Giải Mã Truyện Tây Du

Sách Tham Khảo Chọn Lọc

[Ấu Học Quỳnh Lâm 1912] − Ấu Học Quỳnh Lâm. Thượng Hải: Thiên Bảo Thư Cục thạch ấn; Quảng Ích Thư Cục phát hành.

[Ấu Học Quỳnh Lâm 1994] − Trình Đăng Cát (Minh); Trâu Thánh Mạch (Thanh). Ấu Học Quỳnh Lâm. Thái Nguyên, Liêu Ninh: Bắc Nhạc Văn Nghệ Xuất Bản Xã phát hành.

[C.J. Jung 1965] và R. Wilhelm − Das Geheimnis der Goldenen Blũte. Zũrich và Stuttgart: Rascher.

[D.T. Suzuki 1960] − Manual of Zen Buddhism. New York: Grove Press, Inc.

[Đái Nguyên Trường 1970] − Tiên Học Từ Điển. Đài Bắc, Đài Loan: Chân Thiện Mỹ Xuất Bản Xã.

[Đại Thừa Chơn Giáo 1950] − Đại Thừa Chơn Giáo. Sài Gòn: Chiếu Minh Đàn xuất bản, bản in lần thứ Hai.

[Đoàn Trung Còn 1963] − Phật Học Từ Điển. Ba quyển. Sài Gòn: Phật Học Tòng Thơ xuất bản.

[Đỗ Tất Lợi 1981] − Những Vị Thuốc Và Cây Thuốc Việt Nam. Nxb Khoa Học Kỹ Thuật, Hà Nội.

[Giới Tử Viên 1966] − Nguyên Bản Giới Tử Viên Họa Phổ. Hong Kong: Hương Cảng Cơ Bản Thư Cục.

[Henry Doré 1966] − Researches into Chinese Superstitions by Henry Doré, J.S. translated from the French with notes, historical and explanatory by M. Kennelly, J.S. Taipei. [Bản tiếng Pháp: Recherches sur les Supersitions en Chine. 3 vol. Shanghai: 1922-1926.]

[Hồng Phi Mô 1992] − Đạo Giáo Trường Sinh Thuật. Trung Quốc: Chiết Giang Cổ Tịch Xuất Bản Xã.

[Karl Jaspers 1963] − Nietzsche and Christianity. Trans. by E. B. Ashton. Henry Regnery Co., Gateway Edition.

[Léon Wieger 1927] − Histoire des Croyances Religieuses et des Opinions Philosophiques en Chine. Hien-hien.

[Lê Anh Minh] − “Tản Mạn Về Thư Pháp”. Tuần san Sài Gòn Thứ Bảy. Số 421, ngày 06-3-1999.

[Liu Ts'un-Yan 1973] − “The Compilation and Historical Value of the Tao-Tsang” (in Essays on the Sources for Chinese History. Editors: Donald Leslie, Colin Mackerras, Wang Gung Wu. Canberra: Canberra Australian National University Press.)

[Lỗ Tấn 1996] − Sơ Lược Lịch Sử Tiểu Thuyết Trung Quốc. Lương Duy Tâm dịch. Hà Nội: Nxb Văn Hóa - Thông Tin.

[Max Kaltenmark 1965] − Lao Tseu et le Taoïsme. Paris: Seuil.

[Nancy Wilson Ross 1968] − Trois Voies de la Sagesse Asiatique. Paris: Stock.

[Narada 1964] − The Buddha and His Teachings. Sài Gòn.

[Ngô Phong 1994] − Trung Quốc Đạo Học Thông Điển. Trung Quốc: Nam Hải Xuất Bản Công Ty.

[Ngô Thừa Ân 1988] − Tây Du Ký (truyện tranh). Trung Quốc: Nxb Mỹ Thuật Hà Bắc.

[Nguyễn Hiến Lê 1971] − Ý Chí Sắt Đá (bài “Huyền Trang Và Công Cuộc Thỉnh Kinh Vô Tiền Khoáng Hậu Của Nhân Loại”). Sài Gòn: Nxb Thanh Tân.

[Owen and Eleanor Lattimore 1971] − Silks, Spices and Empire. New York: Dell Publishing Co. Inc.

[PBĐK] − Pháp Bảo Đàn Kinh. Huyền Mặc Đạo Nhơn và Đoàn Trung Còn dịch. Sài Gòn: Phật Học Tòng Thơ xuất bản.

[Soothill 1962] Soothill, William Edward và Lewis Hodous cùng các người khác − Trung-Anh Phật Học Từ Điển − A Dictionary of Chinese Buddhist Terms. Đài Bắc: Phật Giáo Văn Hóa Phục Vụ Xứ xuất bản.

[TDK I-X 1982-1988] Ngô Thừa Ân − Tây Du Ký. Tập IX. Như Sơn, Mai Xuân Hải, và Phương Oanh dịch. Hà Nội: Nxb Văn Học.

[TDK 1987] Ngô Thừa Ân, Tây Du Ký. Trường Sa, Hồ Nam, Trung Quốc: Nhạc Lộc Thư Xã.

[Thất Chơn Nhơn Quả 1974] Thất Chơn Nhơn Quả. Lâm Xương Quang dịch. Mỹ Tho: Liên Hoa Tịnh Thất xuất bản.

[Thích Minh Châu 1989] − Huyền Trang, Nhà Chiêm Bái Và Học Giả. Trường Cao Cấp Phật Học Việt Nam xuất bản.

[Từ Hải 1948] − Từ Hải. Đài Loan: Trung Hoa Thư Cục.

[Võ Đình Cường 1992] − Đường Tam Tạng Thỉnh Kinh. Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam xuất bản.

[Vương Hồng Sển 1993] − Thú Xem Truyện Tàu, bài “Lược Khảo Về Tây Du Ký Và Đại Đường Tây Vực Ký”. Nxb Thành Phố.

