Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Lịch sử và tiểu sử
Câu Chuyện Về Bồ Tát Và La Hán
- Tác giả
- Bành Học Văn
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
ÔNG LÃO QUY Y PHẬT PHÁP
Trong Bần Cùng Lão Công Kinh: Xưa kia ở nước Xá Vệ có một cụ già rất nghèo khổ. Mặc dù nghèo khổ, nhưng ông sống rất thọ, đã hơn hai trăm tuổi. Thường ngày ông kể cho moi người nghe chuyện của hơn một trăm năm về trước, rất nhiều người thích nghe, vì rốt cuộc cũng không có mấy người sống đến độ tuổi của ông.
Cụ già này không những khác người ở chỗ sống thọ mà diện mạo bên ngoài cũng rất đặc biệt. Đôi mày của cụ già dài và rất đẹp, đoan chính, đôi mắt to dưới cặp chân mày long lanh và rất có thần. Đôi tai cụ rất dài, nhất là trái tai rất to, hầu như trĩu xuống hai vai. Tuy tuổi tác cụ cao, nhưng không như những cụ già khác hầu như không còn cái răng nào, mà có một hàm răng vững chắc, nếu như cụ đứng thẳng người lên một cách thoải mái, đôi tay sẽ xuôi dài đến gối.
Nếu chỉ nhìn bề ngoài cụ già hơn hai trăm tuổi này, thì sẽ nói cụ là người có phúc tướng, song lại là phúc tướng rất khó có được. Nhưng, tướng mạo không giống như vận mệnh của một con người, thậm chí còn trái ngược. Cụ già này cũng vậy, tuy là cụ có tướng mạo phúc phần, nhưng ngược lại cuộc sống rất nghèo khó gian nan. Chiếc áo cụ mặc rách mướp, hầu như che không hết thân thể, bụng thì thường nhịn đói, đôi khi, đói đến không đi nổi, đành phải nằm bên đường như người chết.
Do cụ có một cuộc sống gian khổ, cơm không đủ no, áo không đủ ấm, nên cụ cảm thấy rất đau khổ. Vả lại sự đau khổ như thế này, lại rất ít người giúp cụ giải thoát. Trước đây cụ từng nghe nói Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni đặc biệt rất nhân từ, thường giúp đỡ người khác thoát khỏi khổ lụy, tiêu trừ phiền não. Cụ từ lâu đã nghĩ đến việc đi tìm Phật Tổ, nhưng mãi không tìm được cơ hội thích hợp. Lần này, cụ cảm thấy tuổi tác cũng đã quá cao, không biết sống được bao lâu nữa, nếu không đi gặp Phật Tổ, e rằng sau này cũng không còn có cơ hội nữa. Cho nên, cụ quyết định đi gặp Phật Tổ.
Khi cụ đến trước cổng Kỳ Hoàn, đang chuẩn bị bước chân vào cửa, hai vị Tỳ kheo trông cửa thấy y phục của cụ rách nát, khuôn mặt hốc hác gầy gò, lại không giống như tăng thân ở phương xa đến, hay cư sĩ tại gia, thế là họ chận lại trước cửa, không để cho cụ bước vào. Tuy trong lòng cụ già này không vui, nhưng rốt cuộc chốn này cũng là Phật môn tinh địa, vả lại Phật Tổ cũng đang ở bên trong, cho nên cụ không dám ỷ mình là tuổi cao mà ngang nhiên xông vào. Vì vậy cụ nói với hai vị Tỳ kheo trông cửa rằng: "Nhờ hai vị sư phụ, phiền hai vị đi bẩm với Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni, có một cụ già bần cùng muốn gặp ngài".
Nhưng, hai tên Tỳ kheo trong cửa đã bỏ ngoài tai mọi lời khẩn cầu tha thiết của cụ già.
Lúc này cụ già thực sự nổi giận, cụ gọi to lên: "Ta biết, các ngươi không chịu để ta vào, vì hiềm ta nghèo khổ, ghét ta bẩn thỉu, chê ta ăn mặc rách nát. Nhưng ta nói cho hai tên tiểu tử các ngươi biết, tuy ta rất nghèo, rất hạ tiện, bị mọi người coi khinh, nhưng ta vẫn là tam sinh hữu hạnh, có thể gặp được Phật Tổ tại thế, chẳng lẽ ta muốn hỏi Phật Tổ rằng ta mắc phải tội gì, có phúc đức gì, cầu ngài thương hại để ta thoát ly khổ nạn cũng không được sao? Ta nghe nói Phật Tổ rất nhân từ và lòng từ bi của người đã ban phát khắp thế gian, đến cả mọi người trong Xá Vệ thành, ai ai cũng nhận được lòng thương yêu từ người. Tại sao hai người các ngươi cứ cản trở một mình ta, khiến ta không nhận được lòng nhân từ của Phật Tổ vậy chứ? Ta nghĩ, cách làm này của các ngươi đã vi phạm ý nguyện phổ độ chúng sanh của Phật Tổ!"
Hai tên Tỳ kheo trông cửa ấy, vốn không nghĩ rằng cụ già này lại nói ra những lời tổn hại đến sĩ diện mình như thế, trong lòng không những không phục, mà còn nói trả lại với cụ. Cứ như thế ba người mỗi kẻ một câu cãi nhau lớn tiếng, đến nỗi như một đống hồ đồ, không thế nào chỉnh đốn được.
Phật Tổ đang giảng Phật pháp cho các đệ tử ở giảng kinh đường, đang giảng đến chỗ cao hứng, đột nhiên nghe thấy tiếng cãi nhau ồn ào ở bên ngoài cửa vọng vào. Phật Tổ nghe thấp thoáng có người nhắc đến tên của mình, bèn để một đệ tử ra ngoài xem rốt cuộc là có chuyện gì.
Không lâu sau, tên đệ tử ấy quay vào nói cho Phật Tổ nghe những gì hắn hiểu được, Phật Tổ vừa nghe xong, ngay lập tức để cho tên đệ tử ấy đi nói với hai Tỳ kheo trông cửa mời cụ già vào.
Một lúc sau, tên đệ tử đưa cụ già vào giảng kinh đường. Cụ già trông thấy trong giảng kinh đường đầy ắp các Tỳ kheo, trong lòng rất căng thẳng, nhất cử nhất động cũng hiện rõ sự bối rối không yên, đôi mắt không biết nên nhìn về hướng nào, tay cũng không biết nên đặt ở đâu.
Ngay khi cụ già ấy tay chân bối rối không biết phải làm thế nào, thì Phật Tổ mỉm cười mời cụ đến trước mặt mình.
- Thưa cụ, xin cụ thứ lỗi để đệ tử của tôi đắc tội với cụ. Xin cụ chớ căng thẳng, hãy đến gần tôi đi.
Cụ già vừa nghe lời của Phật Tổ ngay lập tức quỳ mọp xuống trước Phật Tổ, liên tục khấu đầu trước Phật Tổ. Trông thấy Phật Tổ, cụ già vừa vui vừa buồn, vui vì cuối cùng cũng gặp được Phật Tổ, tận mắt thấy phong thái của người; buồn vì cả đời mình chịu khổ chịu lụy, nhịn không được nên nước mắt dàn dụa.
Cụ già vừa lau nước mắt, vừa nói với Phật Tổ:
- Thưa Phật Tổ tôn kính, tuy tôi có một dáng vẻ tốt đẹp, nhưng ngược lại cực khổ cả đời, tôi đã sống hơn hai trăm năm, cũng chịu hơn hai trăm năm khổ lụy. Tôi luôn nghĩ đến đây tìm ngài, nhưng mãi không có cơ hội thích hợp. Cả mười năm, hôm nay cuối cùng cũng gặp được ngài.
Nói đến đây, cụ già không nhịn nổi khóc òa lên. Một lúc sau, cụ lại nói với Phật Tổ:
- Từ rất lâu tôi đã muốn quy y Phật pháp, trì giới tu hành. Nhưng tuổi tác tôi quá lớn, lỡ như chết gục ở nơi này lại làm ô uế Phật môn thanh tịnh, càng thêm tội lỗi cho tôi. Hiện giờ tôi tuổi cao sức yếu, tiến thoái lưỡng nan. Nếu cứ tiếp tục sống, tôi lại chịu đủ cơ hàn, nay tôi không muốn sống như thế này nữa, mà đi xuất gia cũng không được. Tôi chỉ mong Phật Tổ có thể sớm giúp tôi chết đi, dù gì thì tôi sống cũng đã đủ rồi, nếu Phật Tổ thương tôi có thể giúp tôi thực hiện được nguyện vọng này, tôi chết không hối tiếc.
Nói rồi, liên tiếp khấu đầu.
Sau khi nghe xong lời của cụ già, Phật Tổ nói với cụ một cách rất cảm động:
- Sở dĩ một người đầu thai làm người đều là duyên phận. Tốt, xấu trong vận mệnh của một người cũng đều là duyên phận và cũng do những việc làm của mình trong tiền kiếp quyết định. Kiếp này của cụ chịu khổ như thế cũng là sự quyết định trong tiền kiếp của cụ. Bây giờ ta nói cho cụ nghe về tiền thân của mình.
Sau đó, Phật Tổ nói với cụ già bằng một giọng từ tốn:
- Tiền thân của cụ sinh ra trong một gia đình đế vương quốc thế cường thịnh, sau khi cụ sinh ra không bao lâu thì được sách lập làm thái tử. Lúc bây giờ, cụ tiêu pha xa xỉ vô độ, có thể nói là không có trời đất, pháp luật gì cả. Phụ vượng và mẫu hậu của cụ cũng rất nuông chìu cụ, nâng niu cụ như là một báu vật vậy, càng khiến cụ đắc chí, xa xỉ, dâm ô. Vì vậy, cụ càng coi thường tất cả thần dân và còn lăng mạ họ.
Cụ có tài sản bạt ngàn, nhưng số tài sản này đều là bốc lột từ thần dân mà ra. Mà lúc bấy giờ dân chúng của cụ phần lớn đều bị sự hoành hành bá đạo của cụ làm cho khốn khổ cùng cực, có người thậm chí tán gia bại sản mất cả mạng. Mặc dù như thế, nhưng cụ vẫn hạch sách dân chúng, lúc ấy cụ còn có một tật rất xấu, là chỉ biết bốc lột mà không biết bố thí, dân chúng bàn cùng và những tăng nhân khốn khổ trong nước, chưa từng được sự cũng dường nhỏ nhoi của cụ. Còn những tăng lữ từ phương xa đến càng không được sự cúng dường của cụ.
Phật Tổ nói đến đây, lại kể thêm:
- Tất cả những điều ta biết được này, tuyệt không phải tùy ý ta bịa ra, bây giờ ta sẽ kể về một chuyện xảy ra trong tiền thân của cụ.
