùy theo an trí. Trụ ở vị, vị tức chỗ trụ, tức là trời đất, tức là trời Diệu âm, tức là Thường dục và Thường phạm hạnh, cũng tức là Bổn tôn của ngoại đạo Thường tham dục.

Bát-la là giải thoát, tức là pháp thân, cũng tức là Tỳ-kheo, tức là người lậu tận, tức là Diệu cát tường, tức là trì Bí mật, tức là bậc Nhất

thiết trí, Nhất thiết kiến, tức Nhất thiết pháp tự tại vương, tức là người trụ tâm Bồ-đề, tức là trí tánh, tức là đối với tất cả pháp mà không mê đắm, tức là Nhất thiết biến, đều nói: tức là trì cát tường, tức là chân ngôn đứng đầu, tức là trì Kim cang. Tóm lại, tức là tất cả Mạn-đồ-la nêu bày ra và một trăm lẻ tám hiệu Như Lai không gì chẳng tức. Vì sao? Vì pháp thể chữ A này thường trùm khắp tất cả chỗ. Nếu tương ưng được như thế thì đồng với tất cả chỗ của Tỳ-lô-giá-na. Cho nên trong kinh Phật nói như thế.

Trên đây nói về tâm xong rồi, kế bày thân phần, nghĩa là giữa hai đầu chân mày để chữ () đây là chỗ Chấp Kim Cang đều trì. Kế ở trên tim khoảng bốn tấc quán mà để chữ () tức là chỗ ở của tất cả bộ Liên Hoa Thủ. Tâm ta trụ tất cả khắp tự tại, ta đều là chữ A đệ nhất mạng của các hữu tình và phi hữu tình, tức là dùng chữ A làm tâm, cho nên ở khắp tất cả tự tại mà thành, nói chữ A này chẳng khác ta, ta chẳng khác chữ A, đều khắp tất cả pháp tình và hữu tình, các pháp này đều dùng chữ A làm đệ nhất mạng (mạng sống bậc nhất). Cũng như người khác có thở ra vào lấy đây làm mạng sống, hơi thở dứt thì mạng không còn. Chữ A này cũng như thế. Tất cả pháp hữu tình lấy đây làm mạng sống.

Kế chữ phược nói tên thủy, kế tưởng () tức đồng hỏa. Kế là tưởng () hồng tức là tất cả Trì Minh phẫn nộ. Lại tưởng chữ khư () tức đồng với không. Sở dĩ thực hành quán này là muốn bày tất cả chữ, đối với thân phần đó tức là pháp pháp giới tất cả Như Lai, muôn đức đều đủ cũng như khi ngồi đạo tràng, không phải Kim cang ngồi thì chẳng thể thắng. Nay cũng như thế. Muốn đủ tất cả công đức Như Lai thì trước phải dùng đất, nước, lửa, gió này bốn luân và không, sau mới làm đủ pháp, vì như thế đệ nhất chân thật, nếu giải thoát thì được gọi là A-xà-lê. Trong đàn tên chữ tuy khác nhưng đều là công đức, Phật vì độ người ấy nên nói ra. Cho nên Phật nói: Tất cả phải biết thường siêng tu thì được câu bất tử, cũng như A-xà-lê dùng chữ A mà gia thân ấy, cho nên tức Mạn-đồ-la tất cả Đại hội thiên. Hiểu nghĩa ấy tức là chân thật A-xà-lê. Kế là khuyên thường phải tu hành như thế thì được câu bất tử là nghĩa thường trụ. Thường trụ tức là Phật.