CÁC KINH SÁCH ĐÃ ĐƯỢC ẤN TỐNG

Đại Giác Thánh Kinh và Kinh Thánh Giáo Pháp

Đại Thừa Chơn Giáo

Bảo Pháp Chơn Kinh

Quan Âm Phổ Chiếu Pháp Bảo Tâm Kinh

Khuyến Nữ Hồi Tâm

Địa Mẫu Chơn Kinh

Thuyết Đạo: Chữ Tâm, Tình Thương, Ngọc Kinh

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1965

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1966

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1967

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1968

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1969

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1970

Thánh Giáo Sưu Tập năm 1971

Nữ Trung Tùng Phận

Kinh Sám Hối

Thánh ảnh Quán Thế Âm Bồ Tát

Ngọc Minh Kinh

Giáo Đoàn Nữ Giới

Tu Chơn Thiệp Quyết

Thánh Đức Chuyển Mê

Thánh Đức Chơn Kinh

Thánh Đức Chơn Truyền Trung Đạo

Bình Minh Đại Đạo

Hồi Dương Nhơn Quả và Ngọc Lịch Minh Kinh

Thất Chơn Nhơn Quả (Lâm Xương Quang dịch)

Thánh Huấn Hiệp Tuyển (Quyển I)

Thánh Huấn Hiệp Tuyển (Quyển II)

Huấn Từ Đức Chí Tôn Ngọc Hoàng Thượng Đế

Đạo Pháp Bí Giải

Tam Thừa Chơn Giáo (in lần thứ hai, 5/2010)

Kinh Pháp Hoa

Thiên Địa Bát Dương

Tư Tưởng Đạo Gia (Hàn Sinh tuyển, Lê Anh Minh dịch)

Ngô Văn Chiêu – Người Môn Đệ Cao Đài Đầu Tiên

(Huệ Khải – Sách song ngữ Việt Anh)

Bồi Dưỡng Đức Tin (Ngọc Giáo hữu Bùi Văn Tâm)

Lòng Con Tin Đấng Cao Đài (Huệ Khải)

Cơ Duyên và Tuổi Trẻ (Phạm Văn Liêm)

Đất Nam Kỳ – Tiền Đề Văn Hóa Mở Đạo Cao Đài

(Huệ Khải – Sách Song ngữ Việt Anh)

Tìm Hiểu Kinh Sám Hối (Thanh Căn – Huệ Khải

Tam Giáo Việt Nam – Tiền Đề Tư Tưởng

Mở Đạo Cao Đài (Huệ Khải – Sách song ngữ Việt Anh)

Có Một Tình Thương (Bạch Liên Hoa)

Hương Quế Cho Đời (Phạm Văn Liêm)

Đạo Nguyên Chánh Nghĩa (Vĩnh Nguyên Tự)

Hành Trang Người Đạo Cao Đài (Diệu Nguyên)

Ngài Minh Thiện: Cuộc Đời & Đạo Nghiệp

(Đại Cơ Huờn)

Thất Chân Nhân Quả (Lê Anh Minh dịch và chú)

Giải Mã Truyện Tây Du (Huệ Khải)

ĐÓN ĐỌC:

Thiện Thư:

Cảm Ứng Thiên – Âm Chất Văn – Công Quá Cách

(Lê Anh Minh)

Một Dòng Bát Nhã (Hue Khải)

Lời Vàng Sen Trắng

MƯỜI CÔNG ĐỨC ẤN TỐNG KINH SÁCH KHUYẾN THIỆN

Một là những tội lỗi đã tạo từ trước, nhẹ thì được tiêu trừ, nặng thì chuyển thành nhẹ.

Hai là thường được các thiện thần ủng hộ, tránh được tất cả tai ương hoạn nạn, ôn dịch, nước lửa, trộm cướp, đao binh, ngục tù.

Ba là vĩnh viễn tránh khỏi những quả báo phiền khổ, oán cừu, oan trái của đời trước cũng như đời nầy.

Bốn là các vị hộ pháp thiện thần thường gia hộ nên những loài dạ xoa, ác quỷ, rắn độc, hùm beo tránh xa không dám hãm hại.

Năm là tâm được an vui, ngày không gặp việc nguy khốn, đêm ngủ không thấy ác mộng. Diện mạo hiền sáng, mạnh khỏe an lành, việc làm thuận lợi, được kết quả tốt.

Sáu là chí thành hộ pháp, tâm không cầu lợi, tự nhiên y thực đầy đủ, gia đình hòa thuận, phước lộc đời đời.

Bảy là lời nói việc làm Trời, người hoan hỷ, đến đâu cũng được mọi người kính mến ngợi khen.

Tám là ngu chuyển thành trí, bệnh lành mạnh khỏe, khốn nghèo chuyển thành thịnh đạt. Nhàm chán nữ thân, mệnh chung liền được nam thân.

Chín là vĩnh viễn xa lìa đường ác, sanh vào cõi thiện, tướng mạo đoan nghiêm, tâm trí siêu việt, phước lộc tròn đầy.

Mười là hay vì tất cả chúng sanh trồng các căn lành. Lấy tâm cầu của chúng sanh làm ruộng phước điền cho mình. Nhờ công đức ấy đạt được vô lượng phước quả thù thắng. Sanh ra nơi nào cũng thường được thấy Phật, nghe pháp, phước huệ rộng lớn, chứng đạt lục thông, sớm thành Phật quả.

HẾT

Trong bản ấn tống này tôi không in Nói Chuyện Trư Bát Giới vì sẽ in lại bài này trong một hiệp tuyển khác, bàn về mười hai con giáp (tức là mười hai nhân vật độc đáo) trong Tây Du Ký.

Khi bản ấn tống này phát hành, đương nhiên các bản Giải Mã Truy ện Tây Du đã có trước đây (sách in, sách nói, e-books…) đều khác biệt khá nhiều.

Sách song ngữ Việt-Anh đã được in lại với nhan đề Tam Giáo Việt Nam – Ti ền Đề Tư Tưởng Mở Đạo Cao Đài (The Three Teachings of Vietnam as an Ideological Precondition for the Foundation of Caodaism). California: Nxb Tam Giáo Đồng Nguyên, tháng 2 năm 2010, 222 trang.

Hình nhi hạ học 形 而 下 學; ngoại giáo công truyền 外 教 公 傳 (exotericism).

Ở đây, khi nói Tây Du Ký là truyện xuất thế gian, và câu chuyện xuất gia thỉnh kinh hàm ngụ ý ngoại thế gian pháp, thì nên hiểu hai chữ xuất thế theo nghĩa là một phương diện trên con đường tu học để hành đạo độ đời. Xuất thế để mà có đủ bản lĩnh nhập thế, biết vượt lên cuộc đời dù vẫn lăn lóc giữa cuộc đời trần cấu. Pháp Bảo Đàn Kinh chép lời Lục Tổ Huệ Năng dạy rằng: “Phật pháp t ại thế gian, bất ly thế gian giác. Ly thế mịch bồ đề, cáp như cầu thố giác.” 佛 法 在 世 間, 不 離 世 間 覺. 離 世 覓 菩 提, 恰 如 求 兔 角. Nghĩa là, phương pháp tu của Phật nhằm tìm sự giác ngộ ngay trong cõi đời; nếu như rời bỏ cuộc đời mà tìm cầu giác ngộ, việc ấy là ảo tưởng, ví như đi tìm sừng thỏ vốn là thứ không có thực trong đời. Đạo Lão và Cao Đài cùng bảo: “Dục tu thiên đạo, tiên tu nhân đạo. Nhân đạo bất tu, thiên đạo viễn hỹ.” 欲 修 天 道, 先 修 人 道. 人 道 不 修, 天 道 遠 矣. (Muốn tu đạo giải thoát trước tiên hãy lo tròn đạo làm người. Không tròn đạo người thì đạo trời hãy còn xa xôi lắm.)