Nói xong, Phật Tổ nhìn cụ già và thấy cụ ấy đã ngưng lau nước mắt tự khi nào, đang tập trung tinh thần để nghe lời mình.
Tiếp theo, Phật Tổ lại nói với cụ già, kỳ thực cũng là nói cho các đệ tử tại chỗ nghe:
- Chính ngay lúc đó có một vị Tỳ kheo khốn cùng, tên gọi là Tịnh Chí. Tỳ kheo ấy đến từ một nơi xa xôi lội suối trèo non đến nơi này. Do đường xá xa xôi, nên Tỳ kheo ấy tinh thần mệt mỏi, y phục rách nát. Sau khi Tịnh Chí vào thành, bèn đi đến Đông cung Thái tử. Lúc ấy, Tịnh Chí không hề biết thái tử là người chỉ biết hạch sách chứ không biết bố thí. Tịnh Chí đến Đông cung gặp cụ, chỉ xin cụ một tấm áo cà sa, mà bất luận cũ mới, chỉ cần có mặc là được, vì chiếc áo cà sa trên người ông đã rách nát rồi. Nhưng cụ vốn không đoái hoài đến người ta, mà thái độ còn rất thô bạo ngang ngược, vì cụ bình thường quen thói kiêu ngạo. Đã không bố thí pháp y cho Tịnh Chí, mà đến cả bát cơm chay giúp đỡ người khất thực đói rét cũng chẳng có. Nếu Tịnh Chí gặp được người khác, có lẽ ông ta sớm được cà sa và cơm chay. Nhưng Tịnh Chí lại gặp phải một người đến một sợi lông cũng không rứt.
Tịnh Chí đã đói đến mức không còn sức để đi nữa, thế là ông ta đành ngồi ở trước cửa Đông cung. Khi Tịnh Chí có ý muốn ra đi, cụ ngược lại không cho, thậm chí còn phái người canh gác Tịnh Chí cẩn thận. Và như thế, Tịnh Chí ngồi mãi ở trước cửa Đông cung bảy ngày bảy đêm, trong thời gian này đến một ngụm nước cũng không thí cho ông ta. Đến ngày thứ bảy, Tịnh Chí chỉ còn hơi thở yếu ớt. Lúc này cụ ngược lại rất vui mừng, cho rằng Tịnh Chí không ăn không uống bảy ngày, bảy đêm, mà còn có thể sống được thì đúng là một kỳ tích. Vì vậy cụ triệu lại đến cửa cung vây lấy xem Tịnh Chí và xem chuyện này là một trò vui. Khi ấy có một thủ hạ của cụ khuyên gián:
- Người xuất gia phần lớn đều là từ bi cung thuận, nội tu đạo đức, chính là vì họ tu có đạo đức, cho nên, y phục của người xuất gia này dù có rách nát thì ông cũng vẫn không cảm thấy lạnh, không có cơm ăn cũng không khiến cho ông ta chết đói. Sở dĩ ông ta đến đây hóa duyên chúng ta, hoàn toàn là tạo phước cho chúng ta. Chúng ta đã không bố thí gì cho ông ta rồi, thì cũng nên nói nhỏ nhẹ khuyên ông ta đi đi, sao có thể mang ông ta ra làm trò đùa như thế này? Tốt nhất mau khuyên ông ta đi, để tránh mang tội vào thân.
Cụ ngược lại nói một cách không vui rằng:
- Ngươi là thứ gì, mà cũng dám nói hắn ta tu có phúc đức, ta chỉ hơi làm khó cho hắn ta, chứ không làm gì khiến hắn ta chết đâu. Huống gì ta đang muốn thả hắn đi đây, ngươi đừng lo.
Sau đó, cụ mới để cho Tịnh Chí đi, song phái cận vệ áp giải Tịnh Chí đến biên giới, mãi đến nơi cách biên giới hơn mười dặm, các cận vệ mới thả Tịnh Chí. Tịnh Chí một mình đi trên đường núi, gặp phải một tên cường đạo đã không ăn cơm ba bốn ngày rồi, tên cường đạo này cầm một thanh đại đao trên tay định giết chết Tịnh Chí, sau đó ăn thịt của ông. Nhưng khi tên cường đạo cầm đao bổ bổ đến Tịnh Chí, Tịnh Chí rất bình tĩnh nói với tên cường đạo rằng:
- Đợi nào, ta là một người xuất gia vừa đói vừa rét, ốm đến nỗi lồi xương ra. Chỗ thịt bầm tím đau nhức trên người ta chắc chắn cũng vừa tanh vừa dai, không ngon đâu. Ngươi giết chết ta cũng uổng công thôi, vì thi thể của ta đối với ngươi không có tác dụng gì.
Tên cường đạo nói:
- Ngươi biết không, người xuất gia, ta đã đói đến nỗi phải ăn đất ba bốn ngay hôm nay rồi! Tuy ngươi gầy ốm, nhưng xét cho cùng cũng là thịt, thế nào cũng còn ngon hơn là đất bùn chứ?
Vì thế tên cường đạo không muốn bỏ ông ta Tịnh Chí đành phải lui chầm chậm về sau. Do tên cường đạo đã không ăn gì mấy ngày rồi, cho nên cũng không có sức để đuổi theo Tịnh Chí. Và như thế, cường đạo và Tịnh Chí cả hai một tiến về phía trước, một lui về phía sau, dần dần rồi cũng đến biên giới. Sau khi có người trông thấy cảnh tượng này, lập tức chạy đến Đông cung bẩm báo với cụ. Lúc này cụ mới vội vã, trong lòng nghĩ rằng: "Sở dĩ người xuất gia này gặp phải cường đạo, đều vì ta không chịu cúng dường y áo thức ăn cho ông ta, sao có thể để cho tên cường đạo này giết chết ông ta được chứ?" Thế là cụ lập tức lên ngựa mang theo tùy tùng đến biên giới.
Lúc ấy, cường đạo và Tịnh Chí chỉ còn cách nhau khoảng bảy tám bước thôi, hai người đều dựa vào gốc cây thở hổn hển. Cụ vội vàng xuống ngựa, những tùy tùng đi theo khấu đầu đảnh lễ với tên cường đạo tặc, thỉnh cầu cướng đạo tha cho Tịnh Chí. Cường đạo trông thấy cụ người đông thế mạnh, và thế là thuận nước mà đẩy thuyền, tỏ ý không hại tính mạng Tịnh Chí nữa. Sau đó, tên cường đạo ném đao xuống đất, hốt hoảng chạy vào rừng.
Phật Tổ giảng đến đây, dừng lại. Ngài dùng ánh mắt hòa nhã, thiện ý nhìn cụ già và nói với cụ:
- Kỳ thực, Tịnh Chí chính là Phật Di Lặc, ông ta vì muốn khai đạo cho cụ nên mới đến đấy. Tại sao kiếp này cụ nghèo nàn khốn đốn không ai giúp? Đấy chủ yếu chính là vì cụ quá hà tiện, không thích bố thí, chỉ biết thu gom. Vì sau đó cụ cứu được tính mạng Tịnh Chí, cho nên kiếp này cụ mới được báo ứng tốt, có thể sống đến hơn hai trăm tuổi. Đấy cũng chính là vì những tội nghiệp mà cụ đã tạo nên và những phúc đức mà cụ đã tích lũy được.
Cụ già nghe xong lời giảng của đức Phật, sụt sùi một hồi lâu, sau đó nói:
- Ôi! Thì ra tiền kiếp của tôi là như thế, vậy những cái khổ của tôi phải gánh chịu là đáng! Nhưng, tôi muốn thỉnh cầu Phật Tổ tôn kính, xin hãy thâu nhận tôi làm đệ tử của ngài. Tuy tôi đã ở vào độ tuổi gần đất xa trời, nhưng tôi nguyện đem ngày tháng còn lại để phục thị bên cạnh ngài, từ đó kết thúc khổ đau mà tôi phải chịu trong hai trăm năm trở lại đây.
Sau khi Phật Tổ nghe xong lời thỉnh cầu khẩn thiết của cụ già, ngài rất vui mừng nói:
- Thiện tai, thiện tai! Thế này cũng là một chuyện tốt!
Lời Phật Tổ vừa dứt, râu và tóc của cụ già tjw nhiên rụng hết xuống. Ngay lập tức, mảnh áo tồi tàn trên người cụ cũng không cánh mà bay, thay vào đó là một chiếc áo cà sa mới khác. Thêm vào đó, thân thể cụ già cũng trở nên khỏe mạnh hơn, tai và mắt cũng nhe và nhìn rõ hơn một tí. Ngay sau đó cụ già cũng có một nhận thức rất sâu sắc về thuyết pháp, tiến vào cảnh giới thiền định. Kỳ thực tất cả những điều này đều là nhờ vào phúc của Phật Tổ. Sau đó cụ già với tinh thần phấn chấn này làm mười sáu câu kệ cho Phật Tổ:
Xưa kia ta từng là một vương tử được người sủng ái
Chưa từng nhận thức được ý nghĩa của nhân từ
Kiêu ngạo buông thả chính mình
Làm một thái tử không ai bằng mình
Mình tưởng rằng không tạo nghiệp và cũng không tạo phúc
Và nghĩ rằng nhờ đó khiến mình luôn tồn tại
Không nghiêm chỉnh suy nghĩ đến báo ứng của sinh tử
Cho nên bây giờ phải chịu khổ
Song tuy ta có tội nhưng lại được giúp đỡ
Trong những năm còn sống được gặp Phật Tổ
Vì vậy mà có thể giải thoát được tội nghiệp đã phạm trước đây
Vào lúc gần đất xa trời quy y Tam Bảo
Từ đó ta thoát khỏi tâm trạng hẹp hòi
Đời đời kiếp kiếp hưởng thụ tấm lòng của Phật pháp
Từ đó ta nguyện không rời bỏ Phật pháp
Khiến mình cũng có thể đắc được cuộc sống vĩnh hằng.
Sau khi cụ già niệm xong bài kệ, lại hướng về Phật Tổ khấu đầu hành lễ. Sau đó, cụ trở thành một đệ tử cao tuổi nhất trong chúng đệ tử của Phật Tổ.
THẦN LỰC CỦA TIỂU TỲ KHEO
Trong Hiền Ngu Kinh ghi, Phật Tổ ở Xá Vệ thành đã từng hóa độ năm trăm tiểu ăn mày, các tiểu ăn mày này sau đó đều trở thành các Tỳ kheo theo Phật Tổ tu tập Phật pháp.
