Câu Chuyện Về Bồ Tát Và La Hán

NA LAI VÀ ĐỀ KỲ LA

Theo Lục Độ Tập Kinh ghi, xưa kia có hai người tu hành, một người tên là Na Lai, người kia tên là Đề Kỳ La. Họ đi về lặng lẽ, trong lòng không có tạp niệm dục vọng, rời bỏ thế tục, đến một vùng núi xa xôi thanh tịnh để tu đạo. Để rèn luyện mình, tu thành chánh quả, họ đào núi làm nhà, mặc áo cỏ, giày cỏ, uống nước suối ăn quả rừng, khổ hạnh tu đạo.

Qua sự khổ luyện không biết bao nhiêu năm, họ nắm bắt được năm bản lãnh mà thế gian không ai có. Một là mắt có thể nhìn rất xa, mọi vật như ở ngay trước mắt; hai là tai có thể nghe xa ngàn dặm, âm thanh như gần bên tai; ba là có thể bay lượn, xuất nhập tùy ý; bốn là có thể thông hiểu tất cả những suy nghĩ của người khác; năm là có thể hiểu rõ tất cả những chuyện trong quá khứ và biết trước được tương lai. Họ thật sự đạt đến cảnh giới, thông tuệ tất cả, không thầy không đến, pháp lực vô biên, thần thông quảng đại, đến cả Đế Thích, Tiên Thánh, Thiên Long, Địa Quỷ, ai cũng đảnh lễ với hai người, khấu đầu thán phục.

Na Lai và Đề Kỳ La ở trong núi tu đạo hơn sáu mươi năm, lấy an nguy, họa phúc của dân chúng trong thiên hạ làm niệm, chưa từng lấy thần thông và pháp lực của mình làm nguy hại đến bá tánh.

Họ ngày đêm đem lòng tu đạo, tụng kinh, niệm Phật từ đêm khuya đến sáng sớm, rất gian khổ.

Một ngày nọ, đêm đã rất khuya, hai người đang tụng kinh. Đề Kỳ La niệm, mí mắt đã nặng trĩu, ông không thể kiên trì được nữa, bèn nằm xuống đất ngủ thiếp đi. Na Lai vẫn như cũ một lòng tụng niệm.

Na Lai đang tụng kinh, thấy ánh sáng dần tối lại, biết nến sắp lụn, bèn đứng dậy đi đốt một cây nến khác. Ông không biết Đề Kỳ La đang nằm ở bên cạnh mình, vừa nhấc chân lên, không cẩn thận đạp ngay đầu của Đề Kỳ La.

Đề Kỳ La đang trong giấc ngủ say, bị người khác đạp lên đầu, bất chợt giận dữ, nói: "Là ai đạp đầu ta, ngày mai khi mặt trời lên đến đầu sào, đầu tên đó sẽ nát thành bảy mảnh!"

Na Lai vì vô tình đạp đầu Đề Kỳ La, rất áy náy đang muốn xin lỗi, vừa nghe thấy Đề Kỳ La chửi rủa mình, cũng bất giác đại nộ: "Ta chẳng qua là vô ý đạp lên đầu ngươi thôi, sao ngươi lại phát ra lời nguyền nặng như thế với ta? Phàm chén chung sống còn có lúc khua đụng nhau, huống hồ gì người sống chúng với nhau, đâu có chuyện lâu năm mà không lỡ tay chứ? Ngươi lại phát đại nguyện, ngày mai mặt trời lên khỏi núi, đầu của ta bị vỡ ra thành bảy mảnh. Vậy được, ta sẽ chế ngự mặt trời, để mặt trời không thể mọc lên nữa, để xem lời nguyện của ngươi có còn tác dụng gì nữa!"

Na Lai và Đề Kỳ La đều là người có pháp lực vô biên, thần thông quảng đại, Đề Kỳ La nguyền người đạp đầu mình, ngày mai khi mặt trời vừa lên đến đầu sào, đầu nứt ra thành bảy mảnh; Na Lai để cứu lấy tánh mạng của mình, bèn phát thề, lấy pháp lực của mình, quấn chặt lấy mặt trời, khiến cho mặt trời không thể mọc nữa. Chỉ cần mặt trời không mọc, thì lời nguyền của Đề Kỳ La không thể nào thực hiện được nữa.

Quả nhiên, dưới pháp lực khống chế của Na Lai, mặt trời không thể nào mọc được, thế gian bao trùm một màn u tối.

Một ngày, hai ngày... cả năm ngày, mặt trời dưới sự khống chế của Na Lai, cũng không thể mọc lên. Khắp nơi chìm trong một màn đêm tối, thò tay không thấy rõ được năm ngón, mọi người đành đốt nến để thắp sáng. Họ sống mà không biết ngày giờ, nên cảm thấy rất hoang mang. Các quan sứ không có lòng để lo việc chánh trị, bá tánh không có lòng để làm ăn sinh sống, cũng không biết rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì.