Hình nhi thượng học 形 而 上 學 ; nội giáo tâm truyền 内 教 心 傳 (esotericism)

Ý tại ngôn ngoại 意 在 言 外 (ý ở ngoài lời)

Xích tử chi tâm 赤 子 之 心 ; Bổn lai diện mục 本 來 面 目.

Nhân bản 人 本 ; Thượng Đế tính 上 帝 性.

Vũ trụ tiện thị ngô tâm, ngô tâm tức thị v ũ trụ. 宇 宙 便 是 吾 心, 吾 心 即 是 宇 宙

Linh quang 靈 光 (ánh sáng thiêng liêng).

[TDK I 1982: 63].

Xem bài Ngọn Gió Trong Lò.

[Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 352, 354]

[TDK VI 1988: 88-92, 108-109].

[TDK II 1982: 84].

[TDK I 1982: 190].

[TDK II 1982: 36].

Áo giáp bằng sắt (armour, cuirass).

Thánh Ngôn Hiệp Tuyển. Quyển I. Đàn ngày 13-3-1926

Theo [TDK VII 1988: 98-139], đặc biệt có một con yêu rất lạ đời, nguyên là tên tiểu đồng lông mày vàng (hoàng mi 黄 眉) giữ chiếc khánh vàng của Phật Di Lặc. Thích chơi trội hơn lũ yêu ma khác, y lẻn xuống trần mạo xưng là Hoàng Mi Lão Phật, lập chùa Lôi Âm giả, cũng chiêu tập quỷ quái lớn nhỏ về giả làm la hán, kim cang, yết đế, bồ tát... để lừa Đường Tăng vô chùa bái lạy thì bắt giữ. Đối với hành giả tu thiền, tình tiết này rất lý thú; nó cảnh giới người tu chân chính đừng nên vọng cầu Phật ở ngoài thân. Trong lúc đang công phu hành thiền mà lỡ có thấy chư phật xuất hiện thì hãy coi chừng đó là ma cảnh ám chướng phá hoại chánh giác chánh định. Đó là lý do vì sao xưa kia thiền sư Vân Môn 雲 門 đã nói m ột câu nghe mà rởn mình: Gặp phật giết phật, gặp tổ giết tổ (Phùng phật sát phật, phùng tổ sát tổ. 逢 佛 殺 佛, 逢 祖 殺 祖.)

Hồi đầu thị ngạn 回 頭 是 岸.

Xem bài B ốn Bi ển Không Yên Cơn Lửa Trẻ.

[TDK VIII 1988: 173-174].

[TDK V 1988: 227-247; TDK VI 1988: 5-51]

[TDK I 1982: 28].

心 猿 不 定,意 馬 難 追.

[TDK I 1982: 104]

Xem bài Đường Tăng! Anh Là Ai?

[TDK I 1982: 66].

Theo kinh Pháp Hoa (phẩm 20) Đức Phật có nói tới vị bồ tát tên là Thường B ất Khinh 常 不 輕. Gặp ai bất kỳ ngài cũng đều thành thật cung kính chào hỏi. Ngài luôn bảo: Tôi chẳng dám khinh dể quý vị, vì quý vị đều sẽ thành Phật.

[TDK I 1982: 43].

Bản dịch của Lê Anh Minh, căn cứ theo [TDK 1987: 8]. Nguyên văn chữ Hán: “Tổ Sư tiếu đạo: Nễ thân khu tuy thị bỉ lậu, khước tượng cá thực tùng quả đích hồ tôn. Ngã dữ nễ tựu thân thượng thủ cá tính thị, ý tư giáo nễ tính Hồ. Hồ tự khử liễu cá thú bàng, nãi thị cá cổ nguyệt. Cổ giả lão dã, nguyệt giả âm dã, lão âm bất năng hóa dục. Giáo nễ tính Tôn đảo hảo. Tôn tự khử liễu thú bàng, nãi thị cá tử hệ. Tử giả nhi nam dã, hệ giả anh tế dã, chính hợp anh nhi chi bổn luận. Giáo nễ tính Tôn bãi.” So với bản dịch [TDK I 1982: 48], những người dịch đã cắt bỏ sáu mươi bốn chữ trong nguyên tác (từ “Nễ thân khu tuy thị bỉ lậu” đến “Giáo nễ tính Tôn đảo hảo”). Thật đáng tiếc, vì đó là một đoạn rất hay liên quan đến quan niệm âm dương và Dịch lý trong thuật luyện nội đan, tức thiền, của đạo Lão.

“Quả thật, ta nói cùng các ngươi, nếu các ngươi không biến cải, và trở nên nh ư con trẻ, thì hẳn chẳng được vào nước trời đâu.− Verily, I say unto you, except ye be converted and become as little as children, ye shall not enter into the kingdom of heaven.” Matthew, 18:3. The Gideons, 1967.

Tương truyền tác giả bài th ơ này là hòa thượng Bố Đại 布 袋

[TDK I 1982: 165, 166].

[TDK I 1982: 165, 166]

Trung h ữu 中 有 ; trung âm, trung ấm 中 陰 [Soothill 1962: 10].

[TDK X 1988: 181].

[Soothill 1962: 438] giải thích hai chữ “sổ châu” như sau: “A rosary; to tell beads, which consists of various numbers, generally 108.”

[Từ Hải 1948: 607] viết: “Sổ châu giả, yếu đương tu mãn nhất bách bát khỏa, như kỳ nan đắc, hoặc ngũ thập tứ khỏa, hoặc nhị thập thất, hoặc thập tứ khỏa, diệc giai đắc dụng.” (Chuỗi hạt nên đủ một trăm lẻ tám hột, nếu khó được như thế, thì hoặc năm mươi bốn hột, hoặc hai mươi bảy hột, hoặc mười bốn hột, đều có thể dùng được.) Lê Anh Minh dịch.