Bản tính của các tiểu Tỳ kheo thông minh, lanh lợi, sau khi quy y Phật pháp khắc khổ họ đều chăm chỉ, chuyên cần học tập. Thêm vào đó họ được Phật Tổ chỉ dạy mọi lúc, cho nên sau đó đều tu đắc thành chánh quả, từng người một đều trở thành La hán toàn thân. Vì vậy, đừng thấy họ nhỏ tuổi mà xem thường, kỳ thực các tiểu Tỳ kheo này đều có thần thông siêu phàm.
Lại nói đến vua Ba Tư Nặc của nước Xá Vệ sau khi kết hôn với Mạc Lợi, sanh được một đứa con trai. Đứa con trai sau này được vua Ba Tư Nặc lập làm thái tử, tên của thái tử là Đế Đà. Đế Đà từ nhỏ đã chịu ảnh hưởng của phụ vương và mẫu hậu, dặc biệt là mẫu hậu, vì vậy sau khi trưởng thành rất tín ngưỡng Phật pháp. Chàng thường xuất cung bố thí cho người xuất gia, cũng đã từng nhiều lần mở trai đàn mời Phật Tổ cùng với các đệ tử đến Đông cung giảng dạy Phật pháp cho mình. Vua Ba Tư Nặc và vương hậu Mạc Lợi rất hài lòng về Đế Đà, thường khen chàng có lòng hiếu kính đối với Phật pháp.
Một ngày kia, thái tử Đế Đà lại phái sứ thần của mình đi Kỳ Hoàn, chuyển lời đến Phật Tổ.
Sứ thần vừa đến Kỳ Hoàn, thì được các đệ tử của Phật Tổ nghênh tiếp đưa đến gặp Phật Tổ. Thì ra, sứ thần này và Phật Tổ đã quen biết nhau từ trước.
Sứ thần vừa trông thấy Phật Tổ liền chắp tay hành lễ rất cung kính, sau đó ông chuyển lời của thái tử đến Phật Tổ. Thì ra, ngày mai là ngày Hoàng đạo, thái tử Đế Đà chuẩn bị tiệc cơm ở Đông cung, mời Phật Tổ và các đệ tử đến dự trai đàn. Sau đó nhờ Phật Tổ thuyết giảng Phật pháp cho chàng và những người khác trong cung.
Sau khi Phật Tổ nghe xong mỉm cười đồng ý.
Nhưng, sứ thần không cáo từ, ông vẫn dứng nguyên chỗ cũ. Đức Thích Ca Mâu Ni Phật hiểu rõ ông còn lời gì muốn nói, thế là ra hiệu cho sứ thần nói.
Sứ thần trông lên thượng pháp có chút do dự, rụt rè một hồi, ông mới nói với Phật Tổ:
- Ngày mai là ngày Hoàng đạo, thái tử Đế Đà kỵ húy những người thấp hèn làm mất đi không khí vui tươi của ngài, vì vậy bảo rằng tốt nhất Phật Tổ đừng mang theo năm trăm vị Tỳ kheo mà trước đây là ăn mày đến dự trai đàn.
Phật Tổ mỉm cười một cách khoan dung, ngài nói với sứ thần:
- Xin thái tử yên tâm, ta không mang họ đi là được chứ gì.
Sứ thần trông thấy Phật Tổ vui vẻ đồng ý như thế, thì mình ngược lại cảm thấy có chút xấu hổ, sắc mặt cũng ửng đỏ, ông vội vã từ biệt Phật Tổ, lại chắp tay hành lễ thật lâu.
Sau khi sứ thần ra về, Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni gọi năm trăm vị tiểu Tỳ kheo ấy đến, Phật Tổ nói với họ ngày mai không được vào Đông cung để dự trai đàn, cho dù vào cung cũng không thọ trai, vì đây là lời thí chủ dặn dò. Nói rồi, Phật Tổ để cho họ giải tán.
Sáng hôm sau, Phật Tổ mang chúng đệ tử đến ngoài cửa Đông cung theo hẹn ước, thái tử Đế Đà từ sớm đã đứng ở đây đợi rất lâu.
Ngay tức khắc, Phật Tổ được nghênh đón vào cung. Trong sân rồng trước Đông cung đại điện đã bày đầy các cao lương mỹ vị, ngôi bảo tòa để cho Phật Tổ ngồi cũng được đặt ở giữa. Phật Tổ và chúng đệ tử ngay lập tức được dẫn đến trước tọa vị của mình.
Thái tử Đế Đà và Phật Tổ ngồi gần bên nhau, sau khi hai người hàn huyện xong, thái tử đích thân bưng thức ăn đến mời Phật Tổ.
Mọi người vừa ăn xong một lúc, đột nhiên nghe thấy trên trời vang lại từng đợt âm thanh. Phật Tổ mìm cười, trong lòng ngài biết nhất định là năm trăm vị Tỳ kheo đến.
Quả nhiên một lúc sau, năm trăm vị tiểu Tỳ kheo y phục chỉnh tề ngồi ngay ngắn, trên tay cầm một cái bát xuất hiện ở trên không trung, trong Đông cung mọi người đều xôn xao, kinh hoàng.
Không bao lâu, những Tỳ kheo này từng người từng người một từ trên không trung giáng xuống, theo thứ tự ngồi ở chỗ trống. Không đợi đến Tỳ kheo cuối cùng giáng xuống, thủ hạ của Đông cung thái tử đã vây lại, họ ngạc nhiên khi phát hiện thấy trong bát của các vị Tỳ kheo này đã chứa đầy cơm đặc biệt, mà chỗ cơm này chỉ có ở Bắc Úc Đơn Việt cách nước Xá Vệ ngàn dặm mới trồng được, lúc này đúng là mùa thu hoạch ở Bắc Úc Đơn Việt. Mọi người đều ngẩn ngơ, vì loại gạo này ở trong cung thái tử cũng chỉ có thể ăn được loại cũ, gạo mới của năm nay phải đợi đến năm sau mới có.
Đế Đà thái tử cũng trố mắt ngạc nhiên, không khỏi tán dương. Bình sinh chàng chưa từng trông thấy cảnh tượng này, không nhịn nổi sự tò mò, liền hỏi Phật Tổ ngồi bên cạnh:
- Các Tỳ kheo thánh đức từ trên trời giáng xuống này từ đâu đến thế?
Phật Tổ mỉm cười trả lời:
- Đây chính là năm trăm vị tiểu ăn mày, hiện nay là đệ tử Phật môn, ai nấy đều có thần thông.
Thái tử Đế Đà có chút xấu hổ.
LA HÁN VÀ CON VOI
Trong Thí Dụ Tạp Kinh ghi: Trong thời đại Phật Ca Diếp, đức Phật di khắp mọi nơi để cứu độ cho chúng sanh.
Có hai anh em nọ, đều xuất gia là Sa môn, hai người đều muốn thành chánh quả.
Hai anh em này bình thường thì chuyên tâm tu đạo, thành tâm kính Phật, chỉ là cách làm của hai người có hơi không bình thường, khiến cho người khác cảm thấy họ thực sự chưa toàn tâm toàn ý cúng Phật.
Chuyện là như thế nào?
Thì ra, anh trai chỉ một lòng một ý tọa thiền cầu đạo, nhưng không bao giờ bố thí. Còn người em tuy một lòng một dạ bố thí tu phúc, nhưng lại thường phá giới, giống như là cố ý vậy. Bao nhiêu năm trôi qua, hai người đều như vậy.
Sau đó, người anh vì theo đức Thích Ca xuất gia mà đắc thành La hán quả, khiến cho người em rất ngưỡng mộ. Nhưng, hắn không chịu nổi cái khổ của người anh, bèn đầu thai trong đám voi, thành một con voi.
Do tiền thân con voi này bố thí tu phúc, kiếp này rất có thiện duyên, nó có uy vũ hùng tráng, được quốc vương để mắt, nên là con vật yêu của quốc vương.
Sức mạnh của con voi này lớn vô cùng, có thể giúp quốc gia kháng giặc ngoại xâm, các nước thù địch lân cận đều không dám manh động. Thế là, quốc vương phong cho con voi làm "Bách Hộ Vương", dùng vàng bạc, châu báu, xâu chỗi ngọc... đeo cho nó, nó muốn gì, quốc vương đều cho cái nấy, có thể nói là những gì cần có cũng đã có.
Nhưng tình trạng của người anh tu thành La hán thì không như thế. Ông ta quần áo rách tươm, ăn uống thiếu thốn, đói rét đang hành hạ ông ấy.
Có một lần, ông ta đến những bảy ngày mà không hóa duyên được gì, đói đến nỗi không đứng thẳng lưng được. Vạn phần khốn đốn, ông ta đành phải ăn những thứ mà đàn nai chừa lại, mới có thể miễn cưỡng giữ lấy tánh mạng.
Người anh này thực sự không còn cách nào, đành đi tìm người em trai trong tiền kiếp ấy là Tượng vương để xin một bữa cơm.
Tượng vương đang ở cũng với các nhi nữ của mình, ăn các loại trái cây tươi ngon. Hiện giờ nó đang sống một cuộc xuống xa hoa thoải mái như thế này, đâu có còn nhớ đến nhân duyên tiền kiếp chứ?
Tượng vương đang ăn uống no say, một con voi cận vệ tiến đến báo cáo:
- Thưa đức vua, bên ngoài có một Sa môn muốn gặp ngài.
- Cho truyền.
Tượng vương nói chung không cho đó là điều quan trọng.
Con gái của Tượng vương hiếu kỳ hỏi:
- Phụ vương, hắn mang lễ đến cho ngài chứ?
- Chẳng lẽ con không không biết sao? Chỉ có một người cho Sa môn thức ăn, đâu có lý mào Sa môn lại cho người ta lễ gì chứ!
Con trai của Tượng vương nghe xong lời này, cười hỏi:
- Vậy thì, cha sẽ bố thí chứ?
- Mọi thứ của cha đều là của quốc vương ban tặng, không thể tùy tiện đem cho người nào cả.
Lúc này, người anh là La hán bước vào cửa, ngẩn ngơ trông Tượng vương. Mùi thơm của trái cây tươi khích thích sự thèm ăn của La hán, nên ông ta cố nuốt nước bọt.
Hai anh em tiền kiếp cứ như thế nhìn nhau, cả buổi không nói được lời nào.
Một lúc sau, Tượng vương mói hỏi:
- Ngươi tìm ta có chuyện gì?
La hán trông thấy Tượng vương ngự trên ngôi cao, lãnh đạm thờ ơ đối với mình, không cố ý bố thí, bèn không thèm để ý đến thứ gì đi thẳng đến phía trước, nắm chặt lấy đôi tai to của một con voi, nói rằng:
- Ta và ngươi tiền kiếp đều có tội!
