Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 4/5

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Phật giáo ứng dụng

25 Bài Giảng Phật Pháp

Tác giả
HT Thông Bửu
Thông tin
Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

BÀI SỐ 16: PHÁP TỊNH TRỤ TRÊN PHÁP ĐỘNG

01.Tìm hiểu về sự động và tịnh

Hành giả tu luyện kinh Pháp Hoa, trong đó có phẩm Phương tiện, khi gặp nhiều bí pháp gút mắc thì thường lướt trôi qua, thứ nhất bởi do bệnh lười biếng, không thích nghiền ngẫm tư duy, để thẩm sâu vào cốt lõi của kinh điển, thứ hai là bêïnh ham nhiều, tụng cả bộ kinh Pháp Hoa trong một ngày. Nếu nói vậy thì có người chỉ đọc hoặc tụng mà không hiểu gì về kinh Pháp Hoa thì đúng hay sai? Xin thưa chưa đúng mà cũng chẳng sai. Không hiểu mà tụng đọc chuyên cần thì đạt phước, hiểu và đọc tụng thì đạt phước và còn phát sanh trí tuệ, dù chỉ hiểu một vấn đề và tu luyện đúng vấn đề đó. Ví dụ hai câu kệ nơi phẩm Phương tiện:

Thị pháp trụ pháp vị

Thế gian tướng thường trụ

Tức là:

Pháp trụ trên ngôi pháp

Tướng thế gian vẫn thường

Chúng ta tu học Phật ở trình độ Tiểu học thì là các pháp “Vô thường”, đến trung và đại học thì học và hiểu rằng các pháp vốn “vẫn thường”, bởi vì mỗi pháp chính nó không hề có chủ thể. Nghĩa là chẳng pháp nào làm chủ pháp nào, cho nên các pháp đều bình đẳng vẫn thường chuyển; bởi vì thể tánh vốn như nhau. Cho nên khi tu học đến trình độ Đại thừa thì chúng ta lại gặp câu “Pháp trụ trên ngôi pháp” và câu tiếp theo “Tướng thế gian vẫn thường”. Tướng thế gian thì vô thường, chứ sao lại vẫn thường?

Bài này chưa giải thích câu thứ hai, chỉ tóm giải câu một: Pháp trụ trên ngôi pháp. Các pháp đồng một pháp, các pháp vốn bình đẳng vì mỗi pháp không hề có chủ thể, vậy thì pháp nào hơn hoặc trên pháp nào. Lý thì như thế đó, nhưng sự lại khác. Khi còn Tiểu - Trung học thì học về lý, nhưng khi lên Đại học thì phải thông cả lý lẫn sự, muốn thông cả lý lẫn sự thì trước nhất phải sự sự vô ngại, nước lửa phải hòa nhau, phải là một, không hề có nước riêng lửa riêng (xem chứng minh ly nước sôi, trong nước sôi có lửa). Vậy cho nên khi đề cập “về sự” thì nhất định phải có pháp này trên pháp kia. Vậy thì pháp nào trên pháp nào? Xin thưa: Pháp tịnh trên pháp động. Đã tu phải chứng, tức là phải luận chứng, mà đã chứng thì phải cho minh, tức là chứng minh, muốn minh thì phải tỏ sáng vấn đề, chẳng những tỏ sáng mà phải cụ thể “Chứng minh cụ thể”. Chứng minh thế nào để mọi người đều hiểu là pháp tịnh vô hiệu hóa pháp động, hoặc pháp tịnh trụ trên pháp động.

Chứng minh thứ nhất: Hai người đi chung trên một toa tàu lửa, từ Nam ra Bắc, khi đến nơi người A tỉnh táo thơ thới hân hoan, còn anh B thì mặt mày hốc hác, dáng điệu bơ phờ. Có người hỏi tại sao cũng chung một toa tàu mà người A vui vẻ, còn vị B lại bèo nhèo như thế ? Rất dễ hiểu, người B không ngủ được, do tiếng động xình xịch của con tàu. Còn vị A thì an tịnh được giữa sự động. Chẳng những riêng tiếng động của tàu lửa, mà tất cả đều không bị sự náo động chi phối: Pháp tịnh trụ trên pháp động.

Chứng minh thứ hai: Cá tôm ở biển, chúng là loài vật; vậy mà qua cơn bão, nếu tàu thuyền chiếc nào không trốn kịp thì bị nát vỡ tan tành, thế mà chúng chẳng chết con nào. Nhờ sự bẩm sinh của chúng, nhưng ngoài bẩm sinh thì chúng còn biết thuận theo lượn sóng của cơn bão. Chúng đã thành tựu tịnh trên động.

Chứng minh thứ ba: Nhờ tịnh trụ trên động, mà công chúa cung rồng mới tám tuổi, nghe Bồ tát Văn Thù thuyết kinh Pháp Hoa, liền chứng đắc quả vị Phật, chẳng những riêng công chúa rồng, mà rồng quan rồng dân cũng đắc quả Bồ tát, đông nhiều hơn số cát trên bờ sông Hằng

Quyết định: Chúng ta phải luyện đắc tịnh giữa động; bởi vì loài rồng và cá tôm nói chung các loài sống nơi sông biển là loài vật, mà vật thì thua người; thế mà chúng thành tựu được pháp tịnh giữa những chấn động, còn chúng ta là người, một loài đặc biệt hơn các loài động vật khác, ngoài trường hợp không phù hợp cuộc sống của chúng ta như ở nước, còn sự sống hằng ngày, tại sao chúng ta không đạt sự tịnh giữa mọi xáo động?

02.Công thức luyện tu giữa động để đắc tịnh:

Đ + Đ = T . Tức là động cộng động thành tịnh. Dĩ động trị động để đắc tịnh. Khắp các cõi hành tinh trong đó có quả đất, đâu đâu cũng toàn là động. Vận tốc ánh sáng 300 ngàn km một giây, vậy thì tìm đâu để có tịnh? Đồng ruộng, phố thị, núi rừng mỗi mỗi đều có sự động của nó, cho nên, chúng ta không thể nào tìm được nơi hoàn toàn tịnh! Như thế thì làm sao tu tịnh? Muốn tu tịnh cần phải dùng động để trị động, mới sanh tịnh; cũng như âm cộng âm thành dương, nước lạnh gặp điện tủ lạnh thành nước đá (cục đá là dương). Trái lại dương cộng dương thành âm, các loại kim khí, chì, đồng, vàng, thép là dương, nhưng khi gặp lửa dương thì chảy thành nước = “âm”.

Công thức tịnh động âm dương đã chứng minh rõ ràng, và rất cụ thể. Người tu học nên tu luyện đúng công thức để được đắc tịnh, sau đó mới chuyển sang Thiền Quán và các pháp môn cao hơn. Khi vừa bước chân vào chùa, ý chưa tịnh chưa hóa giải được động mà đã vội xếp chân tu thiền quán thì sẽ gặp thất bại, bởi vì định lý càng tịnh thì nó càng động; ngồi lặng yên tránh mọi ồn ào náo nhiệt chú tâm tìm tịnh, nhưng tiếng thằn lằn chắc lưỡi, tiếng mọt ăn cây lại vang lên quá rõ ràng; bởi vì tịnh cộng tịnh thành động. Ở Âu Mỹ bệnh đồng tính luyến ái nhiều hơn Á Đông là vì chất ăn uống của họ âm dương không quân bằng, thịt hộp, trứng gà công nghiệp, nước uống pha chế nhiều chất hóa học.

Dòng đời bất cứ làm việc gì cũng phải tuần tự từng bước. Học xong Tiểu - Trung học mới vào Đại học, có trải qua thời kỳ ấu niên, mới đến trưởng thành. Phải tập luyện đắc tịnh giữa động, mới tiếp nhận được các phương pháp tu luyện cao hơn. Khi nào ngồi giữa ồn ào náo nhiệt mà tâm ý giữ được an tịnh lúc ấy mới bước vào tham thiền chỉ quán. Chưa hóa giải được động mà vội tham thiền chỉ quán là việc làm dã tràng xe cát biển đông, nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì! Nhưng khi đã đắc tịnh thì không nên cố chấp giữ trạng thái tịnh mãi, nhất là chớ tự cho mình đã chứng đắc tịnh; trái lại phải chuyển sang giai đoạn tu luyện cao hơn.

1. Chuyển sang thiền quán

Thiền quán thì nhiều chi tiết, nhưng quan trọng có ba cách chính:

- Quán

- Chiếu

- Chỉ

Quán: Là rọi sáng chính mình, phải rõ phần tâm ý của mình.

Chiếu: Là chiếu rộng bên ngoài, nếu được thì phủ trùm các pháp giới. Quán là rọi vào, chiếu là soi ra.

Chỉ: Là đình chỉ ở một điểm.

Cả ba cùng liên quan mật thiết. Người hướng dẫn thiền quán phải tùy theo căn cơ từng người mà khai mở hướng dẫn chi tiết khác nhau.

