Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Phật giáo ứng dụng
25 Bài Giảng Phật Pháp
- Tác giả
- HT Thông Bửu
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
BÀI SỐ 10: SỬA NHỮNG GÌ CHƯA HỢP LÝ LÀ TU LUYỆN, LÀ AN CƯ
Chúng ta ai cũng nhớ lời Đức Phật dạy: “Giới luật còn là Như Lai còn”. Nhưng hiểu và nhớ là một lẽ, còn vâng lời thực hành và kết quả lại là vấn đề khác.
Muốn duy trì giới luật thì Tăng - Ni vào ba tháng mùa hạ hằng năm, phải cấm túc an cư, trau giồi giới đức, trì tụng kinh luật, quán niệm nội tâm, chiếu soi pháp giới, tăng trưởng đạo lực, ích mình lợi người. Như thế là an cư.
Nếu trái lại, có những vị Tỷ khưu, Tỷ khưu Ni suốt đời chẳng chịu an cư thì sao? Không an cư thì không có tuổi đạo, những vị ấy chẳng khác gì giới bạch y cư sĩ ! Vậy an cư tu học những gì ?
Sửa những gì chưa hợp lý và sự là an cư. Vậy thì những gì chưa hợp Nhiều lắm ! Biết bao nhiêu vấn đề chưa hợp lý. vấn đề bản thân - Gia đình - Đất nước - Xã hội..v.v… Các vấn đề nàychúng ta chưa hoàn toàn đạt đến chỗ hợp nguyên lý.
1. Về bản thân:
Không chỉ tu thân mà phải tu cả miệng lẫn ý thuần hòa thì mới tấn lên tu luyện sáu giác quan đồng nhất. Thời kỳ cao hơn là tu luyện tám thức hầu nhập vô thức và đến thời kỳ chứng đắc thì chuyển vô thức sang trí, bừng khai tỏa chiếu tuệ, nhập giác …
Có người thắc mắc, trình bày tóm lược như thế thì làm sao hiểu? Thân miệng ý thuần hòa - sáu giác quan đồng nhất - tám thức hóa nhập vô thức - rồi chuyển sang trí - bừng khai tỏa chiếu tuệ - nhập giác... Vậy thì tu theo pháp môn nào và y theo kinh nào ?
Xin thưa ! Sự tu luyện qua từng giai đoạn. Khởi chuyển thô bạo sang tế nhị, từ tế nhị sang tinh vi, rời tinh vi nhập diệu, “thô tế vi diệu” . Ban đầu tu luyện theo “ Bốn pháp diệu vững chắc” ( kinh A hàm ). Khi trình độ cao tột thì tu luyện theo “ Pháp diệu bông sen” (Kinh Pháp Hoa). Tóm lại, bản thân nhập diệu, khi đạt diệu hữu, liền đắc chơn không.
2. Đối với gia đình:
Gia đình của đạo Phật là những đệ tử của đức Phật, cùng chung một đại gia quyến, gồm có bốn chúng: Tỷ khưu, Tỷ khưu Ni, Nam Phật tử và Nữ Phật tử. Đại gia tộc này sống hoà hợp. Ba ngôi quý báu là Phật - Pháp - Tăng: Phật là tỉnh lặng; Pháp là an vui ; Tăng là hòa hợp. Nơi nào không có hòa hợp, nơi đó không có ngôi Tăng bảo. Chẳng những hòa hợp lý tánh mà phải cả sự tướng nữa. Chùa nào không có sự cùng chung ở của bốn vị Tỷ khưu trở lên thì chùa đó không có ngôi Tăng bảo. Nhưng dù có ở chung bốn vị mà không hòa hợp thì cũng như không có. An cư phải từ bốn vị Tỷ khưu trở lên. Trường hợp đặc biệt vì ở phương xa thiếu hàng xuất gia thì phải làm pháp kiết giới đúng luật nghi. Kể cả lễ truyền trao quy giới cho Phật tử cũng phải đủ bốn vị Tỷ khưu. Nếu nơi nào không đủ bốn vị thì phải làm pháp Yết ma để đúng pháp. Thiếu những nguyên tắc này, lễ truyền giới không có giá trị.
Tại sao mà các tịnh nghiệp Đạo tràng An cư kiết hạ lại được trời, thần, người, quỷ, rồng quy ngưỡng, cung kính, cúng dường? Đó là nhờ sự hòa hợp của từ bốn vị Tỷ khưu hoặc Tỷ khưu Ni. Nhiều nơi có đến hàng trăm, hàng ngàn vị cùng chung ở một tụ điểm an cư, suốt ba tháng và tuyệt đối giữ sự hòa hợp. Sau khi mãn ba tháng an cư, về lại chùa, các vị đem pháp hòa hợp hướng dẫn hàng Phật tử tại gia sống với gia đình, gia tộc cũng hòa hợp như thế.