Tượng vương nghe thấy điều này, bèn giác ngộ ra rằng, tiền kiếp của mình hình như có quan hệ gì với tên Sa môn này. Nó ngay lập tức cảm thấy rất buồn bã, không nuốt nổi thứ gì.
La hán trông thấy Tượng vương không có chút tình ý bố thí, nổi giận quay người đi.
Tượng vương thân ở trong danh gia vọng tộc luôn đắc chí, đột nhiên gặp tên Sa môn nghèo khốn này, lại còn có duyên với tiền kiếp của mình, khiến trong lòng không vui.
Các con gái của Tượng vương thấy phụ vương đang ăn ngon miệng đột nhiên ngừng lại, đều lo nghĩ buồn rầu. Nhưng bất luận là chúng có khuyên phụ vương như thế nào, phụ vương đều rầu rĩ không vui. Không biết làm sao, con trai của Tượng vương đành đến chỗ Quốc vương cầu cứu.
Quốc vương đang dùng bữa trong cung, cận vệ vào báo là con trai của Tượng vương cầu kiến.
Quốc vương nói:
- Hãy nói là ta đang ngự thiện, bảo hắn đợi một chút.
- Bệ ha, hắn gấp vô cùng, nhất định phải lập tức gặp ngài.
- Vậy hãy để cho hắn vào.
Con trai của Tượng vương vào bẩm báo với vẻ mặt ưu sầu:
- Thưa bệ hạ tôn kính, phụ vương con đột nhiên buồn rầu, cơm cũng không ăn nổi.
- Mau nói đi, rốt cuộc là đã xảy ra chuyện gì?
Quốc vương nghe nói Tượng vương trợ thủ đắc lực trị quốc, ngự địch của ông không ăn nổi, cảm thấy đây là vấn đề trọng đại, nên rất nóng ruột.
- Vừa rồi có một tên Sa môn y phục rách nát bước vào, nắm lấy tai của phụ vương hạ thần nói gì đấy, người đột nhiên buồn bã rầu rĩ, cơm cũng không chịu ăn.
Quốc vương giận dữ hỏi:
- Tên Sa môn ấy rốt cuộc đã nói những gì?
Con trai của Tượng vương lắp bắp nói:
- Hạ thần không nghe rõ hắn nói gì.
Quốc vương cũng không ăn cơm nữa, ngay lập tức truyền cận vệ vào căn dặn:
- Ngươi mau mang vài tên cận vệ cùng với con trai của Tượng vương đi bắt tên Sa môn ấy lại cho ta, ta muốn đích tra hỏi hắn.
Các cận vệ cùng với con trai của Tượng vương đi. Quốc vương dùng xong bữa bèn ngồi trong cung đợi họ đến.
Không bao lâu, cận vệ đã mang tên Sa môn nghèo khổ vào. Quốc vương hỏi:
- Tên Sa môn đáng chết kia, ngươi biết tội chưa?
- Thưa bệ hạ tôn kính, tôi đã phạm phải tội gì? Xin ngài hãy chỉ rõ.
- Người đã nói lời ác độc gì với Tượng vương?
- Không có, không có.
- Vậy cứ tại sao Tượng vương của ta lại bỏ cơm nước không ăn? Nếu như Tượng vương ngã bệnh, thì ta sẽ không tha cho ngươi đâu!
- Ồ! Ra là chuyện này.
La hán bèn mang nhân duyên duyên tiền kiếp và những lời đã nói với Tượng vương kể cho quốc vương nghe. Trong lòng quốc vương cũng có nhiều suy nghĩ. Ngài nói với La hán rằng:
- Tiền thân của các ngươi đã có nhân duyên này, ta cũng xem như ngươi vô tội. Niệm tình ngươi y thực không đủ, mau về để lo cái ăn cái mặc cho ngươi đi.
La hán ra đi, Quốc vương lại dùng ngon tiếng ngọt mới khiến cho Tượng vương vui vẻ trở lại, sống những ngày tháng thoải mái của mình một cách yên ổn.
NĂM TRĂM NGƯỜI MÙ ĐƯỢC ÁNH SÁNG
Theo Hiền Ngu Kinh ghi, Tù Xá Lợi quốc có năm trăm người mù. Những người bất hạnh này vì không trông rõ mọi vật, nên không làm được việc gì cả, chỉ có thể dựa vào việc hành khất mà sống qua ngày, chịu hết sự coi khinh của người đời.
Lúc này, Phật Tổ xuất thế, tin tức truyền đến tai của năm trăm người mù này. Trong lòng họ cũng không yên. Vì bất cứ ai cũng biết, phàm là những người trông thấy Phật Tổ, tất cả mọi đau khổ dày vò đều có thể tan biến, hóa giải.
Thế là, năm trăm người mù này bàn bạc với nhau: "Chúng ta muốn thấy Phật Tổ một lần, nhiều năm trở lại đây chúng ta phải chịu sự bất hạnh vì khổ nạn. Chỉ cần chúng ta trông thấy Phật Tổ, chúng ta có thể thấy ánh sáng".
Một người nói:
- Đúng vậy, chúng ta nên đi gặp Phật Tổ, chứ đừng đợi Phật Tổ dến đây gặp chúng ta, mọi người nghĩ xem có phải không?
Một số người mù không biết đi gặp Phật Tổ bằng cách nào nói:
- Nhưng chúng ta đi bằng cách nào? Chúng ta vốn không thấy đường!
Vị thủ lãnh của năm trăm người mù ấy nói:
- Nếu như mọi người thực sự muốn đi gặp Phật Tổ, thì cần phải nhờ người dẫn đường, nhưng ai chịu dẫn đường cho chúng ta đi?
Mọt người mù thông minh nghĩ ra điều này:
- Như thế này đi, mọi người chúng ta tìm cách đi xin, mỗi người xin đủ một số bạc, góp lại nhờ một người dẫn đường cho mọi người đi.
Thế là mọi người chia nhau đi xin.
Thế nhưng, nhưng chuyện tốt đẹp thường gặp nhiều gian nan. Qua nhiều ngày, chịu không ít khổ nhọc, năm trăm người mù góp đủ năm trăm tờ giấy bạc.
Khi có tiền rồi, thì thuê một người dẫn đường sẽ dễ dàng hơn nhiều. Họ vừa cất lời thì có ngay một người đồng ý.
Thấy dáng vẻ người ấy nhiệt tình chu đáo, hình như dẫn đường cho người mù là một nghĩa vụ chính đáng, kỳ thực, nếu không phải là vì năm trăm bạc lấp lánh, e rằng những người mù này có dập đầu đến nức óc cũng không có tác dụng gì.
Người ấy cười với vẻ mặt gian trá:
- Muốn gặp Phật Tổ, vậy thì quá dễ rồi, theo ta thì được ngay thôi.
Hắn nói cứ như là Phật Tổ ở ngay tại nhà hắn không bằng.
Năm trăm người mù thấy có người chịu dẫn đường cho họ, họ tỏ vẻ rất vui mừng.
- Này mọi người hãy nắm lấy vạt áo của nhau, xếp thành một hàng, người đi đầu, ngươi hãy nắm lấy vạt áo của ta là được.
Như thế, năm trăm người mù đi theo người dẫn đường, thành một đoàn người dài thượt, ngoằn ngoèo. Họ tiến về phía nước Xá Vệ nơi ở của Phật Tổ. Trên đường đi họ gặp bao nhiêu là khổ nhọc, nhưng càng đi trong lòng họ càng lóe lên hy vọng, bước chân hình như cũng nhẹ hơn. Nhưng, khi sắp sửa đến Magadha, phải đi qua một ngon núi. Người dẫn đường thấy đường đi gian nan, bèn việc cớ để tẩu thoát.
Các người mù đợi và đợi. Cuối cùng không thấy người dẫn đường quay trở lại. Những người mù hốt hoảng nói:
- Này lão, tâm huyết của mọi người đều phí cả, tên khốn đó lấy tiền của chúng ta, rồi bỏ mặc chúng ta, bây giờ phải làm sao đây?
Mọi người đều hoang mang và không thể tiến, lại không thể lùi, bị chôn sống ở nơi này rồi. Nhưng, họ không chịu đứng yên một chỗ. May mà người ở đầu hình như nghe được trước mặt là hướng có âm thanh của nước chảy, bèn để cho mọi người nắm tay nhau đi về hướng đó.
Mọi người không quờ quang mò mẫm lung tung, nhưng đột nhiên, họ nghe thấy một tiếng chửi phẫn nộ:
- Bọn các người là đồ súc sanh, mù à? Đạp chết hết mạ non của ông cả rồi!
Một người trong đám người mù sợ bị đánh kêu lên:
- Ối, ối! Đừng đánh tôi! Chúng tôi thực sự không thấy được ruộng lúa của ngài. Ôi thật là không may rồi. Hãy nghe tôi nói, người tốt bụng, thương hại chúng tôi đi. Năm trăm người mù chúng tôi vì mắt mù nên mới đi gặp Phật Tổ, nào ngờ tên dẫn đường lại bỏ chúng tôi ở đây, hắn chiếm mất số tiền của chúng tôi rồi tẩu thoát, báo hại chúng tôi đạp phải chỗ mạ của ngài. Xin khai ân!
- Nhưng chỗ mạ của ta bị các ngươi đạp chết cả rồi, ta phải làm sao đây. Không phải các ngươi đã hại ta rồi sao?
Người chủ điền thực sự rất giận, nhưng đối mặt với những người mù này thì có cách gì chứ? Chủ điền là một ông già, sau khi nổi nóng một trận, cũng đành phải oán trời trách đất: "Ta làm sao sống đây? Ta làm sao sống đây! Trời ơi!"
Các người mù tự biết là đã gây họa, vội vã khẩn cầu:
- Giá như mà chúng tôi thấy đường thì không gây nên tội tình này rồi. Người tốt bụng, cầu xin ngài khai ân, chỉ cho chúng tôi một con đường đến nước Xá Vệ đi. Chúng tôi đã bị người ta gạt, chỉ có đợi sau này đến bồi thường chỗ mạ cho ông tuyệt không nuốt lời.
Cho dù người chủ điền vừa giận lại vừa hận, nhưng thấy năm trăm người mù này thực sự cũng tội nghiệp, ông ta liền than rằng:
- Chỉ trách là chỗ mạ của ta mọc không đúng nơi. Các ngươi đi theo ta, ta tìm một người dẫn đường các ngươi đến nước Xá Vệ là được thôi.
Những người mù vừa kinh ngạc vừa mừng rỡ, vội vã cám ơn:
- Hôm nay thực sự là gặp được người tốt!
Người chủ điền phái một thanh niên, dẫn bọn người mù tiến về nước Xá Vệ. Cuối cùng thì họ cũng đến được Xá Vệ thành, bọn người mù hết sức vui mừng.
