Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Phật giáo ứng dụng
25 Bài Giảng Phật Pháp
- Tác giả
- HT Thông Bửu
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
BÀI SỐ 06: GIỮ NĂM GIỚI CÓ KHÓ KHÔNG ?
Đạo Phật truyền khắp năm châu và tồn tại đến ngày nay, phần lớn là nhờ năm giới do Đức Phật Thích Ca đưa ra, vừa làm mẫu mực cho hàng đệ tử tại gia, đồng thời chứng minh cho nhân loại biết tính nhân bản của hàng Phật tử là khởi từ năm giới. Nơi nào đạo Phật phát triển rộng là nhờ chư Tăng giảng giải rõ ràng, đơn giản dễ thực hành năm giới. Trái lại có những nơi càng ngày càng suy tàn, cũng do vị Giảng sư nơi đó giảng giải năm giới không rõ, mù mờ, mang tính giáo điều khó hiểu, khó thực hành khiến cho đại đa số quần chúng không dám theo đạo Phật, bởi vì họ cho rằng nếu quy y thì phải ép mình theo giáo điều buộc họ, nên không thể nào dám nhận làm Phật tử, vì nhận nếu không giữ đúng giáo điều thì là sẽ đọa!
Vậy thực chất của năm giới thế nào?
Như trên đã nói, năm giới đức này là khuôn vàng thước ngọc của người Phật tử tại gia khi vào cuộc sống. Ở nhiều quốc gia Phật giáo là quốc giáo, đại đa số quần chúng đều là Phật tử, nếu khó giữ thì làm sao họ trở thành Phật tử và Phật tử chiếm đại đa số ở quốc gia đó. Khó cũng do giới Tăng lữ, mà dễ cũng do giới Tăng lữ có hiểu thông và sự diễn đạt có thoáng hay không?
Tại Việt Nam những năm gần đây, một số ngôi chùa giảng giải năm giới rõ ràng thông thoáng, nhất là đã thoát khỏi âm từ Trung Hoa, nhờ vậy mà quần chúng dễ hiểu. Các ngôi chùa này Phật tử quy y ngày càng đông đảo. Còn những ngôi chùa nào giới Tăng lữ còn cố chấp ôm giữ âm từ Trung Hoa: “Nhất giới bất sát, nhị giới bất đạo, tam giới bất dâm, tứ giới bất vọng ngữ, ngũ giới bất ẩm tửu” thì chùa ấy lưa thưa một vài bà cụ già thuộc thế hệ tiền bối, chứ giới thức giả, giới đàn ông, thanh thiếu nhi, sinh viên, học sinh rất sợ những ngôi chùa này; bởi vì thứ nhất bất sát tức là giới thứ nhất chẳng giết, thử hỏi đời sống hằng ngày làm sao khỏi vô tình làm chết loài bò bay máy cựa, làm sao khỏi vướng phải mạng sống loài vật, dù là vô tình vẫn bị phạm vào “Nhất giới bất sát”. Nhị giới bất đạo, tức là giới thứ hai chẳng trộm cướp, lén lấy cây kim, sợi chỉ vẫn bị phạm vào “Nhị giới bất đạo”. Tam giới bất dâm, tức là giới thứ ba không được dâm, như vậy là tuyệt hậu con cháu. Nếu có sinh sản cháu con là phạm “Tam giới bất dâm”. Tứ giới bất vọng ngữ, tức là giới thứ tư không được nói dối. Lập lại y như cũ, nếu sai một ly là phạm “Tứ giới bất vọng ngữ”. Ngũ giới bất ẩm tửu, tức là giới thứ năm không được uống rượu, nếm một giọt rượu là phạm “Ngũ giới bất ẩm tửu”.
Cố chấp âm từ Trung Hoa và giảng giải năm giới cứng nhắc như thế thì có hai điều thất lợi. Thứ nhất tối nghĩa mù mờ, rất ít người hiểu, nhất là giới trẻ. Thứ hai là hiểu sai lời dạy của Đức Phật; bởi vậy nên chùa chỉ có một số ít bà cụ già. Trái lại những ngôi chùa thông thoáng, Việt hóa năm giới cấm, khiến mọi giới, nam phụ lão ấu, nói chung là đủ các thành phần quần chúng trong xã hội. Sự giảng giải năm giới của giới Tăng lữ ở những ngôi chùa này rất thông thoáng. Ví dụ như Giới thứ nhất cấm sát. Người Phật tử tại gia dễ hơn người xuất gia. Giới này cấm sát hại người, còn vật thì đừng cố ý giết. Giới thứ ba cấm dâm. Giới xuất gia toàn đoạn dâm dục, người tại gia dễ hơn, không phải cấm sự dâm dục, mà chỉ cấm tà dâm thôi. Tức là cấm sự dâm dục gian tà, phạm thuần phong mỹ tục, trộm lén vợ hoặc chồng người, dụ dỗ, cưỡng dâm đều là tà dâm. Giới thứ năm cấm uống rượu say, Đức Phật không cho uống rượu say, chỉ có thế thôi. Muốn không phạm giới này thì không nên uống rượu mạnh, có nhiều chất men làm say người. Dần dần lục phủ ngũ tạng bí đốt thương tổn, có khi nguy hiểm đến tính mạng. Giới thứ hai và giới thứ tư. Người sống đời thường phải giữ gìn, nếu trộm cướp hay dối trá thì đã bị đời loại bỏ, chứ còn đâu đến chùa quy y.
Nói tóm lại dễ nhớ, Phật dạy người Phật tử tại gia giữ gìn năm giới đức.
- Một là không được sát hại người và chớ cố tâm giết vật.
- Hai là không được trộm cướp. Lấy trước mặt là cướp, lén lấy là trộm.
- Ba là không được tà dâm, tức là không dâm dục gian tà, chứ không phải toàn đoạn dâm dục như người xuất gia.
- Bốn là không được nói dối. Nói điều sai sự thật, nói xấu người lúc họ vắng mặt đều rơi vào nói dối. Trường hợp vì cứu người, cứu vật buộc phải nói dối thì không phạm.
- Năm là không được uống rượu say, chứ không phải cấm tuyệt đối rượu.
Lễ truyền giới trang nghiêm, các vị giới sư truyền trao uy nghiêm, hàng giới tử thành tâm, tuyệt đối tin vào năm gới đức thì việc trao và thọ giới mới đắc giới. Đồng thời tám bộ Hộ pháp lẫn các vị hộ giáo, hộ giới mới đầy đủ dữ kiện để hộ trì người thọ giới.
Vậy nhận và giữ năm giới khó hay dễ?
Năm giới do Phật truyền dạy cho hàng Phật tử tại gia rất dễ giữ gìn. Ai ai cũng có thể thọ nhận giới đức và giữ gìn năm giới cấm này.
Nếu ai lỡ phạm giới nào thì thành tâm sám hối, hoặc thời gian sau, hoặc nơi khác, bất kỳ ở đâu xin được nghe và thọ nhận giới đó trở lại.
Có nhiều đàn tràng truyền giới, khi truyền năm giới thì lại cho các bé thiếu nhi dưới 13 tuổi ra khỏi đàn tràng, chưa cho các em thọ giới, vì các em còn quá nhỏ tuổi nên chưa biết giới để giữ. Thân và ý các em chưa biết dâm là gì, nhưng Mạt-na thức của các em, nếu không biết dâm thì sao nó chui chi vào túi da của mẹ nó, để hiện nay nó đang làm người. Trẻ nít cũng có thể ngang nhiên cướp của bạn nó, hoặc lén lấy của cha mẹ. Nhất là việc nói dối, hoặc sát hại loài vật. Ví dụ như bắt dế ngắt đầu, chơi trò đá dế. Trong phái quy y của trẻ nít lại chỉ có ba pháp quy y, mà không có ghi năm giới cấm. Chúng tôi thiết nghĩ như thế là thiếu sót, nếu được tu chỉnh đầy đủ hơn thì quá tốt.
Tại sao năm giới là thước đo nhân cách?
- Giới thứ nhất, người không phạm vào việc giết người và cố tâm hại vật, có phải vị ấy có tình người.