Giới học Phật thường gặp câu “Trung quán song chiếu”, đó là trường hợp này. Trung quán tức là Chỉ, còn song chiếu là Quán và Chiếu (xem bài học Thiền quán).

2. Thiền sư chỉ là giáo viên

Giáo viên chỉ hướng dẫn học sinh, còn giáo sư mới hướng dẫn sinh viên. Thiền sư hướng dẫn đến trình độ trung quán song chiếu. Pháp sư mới hướng dẫn nhập vào vô niệm, tĩnh lặng, thành Phật. Muốn là Pháp sư thì phải mặc áo Như Lai, ở nhà Như Lai và ngồi tòa Như Lai; thiếu một chưa là Pháp sư. Thiền sư còn phân biệt nhiều Tông phái khác nhau; Pháp sư thì không hề phân biệt, chỉ hướng dẫn người qua phương pháp cầu một cây (Pháp Hoa), hoặc thuyền không đáy (Bát nhã). Mở lối cho người phát tâm Bồ đề tu cầu thành Phật. Thiền sư hướng dẫn người tu đắc tịnh. Pháp sư không còn phân biệt động tịnh; bởi vì pháp tịnh đã trụ trên pháp động. Thiền sư hướng dẫn người tu hiểu rõ các pháp vô thường, Pháp sư thì hướng dẫn cao hơn một mức nữa, đó là tướng thế gian vẫn thường còn “Thế gian tướng thường truï”.

3. Cách tập luyện đắc tịnh lúc ban đầu

Ít ai sinh ra đã đắc tịnh giữa động, muốn đắc tịnh giữa động cần phải tập luyện. Có rất nhiều cách tập luyện, nhưng ban đầu tập luyện giấc ngủ. Muốn đạt sự kết quả nhanh, ta mời một người ngủ ngáy cùng ngủ chung nơi với mình. Các đêm đầu thì dĩ nhiên không tài nào ta ngủ được, nhưng các đêm sau thì tự nhiên ngủ lúc nào chẳng hay, mà ngủ rất say; bởi vì qua những đêm chịu đựng, quá mỏi mệt, quá buồn ngủ nên không còn nghe tiếng ngáy.

Tập nghe tiếng động để đưa giấc ngủ hòa nhập theo tiếng ngáy, tức là thuận chiều động để được tịnh. Khi giấc ngủ dễ dàng nhập tịnh, chúng ta mới khởi sự tập luyện niệm Phật, tụng kinh, hoặc trì chú, một hoặc cả ba. Dần dần đưa cuộc sống của mình dễ dàng đắc tịnh, giữa cõi ồn ào náo động.

4. Hai thời công phu của các chùa

Có người chê hai thời công phu của các chùa là sai lầm, hô hào chấn hưng thiền Tông để quét sạch mọi sai lầm của Việt Nam và Trung Hoa. Nói như thế là thế nào ? Thiền tông chỉ là một trong mười tông chính của Phật giáo Trung Hoa. Vậy mà đem chủ quan của cá nhân mình quét sạch một tập thể hằng tỷ người, đã lâu đời tu luyện đạt kết quả; Đó phải chăng là điều “Không tưởng” khác nào lông rùa sừng thỏ. Riêng phần chúng ta thì:

Dù ai nói ngã nói nghiêng

Riêng ta vẫn vững như kiềng ba chân.

Tu đắc tịnh rồi mới bước sang thiền; tịnh là “nền móng” căn bản của ngôi nhà chánh pháp. Hơn nữa hô hào chấn hưng thiền, nhưng mà chấn thế nào, chứ cứ đao to búa lớn hoặc xây dựng một số học thuyết, rồi chủ quan tự tôn là Thiền sư, để hăm quét hết mọi công đức của bao đời Tổ sư, kể cả thầy Bổn sư của mình thì chẳng bao giờ thành công, mà còn mang tội hủy báng. Bởi vì Thiền sư nào cũng phải sinh và lớn lên từ Bổn sư và phú pháp Tôn sư; mà ở Bắc tông thì vị Thầy Bổn sư nào, vị phú pháp Tôn sư nào cũng khởi tu tịnh, đắc tịnh mới nhập thiền; vị thầy nào cũng khởi nguyên từ hai thời công phu. Quét sạch hai thời công phu ở các chùa, là quét sạch lời dạy dỗ của vị Bổn sư và các bậc phú pháp Tôn sư, kể cả các vị Hòa thượng đường đầu, tam sư, thất chứng, tứ vị dẫn thỉnh sư; những bậc đã truyền trao cụ túc giới cho mình. Nếu lúc còn thơ ấu mà quét hai thời công phu thì nay lấy gì làm Thiền sư ? Cho nên hai thời công phu của các chùa Bắc tông Việt Nam vẫn tồn tại để giúp giới vừa xuất gia làm kim chỉ Nam nối truyền mạng mạch Phật pháp, nếu có canh cải phần nào thì hợp lý, còn bỏ hẳn thì không hợp, nhất là chẳng ai đủ uy lực để quét nó ra khỏi các chùa.

PHÁP TỊNH

Pháp trụ trên ngôi pháp

Bình đẳng các môn tạp

Cớ chi có dưới trên

Pháp tịnh trên động pháp

5. Tóm kết

Có người tự kỷ ám thị, nhìn đời bằng lăng kính chật hẹp, lại còn bảo rằng giáo pháp của Đức Phật dành riêng cho hàng đệ tử xuất gia, hoặc ít lắm là hai chúng tại gia đệ tử của Đức Phật, chứ mọi người không phải đạo Phật thì làm sao tu luyện theo được, tại vì không đủ tiêu chuẩn. Nếu nói như thế thì Đức Phật không bước vào cõi trần tục này làm gì và không thuyết tám vạn bốn ngàn pháp môn tặng đời ? Nếu một Quốc gia mà chỉ có một nhóm người giành độc quyền yêu nước thì Quốc gia ấy suy vong. Cũng vậy, nếu đạo Phật mà chỉ có một nhóm người giành độc quyền mến đạo thì lời dạy của Đức Phật sẽ trở thành vô giá trị.

Pháp tịnh trụ trên pháp động, dù Đức Phật thuyết ở bộ kinh Đại thừa (đại học), nhưng chẳng phân biệt trí thức hay bình dân, bất cứ ai cũng đều có thể tu luyện theo để tâm ý của chính mình được an tịnh. Có an tịnh mới an vui, có an vui mới giải phiền não. Có ai trên đời này chê an vui, ưa phiền não thì phương pháp tịnh trụ trên động sẽ không còn cần thiết.

Pháp tịnh trụ trên pháp động là chung của muôn loài, ai ai cũng có thể tu luyện theo pháp này. Không phân biệt màu da, sắc thái, quốc độ, khuynh hướng, giàu nghèo, sĩ phu, thương nhân, nam phụ lão ấu ... vân vân ... Tất cả ai ai cũng đều có quyền tu luyện đắc pháp tịnh trụ trên động.

Lại có người bảo bí pháp tu luyện nơi kinh Pháp Hoa là dành riêng cho hàng Bồ tát tu; bởi vì kinh Pháp Hoa có tên là “Giáo Bồ tát pháp, chư Phật sở hộ niệm”. Vậy thì kẻ thế gian sống giữa sự sống xô bồ, làm sao tu luyện Pháp Hoa? Thậm chí có người còn bảo là cầm quyển kinh Pháp Hoa đã bị đổ nghiệp. Ôi ! Thật là sai lầm. Vậy xin đặt câu hỏi, khi cần “cầu an” tại sao lại tụng Phổ Môn, phẩm thứ 25 rất cao trong hàng 28 phẩm của bộ kinh Pháp Hoa.

Hiểu đại cương phương pháp tu Pháp Hoa qua câu kệ “Thị pháp trụ pháp vị” này, chúng ta nên sớm xóa tan mọi sự hiểu lầm về kinh Pháp Hoa, để tinh tấn tu luyện hầu đắc pháp tịnh trên pháp động thuộc kinh Pháp Hoa.

Học hiểu, tu tập và luyện pháp tịnh trụ trên pháp động quá dễ dàng, xin đừng ngần ngại. Nhìn ly nước còn đục, hãy để nó yên trên bàn, độ năm mười phút, tự nhiên ly nước sẽ lóng trong. Tu pháp Tịnh cũng dễ như thế.

Dùng động hòa động để được tịnh, khi an tịnh thì tâm hồn lắng trong như ly nước trong. Hãy thực hành đúng phương pháp để tâm ý được tịnh - Pháp tịnh trụ trên pháp động.

BÀI SỐ 17: ĂN NO TU ĐẮC

Loài người chung cả thế giới, cũng như Việt Nam, ai ai cũng phải ăn, mà muốn có món ăn thì cần phải nấu. Nhưng ngạc nhiên thay, người nấu thì đông vô số, vậy mà chẳng hề trùng. Có chứ! Phải chú tâm định ý mới thấy có một món giống nhau. Đó là cơm. Dẫu nấu gạo này, hay gạo khác, dù hẩm, hoặc trắng thì nó vẫn là cơm. Ở Á đông có ai không ăn cơm, đâu có ai ngán cơm?