Trong lòng quốc vương cũng rất nóng ruột, như vậy thì quốc vương trị nước ra sao? Ông bèn triệu tập quần thân để bàn bạc. Có một đại thần kiến nghị: "Điều này e là phàm nhân chúng ta không thể giải thích được, nên mời một đạo sĩ pháp thuật cao siêu, để giải đáp nguyên nhân này".

Quốc vương chuẩn tấu, phái người đi khắp nơi mời một đạo sĩ tài giỏi, cuối cùng tìm được vài người.

Quốc vương nói: "Liên tiếp mấy ngày nay, mặt trời không mọc, vấn đề rốt cuộc từ đâu ra?"

Trong đó có một đạo sĩ tài học hơn người, thông thiên văn hiểu địa lý, có khả năng bói toán tiên tri, bèn nói với quốc vương rằng: "Trong một khu rừng sâu ở nơi xa xôi, có hai người tu đạo, giữa hai người có một mâu thuẫn nhỏ. Vì vậy, họ dùng pháp lực để khống chế mặt trời, làm cho mặt trời không thể mọc.

Quốc vương nghe thấy, vội vàng hỏi: "Hai vị đạo nhân pháp lực vô biên ấy, là vì chuyện gì phát sinh mâu thuẫn thế?"

Vị đạo nhân có khả năng bói tiên tri bèn đem đầu đuôi câu chuyện của Na Lai và Đề Kỳ La kể lại một lượt cho quốc vương nghe.

Quốc vương nghe xong, rất nóng ruột nói: "Vậy, hai vị đạo nhân dùng pháp lực như thế, bá tánh toàn quốc chúng ta làm sao sống đây?"

Đạo nhân trả lời rằng: "Tôi chỉ cho đại vương một cách, xin đại vương hãy đích thân thống lĩnh quan sư, bá tánh toàn quốc, bất luận già trẻ, lớn bé, nhanh chóng đến khu rừng xa xôi ấy, khẩn cầu hai vị đạo nhân vì cuộc sống của dân chúng mà hòa giải. Tu đạo nhân nhất định mở lòng nhân từ, như thế, vấn đề không phải là được giải quyết rồi sao?"

Quốc vương nghe xong, thấy có lý, liền tuyên triệu thiên hạ bất luận là già trẻ quý tiện, phàm là dân trong nước, đều lập tức đến khu rừng của hai vị tu đạo.

Thế gian một màn đêm u tối, quốc vương đích thân thống lĩnh hậu phi, quần thần, bá tánh toàn quốc, tay cầm đuốc lửa, lần lượt kéo đến khu rừng của hai vị đạo nhân. Trên đường đi lội núi trèo non chịu muôn vàn gian khổ, cuối cùng cũng đến nơi.

Quốc vương trông thấy hai vị đạo nhân, liền thống lĩnh thần dân kính cẩn quỳ xuống khấu đầu với họ, rồi nói: "Quốc gia của chúng tôi quanh năm ngũ cốc dồi dào, bá tánh giàu có sung túc, nhân dân an cư lạc nghiệp, quốc thế cường thịnh. Mấy năm nay dựa vào ân trạch của hai vị tiên nhân, bá tánh không ai không ca ngợi, đảnh lễ. Như bây giờ, giữa hai vị tiên nhân phát sinh mâu thuẫn, thực sự là không phải lỗi của chúng tôi, một chút cũng không oán trách bá tánh của tôi, họ không có tội! Tôi hôm nay thống lĩnh thần dân toàn quốc, đến khấu đầu trước hai vị tiên nhân, khẩn thỉnh hai vị hãy dựa vào pháp lực của mình, vì bá tánh mà giải từ đau khổ, lo âu, đem lại an ninh và hạnh phúc cho mọi người!"

Sự thành ý của quốc vương đã làm động lòng hai vị đạo nhân.

Na Lai nói: "Quốc vương thật là một minh quân nhân từ! Đạo hạnh của tôi vốn có lòng từ bi. Xin quốc vương yên tâm, chỉ cần Đề Kỳ La chịu hòa giải, tôi sẽ thu lại pháp lực, để mặt trời mọc trở lại bình thường!"

Đề Kỳ La ngại ngùng nói: "Sự thành khẩn của ngài đã làm ta rất cảm động, nguyện sẽ giải trừ khổ nạn của bá tánh và lo âu của chúng sinh, nhưng câu chú của ta một khi đã phát ra thì không thể thu về. Như thế nào mới có thể khiến cho Na Lai để cho mặt trời mọc trở lại bình thường, mà đầu của ông ấy không bị nứt ra chứ?"