Nhưng niềm vui đó không kéo dài được lâu, vì chủ trì trong chùa nghe xong ý định đến gặp Phật Tổ của họ thì trả lời:
- Các ngươi đến trễ rồi, Phật Tổ đã đến Magadha.
Những người mù rất thất vọng, bèn quay đầu lại Magadha, những khổ nhọc trên đường đi thì không cần phải nói đến nữa, họ theo dấu chân của Phật Tổ một cách gian khổ, trong lòng đầy ấp niềm tin.
Đến Magadha, nào ngờ Phật Tổ lại quay về nước Xá Vệ.
- Thật là khiến cho người ta chịu khổ! - trong lòng một người mù đã bị dao động, nhưng lại tự trách mìn ngay: "Sao mình lại sợ khổ như thế? Tội lỗi, tội lỗi!"
Những người mù này tuy đã mệt quá sức, nhưng họ kiên trì tin tưởng là có thể gặp được Phật Tổ, thế là, lại quay về nước Xá Vệ. Họ đã hạ quyết tâm, phải gặp bằng được Phật Tổ.
Tiếc là, lần này về lại nước Xá Vệ vẫn không gặp được Phật Tổ.
"Phật Tổ đi Magadha rồi", chủ tri trong chùa nói với vẻ thông cảm trên mặt. Không biết làm cách nào, những người mù đành quay về Magadha. Nhưng, sự việc bắt đầu có biến đổi. Người ta thường nói, những người mù không ngại đường sá, nhưng năm trăm người mù này đi đường cũng không mất sức nhiều, vả lại càng đi càng quen thuộc, càng nhẹ nhỏm.
Phật Tổ trong thấy năm trăm người mù này thiện căn đã có, thiện đức đã thành, khi những người mù đi đủ bảy lượt qua lại, thì ở lại nước Xá Vệ đợi họ.
Phật quang lấp lánh, chiếu đến đôi mắt của người mù cũng phát quang, cuối cùng họ cũng đã gặp được Phật Tổ mà mình mong đợi từ lâu. Chỉ thấy đức Như Lai toàn thân phát sanh sáng vàng, uy nghi như Tử Kim Sơn.
Để thấy được ánh sáng, năm trăm người mù phải vượt qua vô số khổ nạn, nhưng họ cam tâm tình nguyện kiên trì đi về phía trước.
Những người mù lũ lượt chạy lên phía trước, vây quanh lấy Phật Tổ.
"Phật Tổ cứu khổ cứu nạn, ban cho con ánh sáng để cho con thấy được Phật Tổ", năm trăm người mù lần lượt quỳ xuống, ngũ thể sát đất, hành lễ cảm ơn.
Phật Tổ thấy họ thành tâm như thế, nói với các người mù:
- Các vị minh trí, trên đường đi khổ nhọc, nhưng vẫn toàn tâm, kiên trì với Phật pháp. Ta rất cảm động, ta có ban ánh sáng cho các ngươi.
- Tạ đại đức Phật Tổ!
Năm trăm người mù đã có thể nhìn thấy Phật Tổ. Tất cả đều nghe thấy lời đức Phật mà giác ngộ, một lòng chúc phúc vang vọng mây xanh:
- Phật đức vô lượng, Phật ân bao la, chúng tôi không ngại xa xôi đến, nguyện Phật Tổ thụ giới cho chúng tôi, chúng tôi muôn đời theo ngài, cúng dường ngài.
Đức Phật nói: "Được thôi, đồ đệ của ta, hãy đến đây đi!"
Năm trăm người mù nghe xong lòng được hóa giải, râu tóc rụng hết, thân khoác áo cà sa mà đắc đạo. Phật Tổ Như Lai lại bố thí công pháp, năm trăm người đều tu thành La Hán.
Năm trăm người mù, năm trăm La hán, sự khác biệt của trời đất, công của tạo hóa là một, ngàn vạn năm sau còn truyền danh thơm, đức đẹp.
THẦN THÔNG CỦA CA DIẾP THỜI THƠ ẤU
Trong Tăng Kỳ Luật ghi: Khi Phật Tổ còn sống ở thành Xá Vệ, trong thành xảy ra một chuyện.
Trong thành Xá Vệ, có một gia đình Bà la môn rất hòa thuận. Bà la môn này có hai người con gái, thường ngày rất được nuông chiều. Đến khi lớn lên, hai cô con gái dần hiểu chuyện trai gái, nhất là cô chị. Bà la môn quản giáo con gái của mình rất nghiêm khắc, chưa từng để cho họ một mình tiếp xúc với người ngoài.
Tục ngữ nói rất đúng: "Cọp dữ cũng có lúc phải ngủ". Tuy Bà la môn quản thúc con gái rất nghiêm, nhưng cũng không thể kiểm soát hết những hành động của họ. Cuối cùng một ngày nọ, cô con gái lớn của Bà la môn cũng đã nếm trộm trái cấm, dan díu với một thanh niên hàng xóm.
Sau đó, cô con gái lớn phát hiện mình mang thai. Chuyện này bị Bà la môn biết. Ông cảm thấy đây là một chuyện nhục nhã, bôi nhọ danh dự gia đình, trong lúc giận dữ đã đuổi cô con gái ra khỏi nhà.
Cô con gái mang cái bụng bầu đến nhà hàng xóm, nhưng tên thanh niên ấy lại không cần cô nữa. Trong lúc không biết làm sao, cô nghĩ đến Phật Tổ, thế là cô mang cái bụng to đùng của mình đến Kỳ Hoàn. Phật Tổ khoan dung cô ta. Sau khi cạo tóc thụ giới cho cô ấy, người để cho cô làm một Tỳ kheo ni.
Nhưng các Tỳ kheo ni khác lại không nghĩ thế, cho rằng cô ta mang cái bụng to ấy làm nhục Phật môn, huống hồ gì lại là cái thai do quan hệ bất chính và họ đã mưu toan đuổi cô đi. Họ đến gặp Phật Tổ, xin Phật đuổi Tỳ kheo ni mang thai ấy đi.
Nhưng Phật Tổ khuyên ngăn họ. Phật Tổ nói:
- Tỳ kheo ni ấy mắc tội lỗi khi ở nhà, mang thai bất chính, nhưng sau khi xuất gia thì ngược lại không mắc phải tội lỗi gì. Huống hồ nhìn một người không phải chỉ nhìn về quá khứ của họ, mà quan trọng là xem biểu hiện ở hiện tại kìa. Như vậy, bây giờ Tỳ kheo ni ấy không có lỗi, cô ta không vi phạm bất cứ giới luật nào, vì vậy, các ngươi không thể đuổi cô ta đi.
Phật Tổ không chỉ khuyên các Tỳ kheo ni đừng đuổi cô ấy đi, mà ngược lại còn muốn các Tỳ kheo ni phải quan tâm chăm sóc cô ấy nhiều hơn nữa.
Tỳ kheo ni ấy được ở lại và cũng được sự quan tâm chăm sóc thiện ý của mọi người. Sau mười tháng mang thai, cô ấy sinh ra một đứa con trai, đứa con trai này chính là Ca Diếp.
Sau khi Ca Diếp được tám tuổi, thì xuất gia theo Phật Tổ tu tập Phật pháp. Do thiên tư vốn thông minh, lại chịu khắc khổ chăm chỉ học tập, cho nên không lâu sau, Ca Diếp đã tu đắc quả La hán, thành một vị La hán mới, có đạo hạnh và pháp lực rất cao.
Mùa hè nọ, Ca Diếp và một số Tỳ kheo cùng trang lứa không chịu nổi cái nóng oi bức, sau khi Phật Tổ giảng xong kinh Phật, bèn mang bồn chậu tắm, đến bờ sông A Lỗ La cách Kỳ Hoàn không xa. Sau đó, những người xuất gia vẫn còn là trẻ con này từng chú tiểu trần trùng trục, nhảy xuống dòng sông mát mẻ, mặc tình vui đùa. Chúng lúc lặn lên, lúc hụp xuống dưới sông, có lúc tóe nước vào nhau. Bên bờ sông A Lỗ La rộn rã tiếng cười đùa của bọn trẻ.
Lúc bấy giờ, Ba Tư Nặc quốc vương đang ở trên lầu cao gần bờ sông, thả mắt nhìn chung quanh. Theo tiếng ồn ông trông thấy các chú tiểu tắm táp, bơi lội, bắn nước ở dưới sông. Nghe thấy tiếng cười hả hê của chúng, vua Ba Tư Nặc cảm thấy chúng cũng rất phóng túng. Lúc này, vua Ba Tư Nặc con chưa tín ngưỡng Phật pháp. Khi ông trông thấy tình cảnh này, trong lòng càng sinh cảm giác chán ghét Phật pháp.
Vua Ba Tư Nặc quay đầu lại nói với vương hậu Mạc Lợi đã tín ngưỡng Phật pháp từ lâu, đang đứng ở bên cạnh:
- Hậu xem kìa, đây chính là những đệ tử có đức hạnh tu dưỡng của Phật pháp mà Hậu tín ngưỡng. Hậu đã tín ngưỡng sâu sắc không nghi ngờ gì đối với Phật pháp, vậy tại sao không chịu xem kỹ lại bộ dạng phóng túng hình hài của những người xuất gia kia chứ?
Mạc Lợi vương hậu không đợi vua Ba Tư Nặc nói tiếp, ngay lập tức trả lời:
- Những đứa trẻ này có lẽ vừa mới được hóa độ xuất gia, còn chưa hoàn toàn hiểu giới luật. Rốt cuộc thì chúng vẫn còn là những đứa trẻ mà. Ngoài ra, cũng có lẽ Phật Tổ chưa chế định ra những giới luật thích đáng để hạn chế chúng làm như thế này, cho nên chúng mới như vậy.
Vua Ba Tư Nặc không phục, bèn tranh cãi với Mạc Lợi vương hậu.
Ca Diếp lúc này tuy tuổi tác còn nhỏ, nhưng cậy sớm đã đắc La hán quả, cậu dùng thiên nhĩ thần thông, nghe thấy cuộc tranh cãi của vua Ba Tư Nặc và Mạc Lợi vương hậu, ngay lập tức cậu nói với các tiểu Tỳ kheo. Ca Diếp nói:
- Sau khi vua Ba Tư Nặc trông thấy chúng ta ở đây vui vẻ náo loạn, càng không tín ngưỡng Phật pháp, mà trong lòng của Mạc Lợi vương hậu cũng rất buồn. Bây giờ chúng ta nên tìm cách làm cho vua Ba Tư Nặc tin phục Phật pháp mới được.