- Giới thứ hai, người không vi phạm gian tham trộm cướp có phải vị ấy sống đầy đủ nghĩa con người.
- Giới thứ ba, người không vi phạm tà dâm phải chăng người ấy sống tròn lễ con người.
- Giới thứ tư, người không dối trá phải chăng người ấy sống tròn đầy chữ tín.
- Giới thứ năm, người không vi phạm say rượu, người ấy là người biết giữ chữ trí.
Nếu sở thống kê nhà nước chịu khó đi sâu vào phần nghiên cứu thì nên thống kê trong tổng số người vi phạm các tệ nạn xã hội, xem tỷ lệ người có Tôn giáo biết giữ tròn năm giới chiếm bao nhiêu phần trăm. Năm giới đức là nền tảng an vui của gia đình, là sự thạnh trị của đất nước và nếu không nói là cả hoàn cầu. Năm giới cấm là nấc thang đầu tiên của danh nhân, của trí thức, của trí tuệ và của tòa nhà đạo đức.
Các chùa nên đặt năm giới đức này lên hàng đầu của việc giáo huấn Phật tử.
Luật pháp quốc gia cũng nên dựa theo tiêu chuẩn năm giới đức này mà đưa vào một phần của toàn phần an bang tế thế; nhất là đưa vào giáo dục học đường, nếu cần nó có thể làm sườn cho nền pháp trị. Năm giới cấm không nên để cứng nhắc trong phạm vi Phật giáo.
Giới văn nghệ sĩ là những vị có sứ mệnh với nền văn hóa nhân loại, hãy thi vị và tán dương năm giới. Hãy cho phím đàn ngân rung về đề tài năm giới. Biến năm giới đức này nhập vào mực, vào màu hầu trở thành những bức danh họa ngân châu. Hãy lồng vào kịch ca phim ảnh, kể cả các áng văn tuyệt tác. Tất cả chỉ có năm giới, nhưng khi đã đi vào tâm hồn giới văn nghệ sĩ và được phổ truyền thành tác phẩm thì ôi chao nó linh diệu, nó lung linh, nó huyền ảo, nó hấp dẫn mọi người biết bao! Tại sao giới văn nghệ sĩ không nhìn vào thực trạng, để đến mãi hôm nay, kỷ nguyên nhập siêu không gian, mà các vị vẫn còn khoán trắng năm giới cho giới đạo học. Giới đạo học thì y rập theo khuôn đúc. Khuôn bao nhiêu là đúc ra bấy nhiêu, nên khiến cho quần chúng những ai muốn thu nhận năm giới gặp phải tình trạng cứng khô như cơm nguội, hoặc chai cứng như bắp rang không nổ, nếu cố gắng ăn thì chỉ no chứ không hề có mùi vị. Mùi vị của năm giới chờ giới thức giả và anh chị em văn nghệ sĩ điểm tô, để phần hình thức đạt muôn vẻ muôn màu, mà bản chất vẫn không xa rời năm giới.
Hy vọng các thế hệ tương lai sẽ không lãng quên kho tàng vô giá. Thế hệ trẻ ngày nay và mai sau không còn thấy năm giới đức của Phật giáo là vô tích sự; nhất là không hề thấy khô khan và khó nhận khó giữ nữa.
Giới Tăng lữ và toàn thể nam nữ Phật tử tại gia, tích cực phổ biến sâu rộng năm giới đức, hầu hiển hưng Phật pháp, ích đạo lợi đời.
Mong thay!
Nam mô Hộ giáo Hộ giới chư Tôn Bồ tát.
BÀI SỐ 07: PHÁP MÔN TU NIỆM GIỮA KHUYA
Giới tu học Phật không phân biệt xuất gia hay tại gia, đa phần đều thiếu điều kiện và thiếu thì giờ tu niệm. Vì vậy cho nên việc tu niệm thường bị gián đoạn và không thu đạt kết quả. Việc nhỏ nhất như đun một ấm nước cũng cần phải liên tục, huống gì việc tu niệm là tối ư quan trọng đối với con người. Ai ai cũng thừa hiểu điều này, nhưng vào thực tế của cuộc sống hằng ngày thì khó thắng nổi mọi sự oái ăm. Để vượt qua mọi nghịch cảnh, xin mời quý vị hãy thí nghiệm qua phương pháp tu niệm giữa khuya.
Phương pháp này dành cho người sơ cơ, nhất là đối với những người muốn tu Thiền, hoặc Tịnh độ, hoặc là Mật chú, bất kỳ là pháp môn nào, lúc đầu cũng cần phải tu qua phương pháp này.
Phương pháp tu niệm giữa khuya vừa đơn giản, thuận tiện vừa phù hợp mọi hoàn cảnh, mọi trình độ, mọi lứa tuổi, nhất là không đòi hỏi hình tướng, kể cả sức khỏe - mạnh tu nhiều, yếu niệm ít. Chỉ đòi hỏi một điều là phải tinh tấn; tức là đòi hỏi người tu luyện phải siêng năng, chuyên cần, đêm nào nửa khuya cũng phải thức giấc. Nếu gặp người lười biếng, không thức giấc được nửa khuya, thì trước khi ngủ hoặc mờ sáng khi thức giấc, chưa bước chân xuống đất, hãy ngồi lại giường trong mùng mà hành trì khóa tu niệm này.
Nói tóm lại: Mỗi ngày phải thực hiện ít nhất một thời khóa tu niệm, được hai hay ba thì càng quý. Giữ đúng nửa khuya, bữa nào cũng đều đặn thì không gì quý báu bằng. Tuy đơn giản nhưng kết quả không lường. Ai giữ liên tục sau một năm sẽ thấy sự linh nghiệm. Phương pháp tu niệm giữa khuya đơn giản hóa các hình thức. Chỉ cần một gối một tọa cụ, một mền, một khăn lau mồ hôi là đủ. Ngồi ngay trong mùng tại giường ngủ. Khi lạy thì úp mặt lên gối, lạy xoay về hướng nào thấy thuận tiện. Cũng khỏi phải súc miệng, rửa mặt. Thức giấc vào nửa khuya hành trì thời khóa ngay lúc ấy. Dần dần tập đúng nửa khuya (Tốt nhất là nên có đồng hồ báo thức). Điều kiện thứ hai là phải thuộc lòng nghi khóa tụng niệm. Điều kiện thứ ba là phải đầy đủ niềm tin.
NGHI THỨC
(Ngồi xếp bằng, đọc vừa đủ tai nghe)
Tịnh khẩu nghiệp chơn ngôn:
TU RỊ, TU RỊ, MA HA TU RỊ, TU TU RỊ, SA VA HA. (3 lần)
Tịnh pháp giới chơn ngôn:
AUM LAM (3 lần)
Tịnh tam nghiệp chơn ngôn:
AUM XÌ LÂM. (3 lần)
Tán thán Phật:
Đại từ đại bi thương chúng sanh
Đại hỷ đại xả cứu muôn loài
Tướng tốt chói sáng tự trang nghiêm
Đệ tử chí tâm quy mạng lễ.
Nam mô Thập Phương Thường Trụ Tam Bảo. ( 3 lần )
Đảnh lễ:
Chí tâm đảnh lễ: Nam mô tận hư không biến pháp giới quá hiện vị lai thập phương chư Phật, Tôn Pháp, Hiền Thánh Tăng thường trụ Tam Bảo. (1 lạy)
Chí tâm đảnh lễ: Nam mô Ta Bà Giáo Chủ Điều Ngự Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật, Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát, Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát. Hộ Pháp Chư Tôn Bồ Tát, Linh Sơn Hội Thượng Phật Bồ Tát. (1 lạy).
Chí tâm đảnh lễ: Nam mô Tây Phương Giáo Chủ Cực Lạc Thế Giới Đại Từ Đại Bi A Di Đà Phật, Đông Phương Giáo Chủ Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật, Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, Đại Nguyện Địa Tạng Vương Bồ Tát. Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát. ( 1 lạy)
Trì ngũ bộ chú chơn ngôn
(Trì càng lớn càng tốt)
AUM LAM,
AUM XỈ LÂM,
AUM MANI PADMÊ HUÀM,
AUM CHIẾT LỆ CHỦ LỆ CHUẨN ĐỀ SAVÀHA,
BỘ LÂM.