Quốc vương hỏi: "Có thể dùng thứ gì khác để làm vật thay thế câu chú của người đối với đầu của vị tiên nhân kia không?"

Đề Kỳ La nói: " Có thể".

Quốc vương bèn nghĩ ra một chủ ý, nói với Na Lai: "Tiên trưởng, Đề Kỳ La tiên trưởng đã đồng ý hòa giải, chỉ là câu chú đã ra, không thể thu về. Chi bằng ngài hãy dùng đất sét để nặn ra đầu của mình, chịu phép thế cho đầu thật. Như thế, cả hai đều tốt đẹp, mặt trời cũng sẽ mọc lên".

Na Lai trước tiên dùng đất sét, bao lấy đầu mình, sau đó thu pháp lực về, để mặt trời ló dạng. Khi mặt trời vừa lên dến đầu sào, quả nhiên câu chú của Đề Kỳ La có hiệu lực, đất sét phủ trên đầu của Na Lai nứt ra làm bảy mảnh, còn đầu của ông ta không có tổn hại gì cả.

Trông thấy hai vị tiên nhân đã hòa thuận lại như trước, mặt trời đỏ rực lên đến trời cao, vạn dân vui mừng nhảy múa, vội vàng tắt đuốc, tung hộ vạn tuế.

Hai vị đạo nhân cảm niệm lòng nhân ái của quốc vương đối với dân chúng, nguyện trợ giúp quốc vương trị vì quốc gia. Vì vậy, quốc gia này lấy nhân ái làm gốc, người người hành thiện. Ân trạch của quốc vương ban bố khắp nơi trong thiên hạ, thậm chí đến cây cỏ; sứ thần đều thanh liêm, trung nghĩa khiêm nhường, già yêu trẻ, trẻ kính già, dân trong nước đại chấn, quốc thái dân an, quốc thế cường thịnh.

TRÙNG TÁNH ĐẠI NẠN KHÔNG CHẾT

Trong Hiền Ngu Kinh ghi, xưa kia, nước Xá Vệ do thiên thời địa lợi, thêm vào đó quốc vương trị vì nghiêm minh, cho nên ngân khố quốc gia dồi dào, nhân dân giàu có. Trong nước Xá Vệ cũng có nhiều đại phú gia.

Ở một vùng đồng bằng nhỏ bên con sông phía Đông thành Xá Vệ. có một nhà rất giàu có, chủ nhân là một vị trưởng giả có địa vị, tất cả tài sản có được khó lòng đếm hết.

Nhưng, vị trưởng giả giàu có này, có một nỗi đau trong lòng là không có con. Vì vậy, cho dù ông giàu có như thế, cũng luôn lo âu, ăn không ngon, ngủ không yên.

Từ rất lâu, ông đã vì mong muốn có con mà khấn nguyện, vả lại chưa từng xao lãng vì bất cứ lý do gì. Người xưa nói đúng, tâm thành tất linh, đá vàng cũng tan. Cuối cùng, phu nhân của trường giả cũng đã mang thai. Trông thấy phu nhân bụng càng ngày càng to, trong lòng trưởng giả cũng rất đổi vui mừng.

Sau mười tháng, một buổi sáng tinh mơ, phu nhân của trưởng giả sinh được một bé trai tòn trịa, rất đáng yêu. Trưởng giả nghe thấy là một bé trai thì vui mừng khôn xiết.

Sau khi đứa trẻ đầy tháng, trưởng già mời bạn bè thân thiết cùng đến khánh chúc họ và chọn một khu đất bằng phẳng bên bờ sống để mở tiệc. Trưởng giả và phu nhân bế đứa bé đến bên bờ sống để dự tiệc cùng với mọi người. Thân bằng quyến thuộc của vị trưởng giả đều bày tỏ niềm vui mừng, hạnh phúc đối với họ.

Hai vợ chồng trưởng giả rất vui mừng, cùng bồng bế đứa con nhảy múa và ca hát.

Khi mẹ của đứa bé bế con, vừa nhảy vừa hát, đến bên bờ sông, không cẩn thận, chân vấp phải mọt hòn đá, người lảo đảo, đứa bé trên tay không được bế chắc cuối cùng tuột tay, rơi ngay xuống dòng nước đang chảy xiết. Cha đứa bé và các thân bằng quyến thuộc trông thấy sự việc giật mình, vội vã chạy đến bờ sông để cứu, nhưng đứa bé trong nháy mắt đã mất tâm mất dạng.