九 轉 功 成, 九 轉 丹 成

Theo [ Đoàn Trung Còn 1963: 357-365], từ thuật ngữ cửu bộ kinh cho đến cửu trụ tâm, tổng cộng là hai mươi hai mục từ về số 9; trong đó liên quan đến thiền thì có: cửu thiền, cửu thứ đệ định, cửu trụ tâm. Theo [Soothill 1962: 15-20], từ thuật ngữ cửu, rồi cửu thượng duyên hoặc, cho tới cửu trai nhật, tổng c ộng có đến sáu mươi bảy mục từ về số 9; trong đó liên quan đến thiền thì có: cửu trụ tâm, cửu tâm luân, cửu tưởng quán, cửu thứ đệ định, cửu chủng đại thiề n

Vì ngẫu là cặp, nên trai gái cưới nhau, được chúc lành nên duyên giai ngẫu. Giai ng ẫu là tốt đôi. Trước kia, danh từ luật pháp Việt Nam gọi chồng hoặc vợ là phối ngẫu (spouse), tức là một người kết cặp với người khác (phối hợp, phối kết) cho đủ một đôi (ngẫu)

Lê Anh Minh, “Tản Mạn Về Thư Pháp”, tuần san Sài Gòn Thứ Bảy, số 421, ngày 06-3-1999, tr. 30.

Neuf est le nombre parfait en tant que carré de trois qu’est la trinité de l’harmonie complète

[TDK I 1982: 165]

[TDK X 1988: 189]

Trong tu luyện (thiền) của hành giả đạo Lão và Cao Đài, giai đoạn hành pháp Khảm Ly trở lại Khôn Càn cũng gọi là chiết Khảm điền Ly 折 埳 填 離 hay Khảm Ly giao cấu 埳 離 交 遘 để biến Khảm Ly (hậu thiên) trở lại Khôn Càn (tiên thiên). Hành giả lấy nhất dương (hào hai, vạch liền) trong thận là Khảm (nước) kết hợp với nhất âm (hào hai, vạch đứt) trong tâm (tim) là Ly (lửa) để luyện đạo

Phản bổn hoàn nguyên 反 本 還 源(元); phục kỳ bản, phản kỳ chân 復 其 本,反 其 眞.

Xem bài Tr ăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non.

Tý Ngọ công phu thị hỏa hầu, lưỡng thời hoạt thủ vô hôn trú.

[ Đái Nguyên Trường 1970: 68], mục từ “ văn vũ hỏa hầu”. “Hỏa hầu như ch ử phạn, sơ khởi hỏa thời thủy lãnh, mễ sinh, tất dụng mãnh liệt chi vũ hỏa, sử kỳ tốc thục. Nhược hoãn cấp bất điều, thời thiêu thời hiết, tắc sở chử chi phạn, sinh ngạnh bất quân, vị diệc bất mỹ. Nhược dĩ dụng mãnh hỏa chử qua, tắc nghi dụng văn hỏa hoãn chử, thục tức chỉ hỏa. Như nhưng dụng mãnh hỏa, tắc hữu đĩnh cái phún dật chi ngu, cập thiêu tiêu vị khổ chi hoạn. Luyện đan văn vũ hỏa hầu chi v ận dụng diệc nhiên. Nh ư bách nhật tiểu chu thiên luyện tinh thời nghi dụng vũ h ỏa; thập nguyệt đại chu thiên luyện khí thời nghi dụng văn hỏa. Đản phạn thị phanh chử kỳ hữu hình chi chất, cố thời đoản nhi dị, nãi vô hình vô chất chi vật, nhược hỏa hầu bất đắc kỳ nghi, hãn hữu thành công giả. Cố tất cầu minh sư chỉ điểm, bất dung hào phát chi sai thù, đơn kinh phi hư ngôn giả.” (Lê Anh Minh phiên âm và dịch nghĩa)

Xem bài Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non

Yoga gọi là luồng hỏa xà (kundalini), tượng hình con rắn lửa. Luyện thành công thì thông suốt hai mạch Nhâm, Đốc; còn luyện hỏng thì... tiêu, mà truyện chưởng Kim Dung và phim chưởng Hương Cảng gọi tên là tẩu hỏa nhập ma 走 火 入 魔 (lửa chạy đường tà).

[TDK I 1982: 169].

[TDK I 1982: 172].

[TDK I 1982: 172]

[TGST 1970-1971: 134].

[TDK I 1982: 173]

TDK I 1982: 175]

Khi cưới vợ lấy chồng, người ta đeo nhẫn vàng ở ngón vô danh (ngón áp út), phải chăng ngụ ý muốn lấy lửa (hỏa) để thử tuổi vàng, để coi hôn nhân có bền được cùng năm tháng hay không?

人 者, 其 天 地 之 德, 陰 陽 之 交, 鬼 神 之 會, 五 行 之 秀 氣 也.

[TDK X 1988: 162].

[TDK II 1982: 72-73].

Cũng giống như ở Nho Giáo, có sự phân biệt giữa kinh và truyện, truyện 傳 là phần diễn giải lời kinh 經

[TDK I 1982: 180]

“(...) Om Mani Padme Hum, which is a formula of Lamaistic branch, (...); each of the six syllables having its own mystic power of salvation from the lower paths of transmigration, etc.” [Soothill 1962: 344].

Thượng Đế Ba Ngôi (Trimurti) theo giáo lý Bà La Môn gồm có Brahma (Đấng sáng tạo), Vishnu (Đấng bảo tồn), Shiva (Đấng hủy diệt). Theo Cao Đài, Bà La Môn ( Ấn Độ Giáo) là Phật Giáo thời Nhất Kỳ Phổ Độ. Do đó, Di L ạc Chơn Kinh trong Cao Đài xưng Đấng sáng tạo là Brahma Phật, và Đấng hủy diệt là Shiva Phật

Om; Aum: a word of solemn affirmation and respectful assent (...) and in this sense compared with Amen. It is the mystic name for the Hindu triad (...). It was adopted by Buddhists, especially by the Tantric school, as a mystic spell, and as an object of meditation.” [Soothill 1962: 343]

“Mani: a jewel, a crystal, a pearl, symbol of purity, therefore of Buddha and of his doctrine.” [Soothill 1962: 191].