(Niệm ít nhiều tùy ý, nhưng ít nhất là 10 lần)
Sám Hối
Nam mô A Di Đà Phật
Đệ tử tên là: ........ Pháp danh: . . . . . . .
1. Nguyện thập phương thường trụ Tam Bảo, Đức từ phụ Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, thập phương tam thế nhất thiết chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư hiền Thánh Tăng, thùy từ chứng minh gia hộ cho đệ tử, từ nhiều đời nhiều kiếp, dẫn đến đời này, kiếp này và nhất là những ngày tháng gần đây, vì tham sân si cho nên:
- Thân con đã tạo những điều sai lầm tội lỗi như sau: (im lặng độ nửa phút để nghĩ tội)
- Miệng con đã nói những điều sai lầm tội lỗi như sau: (im lặng độ nửa phút để nghĩ tội)
- Ý con đã nghĩ những điều sai lầm tội lỗi như sau: (im lặng độ nửa phút để nghĩ tội)
Tất cả những lỗi lầm trên, còn nhiều và nhiều hơn thế nữa, con không thể biết hết, nhớ hết, phát lồ sám hối hết. Chỉ biết ngưỡng mong Tam Bảo từ bi gia hộ, khiến cho đệ tử tội diệt phước sanh, căn lành tăng trưởng.
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa.
(1 lạy)
2. Chư thiên chư tiên, chư thần, chư quỷ, chư nhơn, chư phi nhơn vốn tạo bao vọng nghiệp, đều do vô thỉ tham sân si, từ thân, miệng, ý phát sinh ra. Đệ tử vì chư thiên, chư tiên, chư thần, chư quỷ, chư nhơn, chư phi nhơn mà cầu xin sám hối.
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa. (1 lạy)
3. Cửu huyền thất tổ, đa sanh quá khứ, hiện tại phụ mẫu, cập lục thân quyến thuộc vốn tạo bao vọng nghiệp, đều do vô thỉ tham sân si, từ thân, miệng, ý phát sinh ra. Đệ tử vì Cửu huyền thất tổ, đa sanh quá khứ, hiện tại phụ mẫu, cập lục thân quyến thuộc mà cầu xin sám hối.
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa. (1 lạy)
4. Chư hương linh Phật tử, chư vong linh đồng bào, đồng bào tử nạn, chiến sĩ trận vong, nhứt thiết chư vị oan hồn, hoạnh hồn, hà sa ngạ quỷ, thập loại chư thần hồn, vốn tạo bao vọng nghiệp, đều do vô thỉ tham sân si, từ thân, miệng, ý phát sinh ra. Đệ tử vì chư hương linh, chư vong linh mà cầu xin sám hối.
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa. (1 lạy)
5. Tam đồ, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, vốn tạo bao vọng nghiệp, đều do vô thỉ tham sân si, từ thân, miệng, ý phát sinh ra. Đệ tử vì tam đồ mà cầu xin sám hối.
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa. (1 lạy)
6. Các pháp giới chúng sanh vốn tạo bao vọng nghiệp, đều do vô thỉ tham sân si, từ thân, miệng, ý phát sinh ra. Đệ tử vì các pháp giới chúng sanh mà cầu xin sám hối.
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa.
(1 lạy)
Tội từ tâm tạo đem tâm sám
Tâm được tịnh rồi tội liền tiêu
Tội tiêu tâm tịnh thảy đều không
Thế mới thật là chơn sám hối
Nam mô Cầu sám hối Bồ tát ma ha tát, Ma ha Bát nhã ba la mật đa. (1 lạy)
Hồi hướng
Bát nhã tâm kinh (tóm gọn)
TAYATHA GATE GATE PARAGATE PARASANGATE BODHI SVAHA. (3 lần)
Yết đế, yết đế, ba la yết đế, ba la tăng yết đế, Bồ đề sa bà ha (3 lần)
Chú vãng sanh
Nam mô a di đa bà dạ
Đa tha dà đa dạ, đa điệt dạ tha
A di rị đô bà tỳ
A di rị đa tất đam bà tỳ,
A di rị đa tỳ ca lan đế,
A di rị đa tỳ ca lan đa,
Dà di nị dà dà na, chỉ đa ca lệ sa bà ha. (3 lần)
Niệm Phật:
Nam mô Ta Bà Giáo Chủ Điều Ngự Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Nam mô Long Hoa Giáo Chủ Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật.
Nam mô Tây Phương Giáo Chủ Cực lạc Thế Giới Đại Từ Đại Bi A Di Đà Phật.
Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Tiêu Tai Diên Thọ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật.
Nam mô Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát.
Nam mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.
Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.
Nam mô Đại Thế Chí Bồ Tát.
Nam mô Đại Nguyện Địa Tạng Vương Bồ Tát.
Nam mô Hộ Pháp Chư Tôn Bồ Tát.
Nam mô Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh, Pháp Hoa Hội Thượng Phật Bồ Tát. (Mỗi câu 3 lần, mỗi lần xá hoặc lạy một lạy)
Tứ hoằng thệ nguyện
Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ
Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn
Pháp môn vô lượng thệ nguyện học
Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.
Tự quy:
Tự quy y Phật: Đương nguyện chúng sanh, thể giải đại đạo, phát vô thượng tâm.
Tự quy y Pháp: Đương nguyện chúng sanh, thâm nhập kinh tạng, trí tuệ như hải
Tự quy y Tăng: Đương nguyện chúng sanh, thống lý đại chúng, nhứt thiết vô ngại.
Con nguyện mến thương muôn loài (3 lần)
Nguyện đem công đức này
Hướng về khắp tất cả
Đệ tử và chúng sanh
Đều trọn thành Phật đạo.
BÀI SỐ 08: PHƯƠNG PHÁP SỐNG HÒA THIÊN NHIÊN
“Thuận thiên giả tồn, nghịch thiên giả vong”. Thế nào là thuận thiên? Thuận thiên là thuận thiên nhiên, là hòa thiên nhiên. Định lý của thiên nhiên vốn là như thế! Muôn loài, trong đó có loài người, nếu hòa nhịp với thiên nhiên thì tồn tại lâu dài, bằng nghịch định lý thiên nhiên thì mất vậy! Những chất sống trong con người, bị thoái hóa bởi con người hủy diệt từng tế bào của chính mình, cho nên con người đang sống nghịch thiên nhiên. Phạm vi bài này còn ở phần thấp và đang ở thời kỳ đầu “Luyện thân lực thể”, nên chỉ nêu mười phương pháp tập luyện sống thuận thiên nhiên.
Thứ nhất: LUYỆN CÁCH ĐI
Con người mới sinh ra chưa biết đi, sau một năm và nhờ có người lớn tập đi từng bước. Nhưng khổ nỗi, gặp phải toàn các vị “Huấn luyện viên” không hiểu gì là đạo thiên nhiên, nên đã tập đứa bé đi sai phương pháp. Phải tập đúng:
Nhẹ nhàng vững bước khoan thai
Bước đi quý tướng trong ngoài bình yên
Mỗi nhịp bước theo dòng thiền
Sáu căn tám thức đồng duyên mới là…
Hãy tập, hãy luyện và hãy đi rất nhẹ nhàng, nhưng rất vững chắc và rất khoan thai. Bước đi thế nào là quý tướng, bước đi thế nào là tiện tướng. Xin mời quý vị chiêm ngưỡng hai lối đi của hai hạng người: Hạng hiền nhân quý phái và hạng tiểu nhân hạ tiện thì rõ. Bậc hiền triết, đạo sĩ chân bước đi không chỉ bình yên ở bề ngoài, mà bình yên từ ở chính trong lòng. Mỗi bước đi hòa nhịp theo hơi thở, mỗi bước đi giữ chánh niệm, mỗi bước đi là mỗi định lực toát ra sự bình lặng và hiền dịu khác thường. Khi chân giở lên, tám thức sáu căn đều rõ biết. Khi chân chạm đất, cả sáu căn mắt tai mũi lưỡi thân miệng và ý đều biết rõ ràng chân đã chạm đất một cách khoan thai, nhẹ nhàng, vững chắc và bình yên. Chẳng những sáu căn mà cả tám thức, trong đó có cả Mạt-na thức và A-lại-da thức, cũng đều rõ biết. Đọc đến đây, có nhiều vị bi quan; mình lớn tuổi làm sao tập, mình nghèo có thời giờ đâu mà tập? Lại có một số vị khác trề môi chê bai rằng; đi mà cũng tập. Vâng! Chẳng những tập mà cần phải khổ luyện! Ngày xưa, các vị Thánh Tăng siêu quần, bạt chúng như Ngài Xá Lợi Phất, như Ngài Mục Kiền Liên, như Ngài A Nan và hàng ngàn vị siêu việt khác, vậy mà hàng ngày vẫn phải đi theo Đức Phật Thích Ca để tập luyện từng bước đi. Còn nhiều vị gánh phân, buôn bán, làm ruộng thuộc giai cấp cùng khổ tại xứ Ấn, nhưng khi theo Đức Phật tập luyện bước đi, chẳng bao lâu khi bước đi thuần thục, hợp thiên nhiên, các Ngài liền đắc Thánh quả. Ông Thuần Đà theo Đức Phật luyện cách đi, lúc đó đã ngoài 70 tuổi, vậy mà khi bước đi đúng quy cách cũng được đắc Thánh quả.