Các tiểu Tỳ kheo ấy cũng ngừng cuộc vui, đồng thanh đáp:
- Được thôi.
Sau đó, do Ca Diếp dẫn đầu, các tiểu Tỳ kheo mỗi người tự mang nửa chậu nước của mình, đi đến bên bờ sông, xếp thành một hàng, đặt chậu nước ra trước mặt, ngồi chấp bằng xuống đất. Chúng loại bỏ hết tất cả tạp niệm, cơ thể cùng với chậu nước bay lên không trung.
Sau đó, dưới sự thống lĩnh của Ca Diếp, chúng xếp thành một hàng, giữ nguyên tư thế bắt đầu bay đến chỗ tầng lầu của vua Ba Tư Nặc đang ở và bay qua cao lầu của vua Ba Tư Nặc.
Lúc này, Mạc Lợi vương hậu đang ngồi chơi, vừa trông thấy có bóng người bay qua, bà ngẩng đầu lên. Bà trông thấy một hàng Tỳ kheo y áo chỉnh tề ngồi ngay ngắn, trước mặt còn có một chậu nước, từng người từng người một bay qua, như những đàn nhạn bay về phương Nam vào mùa thu vậy.
Trong lòng Mạc Lợi vương hậu rất vui, bà không ngờ các tiểu Tỳ kheo còn nhỏ mà đã có đạo hạnh cao thâm như thế, còn có thể bay trên không nữa.
Bà liền chỉ các tiểu Tỳ kheo ở đàng xa và nói với vua Ba Tư Nặc:
- Bệ hạ, người hãy nhìn thần thông của các đệ tử Phật môn mà thiếp tín ngưỡng kìa!
Vua Ba Tư Nặc ngẩng đầu trông, cũng nhìn thấy hình ảnh ấy ở đàng xa. Ông bắt đầu có chút tín ngưỡng. Lúc sau, khi xem rõ các bóng người trên không trung chính là các tiểu Tỳ kheo vui đùa bên bờ sông lúc nãy, vua Ba Tư Nặc không thể không có suy nghĩ, các tiểu Tỳ kheo nhỏ tuổi như thế mà lại có thần thông như vậy.
Vua Ba Tư Nặc từ đó có hứng thú với Phật pháp và bắt đầu tín ngưỡng Phật pháp.
Khi vua Ba Tư Nặc không còn nhìn thấy hình ảnh của Ca Diếp và các tiểu Tỳ kheo nữa, mới khen rằng:
- Thật là quá hay, quá tốt, các đệ tử Phật môn và Phật pháp ở trong địa phận thống trị của ta thật là có ích, ta thật lòng hy vọng Phật Tổ và các đệ tử của ngài ở mãi đất nước ta, mưu cầu hạnh phúc và lợi ích cho nhân dân ta.
Mạc Lợi vương hậu thấy vua Ba Tư Nặc thay đổi nhận thức về Phật pháp, cũng cảm thấy rất vui.
Lại nói đến La hán Ca Diếp và các tiểu Tỳ kheo sau khi về đến Kỳ Hoàn, Phật Tổ biết những điều họ vừa làm. Thế là, Phật Tổ chế định giới luật mới, cấm họ đến vui chơi ở sông A Lỗ La. Từ đó về sau, vua Ba Tư Nặc và Mạc Lợi vương hậu không còn trông thấy hình ảnh của La hán Ca Diếp và các tiểu Tỳ kheo nữa.
PHÚ NA KỲ MỜI PHẬT VÀ CHÚNG ĐỆ TỬ
Trong Hiền Ngu Kinh ghi, ngày xưa, tại Phóng Bát Quốc có một vị trưởng giả tên gọi là Đàm Ma Ngưỡng. Ông là đại phú ông đứng đầu cả nước.
Phóng Bát Quốc giàu có hùng mạnh, thường hay xuất binh chinh phạt các nước khác. Đương thời khi đứa con trai đầu lòng của Đàm Ma Ngưỡng ra đời, đang là lúc quân đội nước này xuất chinh, vì vậy ông ta đặt cho con trai tên là Tiển Na, nghĩa là quân. Khi đứa con thứ hai ra đời, nhằm lúc quân đội chiến thắng trở về, cho nên ông đặt cho đứa con thứ hai tên là Tỷ Kỳ Đà Tiển Na, nghĩa là thắng. Sau khi hai đứa con trai lớn lên, Đàm Ma Ngưỡng cưới vợ thành lập gia thất cho con, sống với nhau yên ổn vô sự.
Về sau, Đàm Ma Ngưỡng tuổi cao nhiều bệnh, thường nhờ đại phu đến xem bệnh. Đại phu tham lam thấy thù lao của ông cao, ăn được ngon, cho nên không chịu trị dứt bệnh cho Đàm Ma Ngưỡng, mà nhận được thù lao lâu dài.
Người trong cuộc thì thường mê muội, người ngoài cuộc sáng suốt. Nô tỳ hầu hạ bên cạnh Đàm Ma Ngưỡng, nhìn thấy được lòng dạ xấu xa của tên đại phu, bèn nói lại cách nhìn của mình với trưởng giả, rồi xin Đàm Ma Ngưỡng từ chối tên đại phu ấy, để mình chữa trị điều dưỡng. Đàm Ma Ngưỡng đồng ý.
Thế là, nô tỳ chăm sóc chu đáo Đàm Ma Ngưỡng, không bao lâu bệnh của trưởng giả quả nhiên khỏi hẳn. Trong thời gian chăm sóc chữa trị, nô tỳ phát sinh tình cảm với trưởng giả, trưởng giả cũng vì sự lương thiện của cô ta mà cảm kích, hai người dan díu với nhau, nô tỳ sanh được một đứa con trai, tên gọi là Phú Na Kỳ, nghĩa là hài lòng.
Phú Na Kỳ rất xinh đẹp, khi trưởng thành rất khôi ngô tuấn tú, thông minh lanh lợi, lại rất chăm chỉ siêng năng, nhất là giỏi làm công việc kinh doanh buôn bán. Nhưng, vì chàng là con của nô tỳ, cho nên không thể làm con trai của trưởng giả, vẫn phải làm nô lệ suốt đời.
Trưởng gia lúc lâm chung, gọi hai đứa con trai lại dặn dò: "Sau khi ta chết, hai con không được chia tài sản ở riêng".
Trong vài năm đầu, sau khi trưởng giả qua đời, hai đứa con trai còn có thể theo lời dặn dò của trưởng giả mà làm, không chia tài sản. Về sau, hai anh của Phú Na Kỳ, muốn ra nước ngoài để làm ăn, mang vợ con giao lại cho Phú Na Kỳ chăm sóc, lo lắng.
Phú Na Kỳ cai quản sự chi xuất của một đại gia, rất công minh liêm chính. Nhưng sự ganh tỵ, đòi hỏi của con trai của anh thứ Tỷ Kỳ Đà Tiển Na là làm khó cho Phú Na Kỳ nhất, nó thường xuyên đến trước Phú Na Kỳ đòi này hỏi nọ, Phú Na Kỳ luôn nghĩ mọi cách để làm cho nó toại nguyện.
Một ngày nọ, trong tay của Phú Na Kỳ không có tiền, mà đứa con trai của anh thứ muốn cậu mua đồ ăn, Phú Na Kỳ đành phải nhẫn nại giải thích cho nó, nhưng nó không những không nghe lời khuyên, ngược lại còn ghét cay ghét đắng Phú Na Kỳ, còn chạy đến chỗ mẹ mách lẻo: "Phú Na Kỳ đối xứ tốt với con trai của bác, nó muốn gì được nấy, còn con thì không".
Chị dâu thứ nghe lời con trai mình, tin là thật, nghiến răng phẩn hận nói rằng: "Tên nô tài này lại dám đối xử thiên vị".
Đợi khi chồng về, hai mẹ con bèn đem chuyện ấy mách lại với chồng. Sau khi hắn nghe xong, không những không an ủi khuyên can, ngược lại còn phẩn nộ: "Tên nô tỳ hạ tiện này đã dám vi phạm lời gia huấn của ta, hắt hủi con trai ta, không giết hắn không cam!"
Chủ ý đã định, người anh thứ bèn ngỏ ý chia gia tài với anh cả. Anh cả muốn giữ lời hứa với cha trước khi lâm chung, không đồng ý chia gia tài, nhưng ngược lại đứa em thì không chia không chịu, hai anh em cãi nhau một hồi cũng không đi đến kết quả gì. Người anh cả biết rõ em trai mình hận mình đến xương tủy, nên cuối cùng cũng đồng ý chia gia tài.
Điều kỳ quái là, Tỷ Kỳ Đà Tiển Na đã đưa ra: Tất cả gia sản là một phần, Phú Na Kỳ là một phần, hai phần này anh trai tùy ý chọn lấy một phần.
Anh cả trông thấy tấm lòng hiểm ác của em trai, tội nghiệp Phú Na Kỳ, thế là, chọn phần Phú Na Kỳ. Anh cả trắng tay, mang vợ con đến nhà người khác ở đỡ.
Tuy là em trai không có được Phú Na Kỳ, nhưng kết quả này, vẫn khiến cho âm mưu của hắn được hoàn thành: Nuốt trọn toàn bộ cả gia tài.
Một ngày kia, Phú Na Kỳ nói với chị dâu: "Xin bà hãy cho tôi một ít tiền, tôi đi mua củi".
Chị dâu nói: "Chỉ có năm đồng, ngươi cầm lấy đi đi".
Phú Na Kỳ cầm số tiền chỉ có năm đồng, đến chợ củi. Thấy có một bó củi bán đúng năm đồng, bèn mua nó về.
Sau khi về đến nhà, Phú Na Kỳ mở bó củi ra, đột nhiên phát hiện trong bó củi có một "cây đàn hương sừng trâu", thật là không tưởng tượng được, chẳng biết đây là một thứ thuốc quý, vui mừng khôn xiết, bèn cẩn thận cất lại, đợi đến khi nào có cơ hội bán sẽ được nhiều tiền hơn, để mua sắm đồ dùng trong nhà.
Không lâu sau, vương hậu mắc bệnh gọi là "bệnh cảm", bệnh tình rất nghiêm trọng. Thái y mấy lần chẩn đoán, dùng mọi thứ thuốc đều không trị khỏi, cho rằng chỉ có cây đàn hương sừng trâu ép thành bột, đắp lên thân thể mới có thể loại bỏ độc nhiệt, nhưng tìm khắp cả nước, cũng không tìm được thứ thuốc này. Thế là quốc vương hạ lệnh thông báo toàn quốc:
"Ai mang đến một lạng mộc hương, thì sẽ thưởng cho ngàn lạng vàng ròng".
