Tổng Tập Giới Pháp Xuất Gia — Tập 4

Thứ 25, phép thỉnh hòa thượng

Không có vị hòa thượng thì không được lãnh thọ cụ túc giới. Có 2 vị hòa thượng, cho đến có nhiều vị hòa thượng, cũng không được lãnh thọ cụ túc giới. Khi muốn lãnh thọ cụ túc giới, nếu bổn sư hòa thượng truyền thọ 10 giới còn ở trước mắt, thì không cần thỉnh cầu ai nữa. Nếu bốn sư đã không còn ở trước mắt, thì lại phải chọn bậc minh sư mà thỉnh cầu.

Hãy thiên đản, hồ quì, hiệp chướng mà nói như vầy. Con tên xx, nay thỉnh đại đức làm hòa thượng, xin đại đức làm hòa thượng cho con, con nhờ đại đức mà được lãnh thọ cụ túc giới. Nói như vậy 3 lần.

Thứ 26, danh tướng 6 vật của Tỷ kheo

Một là An đà hội, xứ này dịch là trung túc y, cũng gọi là tạp tác y. Hoặc 5 điều, 1 dài 1 ngắn ; hoặc man điều, hoặc 7 điều, 9 điều, vân vân, đã cũ, giáng xuống làm An đà hội mà thọ trì được cả. Mỗi người tùy thân lượng của mình : dọc 3 trứu, ngang 5 trứu, lấy đó làm mức độ, có thể bớt, không thể thêm; không được như ngày nay dọc 3 ngang 6. Hai y dưới đây cũng đồng như vậy.

Hai là Uất đa la tăng, xứ này dịch là thượng trước y, cũng gọi là nhập chúng y. Đúng là phải 7 điều, 2 dài 1 ngắn. Phải cắt đứt vái ra mà may lại. Người nghèo thì thiếp điều cũng được. Hoặc 9 điều vân vân, hơi cũ, giáng xuống làm Uất đa la tăng cũng được.

Ba là Tăng già lê, xứ này dịch là trùng y, cũng gọi là tạp toái y. Phải 9 điều 2 dài 1 ngắn. Tăng kỳ luật cho đến 15 điều, không được quá. Tứ phần luật cho đến 19 điều, không được quá. Căn bản luật cho đến 25 điều, không được quá. Phải cắt đứt vải ra mà may lại. Người nghèo, nếu có Uất đa la tăng cắt đứt vải ra mà may lại thì thiếp điều Tăng già lê cũng được.

Bốn là Ni sư đàn, xứ này dịch tọa cụ. Phải làm 2 lớp. Dài bằng 2 gang rưỡi của Phật (5 thước của thước nhà Châu) rộng bằng 2 gang (4 thước của thước nhà Châu). Khi nằm thì trải trên đồ nằm để đỡ thân, khi ngồi thì trải trên mặt đất để đỡ y.

Năm là Bát đa la, xứ này dịch là ứng lượng khí. Hoặc dùng đất hoặc dùng sắt mà làm. Lớn không quá 3 thăng, nhỏ không quá thăng rưỡi. Khất thực thì dùng.

Sáu là Lự thủy nang, dùng lụa thứ mịn, chín và dày mà làm. Không được không có lự thủy nang mà đi 20 dặm. Đó là cái đồ sử dụng chính yếu trong việc hộ vệ vi sinh, cứu giúp sinh vật, thi hành từ bi, quyết định không thể thiếu.

Những kệ chú đắp y, văn Luật không chép, tuồng như không quyết định phải dùng đến. Trong Luật, điều tối quan trọng là, trong tất cả thì gian, phải chuyên tu phép quán tứ niệm xử, vậy không thế không cấp tốc giảng giải để người xuất gia tìm hiểu.

Phụ lục

... Trong luật Tăng kỳ, Phật quở sự che giấu, rằng đã phạm giới mà còn không biết hố thẹn ăn năn ! Tại sao phải hổ thẹn, Ngài liền nói bài kệ sau đây :

Che đậy lại thì lọt, mở ra không lọt nữa ; vì vậy, kẻ che đậy nên mở cho khỏi lọt.

... Trong kinh Phật tạng dạy, kẻ phá giới thì không nên, dầu trong khoảnh khắc gảy móng tay mà thôi, sống dưới hình thức của các vị thánh giả, cái hình thức áo ca sa.

... Trong kinh Bồ tát thiện giới nói, 32 tướng, tuy mỗi tướng đều nói về nhân duyên của nó, nhưng cái nhân duyên thật, là sự giữ giới tinh tiến, tại sao, nếu không thể giữ giới, không thể tinh tiến, thì thân người còn không được, huống được 32 tướng ?

Bản Sa di lục yếu này rất cần cho các vị giáo thọ để dạy cho Sa di, lại cần hơn nữa cho Sa di để học giới ấy. Cần lắm lắm. Xin nghiêm chỉnh và chân thành mà thưa như vậy. Cả hai bản Sa di giới và Sa di ni giới đều thiếu khá nhiều điều trong bản Sa di lục yếu này. Cho đến nay, bản Sa di lục yếu này chưa thể thay thế được.

Phật đản 2554, Trí quang cẩn bạch

Hai, Tỳ ni nhật dụng :

Hoa văn

毘尼日用切要

寶華山弘戒比丘讀體彙集

*

（1）早覺

睡眠始寤，當願眾生

，一切智覺，周顧十方。

（2） 嗚鐘 願此鐘聲超法界，鐵圍幽闇悉皆聞，聞塵清淨證圓通

，一切眾生成正覺。

（3）聞鐘 聞鐘聲，煩惱輕，智

慧長，菩提生，離地獄，出火坑

，願成佛，度眾生。唵，伽囉帝

加莎訶。

（4） 著衣 若著上衣，當願眾生，獲勝善根，至法彼岸。著下裙

時，當願眾生，服諸善根，具足

慚愧。整衣束帶，當願眾生，檢

束善根，不令散失。

（5）下單 傱朝寅旦直至暮，一

切眾生自迴護，若於足下喪其形

，願汝即時生淨土。唵，逸帝律

尼莎訶。

（6 行步不傷蟲 若舉於足，當

願眾生，出生死海，具眾善法。

唵地唎日唎莎訶。

（7） 出堂從舍出時，當願眾生

，深入佛智，永出三界。

（8）登廁 大小便時，當願眾生

，棄貪嗔癡，蠲除罪法。唵，狠

魯陀耶莎訶。

（9 洗淨 事訖就水，當願眾生

，出世法中，速疾而往。唵，室

唎婆醯莎訶。

（10） 去穢 洗滌形穢，當願眾生，清淨調柔，悉竟無垢。唵，賀

曩密栗帝莎訶。

（11） 洗手 以水盥掌，當願眾生，得清淨手，受持佛法。唵，主

迦囉耶莎訶。

（12） 洗面以水洗面，當願眾生，得淨法門，永無垢染。唵，嚂

莎訶。

（13） 飲水 佛觀一缽水，八萬四千蟲，若不持此咒，如食眾生肉

。唵，嗹悉波囉摩尼莎訶。

（14）五衣 善哉解脫服，無上福田衣，我今頂戴受，世世不捨離

。唵，悉陀耶莎訶。

（15） 七衣 善哉解脫服，無上福田衣，我今頂戴受，世世常得披

。唵，度波度波莎訶。

（16 大衣 善哉解脫服，無上福田衣，奉持如來命，廣度諸眾生

。唵，摩訶婆波吒悉帝莎訶。

（17） 臥具 臥具尼師壇，長養心苗性，展開登聖地，奉持如來命

。唵，檀波檀波莎訶。

（18）

登道場 若得見佛，當願眾

生，得無礙眼，見一切佛。唵，

阿密栗帝吽癹吒。

（19）讚佛 法王無上尊，三界無倫匹，天人之導師，四生之慈父

，我今暫皈依，能滅三祇業，稱

揚若讚嘆，億劫莫能盡。

（20）禮佛

天上天下無如佛，十

方世界亦無比，世間所有我盡見

，一切無有如佛者。

（21）普禮真言唵，噂日囉斛。

（22） 供淨瓶 手執淨瓶，當願眾生，內外無垢，悉令光潔。唵，

勢伽嚕迦叱羚叱莎訶。

（23） 蕩淨瓶真言唵，嚂莎訶。

（24）灌水真言唵，噂悉钵囉摩

尼莎訶。

曩謨蘇嚕婆耶，怛他誠多耶

，恒姪他，晻，蘇嚕蘇嚕，缽囉

蘇嚕，缽囉蘇嚕，娑婆訶。

（25） 受食 若見空缽，當願眾生，究竟清淨，空無煩惱。若見滿

缽，當願眾生，具足盛滿，一切

善法。

（26） 出生法力不思議，慈悲無障礙，七粒遍十方，普施周沙界

。唵，度利益莎訶。

大鹏金翅鳥。曠野鬼神眾，

羅剎鬼子母，甘露悉充滿。唵，

穆帝莎訶。

（27） 侍者送食 汝等鬼神眾，我今施汝供，此食遍十方，一切鬼

神共。晻，穆力陵莎訶。

佛制比丘，食存五觀，散心

雜話，信施難消。大眾，聞罄聲

，各正念。

執持應器，當願眾生，成就

法器，受天人供。唵，积哩积哩

，

赙日囉吽癹吒。

願斷一切惡，願修一切善，

誓度一切眾生。

一，計功多少，量彼來處。

二，忖己德行，全缺應供。三，

防心離過，貪等為宗。四，正事

良藥，為療形枯。五，為成道業

，應受此食。

(28) 結齋

先念準提咒，

次念此偈云。

所謂布施

者，必獲其利益，若為樂故施，後必得安樂。飯食已記，當願眾生，所作皆辨，具諸佛法。

(29) 洗缽 以此洗钵水，如天甘

露味，施與諸鬼神，悉皆獲飽滿

。

唵，摩休囉悉莎訶。

（30）展缽 如來應量器，我今得敷展，願共一切眾，等三輪空寂

。唵，斯麻摩尼莎訶。

（31）受襯 財法二施，等無差別，檀波羅蜜，具足圓滿。

（32）取楊枝 手執楊枝，當願眾生，皆得妙法，究竟清淨。唵，

薩吧赙述答，薩哩吧，答哩嘛，

薩吧赙述怛唠。唵，嚂莎訶。

（33）嚼楊枝 嚼揚枝時，當願眾生，其心調淨，噬諸煩惱。唵，

阿暮伽，彌摩隸，爾噂迦囉，僧

輪馱你，缽頭摩，俱摩囉，爾噂

僧輪馱耶，陀囉陀囉，素彌麼犁

，莎赙訶。

（34）漱口

漱口連心淨，吻水百

花香，三業恒清淨，同佛往西方

。唵憨，唵罕莎訶。

（35） 出錫杖 執持錫杖，當願眾生，設大施會，示如實道。唵，

那噪噆，那噪噆，那栗吒缽底，

那栗帝，娜夜缽儜，吽癹吒。

（36） 敷單坐禪 若敷床座，當願眾生，開敷善法，見真實相。正

身端坐，當願眾生，坐菩提座，

心無所著。唵，則囉，阿尼缽

羅尼，邑多耶莎訶。

（37）睡眠 以時寢息，當願眾生，身得安隱，心無亂動。阿。

觀想阿字輪，一氣持二十一遍。

（38）取水 若見流水，當願眾生，得善意欲，洗除惑垢。南無歡

喜莊嚴王佛。南無寶髻如來。南

無無量勝王佛。唵，𡅈悉波羅摩

尼莎婆訶。

若見大河，當願眾生，得預

法流，入佛智海。若見橋道，當

願眾生，廣度一切，猶如橋梁。

（39） 浴佛 我今灌浴諸如來，淨智莊嚴功德聚，五濁眾生令離垢

。同證如來淨法身。

（40） 讚佛 讚佛相好，當願眾生，成就佛身，證無相法。唵，牟

尼牟尼，三牟尼薩赙賀。

（41）繞塔 右繞於塔，當願眾生，所行無逆，成一切智。南無三

滿多，沒馱喃，唵，杜波杜波娑

婆訶。

（42） 看病 見疾病人，當願眾生，知身空寂，離乖諍法。唵，室

哩多，室哩多，軍吒唎莎噂賀。

（43）剃髮 剃除鬚髮，當願眾生，遠離煩惱，究竟寂滅。唵，悉

殿都，漫多囉，跋陀耶娑婆訶。

（44）洗浴 洗浴身體，當願眾生，

身心無垢，內外光潔。唵，跋

折囉，惱迦吒莎訶。

（45） 洗足 若洗足時，當願眾生，具神足力，所行無礙。唵，嘔

莎訶。

（46） 沙彌十戒相 一日不殺生，二日不盜，三日不婬，四日不妄

語，五日不飲酒，六日不著香華

鬘，不香塗身，七日不歌舞倡伎

，及故往觀聽，八日不坐高廣大

床，九曰不非時食，十日不捉持

生像金銀寶物。

(47) 沙彌應具五

德應知十數

福田經云，沙

彌應知五德：

一者發心出家，懷佩道故。二者毀其形好，應法服故。三者割愛辭親，無適莫故。四者委棄身命，尊崇道故。五者志求大乘，為度人故。僧祇律云，應為沙彌說十數：一者，一切眾生皆依飲食。二者，名色。三者，知三受。四者，四諦。五者，五陰。

六者，六入。七者，七覺意。八者，八正道。九者，九眾生居。

十者，十一切入。

（48）

沙彌尼十戒相

同上，不

重列。

（49） 式叉摩那戒相 一日不婬，二日不盜，三日不殺，四日不妄

語，五日不非時食，六日不飲

酒。

（50） 優婆塞戒相 一日不殺，二日不盜，三日不邪婬，四日不妄

語，五曰不飲酒。

（51）八關齋法戒相一不殺。二

不盜。三不婬。四不妄語。五不

飲酒。六離華香瓔珞，香油塗身

。七離高勝大床，及作唱伎樂，

故往觀聽。八離非時食。

Dịch âm dịch nghĩa

Tỳ ni nhật dụng thiết yếu (Những điều nhật dụng thiết yếu của giới luật)

Bảo hoa sơn, hoằng giới tỷ kheo Độc thể vựng tập (Độc thể, tỷ kheo hoằng truyền giới pháp, núi Bảo hoa, tập hợp)

(1) Tảo giác (sáng sớm thức dậy)
Thụy miên thỷ ngộ, đương nguyện chúng sinh, nhất thế trí giác, châu cố thập phương.

Ngủ nghỉ mới thức
nên nguyện chúng sinh
tất cả trí giác
nhìn khắp mười phương

(2) Minh chung (đánh hồng chung) Nguyện thứ chung thanh siêu pháp giới, thiết vi u ám tất giai văn, văn trần thanh tinh chứng viên thông, nhất thế chúng sinh thành chánh giác.