3. Đối với đất nước:
Đức Phật nhắc nhở cho hàng đệ tử nhiều lần về “Tứ trọng ân”, nhất là giới xuất gia. Trong bốn ân nặng này, có ân Quốc gia thuỷ thổ. Hằng tháng, vào tờ mờ sáng ngày rằm và mồng một, sau thời khóa tụng là khóa lễ lạy thù ân, để tỏ lòng nhớ ân và đáp đền ân đất nước. Ân từ các bậc tiền bối hữu công, các vị có công dựng nước, giữ nước, đến các ngành lập pháp, hành pháp, tư pháp, kể cả những người canh gác, giữ gìn an ninh trật tự... Đệ tử Đức Phật đều nhớ báo ân.
Phật giáo luôn quan niệm là báo ân đất nước chứ không bao giờ dám nghĩ đến hai chữ trị quốc. Bởi vì có trị thì sẽ có loạn. Ai cũng nghĩ mình có trách nhiệm trị quốc thì nước Việt Nam có tới tám mươi triệu ông vua. Phật giáo chủ trương người con Phật phải luôn giữ cho tâm mình chơn chính. Hễ chính kỳ tâm thì tất nhiên trị kỳ an.
Trong ba tháng An cư kiết hạ, chẳng những sáu lần lạy thù ân, mà ngày nào, thời kinh nào cũng nghĩ đến ân đất nước và nguyện cầu Quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, nhân dân an lạc.
4. Đối với xã hội:
Xã hội là một tập thể gồm nhiều tầng lớp, đời còn gọi xã hội là thiên hạ. Đức Phật dạy hàng đệ tử quán niệm đối với xã hội, luôn luôn giữ đúng nguyên lý bình đẳng. Đức Phật lại căn dặn là nên bình đẳng như cơn mưa, chứ đừng bao giờ bình đẳng kiểu gàu tưới. Cây lớn tưới một gàu thì thiếu nước, cây nhỏ cũng một gàu lại úng nước... Tất cả đều chết.
Hàng đệ tử Đức Phật, nhất là chúng xuất gia, chớ nên dụng ý ép đặt xã hội phải bằng phẳng như mặt nước hồ thu, mà nên luôn thanh tịnh giữ tâm của chính mình được bình, bởi vì tâm bình thế giới bình. Tâm mình chưa bình mà lo sắp đặt cho thiên hạ bình thì đó là mầm gây loạn và đó là việc làm tìm lông rùa sừng thỏ. Mùa an cư năm này chưa điều ngự được tâm mình bình lặng thì mùa an cư năm đến. Đời này chưa đạt thì các đời sau.
Mùa An cư kiết hạ, không chỉ riêng chú tâm tu luyện bốn điểm: Bản thân, gia đình, đất nước và xã hội, mà lại còn nhiều pháp môn bao la khác, nhưng Đức Phật cũng nói: “ Đắc một pháp là liễu ngộ các pháp”, hoặc “các pháp vốn đồng một pháp”.