Thứ hai: LUYỆN CÁCH ĐỨNG
Đi tuy khó, nhưng dễ luyện hơn đứng. Muốn làm một người lính, việc trước nhất là phải tập đi, tập đứng (Bước đều bước - Đứng lại đứng). Huống gì muốn làm bậc Thánh triết, muốn làm thầy thiên hạ, muốn làm đệ tử của Phật mà tại sao chẳng chịu tập đi, tập đứng. Cho nên cái muốn vẫn ở địa hạt lý thuyết, địa hạt ảo tưởng, nó sẽ tan biến như bọt xà phòng. Luyện đứng đúng:
Đứng vững trên hai chân
Trụ chịu cả toàn thân
Hùng vĩ như hộ pháp
Khoan thai tợ tiên thần
Thần và Tiên ở trên trời, ở trên núi, ta chưa được mục kích. Nhưng tối thiểu mỗi chúng ta ai ai cũng được diện kiến một lần đối với các vị giả thần tiên nơi sân khấu, nơi phim ảnh. Cũng là đứng, nhưng tại sao các vị nghệ sĩ giả thần tiên đứng thì ai cũng muốn xem, ai cũng phải mất tiền để được xem cái bộ đứng khoan thai ấy. Còn ta, cũng là người như họ, vậy tại sao ta đứng chẳng ai chịu xem? Chẳng những không chịu xem, mà đôi lúc thấy ta đứng còn có người ghét, có khi còn chửi mắng; đồ đứng vô duyên, đứng thù lù một đống…. Đứng khoan thai tựa tiên thần thì dễ hiểu, còn đứng hùng vĩ như Hộ pháp thì chúng ta hãy nhìn kỹ tượng Đức Hộ Pháp các chùa, chùa nào cũng có thờ. Tượng mặc dù không cử động vì bằng cốt gỗ, hoặc xi măng hoặc bằng đồng…. nhưng khi nhìn thấy thì ai ai cũng kính nể, có khi phải khiếp phục bởi bộ đứng uy nghi, hùng vĩ. Muốn tư thế đứng được hùng vĩ, được khoan thai, nhờ gì? Nhờ đứng vững trên hai chân và trụ chịu cả toàn thân. Ai muốn làm đệ tử đức Phật, nói cách khác, ai muốn đủ tư cách làm một con người, thì điều tiên quyết là phải tập đứng đúng cách.
Thứ ba: LUYỆN CÁCH NẰM
Nằm lại còn khó hơn đứng. Có nhiều con vật vừa mới sanh đã biết đi. Con người tuy là hơn loài vật, nhưng điểm này lại thua xa. Sanh ra phải nằm gần cả năm. Vì nằm lâu quá, nên người lớn chẳng bận tâm chăm sóc, mà có quan tâm, cũng chẳng biết tập nằm cách nào cho hợp thiên nhiên.
Nằm sấp loài súc sanh
Co ro là tôm tép
Nghiêng phải thế tuyệt đẹp
Thoải mái tròn tinh anh
Tại sao không nằm nghiêng phía trái, mà bắt buộc phải nằm nghiêng phía phải? Vì quả tim con người nằm ở phía trái, nếu nằm nghiêng trái, khi ngủ quên, làm nghẽn tim, trở ngại sự tuần hoàn; nhiều bệnh phát sinh vì do ngủ nghiêng trái. Nằm nghiêng phía trái đã nguy hiểm như thế, thì việc nằm sấp hoặc nằm cong, co ro cuốn tròn người, nhất là ở những xứ lạnh, thiếu chăn mền nên phải nằm cuốn tròn - hai cách nằm này vô cùng nguy hiểm. Chẳng những nghịch thiên nhiên, mà còn tự hại mình. Và chẳng những cách nằm nghiêng phải giữ thế tuyệt đẹp, mà còn đòi hỏi lúc ngủ phải nằm ngủ cho thoải mái. Ngủ thoải mái tuy khó, nhưng cũng nhiều người tập luyện được. Ngủ giữ cho tròn tinh anh mới khó luyện tập. Đức Phật lúc nào cũng nằm nghiêng phía phải, rất thoải mái. Nhìn thấy Đức Phật nằm như mỉm cười, tròn tinh anh. Lúc ngủ, kể cả lúc nhập diệt, Đức Phật cũng nằm nghiêng phải, thoải mái và như mỉm cười.
Thứ tư: LUYỆN CÁCH NGỒI
Nằm khó tập luyện, ngồi lại còn khó hơn. Theo tài liệu Cơ thể học và Y học diễn tả cách ngồi đúng quy pháp giúp ích con người, chẳng những khỏe mạnh mà lại còn thông minh. Chào đời, con người nằm lâu quá, cho nên khi mới tập ngồi, cha mẹ và mọi người quá vui mừng, nên chẳng ai để ý đến việc tập luyện cho bé hài nhi ngồi đúng quy pháp. Vì thế, từ đó quen ngồi theo thế trần tục, nghịch thiên nhiên. Muốn thành bậc hiền triết, thánh triết, kể cả muốn tròn tư cách con người, một con người đủ tư cách thì phải tập luyện rất nhiều, hằng vạn pháp, trong đó có pháp tập ngồi.
Thoáng trông như tượng đá
Nhìn kỹ sang tợ vua
Tư thế ngồi thong thả
Lưng thẳng, hai mông vừa.
Không những trong giờ tịnh niệm, mà bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu, gặp trường hợp nào, khi ngồi bắt buộc phải tập luyện đúng quy pháp “lưng thẳng, hai mông bằng nhau”, nghĩa là không nặng, nghiêng lệch mông trái hoặc mông phải. Khi hai mông ngồi bằng nhau, việc tiếp theo là giữ tư thế ngồi rất thong thả, không gượng ép, không vội vàng, không nhúc nhích, không nhí nha nhí nhổm, nghiêng ngả bên phải, bên trái hoặc chồm về phía trước, tréo ngoảy về sau. Phải ngồi đúng tư thế “bắt buộc”: lưng thẳng. Thẳng đến mức độ người khác nhìn vào tưởng pho tượng đá, chẳng những thế mà phải ngồi trong tư thế sang trọng, linh động, uy nghiêm như tư thế của một vị vua ngồi. Điểm ngồi này rất cần cho các bậc thầy cô giáo khi ngồi trước mặt học sinh, sinh viên. Nhất là các vị trụ trì, chủ tọa các buổi hội, các buổi họp. Và rất ư cần cho các vị Phật tử chơn chánh, các nhà lãnh đạo thế quyền, cùng các nhà lãnh đạo tinh thần của các Tôn giáo. Nhìn tư thế ngồi, ai tinh mắt là có thể đánh giá phẩm cách của người đang ngồi trước mặt mình.