Nguyện tiếng chuông này
vượt mọi biên giới,
núi sắt u ám
cũng nghe được cả ;
căn cảnh thanh tịnh
chứng tánh viên thông,
hết thảy chúng sinh
cùng thành chánh giác.

(3) Văn chung (nghe hồng chung) Văn chung thanh, phiền não khinh, trí tuệ trưởng, bồ đề sinh, ly địa ngục, xuất hỏa khanh, nguyện thành Phật, độ chúng sinh. Án già ra đế da sa ha (3 lần).

Nghe tiếng chuông,
phiền não nhẹ,
trí tuệ lớn,
bồ đề sinh,
thoát địa ngục,
vượt hầm lửa,
nguyện thành Phật,
độ chúng sinh.

Án già ra đế da sa ha (3 lần).

(4) Trước y (mặc y phục) Nhược trước thượng y, đương nguyện chúng sinh, hoạch thắng thiện căn, chí pháp bỉ ngạn. Trước hạ quần thời, đương nguyện chúng sinh, phục chư thiện căn, cụ túc tàm quí. Chỉnh y thúc đới, đương nguyện chúng sinh, kiểm thúc thiện căn, bất linh tán thất.

Nếu mặc áo trên,
nên nguyện chúng sinh,
được thiện căn tốt,
đến bờ bên kia.
Nếu mặc quần dưới,
nên nguyện chúng sinh,
mặc các thiện căn,
đầy đủ hổ thẹn.
Sửa áo buộc dải,
nên nguyện chúng sinh,
kiểm buộc thiện căn,
không để rơi mất.

(5) Hạ đơn (xuống đơn)
Tùng triêu dần đán trực chí mộ, nhất thế chúng sinh tự hồi hộ, nhược ư túc hạ táng kỳ hình, nguyện nhữ tức thời sinh tịnh độ. Án dật đế luật ni sa ha (3 lần).

Từ buổi sáng sớm
suốt đến buổi tối,
hết thảy sinh vật
nên tự tránh giữ ;
nếu rủi mất mạng
dưới chân của tôi,
tôi nguyện tức thì
được sinh cảnh Phật.

(6) Hành bộ bất thương trùng
(bước đi không hại sâu bọ)
Nhược cử ư túc, đương nguyện chúng sinh, xuất sinh tử hải, cụ chúng thiện pháp. Án địa lị nhật lị sa ha (3 lần).

Cất bước chân lên,
nên nguyện chúng sinh,
vượt biển sinh tử,
đủ mọi thiện pháp.

Án địa lị nhật lị sa ha (3 lần).

(7) Xuất đường (ra khỏi nhà)
Tùng xá xuất thời, đương nguyện chúng sinh, thâm nhập Phật trí, vĩnh xuất tam giới.

Từ nhà đi ra,
nên nguyện chúng sinh,
vào sâu trí Phật,
thoát hẳn ba cõi.

(8) Đăng xí (vào nhà xí)
Đại tiểu tiện thời, đương nguyện chúng sinh, khí tham sân si, quyên trừ tội pháp. Án ngận lỗ đà da sa ha (3 lần).

Đại tiện tiểu tiện, nên nguyện chúng sinh, xả tham sân si, loại trừ tội lỗi.

Án ngận lỗ đà da sa ha (3 lần).

(9) Tẩy tịnh (rửa sạch) Sự ngật tựu thủy, đương nguyện chúng sinh, xuất thế pháp trung, tốc tật nhi vãng. Án thất lị bà hê sa ha (3 lần).

Việc xong đến nước, nên nguyện chúng sinh,
mau chóng đi đến, trong pháp xuất thế.

Án thất lị bà hê sa ha (3 lần).

(10) Khử uế (khử bẩn)
Tẩy dịch hình uế, đương nguyện chúng sinh, thanh tịnh điều nhu, tất cánh vô cấu. Án hạ nẵng mật lật đế sa ha (3 lần).

Tẩy rửa mình bẩn,
nên nguyện chúng sinh,
thanh tịnh thuần hóa,
tuyệt đối không dơ.

Án hạ nằng mật lật đế sa ha (3 lần).

(11) Tẩy thủ (rửa tay) Dĩ thủy quán chưởng, đương nguyện chúng sinh, đắc thanh tịnh thủ, thọ trì Phật pháp. Án chủ ca ra da sa ha (3 lần).

Lấy nước rửa tay,
nên nguyện chúng sinh,
được tay thanh tịnh,
nhận giữ Phật pháp.

Án chủ ca ra da sa ha (3 lần).

(12) Tẩy diện (rửa mặt) Dĩ thủy tẩy diện, đương nguyện chúng sinh, đắc tịnh pháp môn, vĩnh vô cấu nhiễm. Án lam sa ha (21 lần).

Lấy nước rửa mặt nên nguyện chúng sinh, được pháp thanh tịnh,
hết hẳn dơ bẩn.

Án lam sa ha (21 lần).

(13) Ấm thủy (uống nước) Phật quan nhất bát thủy, bát vạn tứ thiên trùng, nhược bất trì thử chú, như thực chúng sinh nhục. Án phạ tất ba ra ma ni sa ha (3 lần).

Phật nhìn một bát nước, tám vạn tư vi sinh, nếu không trì chú này, như ăn thịt chúng sinh.

Án phạ tất ba ra ma ni sa ha (3 lần).

(14) Ngũ y (pháp y 5 điều) Thiện tai giải thoát phục, vô thượng phước điền y, ngã kim đảnh đới thọ, thế thế bất xả ly. Án tất đà da sa ha (3 lần).

Lành thay áo giải thoát,
áo ruộng phước tối thượng,
nay tôi kính tiếp nhận,
đời đời không rời bỏ.

Án tất đà da sa ha (3 lần).

(15) Thất y (pháp y 7 điều) Thiện tai giải thoát phục, vô thượng phước điền y, ngã kim đảnh đới thọ, thế thế thường đắc phi. Án độ ba độ ba sa ha (3 lần). Lành thay áo giải thoát, áo ruộng phước tối thượng, nay tôi kính tiếp nhận,

đời đời thường khoác mặc.

Án độ ba độ ba sa ha (3 lần).

(16) Đại y (pháp y lớn)
Thiện tai giải thoát phục, vô thượng phước điền y, phụng trì Như lai mạng, quảng độ chư chúng sinh. Án ma ha ca bà ba tra tất đế sa ha (3 lần).

Lành thay áo giải thoát,
áo ruộng phước tối thượng,
phụng hành lịnh Như lai,
hóa độ cho tất cả.

Án ma ha ca bà ba tra tất đế sa ha (3 lần).
Phụ lục.- Man y (pháp y không điều)

Đại tai giải thoát phục, vô tướng phước điền y, phi phụng như giới hạnh, quảng độ chu chúng sinh.

Lớn thay áo giải thoát,
áo ruộng phước vô tướng,
mặc kính đúng giới hạnh,
hóa độ mọi chúng sinh.

(17) Ngọa cụ (đồ nằm) Ngọa cụ ni sư đàn, trưởng dưỡng tâm miêu tánh, triển khai đăng thánh địa, phụng trì Như lai mạng. Án đàn ba đàn ba sa ha (3 lần).

Ngọa cụ ni sư đàn, nuôi lớn lúa tâm tánh, mở ra lên thánh địa, phụng hành lịnh Như lai.

Án đàn ba đàn ba sa ha (3 lần).

(18) Đăng đạo tràng (lên đạo tràng)
Nhược đắc kiến Phật, đương nguyện chúng sinh, đắc vô ngại nhãn, kiến nhất thế Phật. Án a mật lật đế hồng phấn tra (3 lần).

Được nhìn thấy Phật,
nên nguyện chúng sinh,
được mắt vô ngại,
thấy hết chư Phật.

Án a mật lật đế hồng phấn tra (3 lần).

(19) Tán Phật (tán dương Phật) Pháp vương vô thượng tôn, tam giới vô luân thất, thiên nhân chi đạo sư, tứ sinh chi từ phụ, ư nhất niệm qui y, năng diệt tam kỳ nghiệp, xưng dương nhược tán thán, ức kiếp mạc năng tận.

Đấng Pháp vương vô thượng, ba cõi không ai bằng,
Đạo sư của trời người,
Từ phụ của tứ sinh,
một niềm mà qui y,
diệt sạch nghiệp vô số,
ca tụng hay tán thán,
ức kiếp không cùng tận.

(20) Lê Phật (lạy Phật) Thiên thượng thiên hạ vô như Phật, thập phương thế giới diệc vô tỷ, thế gian sở hữu ngã tận kiến, nhất thế vô hữu như Phật giả.

Trên trời dưới trời
không ai như Phật,
mười phương thế giới
cũng không sánh bằng ;
vũ trụ có gì
con nhìn thấy hết
tất cả không ai
không gì như Phật.

(21) Phổ lễ chân ngôn
(chân ngôn đảnh lễ khắp cả)
Án phạ nhật ra hộc (3 lần).

(22) Cúng tịnh bình (cúng bình sạch) Thủ chấp tịnh bình, đương nguyện chúng sinh, nội ngoại vô cấu, tất linh quang khiết. Án thế già lỗ ca sất hàm sất sa ha (3 lần). Tay cầm tinh bình, nên nguyện chúng sinh,
trong ngoài không dơ, sạch bóng tất cả.

Án thế già lỗ ca sất hàm sất sa ha (3 lần).

(23) Đãng tịnh bình chân ngôn
(chân ngôn súc tịnh bình)
Án lam sa ha (21 lần).

(24) Quán thủy chân ngôn (chân ngôn đố nước vào tịnh bình) Án phạ tất bát ra ma ni sa ha (3 lần).

Nẵng mô tô rô bà da, đát tha nga đa da, đát điệt tha, Án, tô rô tô rô, bát ra tô rô, bát ra tô rô, sa bà ha (3 lần).

(25) Thọ thực (thọ trai)
Nhược kiến không bát, đương nguyện chúng sinh, cứu cánh thanh tịnh, không vô phiền não.

Thấy bát trống rỗng,
nên nguyện chúng sinh,
cứu cánh thanh tịnh,
trống không phiền não.

Nhược kiến mãn bát, đương nguyện chúng sinh, cụ túc thành mãn, nhất thế thiện pháp.

Thấy bát chứa đầy,
nên nguyện chúng sinh,
chứa đựng đầy đủ,
tất cả thiện pháp.

(26) Xuất sinh (xuất cho chúng sinh) Pháp lực bất tư nghị, từ bi vô chướng ngại, thất lạp biến thập phương, phổ thí châu sa giới. Án độ lợi ích sa ha (niệm chú này 3 lần, mỗi lần gãy móng tay 1 cái).

Pháp lực siêu nghĩ bàn,
từ bi không chướng ngại,
bảy hạt tràn mười phương,
khắp cho cả pháp giới.

Án độ lợi ích sa ha (niệm chú này 3 lần, mỗi lần gãy móng tay 1 cái).

Đại bằng kim sí điếu, khoáng dã quỉ thần chúng, la sát quỉ tử mẫu, cam lộ tất sung mãn. Án mục đế sa ha (niệm chú này 3 lần, mỗi lần gãy móng tay 1 cái).

Chim đại bằng cánh vàng,
chúng quỉ thần đồng rộng,
mẹ của quỉ la sát,
cam lộ no đủ cả.

Án mục đế sa ha (niệm chú này 3 lần, mỗi lần gãy móng tay 1 cái).

(27) Thị giả tống thực
(thị giả đưa ăn)
Nhữ đẳng quỉ thần chúng, ngã kim thí nhữ cúng, thử thực biến thập phương, nhất thế quỉ thần cọng. Án mục lực lăng sa ha (3 lần).

Chúng quỉ thần các người,
nay tôi cho cúng phẩm,
cúng phẩm này khắp cả,
quỉ thần cùng hưởng thụ.

Án mục lực lăng sa ha (3 lần). (

Xướng tăng bạt)

Phật chế Tỷ kheo, thực tồn ngũ quán, tán tâm tạp thoại, tín thí nan tiêu. Đại chúng, văn khánh thanh, các chánh niệm.

Phật dạy Tỷ kheo,
ăn xét năm điều,
nghĩ sai nói quấy,
tín thí khó tiêu.
Đại chúng,
nghe tiếng khánh,
cùng chánh niệm.

Ngày nay, ở đây, Tăng chúng cùng niệm "Nam mô A di đà phật" và tụng "Tam bạt ra dà đa" (3 lần).

(Chính thức thọ thực)

Chấp trì Ứng khí, đương nguyện chúng sinh, thành tựu pháp khí, thọ thiên nhân cúng. Án chỉ rị chỉ rị phạ nhật ra hồng phấn tra (3 lần).

Cầm bát Ứng khí,
nên nguyện chúng sinh,
trở thành pháp khí,
thọ thiên nhân cúng.

Án chỉ rị chỉ rị phạ nhật ra hồng phấn tra (3 lần).

Nguyện đoạn nhất thế ác.
Nguyện tu nhất thế thiện.
Thệ độ nhất thế chúng sinh.
Nguyện đoạn tất cả điều ác.
Nguyện tu tất cả điều lành.
Nguyện độ tất cả chúng sinh.
Nhất kế công đa thiểu, lượng bỉ lai xứ. Nhị thồn kỷ đức hạnh, toàn khuyết ứng cúng. Tam phòng tâm ly quá, tham đẳng vi tông. Tứ chánh sự lương dược, vị liệu hình khô. Ngũ vị thành đạo nghiệp, ưng thọ thử thực.

Một, xét kể công lao nhiều ít và ước lượng lý do của thực phẩm. Hai, nghĩ kỹ đức hạnh của mình đủ hay thiếu để ứng thọ sự cúng dường. Ba, đề phòng tâm lý, tránh những tội lỗi mà tham sân si vẫn là chủ yếu. Bốn, chính vì lấy thực phẩm làm dược phẩm tốt đế trị liệu thân hình khô yếu. Năm, vì thành đạo nghiệp mà ứng thọ thực phẩm này.

(28) Kiết trai (kết thúc sự thọ trai) Nguyên chú.- Trước tụng chú Chuẩn đề, kế tụng bài kệ dưới đây) Sở vị bố thí giả, tất hoạch kỳ lợi ích, nhược vị lạc cố thí, hậu tất đắc an lạc. Phạn thực dĩ ngật, đương nguyện chúng sinh, sở tác giai biện, cụ chư Phật pháp.

Ai hiến cúng được,
thì được lợi ích,
vui thích hiến cúng,
sau này yên vui.
Thọ thực hoàn tất,
nên nguyện chúng sinh,
việc làm hoàn tất,
đủ pháp chư Phật.

(29) Tẩy bát (rửa bát Ứng khí)
Dĩ thử tẩy bát thủy, như thiên cam lộ vị, thí dữ chư quỉ thần, tất giai hoạch bảo mãn. Án ma hưu ra tất sa ha (3 lần).