BÀI SỐ 11: MĂNG MỌC LÚC TRE CHƯA TÀN
Người đời lưu truyền nhau rằng: “Tre tàn măng mọc”, nghĩa là phải chờ cho lớp già nhập huyệt, hoặc xương cốt mục nát ở nơi lòng mộ, lúc bấy giờ lớp trẻ mới được phát huy. Thưa quý vị, như vậy có đúng không ? Dù biết không đúng, nhưng tập tục đã truyền tụng hằng nhiều ngàn năm rồi, biết làm sao bây giờ, phải không quý vị ! Câu tục ngữ “Tre tàn, măng mọc” chẳng những là tập tục mà là niềm tin tưởng của giới tuổi cao hằng ấp ủ: “Tre tàn, măng mọc”, một ước nguyện rặt mùi Phong kiến. Tại sao lại lên án nặng quá vậy ? Bởi vì Phong kiến là gì ? Phong kiến là phong chức cấp đất, và phong và kiến còn ẩn nghĩa sự tổ chức dưới thời đại Phong kiến là phải giống theo gương loài ong, loài kiến. Trong tổ của loài ong cấp nào việc đó: Ong thợ lo xây tổ, ong mật lo đi hút mật hoa, ong nước lo đi lấy nứơc, ong quạt lo quạt mát, hoặc ấp ấm cho tổ theo hai mùa lạnh nóng, ong bác sĩ lo pha chế mật, từng giai cấp ăn mật khác nhau, ong tuần tiểu lo bảo vệ bầy đàn không để ong lạ xen vào, ong đực lo truyền giống, ong cái lo đẻ trứng. Hằng trăm con ong đực, chỉ một con ong cái, nên ong cái được tôn vinh là ong chúa. Ong chúa được ăn một loại thức ăn đặc biệt, gọi là mật ong chúa. Khi ong chúa rời chổ đến nơi ăn mật, bò qua đến đâu, ong dân quỳ mọp cúi đầu khép nép nể vì,. Một ong chúa có khả năng sinh nhiều trăm ngàn ong con. Tổ thiếu ong gì, ong bác sĩ chế thức ăn để ong chúa ăn và đẻ ra thứ ong đó. Ví dụ như tổ thiếu ong thợ, ong chúa đẻ nhiều ong thợ. Đặc biệt là sự đẻ ong chúa con, lâu lắm mới đẻ một lần, mỗi lần chỉ đẻ có 3 trứng. Nhưng dã man thay, ong chúa mẹ tính được giờ phút ong chúa con nở, nên y đã đến nằm chờ sẵn, khi trứng ong chúa con thứ nhất vừa nở ra thì ong chúa mẹ cắn chết tại chỗ. Chưa hết, trứng ong chúa thứ hai tiếp tục nở bình yên, nhưng chị ong chúa thứ hai này nằm chờ cô em ong chúa thứ ba vừa nở là chị thứ hai cắn chết cô em thứ ba tại chỗ.
Gia đình nhà ong như thế đó và thể chế Phong kiến là như thế đó. Câu tục ngữ: “Tre tàn măng mọc” không giống quy thức, ong chúa mẹ giết ong chúa con, ong chúa chị giết ong chúa em, nhưng lại còn thâm độc hơn, đó là ngăn chặn sự tấn hoá của giới trẻ. Các con phải chờ lớp lớn của chúng ta chết, chẳng những chết mà phải chờ cho tàn rụi thì các con mới được mọc. Mới được mọc thôi, chứ chưa được làm tre! Một câu tục ngữ phi lý, phi nhân vậy mà chẳng những được truyền tụng mà còn để dùng làm bí pháp thực hiện nhiều đời.
Tre thường chẳng những làm hàng rào ngăn kẻ gian, mà còn ngăn cản hút hết hơi độc, chất nóng, làm nhiệm vụ thanh lọc môi trường, vậy mà phải chờ cho tàn rụi hết thì măng mới được mọc. Đặt câu hỏi khi măng mới vừa mọc lên thì tre đã tàn, hỏi lấy gì chắn gió che nguy cho nó? Khi mọc nó phải ẩn trốn giữa bụi tre già vì sợ người đời cắt luộc. Thỉnh thoảng còn bị tre già chèn kẹp cho nó cụt đọt. Mụt măng nào may lắm mới sống sót để thành tre, hầu duy trì giống nòi. Vậy mà còn bị chèn ép, tụi mầy phải chờ chúng tao tàn rồi mới được mọc .
Đức Phật dạy chẳng những loài người, mà hết thảy hữu tình cùng vô tình đều đồng có giống trí. Loài hữu tình như động vật, loài vô tình như cây đá lá hoa, cũng đều có giống trí.
Cái lỗi sai lầm chẳng vâng lời Đức Phật, là không do ở sự ngăn chặn của tư tưởng Phong kiến, mà hoàn toàn ở giới tuổi trẻ. Trong giới tuổi trẻ của Tăng ni, cả thế giới nói chung, ở Việt Nam nói riêng chưa xuất hiện những La Hầu La, Cam La, Hạng Thát, Phù Đổng Thiên Vương, Trần Quốc Toản hoặc các thần đồng..vân.vân... Lớp trẻ chưa quyết chí và tinh tấn tu học. Nếu học giỏi,siêng tu, bừng khai trí tuệ thì còn lo gì chướng ngại.
Khi tôi còn lớp tuổi 30, làm chủ nhiệm kiêm chủ bút tuần báo An Lạc, mục diễn đàn Tăng sinh đăng nhiều loạt bài, đòi khai mở lối tiến cho tuổi trẻ, nhưng lúc ấy vẫn còn nằm ở hàng ngũ tuổi măng, nên không dám viết tròn nét bút vì sợ lớp lớn la rầy là đấu tranh phá tục lệ. Hôm nay đứng trước giới Tăng ni sinh trẻ, tôi đã vào tuổi thất tuần, nên xin trình bày niềm trăn trở từ lâu của chính mình. Việc yên nhà - lợi nước - ích đời - hiển đạo đang chờ những con người trí tuệ, mà trí tuệ không đòi hỏi tre hay măng!