Ấu Học Quỳnh Lâm do Trình Đăng Cát đời Minh (1308- 1644) soạn, rồi Trâu Thánh Mạch đời Thanh (1644-1911) viết thêm phần tăng bổ. Quỳnh là loại ng ọc quý, màu đỏ. Quỳnh Lâm là tên khu vườn trong phủ Khai Phong đời Tống (Trung Quốc), nơi vua Tống mở tiệc thết đãi các tiến sĩ mới thi đậu. Nhan đề sách này ngụ ý là dạy chữ Nho cho trẻ con ( ấu học) để sau này các trẻ sẽ thi đậu tiến sĩ (được dự tiệc ở vườn Quỳnh Lâm). Quảng Ích Th ư Cục (Thượng H ải 1912) đã phát hành Ấu Học Quỳnh Lâm (khổ sách khoảng 15x26cm, bản in đá của nhà sách Thiên Bảo), gồm bốn quyển. Quyển hai có mười hai chương. Chương Thân Thể (trang 21) có câu: Cao đài viết đầ u 高 臺 曰 頭 ( Đài cao gọi là đầu). Lời chú giảng thêm cho câu ấy là: [Phật kinh] Đầu vi cao đài [佛 經] 頭 為 高 臺 (Theo kinh Phật thì đầu là đài cao).

[Đại Th ừa Ch ơn Giáo 1950: 322].

[TDK I 1982: 180].

[TDK III 1988: 71-139].

[TDK III 1988: 76].

[TDK III 1988: 82].

[TDK III 1988: 86

[TDK III 1988: 75].

[Đỗ Tất L ợi 1981: 799]

[TDK III 1988: 75].

[TDK III 1988: 88].

[TDK III 1988: 75]

[TDK III 1988: 75]

Xem bài Ngọn Gió Trong Lò

[TDK III 1988: 75].

[Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 346].

Tức là tham thiền luyện đạo (công phu), xem bài Ngọn Gió Trong Lò.

Xem hình Anh Nhi Hiện Hình Đồ.

Xem bài Núi Cao Chi Mấy Núi Ơ

[TDK III 1988: 75].

[TDK III 1988: 139]

[TDK III 1988: 75].

和 其 光, 同 其 塵

[TDK III 1988: 75]

“Trẻ th ơ b ỡn c ợt lòng thiền r ối...” [TDK IV 1988: 224]

TDK V 1988: 7]

TDK IV 1988: 224]

) [TDK V 1988: 9]

TDK V 1988: 7, 11

TDK V 1988: 11-12

TDK V 1988: 20

[TDK V 1988: 56, 218

Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 228

Nhân giả, kỳ thiên địa chi đức, âm dương chi giao, quỷ thần chi hội, ngũ hành chi tú khí dã.” 人 者, 其 天 地 之 德, 陰 陽 之 交, 鬼 神 之 會, 五 行 之 秀 氣 也. (Người là cái đức của trời đất, nơi gặp gỡ của âm dương, nơi hội tục ủa thần minh, là tinh hoa tốt đẹp của ngũ hành.)

Trong kinh Pháp Hoa chép lời Đức Phật dạy: Nếu có trăm nghìn muôn ức chúng sanh vì tìm vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, trân châu các thứ báu, lạc vào trong biển lớn, giả sử gió lớn thổi ghe thuyền kia trôi tấp vào nước của quỷ la sát, trong số người ấy nếu có một ai xưng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát, thì tất cả những người đó đều được thoát khỏi nạn quỷ la sát.

Xem bài Ngọn Gió Trong Lò.

TDK II 1982: 69

TDK VIII 1988: 29]

[TDK II 1982: 81

TDK II 1982: 82

TDK II 1982: 82

Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 356

TDK II 1982: 82

Xem bài Đường Tăng! Anh Là Ai?

Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 354

TDK II 1982: 83

TDK II 1982: 83].

[Thất Chơn Nhơn Quả 1974: 37]

TDK VIII 1988: 41

TDK VIII 1988: 43

TDK VIII 1988: 44

TDK VIII 1988: 63

TDK VIII 1988: 38

Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 354]

Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 358

Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý, 14-8 Nhâm Tuất (30-9-1982

Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 360]

TDK X 1988: 156

TDK X 1988: 157]

TDK V 1988: 110

TDK X 1988: 176

Về chủ trương dung hòa Tam Giáo, ngoài Ngô Thừa Ân v ới Tây Du Ký, đời Minh còn có Tiên Phật Hiệp Tông Ngữ Lục (một quyển) do đạo sĩ Ngũ Thủ Dương tuyển chọn. Thủ Dương là đạo hiệu, còn có hiệu là Xung Hư (T ử). Theo [Ngô Phong 1994: 1226], trong quyển Tiên Phật Hi ệp Tông, Ngũ Thủ Dương đã dung hòa công phu thiền định (nội đan công pháp) của Tam Giáo. Vì sao nhan đề sách là Tiên Phật Hiệp Tông? Theo Thủ Dương, mục đích luyện đan là thành Phật thành Tiên, con đường luyện đan là hoàn hư mà hoàn hư là lý luận dung hợp của Nho, Thích, Lão. Ông cho rằng Tiên Phật tu đạo đồng công phu, đồng hiệu quả (đồng công đồng hiệu). Ông viết: “Ngộ hữu Tiên khả học, tắc h ọc Tiên tức Phật dã. Ngộ hữu Phật khả nhập, tắc nhập Phật tức Tiên dã.” 遇 有 仙 可 學, 則 學 仙 即 佛 也. 遇 有 佛 可 入, 則 入 佛 即 仙 也. (Gặp Tiên có thể theo học, học Tiên tức là học Phật vậy. Gặp Phật có thể nhập môn, vào cửa Phật tức là vào cửa Tiên đó.) Lê Anh Minh dịch.

TDK X 1988: 176]

未 明 人 妄 分 三 教, 了 得 底 同 悟 一 心. ( 普 勸 發 菩 提 心)

TDK X 1988: 158

TDK I 1982: 55

是 以 聖 人, 為 腹 不 為 目

Xem bài Nỗi Lòng Giấy Trắng

TDK X 1988: 159

[TDK X 1988: 159]

[TDK X 1988: 160

Thượng thước kiều 上鵲 橋. (Thước kiều là cây cầu chim khách, bắc qua sông Ngân cho Chức Nữ gặp Ng ưu Lang.) Ngoài ra, còn có phép nhíu hậu môn gọi là hạ thước kiều 下 鵲 橋. Trong phép vận chân khí của hành giả có hai chỗ đứt mạch, phía trên là Môn 門, phía dưới là Cốc Đạo 谷 道. Kỹ thuật bắc hai cầu bằng cách co đầu lưỡi và nhíu hậu môn giống như gắn hai cục “cầu chì” nối liền hai chỗ đứt quãng ở Môn và Cốc Đạo để luồng chân khí (ví như dòng điện) vận hành liên tục trong cơ thể.