Mẹ của đứa bé đau lòng nhất, mấy lần muốn nhảy xuống sông. May mắn được mọi người kéo lại, đôi chân của trưởng giả đã mỏi, ngồi bên bờ sông, trong lòng nghĩ cho dù bây giờ có vớt được đứa bé lên thì e là nó cũng không sống nổi, rốt cuộc đứa bé này cũng vừa đầy một tháng tuổi!

Lại nói đến sau khi đứa bé này rơi xuống sông, bị một con sóng lớn cuốn đi, nhưng tiền kiếp của đứa bé tích nhiều phúc đức, vì thế không những không chết chìm, vả lại đến một ngụm nước sống cũng không uống.

Nó theo dòng nước chảy trôi xuống hạ nguồn. Ở hồ hạ nguồn có một con cá lớn, khi đứa bé bị dòng nước cuốn qua, bị con cá to này nuốt chửng, nhờ phúc đức tiền kiếp của nó, nên dù ở trong bụng của con cá, nhưng đứa bé không chết, vẫn sống bình thường.

Ở hạ nguồn con sông này có một thôn trang nhỏ. Trong thôn có một đại phú gia, cũng rất giàu có, nhưng lại không có con nối dõi. Chủ nhân của nhà này cũng rất lo rầu, hàng ngày khẩn nguyện ơn trên ban cho ông một đứa con.

Chủ nhân này có một nô lệ, mỗi ngày hắn cho tên nô lệ đến bờ sông đánh bắt cá. Hôm ấy, nô lệ lại đến bờ sông giăng lưới. Khi hắn kéo lưới lên, lúc này hắn cảm thấy trong lưới hình như có một thứ gì nặng trĩu, bèn dùng hết sức lực kéo tấm lưới lên bờ. Lúc này, hắn nhìn thấy trong lưới có một con cá to, song vẫn dãy dụa chưa chết. Tên nô lệ rất mừng, vì bắt được con cá to này, hắn sẽ được thưởng. Tên nô lệ phải dùng hết sức mới vác nổi con cá lên lưng và vác nó về nhà một cách mệt nhọc. Chủ nhân của hắn quả nhiên rất vui, thưởng cho tên nô lệ một số tiền.

Khi mổ con cá ra, người đầu bếp moi ra từ trong bụng cá một đứa bé còn sống. Chủ nhân vừa kinh sợ vừa vui mừng, ông cho là do mình khẩn nguyện mỗi ngày, nên ơn trên ban cho một đứa bé. Vì vậy, ông lại thưởng thêm tiền cho tên nô lệ.

Vị phú gia này thật tâm cảm tạ thần linh mà mình luôn khẩn nguyện, trong lòng rất phấn khởi. Thế là chuẩn bị bữa tiệc lớn chiêu đãi mọi người trong thôn, khánh chúc mình có con nối dõi.

Không lâu sau, trưởng giả ở thượng nguồn nghe được tin con trai mình bị rơi xuống hạ nguồn và biết được ở hạ nguồn có một phú gia đã moi từ trong bụng cá một đứa bé, vội vã đến nhà phú gia trong thôn đó. Khi ông trông thấy đứa bé mà vị phú gia ấy có được chính là con trai mình bị rơi xuống sông, không khỏi đầm đìa nước mắt, vội vàng khẩn cầu vị phú gia trả lại đứa con cho ông.

"Đứa bé này chính là con ruột của tôi, bị nước cuốn từ thượng du. Hiện nay, nó may mắn ở chỗ của ngài, xin ngài trả con trai lại cho tôi đi".

Nào ngờ, vị phú gia ấy trả lời: "Nhà tôi từ lâu đã khẩn cầu trời Phật được một đứa bé kế thừa gia nghiệp. Thần linh thấy lòng thành của tôi, mới ban cho một đứa con trai, sao ngài có thể nói là con trai của ngài chứ? Huống hồ gì con trai của ngài rơi xuống nước, từ trên thượng nguồn đến hạ nguồn, một quãng đường nước xa như thế, đã bị chết chìm từ sớm".

Trưởng giả ở thượng nguồn vẫn khăng khăng nói là con trai của mình và nhất định phải mang con về cho được; phú gia ở hạ nguồn thì từ đầu đến cuối nói con trai mình là trời ban cho, không thể để người khác tùy ý mang đi. Hai người lời qua tiếng lại, cãi nhau ầm ỉ, không ai chịu nhường nhịn. Cuối cùng bất đắc dĩ, đành phải dến đại điện vương cung, để quốc vương giải quyết chuyện này.