Nước rửa Ứng khí,
như nước Cam lộ,
đem cho quỉ thần,
ai cũng no đủ.

Án ma hưu ra tất sa ha (3 lần).

(30) Triển bát (mở bát Ứng khí) Như lai ứng lượng khí, ngã kim đắc phu triển, nguyện cọng nhất thế chúng, đẳng tam luân không tịch. Án tư ma ma ni sa ha (3 lần).

Ứng khí của Phật,
con được mở ra,
nguyện cùng chúng sinh,
"ba luân thanh tịnh".

Án tư ma ma ni sa ha (3 lần).

(31) Thọ sấn (nhận đồ cúng dường)
Tài pháp nhị thí, đẳng vô sai biệt, đàn ba la mật, cụ túc viên mãn.

Tài thí pháp thí,
bình đẳng tất cả,
làm cho đàn độ,
trọn vẹn đầy đủ.

(32) Thủ dương chi (lấy tăm dương chi) Thủ chấp dương chi, đương nguyện chúng sinh, giai đắc diệu pháp, cứu cánh thanh tịnh. Án tát ba phạ thuật đáp, tát rị ba, đáp ri ma, tát ba phạ thuật đát khoánh. Án lam sa ha (chú Tịnh pháp giới "Án lam sa ha" trì 21 lần).

Cầm tăm dương chi,
nên nguyện chúng sinh,
thu hoạch diệu pháp,
tuyệt đối trong sáng.

Án tát ba phạ thuật đáp, tát rị ba, đáp rị ma, tát ba phạ thuật đát khoánh. Án lam sa ha (chú Tịnh pháp giới "Án lam sa ha" trì 21 lần).

(33) Tước dương chi (nhấm tăm dương chi) Tước dương chi thời, dương nguyện chúng sinh, kỳ tâm điều tịnh, phệ chư phiền não. Án a mộ dà, di ma lệ, nhĩ phạ ca ra, tăng thâu đà nễ, bát đầu ma, câu ma ra, nhĩ phạ tăng thâu đà da, đà ra đà ra, tố di ma lê, sa phạ ha (3 lần).

Nhấm tăm dương chi,
nên nguyện chúng sinh,
tâm trí diêu luyện,
cắn nát phiền não.

Án a mộ dà, di ma lệ, nhĩ phạ ca ra, tăng thâu đà nề, bát đầu ma, câu ma ra, nhĩ phạ tăng thâu đà da, đà ra đà ra, tố di ma lê, sa phạ ha (3 lần).

(34) Sấu khấu (súc miệng) Sấu khẩu liên tâm tịnh, vẫn thủy bách hoa hương, tam nghiệp hằng thanh tịnh, đồng Phật vãng Tây phương. Án hám án hãn sa ha (3 lần).

Súc miệng lòng sạch luôn, miệng thơm hương trăm hoa, ba nghiệp thường trong sạch, cùng Phật về Tây phương.

Án hảm án hãn sa ha (3 lần).

(35) Xuất tích trượng (lấy tích trượng) Chấp trì tích trượng, đương nguyện chúng sinh, thiết đại thí hội, thị như thật đạo. Án na lật thế, na lật thế, na lật tra bát để, na lật đế, na dạ bát nanh, hồng phấn tra (3 lần).

Cầm nắm tích trượng, nên nguyện chúng sinh,
thiết hội đại thí, cho pháp chân thật.

Án na lật thế, na lật thế, na lật tra bát để, na lật đế, na dạ bát nanh, hồng phấn tra (3 lần).

(36) Phu đơn tọa thiền (bày đơn ngồi thiền) Nhược phu sàng tọa, đương nguyện chúng sinh, khai phu thiện pháp, kiến chân thật tướng. Chánh thân doan toa, đương nguyện chúng sinh, tọa bồ đề tòa, tâm vô sở trước. Án phạ tắc ra, a ni bát ra ni, ấp đa da sa ha (3 lần).

Bày giường ghế ra, nên nguyện chúng sinh, mở bày thiện pháp, thấy được thật tướng.
Thẳng mình ngồi ngay,
nên nguyện chúng sinh,
ngồi tòa bồ đề,
tâm không vướng mắc.

Án phạ tắc ra, a ni bát ra ni, ấp đa da sa ha (3 lần).

(37) Thụy miên (ngủ nghỉ)
Dĩ thời tẩm tức, đương nguyện chúng sinh, thân đắc an ẩn, tâm vô loạn động. A.

Ngủ nghỉ theo giờ,
nên nguyện chúng sinh,
thân được yên ổn,
tâm không loạn động. A.

(Chữ A viết theo Phạn tự cổ.
Nguyên chú : quán tưởng vầng sáng chữ A, 1 hơi niệm 21 lần).

(38) Thủ thủy (lấy nước) Nhược kiến lưu thủy, đương nguyện chúng sinh, đắc thiện ý dục, tẩy trừ hoặc cấu. Nam mô Hoan hý trang nghiêm vương phật. Nam mô Bảo kế như lai. Nam mô Vô lượng thắng vương phật. Án phạ tất ba ra ma ni sa bà ha (3 lần).

Thấy dòng nước chảy, nên nguyện chúng sinh, được ý muốn tốt, rửa dơ phiền não.

Nam mô Hoan hỷ trang nghiêm vương phật. Nam mô Bảo kế như lai. Nam mô Vô lượng thắng vương phật. Án phạ tất ba ra ma ni sa bà ha (3 lần).

Nhược kiến đại hà, đương nguyện chúng sinh, đắc dự pháp lưu, nhập Phật trí hải. Nhược kiến kiều đao, đương nguyện chúng sinh, quảng độ nhất thế, do như kiều lương.

Thấy dòng sông lớn,
nên nguyện chúng sinh,
theo dòng nước Pháp,
vào biển trí Phật.
Nhìn thấy cầu cống,
nên nguyện chúng sinh,
như là cầu cống,
đón đưa tất cả.

(39) Dục Phật (tắm tượng Phật) Ngã kim quán dục chư Như lai, tinh trí trang nghiêm công đức tụ, ngũ trược chúng sinh linh ly cấu, đồng chứng Như lai tịnh pháp thân.

Nay con rưới tắm
thân thể Như lai,
là khối công đức
tịnh trí trang hoàng,
cầu nguyện chúng sinh
hết sạch dơ bẩn,
cùng thực hiện được
pháp thân Như lai.

(40) Tán Phật (tán dương Phật) Tán Phật tướng hảo, đương nguyện chúng sinh, thành tựu Phật thân, chứng vô tướng pháp. Án mâu ni, tam mâu ni, tát phạ hạ.

Tán dương tướng Phật,
nên nguyện chúng sinh,
thành tựu thân Phật,
chứng pháp vô tướng.

Án mâu ni, tam mâu ni, tát phạ hạ.

(41) Nhiễu tháp (nhiễu quanh tháp Phật) Hữu nhiễu ư tháp, dương nguyện chúng sinh, sở hành vô nghịch, thành nhất thế trí. Nam mô tam mãn đa một đà nấm, án đỗ ba đỗ ba sa bà ha (3 lần).

Nhiễu tháp chiều phải, nên nguyện chúng sinh, làm không mâu thuẫn,
thành trí toàn giác.

Nam mô tam mãn đa một đà nẫm, án đỗ ba đỗ ba sa bà ha (3 lần).

(42) Khán bịnh (chăm sóc bịnh nhân) Kiến tật bịnh nhân, đương nguyện chúng sinh, tri thân không tịch, ly quai tránh pháp. Án thất rị đa, thất rị đa, quân tra rị sa phạ hạ (3 lần).

Thấy người bịnh tật, nên nguyện chúng sinh, biết thân vốn không, không mọi "tranh cãi".

Án thất rị đa, thất rị đa, quân tra rị sa phạ hạ (3 lần).

(43) Thế phát (cắt tóc) Thế trừ tu phát, đương nguyện chúng sinh, viễn ly phiền não, cứu cánh tịch diệt. Án tất điện đô, mạn đa ra, bạt đà da, sa bà ha (3 lần).

Cạo bỏ râu tóc,
nên nguyện chúng sinh,
bỏ hết phiền não,
tuyệt đối thanh tịnh.

Án tất điện đô, mạn đa ra, bạt đà da, sa bà ha (3 lần).

(44) Mộc dục (tắm gội) Tẩy dục thân thể, đương nguyện chúng sinh, thân tâm vô cấu, nội ngoại quang khiết. Án bạt chiết ra não ca tra sa ha (3 lần).

Tắm rửa thân thể,
nên nguyện chúng sinh,
thân tâm hết dơ,
trong ngoài quang đãng.

Án bạt chiết ra não ca tra sa ha (3 lần).

(45) Tẩy túc (rửa chân)
Nhược tẩy túc thời, đương nguyện chúng sinh, cụ thần túc lực, sở hành vô ngại. Án lam sa ha (3 lần).

Trong lúc rửa chân,
nên nguyện chúng sinh,
đủ thần túc lực,
sở hành tự tại.

Án lam sa ha (3 lần).

(46) Sa di thập giới tướng (10 giới tướng Sa di) Nhất viết bất sát sinh ; nhị viết bất đạo; tam viết bất dâm ; tứ viết bất vọng ngữ ; ngũ viết bất ẩm tửu ; lục viết bất trước hương hoa man, bất hương đồ thân ; thất viết bất ca vũ xướng kỹ, cập cố vãng quan thính ; bát viết bất tọa cao quáng đại sàng ; cửu viết bất phi thời thực ; thập viết bất tróc trì sinh tượng kim ngân bảo vật.

Một là không được sát sinh ; hai là không được trộm cướp ; ba là không được dâm dục; bốn là không được nói dối ; năm là không được uống rượu ; sáu là không được mang vòng hoa thơm, hay dùng hương thơm xoa mình ; bảy là không được ca, vũ, hòa tấu, biểu diễn, hay cố ý đi xem, nghe ; tám là không được ngồi giường cao và rộng lớn ; chín là không được ăn phi thời ; mười là không được nắm giữ vàng bạc bảo vật.

(47) Sa di ưng cụ ngũ đức, ưng tri thập số (Sa di phải đủ 5 đức, phải biết 10 pháp số) Phước điền kinh vân, sa di ưng tri ngũ đức: nhất giá phát tâm xuất gia, hoài bội đạo cố ; nhị giả hủy kỳ hình hảo, ứng pháp phục cố ; tam giả cát ái từ thân, vô thích mạc cố ; tứ giả ủy khí thân mạng, tôn sùng đạo cố ; ngũ giả chí cầu đại thừa, vị độ nhân cố.

Kinh Phước điền nói, sa di phải biết năm đức tính : một là phát tâm xuất gia, vì cảm bội Phật pháp ; hai là hủy bỏ hình đẹp, vì thích ứng pháp y; ba là cát ái từ thân, vì không còn thân sơ ; bốn là không kế thân mạng, vì tôn sùng Phật pháp; năm là chí cầu đại thừa, vì hóa độ mọi người.

Tăng kỳ luật vân, ưng vị sa di thuyết thập số : nhất giả nhất thế chúng sinh giai y ẩm thực, nhị giả danh sắc, tam giả tri tam thọ, tứ giả tứ đế, ngũ giả ngũ âm, lục giả lục nhập, thất giả thất giác ý, bát giả bát chánh đạo, cửu giả cửu chúng sinh cư, thập giả thập nhất thế nhập.

Luật Tăng kỳ nói, nên nói cho sa di về 10 pháp số: một, là hết thảy chúng sinh đều sống nhờ ăn uống; hai, là danh, sắc ; ba, là 3 thọ ; bốn, là 4 đế ; năm, là 5 âm; sáu, là 6 nhập; bảy, là 7 giác ý; tám, là 8 chánh đạo ; chín, là 9 nơi chúng sinh ở ; mười, là 10 nhât thế nhập.

(48) Sa di ni thập giới tướng
(10 giới tướng Sa di ni)
(Nguyên chú.- Đồng với phần trên,

nên tức 10 giới tướng không kê lại). sa di,

(49) Thức xoa ma na giới tướng (giới tướng Thức xoa ma na) Nhất viết bất dâm, nhị viết bất đạo, tam viết bất sát, tứ viết bất vọng ngữ, ngũ viết bất phi thời thực, lục viết bất ẩm tửu.

Một là không được dâm dục, hai là không được trộm cướp, ba là không được sát sinh, bốn là không được nói dối, năm là không được ăn phi thời, sáu là không được uống rượu.

(50) Ưu bà tắc giới tướng
(giới tướng Ưu bà tắc)
Nhất viết bất sát, nhị viết bất đạo, tam viết bất tà dâm, tứ viết bất vọng ngữ, ngũ viết bất ẩm tửu.

Một là không được sát sinh, hai là không được trộm cướp, bà là không được tà dâm, bốn là không được nói dối, năm là không được uống rượu.

(51) Bát quan trai pháp giới tướng (giới tướng Bát quan trai) Nhất bất sát ; nhị bất đạo ; tam bất dâm ; tứ bất vọng ngữ ; ngũ bất ẩm tửu; lục ly hoa hương anh lạc, hương du đồ thân ; thất ly cao thắng đại sàng, cập tác xướng kỹ nhạc, cố vãng quan thính ; bát ly phi thời thực.

Một, không được sát sinh ; hai, không được trộm cướp ; ba, không được dâm dục ; bốn, không được nói dối ; năm, không được uống rượu; sáu, từ bỏ hoa, hương, chuỗi ngọc, và dầu thơm xoa mình; bảy, từ bỏ giường cao, hơn và lớn, từ bỏ sự tự hát xướng, biểu diễn, hòa nhạc, hay cố đi xem, nghe ; tám, từ bỏ sự ăn phi thời.