Phú Na Kỳ thấy cơ hội đã tới, mang một khúc nhỏ mộc hương đến, quốc vương lập tức thưởng ngay cho chàng ngàn lượng vàng. Chẳng bao lâu, mười đoạn mộc hương đều bán hết, Phú Na Kỳ được vạn lượng vàng.
Phú Na Kỳ mang tất cả số vàng này đưa cho anh trai và chị dâu, cả nhà lại cất nhà mua ruộng, mua nô tỳ, mua xe, gia cảnh giàu hơn cả trước khi chia gia tài.
Sau đó, có năm trăm thương nhân muốn ra biển lấy bảo vật, họ hẹn Phú Na Kỳ cùng đi. Phú Na Kỳ được sự đồng ý của anh trai, bèn đi cùng.
Biển lớn mênh mông, khắp nơi là bảo vật. Mọi người thỏa lòng mong muốn, tùy ý lựa chọn, mặc sức mà mang về.
ngày nọ, thuyền đi đến nơi nguy hiểm, chỉ thấy Nam Thiệm Bộ Châu có ba mặt trời treo trên không, mọi người đều rất ngạc nhiên, vội vã hỏi đường: "Ba ngày không biết xảy ra là kiết hay hung?"
Người dẫn đường xanh mặt trả lời: "Một cái là mặt trời, hai cái kia là mắt cá, cái trắng ở giữa là hàm răng. Chúng ta phải qua một đầu nguồn nước là miệng cá. Đây chính là một nơi rất đáng sợ. Chúng ta đã không có đường sống để đi, chết chắc rồi!".
Trong số những thương nhân, có một vị là tín đồ Phật giáo, nói với mọi người rằng:
- Các vị đừng hót hoảng, chỉ cần thành tâm niệm "Nam Mô Phật", bảo đảm bình yên vô sự.
Thế là mọi người đồng thanh tụng niệm "Nam Mô Phật, Nam Mô Phật!"
Ma Kiết Ngư nghe thấy lời niệm Phật, lập tức ngậm miệng lại lặn xuống dưới đáy biển.
Thế là các thương nhân bình yên về đến nước mình.
Phú Na Kỳ về đến nhà, mang ra một đại kim án (bàn dài lớn) trên mặt bày đầy các loại trân châu bảo vật, quỳ xuống dâng cho anh trai và nói:
- Tôi đã tích góp cho anh không ít tài sản bảo vật, nhà cửa ruộng vườn, nhưng gì cần có cũng đã có, con cháu đời đời dùng cũng không hết. Hiện nay kính mong anh cả cho phép tôi xuất gia tu hành.
Anh cả nói: "Xuất gia tu hành là chuyện tốt, ta không cản trở chú, chỉ là tuổi tác của chú vẫn còn nhỏ, không hiểu sự đời, Phật pháp khó học, hay là đợi vài năm nữa hãy đi".
Phú Na Kỳ đem đạo lý Phật giáo nhân sanh vô thường, lại đem chuyện gặp nạn ở ngoài biển thuật lại cho anh trai nghe, anh trai biết không giữ được chàng, bèn đồng ý.
Thế là Phú Na Kỳ và năm trăm thương nhân đều xuất gia làm Sa môn.
Sau khi xuất gia, năm trăm vị Sa môn nghe Phật thuyết pháp, trong lòng khai mở nhanh chóng tu thành A la hán quả, duy chỉ có Phú Na Kỳ không khai thông.
Nhưng, chàng rất thành khẩn, rất cần mẫn. Theo quy định Phật giáo, tăng nhân mỗi năm có hai hoặc ba lần ngồi thiền, mỗi lần ba tháng, gọi là "an cư". Phú Na Kỳ yêu cầu để cho họ đến Phóng Bát Quốc tọa thiền. Đức Phật nói:
- Người nước ấy biết đạo hạnh ngươi không thâm sâu, sỉ nhục ngươi thì làm thế nào?
Phú Na Kỳ nói:
- Chỉ cần không hại con, sỉ nhục, mắng nhiếc con thế nào cũng đều không sao cả.
- Vậy nhiều lần muốn hại con, thì làm sao?
- Chỉ cần không lấy mạng con, con vẫn muốn nhớ lấy ân điển của họ.
Đức Phật nói ép rằng:
- Nếu vẫn cứ muốn hại tánh mạng của con thì sao?
Phú Na Kỳ không chút do dự nói:
- Vạn vật đều là hữu hình quy về vô hình, nếu như họ có giết con, ngay cả bị chết con cũng không sợ.
Đức Phật nói:
- Người khác chửi con, đánh con, giết con, nhưng con vẫn không chết, con có phiền não không?
Phú Na Kỳ nói:
- Không! Từ đầu đến cuối, con đều không sanh lòng oán hận thậm chí một niệm (suy nghĩ một chút) cũng không có.
Đức Phật tán dương:
- Rất tốt, rất tốt! Con tu hành như thế là một cách thành đạo nhanh nhất.
Phú Na Kỳ từ biệt đức Phật, về đến Phóng Bát Quốc.
Sáng sớm ngày hôm sau chàng đến hóa duyên ở một nhà phú ông Bà la môn. Bà la môn vừa thấy hòa thượng bèn mắng, Phú Na Kỳ không mắng trả lại, bèn quay người đi.
Ngày hôm sau, chàng đến hóa duyên ở nhà Bà la môn này, Bà la môn dùng tay chân dánh đập, Phú Na Kỳ không những không đáp trả, mà còn vui vẻ, có thái độ cam tâm, Bà la môn thấy tình cảnh này, bất chợt tự hối hận.
Phú Na Kỳ qua ba tháng ngồi thiền, đạt được hiệu quả theo kỳ dự định, từ biệt thí chủ chuẩn bị đi về bên cạnh đức Phật.
Trước lúc đi, chàng đến thăm anh trai, dặn dò anh trai nhất thiết đừng đi ra biển lấy bảo vật, vì rất nguy hiểm, huông hồ gì tài sản trong nhà đủ để con cháu đời sau hưởng dụng.
Ai ngờ, không lâu sau, anh trai không nghe theo lời của Phú Na Kỳ, lại thêm vào đó là lời xúi dục của người khác, rốt cuộc lại theo các thương nhân đi ra biển lấy báu vật.
Sau khi ra đến biển, anh trai biết được sự quý giả của gỗ đàn hương, bèn liều mạng đặt lên đầy thuyền. Nào ngời, rồng ngoài biển không nỡ để cho người khác lấy mộc hương, nên bắt thuyền lại giữa đường, thuyền không thể đi về phía trước.
Các người cùng đi sợ rồng không tha cho Tiển Na, vội vã gọi: "Phú Na Kỳ mau lại cứu nạn!"
Lúc này Phú Na Kỳ đang ngồi thiền ở tịnh xá Kỳ Hoàn thuộc nước Xá Vệ, chàng đã đắc A la hán quả, có thể dùng "đại nhĩ" nghe tiếng ở đàng xa, nghe được tiếng người kêu cứu, biết rằng anh trai đang trong cơn nguy khốn, vội vã dùng "thần thông lực" của mình, biến thành Kim Sí Điểu Vương, để dọa con rồng đó.
Hải long (rồng biển) vừa trông thấy Kim Sí Điểu Vương, giật mình bỏ chạy xuống đáy biển, các thương nhân mới bình yên về đến nhà.
Phú Na Kỳ nhân cơ hội này khuyên anh trai nên tin Phật, dùng mộc hương xây thành một ngôi Phật đường. Sau khi Phật đường xây xong, lại để cho anh trai "thỉnh Phật" cúng dường. Hai anh em tay cầm lư hương lên lầu thắp hương, mời đức Phật đến dự.
Khói hương nghi ngút, tỏa khắp không trung, bay đến Phật đỉnh. Đột nhiên, khói đọng thành nước, như một dòng chảy nhỏ xuống chân Phật. A Nan thấy cũng rất kỳ quái, hỏi đức Phật nguyên do.
Đức Phật nói với A Nan:
- Đây chính là Phú Na Kỳ Tỳ kheo ở Phóng Bát Quốc khuyên anh trai mời chúng ta đến dự, cho nên tỏa hương làm tin. Ngươi mau đi chuyển lời, nói cho các Tỳ kheo thần thông, ngày mai tập họp đến đây, sau đó mọi người tự biến pháp đến dự.
Thì ra, đức Phật cũng không thể một ngày không ăn. Ngày hôm sau, người khác vẫn không có động tĩnh gì, Hỏa Phu Kỳ Hiến Trực Kỳ bèn đội "Bách Đầu Đại Oa", cầm muỗng lên đường trước, bay lượn mà đi. Tiếp theo đó, các đệ tử Phật mỗi người tự biến hóa, hoặc động vật hoặc thực vật, mỗi người theo hướng gió mà bay đi.
Tuân Đề và mười sáu vị tiểu hòa thượng, tất cả biến thành rừng cây, trong chớp mắt, đến trước mắt Phú Na Kỳ và anh trai của chàng.
Anh trai hỏi Phú Na kỳ:
- Đây chính là sư phụ của chú phải không?
- Không, đây chính là các sư đệ vừa mười tuổi đã tu đắc La hán quả.
Một La hán già biến thành một ngàn con rồng, thân rồng chi chít làm chỗ ngồi, miệng rồng nhả "thất bảo", thân phát hào quang, chiếu sáng thiên hạ.
Anh trai lại hỏi:
- Đây chính là thầy của chú phải không?
- Không, đây chính là một trong những đệ tử đầu tiên của sư phụ tôi, tên gọi là Kiều Trần Như. Khi đức Phật vừa đắc đạo, lần đầu tiên thuyết pháp ở Lộc Dã Uyển, có năm người đắc độ lần ấy, một người trong số họ là ông ta.
Anh trai nghe rồi, tôn kính gấp bội.
Ma Sa Ca Diếp hóa thành "Thất Bảo Giảng Đường" toàn thân phát sáng.
Tiển Na hỏi:
- Đây chính là thầy của chú phải không?
- Không, đây chính là Ma Sa Ca Diếp đệ tử Phật, thông qua "hóa duyên" tu hành đắc đạo.
Xá Lợi Phất biến thành sư tử ngàn đầu, kết thân làm chỗ ngồi, phía trên xếp một đại bảo tòa, bay lượn trên không trung.
Anh trai Tiển Na hỏi:
- Đây chính là thầy của chú phải không?
- Không, đây là đại đệ tử của sư phụ. Ngài chính là Xá Lợi Phất, học thức uyên bác, thông minh đệ nhất.
Anh trai vì quen biết được họ nên rất vui mừng.