Sau khi hai người gặp quốc vương, mỗi người đều nói cái lý của mình. Trưởng giả ở thượng nguồn nói là vợ mình không cẩn thận đánh rơi đứa con trai xuống sông, rồi phú gia ở hạ nguồn vớt được. Phú gia hạ nguồn thì nói là mình lấy ra từ bụng cá, hoàn toàn là sự ban thưởng của thần linh vì sự khẩn cầu của ông, không phải là con của vị trưởng giả. Hai bên mỗi người đều cố giữ ý kiến của mình, không chịu nhượng bộ.

Sau khi quốc vương nước Xá Vệ nghe xong, cũng không biết ai đúng ai sai, nếu nói là con trai của trưởng giả ở thượng nguồn, thì đứa bé từ trên thượng nguồn bị nước cuốn xuống hạ nguồn, chắc là phải bị ngạt chết; còn nói là con của phú gia hạ nguồn, thì ông được đứa con mà người khác đánh rơi, vả lại cha mẹ đứa trẻ con nhận được. Không biết làm thế nào, quốc vương đành nói: "Những lý lẽ của hai người nói ta đều rõ, nhưng theo tình hình hiện giờ cho thấy, nếu ta xét đứa bé cho một trong hai người thì cũng chưa thông suốt. Thế này đi, hai người các ngươi, hãy tự chọn cho nó một cái tên, cùng nuôi dưỡng nó, đợi đến khi nó lớn, hai ngươi mỗi người cưới cho nó một người vợ, an cư gia nghiệp, để nó ở luân phiên với các ngươi. Sau đó, xem con dâu nhà nào sinh con trước, vậy nó sẽ là con của người ấy, ý hai người như thế nào?"

Hai người đều đồng ý từ biệt quốc vương, rời khỏi vương cung.

Trưởng giả thượng nguồn và phú gia hạ nguồn mỗi người theo ý chỉ của quốc vương đặt tên cho đứa bé. Và thương lượng thời gian thay nhau nuôi dưỡng đứa bé.

Xuân đến đông qua, trong nháy mắt, đứa bé này đã trở thành một chằng trai anh tuấn đến tuổi kết hôn.

Hai bên cha mẹ chàng theo ý chỉ của quốc vương đã chọn cho chàng vị hôn thê từ rất sớm, đến khi chàng khôn lớn, hai bên cha mẹ đều cưới vợ cho chàng. Như thế này, chàng ở thượng nguồn và hạ nguồn đều có một gia đình mới.

Tuy nói chàng có hai gia đình mới, bắt đầu cuộc sống độc lập, vậy mà chàng vẫn được cha mẹ chăm lo cung cấp tài sản như trước đây, không thiếu một thứ gì. Nhưng, cuộc sống này dường như không hứng thú đối với chàng.

Quả nhiên không lâu sau, chàng nói với hai bên cha mẹ ý nguyện muốn xuất gia tu hành. Hai bên cha mẹ rất thương yêu, nuông chiều chàng từ nhỏ, vì thế mà không ngăn cản chàng.

Sau khi chàng trai được sự đồng ý của cha mẹ, bỏ lại hai người vợ, đi đến gặp Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni ở Kỳ Hoàn, thỉnh cầu Phật Tổ cho mình xuất gia làm đệ tử.

Sau khi Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni nghe xong lời thỉnh cầu của chàng, nói với chàng: "Ngươi đến thật đúng lúc". Phật Tổ vừa nói xong, tóc và râu của chàng trai tự nhiên rụng xuống. Đồng thời, y phục trên người cũng lập tức hóa thành cà sa. Tức khắc, chàng thành người xuất gia. Phật Tổ đặt cho chàng một pháp danh Trùng Tánh, vì chàng đồng thời là con trai của hai gia đình.

Sau khi Trùng Tánh xuất gia, Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni lập tức giảng giải Phật pháp cho chàng, Trùng Tánh vừa nghe giảng giải thì liền được khai thông. Do tiền kiếp Trùng Tánh tích nhiều công đức, cho nên sau khi chàng nghe đức Phật giảng kinh xong, nhanh chóng siêu nhiệm, vượt qua tất cả mọi khổ đau, loại bỏ tất cả các tạp niệm, tu đắc A la hán đạo.

Một ngày nọ, Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni thuyết giảng cho các đệ tử ở giảng kinh đường một câu chuyện.

Từ rất lâu, có một vị Phật được người đời tôn kính, tên gọi là Tỳ Bà Thi. Môn hạ của ông cũng có nhiều đệ tử. Bình thường ông cũng tiêu diêu thế giới hóa độ chúng nhân.

Có một lần, ông mang đệ tử du ngoạn đến một nước lạ, triệu tập rất nhiều người lại và giảng giải Phật pháp cho họ. Lúc này, có một vị trưởng giả giàu có đến nghe Tỳ Bà Thi giảng giải Phật pháp.