Giáo pháp Đức Phật dạy, cũng giống như thế. Dẫu hàng vạn pháp môn, nhưng chẳng có pháp nào giống nhau. Có chứ! Có một pháp thống suốt và giống nhau. Đó là pháp Diệu. Nếu không có pháp hợp nhất, thì các vị truyền bá giáo pháp cho những nơi đông người, làm sao phổ truyền. Vì chính do điểm này, mà hôm nay chúng ta vẫn được gặp nhau, để giải tỏa mọi trăn trở, không chỉ trăn trở đời này, mà đã trải qua nhiều kiếp nhiều đời. Chẳng những một vài người trăn trở, mà là nhiều người cùng trăn trở làm cách nào rõ pháp duy nhất.

Pháp giống nhau này, chẳng tìm đâu khó khăn hoặc xa lạ, mà nó sờ sờ trước mắt. Việc ăn thì có cơm giống nhau, việc tu thì có pháp Diệu cũng giống nhau. Nếu không như nhau, thì làm sao nêu lên được một điểm chung, để mọi loài, mọi người dễ hiểu, dễ tu, dễ chứng.

Bất cứ Đời hay Đạo, tăng hay tục, ai ai cũng sẵn có pháp Diệu và cũng đều có thể tu, để phát triển pháp Diệu; chỉ khác nhau nhiều hay ít, chậm hay nhanh. Quan trọng nhất là có chịu tu, và khi tu có tinh tấn hay không?

Từ thô bạo chuyển đến chỗ Diệu, đó là tu, chứ đâu bắt buộc phải nguyên này, tắc nọ. Ở đời phàm đã là con người thì ai cũng có ít hay nhiều thô bạo? Thô bạo là ổ chứa phiền não. Bởi vậy cho nên, con người cần phải tu.

Lúc đầu còn ở trình độ Trung tiểu học Phật giáo thì tu nhập pháp Diệu của “Tứ Diệu Đế”. Khi lên Đại học, Cao học, Thức giả, Học giả, Hành giả, Trí giả thì tu nhập pháp Diệu thuộc “Pháp Diệu Hoa Sen”. Chớ nên phân biệt pháp môn của bạn tu, của tôi tu, ai cao, ai thấp để rồi dẫn đến chỗ tranh luận vô ích. Bất cứ pháp tu nào, dù Thiền, hay Tịnh, hoặc bất cứ pháp môn nào, cũng đều nhập về chỗ Diệu hữu.

Có người cho rằng tu khó lắm! Xin thưa! Các phương pháp tu khác thì khó, chứ tu theo pháp môn nhập Diệu thì rất dễ. Chỉ quyết tâm bớt Thô thêm Diệu, có thế thôi! Người xuất gia đủ điều kiện hơn, nên bớt Thô, thêm Diệu nhanh. Giới cư sĩ tại gia, còn nhiều nghịch duyên thì bớt Thô thêm Diệu chậm. Có thế thôi! Lại cũng có người mê chấp, bảo rằng tuổi này tu được, tuổi kia không tu được! Tu tập bỏ thô, bỏ bạo mà không được, vậy nếu cứ giữ mãi nó bên mình, khi thô bùng nổ, kềm chế không được thì chuyện gì xảy ra? Đừng bao giờ tin nghe những lời bàn không có căn cứ. Nên tự tin và chiêm nghiệm chính mình. Tu luyện chưa đợi đến chứng, vì hiện hữu mọi việc thành công trước mắt thì người tu Diệu thành công lớn hơn. Diệu càng tăng, thành công càng lớn. Bí quyết đạt thành công thì pháp Diệu đứng đầu.

Các pháp môn tu của Đức Phật dạy, chỉ nhằm vào mục đích giảm Thô, để rồi nhập Diệu. Bớt để rồi dứt không còn Thô và đạt Diệu, cuối cùng chứng đắc Diệu hữu lẫn Chơn không; chỉ có thế thôi!

Vậy thì tu tập theo pháp nào và kinh nào? Kinh nào cũng dạy bớt Thô thêm Diệu và pháp môn nào cũng hướng dẫn chuyển đổi những điều Thô để nhập Diệu. Muốn tuần tự thứ lớp, dễ tu thì bước đầu tiên của người tu học Phật thì kinh A Hàm; nhất là bài pháp Đức Phật thuyết đầu tiên. Bài pháp Tứ Diệu Đế. Khi nào đắc cấp thấp, Tứ Diệu Đế, mới nương các bộ kinh khác tu tập để thẳng tiến đến đỉnh cao của chữ Diệu tối thượng, đó là pháp Diệu từ nơi kinh Diệu Pháp Liên Hoa.

Phương pháp tu tập lúc sơ khởi

Tứ Diệu Đế, nói rõ hơn đó là bốn pháp Diệu vững chắc, có nơi gọi là bốn pháp Diệu chắc thật. Tu pháp này, khi đã liễu thông thế nào là khổ và tại sao khổ? Tại do con người tự tập họp sự khổ. Tại sao con người lại tự tập họp tất cả các sự khổ về cho mình? Bởi vì do ưa thích, ham chuốc lấy, rồi ôm giữ, đeo mang, đắm đuối vì nó. Khi đã hiểu được như vậy thì cũng phải chính mình can đảm dứt những nỗi khổ ấy. Danh từ gọi là diệt khổ, đổi tiếng diệt thành dứt khổ. Khi đã quyết dứt khổ thì làm gì? Thẳng tiến vào con đường giải khổ đạt vui. Liễu ngộ được như vậy thì cũng còn mới ở phần lý, phải đạt phần sự, phải thực hành tu tập. Tu tập như thế nào?

Khi học hiểu mới hành. Chọn một trong 16 pháp hành quán mà tu, chọn pháp nào cũng được, miễn là hợp với mình. Nếu pháp này nhận thấy không phù hợp thì có thể chọn pháp khác để quán. Thực hiện cả ba cách quán Quán niệm - Quán chiếu và Quán chỉ, cùng một thời tịnh niệm, hoặc chia ba, tùy phương pháp và trình độ mỗi người, nhưng phải đủ cả ba trong một lịch trình nào đó, chứ không nên tu đơn lẻ một pháp quán.

16 pháp hành quán của bốn pháp Diệu vững chắc:

- Khổ đế: Khổ - Không - Vô thường - Vô ngã.

- Tập đế: Tập - Nhân - Sinh - Duyên.

- Diệt đế: Dứt - Tỉnh - Diệu - Ly.

- Đạo đế: Đạo - Như - Hành - Xuất.

Thời kỳ tu luyện pháp Diệu, lúc đầu phải chọn và trải qua một pháp quán chính. Tức là chọn một trong 16 chi tiết của Tứ đế (vững chắc). Ngoài ra còn chọn tu luyện thêm một pháp phụ, chọn trong 37 phẩm trợ đạo (chi tiết kinh A Hàm).

Pháp Diệu của đỉnh cao

Khi tu luyện quán chiếu, quán niệm và chỉ quán đắc pháp Diệu nơi bài tu tập thời kỳ ban đầu về Tứ Diệu đế (bốn pháp Diệu vững chắc) như thế là đã căn bản. Từ đó mới nhờ thầy và nương theo kinh luật luận mà tu luyện Thiền, quán, tịnh, mật .v.v… Tùy mỗi hành giả, chẳng ai giống nhau. Từ pháp Diệu của Tứ Diệu Đế tấn lên đỉnh cao, nhập vào đích tối thượng của pháp Diệu. Đó là Pháp Diệu, hoa sen nở nơi chính mỗi con người. Đắc pháp Diệu mới liễu ngộ pháp không tướng và nhập Diệu hữu.

Chưa vô biên không gian và chưa liễu ngộ vô tận thời gian - Chưa Diệu! Chưa ngộ mười pháp Như vậy, và liễu ngộ pháp không tướng - Chưa Diệu! Chưa ba là một - Chưa Diệu! Tín sâu tuyệt đối mà chưa giải - Chưa Diệu! Chưa bình đẳng như cơn mưa, mà vẫn bình đẳng như gàu tưới, hoặc máy tưới - Chưa Diệu! Chưa rõ biết giả thành - Chưa Diệu! Chưa vô sư trí - Chưa Diệu! Chưa chuyển được kinh Pháp Hoa - Chưa Diệu!