TDK X 1988: 160

回 頭 是 岸

苦 海 萬 重 波.

TDK X 1988: 161

TDK X 1988: 161]

Ba la mật đa 波 羅 蜜 多 ; đáo bỉ ngạn 到 彼 岸.

Đại Th ừa Ch ơn Giáo 1950: 86

Thánh tịnh Đại Thanh (Gò Vấp), 23 rạng 24-8 Giáp Tuất (02- 10-1934).

TDK X 1988: 161]

Khi nghe Tề Thiên nhận vợ ch ồng Ngưu Ma Vương vào vai vế anh chị, vợ Ngưu Ma Vương (bà La Sát) liền trách mắng: “Con khỉ khốn kiếp kia, đã là tình anh em thân thiết, sao lại hại con ta?” [TDK VI 1988: 201]. Còn Ngưu Ma Vương thì quát lên: “... cớ sao lại nỡ hại con ta là Ngưu Thánh Anh ở động Hỏa Vân, khe Khô Tùng núi Hiệu? Ta đang căm giận nhà ngươi...!” [TDK VI 1988: 223].

TDK X 1988: 164]

Pháp bất khinh truyền 法 不 輕 傳

“Do not give dogs what is sacred; do not throw your pearls to pigs. If you do, they may trample them under their feet, and then turn and tear you to pieces.” Matthew 7:6.

Vì sao nơi Phật ngự và chánh điện thờ Phật có tên là Đại Hùng? Xem bài Tâm Lập.

Tây phương là đất Phật nên đối lại, gọi trần gian là Đông thổ (đất phương Đông)

TDK X 1988: 165-166]

[Narada 1964: 60-63

TDK X 1988: 168

TDK X 1988: 172

TDK X 1988: 173

人 能 弘 道, 非 道 弘 人. (Con người có thể phát huy được Đạo, chẳng phải Đạo phát huy con người.) Luận Ng ữ, chương 15, câu 29. Theo Dương Bá Tuấn 楊 伯 峻 (tác giả Luận Ng ữ Dịch Chú 論 語 譯 注), các lời dịch xưa nay đều gò theo mặt chữ, vẫn chưa ai hiểu rõ Đức Khổng Tử thật sự ngụ ý gì khi dạy “phi Đạo hoằng nhân”.

“Cố Thiên tương giáng đại nhiệm ư thị nhân dã, tất tiên khổ kỳ tâm chí, lao kỳ cân cốt, ngạ kỳ thể phu, không phạp kỳ thân, hành phất loạn kỳ sở vi. Sở dĩ động tâm nhẫn tánh, tăng ích kỳ sở bất năng.” Mạnh Tử: Cáo Tử, chương cú hạ, 15. 故 天 將 降 大 任 於 是 人 也, 必 先 苦 其 心 志, 勞 其 筋 骨, 餓 其 體 膚, 空 乏 其 身, 行 拂 亂 其 所 為. 所 以 動 心 忍 性, 曾 益 其 所 不 能.

[TDK X 1988: 172].

我 有 正 法 眼 藏, 涅 槃 妙 心, 微 妙 法 門, 實 相 無 相, 今 付 嘱 摩 訶 迦 葉.

Đa Văn Đệ Nh ất 多 聞 第 一.

Niêm hoa vi ti ếu 拈 花 微 笑 (Nhón cành hoa đưa lên, cười mỉm.)

TDK X 1988: 164

TDK X 1988: 189

TDK X 1988: 189

以 智 慧 劍 破 煩 腦 賊

Hàng long phục hổ 降 龍 伏 虎: Tu thiền phải lo bảo tinh, dưỡng khí, tồn thần. Tinh, khí, thần là ba món báu (tam bảo) của người tu. Rồng (long) ám chỉ tim (hành hỏa). Lửa bốc lên, lay động như rồng uốn lượn. Cọp (hổ) ám chỉ thận (hành thủy, nơi sinh ra tinh trùng), liên quan tới sắc dục (sex). Người tu phải trị được việc sắc dục (phục hổ) để bảo tồn tinh. Tổ Sư Tử Dương dạy: “Sửa chữa thân tâm gọi là hàng long phục hổ. Tâm chẳng động thì rồng gầm, thân chẳng động thì cọp rống. Rồng gầm (long ngâm 龍 吟) thì khí chắc, cọp rống ( hổ khi ếu 虎 嘯) thì tinh ngưng. Nguyên tinh ngưng thì đủ để bảo hình (giữ gìn thân thể, sức khỏe). Nguyên khí chắc thì đủ để ng ưng thần.”

“Thất thập nhi tùng tâm sở dục, bất du củ.” 七 十 而 從 心 所 欲, 不 踰 矩. Luận Ng ữ: Chương 2, Vi Chính, câu 4.

Theo Đàm Gia Định, Trung Qu ốc Văn Học Gia Đại Từ Điển, Thế Giới Thư Cục ấn hành, quyển Hạ, tr. 1101, mục từ 4244. Trong bài giới thiệu ở quyển Tây Du Ký do Nhạc Lộc Thư Xã xuất bản (Trường Sa, Trung Quốc, 1984), Hà Mãn Tử cho biết thêm hiện còn lưu giữ một trường thi của Ngô Thừa Ân, nhan đề Nhị Lang Sưu Sơn Đồ Ca. Hà Mãn Tử lại viết rằng vào năm 1981, huyện Hoài An tiến hành khai quật và khảo sát mộ của Ngô Thừa Ân tại huyện này. Trên quan tài có chữ Kinh Phủ Ký Thiện, là chức quan cuối đời của ông. Tìm trong quan tài được một sọ người. Sau đó, Trung Quốc Học Viện Về Cổ Nhân Loại Và Động Vật Cổ Có Xương Sống nghiên cứu và giám định, các nhà khoa học đã tái tạo một pho tượng bán thân của Ngô Thừa Ân. Cho đến nay, có lẽ đó là trường hợp duy nhất của một tác gia cổ điển Trung Quốc được khoa học tái tạo dung mạo. Xem tượng đồng ở trên. (Lê Anh Minh dịch, chú)

[Vương Hồng Sển 1993: 239-241].

[TDK I 1982: 154

Về tiểu sử Kh ưu X ử Cơ, xem Phụ Lục 3.

Tác giả khuyết danh, Lê Anh Minh dịch. Nxb Tam Giáo Đồng Nguyên (12/2010).