———

Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật Kinh Sớ, Quyển 17, Phẩm 17: Bố Tự- Phẩm 18: Bồ- Tát Giới Phẩm Thọ Phương Tiện Học Xứ Phẩm

Phẩm 17: BỐ TỰ

Nghĩa nối liền với ở trên, cũng nói Cổ Phật đạo đồng, dẫn tất cả Phật đồng nói chữ Ca?? Chữ Khư?? Chữ Nga?? Chữ Trọng già?? Chữ Giá?? Chữ Xa?? Chữ Xà?? Chữ Trọng xã?? Chữ Tra?? Chữ Tra?? Chữ Noa?? Chữ Trọng trà?? Chữ Đa?? Chữ Tha?? Chữ Trọng đà?? Chữ Ba?? Chữ Phả?? Chữ Ma?? Chữ Trọng bà?? Chữ Mãng?? Chữ Dã?? Chữ La?? Chữ Ra?? Chữ Y?? Chữ Y?? Chữ Ổ?? Chữ Ô?? Chữ Ế?? Chữ Ái?? Chữ Hạn?? Chữ Áo?? Chữ Ám?? Chữ Ác?? Nếu làm như thế tức là Phật, tức là Nhất thiết trí, tức là tài tư, tức là Phật tử, là bảo vật.

———

Phẩm 18:

BỒ-TÁT GIỚI PHẨM

THỌ PHƯƠNG TIỆN HỌC XỨ PHẨM

Ở đầu kinh Kim Cang Thủ đã hỏi Phật ý nghĩa giới Bồ-tát. Phật trước nói khi vào Mạn-đồ-la vì đệ tử trao giới tức là hợp nói giới pháp yếu này. Trước thọ giới này xong, trụ vào chỗ học này. Sau mới được nghe Hạnh Bí Mật của Như Lai. Giới này trước khi tạo Mạn-đồ-la thì nên nói cho nghe. Phật trước nói khi vào Mạn-đồ-la, vì chánh nói phương tiện nhập vào Mạn-đồ-la, mà chưa kịp nói. Cho nên Kim Cang Thủ lại lên hỏi trước.

Nên kinh nói: Bấy giờ, Kim Cang Thủ Bí Mật Chủ bạch Phật rằng: Cúi mong Đức Thế Tôn nói câu các Bồ-tát đại hữu tình, là nghĩa Cụ tích, nghĩa Trụ xứ tức chỗ học, tu học câu đủ phương tiện trí tuệ, nghĩa là các đức quy thú, người này đủ giới này. Nghĩa là các phương tiện... được ở thân này, là nghĩa đến khắp. Tuệ phương tiện... khắp đến thân. Đây là chánh giải thích. Lìa nghi hoặc tức là hai ý, như ở trước ngả rẽ không biết đi đường nào. Ác ý mà nghi lo khiến sinh tử trôi lăn chẳng dứt. Từ trước đây đều là văn kinh nghĩa là Bồ-tát trụ chỗ học này, khiến cho chẳng bỏ đại bi lìa ác ý. Ác ý tức là nghi ngờ. Tức dùng giới này ở trong sinh tử trôi lăn mà chẳng thể hoại. Chẳng hoại tức là thường trụ không thể hại, ý hỏi rằng: Vì sao ở trong sinh tử trôi lăn mà được giới này thường chẳng hủy hoại, không thể phá hoại?

Lúc đó, Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na đối với tất cả dùng Phật nhãn quán tất cả pháp giới, bảo Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ rằng: Hãy lắng nghe

Kim Cang Thủ, Pháp Giới Phật Nhãn Quán Kim Cang Bí Mật Chủ bảo hãy lắng nghe Phật, vì Đại sĩ thỉnh nói tất cả hạnh căn bản của Bồ-tát, Phật sắp đáp, cho nên trước dùng Như Lai nhãn mà khắp quán đại hội, tức là quán khắp pháp giới. Trong đây nói các pháp giới, tức là quán Phật giới, pháp giới, chúng sinh giới, quán ba pháp giới này nên gọi là các pháp giới. Quán pháp giới tức là tất cả cảnh giới Như Lai. Đã quán khắp rồi thì biết có khả năng nhận nghe giới hạnh sâu xa này, cho nên đáp Kim Cang Thủ. Kế bảo lắng nghe Kim Cang Thủ. Nay nói khéo léo tu hành đạo. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát trụ ở đây, tức là đối với Đại thừa được thông suốt đạo tu hành khéo nói. Nếu ở đây mà trụ Bồ-tát, Đại Hữu Tình được thông suốt Đại thừa, tu hành đạo này tức là giới Bồ-tát. Chư Phật ba đời đều do đạo này mà đến Bồ-đề cho nên gọi là tu hành đạo. Trụ đạo tu hành này của chư Phật, nên các Bồ-tát được thông suốt Đại thừa. Vì sao? Nay giới này tức là giới bản nguyện tự tánh của tất cả chúng sinh. Nếu trụ giới Tánh Tịnh Kim Cang này tự nhiên đối với tất cả pháp được thông suốt. Trì giới chẳng sát sinh là việc chẳng nên làm, nghĩa là phải giữ giới chẳng giết sinh mạng. Nghĩa là thêm chữ sinh mạng, chẳng cắt đứt mạng sống.