Lược giải

Mục lục

Tài liệu …… 1963

Tác giả …… 1965

Dịch giải Những điều nhật dụng thiết yếu của giới luật, có 4 chương

Chương một những điều thiết yếu phải học và đa số phải làm của sa di, có 13 tiết, 45 mục :

Tiết 1 thức dậy, có mục 1-3 :

Mục 1 sáng sớm thức dậy …… 1967

Mục 2 đánh hồng chung …… 1968

Mục 3 nghe hồng chung …… 1970

Tiết 2 sửa y phục, có mục 4 :

Mục 4 mặc y phục …… 1971

Tiết 3 xuống đi, có mục 5 -7 :

Mục 5 xuống đơn …… 1973

Mục 6 bước đi không hại sâu bọ …… 1973

Mục 7 ra khỏi nhà …… 1974

Tiết 4 vệ sinh, có mục 8 -13 :

Mục 8 vào nhà xí …… 1974

Mục 9 rửa sạch …… 1976

Mục 10 khử bẩn …… 1976

Mục 11 rửa tay …… 1977

Mục 12 rứa mặt …… 1980

Mục 13 uống nước …… 1981

Tiết 5 pháp y, đồ nằm, có mục 14 -17 :

Mục 14 pháp y 5 điều …… 1982

Mục 15 pháp y 7 điều …… 1983

Mục 16 pháp y lớn …… 1983

Phụ lục : pháp y không điều …… 1985

Mục 17 đồ nằm …… 1986

Tiết 6 lên chùa, có mục 18 -21 :

Mục 18 lên đạo tràng …… 1988

Mục 19 tán dương Phật …… 1990

Mục 20 lạy Phật …… 1992

Mục 21 chân ngôn đảnh lễ khắp cả …… 1992

Tiết 7 cúng nước, có mục 22 -24 :

Mục 22 cúng tịnh bình …… 1995

Mục 23 chân ngôn súc tịnh bình …… 1996

Mục 24 chân ngôn đổ nước vào tịnh bình …… 1996

Tiết 8 thọ trai, có mục 25 -35 :

Mục 25 thọ trai …… 1998

Mục 26 xuất cho chúng sinh …… 2002

Mục 27 thị giả đưa ăn …… 2004

Mục 28 kết thúc sự thọ trai …… 2013

Mục 29 rửa bát Ứng khí …… 2015

Mục 30 mở bát Ứng khí …… 2015

Mục 31 nhận đồ cúng dường …… 2016

Mục 32 lấy tăm dương chi …… 2016

Mục 33 nhấm tăm dương chi …… 2017

Mục 34 súc miệng …… 2018

Mục 35 lấy tích trượng …… 2019

Tiết 9 ngủ, có mục 36-37 :

Mục 36 bày đơn ngồi thiền …… 2021

Mục 37 ngủ nghỉ …… 2022

Tiết 10 lấy nước, có mục 38 :

Mục 38 lấy nước …… 2023

Tiết 11 đối với Phật, có mục 39 -41 :

Mục 39 tắm tượng Phật …… 2026

Mục 40 tán dương Phật …… 2027

Mục 41 nhiễu quanh tháp Phật …… 2027

Tiết 12 chăm sóc bịnh nhân, có mục 42 :

Mục 42 chăm sóc bịnh nhân …… 2030

Tiết 13 vài việc cần và thường, có mục 43 -45 :

Mục 43 cắt tóc …… 2033

Mục 44 tắm gội …… 2034

Mục 45 rửa chân …… 2035

Chương hai giới tướng sa di …… 2036

Chương ba Sa di phải đủ 5 đức, phải biết 10 pháp số …… 2038

Chương bốn Sa di phải hiểu 4 giới tướng :

Tiết 1 giới tướng Sa di ni …… 2042

Tiết 2 giới tướng Thức xoa ma na …… 2043

Tiết 3 giới tướng Ưu bà tắc …… 2044

Tiết 4 giới tướng Bát quan trai …… 2045

Tài liệu Tài liệu dùng dịch và phụ chú tiểu phẩm này là Tỳ ni nhật dụng thiết yếu, có nguyên chú (Vạn 106/65-69), Tỳ ni nhật dụng thiết yếu hương nhũ ký (Vạn 106/70-119). Thử ngoại, tài liệu tham khảo thì có Tịnh hạnh phẩm của kinh Hoa nghiêm (Chính 10/69-72) và các bản dị dịch, Tỳ ni nhật dụng lục (Vạn 106/53-64), Sa môn nhật dụng (Vạn 106/120), Bách trượng thanh qui, Khổ hải phù nang (Vạn 106/53).

Xét kỹ thì sách này thoát thai từ Nhật dụng lục (Vạn 106/53-64). Điều có thể xác định nữa là sách này chịu ảnh hưởng của Sa di luật nghi yếu lược (phần uy nghi), của Bách trượng thanh qui (đặc biệt chương đại chúng, Chính 48/1136 ; nhất là phần sa di đắc độ hay thập chi chánh quỹ, Chính 48/1136 ; phần Nhật dụng quỹ phạm, Chính 48/1144 ; chương Pháp khí, Chính 48/1155) - mặc dầu Bách trượng thanh qui là cả một vấn đề. Điều có thể nói chắc chắn, thời đại ngài Bách trượng là thế kỷ 8, thế kỷ mà Mật tông cực thịnh ở Tàu : Thiện vô úy, Kim cang trí, Bất không, Nhất hạnh, 4 vị tổ Mật tông ấy cùng trong thế kỷ này cả. Như vậy, dầu muốn dầu không, ngài Bách trượng vẫn phải sử dụng phần nào chú ngữ vào qui chế sinh hoạt mà ngài thiết lập cho tăng ni, dầu là tăng ni Thiền tông.

Tác giả Tác giả Tỳ ni nhật dụng thiết yếu là ngài Độc thể. Sau đây là lược ghi về ngài, căn cứ Vạn 106/74 :

Chỗ ở : núi Bảo hoa, khai sáng bởi Bảo chí đại sĩ, tức Chí công, đời Lương vũ đế, nên gọi là Bảo. Niên đại : 3/3 tân sửu 1601 - 22/1 kỷ mùi 1679. Pháp tự : Kiến nguyệt. Thân thế : họ Hứa, người Điền nam, sau nhập tịch Giang nam ; cha được phong Chiêu vũ tướng quân, nên tập tước của ngài là Chỉ huy sứ. Đặc điểm : khi nhỏ đã khéo vẽ, nhất là vẽ tượng Quan âm đại sĩ. Thân cao, đỉnh có nhục kế, tiếng như chuông, diện mạo giống tượng Phật. Xuất gia : vào tuổi 27, với Lượng như pháp sư. Học tu : đọc phẩm Thế chúa diệu nghiêm của kinh Hoa nghiêm mà có tỉnh ngộ. Thọ cụ túc giới với Tam muội luật sư, nhưng vẫn tầm cứu Luật tạng, gặp chỗ nghẽn tắc thì lạy Phật cầu hiểu, rồi tịnh tọa một lát thì thông suốt. Thân tu Bát châu tam muội, 90 ngày đêm không nằm không ngồi, 2 lần như vậy. Hoằng pháp và hoằng giới : 8 lần chủ tọa đạo tràng, hơn 70 lần khai giới đàn. Trước thuật : coi Vạn 106/74 liệt kê, đa số thuộc luật học, và tiểu phẩm này là một. Tuổi : 79 tuổi, trong đó có 44 tuổi giới, 33 tuổi hạ.

Những điều nhật dụng thiết yếu của giới luật Sách này có nguyên chú (Nc) của tác giả, và phụ chú (Pc) của tôi. Sách có 4 chương : chương một những điều thiết yếu phải học và đa số phải làm của Sa di, chương hai 10 giới tướng Sa di, chương ba Sa di phải tu 5 đức, phải biết 10 pháp sỐ, chương bốn Sa di phải hiểu 4 giới tướng. Chương một những điều thiết yếu phải học và đa số phải làm của Sa di, có 13 tiết 45 mục.

Tiết 1 thức dậy, có mục 1-3 :

Mục 1 sáng sớm thức dậy Ngủ nghỉ mới thức
nên nguyện chúng sinh
tất cả trí giác nhìn khắp mười phương

Nc.- Kinh luật đều qui định, hàng đệ tử xuất gia của Phật đầu đêm cuối đêm phải tinh cần tu tập Phật pháp, đừng ham ngủ nghỉ, nhác và phóng túng. Nên khi tỉnh dậy thì hãy niệm bài kệ này.

Pc.- Tất cả trí giác nhìn khắp mười phương, rõ thì phải dịch : được cái biết của nhất thế trí, đoái khắp mười phương. Đoái, vừa có nghĩa đoái tưởng, vừa có nghĩa đoái nhìn. Nghĩa đoái tưởng là chính và quan trọng.

Mục 2 đánh hồng chung
Nguyện tiếng chuông này
vượt mọi biên giới,
núi sắt u ám
cũng nghe được cả ;
căn cảnh thanh tịnh
chứng tánh viên thông,
hết thảy chúng sinh
cùng thành chánh giác.

Nc.- Sớm và tối, đến giờ đánh hồng chung, hãy đến trước hồng chung, chí thành, chắp tay, tụng bài kệ này rồi, tay mới đánh chuông, trong khi đó miệng tụng đức hiệu của Phật, hoặc tụng tên kinh đại thừa, hoặc tụng mật chú, làm cho hết thảy hữu tình nghe tiếng hết khố, cùng được giải thoát.

Pc.- Núi sắt u ám là địa ngục. Căn cảnh, sát thì phải dịch nghe trần ; nghe là 1 trong 6 căn (giác quan), trân là cảnh, và ở đây là tiếng, 1 trong 6 cảnh (đối cảnh). Chứng tánh viên thông là thể chứng bản tánh không cục bộ của căn cảnh.

Mục 3 nghe hồng chung Nghe tiếng chuông,
phiền não nhẹ,
trí tuệ lớn,
bồ đề sinh,
thoát địa ngục,
vượt hầm lửa,
nguyện thành Phật,
độ chúng sinh.

Án già ra đế da sa ha (3 lần).
Nc.- Sớm cũng như tối, trong khi đi, đứng, ngồi, nằm, hễ nghe hồng chung thì tụng thầm bài kệ chú này. Cổ đức nói : Nghe chuông nằm không dậy, thiện thần hộ pháp giận, hiện tại giảm phước tuệ, đời sau làm thân răn. Còn những kẻ nhác tu tập các hạnh tham thiền và tụng niệm thì quả báo cảm ra như thế nào, có cả trong kinh luật, nay không dân hết.

Pc.- Trí tuệ với bồ đề là một. Hầm lửa là địa ngục. Chú là chân ngôn, tổng trì, không thể dịch và giải (Bảo 1474 và 1360).

Tiết 2 sửa y phục, có mục 4 :

Mục 4 mặc y phục Nếu mặc áo trên,
nên nguyện chúng sinh,
được thiện căn tốt,
đến bờ bên kia.
Nếu mặc quần dưới,
nên nguyện chúng sinh,
mặc các thiện căn,
đầy đủ hổ thẹn.
Sửa áo buộc dải,
nên nguyện chúng sinh,
kiểm buộc thiện căn,
không để rơi mất.

Nc.- Mặc hay thay áo, tùy mấy lần, mỗi lần đều niệm thầm bài kệ trên đây. Không phải chỉ buổi sáng, lần mặc 1 lần niệm rồi thôi.

Pc.- Được thiện căn tốt, đên bờ bên kia, rõ và đúng, phải dịch được thiện căn thù thắng (rất hơn), đến bờ bên kia của chánh pháp. Hổ thẹn (tàm quí) là tự thẹn và thẹn với người.

Tiết 3 xuống đi, có mục 5-7 :

Mục 5 xuống đơn
Từ buổi sáng sớm
suốt đến buổi tối,
hết thảy sinh vật
nên tự tránh giữ ;
nếu rủi mất mạng
dưới chân của tôi,
tôi nguyện tức thì
được sinh cảnh Phật.

Án dật đế luật ni sa ha (3 lần). Nc.- Gõ ngón tay

' 3 lần, niệm thầm bài Kệ trên đây.

Pc.- Đơn là giường nằm của người xuất gia. Mỗi người 1 đơn nằm, cao rộng khá hạn chế.

Mục 6 bước đi không hại sâu bọ Cất bước chân lên,
nên nguyện chúng sinh,
vượt biển sinh tử,
đủ mọi thiện pháp.

Án địa lị nhật lị sa ha (3 lần). Mục 7 ra khỏi nhà
Từ nhà đi ra,
nên nguyện chúng sinh,
vào sâu trí Phật,
thoát hẳn ba cõi.

Tiết 4 vệ sinh, có mục 8-13 :

Mục 8 vào nhà xí Đại tiện tiểu tiện,
nên nguyện chúng sinh,
xả tham sân si,
loại trừ tội lỗi.

Án ngận lỗ đà da sa ha (3 lần).
Nc.- Muốn đại tiểu tiện thì nên đi ngay, đừng để trong người bức bách mà thảng thốt. Phải cởi và đổi giày hay những đồ khác đi dưới chân. Không được mang giày sạch vào nhà xí. Đến nhà xí, phải 3 lần đàn chỉ, có 2 nghĩa : một, đế người trong đó biết, nhưng không được thúc bách người trong đó phải ra; hai, sợ có quỉ ăn đồ dơ, làm như vậy để chúng tránh đi. Lên chỗ đại tiện tiểu tiện lại phải 3 lần đàn chỉ, niệm thầm bài kệ trên đây.

Pc.- Đàn chỉ, hiếu là gảy móng tay, tôi ngờ không phải là nghĩa ở đây. Ở đây là gõ ngón tay vào vật khác (như gõ cửa) hay ngón tay đánh vào nhau (tức vỗ tay). ngoài đàn chỉ như vậy, còn có dặng hắng, dậm đất ra tiếng Vạn 106/123). Đế người trong đó biết, người ở trong, nếu có, cũng làm như vậy đế người ngoài biết.

Mục 9 rửa sạch Việc xong đến nước,
nên nguyện chúng sinh,
mau chóng đi đến
trong pháp xuất thế.

Án thất lị bà hê sa ha (3 lần).

Mục 10 khử bẩn
Tẩy rửa mình bẩn,
nên nguyện chúng sinh,
thanh tịnh thuần hóa,
tuyệt đối không dơ.

Án hạ nằng mật lật đế sa ha (3 lần).

Nc.- Đọc 3 lần, rồi dùng 2 ngón tay, phía sau, của tay trái mà rửa hậu môn].

Mục 11 rửa tay Lấy nước rửa tay,
nên nguyện chúng sinh,
được tay thanh tịnh,
nhận giữ Phật pháp.

Án chủ ca ra da sa ha (3 lần).
Nc.- Niệm bài kệ này 3 lần. Rồi nếu chỉ tiểu tiện thì chỉ dùng nước rửa tay 1 lần là sạch. Nếu đại tiện thì sau khi khử bẩn phải rửa tay. Dùng tro, đất nhuyễn, tạo giác (chùm kết) phì tạo (xà phòng), đúng phép mà rửa.