Pháp chuyển người nên tên Diệu pháp

Người chuyển pháp đời gọi Pháp sư

Còn phân biệt nữ nam về sự tu chứng và còn phân biệt có oán có thân thì chưa Diệu! Chưa quyết chí kiên trì để bừng tuệ - Chưa Diệu! Nhẫn nhịn, nhẫn nhục, nhẫn nhu, nhẫn hòa mà chưa liễu ngộ Vô sinh pháp nhẫn - Chưa Diệu! Phước đức bố thí cao tột mà thiếu công đức tùy hỷ pháp Nhất thừa - Chưa Diệu! Miệng lạy mà thân ý chưa lạy - Chưa Diệu! Chưa liễu đắc vô lượng thọ, của Như Lai - Chưa Diệu! Chưa liễu ngộ công đức của Như Lai - Chưa Diệu! Thân miệng ý chưa chuyển được tâm Vương và dâng cúng dường Như Lai - Chưa Diệu! Có đủ ba âm mà thiếu Diệu âm - Chưa Diệu! Từ mà thiếu bi, nhất là chưa thấu đạt đến từng nguyên nhân - Chưa Diệu! Có đại bi mà tâm chưa đắc Đà Ra Ni - Chưa Diệu! Tâm đạt đến chỗ trang nghiêm, nhưng tuệ nhãn thiếu thanh tịnh, tạng thức thiếu thanh tịnh; nhất là công đức thiếu thanh tịnh - Chưa Diệu! Khi nào chứng đắc toàn phần pháp Diệu, tức là đắc “Diệu hữu”, nhập “Chơn không”, lúc ấy mới viên thành pháp Diệu; mới nhập hạnh Phổ Hiền, để Thực Tướng được phủ trùm nơi chính mình, kể cả tha nhân.

Tổng lược vài nét về chữ Diệu tối thượng, còn bây giờ chúng ta, ai cũng phải ăn, cho nên cần phải luôn tu sửa. Không ăn thì đói. Không tu tập thì khổ, mờ tâm linh, không duy trì được tuệ mạng. Ngày nào còn cần phải ăn uống thì ngày đó cần phải tu tập. Đói ăn cơm, khát uống nước, khổ tu pháp Diệu, phiền não luyện pháp an vui. Ngày nào đói, ngày đó cần ăn. Giờ nào khổ, giờ đó cần phải tu luyện pháp Diệu. Khi nào đắc Diệu hữu, nhập Chơn không thì chẳng còn thấy tu, thấy luyện gì cả.

Vấn đề về pháp Diệu còn rộng mênh mông, chẳng biết sao hơn, đành cho hòa vào không gian vô biên, và thời gian vô tận.

Nam Mô Long Hoa Giáo Chủ Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật.

BÀI SỐ 18: HAI DÒNG SÔNG CÙNG MỘT NGUỒN

Diễm phúc nào hơn khi chính mình được hiện tiền thọ hưởng sự hòa hợp của ngôi Tăng bảo, và vinh quang nào hơn khi Tăng - Ni Phật tử hai miền Bắc Nam đồng lúc chung lời nguyện cầu. Vì để đón niềm diễm phúc và nỗi vinh quang đó mà hàng năm Tổ đình Quán Thế Âm, mới vượt suối băng ngàn, hàng ngàn dặm xa, để giờ đây được cùng chung dâng lên lời cầu nguyện. Nguyện cầu quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, nhà nhà no ấm, xứ xứ phồn vinh. Tăng già hòa hợp, Phật tử an vui. Tín thí đàn na tăng phước thọ.

Kính thưa quý vị,

Chúng ta người ở hai miền, chung một quê hương. Quê hương Việt nam - Hai miền có hai dòng sông. Sông Cửu, Sông Hồng. Hai sông nhưng cùng chung nguồn, chung biển, về biển no đầy rồi, cũng trở lại nguồn xưa.

Ai chưa liễu ngộ điều này mới mê chấp người Việt có riêng Bắc riêng Nam. Xưa lập Quốc trăm sắc dân, đồng hòa một bọc, huyền thoại Tiên Rồng chung một mẹ cha. Nhờ huyền thoại biến thành thực thoại. Thực thoại đồng một bào thai, cùng chung hai chữ Việt Nam. Suốt mấy ngàn năm, yêu thương nhau tình ruột thịt. Cùng giống cùng dòng, chị ngã em nâng. Quốc Tổ Lạc Long, trường tồn ngót năm ngàn năm Văn hiến. Cư ngụ trên địa bàn, hình Thái cực âm dương. Tín ngưỡng đạo Phật hai miền, cùng truyền thừa đồng lúc. Lịch sử Phật giáo Việt Nam, hai ngàn năm chung sức dựng xây. Từ phía Bắc thừa truyền nguồn Đại thừa Phật giáo, còn ở phía Nam thì giáo lý Tiểu thừa. Phải rõ kinh A Hàm và kinh Pháp Hoa cũng do Phật thuyết. Ai nỡ vô tình, chia Bắc chia Nam. Cũng như dòng sông dù hai tên, nhưng khởi xa và trải qua một nguồn gốc. Quan trọng đó là điểm sau cùng, đều góp mặt tụ hội ở biển Đông. Chơn lý sông cạn núi mòn, nhưng đố ai chia được Nam Bắc. Những kẻ mưu tâm, muốn chia cắt non sông, nhưng núi sông làm sao chia cắt. Nước Việt vẫn tròn, thế Thái cực âm dương. Vạn Hạnh thiền sư trọn đời dấn thân vì Tổ Quốc. Chúng ta, đệ tử của Người, ai nỡ làm ngơ. Muốn báo đáp ân sâu, phải rõ nguồn Đạo pháp. Dù tám vạn bốn ngàn, nhưng chỉ duy về một chữ Diệu mà thôi! Chữ Diệu ở Tiểu thừa, thì là Tứ Diệu Đế. Nhưng khi trưởng thành, nhập đại thừa thì Diệu Pháp Liên Hoa. Bí pháp bông sen dành trao cho dân Việt. Bởi vì đất nước Tiên Rồng, sen nở quanh năm. Sen quê hương mình vùng Đồng tháp mười. Còn khí núi bốn mùa, tỏa phủ Hoàng Liên Sơn. Đất nước địa linh, nên sinh nhân kiệt. Nối tiếp đời đời, sử Việt lừng danh. Nữ liệt Thánh Trưng, Việt nam uy danh Lý Thường Kiệt. Hưng Đạo đại vương; Nguyễn Trãi; Quang Trung và biết bao danh nhân hào kiệt. Hiển đạo hưng đời, Vạn Hạnh Lý Quốc sư. Chúng ta đang an nhàn, nơi bản tự. Vậy hãy sống, hãy hành, hãy tu, hãy luyện. Tu chữ Diệu ban đầu, luyện chữ Diệu rốt sau. Chữ Diệu rốt sau, là hoa sen pháp Diệu. Chữ Diệu ban đầu, là Tứ Diệu Đế, có mười sáu pháp tu. Quán chiếu, quán chỉ, muốn liễu thông phải thêm quán niệm. Ích đạo lợi đời, một trong ba mươi bảy phẩm trợ đạo hộ thân. Tu quán, tu thiền phải nhớ trì ngũ bộ chú. Các chú thông thường tịnh khẩu tịnh thân. Chớ xẻ, chớ chia, bạn thiền tôi mật; cũng chớ có tự hào, em niệm Phật, sẽ chắc chắn hơn anh. Ai dám xẻ voi, ra thành từng mảnh! Vậy mà có người dám hợm mình, chẻ nát giáo pháp của Đức Phật Thích Ca. Đạo Phật của Đức Thích Ca là hoàn toàn nguyên vẹn. Vậy, ai dám lộng rằng, mình tu đệ nhất pháp môn? Ai dám đắp nguồn, ngăn sông Hồng, sông Cửu; để chất mặn tràn vào, sát hại dân Nam? Nếu ai dám cả gan, dám chia sông cắt núi, thì đó là tự chặt mình thành từng mảnh thương đau. Nguyên lý con voi không thể giống cột nhà, hay cái quạt. Chớ lấp liếm, đem từng phần nguyên lý, để trùm phủ bao la. Đố ai dám chống Đức Phật Thích Ca, dám bảo Đại thừa là duy nhất. Đố ai dám ngạo đời, dám xâm lăng và chia cắt Việt Nam. Tổ Quốc Việt Nam, đất liền một dãy, liền với địa cầu, liền cả trùng trùng pháp giới bao la.

Tu theo đức Phật Thích Ca, xin hãy mở cái đầu bao la để dung hợp. Cố chấp làm gì, mà đi bôi bẩn các nơi. Thói xấu tật hư, không hề còn trong người con Phật. Kẻ ích kỷ ươn hèn, không phải sứ giả Như lai.

Chùa Lý Triều Quốc Sư, không chở che tâm hồn thô bạo. Phải trí mở tuệ khai, mới hành Bồ tát đạo. Thế hệ cụ Hồ, thế hệ du nhập không gian, để nhìn rõ dòng sông. Những tư tưởng cốc am, là ngược dòng tấn hóa. Cuốn gọn kiếp tằm, thiếu thiện hữu, chẳng minh sư. Đến ba tháng An cư, vẫn đắp chăn yên nằm trong cốc. Mượn đạo tạo đời, hay lười nhác chẳng chịu độ sanh. Nếu thế chỉ che mắt người, chứ làm sao lấy vải thưa che hộ pháp!