Thứ năm: LUYỆN CÁCH NGỦ
Ngủ lại khó hơn ngồi. Có nhiều người chế giễu rằng: “Phàm làm người ai mà không biết ngủ, sao lại bảo rằng khó?”. Vâng! Nếu ngủ thông thường như tất cả mọi người thì quá dễ. Còn đã tự xưng là đệ tử Đức Phật, thì phải ngủ giống như Phật. Ngủ như Phật khó lắm, phải dày công tập luyện mới được. Ngủ như các hàng yếu nhân, vĩ nhân, siêu nhân, hiền nhân, thánh nhân đã quá khó, cho nên rất ít người áp dụng. Nếu áp dụng được thì loài người đâu còn hạng phàm phu đông hơn hàng thánh triết.
Ngủ đúng quy pháp như giới hiền nhân, siêu nhân còn quá khó. Vậy thì ngủ đúng pháp như Phật còn khó biết dường nào!
Lúc ngủ y như tham thiền
Sáu căn, tám thức bình yên hiệp hòa
Ngủ tuy ít từ trường xa
Nghiến răng, mế, ngáy, mớ, la xin đừng !
Lúc ngủ chẳng những nằm nghiêng phía mặt, mà phải ngủ như trạng thái lúc đang tham thiền. Chẳng những chỉ có sáu căn là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, miệng và ý, mà phải cả tám thức - tức là sáu căn hòa nhập sáu trần thành sáu thức, cộng thêm Mạt-na thức (thức thứ bảy) và A-lại-da thức (thức thứ tám), cả tám thức đều bình yên. Và chẳng những chỉ bình yên, chỉ hợp với nhau, mà cần phải hòa. Giấc ngủ bình yên, hợp sáu căn, hòa tám thức, cho nên không bị rơi vào trạng thái nghiến răng, mế (tức là đái dầm, đái mế), ngáy, mớ la… Một giấc ngủ yên lành gọi là giấc ngủ ngon. “Chúc bạn ngủ ngon” hoặc “Chúc bạn ngủ ngon giấc”, đó là lời chúc tụng rất đạo vị, rất cao thượng. Nhờ ngủ ngon, nhờ ngủ yên giấc, cho nên người tu luyện mỗi đêm ngủ rất ít giờ, vậy mà vẫn minh mẫn, vẫn thông thái, vẫn khỏe vui, ấy là nhờ khi ngủ từ trường phóng xa. “Ngủ tuy ít, từ trường xa”. Đây chỉ mới ghi đại cương về cách tập ngủ. Nếu nói cho đủ về sự an lành cho một giấc ngủ, đòi hỏi phải hội đủ rất nhiều nhân tố; nào là nơi chỗ, màu sắc, không khí, âm thanh, ánh sáng, phương hướng, mùi vị, những vật dụng cần trước khi ngủ, trong giấc ngủ, sau giấc ngủ, sự bảo vệ an toàn cho giấc ngủ, những hình ảnh, những gợi ý, kể cả sự ăn uống, quần áo, chăn mền, nụ cười, niềm khích lệ… Nghĩa là còn nhiều nhân tố để trợ duyên cho một giấc ngủ tốt. Giấc ngủ lý tưởng nhất của người đệ tử Đức Phật.
“Lúc ngủ y như tham thiền”
Thứ sáu: LUYỆN CÁCH THỨC GIẤC
Tắt đèn, mở nhẹ ngọn đèn ngủ, vào mùng. Sau khóa lễ ngắn tại giường ngủ, hoặc sau giờ tịnh niệm, xoa nắn và điều luyện một số động tác, thông huyết mạch, lau khô mồ hôi, thay quần áo ngủ, đầu đặt xuống gối, miệng thầm đếm một - hai - ba - bốn … đếm tới số 10 là ngủ. Điều khiển giấc ngủ như thế, tuy là rất khó, nhưng có nhiều người đã đạt đến thành công rất mỹ mãn. Việc điều khiển thức giấc, muốn thức mấy giờ thì thức đúng. Bấy giờ, không cần đồng hồ báo thức, đó mới là việc khó. Nhưng nếu không tập luyện để điều khiển sự thức ngủ của chính mình, thì xin bạn đừng tu theo Đức Phật. Trước khi muốn làm một đệ tử xuất gia của đức Phật, là mình phải tự điều khiển được chính mình. Mà việc điều khiển sự thức ngủ không được, thì không mong gì tu luyện các pháp môn khác, các phương pháp khác. Muốn đóng mở các giác quan hữu hiệu thì việc điều khiển sự thức ngủ phải hữu hiệu. Muốn “Mạt-na thức” nhớ, để rồi đến giai đoạn kế tiếp là đưa về “Tạng thức”. Tập Tạng thức quên để trí nhớ. Trí nhớ lửng lơ để bừng Tuệ, người tu luyện phải trải qua từng giai đoạn như thế, mà giai đoạn đầu tiên là phải tập luyện Biết Cách Thức giấc.
Thức giấc trước ánh bình minh
Nửa khuya tỉnh tọa tâm linh mới tròn
Thức - thức nhạy, ngủ - ngủ ngon
Chính mình khai mở điểm son cho mình
Người tu luyện mà không thức giấc trước mặt trời mọc thì tất cả các pháp khác coi như vứt đi. Các chùa các nhà thờ, các thánh thất đều thức giấc công phu, tu niệm vào lúc 4 giờ sáng. Các nơi công tư sở, các ngành thương mại, học sinh, sinh viên cũng thức giấc vào buổi sáng sớm, nên việc thức giấc trước ánh bình minh đa phần thực hiện rất dễ dàng. Việc nửa khuya tỉnh tọa, ấy mới thực là khó!
Có người thức đến 11 giờ khuya, rồi tiếp tục tỉnh tọa. Thức như vậy là sai phương pháp. Phải ngủ từ 9 hoặc 10 giờ, đến 12 giờ, hoặc 1 giờ sáng mới thức dậy tỉnh tọa. Nếu từ 8 - 9 giờ còn ồn ào, nóng nực chưa ngủ được, thì 10 giờ hoặc 10 giờ 30 phải ngủ, để đến 12 giờ 30, trễ lắm là 1 giờ thức giấc tỉnh tọa. Giờ này trời đất trong lành, khí hậu tốt, từ trường tốt, áp suất không khí tốt (nhất điểm dương sanh). Tỉnh tọa 1 tiếng đồng hồ vào giữa khuya, kết quả bằng 4 tiếng đồng hồ vào những giờ khác. Nhạy thức, ngủ ngon; tức là rất dễ thức, rất tỉnh, ngủ rất say, rất bình lặng. Nếu ai đã tập luyện điều khiển được sự thức ngủ của chính mình, thì khi tu luyện đến trình độ cao hơn, sẽ dễ bừng khai một điểm sáng hồng, nơi đỉnh đầu của chính mình.
Thứ bảy: LUYỆN CÁCH ĂN
Khi còn bé, lúc ăn phải có người đút mớm, dần dần ăn bốc. Lớn biết đi biết chạy, ăn bằng muỗng nĩa. Mãi đến lúc biết nói mới dùng cả đũa lẫn muỗng nĩa. Tuy đã biết cách cầm đũa, gắp thức ăn đưa vào miệng, nhưng kỳ thực cũng ít ai ăn đúng cách.
Hãy ăn như thức uống
Và uống như thức ăn
Bớt dùng hương động vật
Âm dương mới quân bằng.
Loài người đa phần quan niệm sai lầm rằng ăn nhiều thịt loài động vật bốn chân, tức là loài động vật có vú là tốt. Ngày xưa, Đức Phật đã mở khai nền văn minh cho nhân loại, Ngài dặn chớ ăn thịt hoặc bớt ăn thịt. Mãi đến nay, giới Khoa học và Y học mới phát hiện rằng: trong thịt loài động vật bốn chân chứa nhiều độc tố, nói rõ cách khác là chứa nhiều âm tử.