Kế là Phật bảo tướng giới ấy, nghĩa là chẳng giết sinh mạng, chẳng được chẳng cho mà lấy, chẳng dục tà hạnh, nói dối, nói ác khẩu, nói hai lưỡi, nói thêu dệt, và tham sân, tà kiến, tức là giới Bồ-tát. Trong đây nói Bất-sát, nghĩa đối với tất cả loài có mạng sống, cho đến chẳng sinh một niệm tâm giết. Vì không có tâm giết nên gọi giới Bất sát. Các thứ khác đều nói theo đây. Trước khi trao giới này, A-xà-lê trước phải trao cho ba quy y. Ba quy y tức là Tam bảo thường trụ Bí mật, chẳng phải là pháp tăng riêng trụ đồng với Hữu Dư Bất Liễu Nghĩa kinh, như trong Niết-bàn Ương-quật... phải dẫn nói rộng. Lại như trong văn trên thầy trao cho pháp ba quy y. Đã trao ba quy y rồi, A-xà-lê kế phải khuyên phát tâm ấy, khiến sinh Đại thệ quyết định, nhận mười Vô Tận tạng này, lại ba lần trao khắp. Đã nhận rồi khiến người ấy tự bạch rằng: Con tên là... nay y chư Phật mười phương và ở bên A-xà-lê nhận được giới này xong. Hôm nay giờ này con là... được gọi là Bồ-tát, giới này không có thời tiết cho đến khi chết và hết đời vị lai không hề bỏ. Nếu giới như trên nói, trong một tháng một năm khi vào đạo tràng, thì thực hành phương tiện này, việc xong liền thôi thì có thời hạn. Nhưng nói theo nghĩa sâu thì cũng là chí kiến chân phương tức.

Giới Bồ-tát có hai thứ:

1. Tại gia.

2. Xuất gia.

Trong hai chúng này lại có hai thứ giới: Một là tự tánh tu hành, hai là chế giới. Nay mười giới này là giới tu hành của Bồ-tát, đó là Thiện tánh, tất cả Bồ-tát phải thực hành Niết-bàn là tánh tự năng trì giới, hoặc gọi là tự tánh giới. Sở dĩ gọi là trì, vì sinh chê bai phải hộ ý ấy. Lại thuận theo ý ấy nên lại phải trì. Sở dĩ như thế vì tất cả thế gian các Thiên luân vương cũng có mười pháp lành, tất cả ngoại đạo cũng có mười giới lành, tất cả Nhị thừa cũng có mười giới lành. Nếu Bồ-tát chẳng trì như thế thì họ liền sinh tâm khinh mạn chê bai. Chúng ta đều có pháp lành như thế. Nay người này tự nói Đại sĩ thực hành hạnh tôn diệu mà không có tịnh giới, phải biết là chỗ học chẳng chân, vì nó sinh tâm nghi ngờ bất thiện. Tức là người trước làm vô nghĩa lợi, chẳng phải là Thiện tri thức. Cho nên phải trì giới này; Hai là giới Phật chế tức là tự đủ phương tiện, như trong pháp Thanh văn vì muốn tu phạm hạnh, dứt hết nguồn khổ. Phật lập phương tiện này để ngăn ngừa, vì thế mau được thành quả. Nay trong Đại thừa cũng có chế giới, đó gọi là đủ phương tiện trí khéo léo. Vì có phương tiện khéo léo nên nay mười điều lành này thành giới bất cộng, chẳng chung với Thanh văn, ngoại đạo. Cho nên kinh nói khéo tu hành. Kinh Đại Bản này có mười vạn bài kệ, có trao giới này và các phương tiện, nay chưa đến Trung Quốc. Nhưng trong đảnh Kim cang tự có trao pháp không khác với nó nên phải nêu ra mà thôi. Như Thanh văn có bốn giới trọng ở đây chính là Thâu-lan-già, không phải trọng cấm. Vì sao? Vì giới mười điều lành này là thuận theo với Nhị thừa, ngoại đạo, cho nên khéo léo phương tiện mà giữ đủ. Bồ-tát tự có giới trọng căn bản, trong đây gọi là Sát Đạo Dâm Vọng chỉ là Thâu-lan, không phải là Bồ-tát cực nặng. Như trước ba đời trong giới không chướng ngại, trước khiến chẳng bỏ Tam bảo, lại khiến chẳng bỏ tâm Bồ-đề, đây thật là bốn giới trọng của Bồ-tát. Nếu Bồ-tát có tâm lìa bỏ Phật như thế thì gọi là phá giới trọng. Sở dĩ như thế, vì Như Lai là chỗ sinh ra tất cả pháp lành. Bồ-tát tự quy y Phật thì mới có tất cả địa Ba-la-mật muôn hạnh thành tựu, cũng như nhân hạt giống (hạt giống) mới được sinh quả. Nếu bỏ chữ A trí bổn tự nhiên thì tất cả điều lành không được sinh. Cho nên bỏ Phật tức là dứt tất cả mạng sống của Bồ-tát mà dứt hết cội gốc thành Phật. Nếu phạm dâm đạo sát vọng thì chỉ chứng ngại đối với Đạo, không phải dứt hết cội gốc thành Phật. Cho nên chỉ thành thâu-lan. Vì Phật chẳng thể bỏ, pháp tăng cũng thế. Như kinh Thanh văn còn nói bỏ một quyển kinh giới là bỏ một người bảy chúng sinh, tức là nghĩa hòa hợp đoạn dứt, chẳng thành cụ giới, huống

chi là tất cả Bồ-tát đồng nương một đường mà đến đạo tràng. Phật Phật đều không khác, cho nên phải biết tùy chỗ bỏ tức cắt đứt mạng sống tất cả pháp. Tâm Bồ-đề cũng như thế, là gốc của tất cả các hạnh. Nếu lìa tâm Bồ-đề thì không có tất cả pháp Bồ-tát. Cho nên bỏ cũng là phạm tội trọng. Như kinh Thanh văn phạm trọng rồi thì không phải Sa-môn, không phải Thích Tử, không nằm trong số chúng. Nay trong đây nếu bỏ Phật, Pháp, Tăng và tâm Bồ-đề tức là chẳng nằm trong số chúng, như Nhị thừa phá hủy bốn giới trọng. Nhưng người tu tự biết phạm giới, lại tự rửa tâm mà thọ lại, thì lại được giới, chẳng đồng với giới Nhị thừa, chẻ đá, đứt đầu rồi lại được.

Lại nữa, Bồ-tát tự có mười giới trọng, như trước Bất sát... chẳng nằm trong số ấy, chỉ là thâu-lan. Thế nào là mười? Là bốn như trước nói, lại có sáu trong nữa là mười.

Giới trọng thứ năm, nghĩa là chẳng hủy bỏ tất cả kinh pháp ba thừa, nếu chê bai tức là chê bỏ Phật, Pháp, Tăng và tâm đại Bồ-đề, cho nên phạm trọng. Vì trong bí mật tạng tất cả phương tiện đều là phương tiện Phật. Cho nên hủy bỏ một pháp tức là hủy bỏ tất cả pháp. Cho đến nghề nghiệp nuôi sống, thế gian nghệ thuật... hễ có chánh lý thuận nhau là lời Phật nói, còn chẳng được chê bai huống chi là pháp ba thừa.