Theo Thất Chân Nhân Quả thì hai pho này có sớm hơn, nhằm vào đời Nguyên, triều Thuận Đế, trong khoảng năm 1333-1344. Dĩ nhiên, khi xét về tính chân xác của sử liệu, “thuyết” của Thất Chân Nhân Quả không chấp nhận được.

Trung Hoa Thư C ục, Đài Loan, 1948, mục từ Phong Thần Truyện, tr. 433

Theo [Vương Hồng Sển 1993: 234], đời nhà Minh còn có bản Tây Du thứ ba, tác giả là Dương Chí Hòa. Họ Dương đem chuyện thỉnh kinh của Trần Huyền Trang đời Đường viết thành tiểu thuyết truyền kỳ, nhan đề Tây Du Ký Truyện, “tuy bốn mươi mốt hồi, nhưng nội dung cũng gần đầy đủ bằng Tây Du Ký Diễn Nghĩa của Ngô Thừa Ân. (...) Văn chương của Tây Du Ký Diễn Nghĩa lưu loát, ý nghĩa lại thâm thúy, súc tích hơn, do đó tuy cùng một nội dung, nhưng Tây Du Ký Diễn Nghĩa lại được phổ biến rộng rãi, còn Tây Du Ký Truyện thì ít được bi ết đến.” Không hiểu Vương Hồng Sển căn cứ vào đâu đã cho rằng: “Chính Ngô Thừa Ân đã lấy tài liệu trong Tây Du Ký Truyện của Dương Chí Hòa để viết thành bộ truyện của mình.” (tr. 234)

Đã in trong hiệp tuyển Essays on the Sources for Chinese History (những người chủ biên: Donald Leslie, Colin Mackerras, Wang Gung Wu; Canberra Australian National University Press, 1973, tr. 104-119)

Dãy núi Hindu Kush dài 800 km, nằm ở đông bắc Afghanistan, là nhánh phía tây của dãy Himalayas.

Đạo Tạng, gồm 5.305 quyển, kết tập từ đời Minh, hoàn tất năm 1445; sau đó bổ sung thêm Tục Đạo Tạng, gồm 180 quyển, kết tập năm 1607. Vậy, tổng cộng có 5.485 quyển

Xem tiếp Phụ Lục 3: Lý Chí Thường Trường Xuân Chân Nhân Tây Du Ký (trích dịch)

Cu ộc đời tu hành của Bắc Thất Chân được tiểu thuyết hóa thành truyện Th ất Chân Nhân Qu ả. Sang n ửa sau thế k ỷ 20, vào những năm sáu mươi, nhà văn Kim Dung (Hương Cảng) đưa tất cả bảy nhân vật này vào truyện chưởng với biệt hiệu Toàn Chân Thất Tử

Long Môn c ũng là tên núi, thu ộc Lưỡng Châu, Khưu Chân Nhân hay ẩn cư ở núi này. Tác phẩm chủ yếu của ông là Đại Đan Chân Chỉ, trình bày chỗ bí yếu của thuật luyện đan (ngồi thiền) là tính mệnh song tu (vừa tu tính vừa tu mệnh).

Phần viết về Khưu Trường Xuân và Toàn Chân Giáo căn cứ theo [Hồng Phi Mô 1992: 25-30]. (Lê Anh Minh dịch)

Tashkent sau là thủ phủ của Uzbek (Nga), thu ộc miền Trung Á. Nó nằm trên một gò ở gần chân dãy núi Thiên Sơn. N ơi đây cũng là một ốc đảo lớn nằm dọc theo con sông Chirchik, sản xuất nhiều trái cây và bông vải, được coi là một trong những miền sản xuất hàng hóa vải sợi lớn nhất châu Á. Samarkand sau cũng là thành phố của Uzbek, ở trung nam nước Nga. Nó từng là một trạm chủ yếu trên con đường Tơ Lụa thời cổ. Người Ả Rập chiếm nó năm 712, biến nó thành một trung tâm văn hóa rất lớn của Hồi Giáo. Thành Cát Tư Hãn chiếm đoạt lại thành phố này năm 1220, và đến năm 1365 nó trở thành kinh đô của vua Mông Cổ là Tamerlane (1336-1405), cũng viết là Tamburlaine, hay Timur. Từ năm 1868 nó thuộc về người Nga. Kabul là thành phố quan trọng vì nó kiểm soát con đường mậu dịch phía đông bắc dẫn vào Pakistan. Do đó, trong lịch sử ba nghìn năm của nó, thành ph ố này thường xuyên bị ngoại xâm. Nó từng là kinh đô của đế quốc Mông Cổ (1504-1526), và trở thành thủ phủ của Afghanistan từ năm 1773.

Yi-ehr-li post road: con đường chuyển thư

Đại Tuyết Sơn (Hindu Kush): Rặng núi chủ yếu ở đông bắc Afghanistan. Nó là nhánh phía tây của rặng Hy Mã Lạp Sơn, trải dài tám trăm cây số hướng về phía tây nam từ rặng núi lớn Pamirs trên đất Nga và gồm luôn rặng Kohi Baba ở Afghanistan. Đỉnh núi cao nhất là Tirich Mir (7.692 mét), nằm ở Chitral trên lãnh th ổ Pakistan. (Huệ Khải chú)

Lý Việt Dũng, báo Người Lao Động Cuối Tuần, s ố 127, ngày 09-7-1993, tr. 19.

Xem lại Phụ Lục 3 (Lý Chí Thường Trường Xuân Chân Nhân Tây Du Ký. Khi Thành Cát T ư Hãn hỏi Kh ưu Trường Xuân: “Từ phương xa đến đây, thầy đem thuốc trường sinh gì cho trẫm?” Chân Nhân đáp: “Thần có thuật trường sinh chứ không có thuốc trường sinh.” Thuốc trường sinh chỉ là ảo tưởng về ngoại dược Thuật trường sinh là phương pháp tu thiền, tịnh luyện (nội dược). Câu trả lời của Khưu Chân Nhân rất sâu sắc.

TDK V 1988: 101-110]

TDK II 1982: 112-134

TDK III 1988: 61

“I want to show how much of a Christian he is, this ‘AntiChrist’ Nietzsche. (...) Only superficial readers blinded by his aggressive extremism can see in him nothing but hostility to all things Christian.” Karl Jaspers, Nietzsche and Christianity, trans. by E. B. Ashton, Henry Regnery Co., Gateway Edition, 1963, p. viii.

Hồi thứ Ba Mươi Lăm, [TDK IV 1988: 107

Hồi thứ Ba Mươi Tám, [TDK IV 1988: 177]

Hồi thứ Bốn Mươi, [TDK IV 1988: 224

Hồi thứ Bảy Mươi Bảy, [TDK VIII 1988: 152].