Thế giới năm châu đang quây quần cùng hướng. Đất nước Việt Nam, không còn bịù chia cắt dòng sông. Về vật thể không còn cắt chia, thì mặt tâm linh làm gì còn có Nam, có Bắc. Việc nối kết tình người, là trách nhiệm cùng chung.

Nhiệt tình của tổ đình quán Thế Âm, chỉ là việc làm một chim én. Nhưng nếu không có con én này, thì làm sao có nhiều chim én tiếp theo. Chẳng những chào xuân, mà đón cả bốn mùa ấm lạnh, lại còn nhả nội lực của mình, làm tổ yến hiến dâng. Xin được làm quyến thuộc, với tất cả các chùa, như đàn én, linh động khắp đại dương. Chẳng chỉ lặng yên nguyện cầu, mà biến nguyện cầu thành an lạc. Chẳng riêng sống cho mình, mà nguyện xứng đáng là những người con của Tổ Quốc Việt Nam. Để Tổ Quốc nhiều ngàn năm sau, không còn mang ách thống trị. Để đạo hiển đời hưng, để Tăng - Ni không còn chịu phải làm đòn kê chẻ mía, khỏi bị đóng trăn giữa đình, hoặc bị chôn sống thủ tiêu. Phật giáo Việt Nam vui cùng chuông mõ, sớm kệ chiều kinh, cảnh tỉnh kẻ ác gian. Hộ quốc vui dân, đó là việc làm của Phật giáo.

Bừng tuệ khai tâm, là cội nguồn của sứ giả Như Lai. Vì thế, nên mỗi độ An cư là mỗi mùa chư Tăng Ni thúc liễm. Tinh tấn luyện rèn tròn tế hạnh oai nghi. Hàng Phật tử tại gia nhìn xa thấy rộng, và quán niệm chính mình rõ từng hạt nhỏ li ty. Phật tử tại gia hạnh tròn công dân đất Việt. Cả đạo lẫn đời, hưng hiển non sông, để rạng dòng sử Việt. Tăng Ni, tín đồ đạo đời mật thiết. Chẳng chia Bắc Nam.

Hai dòng sông chung lòng đất Việt, đề tài nêu sự quả quyết lời Đức Phật dạy năm xưa, giáo lý Như Lai chẳng hai chẳng một. Kinh điển A Hàm nêu cao chữ Diệu. Đắc Diệu A Hàm, mới tu - Diệu Pháp Liên Hoa. Pháp Hoa bao la rộng lớn. Đã lớn rộng rồi, thì phải dung nạp cả ngàn suối trăm sông.

Nước sông chảy mãi, nói sao cho cạn dòng, nên đành ùa ra biển cả, tạm dứt để đồng hòa, kết thành vầng mây lớn kiết tường vân.

Nam Mô Chuẩn Đề Vương Bồ Tát, tác đại Chứng minh

BÀI SỐ 19: BỒ ĐỀ

Hôm nay lần đầu tiên đoàn hành hương về đến chùa Bồ Đề, mặc dù đoàn đã về quê hương Quốc Tổ cúng dường rất nhiều năm, nhưng vì các năm trước chùa Bồ Đề chưa tổ chức An cư kiết hạ. Khi ở xa chỉ nghe danh chùa Bồ Đề, nhưng khi về nơi đây mới rõ công lao của các bậc tiền bối.

Chúng ta tiếp nối dòng chảy của tiền nhân, chúng ta phải làm gì và nghĩ gì, những việc chúng ta đang làm.

Việc thứ nhất là hòa hợp. Hòa hợp nơi chính ta, hòa hợp nơi sáu giác quan, hòa hợp tám thức, chuyển thức về vô thức, sang trí, sang tuệ, để tỏ ngộ thế nào là Bồ đề. Lễ bái ngôi Tam Bảo tại chùa Bồ Đề, tu học nơi chùa Bồ Đề thì cần phải phát tâm Bồ đề. Dù tu hành đắc nhiều pháp môn, mà chưa phát tâm Bồ đề thì chẳng khác nào người đầu bếp nấu cát mong thành cơm. Vậy thì phát tâm Bồ đề là gì, mà quan trọng quá như vậy? Phát tâm Bồ đề là phát tâm thành Phật. Chừng nào thành cũng được, nhưng hiện đời phải phát tâm. Tại sao như thế? Bởi vì chưa phát tâm, thì chưa rõ chủ đích. Người đệ tử đức Phật, không phân biệt xuất gia hay tại gia, nam hay nữ; mỗi khi đã nguyện quy y Tam Bảo rồi thì trọn đời nương theo chư Phật để mở khai tánh Phật sẵn có nơi chính mình. Ai ai cũng có một tánh Phật riêng, và một Đức Phật chung. Hòa tánh Phật vào Đức Phật để thành Phật, vậy mà không phát nguyện thì thử hỏi tu hành những gì? Chúng ta đang lễ bái cúng dường Tam Bảo nơi chùa Bồ Đề, đang tu học cầu giải thoát tại chùa Bồ Đề, mà thiếu Bồ đề tâm thì chúng ta làm gì đây? Tiền bạc ư! Danh vọng ư! Tâm Bồ đề không tồn đọng những món đó. Bồ đề là trí tuệ. Muốn có trí tuệ phải bỏ sắc, tài, danh, thực, thùy. Phải rời sắc dục, chức tước quyền uy, ăn uống linh đình, cất giữ vàng bạc, của cải vật chất; và nhất là không đắm say ngũ dục. Không thúc liễm thân tâm, không tu hành đúng giờ khắc để bừng khai tỏa chiếu trí tuệ, thì mục đích của chúng ta là đâu? Đường dài phía trước mờ mờ mịt mịt, lối cũ sau lưng đã trải qua nhiều kiếp nhiều đời vẫn tối om om. Người thế gian thiếu ý chí thì khác nào như ngựa không cương, như thuyền không lái, trôi dạt lênh đênh, chẳng biết về đâu? Vậy nếu ai đã thề nguyện theo Đức Phật mà thiếu mục đích thì sự tu sẽ về đâu? “Mục đích là thành Phật”. Chúng ta, nhất là giới xuất gia, mà không - hoặc thiếu phát tâm Bồ đề, là tự mình đốt cháy tất cả những gì của chính mình đã tu luyện. Chư Tổ khai sơn chùa này, sở dĩ mượn hai chữ Bồ Đề để đặt tên chùa là mục đích muốn nhắc nhở chính mình và mai sau phải luôn luôn phát tâm Bồ đề rộng lớn. Phát tâm nhiều lần, ngày nào cũng thề, cũng nguyện rằng “Con thệ nguyện sẽ thành Phật”. Con tu hành với một chủ đích là thành Phật,mọi việc làm để độ sanh chỉ là phương tiện, nhưng mục đích chính là đạt cứu cánh giải thoát thành Phật! Vậy giải gì và thoát gì? Giải bớt tình để tu luyện phát triển lý tưởng cao siêu. Lý tưởng thành Phật. Nói cách khác tu hành để nhẹ “tình” thêm “tưởng”. Quán tưởng đến điểm tối thượng, khi nào không còn gì để quán tưởng, lúc ấy là Phật. Khi ấy là trọn lời thề. Một lời thề tha thiết nó đã trải qua nhiều kiếp nhiều đời.

Đối với cá nhân mỗi người chúng ta là như thế, còn đối với tha nhân thì sao? Nhiều vấn đề, nhưng trước nhất là phải hòa hợp. Trong ba mục tiêu chính của chúng ta là: Giải thoát, an vui và hòa hợp. Quy y Phật là giải thoát, quy y Pháp là an vui, quy y Tăng là hòa hợp. Nhưng muốn thực hiện tròn ba Quy y, thì trước nhất là phải tròn quy y Tăng. Quy y Tăng xuất thế gian và tại thế gian Tam Bảo. Vậy quy y Tăng là hòa hợp, ai tư tưởng còn lảng vảng, còn lợn cợn một mảy may chia rẽ, là kẻ đó chưa tròn quy y Tăng, là mất hoàn toàn ngôi Tăng bảo. Khi ngôi Tăng bảo đã mất thì an vui làm sao có, giải thoát làm sao đạt. Con đường giải thoát không đi thì phải đi vào nẻo Tam đồ hay sao?