Sau khi vị trưởng giả này nghe đức Phật giảng giải đa hành thí xá, nghiêm cách chay giới, tuân thủ Phật pháp giới luật có thể đem lại cho con người hạnh phúc, có lòng tín phục và cung kính đối với Phật pháp. Sau đó, ông chịu giới luật không sát sanh và quy y Tam Bảo, song còn lấy tiền bố thí cho Tỳ Bà Thi Phật.

Vị trưởng giả này chính là tiền thân của người cha ở thượng nguồn của Trung Tánh, ông ta đời đời có phúc, có tiền, mãi không nghèo khổ. Trưởng giả cũng có một đứa con trai, chính là tiền thân của Trung Tánh, do trưởng giả từng bố thí cho Tỳ Bà Thi Phật, các kiếp sau của Trùng Tánh cũng mãi được sung sướng. Kiếp này Trùng Tánh cũng được sự nuôi dưỡng chăm sóc của hai gia đình giàu có, vả lại rơi xuống nước mà không chết, bị cá nuốt vào bụng cũng không chết, điều này hẳn là do trưởng giả tiếp thu giới luật không sát sanh của Phật pháp.

Chính là vì trưởng giả tiếp thu tam quy ngũ giới, cho nên Trùng Tánh mới có thể nhanh chóng tu thành A la hán.

BỐN TỲ KHEO TU THÀNH LA HÁN

Trong Pháp Cú Thí Kinh ghi, khi Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni còn giảng giải Phật pháp ở Xá Vệ thành, có một lần, bốn đệ tử của ngài sau khi nghe giảng kinh xong, cùng nhau đến một nơi hẻo lánh. Lúc bấy giờ đang giữa mùa hè, nóng bức vô cùng, cho nên họ đành ngồi dưới một gốc cây thạch lựu lớn trao đổi với nhau về sự tâm đắc của mình tu tập Phật pháp.

Họ ngồi nói chuyện một cách say sưa và không biết là đã chuyển sáng đề tài khác từ lúc nào. Trong đó có một đệ tử hỏi mọi người: "Mọi người nói thử xem, trên thế gian này cái gì khiến người ta đau khổ nhất?" Một đệ tử đáp: "Việc này có gì khó, tôi nghĩ trên thế gian này lòng dâm dục khiến người ta đau khổ nhất, tôi cho rằng không còn gì hơn nó cả. Khi lòng dâm dục phát sinh, luôn đem lại cho mọi người sự đau khổ cùng cực, thậm chí gây họa sát sanh".

Người đệ tử này vừa dứt lời, một đệ tử khác liền nói: "Ta cho là ngươi nói không dúng, trên thế gian này điều mà khiến cho mọi người cảm thấy đau khổ nhất là đói khát, một người không được ăn cơm, không được uống nước, còn gì đau khổ hơn cơ chứ?" Một đệ tử khác cũng không chịu, bèn nói: "Hai người các ngươi đều không đúng, trên thế gian này điều khiến cho người ta đau khổ nhất là chuyện mà đột nhiên gặp phải khiến cho người ta sợ hãi".

Lúc này, đệ tử đưa ra vấn đề đầu tiên cũng ngộ đạo:

"Ba người các ngươi đều trả lời sai, trên thế gian này điều khiến cho người ta cảm thấy đau khổ nhất là lòng giận dữ. Lòng phẫn nộ này một mặt sinh ra sự đau khổ cho mọi người. Mặt khác, nếu nó hóa thành sức mạnh hành vi sẽ khiến cho đối tượng của sức mạnh, đối tượng của hành động chịu đau khổ vô tận. Cho nên ta cho rằng lòng phẫn nộ mới là điều khiến người ta cảm thấy đau khổ nhất trên thế gian này".

Nhưng khi ông ta vừa nói lên ý kiến của mình, ngay lập tức bị ba người kia phản đối. Sau đó, diễn ra một cuộc đấu khẩu hấp dẫn, ai cũng cố giữ ý kiến của mình không ai chịu thua ai.

Cuộc tranh luận kéo dài mãi đến khi mặt trời ngả về Tây, mặt trăng ló dạng đằng Đông mà vẫn chưa có kết quả gì.

Chuyện này sau đó bị Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni biết được, Phật Tổ ngay lập tức đến tăng phòng của họ, hỏi han tình hình tranh luận của họ và luận điểm của mỗi người. Bốn đệ tử này đều kẻ lại rõ ràng cho Phật Tổ.

Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni lắng nghe xong, trầm ngâm một lúc, mới nói với bốn vị đệ tử: "Ý kiến của các con đều không nắm được bản chất của sự đau khổ, những gì các con nói cũng chỉ là thứ trên bề mặt, kỳ thực điều đau khổ nhất ở trên thế gian chẳng qua chỉ là tồn tại của thể xác. Đây mới là thứ quan trọng nhất. Tất cả lòng dâm tà, sự đói khát, lòng phẫn nộ, cùng với lòng sợ hãi đều bắt nguồn từ thể xác.