Giáo sư Michio Kushi phát minh phương pháp chữa bệnh ung thư, phương pháp này gọi là Macrobiotique. Người mắc bệnh ung thư nặng, giới Y khoa đã khoanh tay, nếu chịu chữa trị theo phương pháp Macrobiotique là nhịn ăn thịt loài động vật có vú thì bệnh ung thư tự nhiên lành, bất cứ loại ung thư gì. Một phương pháp hiệu nghiệm như thần. Sự việc này làm điên đầu giới Y khoa Âu Mỹ. Tháng 8 năm 1982, báo chí và các đài phát thanh khắp thế giới đã phổ biến sâu rộng, trong đó có đài BBC, sự kiện đã làm sôi động dư luận khắp thế giới kéo dài ba bốn tháng. Có những tờ báo đăng cả tám trang như tờ LIFE. Ngày nay, các nước Âu Mỹ đang thẩm sâu phương pháp bớt ăn thịt loài động vật có vú để tránh bệnh ung thư. Và ai có bệnh ung thư, bác sĩ (đa phần) khuyên không nên ăn thịt loài động vật có vú (4 chân). Phương pháp này cho phép ăn thịt các loài 2 chân có cánh, có lông như: chim, gà vịt và các loài cá.
“ Bớt dùng hương động vật
Âm dương mới quân bằng”
Ngoài sự cữ hoặc bớt ăn thịt loài động vật có vú, thì việc ăn như thức uống cũng không phải là không quan trọng. Nếu không quan trọng thì Thánh Ghandi không nêu pháp này vào nội quy nhập môn của Người: “Hãy nhai nhuyễn thành nước rồi mới nuốt”. Nhai kỹ, nhai nhỏ, nhai nhuyễn vẫn chưa đúng pháp, mà cần phải nhai thức ăn thành nước rồi mới nuốt. “Ăn như thức uống!” trái lại, lúc uống thì phải nhào luyện nhiều lần cho nước trong miệng quyện lẫn với nước miếng hơi đặc mới nuốt. Ngoài sự luyện tập ăn như thức uống, người tu luyện cần phải luyện tập về ăn rất nhiều cách như là: khi ăn không được nói chuyện, không được nhai ngồm ngoàm, không ăn bốc, ăn tham, ăn ngốn, không gây thành tiếng nhai, cũng không được húp canh sồn sột. Khi ăn không được đùa cợt hoặc tranh cãi, nhất là không được ẩu đả nhau trong giờ ăn. Chúng ta đã là người, không bao giờ đánh nhau giữa mâm ăn: “Trời đánh tránh bữa ăn”. Những người ăn uống đúng nếp văn minh, ăn uống đúng văn hóa, nhìn thấy đã lịch duyệt, huống gì người tu luyện. Nếu có chuyện gì không ổn định, thì chờ ăn xong sẽ giải quyết. Không nên dằn mâm ném bát, không được đá đổ mâm ăn, đập bát, đập tô, cãi vã, chửi bới, mắng nhiếc, chê dở, chê hôi trong lúc đang ăn. Lại một điều tối kỵ ngăn cấm người tu luyện, không được vừa ăn vừa thảo luận việc đã làm, việc sắp làm. Không được vừa ăn vừa lo nghĩ tính toán công kia việc nọ. Nhất là không được chan lệ (chan nước mắt) thay canh. Nơi dành riêng dọn bữa ăn phải trang trọng, hợp vệ sinh, thoáng khí, phải có mâm hoặc bàn, có ghế hoặc đòn ngồi. Các bữa tiệc vui, giỗ chạp lại càng phải chu đáo và trịnh trọng. Trước khi ăn phải rửa tay, ăn xong phải chờ người bên cạnh đứng dậy. Nếu có việc cần đi trước, thì phải xin lỗi người còn lại. Trước khi sắp ăn, bưng bát cơm dâng ngang trán, tưởng niệm 5 điều:
Thứ nhất: Nghĩ công khó nhọc thành tựu bữa cơm này
Thứ hai: Tự xét chính mình, rồi mới ngồi ăn.
Thứ ba: Ngăn ngừa ba độc, nuôi lớn thân tâm.
Thứ tư: Cơm là thuốc hay, chữa khỏi thân gầy.
Thứ năm: Lợi mình ích người, nhiếp tâm dùng bữa.
Nói chung về luyện tập cách ăn đúng quy pháp thì còn nhiều lắm. Lớp học này chưa đủ thời giờ, nên chỉ nêu mấy nét đại cương. Điều quan trọng là người tu học có thực hành, có tập luyện hay không. Hiểu biết nhiều, không chịu tập luyện, cũng chẳng ích lợi bao nhiêu. Rất mong người tu phải học hiểu, để hành, học hiểu, để tập luyện, hầu sớm đạt ngộ pháp mầu vi diệu về cách ăn đúng quy pháp.
Thứ tám: LUYỆN CÁCH UỐNG
Nhiều người nói rằng: Ăn đúng cách rất khó, cần phải tập luyện, còn uống thì cần gì phải tập luyện. Quan niệm như thế rất sai lầm, bởi vì trong phép xử thế, chỉ nhìn thấy người đối diện bưng tách nước uống, ta đã đánh giá được phẩm cách người ấy thuộc hạng nào. Cũng thì uống nhiều, nhưng người đời tặng cho danh từ rất thanh lịch: “Uống như rồng lấy nước”, và cũng thì uống nhiều lại bị người đời giáng cho một câu: “Uống như trâu uống” (ngưu ẩm). Vậy thì uống khó hơn ăn. Khỏi cần nghiên cứu Sử học, Cổ học, Văn học mất nhiều công sức, ta chỉ đi vào cửa hàng ăn uống hoặc nhìn vào các chai thức uống, ta đã hiểu trình độ dân trí của quốc gia ấy, của tỉnh huyện ấy, biết luôn cả khả năng giáo dục của nơi ấy. Đứng về mặt Y học và Đạo học, thì cách uống rất nhiều công phu tập luyện, nhưng muốn luyện đến phần cao, thì trước nhất phải tập luyện phần cơ bản.
Ai ơi chớ uống vội vàng
Nuốt nhanh thiếu chất cường toan hại tỳ
Hớp từng hớp nhỏ tí ti
Háu ăn, gấp uống hiểm nguy khôn lường.
Uống như thức ăn là ngậm nước chớ nuốt liền, phải chuyển xoay miệng hoặc súc súc để chờ nước miếng ra nhiều, hòa lẫn nước miếng và nước, khiến cho ngụm nước hơi quánh đặc rồi mới nuốt. Chất “cường toan” tức là nước miếng. Muốn nước miếng đủ hòa với nước thì phải hớp từng hớp nước rất ít. Tập luyện giai đoạn đầu thành công sẽ chuyển luyện uống các giai đoạn tiếp theo.
Thứ chín: LUYỆN CÁCH RỬA
Rửa gồm có rửa mặt, rửa chân, rửa tay, rửa các phần sau khi tiêu tiểu. Nghe qua rất dễ, nhưng thực hành rất khó. Trước nhất, tập luyện rửa mặt. Đa phần sáng dậy hoặc trưa, chỉ xối nước vào tay rồi rửa lên mặt. Người nào kỹ thì nhúng khăn lau chà xát vào mặt. Rửa như thế là sai phương pháp.
Sáng sớm ngâm mặt thau, bồn
Trước khi đi ngủ nước hôn chân mình
Giữ đều: “thân thể đẹp xinh”
Tiểu, tiêu rửa sạch lợi mình xiết bao.
Phải có một cái thau múc gần đầy nước, ngụp mặt vào thau, khiến cho nước “ngâm” đầy ngập cả mặt, đầy đến giáp tai (đến Thùy châu), nín hơi ngâm mặt vào thau nước, nín hơi như vậy ít nhất ba lần, sau đó mới dùng khăn chà rửa. Trước khi đi ngủ phải rửa chân. Không phải xối nước lấy lệ, xối nước cho mát chân, mà phải ngồi lên đòn ngồi, ngâm chân vào chậu hoặc vào bồn, dùng khăn chà xát toàn bàn chân, các kẽ ngón chân, nhất là nơi lòng bàn chân. Tại huyệt Dũng tuyền lại cần phải chà kỹ, chà “thật sạch”. Ngâm chân vào chậu ngập nước, cho nên gọi là “nước hôn chân mình”. Giữ đều rửa chân mỗi tối, ngâm mặt rửa mặt mỗi sáng, một thời gian không lâu, thân thể tự nhiên hảo tướng, “đẹp xinh”
Chẳng những chỉ giữ rửa mặt, rửa tay chân mà việc quan trọng nhất là sau khi đi tiêu hoặc đi tiểu, phải dùng xà phòng và nước sạch rửa kỹ toàn bộ phận tiêu hoặc tiểu. Không nên sử dụng giấy bẩn mà dùng vào việc tiêu tiểu sẽ nhiễm trùng. Khi đi vệ sinh, tức là tiêu xong, phải rửa thật sạch, tiểu xong phải lau thì sự lợi ích cho chính mình không thể kể hết - nhất là trừ được bệnh nhiễm trùng đường ruột và bệnh ung thư đường tiểu. Nữ giới nên thận trọng và không quên điểm này.