Tổ đình Quán Thế Âm hằng năm tổ chức hành hương cúng dường An cư kiết hạ, là để thực tập việc hòa hợp. Hòa hợp không phân chia chùa này với chùa kia, không có Tông phái này hay Tông phái khác, không có pháp môn này cao hơn pháp môn kia, không có tỉnh này lấn tỉnh kia. Không có nước này riêng rẽ để chống phá, hoặc xâm lược nước kia, không có loài này làm chủ loài kia, không có hành tinh này ngự trị hành tinh khác. Không có Đời riêng cũng không có Đạo riêng, không có nhân danh đạo, để chống đời, hoặc ngược lại. Hết thảy các pháp đều không có chủ thể, vậy thì cái gì là cái riêng ta. Nếu liễu ngộ, như thế mới dễ dàng hòa hợp. Công việc của bốn chúng đệ tử Đức Phật thì đại quy mô như thế! Cứ kiên nhẫn tập luyện, luyện cho đến khi nào thành tựu hai chữ Hòa hợp, đó mới tròn ý nghĩa quy y ngôi Tăng bảo. Quy y Tăng trọn vẹn, mới có quy y Pháp. Tức là có hòa hợp mới có an vui. Trong giới đệ tử Đức Phật, có người lớn tiếng hủy báng Tổ Thần Tú (Trung Hoa) rằng “ Ngài Thần Tú tu hành chẳng chứng đắc”. Nghĩ như thế, hoặc nói như thế là phạm vào sai lầm lớn. Tổ Huệ Năng có cái hay của Tổ Huệ Năng, Tổ Thần Tú có cái hay của Tổ Thần Tú. Không có “ Sự ” làm sao tu đắc “ Lý ”. Cả sự lẫn lý đều là giả cả. Nhưng nương giả này, để đắc giả kia, nếu không mượn giả thì khó dứt giả. Không mượn giả thì lấy gì hiển chơn. Bồ đề có cây, có rễ, có lá đó là sự. Còn Bồ đề không có cây, là Bồ đề thuộc lý. Cả hai đều đúng cả, nhưng đúng tương đối, chỉ có nửa phần. Kẻ hậu học, hậu tu phải liễu ngộ điều này, để tu, để luyện; hầu chứng đắc từng phần, hầu bừng khai trí tuệ. Lúc ấy mới tròn hai chữ Bồ Đề. Nhưng tròn Bồ đề vẫn chưa tròn hạnh nguyện, vì chỉ mới đắc trí tuệ. Nói rỏ hơn, nếu ai bảo Tổ Huệ Năng đúng Tổ Thần tú sai, vậy không phải Tổ Thần Tú sai, mà là Đức Phật sai. Bởi vì Đức Phật Thích Ca, khi chưa thành Phật mượn gốc cây Bồ đề che nắng che mưa để tham thiền 49 ngày, chứng đắc thành Phật. Sau đó rời cội Bồ đề đi khắp nơi hóa độ chúng sanh. Ngài Thần Tú có cây Bồ đề thảo mộc. Tổ Huệ Năng thì không hề có cây Bồ đề thật sự, mà là Bồ đề về ý, tức là trí tuệ. Vậy ai bảo Ngài Huệ Năng đúng, thì hãy sang Ấn Độ chặt đốt cây Bồ đề như thuở đạo Bà la môn đã chặt, phá đốt cây Bồ đề nơi Đức Phật ngồi tham thiền vậy. Hoặc gần nhất ở Việt Nam, đến nơi nào có trồng cây Bồ đề thì chặt bỏ; nơi nào có vẽ có đắp giả cây Bồ đề, thì đập dẹp bỏ. Cây Bồ đề thuộc thảo mộc cũng giảû, và danh từ Bồ đề là trí tuệ cũng giả nốt. Nếu trí tuệ thật, thì bậc đại trí như Trưởng lão Xá Lợi Phất tự sám hối trước Đức Phật, là những trí tuệ của Ngài chứng đắc từ trước đến lúc đó đều là giả tạm cả. Các vị thánh tăng A La Hán, tự ví mình là những kẻ cùng tử, là những người hốt phân. Vậy chúng ta làm sao mà vội vàng chê người này, khen vị kia. Chê Tổ Thần Tú, khen Tổ Huệ Năng. Cả chê lẫn khen đều sai lầm cả. Trái lại lớp hậu học chúng ta nên tôn kính cả hai Ngài, vì hai Ngài là bậc Thánh lâm phàm, để đóng kịch, hầu thức tỉnh người đời. Hai Ngài lập thành hai phương pháp, để đời ai còn mê lầm rằng, đây giả đó chơn, thì sớm tỉnh thức hầu liễu ngộ, để chứng đắc chơn không, nhập thực tướng của các pháp. Sau rốt cũng chẳng hề có các pháp thì làm gì có thực có giả.

Trong khi chưa chứng đắc

- Đẳng và đẳng.

- Vô thượng.

- Chánh đẳng.

- Chánh giác.

Thì Đức Phật phải mượn cây Bồ đề thảo mộc, để dựa nương vào đó mà tu hành. Chúng sanh còn thấp kém hơn Đức Phật hồi đó, nên muốn độ mình và nhiều người khác cũng cần mượn cây Bồ đề đã vẽ hoặc đắp, để giúp thiên hạ tụ hội tầm nhìn, hầu dễ tập trung tư tưởng. Chỉ có một điều quan trọng, là nhắc nhở giới nghệ nhân, anh em điêu khắc, hoặc hội họa khi nhận lãnh trách nhiệm với chùa, thực hiện cây Bồ đề giả, thì trước nhất phải trường trai tuyệt dục cho đến khi nào hoàn thành; bởi vì đây là điểm tụ niềm tin của nhiều người. Trong khi thực hiện tác phẩm cần phải hiểu định luật thiên nhiên. Nói rõ hơn, là phải đến tận nơi cây Bồ đề chiêm nghiệm đủ bốn chất đất, nước, gió, lửa; đang hòa mình rung động trước những giọt mưa, tia nắng, ngọn gió và màu mỡ của đất để thành và phát triển cây Bồ đề. Khi nào thâm nhập toàn phần triết lý này, quý anh em mới bước chân vào chùa thực hiện vẽ hoặc đắp tác phẩm cây Bồ đề. Chùa Việt Nam ngày nay, đa phần nghệ sĩ dựng tác phẩm cây Bồ đề sai lầm, mà cái gì sai trái thiên nhiên thì giả vong. Quý anh em nhìn cây Bồ đề thiên nhiên, có khi nào nhiều rễ từ trên ngọn tua tủa lòng thòng chung quanh như thế đâu. Chùa nào có cây bồ đề nhiều rễ thòng trái thiên nhiên như vậy thì nơi đó có kẻ độc ác như rắn, phá phách thường xuyên. Một rễ là một tâm hồn rắn, mấy rễ là mấy người. Rễ bên trái là đàn ông, rễ bên phải là đàn bà. Lý do thế nào thì không thuộc bài nói chuyện hôm nay. Quý vị cứ hỏi vị trụ trì ngôi chùa đó, để kiểm nghiệm, và điều hay nhất là mua sơn về bôi những cái rễ lòng thòng đó, nhanh thì 21 ngày, chậm là 49 ngày. Những kẻ tiểu nhân, miệng Phật tâm rắn kia tự nhiên không còn phá phách nữa. Đến chùa nào cây Bồ đề nhiều dây phủ vây, nở hoa bám sát cây Bồ đề, thì chắc chắn vị trụ trì đó đang phạm giới; nếu có thêm mặt trăng mờ mờ, thì chắc chắn là có sự trăng gió bướm hoa. Nếu vị trụ trì là bậc đạo cao đức trọng vượt khỏi, thì trong chùa có nhiều vị Tăng Ni khác phải chịu. Hoặc trường hợp chùa nào có vẽ cây Bồ đề chen lá vàng úa, thì trong chùa đang có những kẻ gian xảo, tư tưởng úa tàn thường đem việc chùa thêu dệt lén thông báo ra ngoài hàng xóm, phá hoại vị trụ trì và sự hòa hợp Tăng; Bởi vì, cây Bồ đề mỗi năm chỉ thay lá một lần, chứ không hề có lá vàng úa lai rai. Sai thiên nhiên, thì thực tế cuộc sống làm sao đúng. Vị nghệ sĩ nào thực hiện sai cây Bồ đề, thì nên sớm xoá những chổ sai đó, bằng không ảnh hưởng cho bản thân không tốt. Nhà điêu khắc Minh Dung yêu cầu Thầy Minh Phát cho vẽ lại cây Bồ đề do ông đã vẽ, thầy Minh Phát chần chừ không dám bôi xoá những gì thuộc về kỷ niệm của cố Hòa thượng Thích Thiện Hòa, là vị Bổn sư của mình, nhưng cuối cùng thầy Minh Phát cũng phải cho bôi xóa, nhờ điêu khắc gia Thụy Lam thực hiện cây khác.