Thứ sáu là đối với tất cả pháp không nên keo tiếc, nếu phạm tội hủy giới trọng. Vì Bồ-tát nhóm hợp tất cả pháp vốn vì tất cả chúng sinh, nếu ngầm tiếc tức là bỏ Bồ-đề, nên phạm giới trọng.

Thứ bảy là chẳng được tà kiến, nghĩa là các tà kiến như: Chê bai không có nhân quả, không có Phật, không có người thấy đạo... Nếu sinh tà kiến thì tự nhiên bỏ Phật, Pháp, Tăng và Bồ-đề, cho nên phạm giới trọng, mà Thanh văn chỉ được Thâu-lan, cho nên phải biết phương tiện chẳng đầy đủ chỉ là theo một đường mà nói.

Thứ tám là người phát đại tâm, từ trước khuyên phát tâm ấy chẳng để lui mất. Nếu thấy biếng lười mà chẳng khuyên phát hoặc ngăn cản tâm ấy, nếu khiến lìa đạo Vô thượng Bồ-đề tức là trái nghịch tất cả việc nên làm của Như Lai, cho nên phạm tội trọng.

Thứ chín là đối với người Tiểu thừa trước chẳng quán căn cơ mà nói Đại pháp cho nghe, hoặc đối với người Đại căn chẳng quán căn mà nói hạnh tiểu pháp thì phạm tội trọng. Đây tức là phương tiện chẳng đủ, vì trái nghịch với phương tiện Như Lai. Sai cơ nói pháp là kẻ oán của trời, người, cho nên Phạm tội trọng.

Thứ mười là Bồ-tát thường thực hành hạnh bố thí, nhưng chẳng được bố thí cho người dụng cụ để giết hại chúng sinh, như thí rượu,

thuốc độc, dao gậy, tất cả đồ vật chẳng lợi ích cho người thì phạm tội trọng. Vì Bồ-tát thường thực hành hạnh lợi người, nay làm ngược lại nên phạm tội trọng. Phải biết trước chẳng giết... là vì thuận ý người, lại người mới vào pháp thì phải giữ giới.

Nay kế là nói mười việc, cho đến tất cả giới chánh hạnh của Bồ-tát. Nếu Bồ-tát vì thuận theo mười giới sau thì cho dù làm mười việc trước cũng chẳng phạm.

Kế Phật nói Bí Mật Chủ tu học như thế. Nếu Bồ-tát tùy chỗ có tu học tức đồng hành với chư Phật, Bồ-tát. Phải tu học như thế. Thanh văn vì gần giới Phật ấy nên gọi là cận đồng. Nay đồng đẳng tu học với Phật. Bồ-tát tùy chỗ tu học mà đồng sự với chư Phật Thế Tôn và Bồ-tát. Phải tu học tức là thân ba, miệng, bốn, ý ba, tức là tất cả câu tu học của Bồ-tát, là tất cả chỗ học của Bồ-tát. Đây tức là tất cả giới Bồ-tát thuận theo chúng sinh. Thuận theo tức là đồng sự (cùng làm việc). Lại tất cả Phật, Bồ-tát đều làm như thế, vì tất cả pháp nhĩ của Bồ-tát phải làm, nay ta cũng làm như thế. Tức là cùng tất cả Phật, Bồ-tát đồng sự nghiệp. Đây là giới Bổn tánh tự nhiên phải làm. Cho nên kinh Niết-bàn nói giới tánh tự năng trì.