Bốn đệ tử nghe đức Phật giảng như thế mới khai thông, không ngừng gật đầu khen phải.

Tiếp theo đó Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni lại nói: "Sự tồn tại thể xác con người mới là căn nguyên gây ra đau khổ, cũng là căn nguyên của mọi tai họa khổ nạn. Sau khi một người được sinh ra, thể xác của họ phải chịu các loại đau khổ như khổ nhọc, ưu tư, lo âu, sợ hãi. Ngoài ra, con người trong dục giới, sắc giới vô sắc giới còn cầu sinh, thậm chí còn tàn sát lẫn nhau, sinh tử luân hồi, chịu sự đau khổ vô biên, đều do sự tồn tại của thể xác gây ra. Cho nên, một người thật sự muốn thoát ly đau khổ của thế gian, thì nên thiêu hủy xác thịt. Nếu một người có thể tiếp thu tâm trí, không nghĩ xằng bậy, tiêu trừ tất cả tạp niệm, khiến cho lòng thanh tịnh, thì có thể đắc Niết Bàn, tiêu diệt nhục thể. Niết Bàn mới là điều vui mừng nhất trong cuộc đời con người.

Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni giảng đến đây, bốn Tỳ kheo đều giác ngộ. Sau đó, Phật Tổ lại kể cho họ một câu chuyện:

Đó là từ rất xa xưa, lâu đến nỗi khiến cho người ta không còn nhớ đến niên đại. Lúc ấy có một Tỳ kheo có năm thần thông là thần túc thông, thần nhãn thông, thần nhĩ thông, thần tâm thông, tên là Tinh Tiến Lực. Ông thường một mình ngồi dưới gốc cây an tĩnh tu hành.

Gần gốc cây có bốn con thú, chúng sống nương tựa lẫn nhau. Đó là bồ câu, gà con, rắn độc và hươi sao.

Bốn con thú này thường khi trời sáng là đi kiếm ăn, đến tối mới trở về nghỉ bên gốc cây. Đến khi gặp Tinh Tiến Lực ngồi ở gốc cây tu hành, nhưng cũng không cho là kỳ lạ.

Một buổi tối nọ, bốn con thú lại lục tục kéo về, chúng thấy Tinh Tiến Lực ngồi dưỡi gốc cây nhứm mắt tu hành, nhưng cũng mặc ông ta. Cũng như thường lệ, chúng bắt đầu kể lại những điều mắt thấy tai nghe vào ban ngày của mình, rồi cùng nhau hào hứng bàn luận. Lúc này Tinh Tiến Lực cũng kết thúc việc tu hành, ông cảm thấy rất hứng thú khi nghe những con vật nói chuyện với nhau, nên tiếp tục ngồi lại dưới gốc cây, nhắm mắt lắng nghe.

Những con vật này nói chuyện say sưa, chuyển đề tài lúc nào cũng không biết, chúng bắt đầu hỏi nhau: "Trên thế gian này điều gì mới làm người ta đau khổ nhất?" Gà nói trước: "Theo tôi thấy chuyện đau khổ nhất trên thế gian này chính là đói khát. Chúng ta khi đói, cơ thể mệt nhoài không tí sức lực, mắt cũng vì đói khát mà không mở được, ngoài ra, thần trí cũng không thoải mái. Kỳ thực là khi đói khát rất khó chịu, e sợ biết rõ là người ta giăng bẫy, nhưng vì kiếm ăn cũng vẫn phải tiến về phía trước. Lúc ấy, chúng tôi cũng phải liều mạng thôi. Vì vậy, loài gà chúng tôi mất mạng luôn vì nguyên nhân đói khát gây ra. Cho nên tôi cho rằng trên thế gian này, đói khát là chuyện đau khổ nhất".

Gà vừa nói xong, bồ câu lại tiếp lời: "Tôi cảm thấy trên thế gian này chuyện đau khổ nhất không phải là đói khát. Mà là sắc dục. Khi đã muốn đến, để đáp ứng cho mình sẽ không còn cấm kỵ gì cả, nhất là khi sắc dục hưng phấn, luôn gấp rút, không đạt mục đích tuyệt không thôi. Bồ câu chúng tôi bình thường cũng mất mạng vì sự tính toán ngầm của con người. Vì vậy cho thấy, sắc dục là chuyện khiến cho chúng ta đau khổ nhất".