Lê Anh Minh phiên âm, theo bản chữ Hán [TDK 1987: 161]

TDK III 1988: 33

Công là cha vợ

Xem lại chiếc cầu vồng trên bến Lăng Vân, bài Nẻo Về Bên ấy.

蓋 此 內 有 成 仙 了 道 之 奥 妙. [TDK 1987: 752]

雖 為 我 門 之 龜 鑑 ，實 乃 三 教 之 源 流.[TDK 1987: 752

[Lỗ Tấn 1996: 203]

Ngô Thừa Ân, Tây Du Ký, mười tập [TDK I-X 1982-1988]

Khi đối chiếu, tạm dùng từ ngữ theo sử để chỉ nguồn tài liệu về Huyền Trang tổng hợp từ bốn tác giả sau: c Đoàn Trung Còn, Phật Học Từ Điển. Sài Gòn: Phật Học Tòng Thơ xb, 1963, mục từ Huyền Trang; d Nguyễn Hiến Lê, Ý Chí Sắt Đá (bài “Huyền Trang Và Công Cuộc Thỉnh Kinh Vô Tiền Khoáng Hậu Của Nhân Loại”). Sài Gòn: Nxb Thanh Tân, 1971; e Thích Minh Châu, Huyền Trang, Nhà Chiêm Bái Và Học Giả. Trường Cao Cấp Phật Học Việt Nam xb, 1989; f Võ Đình Cường, Đường Tam Tạng Thỉnh Kinh. Viện Nghiên Cứu Phật H ọc Việt Nam xb, 1992; g Vương Hồng Sển, Thú Xem Truyện Tàu (bài “Con Ngựa Già Của Thầy Đường Tam Tạng”; và bài “Lược Khảo Về Tây Du Ký Và Đại Đường Tây Vực ký”). Nxb Thành Phố, 1993.

TDK I 1982: 206-227]

TDK II 1982: 32

Kapisa, thu ộc lãnh thổ Afghanistan sau này

[TDK II 1982: 45].

Nay là thành ph ố Tây An, thủ phủ tỉnh Thiểm Tây

Có sách cho là ông đi tiếp qua Cam Châu, Tú Châu

Tần Châu, Lan Châu, Lương Châu, và Qua Châu đều thuộc tỉnh Cam Túc ngày nay. Lan Châu là thủ phủ của tỉnh, nằm ở trung bắc Trung Quốc, dân đa số theo đạo Hồi

[TDK II 1982: 45;51-57

Phong hỏa đài: đài truyền tin bằng cách hun khói (phong) lúc ban ngày hay đốt lửa ( hỏa) lúc ban đêm để báo hiệu mỗi khi có giặc tới xâm phạm biên cương. Đài kế đó trông thấy cũng báo tin như vậy cho ải kế tiếp, cứ thế truyền tin lần lần cho tới ải Ngọc Môn Quan

Uigur hay Uighur, nay thuộc khu tự trị Tân Cương

[TDK II 1982: 93-104]

[TDK VI 1988: 193-194; 212-213]

Uigur (Uighur), thuộc khu tự trị Tân Cương ngày nay

Quoco, thuộc khu tự trị Tân Cương ngày nay

TDK II 1982: 47-49

Agni, thuộc khu tự trị Tân Cương ngày nay

Gandhara, thuộc Pakistan sau này

Có sách nói động này ở thành phố Nhiên Đăng (Dipankara).

Kashmir, thuộc Pakistan sau này

Có sách nói việc này xảy ra ở m ột khu rừng, sau khi ông rời thành phố Na La Tăng Ha (Narasimba)

TDK II 1982: 79-81].

TDK VI 1988: 126, 144

TDK X 1988: 133

Kayakubja, bang Uttar Pradesh sau này

Có sách nói ông đi cùng tám mươi người; việc xảy ra ở vùng A Đà Mục Khư (Ayamukha).

Kucha, thuộc khu tự trị Tân Cương ngày nay

Samarkand, nay là thành phố của Uzbek thuộc Nga

[TDK V 1988: 116, 131, 134, 143, 146, 148

TDK VIII 1988: 190]

[TDK IX 1988: 74, 101].

TDK X 1988: 164

Có sách chép 10, 13 hay 15 năm

Takshasila, nay là tỉnh Punjab, nước Pakistan

Indus, dài khoảng 3.060 km là sông chánh của Pakistan, phát nguyên gần núi Kailas ở Tây Tạng (Tibet) và đổ vào biển Ả Rập ở đông nam Karachi

Theo [TDK X 1988: 186], khi thầy trò vớt kinh lên bờ thì ma quỷ nổi cuồng phong để cướp kinh, Tề Thiên phải dùng hết oai thần mới giữ lại được

Khotan, thuộc khu tự trị Tân Cương

TDK X 1988: 185

TDK X 1988: 201-204

TDK I 1982: 51

DK X 1988: 199

DK X 1988: 193].

TDK X 1988: 199

TDK X 1988]

Mỗi nước lớn khoảng một tỉnh c ủa Trung Quốc hay một bang của Ấn Độ ngày nay. Chỉ riêng [Thích Minh Châu 1989: 108- 113] kể tên các nước đủ nhất

[TDK X 1988: 199

TDK X 1988: 176

Nữ đạo diễn Trung Quốc, Dương Khiết, làm phim Tây Du Ký tập thứ 25, đã cho Đường Tăng thỉnh kinh chữ Hán, chắc bà nghĩ là chùa Lôi Âm đã dịch sẵn r ồi!

[TDK X 1988].

Nguyễn Hiến Lê 1971: 5].

應 無 所 住 而 生 其 心.

Xem bài Ng ọn Gió Trong Lò.

Trường sinh hiểu theo dân gian là s ống lâu dài, không chết. Hiểu theo đạo Cao Đài, chỉ có tu cho thành bậc Kim Tiên hay Phật mới thoát ra vòng luân hồi, không còn bị luật sinh tử chi phối, và đó mới thực là trường sinh.

Theo giáo lý Cao Đài, điều kiện này là căn bản không thể thiếu được đối với các hành giả (người tu thiền), vì nếu không có công quả làm nền móng, giải trừ nghiệp (karma) thì quá trình thực hành công phu (hành thiền) sẽ gặp nhiều chướng ngại. Do đó, pháp môn tu của Cao Đài ngày nay kết hợp công quả, công phu với công trình (luyện kỷ, tu thân cho nên đạo hạnh), gọi chung là tam công