Pc.- Việc vệ sinh, nhất là đại tiện xong, quan trọng nhất là việc tẩy tịnh. Sau đây là nguyên văn của Luật giải, nơi phần uy nghi, bài 13, nói việc vào nhà vệ sinh. Trước khi đại tiện, phải lấy bình thêm nước cho đầy, để chỗ tẩy tịnh. Như không có chỗ tẩy tịnh riêng thì có thể xách vào nhà vệ sinh. Đại tiện xong, trước hết dùng vật thường lệ mà lau. Sau đó rửa bằng nước. Bằng cách dùng ngón tay vô danh và ngón tay út của tay trái, xát rửa cho sạch. Rồi nắm tay trái ấy lại, còn tay phải vén áo, mở cửa, xách bình ra. Đến chỗ rửa tay, phải dùng tro, đât (nay là xà phòng) rửa tay trái 7 lần, kế rửa cả 2 tay cũng 7 lần. Nhớ chừa một ít nước để rửa cả trong và ngoài bình, và để lại chỗ cũ. Về phòng, lấy nước sạch súc miệng 3 lần. Như thế việc đại tiện mới xong. Việc ấy chép rõ trong đại luật. Làm thầy phải chỉ dạy đúng cách cho đệ tử. Phật dạy, tẩy tịnh như vậy có lợi ích lớn. Phàm người xuất gia, qui y với Như lai, lấy Như lai làm thầy, thì ai cũng phải tẩy tịnh. Nếu không tẩy tịnh đúng cách thì không nên nhiều tháp, kinh hành, lạy Phật, tụng Kinh, không được lạy người, cũng không được nhận người lạy, không được thọ thực, không được ngồi giường tăng chúng, không được nhập chúng, kinh chú thọ trì toàn không hiệu nghiệm. Nếu trai Tăng, chép Kinh, tạo Tượng, sẽ được phước ít và mỏng. Các người hãy y theo giáo huấn của Như lai. Đừng tự dối mình mà để sự dơ bẩn. Đừng nhác hay buông thả, giữ cái thói hạ cấp, để rồi phải sa đọa ác đạo.

Việc vệ sinh, căn cứ những điều trên đây, trước hết thấy rõ đại tiện tiểu tiện không phải chỗ vệ sinh thì bị cấm hắn. Ngày nay chỗ vệ sinh tương đối tiện nghi, nên sự tẩy tịnh cũng dễ dàng nên càng phải giữ kỹ. Đại tiện xong, lau giấy rồi rửa nước, phải rửa cho sạch với xà phòng giành riêng. Kế đó phải rửa tay cho sạch, bắt buộc phải rửa với xà phòng và rửa nhiều lần. Rồi súc miệng. Chủ ý làm sao cho sạch hậu môn, sạch tay, sạch miệng. Lại phải chú ý làm sạch mình mà không được để bẩn chỗ vệ sinh. Ngài Hoằng tán có nói 1 câu rất đúng kinh nghiệm, rằng xin tấy tịnh năm sáu lần rồi biết liền cái lỗi không tẩy tịnh (Vạn 106/123).

Mục 12 rửa mặt
Lấy nước rửa mặt,
nên nguyện chúng sinh,
được pháp thanh tịnh,
hết hẳn dơ bẩn.

Án lam sa ha (21 lần).

Mục 13 uống nước
Phật nhìn một bát nước,
tám vạn tư vi sinh,
nếu không trì chú này,
như ăn thịt chúng sinh.

Án phạ tất ba ra ma ni sa ha (3 lần).

Pc.- Tám vạn tư là thành ngữ tả số nhiều bậc trung. Uống nước là ăn thịt vi sinh rồi. Nhưng biết rõ như vậy để hiểu rằng, đời sống là biểu hiện của nghiệp quả thì đụng đâu tội đó. Như vậy thì phải vận dụng đời sống thế nào cho ngày càng thoát ly nghiệp quả.

Tiết 5 pháp y, đồ nằm, có mục 14 - 17 :

Mục 14 pháp y 5 điều
Lành thay áo giải thoát,
áo ruộng phước tối thượng, nay tôi kính tiếp nhận,
đời đời không rời bỏ.

Án tất đà da sa ha (3 lần).
Nc.- Phạn ngữ An đà hội, dịch nghĩa là tác vụ y (áo làm việc), có 5 điều, 1 dài 1 ngắn. Chấp lao phục vụ trong chùa, ra vào qua lại ngoài đường, hãy mặc pháp y này, với sự niệm kệ chú như trên.

Mục 15 pháp y 7 điều
Lành thay áo giải thoát,
áo ruộng phước tối thượng, nay tôi kính tiếp nhận,
đời đời thường khoác mặc.

Án độ ba độ ba sa ha (3 lần).
Nc.- Phạn ngữ Uất đa la tăng, dịch nghĩa là nhập chúng y (áo nhập chúng). Có 7 điều, 2 dài 1 ngắn. Phó trai, nghe giảng, trì tụng, tọa thiền, lễ Phật, lễ tháp, lê hòa thượng, thượng tọa, và chư tăng hòa tập, tất cả lúc ấy hãy mặc pháp y này với sự niệm kệ chú như trên.

Mục 16 pháp y lớn
Lành thay áo giải thoát,
áo ruộng phước tối thượng,
phụng hành lịnh Như lai, hóa độ cho tất cả.

Án ma ha ca bà ba tra tất đế sa ha (3 lần).

Nc.- Phạn ngữ Tăng già lê, dịch nghĩa là tạp toái y (áo xen vụn), là pháp y có 9 phẩm 3 bậc. Bậc thấp có 3 phẩm : thấp nhất là 9 điều, thấp vừa là 11 điều, thấp cao là 13 điều, cùng 2 dài 1 ngắn. Bậc vừa có 3 phẩm : vừa thấp là 15 điều, vừa vừa là 17 điều, vừa cao là 19 điều, cùng 3 dài 1 ngắn. Bậc cao có 3 phẩm : cao thấp là 21 điều, cao vừa là 23 điều, cao nhất là 25 điều, cùng 4 dài 1 ngắn. Dài nhiều ngắn ít là biểu thị thánh thêm phàm bớt. Vào vương cung, thăng tòa thuyết pháp, vào làng khất thực, hàng phục ngoại đạo, hãy mặc pháp y này với sự niệm kệ chú như trên.

Phụ lục : pháp y không điều
Lớn thay áo giải thoát,
áo ruộng phước vô tướng,
mặc kính đúng giới hạnh,
hóa độ mọi chúng sinh.

Pc.- Ngài Hoằng tán nói trong Luật giải, rằng 3 pháp y là của tỷ kheo, nói để Sa di biết trước, chứ không phải cho họ khoác mặc. Sa di thì khoác man y, và trong Đại tạng tự có bài kệ như trên. Tra cứu thì man y Phạn ngữ là Bát ta (patta), dịch nghĩa là man y. Hình thức là tấm vải trơn, lớn bằng pháp y, nhưng không cắt ra rồi may lại thành điều (Bảo 2437).

Mục 17 đồ nằm
Ngọa cụ ni sư đàn,
nuôi lớn lúa tâm tánh,
mở ra lên thánh địa,
phụng hành lịnh Như lai.

Án đàn ba đàn ba sa ha (3 lần).

Nc.- Phạn ngữ Ni sư đàn, dịch nghĩa là ngọa cụ, toa cụ, tùy tọa y, sấn túc y. Dài 2 gang rưỡi của Phật, rộng 2 gang của Phật. Không được đem làm 3 y, không được tịnh thí, hay dùng lộn xộn vào việc lấy củi, cỏ, đựng đồ. Chỉ được dùng trải ngồi. Đi đường, đến chỗ ngồi thì trải ra mà ngồi. Luật thập tụng nói mới thì 2 lớp, cũ thì 4 lớp, không được nhận ni sư đàn 1 lớp. Trong luật, lý do chế ra là vì thân, vì y và vì đồ nằm. Hành sự sao nói, vì thân là sợ lúc ngồi mặt đất có thể bị thương tốn, vì y là sợ không có chiếu hay đồ gì lót thì 3 y dễ hỏng, vì đồ nằm là sợ lúc thân không sạch thì bẩn giường phản của chư Tăng. Luật lại dạy, ni sư đàn mới hãy lấy cái cũ viền 4 bên cho loạn màu đi, làm là phải viền. Căn bản luật và Ký qui truyện không cho phép dùng trải ra mà lạy. Nếu suy luận vì y nên trải ra mà lạy thì cũng không hại gì.

Pc.- Ngọa cụ, Đường dịch là phu cụ, đúng hơn. Phu cụ là đồ trải ra khi ngồi, khi nằm, trải ra mặt đất để giữ y giữ thân, lại trải ra trên đồ nằm để giữ đồ ấy. Phu cụ mà nói dài 2 gang rưỡi và rộng 2 gang của tay Phật, thì tay người trung bình 1 gang là 2 tấc, 2 gang rưỡi là 5 tấc, 2 gang là 4 tâc ; tay Phật gấp 3, vậy phu cụ dài 1m50 rộng 1m20. Nuôi lớn lúa tâm tánh là chuyển mà dịch, với ý nghĩa nuôi lớn công đức (lúa) của tâm tánh. Nhưng dịch sát thì phải là nuôi lớn phẩm chất (tánh) công đức (lúa) của tâm. Thánh địa : địa vị giải thoát của chư vị thánh giả.

Tiết 6 lên chùa, có mục 18-21 :

Mục 18 lên đạo tràng
Được nhìn thấy Phật,
nên nguyện chúng sinh,
được mắt vô ngại,
thấy hết chư Phật.

Án a mật lật đế hồng phấn tra (3 lần).

Pc.- Đạo tràng là bô đề tràng, giác tràng, có 5 nghĩa nên biết. Một, nơi Phật thành đạo, gọi là đạo tràng (tức Kim cang tòa dưới Bồ đề thọ, bên sông Ni liên thiền, thuộc xứ Ma kiệt đà). Hai, Pháp làm cho thành đạo, cũng gọi là đạo tràng, như nói trực tâm là đạo tràng. Ba, chỗ thờ cúng Phật, cũng gọi là đạo tràng, chô ấy chùa là một. Bốn, chỗ tu hành cũng gọi là đạo tràng, chỗ ấy chùa cũng là một. Năm, chỗ tu tập bái sám, cũng gọi là đạo tràng, chỗ ấy chùa cũng là một. Vì chùa là 1 đạo tràng vừa quan trọng vừa thường xuyên vừa nhiều nghĩa, nên năm 613, Trung hoa đã có quyết định đối chùa gọi là đạo tràng (Bảo 2368, 1912, 2681).

Mục 19 tán dương Phật Đấng Pháp vương vô thượng,
ba cõi không ai bằng,
Đạo sư của trời người,
Từ phụ của tứ sinh,
một niềm mà qui y,
diệt sạch nghiệp vô số,
ca tụng hay tán thán,
ức kiếp không cùng tận.
Pc.- Pháp vương : vua của các pháp, tự tại đối với các pháp. Đạo sư : thầy dẫn đạo, dẫn người nhập vào tuệ giác của Phật. Từ phụ : cha từ bi. Tứ sinh : 4 loại chúng sinh phân theo cách sinh : sinh bằng thai (thai sinh) sinh bằng trứng (noãn sinh) sinh bằng thấp khí (thấp sinh) sinh bằng biến hóa (hóa sinh). Diệt sạch nghiệp vô số, dịch rõ : có khả năng diệt được cái nghiệp 3 a tăng kỳ kiếp. A tăng kỳ kiếp : thời kỳ vô số. Bồ tát tu hành trải qua 3 thời kỳ vô số, với 50 cấp độ mới hết mọi nghiệp mà thành chánh giác : trải qua 10 tín, 10 trú, 10 hạnh, 10 hướng (và 4 da hành) là hết thời kỳ vô số thứ nhất ;qua sơ địa đến thất địa của 10 địa là hết thời kỳ vô số thứ hai; qua bát địa đến hết thập địa của 10 địa là hết thời kỳ vô số thứ ba - Sở đoạn của 3 thời kỳ này là đoạn ngã chấp phần phân biệt là hết thời kỳ một, đoạn ngã chấp phần câu sinh và pháp chấp phần phân biệt là hết thời kỳ hai, đoạn pháp chấp phần câu sinh là hết thời ba. Ba phần sở đoạn này gọi là "cái nghiệp 3 a tăng kỳ kiếp".

Mục 20 lạy Phật
Trên trời dưới trời
không ai như Phật,
mười phương thế giới
cũng không sánh bằng ;
vũ trụ có gì
con nhìn thấy hết,
tất cả không ai
không gì như Phật.
Mục 21 chân ngôn đảnh lễ khắp cả Án phạ nhật ra hộc (3 lần).
Nc.- Mỗi 1 lạy Phật là 1 lần tán Phật. Phải tinh thành quán tưởng và cả 5 bộ phận cơ thể đều gieo xuống sát đất. Giáo lý liệt kê 7 thứ lạy, không thế không biết. Một, lạy ngã mạn, là chiếm vị thứ, không biết cung kính, tâm dông ngoại cảnh, 5 bộ phận không sử dụng đủ phép, chỉ như cái chày giã cối cất lên đổ xuống mà thôi. Hai, lạy xướng họa, là uy nghi hơi chỉnh mà lòng không lắng tưởng, thấy người thì thân nhẹ lạy gấp, người đi thì thân mỏi tâm mệt, tâm thì tán loạn, chỉ có miệng xướng lạy mà thôi. Ba, lạy thân tâm cung kính, là nghe xướng danh hiệu của Phật thì tức khắc nhớ tưởng đến Phật, thân tâm đều cung kính, tinh thành chứ không chán và nhác. Bốn, lạy phát trí thanh tịnh, là thấu triệt Phật là tùy tâm biến thế, lạy một đức Phật là lạy tất cả đức Phật, lạy một lạy là lạy cả pháp giới, bởi lẽ pháp thân chư Phật uốn viên dung. Năm, lạy khắp nhập pháp giới, là tự quán các pháp thân tâm, từ xưa đến nay, từ gốc đến ngọn, không rời pháp giới, Phật với ta tánh vốn bình đẳng, nay lạy một đức Phật tức là khắp lạy tất cả đức Phật trong toàn thể pháp giới. Sáu, lạy chánh quán, là lạy Phật của mình, không còn vin Phật khác, tại sao, vì lẽ hết thảy chúng sinh đều có Phật tánh, bình đắng chánh giác. Bảy, lạy thật tướng bình đẳng, là trên có lạy có quán, tự tha khác nhau, còn ở đây một cách lạy Phật này không tự không tha, phàm thánh nhất như, thể dụng bất nhị, nên ngài Văn thù đã nói, người lạy Phật và Phật được lạy, cả hai bản thế vốn văng lặng.

Tiết 7 cúng nước, có mục 22 - 24 :

Mục 22 cúng tịnh bình
Tay cầm tịnh bình,
nên nguyện chúng sinh,
trong ngoài không dơ,
sạch bóng tất cả.

Án thế già lỗ ca sất hàm sất sa ha (3 lần).

Nc.- Bình, Phạn ngữ quân trì (Kundika). Ký qui truyện nói, quân trì có 2 thứ, một, sứ hay đất là dùng sạch, hai, đồng hay sắt là dùng bẩn. Nay nói là nói về bình sạch. Tỷ kheo mỗi ngày, sáng sớm, tụng kinh chú xong, dùng bình sạch đựng nước sạch, cúng trước tượng Phật tượng Bồ tát. Khi lấy bình đựng nước thì hãy quán tưởng tôn dung chư Phật Bồ tát, lạy đủ nghi thức, rồi đứng dậy lấy bình với sự tụng thầm kệ chú trên đây.