Đại Mục Liên hóa làm một ngàn con đại tượng (voi lớn), miệng voi đều có ngà lớn, một chiếc ngà trên đầu có bảy bồn tắm, mỗi một bồn có sáu nhánh hoa sen, mà trên mỗi đóa sen đều có bảy vị ngọc nữ đứng yêu kiều.
Anh trai lại hỏi:
- Là sư phụ của đệ phải không?
- Không phải! Đây là Đại Mục Liên đệ tử Phật. Ngài ấy có thể biến, hiện đến "cảnh giới không suy nghĩ", có thể lội suối treo non qua lại tự do, hiệu "Thần Túc Đệ Nhất". Đức hạnh của ngài thuần khiết cao thượng, danh thơm bát ngát.
A Na Luật Đề hóa thành Thất Bảo Trì, trong ao có đầy hoa sen kim sắc, thân hoa sen là do thất bảo hợp thành, mình thì ngồi ở trên hoa sen, nơi mà ánh mặt trời chiếu rọi, đầy trời kim sắc.
Anh trai lại hỏi:
- Đây chính là thầy của chú phải không?
- Vẫn không phải, ngài ấy chính là A Na Luật Đề đệ tử Phật, hiệu là "Thiên Nhãn Đệ Nhất".
A Nan đệ tử Phật, hóa làm một ngàn con ngựa, cưỡi thất bảo xa, trên xe có thất bảo cái phát quang lấp lánh.
Anh trai lại hỏi:
- Đây chính là thầy của chú phải không?
- Đây chính là em trai của sư phụ đệ, phúc tướng hoàn mãn, đức hạnh thuần khiết, trong số đệ tử của đức Phật cũng là một người tên tuổi lừng lẫy.
Tu Tát Đê hóa thành Thất Bảo Sơn, trên núi có một động pha lê, ông ngồi nghiêm chỉnh đoan trang trong động, trên thân phát hào quang ngũ sắc, chiếu rọi thiên địa. Ngọn "Phi Sơn" này đến trước mắt của Tiển Na, Tiển Na mắt không chớp, vội vã hỏi: "Là sư phụ của đệ?"
Đáp: "Không phải. Ngài ấy gọi là Tu Tát Đề. Trong số đệ tử của sư phụ, vì kiến thức rộng rãi, lý luận cao siêu nên được xếp là đệ nhất".
Phân Đậu Văn Đà Ni Tử hóa thành một ngàn Ca Lâu La Vương, kết thân làm tọa, đầu ngẩng tứ phương, miệng ngậm các loại bảo bối, phát ra âm thanh huyền diệu, theo âm thanh mà đến.
Tiển Na hỏi: "Đây là sư phụ của chú?"
- Không, sư phụ của đệ cũng là sư phụ của ngài ấy. Chúng tôi vẫn là huynh đệ. Ngài ấy gọi là Phân Nậu Văn Đà Ni Tử, có thể nhóm họp thuyết giáo, tài biện luận không ai sánh bằng, thiên hạ đệ nhất.
Ưu Bỉ Li hóa ra ngàn con nhạn, kêu ai tương hòa, miệng ngậm các loại bảo vật, ông ta ngồi trên con nhạn từ không trung giáng xuống.
Anh trai hỏi: "Còn đây là ai?"
- Đây là Ưu Bỉ Li, trong số đệ tử Phật, ông ta giữ giới tốt nhất, gọi là "Trì Luật Đệ Nhất".
Sa môn Thập Nhị Ức hóa ra một hàng cây, hai bên hàng cây là các loại bảo bật, lại lấy pha lê màu thiên thanh lót thành đường, mọi người qua lại ở đó.
Anh trai hỏi: "Đây là ai biến thành?"
Phú Na Kỳ đáp:
- Đây cũng chính là đệ tử Phật, tên gọi là "Sa môn Nhị Thập Ức". Trong số Tỳ kheo chúng đệ, ông ta rất chuyên tâm nghiên cứu Phật pháp để cầu thông đạt.
Đại Kiếp Binh Vũ hóa ra Thất Bảo Thụ, trên cây có các loại hoa quả, dưới cây có thất bảo tòa, ông ta ngồi trên bảo tòa, hào quang tỏa sáng, theo sự hư huyền mà đến.
Anh trai liền hỏi: "Phải là sư phụ của đệ không?"
- Không, đây là Kiếp Binh Vũ "Dũng Mãnh Đoan Chánh Đệ Nhất".
Một đóa hoa sen từ trên trời giáng xuống, trên hoa sen có hai người ngồi, nguyệt quang bao quanh lấy ông ta.
Anh cả lại nói với em mình: "Là sư phụ của đệ phải không?"
- Không, đây chính là đệ tử Phật, Binh Đầu Lô Đóa Đô, "Đệ Nhất Tọa Thiền".
Một ngàn đứa con trai của Chuyển Luân Vương đến trước mắt, Tiển Na hỏi em trai: "Đây là ai biến thành?"
- Đây là con trai của đức Phật, vốn dĩ ở nhà trị bì thiên hạ, không động đao kiếm, thất bảo tự đến, vì vậy nước ấy hòa bình, hạnh phúc. Nhưng, ngài ấy ngược lại bỏ mặc vương vị, xuất gia học đạo, như ngày nay đã đắc A la hán quả, đại danh là La Lĩ La.
Nói chung, cứ một người đến, là anh trai lại thắp hương, dâng hoa cúng dường. Tất cả đều là những người chàng chưa từng gặp, những điều kỳ lạ chưa từng nghe, vì vậy chàng lại càng vui mừng khôn xiết.
Khi Tiển Na tán dương hết lời, đột nhiên thấy trời đất đều thành kim sắc.
Phú Na Kỳ vội vã nói với anh trai: "Lần này là sư phụ của đệ đến, phát ra kim sắc là để báo trước".
Phú Na Kỳ vừa dứt lời, mặt đất chấn động cả lên. Đức Phật từ trên tọa bước xuống, chân vừa chạm đất, ngay lập tức đất trời nghiêng ngửa. Đức Phật vừa xuất hiện, trang nghiêm, long trọng hơn bao người khác.
Nhưng thấy, Bát Đại Kim Cang, Bát Đại Thủ Vệ, Tứ Đại Thiên Vương ở phía trước dẫn đường, Đế Thích và "Dục Giới Thiên Tử", trăm ngàn vạn người hầu thị vệ ở bên trái, "Sắc Giới Chư Thiên" vô số người đứng ở bên phải, đệ tử A Nan theo sau, ngoài ra đại chúng vây quanh, như các ngôi sao vây lấy mặt trăng bay vào tầng không, tiến về phía Phóng Bát Quốc.
Lúc này có năm trăm nông phu đang cày bừa. Các con trâu ngẩng đầu trông thấy đức Phật phát kim sắc, trong lòng kính nể, đứng ở dưới chỉ biết ngóng trông lên, quên cả việc ruộng nương. Nông dân thấy chuyện này cũng ngẩn mắt mà trông, thấy đức Phật bay qua, vội vã quỳ xuống thỉnh Phật thuyết pháp, khai độ để cho họ "vĩnh viễn thoát khỏi cái khổ của sự sanh tử".
Thế là, đức Phật dừng lại ở giữa đường, thuyết pháp cho năm trăm vị nông phu. Năm trăm nông phu trong lòng rộng mở, lập tức trừ đi Nhị Thập Ức Ác (hai tỷ điều ác), thành Tu Đà Hoàn quả, sau khi chết cũng đầu thai tiên giới.
Đức Phật và tùy tùng tiếp tục lên đường. Đi không bao xa, có năm trăm đồng nữ đang dã ngoại vui chơi, đột nhiên thấy mặt đất đều có ánh kim sắc, trông thấy đức Phật đến, lại yêu cầu thuyết pháp. Sau khi năm trăm đồng nữ nghe pháp, lập tức tin nhận, cũng thành Tu Đà Hoàn quả.
Không bao lâu, lại có năm trăm tiên nhân thấy kim quang phổ chiếu, tỏa kim sắc, ngẩng đầu trông đức Như Lai đang đi trên không trung, khổ ải kêu cầu, thỉnh Phật thu nhận họ làm Sa môn. Phật theo ý nguyện của họ, ngay lập tức năm trăm tiên nhân thành A la hán, theo đức Phật đến Phóng Bát Quốc.
Phú Na Kỳ và anh trai thỉnh đức Phật đến Phóng Bát Quốc, tiếng trống reo hò, cùng hương hoa dâng lên Người, sau đó lại đến hội trường, sau khi an tọa, đức Phật được tiếp đãi những cao lương mỹ vị mà cả nhà Tiển Na dâng lên. Sau đó Người giảng kinh thuyết pháp cho cả nhà Tiển Na và Phóng Bát Quốc. Tự nhiên, diệu pháp không ngờ của đức Phật, khiến tất cả mọi người đều dạt quả thiện khác nhau. Những nam nữ ở nước ấy đều đắc đạo không thể đếm xiết.
Phú Na Kỳ một con người tốt như thế, tại sao lại là nô lệ hạ tiện? Tại sao lại có phúc phần lớn như thế có thể gặp được Phật chứ? Những nhân quả tiền định đó, đến cả A Nan thân tín của Phật cũng không thể biết.
A Nan để hiểu rõ, bèn hỏi Phật Tổ.
Đức Phật nói:
- Xưa kia, khi Ca Diếp tại thế, có một trưởng giả, gia tài vô số, vui vẻ bố thí, từng vì đức Phật và chúng Tăng tu tạo chùa chiền, cung phụng y phục, ẩm thực, dược liệu, những gì cần có cũng đều có cả. Sau khi trưởng giả chết, những thứ cúng dường dần ít lại, hòa thượng cũng tán đi cả, tự viện cũng hoang phế cả. Một ngày nọ, đến lượt một La hán đạo nhân trực nhật, sau khi quét dọn, chất cỏ lá tạp nham và đất đá thành đống ở trong sân, chưa kịp dọn sạch. Con trai của trưởng giả không hài lòng điều này, mắng nhiếc rằng: "Tên này hạ tiện như nô tài vậy!" A Nan, con biết vị Tỳ kheo mắng người khi ấy là ai không? Chính là Tỳ kheo Phú Na Kỳ ở kiếp này. Chính vì hắn xem "đạo nhân" như nô tài, chính vì câu nói ấy, hắn từng ở trong "năm trăm đời làm thân nô lệ". Lại nhờ hắn hợp với kẻ khác tu sửa chùa chiền, cúng dường tăng ni, tích đức, cho nên mới có thể gặp được ta. Còn nữa, con biết không, số người đắc đạo ngày nay của Phóng Bát Quốc, chính là những người xuất tiền tu bổ tự viện.
A Nan và mọi người ở hội trường nghe xong lời thuyết giáo của đức Phật, đều tìm tòi suy nghĩ tu hành như pháp.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