Nguyên nhân có sự sai lầm về cây Bồ đề, là do một nhóm người xấu ác, in hàng vạn hình Đức Phật, tọa thiền dưới cội Bồ đề, thực hiện ở nước ngoài đem vào Việt Nam cùng lúc ông Ngô Đình Diệm về nước làm Thủ tướng. Hình cây Bồ đề này có nhiều rễ thòng, nhiều lá úa, nhiều dây nở hoa. Hàng vạn hình Đức Phật có cây Bồ đề nhiều rễ thòng, được đem đến các chùa biếu. Khi cây Bồ đề ấy lan rộng, thì Phật giáo phía Nam xảy ra biết bao tai nạn. Nếu không có Bồ tát Quảng Đức vào đời tỏa lửa Tam muội, đốt tan âm tử, thì thử hỏi đạo Phật Việt Nam hôm nay thế nào? Suốt nhiều chục năm qua nhiều thời giảng hoặc bài viết đăng tải điều này trên báo Giác Ngộ, nhiều nơi đã xoá bỏ cây Bồ đề sai thiên nhiên. Có người phản bác việc này, nhưng khi nạn tai dồn dập, rồi cũng âm thầm làm theo. Tư tưởng phá sự tướng của Lục tổ Huệ Năng đã quá sâu vào tiềm thức, cho nên giới tân học bỏ sự chấp lý. Trái lại số cựu học, thì có người bỏ lý chấp sự. Nhị đế chưa dung thông thì làm sao tu đắc Tam muội. Nhị đế dung thông tam muội ấn. Cả lý lẫn sự phải dung thông. Có người chưa giỏi sự, đã chủ quan không học thêm sự; có người chưa thông lý lại tự mãn không chịu thẩm sâu vào lý để liễu ngộ lý. Nhưng dù có đơn thuần thông lý, mà thiếu sự, thì tu hành không thể nào chứng đắc, hoặc ngược lại cũng vậy. Phải tu tập song hành cả sự lẫn lý, từ thấp lên cao, chớ nên nghiên chấp một bên.

Chúng ta đã mở cánh cửa đạo vị để mối đạo tình của những người đệ tử Đức Phật ngày thêm thâm tình Linh Sơn cốt nhục. Rất mong chúng ta cùng phát nguyện giữa chúng ta, cùng các pháp giới chúng sanh, kết thành Bồ đề quyến thuộc, kiếp kiếp đời đời cùng tu, cùng học, cùng chứng đắc và hoằng dương chánh pháp; ích Đạo lợi Đời, kể cả muôn loài, thảy thảy đều được an vui, hòa hợp và giải thoát.

Nam Mô Đại Trí Văn Thù Sư Lơi Bồ Tát, chư tôn Bồ tát, ma ha tát, tác đại chứng minh.

BÀI SỐ 20: SEN NỞ BỐN MÙA

- Sen nở từ bùn.

- Sen nở từ người.

Nghĩa là có 2 loại hoa sen. Từ trước đến giờ chúng ta chỉ ca ngợi hoa sen nở từ bùn, mà chúng ta quên không hề nhắc đến sen nở từ người. Nếu không có sen nở từ người, mà chỉ có sen nở từ bùn, thì dòng đời chỉ có năm thứ uế trược, chứ chẳng hề có chút mầu nhiệm và như thế thì Đức Phật cũng không thuyết kinh Diệu Pháp Liên Hoa làm gì. Người chưa nở sen, thì người chưa chứng đắc Lăng Nghiêm tam muội. Nếu chưa chứng đắc Lăng Nghiêm tam muội thì làm sao có thể chứng đắc Pháp Hoa tam muội. Giới xuất gia ngày nào cũng trì tụng Thần chú Lăng Nghiêm, có vị học cả kinh Lăng Nghiêm... Nhưng học để học, tụng để tụng, chứ chưa quan tâm, cho nên chưa liễu ngộ, chưa liễu ngộ thì làm sao ham thích tu luyện. Không tu luyện thì không bao giờ chứng đắc Lăng Nghiêm tam muội ? Không chứng đắc Lăng Nghiêm tam muội thì làm sao nhục kế nở hoa sen ngàn cánh ?

Xin mời tất cả quý vị đọc thầm để ôn lại đoạn kinh mà chúng ta thường tụng hằng ngày, vào lúc tờ mờ sáng.

Diệu trạm tổng trì bất động tôn.

Thủ lăng nghiêm vương thế hy hữu

Tiêu ngã ức kiếp điên đảo tưởng

Bất lịch tăng kỳ hoạch pháp thân…

Đọc cho đến đoạn:

. . .Nhĩ thời Thế Tôn

Tùng nhục kế trung

Dõng bá bảo quang

Quang trung dõng xuất

Thiên diệp bảo liên

Hữu hóa Như lai

Toạ bảo hoa trung

Đảnh phóng thập đạo

Bá bảo quang minh

Nhứt nhứt quang minh . . .

Mười câu kệ này tả rõ hoa sen ngàn cánh nở từ nhục kế của Đức Như Lai. Lúc bấy giờ từ giữa Nhục kế của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, phóng mạnh một trăm đạo hào quang báu. Giữa trăm hào quang ấy, bừng nở một hoa sen ngàn cánh. Trên hoa sen ngàn cánh, hóa một Đức Phật ngự tọa giữa hoa sen báu. Nơi đỉnh đầu của Đức hóa Phật, lại tỏa mười đạo hào quang. Mỗi hào quang chính lớn lại tỏa sáng thêm một trăm đạo hào quang báu nhỏ hơn . . . Hoa sen ngàn cánh. Là như thế đó! Mầu nhiệm thay. Chính vị hóa Phật ngồi trên đỉnh đầu đức Phật thuyết thần chú Lăng Nghiêm, chứ không phải từ miệng của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Sen nở từ người là thế đó. Chúng ta dù chưa đắc Lăng Nghiêm tam muội để nở sen ngàn cánh, tỏa hào quang làm tòa ngồi cho Đức hóa Phật ngự tọa thuyết thần chú Lăng Nghiêm, thì mình cũng phải hiểu ý nghĩa cao đẹp như thế chứ! Đằng này cứ khen đáo, khen để hoa sen nở từ bùn, mà chẳng hề nhớ đến hoa sen nở từ đỉnh đầu của mình. Không biết, không hiểu thì làm sao tu luyện để chứng đắc Lăng Nghiêm tam muội.

Đệ tử Đức Phật, nhất là hàng xuất gia, phải hiểu thông ba thứ hoa Sen:

- Hoa sen thế giới Cực Lạc đức Phật A Di Đà.

- Hoa sen ngàn cánh nở nơi nhục kế con người.

- Hoa Sen thuộc thảo mộc nở từ bùn nhơ.

Đến đây có nhiều người bảo rằng, hai loại hoa sen nở ở thế giới Cực Lạc và hoa sen ngàn cánh nở ở đỉnh đầu con người thì khó liễu thông, chứ loại hoa sen nở từ bùn rất dễ hiểu. Đừng vội chủ quan ! Hai loại hoa sen trên, nở bốn mùa dễ hiểu, nhưng hoa sen từ bùn mà nở bốn mùa thì lại rất khó hiểu.

Nơi nao sen nở bốn mùa

Việt Nam - Đồng Tháp nắng mưa trọn tình

Gần đây qua hai mùa lũ lụt chín cửa sông Rồng, đã dâng nước rửa sạch hết chất phèn ở những ao đầm tắc rạch, nên đồng bằng sông Cửu, nhiều nơi hoa sen đã nở, mà nở đủ bốn mùa. Tại sao khắp thế giới hoa sen chỉ nở có một mùa hạ, còn Việt Nam; Đồng bằng sông Cửu Long hoa sen lại nở đủ bốn mùa ? Nếu ai nói dễ hiểu thì xin hãy hiểu cho hết, và kính mong chư Tôn đức quán chiếu đồng thời liễu ngộ tận cội nguồn của sự việc.

Tại sao Đức Phật mượn hoa sen từ bùn, để ghép vào kinh pháp Diệu, một bộ kinh tối ư quan trọng? Tại sao hương thơm, mật ngọt mà ong bướm không màng ? Tại sao khi bẻ ngó sen, bên trong ruột ngó vẫn còn những sợi tơ sen ? Thi hào Nguyễn Du mượn hiện tượng này diễn đạt thành lời thơ thuộc dạng trử tình.

Đã lìa ngó ý còn vương tơ lòng

Nếu dễ thì chất gì trong hạt sen, mà nhà khảo cổ Nhật Bản, chứng minh một hạt sen đã nằm trong đá mấy chục ngàn năm, đập vỡ đá lấy hạt sen đem ươm, hạt sen nứt mầm thành cây sen. Hoặc sức mạnh nào hỗ trợ cho mầm sen từ quán sen bên này đường, luồn dưới đường chui qua khỏi đường Xa lộ Hà Nội, sang ruộng bên kia trồi lên mọc thành cây sen. Mặt khác, trong cây sen có thứ gì tinh lọc mà phân riêng từng phần rễ, củ, ngó, cọng, lá, hạt, tim của hạt, nhụy và cánh của sen, cả chín thứ đều có vị thuốc. Mỗi thứ chữa nhiều chứng bệnh, chẳng bỏ thứ nào cả! Sen chẳng những màu sắc đẹp, thanh điệu (uống nhụy sen âm thanh trong), hương thơm, vị ngon, củ sen hạt sen hầm nấu các món ăn, nấu chè thì tuyệt, ngó sen làm gỏi hoặc xào… rất ngon. Về xúc giác thì rất êm dịu, trải lá sen nằm rất mát, vừa đượm nét lãng tử vừa êm đềm mà còn chữa được nhiều bệnh. Về pháp thì sen dẫn ý con người hòa nhập bao la, dẫn văn thơ nhạc, họa phẩm thoát phàm. Biết nói mấy trăm trang sách mới hết chuyện sen, vậy mà có người bảo dễ hiểu. Nếu dễ hiểu thì xin mời quý vị thức giả khai thông, chỉ rõ cho hàng Phật tử tại gia, nhất là lớp tuổi học trò cùng thông, cùng hiểu, cùng liễu, cùng ngộ rằng tại sao chỉ có đồng bằng sông Cửu Long - Việt Nam, sen mới nở bốn mùa ? Hy vọng tất cả người Việt Nam đều liễu ngộ cả ba thứ sen nở bốn mùa.