Mục 23 chân ngôn súc tịnh bình Án lam sa ha (21 lần).
Nc.- Lạy Phật rồi, đem bình đến chỗ nước sạch, tay trái vén y, tay phải cầm bình, từ từ trước lấy nước súc 3 lần, mỗi lần tụng thầm 7 biến chú trên đây. Nước súc bình đừng đổ lại trong nước sạch, phải đố bỏ ra ngoài.

Mục 24 chân ngôn đổ nước vào tịnh bình Án phạ tất bát ra na ni sa ha (3 lần).

Nc.- Súc sạch, hết dơ rồi, đổ đầy nước sạch vào tịnh bình, với sự niệm thầm chú trên đây.

Nắng mô tô rô bà da, đát tha nga đa da, đát điệt tha. Án, tô rô tô rô, bát ra tô rô, bát ra tô rô, sa bà ha (3 lần).

Nc.- Đến trước Phật, quì thẳng, tay trái cầm bình, tay phải kiết ấn Phố cúng dường, tụng chú đại bi 7 biến, lạy Phật mà lui. Chiều xuống, việc trút nước cũng kiết ấn như trước, trước tụng chú đại bi 7 biến, Bát nhã tâm kinh và chú Vãng sinh đều 7 biến, rồi ra ngoài rót tản nước xuống đất, tay kiết ấn Cam lộ, miệng niệm thầm chân ngôn Cam lộ như trên. Khi niệm chân ngôn này, hãy quán tưởng bình là bình như ý, tuôn ra đủ thứ đồ ăn thức uống, trước chư thiên, kế quỉ thần, sau ngạ quỉ và bàng sinh, cùng được no đủ. Lại quán tưởng bình ấy xuất ra lâu đài, cung điện, trân bảo, chuỗi ngọc, tàn lọng, hương hoa, y phục, không thứ nào không đầy đủ. Sau đó vẫn quán tưởng từ bình ấy phát ra tiếng nói về pháp 12 nhân duyên, truyền thọ cho họ 3 pháp qui y, làm cho họ nghe Phật pháp, được qui y, thực hiện Pháp hỷ tam muội nên lạy mà đi.

Tiết 8 thọ trai, có mục 25 - 35 :

Mục 25 thọ trai
Thấy bát trống rỗng,
nên nguyện chúng sinh,
cứu cánh thanh tịnh,
trống không phiền não.

Nc.- Tỷ kheo thọ thực, kiết già mà ngồi, trải khăn ăn lên trên đầu gối, phòng cơm, nước nóng, đồ ăn và canh rơi xuống pháp y. Lúc thỉnh bát thì niệm thầm bài kệ trên đây.

Thấy bát chứa đầy,
nên nguyện chúng sinh,
chứa đựng đầy đủ
tất cả thiện pháp.

Nc.- Phạn ngữ Bát đa la, dịch nghĩa là ứng lượng khí. Luật không cho phép Tỷ kheo cất dùng bát bằng các loại ngọc, đồng, bạch lạp, gỗ, đá, v/v. Đại khái có 2 thứ được dùng : một là làm bằng đất nhuyễn, hai là làm bằng thiếc. Tăng kỳ luật nói, Bát là đồ dùng của người xuất gia, ít ham muốn, biết vừa đủ, không phải thích nghi cho người thế tục. Thập tụng luật nói, Bát là tiêu biểu của chư Phật, không được dùng bậy và rửa tay, phải kính giữ như giữ mắt. Ngũ phần luật nói, Phật tự làm Bát bằng đất làm ngói, để làm điển hình cho hậu thế. Phát chẩn sao viết, Bát là đồ dùng thích ứng chánh pháp, tức thể chất, màu sắc và dung lượng, cả 3 thứ đều tương ứng với chánh pháp. Thể chất có 2, là làm bằng đất nhuyễn hay thiếc. Màu sắc thì dùng ma tử và hạnh nhân giã nhỏ, xoa trong ngoài, hun xông bằng khói loại tre, hun xông thành màu sắc cổ sau của chim tu hú, chim bồ câu, hay màu sắc chim khổng tước, hun xông như vậy là vì gì, vì để mùa hè đựng đồ khỏi thiu, khỏi thấm cáu bẩn, có tác dụng ấy nên phải hun xông. Dung lượng thì chia lớn vừa nhỏ... và chính vì dung lượng nên gọi là ứng lượng khí. Đạt quán đại sư nói, Bát là đồ dùng giúp 3 ngôi, đủ 6 đức. Tại sao nói Bát giúp 3 ngôi, vì không có bát ấy thì Tăng bảo không có chỗ nhờ, Tăng bảo không có chỗ nhờ thì tính mạng tuệ giác phải đứt, tính mạng tuệ giác đứt thì dòng giống Phật bảo cũng mất. Bát có khả năng sạch sẽ, khả năng dung chứa, khả năng hạn chế, khả năng bủa rộng, khả năng tôn kính, khả năng tuân xưa, thì gọi là 6 đức : tuân xưa là do Phật truyền thọ, tôn kính là vốn do chư thiên dâng hiến, bủa rộng thì khắp lợi hết thảy, hạn chế thì quá giữa ngày không ăn, dung chứa là người cho thì Bát nhận cả tốt lần xấu và cái phước của Bát thì lợi ích một cách bình đẳng, sạch sẽ thì cả thế gian không ai nỡ đem đồ nồng mặn bỏ vào. Như vậy chúng ta dám không quí báu tôn trọng ? Khi đặt cơm vào thì niệm thầm bài kệ ở trên.

Mục 26 xuất cho chúng sinh
Pháp lực siêu nghĩ bàn,
từ bi không chướng ngại,
bảy hạt tràn mười phương,
khắp cho cả pháp giới.

Án độ lợi ích sa ha (niệm chú này 3 lân, mỗi lần gảy móng tay 1 cái).

Chim đại bằng cánh vàng,
chúng quỉ thần đồng rộng,
mẹ của quỉ la sát,
cam lộ no đủ cả.

Án mục đế sa ha (niệm chú này 3 lần, mỗi lần gảy móng tay 1 cái).

Nc.- Khi tụng cúng dường, lấy tay phải dựa Bát theo dáng vin giữ, ngăn hơi hôi bẩn của mình, còn tay trái nâng bát ngang mi. Đưa muỗng của Bát hướng ra ngoài. Văn cúng dường chiếu theo nghi thức thông thường tụng niệm, rồi để Bát trên bàn. Xuất sinh thì dùng muỗng lấy 7 hạt cơm, bún không quá 1 tấc, [đặt vào cái chén nhỏ đã có nước trong, còn muỗng thì để lại vào Bát mà xoay vào trong, rồi đặt cái chén nhỏ vào lòng bàn tay phải], lại lấy ngón cái của tay trái đè ngón vô danh của tay ấy kiết ấn Cam lộ, niệm thầm 2 bài kệ chú xuất sinh trên đây. Nhất hướng truyện nói, ăn sáng thì đọc Pháp lực bất tư nghi..., ăn ngọ thì đọc đại bằng kim sí điểu... Nhưng lấy lý mà suy, không kể ăn sáng, ăn nhỏ hay ăn ngọ, hễ niệm xuất sinh thì phải niệm cả 2 bài kệ trên mới hợp ý chính...

Pc.- Những loại mà bài kệ thứ hai trên đây kê ra toàn là giống ăn thịt. Sau khi thọ giới bất sát với Phật thì đói, nên Phật sắc đệ tử khi ăn phải xuất sinh cho họ. Theo nguyên chú ở trên thì bài kệ thứ hai này cũng do người xuất sinh đọc, không phải thị giả. Bài kệ thị giả đọc sẽ có dưới đây. Không hiểu vì lẽ gì ngày nay có nơi thị giả đọc bài này.

Mục 27 thị giả đưa ăn
Chúng quỉ thần các người,
nay tôi cho cúng phẩm,
cúng phẩm này khắp cả,
quỉ thần cùng hưởng thụ.

Án mục lực lăng sa bà ha (3 lần).

Nc.- Đem cái chén nhỏ giao thị giả, đưa đến chỗ xuất sinh niệm bài kệ chú trên đây. Thời nay thường thấy... bày thêm lắm chuyện. Nhưng tìm tòi kinh luật thì thấy lắm chuyện ấy không xuất từ kinh luật mà lại mất cả uy nghi. Luận về lý thì chỉ tay trái kiết ấn, tay phải xuất thực, miệng tụng thầm kệ chú là đúng rồi. Xét sách Nam hải ký qui có nói, Tăng chúng Tây vức, nơi chỗ ứng cúng thọ thực, trên hết thiết 1 chỗ ngồi của thánh tăng (Tân đầu lô), một bên bày 1 cái đăng nhỏ, đặt 1 cái bồn để cúng mẹ của quỉ. Khi thọ thực thì trước cúng thánh tăng, kế cúng đại chúng hiện diện, sau cúng cho mẹ của quỉ, không có sự đặt định những cách về sự xuất sinh. Nay thuận theo nghi thức xưa của đông độ thì tuy có những cách về sự xuất sinh, nhưng không thể bày thêm lắm chuyện.

(Xướng tăng bạt)

Phật dạy Tỷ kheo,
ăn xét năm điều,
nghĩ sai nói quấy,
tín thí khó tiêu.
Đại chúng,
nghe tiếng khánh,
cùng chánh niệm.

Ngày nay, ở đây, Tăng chúng cùng niệm "Nam mô A di đà phật" và tụng "Tam bạt ra dà đa" (3 lần).

Nc.- Thị giả xuất sinh trở về, thì duy na xướng tăng bạt như trên. Trong luật, Phật qui định Tăng chúng thọ thực thì phải xướng "tăng bạt", là nhân ngoại đạo thỉnh Phật và Tăng mà mật để thuốc độc vào đồ ăn, Phật bảo các Tỷ kheo nhất tề xướng "Tam bạt ra dà đa", bao nhiêu thuốc độc đều biến thành mùi vị ngon nhất, Tăng chúng thọ thực một cách an lạc, khỏi bị cái hại của thuốc độc. Tăng bạt,... Phạn ngữ "Tam bạt ra dà đa", dịch nghĩa là đắng cúng, là Tăng chúng thọ thực đều bình đẳng ; lại dịch nghĩa là thiện chí, là đồ cúng dường khéo thành mà giờ ăn lại đến. Nay, địa phương này xướng ngũ quán (xét năm điều) để Tăng chúng nhất tâm trong lúc thọ thực, và lây việc này làm tăng bạt là một, không bị thuốc độc của ngoại đạo tác hại, hai, làm cho mọi người hổ thẹn trong lúc thọ thực. Do đó, tuy không phải sự qui định chính thức, nhưng cả xứ Đông Hạ đều tuân hành.

Pc.- Ăn xét năm điều, dịch sát và rõ là ăn thì để tâm vào 5 quán pháp (5 quán pháp : 5 sự suy xét, sẽ thấy ở dưới). Nghĩ sai nói quấy, rõ thì phải dịch là nghĩ tản mác nói lộn xộn (tức nghĩ khác với 5 sự suy xét và nói chuyện tạp). Cùng chánh niệm là cùng chánh tâm niệm lại (mà niệm đức Bổn tôn, niệm Tăng bạt, và nghĩ theo 5 sự). Tăng bạt, Bảo 2484 và 339, nói Tăng bạt là Tam bạt ra dà đa, có 2 nghĩa. Một, đây là lời thưa của thí chủ, thưa với vị thượng tọa của Tăng chúng ứng cúng, ý nói đồ cúng dường khéo thành và giờ ăn đã đến. (Thượng tọa bảo : bình đẳng hành thực). Thí chủ chưa cung kính nói câu này mà tăng chúng thọ thực thì bị tội ố tác. Hai, đây là mật chú, Phật dạy xướng 3 lần như vậy mới thọ thực, thì độc dược biến thành mỹ vị.

(Chính thức thọ trai)
Cầm bát Ứng khí,
nên nguyện chúng sinh,
trở thành pháp khí,
thọ thiên nhân cúng.

Án chỉ rị chỉ rị phạ nhật ra hồng phấn tra (3 lần).

Nguyện đoạn tất cả điều ác.
Nguyện tu tất cả điều lành.
Nguyện độ tất cả chúng sinh.
Một, xét kể công lao nhiều ít và ước lượng lý do của thực phẩm. Hai, nghĩ kỹ đức hạnh của mình đủ hay thiếu đế ứng thọ sự cúng dường. Ba, đề phòng tâm lý, tránh những tội lỗi mà tham sân si vẫn là chủ yếu. Bốn, chính vì lấy thực phẩm làm dược phẩm tốt để trị liệu thân hình khô yếu. Năm, vì thành đạo nghiệp mà ứng thọ thực phẩm này.

Pc.- Thọ thực thì trước hết bưng Bát ngang giữa ngực và bụng mà niệm kệ chú như trên. Kế đến ăn 3 muỗng đầu, mỗi muỗng ít thôi, và niệm 3 đại thừa giới như trên. Sau đó, ngưng lại, niệm thầm 5 sự quán xét như trên. Rồi thọ thực bình thường.

Về bài kệ trên, xin dịch sát và rõ, như sau. Cầm nắm Bát ứng khí, thì nên nguyện cho chúng sinh làm cho mình trở thành đồ chứa đựng chánh pháp (pháp khí), xứng đáng tiếp nhận sự hiến cúng của chư thiên và nhân loại.

Về 3 đại thừa giới, giới thứ nhất và giới thứ hai dễ hiếu. Giới thứ ba, tạm coi điều giác ngộ thứ 8 của kinh Tám điều thượng nhân giác ngộ.