Thứ mười: LUYỆN CÁCH TẮM
Loài người sỡ dĩ thông minh hơn loài vật có nhiều điểm, trong đó có điểm biết cách tắm. Và giữa người này với người khác, hơn nhau cũng do nơi biết cách tắm. Cây cỏ bị bụi bám, cây cỏ không phát triển. Vùng nào môi sinh xấu, thì chim muông côn trùng không phát triển được. Người nào không biết cách tắm, các lỗ chân lông không khai mở, thì cũng ví như cây cỏ bị bụi bám, cho nên chẳng những khó phát triển về nọi mặt, mà lẽ sống thường hay bực dọc, cáu gắt, có lắm lúc đổ quạu hoặc sân giận.
Con người chủ yếu huyết mạch thông
Sạch sẽ khí truyền khắp chân lông
Khi tắm nhớ luôn luôn ngậm nước
Ngày nào quên tắm thân chẳng hồng.
Tắm nước lạnh, nước nóng, bất cứ tắm ở nơi nào cũng nên nhớ ngậm một ngụm nước suốt thời gian tắm. Khi tắm xong, lau khô, mặc quần áo xong mới nuốt hết ngụm nước này. Nửa chừng nếu nước miếng ra nhiều, đầy miệng thì hãy nuốt bớt một ít. Buổi sáng nên tắm nước lạnh, buổi chiều hay buổi tối mà gặp mùa lạnh thì nên tắm nước nóng. Ngoại trừ những lúc tắm ở biển, sông, suối, hồ, giếng thì khỏi tránh gió. Còn tắm ở nhà, nên tắm chỗ khuất gió. Mỗi nhà nên có một phòng tắm. Lúc đang có mồ hôi, phải chờ khô mồ hôi mới được tắm. Nếu không có nước lá thì phải có xà phòng tắm. Lúc tắm phải có một khăn ướt hoặc bàn chải mềm để chà xát cho sạch đất. Khi tắm xong, phải có một khăn khô lau sạch. Lau thật khô nước mới mặc quần áo. Bậc làm cha mẹ phải tập cho con trẻ dày dạn phong sương, quen nước, quen nắng. Chớ cưng chiều công tử bột, hoặc quá nhiều kiêng dè, đến khi gặp nước trúng nước, ra nắng trúng nắng. Dày dạn khác với sai phương pháp tắm. Ngoại trừ khi đau bệnh cảm cúm, bình thường mỗi ngày nên tắm một lần. Ngày nào quên tắm, đất bám các lỗ chân lông nên thân không được tươi nhuận (thân chẳng hồng). Lên cấp cao, sẽ thẩm sâu thêm về pháp tắm.
TÓM LẠI
Con người là một tiểu vũ trụ, vì thân thể con người cũng đủ bốn chất: đặc lỏng nóng hơi. Tức là đất nước gió lửa. Muốn tiểu vũ trụ hòa với đại vũ trụ đất trời “thuận thiên giả tồn” thì phải luyện tập. Đức Phật dạy chúng sanh hơn tám vạn pháp môn, chủ đích là hướng dẫn chúng sanh giải thoát. Muốn dung thông chứng đắc các pháp thì trước nhất người tu luyện phải thông đạt về phần Sự Tướng, phải tuần tự từ dễ đến khó. Tham tu nhảy vọt lên chót vót, những phần cơ bản không chịu tập luyện, nên đa phần những người đệ tử của Đức Phật thường bị chới với giữa dòng.
Khóa học này nói chung, bài học hôm nay nói riêng, chủ đích chung trình bày một số nét cơ bản, hầu giúp người tu học Thực Hành những điều cần thiết, thực dụng hằng ngày.
Trong sông có núi, trong núi có sông, vì núi chính là sông và sông chính là núi. Nhưng thực dụng là khi cần Tắm thì phải xuống sông, chứ không thể lên núi. Người tu học Phật, trước tiên phải thông đạt, đắc pháp thực dụng. Sau đó mới thẩm sâu vào pháp tương tức, tương nhập. Khi nào hòa nhập thiên nhiên, lúc ấy liền hiểu rõ tương tức tương nhập. Hiện tại đang luyện tập theo phương pháp Sống Hòa Thiên Nhiên. Vậy hãy thực sự ăn mới no, phải thực sự tu luyện mới đắc. Không nên quá thiên lệch về mặt lý, bỏ sự. Không khéo sẽ rơi vào tình trạng lý thuyết suông, tình trạng “ngoan không”, xa lìa đạo giải thoát.
Cầu nguyện Tam Bảo gia hộ cho tất cả những ai phát tâm tinh tấn tu luyện cần cầu giải thoát.
Nam mô Thường Tinh Tấn Bố tát, tác đại chứng minh.
BÀI SỐ 09: KHAI MỞ CON MẮT THỨ BA
Thiên hạ đa phần nghĩ rằng nhìn thấy sự việc là do hai con mắt của mình. Đồng ý là hai con mắt quan sát mọi sự việc thuộc vật thể, nhưng chỉ quán sát được những việc gần, hoặc là hiện hữu; còn những việc cách ta nhiều năm, hoặc xa ta nhiều cây số, hoặc việc sắp đến thì hai con mắt của mình đành chịu thua. Các bậc chân tu, các nhà thông thái họ không chỉ dùng cặp mắt phàm tình để quan sát sự vật, mà họ lại sử dụng thêm con mắt thứ ba. Vậy tại sao chúng ta không bắt chước các Ngài. Có người bảo dễ gì bắt chước! Rất dễ, ai ai cũng có thể và cũng có quyền sử dụng con mắt thứ ba của chính mình. Còn sử dụng con mắt thứ ba tới độ tinh vi tuyệt hảo thì cần phải đòi hỏi sự khai mở, sự tinh luyện và kiên nhẫn qua nhiều thời gian luyện tập.
Các bậc chân tu, các nhà thông thái, các Ngài trí tuệ sử dụng con mắt thứ ba nhiều hơn hai con mắt bình thường, nên người đời mới tôn trọng họ, bởi vì sự hiểu biết của các Ngài vượt ra ngoài tầm hiểu biết của người thường. Trạng thái này khi vừa khởi tập luyện danh từ nhà Phật gọi là “khai quang điểm nhãn”. Điểm nhãn là điểm con mắt thứ ba. Ai khai quang điểm nhãn? Chính các Ngài khai quang điểm nhãn cho chính mình.
1. Vị trí con mắt thứ ba
Kinh Phật ghi rằng, mỗi khi Đức Phật sắp truyền dạy điều gì quan trọng thì đều có phóng một luồng hào quang sáng giữa chặn mày. Tức là ngay trên đầu sóng mũi và giữa hai hàng chân mày.
Đọc kinh nhiều lần đã biết rõ ràng như vậy, nhưng chưa hiểu điểm này, đó chính là con mắt thứ ba. Vậy ai mới có con mắt thứ ba? Ai cũng có con mắt thứ ba nhưng khác nhau ở sự cấu tạo lúc con người mới vào thai. Bài này không chú trọng từng người, mà chỉ nêu những đại cương điều kiện phát triển con mắt thứ ba mà từ trước nhiều người quên tôi luyện, có thế thôi! Khai sáng con mắt thứ ba chưa phải là đã đắc tuệ, đây mới chỉ là thời kỳ sơ khởi để tiến đến các giai đoạn sáng suốt kế tiếp.