Kế Kim Cang Thủ ý hỏi: Bấy giờ, Chấp Kim Cang Bí Mật Chủ bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Ở thừa Thanh văn cũng nói mười nghiệp đạo lành này. Thế Tôn! Người thế gian và các ngoại đạo cũng đối với mười nghiệp đạo lành này mà thường nguyện tu học. Thường nguyện là tâm yếu luôn giữ, là tên khác của thọ giới. Chuyển cụ, Cụ tức là đủ giới này, chuyển là đầy đủ hạnh. Thành tựu kia có khác gì? Thế nào là các thứ khác nhau. Thanh văn, Duyên giác cũng có mười giới lành, cũng gọi là ngăn ngừa sự chê bai của thế gian và giữ gìn tánh thiện chân như.

Tất cả ngoại đạo, thế thiên cũng có mười giới lành. Nay Phật lại nói giới Bồ-tát chỉ là mười điều lành, song có khác nhau chăng. Cho nên Phật kế là phân biệt, khen rằng: Lành thay, lành thay! Bí Mật Chủ. Lại lành thay, các ông hỏi được Như Lai nghĩa như thế. Phải nên lắng nghe, nay ta sẽ phân biệt. Phân biệt có vô lượng nay hợp thành một, nay nói pháp môn này. Hay hỏi Như Lai nghĩa như thế, nay kế sẽ đáp.

Lắng nghe sẽ phân biệt đạo, một đạo nói pháp môn. Nghĩa là tất cả pháp chẳng ngoài tự môn A, tức là một đạo. Đạo là nương pháp này mà có chỗ đến. Một đạo tức là tất cả mọi người không có trở ngại, cùng ra khỏi sinh tử, thẳng đến đạo tràng. Nói một, tức là đạo như như, riêng một pháp giới, cho nên nói một. Đối với một đạo này mà phân biệt các thứ khác nhau. Cũng như vô lượng ngã rẽ đều đến đảo châu báu, khác

đường mà đồng về. Lại như dùng môn một chữ A mà phân biệt tất cả chữ. Phải biết tuy có khác nhau mà chẳng khác tự môn A. Nay đây mười điều lành cũng thế. Tùy trí thượng trung hạ mà quán tự thành các thứ. Không phải giới bổn nguyên của tất cả chúng sinh có khác nhau. Nhưng Phật vì phá nghi của đại chúng mà đáp lời hỏi của Kim Cang Thủ, cũng đối với một đạo mà phân biệt đáp tướng khác nhau. Ý phân biệt này như thế nào. Phật nói đồng một như ta đã nói. Chỗ học Thanh văn lìa tuệ phương tiện, dạy khiến thành tựu khai mở biến trí, chẳng phải mười nghiệp đạo lành có khác nhau.

Cho nên kế là nói: Như học xứ của thừa Thanh văn, ta nói phương tiện giáo lệnh ấy mà thành tựu biên trí khai phát, không phải mười các hạnh như mười nghiệp đạo lành... đây là đáp có khác với Đại thừa. Mười điều lành của Thanh văn kia chỉ là giáo lịnh thành tựu. Cũng như Quốc vương có các ước sắc, từ nay nếu làm việc như thế thì sẽ bị tội như thế. Người ấy vì sợ tội nên thuận theo chẳng dám trái nghịch. Thanh văn cũng như thế. Vì Phật đã chế giáo mệnh oai đức Ba-la-đề-mộc-xoa, vì tôn trọng luật do Pháp vương chế ra mà chẳng dám hủy phạm. Không phải là đầy đủ phương tiện tự tánh năng trì, lại chỉ là tự trì, không phải là khắp thuận tất cả chúng sinh. Cho nên chỉ là trí một biên, không phải là giới trung đạo thật tướng. Đó là chỗ khác nhau. Các ngoại đạo chẳng còn đắm nhân khác.