Về 5 sự quán xét thì đây là Nc. Một, xét công lao nhiều ít, là như Trí độ luận nói, thực phẩm này do cuốc cày, trồng trỉa, hái gặt, giã xay, gạn lọc, nấu thổi, đến khi thành thực phẩm thì công lao quả thật quá nhiều; còn ước lượng lý do của thực phẩm thì như Tăng kỳ luật nói, thí chủ bớt cả phần ăn của vợ con họ, vì cầu phước mà cúng dường : khi thọ thực, phải có sự quán xét như vậy. Hai, nghĩ kỹ đức hạnh của mình đủ hay thiếu để ứng thọ sự cúng dường ấy, là như luật Tỳ ni mầu nói, nếu không ngồi thiền, tụng kinh, lo việc Tam bảo, cũng không giữ giới, thì hưởng thọ những đồ của người đem đức tin mà cúng dường, là bị đồ cúng dường ấy làm cho rơi ngã, nên không nên hưởng thọ; những đức hạnh nói trên, nếu được toàn vẹn, mới nên ứng cúng thọ thực : khi thọ thực, phải có sự quán xét như vậy. Ba, đề phòng tâm lý, tránh những tội lỗi mà tham sân si vẫn làm chủ yếu, là như Minh liễu luận sớ nói, người xuất gia trước phải đề phòng 3 tội lỗi của tâm lý, là đối với đồ ăn vị ngon thì nổi tham, với đồ ăn vị dở thì nổi sân, với đồ ăn vị trung tính thì nổi si (ăn theo bản năng, đói thì ăn, không có ý thức gì), do đó mà không biết hổ thẹn, rơi xuống 3 đường ác : khi thọ thực, phải có sự quán xét như vậy. Bốn, chính vì lấy thực phẩm làm dược phẩm tốt để trị liệu thân hình khô yêu, là đói khát làm bịnh chủ yếu, 404 bịnh khác làm bịnh phụ thuộc, nên phải lấy đồ ăn làm dược phẩm để giúp cho thân ấy : khi thọ thực, phải có sự quán xét như vậy. Năm, vì thành đạo nghiệp mà ứng thọ thực phẩm ấy, là không ăn thì bịnh đói khát phát sinh, đạo nghiệp làm sao thành tựu, nên Tăng nhất a hàm nói, ăn nhiều sinh bịnh tật, ăn ít khí lực suy, hãy vừa phải mà ăn, như cân không cao thấp : khi thọ thực, phải có sự quán xét như vậy.

Mục 28 kết thúc sự thọ trai
Ai hiến cúng được,
thì được lợi ích ;
vui thích hiến cúng,
sau này yên vui.
Thọ thực hoàn tất,
nên nguyện chúng sinh,
việc làm hoàn tất,
đủ pháp chư Phật.

Nc.- Trước tụng chú Chuẩn đề, kế tụng 2 bài kệ trên đây.

Pc.- Hai bài kệ này, bài thứ nhất, rõ thì phải dịch : người biết bố thí thì tất nhiên được ích lợi của sự bố thí ấy ; nếu vì vui thích mà bố thí, thì về sau tất nhiên được yên vui. "Vì vui thích mà bố thí" là vì cầu sự yên vui nên trong lòng thích thú mà bố thí, không phải ý của, khoe của, hay bố thí mà tính toán, bố thí rồi hối tiếc. Trong bài kệ thứ hai, "việc làm hoàn tất" là sự tu học đã hoàn tất, tức gọi là bậc vô học, nên câu này nguyên để tả địa vị A la hán.

Mục 29 rửa bát Ứng khí
Nước rửa Ứng khí,
như nước Cam lộ,
đem cho quỉ thần,
ai cũng no đủ.

Án ma hưu ra tất sa ha (3 lần).

Mục 30 mở bát Ứng khí
Ứng khí của Phật,
con được mở ra,
nguyện cùng chúng sinh
"ba luân thanh tịnh".

Án tư ma ma ni sa ha (3 lần).
Pc.- Mục này, cả tiêu đề và ý nghĩa bài kệ, đều phải để trước mục 25 mới đúng. Để ở đây thành không phải mở bày mà là thu dọn. "Ba luân thanh tịnh", dịch sát : 3 luân rồng lặng, là người hiến cùng, người ứng thọ, và đồ hiến cúng, không bên nào bị sự chấp trước làm vẩn đục.

Mục 31 nhận đồ cúng dường
Tài thí pháp thí
bình đẳng tất cả,
làm cho đàn độ
trọn vẹn đầy đủ.

Pc.- Đàn độ là bố thí ba la mật : sự san sẻ toàn hảo.

Mục 32 lấy tăm dương chi Cầm tăm dương chi,
nên nguyện chúng sinh,
thu hoạch diệu pháp,
tuyệt đối trong sáng.

Án tát ba phạ thuật đáp, tát ri ba, đáp rị ma, ta ba phạ, thuật đát khoánh. Án lam sa ha (Chú Tịnh pháp giới "Án lam sa ha" trì 21 lần).

Mục 33 nhấm tăm dương chi
Nhấm tăm dương chi,
nên nguyện chúng sinh,
tâm tính thuần hóa,
cắn nát phiền não.

Án a mộ dà, di ma lệ, nhĩ phạ ca ra, tăng thâu đà nề, bát đầu ma, câu ma ra, nhĩ phạ tăng, thâu đà da, đà ra đà ra, tố di ma lê, sa phạ ha (3 lần).

Mục 34 súc miệng Súc miệng lòng sạch luôn,
miệng thơm hương trăm hoa,
ba nghiệp thường trong sạch,
cùng Phật về Tây phương.
Án hảm án hãn sa ha (3 lần).
Nc.- Nếu không có cây dương, cây liều, thì lấy gì xỉa răng ? Phải hiếu cây gì cũng có thể xỉa răng, có điều chỉ lấy cây tính hòa, và có vị đắng. Lúc xỉa răng thì phải súc miệng và nuốt nước miếng trước đã. Không được ngậm nước mà xỉa răng. Xỉa răng có 5 cái lợi : miệng không đăng, không hôi, trừ phong, trừ nhiệt, trừ đàm. Tăm dùng rồi phải bỏ chỗ khuất, không được ném những chỗ đại chúng đi hay ngồi.

Pc.- Ba tiêu đề 3 động tác như trên không những chỉ có trong việc thọ thực, mà còn có ngoài việc ấy. Nhưng trong việc thọ thực, 3 động tác này đáng lẽ phải để trước mục 28 mới phải.

Mục 35 lấy tích trượng
Cầm nắm tích trượng,
nên nguyện chúng sinh,
thiết hội đại thí,
cho pháp chân thật.

Án na lật thế, na lật thế, na lật tra bát để, na lật đế, na dạ bát nanh, hồng phấn tra (3 lần).

Pc.- Tích trượng là dùng vào việc đi khất thực. Phạn ngữ khiết khí la (khakkhara), ngài La thập dịch thanh trượng (Thập tụng luật), chỗ khác dịch minh trượng, toàn có nghĩa là cái gậy tạo ra tiếng. Gậy cao ngang vai, cán gỗ, trên có vòng tròn bằng sắt hay thiếc, lớn bằng miệng chén, với vòng nhỏ đế rung ra tiếng. Công dụng trong việc khất thực là rung tiếng báo tin cho thí chủ hay, thay cho việc vào thẳng nhà người ta hay gõ cửa, khiến họ bất bình. Nhưng chỉ được rung vài tiếng, người ta không nghe hay không trả lời thì đi ngay. Lại còn đề phòng chó dữ (nhưng không được đánh). Thử ngoại, tích trượng còn để tạo ra tiếng mà báo động rắn rít, vật độc, thú dữ, để khỏi bị chúng hại. Trên đây là nói tích trượng của hiển giáo qua Luật tạng, còn mật giáo thì tích trượng là hình tam muội da của đức Địa tạng và đức Quan âm, thì không liên hệ gì ở đây. Như vậy tích trượng là đế khất thực, vậy đáng lẽ để đầu tiên trong tiết 8 này, trước mục 25, mới hợp lý.

Cầm nắm tích trượng mà nói thiết hội đại thí, là vì tích trượng tiêu biểu cho tuệ giác. Sử dụng tuệ giác là như mở đại thí hội mà cho pháp chân thật. Ý này là nghĩa chính, ở đây và nhiều kinh luận.

Tiết 9 ngủ, có mục 36-37 :

Mục 36 bày đơn ngồi thiền
Bày giường ghế ra,
nên nguyện chúng sinh,
mở bày thiện pháp,
thấy được thật tướng.
Thẳng mình ngồi ngay,
nên nguyện chúng sinh,
ngồi tòa bồ đề,
tâm không vướng mắc.

Án phạ tắc ra, a ni bát ra ni, ấp đa da, sa ha (3 lần).

Pc.- Thật tướng : bản chất thật, thực tướng siêu việt. Tướng ở đây là nghĩa tướng (bản thế), không phải tướng đối lập với tánh. Ngồi tòa bồ đề : sống vững vàng trong tuệ giác.

Mục 37 ngủ nghỉ
Ngủ nghỉ theo giờ,
nên nguyện chúng sinh,
thân được yên ổn,
tâm không loạn động. A.

Pc.- Sắp ngủ thì tùy nguyện mà làm 1 trong 3 việc. Một, ngồi thiền, tức sau khi niệm 2 bài kệ mục 36 thì tham cứu công án của mình. Hai, quán tưởng chữ A viết theo Phạn tự cố (Bảo 1417), rồi 1 hơi niệm thầm 21 lân, và 21 hơi như vậy. Ba, chấp tay hướng về phía tây, quán tưởng và niệm Phật bốn tôn, hoặc 100 tiếng, hoặc 300 tiếng, hoặc hơn nữa. Sau 1 trong 3 việc này mới niệm bài kệ trên, rồi nằm ngủ. Nhưng phải nằm nghiêng bên phải, không được nằm ngửa, nằm sấp, nằm nghiêng bên trái, không được cởi áo trong mà nằm.

Tiết 10 lấy nước, có mục 38 :

Mục 38 lấy nước
Thấy dòng nước chảy,
nên nguyện chúng sinh,
được ý muốn tốt,
rửa dơ phiền não.

Nam mô Hoan hỷ trang nghiêm vương phật. Nam mô Bảo kế như lai. Nam mô Vô lượng thắng vương phật. Án phạ tất ba ra ma ni sa bà ha (3 lần).

Thấy dòng sông lớn,
nên nguyện chúng sinh,
theo dòng nước Pháp,
vào biển trí Phật.
Nhìn thấy cầu cống,
nên nguyện chúng sinh,
như là cầu cống,
đón đưa tất cả.

Nc.- Phạn ngữ là Bát rị tát ra Phật noa (paris-ravana), dịch lự thủy la. Trong luật, các Tỷ kheo nghe Phật chế giới rồi, không biết cách làm đãy lọc (đế lấy nước]. Phật cho phép làm như hình cái gáo, hoặc 3 góc, hoặc làm bình lọc. Nếu sợ trùng vẫn lọt ra thì Phật cho phép để cát vào đãy lọc nước. Lọc rồi không được đố trên mặt đất, mà phải đố lại trong nước. Tăng kỳ luật nói, người nào thấy được đường chỉ nhỏ trong bàn tay mới nhìn nước xem. Nếu trong nước có loài rất nhỏ thì không được đến đó dùng rửa tay, rửa mặt, đại tiểu tiện.

Pc.- Bài kệ thứ 3 đế vào mục này thật không đúng vị trí. Tại sao không là 1 tiểu mục riêng ? Vì thật đáng là 1 tiểu mục.

Tiết 11 đối với Phật, có mục 39-41
Mục 39 tắm tượng Phật
Nay con rưới tắm
thân thể Như lai,
là khối công đức
tịnh trí trang hoàng,
cầu nguyện chúng sinh
hết sạch dơ bẩn,
cùng thực hiện được
pháp thân Như lai.

Pc.- Bài kệ này, câu thứ 3, dịch sát phải là "làm cho chúng sinh ngũ trược đều thoát ly dơ bẩn". Ngũ trược là thời kỳ mà con người đủ cả 5 sự vẩn đục. Một là kiếp trược (thời kỳ vẩn đục) vì đủ có 4 thứ sau. Hai là kiến trược (kiến thức vẩn đục). Ba là phiền não trược (tâm lý vẩn đục). Bốn là chúng sinh trược (con người vấn đục) : thân yếu tâm ngu, phước ít khổ nhiều. Năm là mạng trược (sinh mang vẩn đục) : đời sống ngắn dần cho đến 10 tuổi là tuổi trung bình. Trong 5 sự, một là tổng quát, hai và ba là nguyên nhân, bôn và năm là kết quả.

Mục 40 tán dương Phật
Tán dương tướng Phật,
nên nguyện chúng sinh,
thành tựu thân Phật,
chứng pháp vô tướng.

Án mâu ni, tam mâu ni tát phạ hạ (3 lần).

Mục 41 nhiều quanh tháp Phật
Nhiễu tháp chiều phải,
nên nguyện chúng sinh,
làm không mâu thuẫn,
thành trí toàn giác.

Nam mô tam mãn đa một đà nấm, án đỗ ba đỗ ba sa bà ha (3 lần).

Pc.- Tháp, Phạn ngữ là tháp ba, đột đỗ ba (stupa, Paly : thupa), là xây đât đá cao lên để tàng di cốt, do đó mà dịch nghĩa là cao hiến, và dịch mấy chữ nữa cũng theo nghĩa ấy. Có chỗ nói tháp còn gọi là chi đề (chế đế, chaitya) dịch nghĩa tịnh xứ hay miếu. Có chỗ nói cùng là tháp, nhưng có xá lợi gọi là tháp, không thì gọi là chi đề. Nhưng đây là nói về tháp theo hiển giáo. Tổng quát thì tháp là chỗ tàng xá lợi hay những gì của thân Phật, hoặc là chỗ tôn thờ Phật. Cũng trong hiến giáo, tháp còn được xây cho thánh giả và phàm tăng. Nhưng phàm tăng thì phải có giới, lo việc, và có đức, tháp xây không có tầng và ở chỗ khuất (Tăng kỳ luật). Còn theo mật giáo thì tháp là hình tam muội da của Đại nhật như lai, do đó mà cho phép xây để kết duyên, kiếm phước (Bảo 2381, 2382).

Nc.- Tăng kỳ luật nói, lạy Phật, không được như con dê câm [mà phải biết tán thán công đức của Phật/. Lạy tháp Phật thì phải đi vòng theo chiều bên phải, như nhật nguyệt tinh tú nhiễu quanh Tu di. Nhiễu vòng như vậy có 5 điều : một cúi đầu nhìn đất, hai không đạp côn trùng, ba không nhìn hai bên, bốn không nhố nước miếng xuống đất, năm không nói chuyện. Lại được 5 phước : một đời sau sắc tướng trang nghiêm tốt đẹp, hai được tiếng và giọng nói tốt, ba được sinh chư thiên, bốn được sinh quí tộc, năm được niết bàn,

Pc.- Đi nhiễu là 1 trong lễ pháp của Tây vức, có nghĩa tỏ ý luyến mộ. (Chính 54/238). Chiều bên phải là bên phải của tháp mà mình đi nhiều : đó là ý kiến của các ngài Nghĩa tịnh, Tuệ lâm. Ngài Trí húc giải thích cụ thể như sau trong tiểu phẩm 9, đi theo chiều bên phải là từ nam qua tây qua bắc qua đông. Đi nhiều, Phạn ngữ là pradaksina (Bảo 898).

Tiết 12 chăm sóc bịnh nhân, có mục 42 :

Mục 42 chăm sóc bịnh nhân Thấy người bịnh tật,
nên nguyện chúng sinh,
biết thân vốn không,
không mọi "tranh cãi".
Án thất lị da, thất lị da, quân tra rị, sa phạ hạ (3 lần).