Rắn độc ở bên cạnh nôn nóng, nó trông thấy hươu sao chận ngay trước mặt như muốn cất lời, vội vã nói: "Kỳ thực, kỳ thực, cách nghĩ của gà và bồ câu đều không đúng. Ta cho rằng lòng phẫn nộ mới là đau khổ nhất. Tâm trạng ấy vừa sinh ra, đầu óc nhất thời đơn giản lại. Quên đi tất cả, thậm chí còn hồ đồ, xem cả người bạn thân nhất của mình là kẻ thù. Dưới sự thôi thúc của tâm trạng này, những người bất hạnh chịu sự tàn hại. Vả lại đôi khi cũng sẽ khiến mình gặp họa sát thân, đây là bài học giúp ích cho chúng tôi rất nhiều. Đôi khi tuy cắn chết người, khiến cho cả hai đều thảm bại, cho nên tôi cho rằng lòng phẩn nộ là điều khiến cho người ta đau khổ nhất trên đời".

Rắn độc nói xong, hươu sao chậm rãi nói: "Vừa rồi, tôi nghe ý kiến của ba người, tuy có lý, nhưng tôi cảm thấy vẫn không đúng. Tôi cho rằng trên thế gian này điều đau khổ nhất chính là lòng sợ hãi. Ban ngày khi tôi ở trong rừng và bãi cỏ hoang tìm thức ăn, tinh thần luôn cảnh giác cao độ, một mặt đề phòng những người thợ săn xuất quỷ nhập thần, một mặt lại đề phòng hổ, sói hung tợn. Chỉ cần nghe tiếng động nhỏ là chúng tôi chạy ngay lập tức, trốn vào nơi an toàn. Mỗi ngày tôi đều sống trong thấp thỏm lo âu. Vì vậy, lòng sợ hãi là đáng sợ nhất".

Hươu sao vừa dứt lời, gà bắt đầu phản đối, sau đó rắn độc và bồ câu cũng tham gia vào. Mọi người đều bảo vệ cách nhìn của mình, ai cũng cố gắng thuyết phục, không chịu nhường nhịn ai.

Tinh Tiến Lực nghe đến đấy, cuối cùng chịu không nổi, ông đột nhiên ho một tiếng, bốn con vật đều dừng lại, cũng nhau quay đầu nhìn Tinh Tiến Lực. Tinh Tiến Lực nói với chúng rằng: "Vừa rồi các ngươi tranh luận ta đều nghe thấy, ta cảm thấy các ngươi đều nói không đúng, điều mà các ngươi tranh luận đều là những điều nhỏ nhặt, vốn không dính dáng gì đến căn bản của đau khổ. Trên thế gian này chuyện đau khổ nhất, kỳ thực là những việc làm, những việc làm mới là căn nguyên của đau khổ. Ta vì nguyên nhân này mà bỏ mặc đi cuộc sống thế tục để bắt đầu tu hành Phật đạo. Ta loại bỏ tất cả tạp niệm, cắt đứt những suy nghĩ không rõ ràng, từ bỏ mọi ham muốn của cuộc sống trần tục. Mục đích của việc làm này là để đoạn tuyệt căn nguyên của đau khổ, mà cầu Niết Bàn. Con người một khi nhạp Niết Bàn, thể xác cũng theo đó mà tiêu tan, tất cả những ưu phiền cũng kết thúc, như thế này mới là cầu đắc an lạc lớn nhất".

Tinh Tiến Lực nói xong thì lặng im, nhắm mắt lại bắt đầu tu hành.

Bốn con vật ấy nhất thời cũng ngẩn người, tất cả đều yên lặng suy nghĩ lời của Tinh Tiến Lực. Nhất thời, bốn bề tĩnh mịch, chỉ nghe thấy tiếng gió vi vu thổi. Không lâu sau đó, bốn con vật này đều nghĩ thông suốt lời của Tinh Tiến Lực, trong lòng bỗng tỉnh ngộ, đồng thời cũng hiểu được một ít đạo lý của Phật pháp.

Câu chuyện mà Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni giảng đến đây kết thúc, ngài rất từ tốn nhìn bốn đệ tử. Bốn đệ tử này sau khi nghe xong lời giảng của Phật Tổ, càng hiểu biết sâu sắc hơn về đau khổ nhân gian.

Lúc này, Phật Tổ mới nói với họ: "Bốn con vật trong câu chuyện ta kể lúc nãy, là tiền thân của các ngươi. Tỳ kheo ngũ thông ấy là tiền thân của ta. Tiền thân của các ngươi đã hiểu được nguồn gốc của mọi sự đau khổ, tại sao bây giờ lại tranh luận với nhau nữa thế?"

Bốn đệ tử cảm thấy rất xấu hổ, từ đó cần cù khổ luyện, cuối cùng đắc quả La hán, bốn người đều thành La hán.

HẾT