Ai khen, ai chê xin mời nhập Diệu. Ai gần, ai xa chưa thấy, chưa biết, chưa rõ, chưa rành xin mời đến đây để thực tế thấy, nghe, sờ, ngửi, nếm, sau đó mới liễu ngộ. Bảy màu xanh, đỏ, tím, vàng... hòa chung chỉ còn là màu trắng. Phân biệt khen chê từng màu có lợi ích gì ?

Phật Giáo Việt Nam cả ba thứ sen đang bừng nở. Vun cho sen nở bốn màu, cho hương nhụy ngát, cho sâu ân tình... Chẳng những nở đủ bốn MÀU, mà còn nở đủ bốn MÙA.

Nam Mô Liên Trì Hội Thượng Phật Bồ Tát, tác đại chứng minh.

BÀI SỐ 21: QUÁN NIỆM ĐÚNG TỪ TRƯỜNG

“Khi quán niệm đúng từ trường

Tự nhiên thu hút mười phương đất trời”!…

1. Định danh quán niệm

Hai chữ từ trường thì ai cũng hiểu, chỉ khó hai chữ quán niệm. Quán về Sự là quán sát, còn về Lý là quán niệm, tức là trí hiểu rõ. Tiếng Phạn là Tỳ bà xá na. quán còn có nghĩa ngẫm nghĩ cẩn thận. Ngẫm nghĩ để đạt đến hiểu biết. Chữ Niệm Trung Hoa ghép bởi chữ tâm và chữ kim. Có nghĩa chú tâm vào một điểm hiện tại; chữ kim là hiện tại, quên quá khứ và không ước vọng tương lai.

Quán niệm là chú tâm hiện tại để thông suốt một vấn đề, cả sự lẫn lý. Từ trường là một luồng năng lượng xuyên suốt. Quán niệm đúng từ trường là tập trung tư tưởng theo một luồng sáng năng lượng xuyên suốt, ví như một luồng sáng đèn pin giữa đêm tối vậy. Quán đúng từ trường là tập trung tư tưởng xuyên suốt theo một luồng năng lượng, không lệch phải, lệnh trái, không lùi sau, hướng trước. khi tập trung đúng một hướng thì sức mạnh của sự quán niệm này sẽ đạt kết quả như ý. Trong thời gian quán niệm tuyệt đối không để tạp niệm dẫn dụ tâm ý. Nghĩa là chỉ tập trung vào một điểm chánh chứ không còn có thứ hai thứ ba. Đạo Phật gọi trường hợp này là chánh niệm. Vậy quán niệm đúng từ trường, tức là chánh niệm. Nói cách khác là tư tưởng tập trung xuyên suốt theo một luồng sáng chánh niệm. Tập trung đến đích tụ thành một điểm nhỏ bằng hạt bụi. Mật ngữ của Phật giáo nói trường hợp này là quả đất gắn trên đầu sợi lông.

Khi nào nhập cuộc du chơi không gian thành công, mới khởi sự quán niệm đúng từ trường. Những năm đầu chưa thu hút tinh ba khắp mười phương, nhưng thời gian sau sẽ đạt sự kết quả không ngờ. Xin nói lại một lần nữa, là phải bước vào cuộc chơi “Tư tưởng vượt bầu khí quyển, du nhập không gian”, rồi mới quán niệm đúng từ trường.

2. Các điều kiện:

Bài học này là hành giả phải tu luyện, nhưng tu trong trạng thái thoải mái. Thân và tâm ý vẫn tiêu dao tự tại, tuyệt đối không gò ép thân ý.

Điều kiện thứ nhất của phương pháp là dứt tạp niệm. Không được liên tưởng nhiều vấn đề cùng một lúc. Phải tập trung vào một điểm duy nhất, (một điểm nhỏ, càng nhỏ càng tốt, nhỏ hơn hạt bụi).

Điều kiện thứ hai là phải đạt được pháp tịnh trên pháp động. (Hãy học bài Pháp tịnh trên pháp động).

Điều kiện thứ ba là phải liễu đạt pháp Diệu cả tiểu lẫn đại thừa.

Thông suốt và đầy đủ ba điều kiện này, mới khởi sự quán niệm. Mà quán niệm có đúng từ trường thì mới tự nhiên thu hút mười phương đất trời.

3. Những điều kiện phụ hệ cần phải có:

a. Phụ hệ thứ nhất:

Tụng kinh mà không đọc một số bộ chú cần thiết thì xem như thời kinh đó chỉ đạt phước đức chứ thiếu công đức. Khi vào thời quán niệm cũng như vào một thời tụng kinh vậy. Tức là phải đọc ba bộ thần chú để miệng thanh sạch, dứt trừ nghiệp chướng nhiều đời nhiều kiếp và thân miệng ý lẫn đạo tràng đều thanh tịnh.

Tịnh khẩu nghiệp chơn ngôn:

TU RỊ, TU RỊ, MA HA TU RỊ, TU TU RỊ, SA VA HA. (3 lần)

Tịnh pháp giới chơn ngôn:

AUM LAM (3 lần)

Tịnh tam nghiệp chơn ngôn:

AUM XÌ LÂM

(Ba chú này chỉ tóm gọn có 19 chữ)

b. Phụ hệ thứ hai:

Tất cả những bước đầu của cuộc du nhập không gian đều đem áp dụng vào việc Quán niệm đúng từ trường. Tức là cách ngồi, cách thở..v..v.. đều giống như chuẩn bị cuộc chơi.

c. Phụ hệ thứ ba:

Sau khi xả quán niệm, nên thực hành 32 động tác điều thân, nếu không đủ thời gian thì tập một số động tác, tối thiểu là gần một nửa.

Phật pháp rất nhiều pháp môn tu, nhưng khi tu pháp môn nào phải chuyên pháp môn đó, không nên nay pháp môn này, mai pháp môn khác, tu tập hằng trăm pháp môn mà chẳng đắc được pháp môn nào, cuối cùng khi nhắm mắt lìa đời, tay trắng vẫn hoàn trắng tay. Như người thợ đục đá tìm ngọc, nay đục chỗ này mai đục chỗ khác, chẳng xuyên suốt tảng đá nào cả, vậy làm sao có ngọc. Người tu nếu muốn chứng đắc pháp môn, việc cần thiết là phải biết phương pháp, nhất là phải có thầy, nếu không cần thầy, chỉ đọc sách mà đắc thì kinh Pháp Hoa khỏi cần các phẩm kinh Thọ ký làm gì. Người thợ đục đá tìm ngọc cũng vậy, phải học biết tảng đá nào có ngọc và nhất là phải có thầy truyền.

4. Hữu ích

Tu luyện nếu không hướng đến sự chứng đắc thì đừng tu tuệ nữa, chỉ nên tu phước mà thôi. Pháp môn Quán niệm đúng từ trường là một trong nhiều pháp môn tu của Phật giáo. Người tu pháp môn này phải nhằm vào việc chứng đắc. Nếu không được toàn phần thì thiểu phần.

Khi chứng đắc pháp môn Quán niệm đúng từ trường thì nhất định phải bừng hoặc khai trí tuệ. Trí tuệ có bốn thời kỳ tu chứng khác nhau: “Bừng - Khai - Tỏa - Chiếu”. Tối thiểu là bừng tuệ. Vậy thế nào là đúng sai, thế nào là từ trường và nhắm vào chủ đích nào. Xin đọc tiếp các bài cùng khóa này.

- Hữu ích thứ hai: Khi bừng tuệ thì sẽ vơi hoặc dứt trừ phiền não.

- Hữu ích thứ ba: Khi bừng tuệ, chẳng những đầu óc mẫn tiệp, mà thân thể luôn đạt trạng thái an vui tự tại.

Còn nhiều hữu ích khác không thể kể hết. Tất cả chúng ta đồng khởi sự nhập sâu vào pháp môn quán niệm đúng từ trường thì tự nhiên thu hút mười phương đất trời.

Nam mô Hộ Pháp Chư Tôn Bồ tát.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.