Lại nữa, thế gian lìa chấp đắm ngã cho nên bị chuyển. Kế là nói khác với ngoại đạo. Tông ấy chấp thần ngã mà sinh ra tất cả. Nay thân ta chẳng phải là ta, là đại ngã sinh ra. Nếu là ngã sinh ra thì thiện ác nhân quả đều từ nó ra. Nay đây thân tâm là tự vô ngã, thì quả trì giới vì ai mà chuyển tu, ai được quả báo ấy. Phải biết nghĩa nhân quả chẳng thành, cho nên cũng như hoa quả không có hạt giống và ngói đá hay dùng hoa đốm làm tràng, thì bất luận có nói đủ. Lại có chấp chặt đối với đoạn thường mà thực hành pháp mười điều lành. Nếu thường thì không có quả báo, nay trì mười điều lành này nương vào đâu mà trụ? Còn đoạn thì cũng không có quả báo vậy nương vào đâu? Cho nên mười điều lành tên đồng, như sâu ăn gỗ tình cờ đục thành chữ, chẳng thể so sánh.

Kế nói tướng khác nhau của mười điều lành Đại thừa. Như giới Bồ-tát dùng trí phương tiện nhiếp tất cả pháp bình đẳng vào khuyên tu tập, nói giới này nhập vào tất cả pháp bình đẳng. Lìa tự tha mà tịnh khắp tự tha, tự mở tri kiến của tất cả Như Lai cũng như thế. Tất cả bình đẳng với ta. Vì nhập vào tất cả pháp giới bình đẳng mà tu giới này nên bất cộng với tất cả. Kế Phật lại muốn nói tướng mười giới lành của

Bồ-tát. Khiến hạnh của Chân Ngôn Bồ-tát không có nghi ngờ, cho nên dùng mắt đại từ đại bi mà quán sát thế giới chúng sinh, bảo Kim Cang Thủ rằng: Mắt Phạm Âm này có hai tên nay còn đủ.

Vì Từ nhãn, Bi nhãn nên nói có hai tên. Trước nói tướng chẳng giết, nghĩa là dứt mạng sống, bỏ tất cả dạo gậy, pháp giết, duyên giết, nhân giết, nghiệp giết, hễ tương ưng với hại mạng thì đều phải xa lìa, quán tất cả chúng sinh có tâm nội oán đều xem đồng như mình, cho đến loại có hình đều không có ý giết hại, nhưng chẳng phải chỉ không giết hại mà thành giữ giới, mà còn phải có phương tiện tuệ, nghĩa là quán người này sẽ gây ra các duyên chê bai chánh pháp, năm tội vô gián... làm tăng chướng nặng, không do đâu mà thoát khỏi, thì dùng tâm Đại bi mà so tính, nếu hại kẻ ấy mà lợi ích cho nhiều người, hoặc khiến kẻ ấy có nhân duyên xuất ly, thì thà ta tự vào đường ác mà cứu hộ kẻ ấy. Dùng tâm đại Bi mà giết hại, đây là phương tiện không chung với Nhị thừa. Kế là giới trộm cũng như thế. Tuy tất cả dù cho lá cỏ cũng chẳng lấy, cũng vì phá nhân duyên thiếu thốn, quán chỗ chứa nhóm kia không chán. Do đó mà tự tổn hại, thành nghiệp chướng lớn. Cho đến phương tiện mà lấy, vì tu các thứ công đức, sau khiến họ tùy hỷ. Như thế các thứ phương tiện chỉ thuận theo hạnh sâu thực hành mười giới, dùng tâm Đại Bồ-đề mà dẫn dắt tất cả đều không phạm. Đây là tướng trì phạm. Trước đã nói lược giới sát, kế lại nói đủ. Bí Mật Chủ Bồ-tát suốt đời giữ giới bất sát, phải bỏ dao gậy, lìa ý giết hại, giữ mạng nó như giữ mạng mình. Các thứ kia nói có phương tiện khác, tức là các phương tiện khác. Tùy loại chúng sinh, tùy sự nghiệp mà làm nó khởi lên, cho nên nói tùy sự nghiệp mà hết lòng siêng tu, khiến nó khỏi báo ứng lìa ý oán hại. Thành loại là nghĩa đông. Như loại ấy tạo ra sự cực ác, nghiệp cực nặng. Muốn tránh khỏi cho họ thì dù cho dùng dao gậy... cũng không lỗi. Giới Thanh văn cũng có đối với tội nhỏ mà trừ tội lớn, dùng nhẹ đổi nặng, nên nay cũng thế, như cứu người nữ té xuống nước... rất dễ hiểu. Giới Bồ-tát cũng y theo đây có thể biết. Suốt đời giữ giới bất sát là phải bỏ dao gậy giết hại, như mình đồng với người khác mà giữ sinh mạng. Các chúng sinh khác như loài vật, thoát khỏi hình loại của chúng, phải lìa ý oán thù, đây là giới tướng thứ nhất. Suốt đời không phải là một thời gian mà thôi. Nếu Bồ-tát từ khi mới phát tâm cho đến thành Bồ-đề, tất cả loài có mạng sống còn chẳng được sinh một niệm giết hại huống chi là khởi thân miệng? Nếu có dụng cụ tùy duyên giết hại thì như trong giới bất sát có nói rộng các thứ. Cũng cho đến một niệm chẳng chứa để dụng cụ giết hại, huống chi là bày ra phương tiện giết hại.