Vị trí của con mắt thứ ba là ở trung tâm điểm giữa chặn mày. Chúng ta hãy chia điểm này thành hai phần, day mở phần dưới thì “định thần”, ngủ nhiều hơn thức, nếu chỉ day mở phần trên thì “tảng thần”, thức nhiều hơn ngủ; nhiều khi lạc xa sự tư duy của ý thức. Phải day mở cả hai phần gồm “định thần” và “tảng thần”, nó sẽ giúp cho quân bình giữa tỉnh thức và ngủ say, hầu đạt trạng thái trung hòa, dễ dứt tạp niệm và dứt luôn sự hôn trầm.
2. Cách day mở:
Dùng ngón tay trỏ, bàn tay nào cũng được miễn thuận tiện, ấn nhẹ phần dưới của trung điểm con mắt thứ ba, từ từ nhẹ nhàng chuyển đầu ngón tay từ dưới lên trên thành một vòng tròn, lớn hơn đồng xu, từ trái sang phải theo chiều kim đồng hồ. nếu được người đã thành thạo day mở cho mình lần đầu thì quá tốt, nếu không chúng ta phải chú ý nghiên cứu, nhất là nhìn kỹ người đã giỏi day mở, tránh tình trạng học lóm, dòm lén.
Câu chuyện vị Bác sĩ dạy các sinh viên y khoa học trò của mình, ông dõng dạc nói lớn: “Này các em, chúng ta đã nhận mình là lương y như từ mẫu. Vậy nghề làm thuốc không phải chỉ giỏi, mà còn phải có đạo đức và tất cả mọi mặt khác đều tinh vi, các em nhìn xem thầy đây.” Nói xong ông dùng ngón tay chấm vào một vết thương đã có mủ, rồi đưa tay lên miệng mút ngón tay thành tiếng. Ông nói tiếp, các em có thể làm như thế được không? Cả nhóm đều trả lời, dạ thưa thầy, chúng em làm được. Sau đó nhóm sinh viên tiến đến chấm vết thương rồi cũng đưa lên miệng mút. Vị Bác sĩ nhăn mặt khó chịu. Ông nói: “Các em chưa tinh vi cho nên chưa làm thầy thuốc được. Các em ơi! Không lẽ thầy dạy các em làm cái việc mất vệ sinh như thế ư! Thầy nhúng “ngón tay trỏ” vào vết thương có mủ, nhưng thầy mút “ngón tay cái” của thầy kia mà! Hai trạng thái khác nhau. Sự quan sát của các em như thế thì làm sao cấp bằng cho các em làm bác sĩ?”
Ai cũng có thể tự khai mở con mắt thứ ba của mình, kể cả cho học trò hoặc con cháu của mình, nhưng nhớ là phải có người hướng dẫn, hoặc xem đọc thật kỹ phương cách, hoặc phải chú hết tâm ý vào công việc, chớ nên rơi vào tình trạng nhóm học trò của vị Bác sĩ. Họ thiếu tinh vi nên chưa được cấp bằng. Nhưng nếu giới tu học mà day mở sai thì chẳng những không đem lại kết quả mà còn bị phản tác dụng.
3. Những điều kiện cần thiết:
a. Niềm tin: Phải tin tưởng nơi chính mình có con mắt thứ ba và mình khổ công tu luyện thì nhất định sẽ đạt kết quả, không cao cũng được phần quân bình là thông minh hơn ngày hôm qua.
b. Kiến thức: Phải có một kiến thức tương đối căn bản.
c. Kiên trì: Không thể nào làm một việc xuyên thủng trời đất trăng sao, tức là khai mở con mắt thứ ba để nhìn thấy ngoài bầu khí quyển, nhập vào trùng trùng pháp giới bao la siêu thời gian, siêu không gian mà nôn nóng vài ba tháng là đạt kết quả. Người không có chí lớn, không có tính kiên trì và không tự tin mình đủ khả năng khai mở con mắt thứ ba thì tốt hơn là đừng học bài này và không nên bước vào cuộc thám hiểm sự huyền vi này.
d. Chánh niệm: Muốn đắc giới định tuệ phải đắc chánh định, muốn đắc chánh định phải đắc chánh niệm, muốn đắc chánh niệm phải dứt tạp niệm. hết tạp niệm mới có chánh niệm, đưa nhiều chánh niệm nhập vào một định, tiểu định rồi mới đại định. Lúc bấy giờ mới gọi là tam vô lậu học “giới định tuệ”. Nhược bằng không tuần tự từng bước thì đó chỉ là cái thùng rỗng kêu to.
e. Thân và tâm ý là một: Đầu ngón tay day đến đâu tâm ý bám sát theo đến đó, dần dần tự nó dứt bặt tạp niệm. Hơn nữa khi ngón tay day mở vùng ấn đường nó sẽ đưa mình vào trạng thái tỉnh thức, cả tỉnh thức cộng với mơ màng lẫn an định, cả ba cộng lại hợp thành một trạng thái an ổn khác thường. Lúc ấy tự nhiên tạp niệm dứt mất, chánh niệm hiển hiện. Chánh niệm lâu tháng lâu năm thì tự nhiên đưa mình nhập vào chánh định.
f. Thời gian day mở con mắt thứ ba: Mỗi ngày ít nhất ba lần, tốt nhất là thời giữa khuya. Mỗi lần độ vài ba phút. Tuyệt đối khi day mở không đếm, cũng không nhìn đồng hồ, để khỏi phải tính giọt thời gian. Bởi vì tư tưởng bận tập trung khai mở thì không thể tính đếm.
4. Tại sao biết mình có con mắt thứ ba:
Hãy khởi sự chiêm nghiệm.
Xin mời hãy ngồi thẳng lưng, tất cả đều trong trạng thái tự tại an nhiên, tức là một lối ngồi rất thoải mái, không nên nghĩ mình đang tu. Tiếp theo, xin mời hãy nhắm mắt, tập trung tư tưởng vào giữa chặn mày, phóng tư tưởng đi xa đến địa điểm nào mà mình đã từng quen thuộc. Ví dụ như trong lúc mình đang ngồi ở đây, hãy phóng tầm tư tưởng quan sát về nơi mình đã ở, quan sát từ ngoài cổng, vào cửa, vào nhà, xá trước bàn thờ, vào nhà sau, rồi quán sát xuống nhà bếp và dạo quanh vườn, nếu có. Như vậy chắc chắn ai cũng thấy rất rõ ngôi nhà của mình bằng tâm ý. Dĩ nhiên là không xúc chạm được bằng thân, nhưng mà tâm ý mình thấy rất rõ. Dần dần tập luyện như vậy đến khi nào tâm ý ra khỏi bầu khí quyển và nhập vào không gian bao la, lúc ấy ta sẽ cảm thấy thích thú, rằng mình đã sử dụng con mắt thứ ba để quán xét các pháp gần lẫn xa. Dĩ nhiên là mình đã trở thành một người khác hơn ngày hôm qua. Càng thẩm sâu vào các pháp, chúng ta sẽ thấy các pháp vốn đồng một pháp và các pháp chẳng hề có chủ thể. Mọi sự huyền vi mầu nhiệm đều được vén mở. Mình ngạc nhiên và lạ lùng thay chính mình.
Một phương pháp còn quan trọng hơn dời non lấp biển, bởi vì mách cho nhiều người tự mở khai sự thông minh của chính họ, hầu du nhập vào pháp giới mênh mông, dù chưa đạt trí tuệ, nhưng cũng góp phần sáng suốt hơn trước đây. Kiên trì tu luyện trải qua nhiều năm tháng thì sao không bừng khai tuệ trí. Một phương pháp quy mô như thế mà chỉ trình bày vài giờ đồng hồ và chỉ ghi trên vài trang giấy thì dù có là Thánh cũng khó đạt phần tỉ mỉ. Hoặc dù có trải qua nhiều năm trình bày hoặc có ghi cả ngàn trang giấy cũng không thể nào phô bày cho đầy đủ. Đây chỉ là gợi ý, nhắc những vị thượng căn thượng cơ nhớ lại kiếp xưa và giúp người mới tập tu một phương pháp dễ dàng.
Tu tập đến khi nào chứng đắc vô trần trí, nhập vào vô sư trí, lúc ấy nhất định sẽ tỏa sáng muôn phương.
Nam mô A Di Đà Phật.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