Nc.- Luật định đủ 5 đức tính mới cho phép coi sóc bịnh nhân. Một, biết bịnh nhân đáng ăn hay không đáng ăn, đáng ăn mới nên đưa cho. Hai, không gớm, không ghét, không hỷ nhố và khinh bịnh nhân đại tiện tiểu tiện. Ba, có lòng thương xót chứ không vì áo cơm (làm thuê), không vụ lợi. Bốn, có thể lo liệu thuốc thang cho đến lành hay mất. Năm, có thể thuyết pháp cho bịnh nhân, bản thân cũng tăng tiến thiện pháp. Hễ thấy bịnh nhân thì niệm thầm kệ chú như trên. Trong 8 ruộng phước, sự khán bịnh là ruộng phước hơn cả.

Pc.- Trong bài kệ trên, không mọi "tranh cãi", tranh cãi là chữ gọi thế giới luân hồi, bao gồm tất cả hoặc, nghiệp, khổ, vì toàn là những thứ biểu thị đặc tính "tranh cãi". Bịnh là một trong những thứ đó. Về 8 ruộng phước, pháp số thường dùng là Phật, thánh giả, hòa thượng, a xà lê, chư Tăng, cha, mẹ, bịnh nhân. Lại có pháp số nữa do ngài Hiền thủ dẫn xuất : đào giếng, bắc cầu, sửa đường, hiếu cha mẹ, cúng chư Tăng, giúp bịnh nhân, cứu hoạn nạn, thiết đại thí hội. Phật thuyết chư đức phước điền kinh nói "7 thứ bố thí rộng rãi gọi là ruộng phước : xây Phật tháp, Tăng phòng (một) lập vườn, trồng cây ăn quả, làm hồ tắm, trồng cây mát (hai) cho thuốc và chữa bịnh (ba) làm thuyền (bốn) bắc cầu (năm) đào giếng (sáu) làm chỗ vệ sinh công cọng (bảy)" (Chính 16/77).

Tiết 13 vài việc cần và thường, có mục 43-45 :

Mục 43 cắt tóc
Cạo bỏ râu tóc,
nên nguyện chúng sinh,
bỏ hết phiền não,
tuyệt đối thanh tịnh.

Án tất điện đô, mạn đa ra, bạt đà da, sa bà ha (3 lần).

Nc.- Văn thù bồ tát soạn tập ngày cạo tóc là 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 14, 15, 16, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 29. Khi cạo, niệm thầm bài kệ chú trên đây.

Mục 44 tắm gội
Tắm rửa thân thể,
nên nguyện chúng sinh,
thân tâm hết dơ,
trong ngoài quang đãng.

Án bạt chiết ra, não ca tra, sa ha (3 lần).

Nc.- Trong Luật qui định, Tỷ kheo nửa tháng tắm 1 lần, không được nhiều hơn, trừ lúc bịnh, lúc nóng, lúc làm việc, lúc gió, lúc mưa, lúc đi đường, thì không kể. Lại gội tắm thì nên chọn ngày. Ky là 6 ngày chay. Những ngày này 4 châu thiên hạ có sự xét việc thiện ác của loài người, hãy tu điều lành, làm việc tốt. Sáu ngày chay là 8, 14, 15, 23, 29, 30 mỗi tháng. Vào chỗ tắm, đem áo sạch treo trên sào hay giá sạch, áo bẩn treo trên sào hay giá bẩn. Trong nhà tắm, không được tiểu tiện, không được nói cười với người, không được rửa chỗ khuất (vì phải rửa trước ở chỗ vệ sinh; phòng tắm có luôn chỗ vệ sinh thì rửa trước nơi chỗ ấy). Có mụt nhọt, ghẻ lở thì nên tắm sau. Có mụt nhọt dễ sợ thì nên tránh đi, khỏi ghê mắt người. Tắm, hãy niệm thầm kệ chú như trên.

Mục 45 rửa chân
Trong lúc rửa chân,
nên nguyện chúng sinh,
đủ thần túc lực,
sở hành tự tại.

Án lam sa ha (3 lần).
Pc.- Thần túc, nghĩa đen là chân thần, là 1 và đứng đầu trong ngũ thông. Thần túc có 3 năng lực : biến hiện cảnh giới bất tư nghị (nên gọi là thần cảnh thông) đi lại tự tại (nên gọi là thần túc thông) tự thân biến hiện tự tại (nên gọi là thân như ý thông) (Bảo 1820 và 1946).

Chương hai giới tướng sa di

Một là không được sát sinh ; hai là không được trộm cướp ; ba là không được dâm dục ; bốn là không được nói dối ; năm là không được uống rượu ; sáu là không được mang vòng hoa thơm, hay dùng hương thơm xoa mình ; bảy là không được ca, vũ, hòa tấu, biểu diễn, hay cố ý đi xem, nghe ; tám là không được ngồi giường cao và rộng lớn ; chín là không được ăn phi thời; mười là không được nắm giữ vàng bạc bảo vật.

Nc.- Sa di có 2 : một là Sa di đồng hình, hai là Sa di đồng pháp. Nếu chỉ thế độ, chưa thấm giới phẩm, thì gọi là Sa di đồng hình. Nếu thọ 10 chi tịnh giới thì gọi là Sa di đồng pháp. Trong loại đồng pháp lại chia ra 3 : từ 7 đến 13 tuổi gọi là khu ô sa di, 14 đến 19 tuổi gọi là ứng pháp sa di, 20 tuối sắp lên gọi là danh tự sa di (vì chưa có cơ hội thọ cụ túc giới).

Pc.- Giới thứ hai nói theo điển ngữ là lấy của không cho. Giới thứ ba nói theo điến ngữ là không phải phạn hạnh.

Chương ba Sa di phải đủ 5 đức, phải biết 10 pháp số Kinh Phước điền nói, Sa di phải biết năm đức tính : một là phát tâm xuất gia, vì cảm bội Phật pháp ; hai là hủy bỏ hình đẹp, vì thích ứng pháp y ; ba là cát ái từ thân, vì không còn thân sơ ; bốn là không kể thân mạng, vì tôn sùng Phật pháp ; năm là chí cầu đại thừa, vì hóa độ mọi người.

Pc.- Nếu kinh Phước điền là gọi tắt kinh Phật thuyết chư đức phước điền, thì nguyên văn 5 đức này nằm trong Chính 16/777. Nhưng rõ ràng thì chính là Sa di uy nghi, do ngài Cầu na bạt ma dịch (Chính 24/935), theo đó, 5 đức là huấn dụ cho Sa di, nên lời này nằm trong sự kiếm vấn Sa di khi muốn thọ đại giới.

Luật Tăng kỳ nói, nên nói cho Sa di về 10 pháp số : một, là hết thảy chúng sinh đều sống nhờ ăn uống ; hai, là danh, sắc ; ba, là 3 thọ; bốn, là 4 đế ; năm, là 5 âm ; sáu, là 6 nhập; bảy, là 7 giác ý ; tám, là 8 chánh đạo ; chín, là 9 nơi chúng sinh ở ; mười, là 10 nhất thế nhập.

Pc.- Pháp số là số lượng của chánh pháp, tức qui tụ chánh pháp lại, phân loại chánh pháp ra, hệ thống hóa chánh pháp thành tư tưởng hệ rõ ràng. Do đó, pháp số là căn bản của luận tạng Phật giáo, và nhiều chứng cớ cho thấy tôn giả Xá lợi phất đặc biệt có sở trường về căn bản này. Nhân đây tôi có thể nói lần kiết tập đầu tiên không phải không có luận tạng, nhưng luận tạng nằm trong kinh tạng, ít nhất là những kinh nói về pháp số. Qua pháp số, dầu chỉ 10 pháp số nói cho Sa di trên đây, hay mỗi một pháp số trong 10 pháp số ấy, triết thuyết và phương pháp của Phật giáo vẫn thấy có rõ.

Về 10 pháp số, nay tôi cắt nghĩa lại, đơn giản hơn trước đây đã căn cứ A tì đạt ma tập dị môn túc luận của ngài Xá lợi phất mà cắt nghĩa. Pháp số 1 là chúng sinh đều nhờ ăn mà sống, không ăn bằng thực phẩm (đoàn thực) thì cũng ăn bằng cảm xúc (xúc thực) tư tưởng (tư thực) và chủ thức ( thức thực). Pháp số 2 là danh (thọ, tưởng, hành, thức) và sắc (sắc). Pháp số 3 là 3 thọ : cảm giác khổ (khổ thọ) cảm giác vui (lạc thọ) và cảm giác trung tính (xả thọ). Pháp số 4 là tứ đế. Pháp số 5 là 5 âm hay uẩn. Pháp số 6 là lục nhập (nội lục nhập : 6 căn, ngoại lục nhập : 6 cảnh). Pháp số 7 là 7 giác chi (là 7 giác chi trong 37 giác phần). Pháp số 8 là 8 chánh đạo (là 8 chánh đạo trong 37 giác phần). Pháp số 9 là 9 nơi chúng sinh thích ở : một là nhân loại chư thiên của Dục giới, hai là Phạn chúng thiên, ba là Cực tịnh thiên, bốn là Biến tịnh thiên, năm là Vô tưởng thiên, sáu là Không vô biên xứ, bảy là Thức vô biên xứ, tám là Vô sở hữu xứ, chín là Phi phi tưởng xứ ; Đại thừa nghĩa chương cuốn 8, đoạn cuối nói, tại sao nói 9 nơi này, vì để phá tổng chấp của ngoại đạo ; ngoại đạo tổng chấp chúng sinh có thần ngã, chọn chỗ tốt mà ở, Phật bài xích bằng cách nói 9 chỗ này chỉ là chỗ chúng sinh ở, không phải thần ngã nào ở cả. Pháp số 10 là 10 nhất thế nhập, tức 10 biến xứ, là quán tưởng vũ trụ hoặc toàn là đất (1) hoặc toàn là nước (2) hoặc toàn là lửa (3) hoặc toàn là gió (4) hoặc toàn là xanh (5) hoặc toàn là vàng (6) hoặc toàn là đỏ (7) hoặc toàn là trắng (8) hoặc toàn là không (9) hoặc toàn là thức (10).

Chương bốn Sa di phải hiểu

4 giới tướng :

Tiết 1 giới tướng Sa di ni

Nc.- Đồng với phần trên (tức 10 giới tướng Sa di) nên không kê lại.

Tiết 2 giới tướng Thức xoa ma na Một là không được dâm dục, hai là không được trộm cướp, ba là không được sát sinh, bốn là không được nói dối, năm là không được ăn phi thời, sáu là không được uống rượu.

Nc.- Phạn ngữ Thức xoa ma na, dịch nghĩa là học giới nữ. Phật cho những người 10 tuổi từng lấy chồng (theo tục tảo hôn của Ấn độ), và đồng nữ 18 tuổi, có 2 năm học giới để sạch thân và 6 pháp để sạch tâm. Rồi trong Tỷ kheo ni chúng, tập chúng bạch kiết ma (1 bạch 3 kiết ma), cho những người đủ 12 năm (cọng với 10 tuối từng lấy chồng), và đủ 20 tuổi, mới được thọ cụ túc giới. Nếu năm học chưa đủ, 6 pháp không thanh tịnh, thì không được cho thọ cụ túc giới của Tỷ kheo ni.

Рс.-Thức xoa та na ni (Siksamana) là Sa di ni muốn thọ Tỷ kheo ni giới thì phải có 2 năm đặc biệt học 6 pháp, để coi có thai hay không, và thử coi chí hạnh có chắc hay không. Nói sạch thân và sạch tâm là nghĩa này. Thì gian 2 năm, và học 6 pháp, gọi là Thức xoa ma na ni.

Tiết 3 giới tướng Ưu bà tắc Một là không được sát sinh, hai là không được trộm cướp, ba là không được tà dâm, bốn là không được nói dối, năm là không được uống rượu.

Nc.- Năm giới này nếu ai không thể hoàn toàn thọ trì thì thọ trì hoặc 1 giới, hoặc 2 giới, hoặc 3 giới, hoặc 4 giới. Phật từ bi, phương tiện tùy khả năng mà nhất nhất cho cả. Nhưng nếu người có trí, dốc lòng tin tưởng mà 5 giới hoàn toàn thọ trì, mới là sự thọ trì chánh chân.

Tiết 4 giới tướng Bát quan trai

Một, không được sát sinh ; hai, không được trộm cướp ; ba, không được dâm dục ; bốn, không được nói dối ; năm, không được uống rượu ; sáu, từ bỏ hoa, hương, chuỗi ngọc và dầu thơm xoa mình ; bảy, từ bỏ giường cao, hơn và lớn, từ bỏ sự tự hát xướng, biểu diễn, hòa nhạc, hay cố đi xem, nghe ; tám, từ bỏ sự ăn phi thời.

Nc.- Tỳ bà sa nói, trai là lấy sự quá giữa ngày không ăn làm thể tánh, lại lấy 8 sự giúp thành thể tánh của trai, chi trì cho nhau, nên gọi là 8 chi trai pháp, cũng gọi là bát quan trai. Thành thật luận nói, tại sao chỉ nói từ bỏ 8 sự ? vì do 8 sự này mà từ bỏ mọi điều ác. Trong đó, 4 sự trước là ác thật, uống rượu là cửa các điều ác, còn lại 3 là sự có thế nối lên nhân duyên chướng đạo. Quan nghĩa là đóng bít các điều ác. Tám giới này chỉ thọ trì mỗi một ngày đêm. Hoặc 3 ngày là 8, 14 và 15 trong mỗi tháng ; hoặc 6 ngày chay trong mỗi tháng : 8, 14, 15, 23, 29, 30; hoặc ngày vía chư Phật, Bồ tát ; hoặc ngày sinh của mình, tất cả 4 loại ngày trên đây đều có thế thọ trì. Luận nói thọ trì 8 giới nên một ngày đêm, không để hỗn loạn với giới tướng thọ trì suốt đời. Tám giới này, bất luận những người đã thọ ngũ giới hay đã thọ tại gia bồ tát giới, đều có thể thọ trì.

Pc.- Tất cả 4 giới tướng này, đôi với cấp bậc Sa di, nói biết là tối thiểu cũng phải biết nghĩa và nhớ pháp số. Còn thật ra nói biết thì còn biết nhiều lắm, mà là cái biết phải có học, phái có tư cách và phải có khả năng mới biết được.

Về bát quan trai, phải nói đến sự trọng thị của kinh Dược sư. Kinh này dạy có thể thọ trì trong cả năm hay một mùa (3 tháng). Dĩ nhiên không phải chỉ thọ trì một lần. Thọ trì bát quan trai như vậy là nhân tố sinh tịnh độ.