Tâm não hại lược có chín thứ. Nói ghét thân ta và ghét bạn lành ta, thích oán thù ta ở quá khứ hiện tại vị lai gồm có chín. Lại có loại phi tình sinh giận. Như Phật Ca-diếp có một Tỳ-kheo đi kinh hành bị vấp cành cây rớt, bèn dùng cuốc đào lên, lấy dao chặt hết, phút chốc bị làm thân rắn lớn. Lúc đó, đệ tử đồng học mới thiêu thân rắn. Sau, rắn dữ ở chỗ đốt gặp Phật sinh tâm ác muốn hại, khi ấy Phật bèn khuyên rằng: Thân trước ngươi do giận loài phi tình (thực vật) mà tự chịu quả báo này, nay cũng vì nó mà chịu thân xấu ác. Không bao lâu sẽ có cậu bé vì rắn hại người nên giết mà đốt thân, rắn thấy thế giận dữ muốn hại nên bị đọa vào địa ngục, trong khi thân cũ bị đốt chưa xong. Quả báo sau hai thân đồng thời bị đốt. Phải biết đây là đối phi tình mà tức giận nên bị quả báo như thế. Lại như trong luật có Tỳ-kheo đi kinh hành bị lá lan đâm vào trán chảy máu, liền tức giận nói rằng: Vì sao Phật chế giới này, có lợi gì vì làm khác đi nên bị quả báo làm thân rắn lớn), tức là duyên sinh chịu khổ làm thân rắn lớn, vì cứu năm trăm người lái buôn mà đại bi giết rắn, khiến rắn khỏi tội được sinh lên cõi trời, các lái buôn đều khỏi nạn. Như Đại Luật của Hữu Bộ nói: Phi tình còn như thế huống chi là hữu tình ư? Bồ-tát xem việc này tự chẳng sinh tâm làm, cũng khuyên người khác lìa bỏ. Các thứ khác như trước đã nói.

Nhân duyên về cạy giáo bằng vàng co nói rộng: Lại như việc sư tử cứu những người đi buôn mà hại rắn, trong kinh Bảo Tạng, kinh Đại Phương Tiện có nói: Lại nữa Bồ-tát giữ giới chẳng cho thì không lấy, vật thuộc người khác thọ dụng còn chẳng khởi tâm lấy, huống chi là vật chẳng cho mà lấy. Các hữu tình khác thấy keo kiệt thì không cho. Vô phúc phải làm các thân tùy loài chúng sinh keo kiệt hại mình mà lìa bố thí. Khi cho họ, như thế là giữ giới không trộm. Như vật nó dùng mà không khởi tâm chạm lấy, huống chi là vật khác không cho mà lấy. Có các phương tiện khác, thấy các hữu tình quá keo kiệt, lo chứa nhóm chẳng bố thí, chẳng làm phước, tùy loài chúng sinh mà phá hại sự keo kiệt của họ, nên lìa tự tha, vì họ mà bố thí để được sắc thân tốt đẹp.