Biết rằng định lý không qua khỏi hàm răng của ong chúa, nhưng chúng ta đừng theo quy pháp Phong kiến, mà nên sống theo bí pháp rồng con. Loài rồng khi ở dưới nước thì lặn sâu tận đáy Đại dương, khi lên không trung thì nhờ mây quyện kín. Vì thế nên dù ai thiện xạ đến đâu vẫn không thể bắn rồng. Chẳng bắn được rồng nên người đời hồ đồ bảo rồng là con vật huyền thoại, kể cả văn chương. Các anh em có tin là huyền thoại hay không, nếu tin miệng đời thì đốt bỏ kinh sách cuả Đức Phật. Bởi vì kinh sách Đức Phật có thời pháp nào mà rồng không đến thính pháp. Nhất là kinh Pháp Hoa, nàng rồng tám tuổi thành Phật trước sự chứng minh của hai Đức Phật và đại chúng .
Việc quan trọng nhất của tu sĩ là đức tin. Niềm tin đầu tiên là tin mình có tánh Phật, tin mình có sẵn trí tuệ. Chuyên tâm tu niệm nhất định sẽ đắc tuệ. Bốn thời kỳ mở khai toả chiếu trí tuệ. Giữ giới sinh định, nhập định phát tuệ.
Mỗi năm nhập hạ An cư là trau giồi giới đức. Nhưng nhập hạ để An cư, chứ không phải nhập hạ để an ngủ. Nhập hạ để đình ý phát tuệ, chứ không phải nhập hạ để dụng ý cầu lợi danh.
Đạo pháp - Tổ quốc - non sông - đồng bào - nhân loại - muôn loài là sứ mệnh phục vụ của tuổi trẻ. Vì tuổi trẻ nằm trong muôn loài, trong nhân loại, trong đồng bào, trong non sông, trong Tổ quốc, trong đạo pháp.
Các vị Tăng Ni sinh thân mến của chúng tôi ơi! Chúng tôi và muôn loài đang chờ giới Tăng Ni sinh trí tuệ, Tăng Ni sinh của Pháp Diệu, chứ không mong đợi Tăng Ni sinh pháp thô. Các Tăng Ni sinh ngay trong khoá kiết hạ chú tâm tập luyện oai nghi tế hạnh, thúc liễm thân tâm, trao giồi giới đức, để ngày mãn hạ xứng đáng là những vị trưởng tử của Như Lai. Tròn Như Lai sứ, hành Như Lai sự.
BÀI SỐ 12: BÌNH ĐẲNG NHƯ CƠN MƯA
Đức Phật dạy nơi kinh Niết Bàn và kinh Đại Bửu Tích, dù gặp đời mạt pháp nhưng cũng có nơi hưng hiển chánh pháp. Nơi nào Tăng Ni nghiêm trì giới luật thì nơi đó đang hiển hưng. Như thế chúng ta có thể hiểu rằng Việt Nam là nơi chánh pháp đang hiển hưng. Có người thắc mắc, lấy gì làm minh chứng? Xin thưa! Lấy ngôi Tam bảo trang nghiêm làm bằng chứng. Lấy pháp bảo được phổ truyền sâu rộng làm bằng chứng. Lấy bốn chúng đồng tu làm bằng chứng.
Thế nào là Tăng bảo trang nghiêm?
Việt Nam tổng số hơn 30 ngàn Tăng Ni (số thống kê năm 2001) nhưng số Tăng Ni kiết hạ, cấm túc an cư tại tịnh nghiệp Đạo tràng hơn hai phần ba so với tổng số. Có người hỏi: Con số này ở đâu? Xin chứng minh: Năm ngoái, Tổ đình Quán Thế Âm đi cúng dường an cư được 34 tỉnh - thành phố, hơn 100 điểm an cư. Đoàn đã trực tiếp cúng dường tận tay, lễ lạy tận mặt. Mỗi vị Tăng Ni nhận sự cúng dường một bao thư tịnh tài và một quyển sách Giảng sư. Tổng số sách hơn 8.000 quyển. Tổng số bao thư hơn 8.000 bao. Đó là không cúng dường quý vị tòng hạ và một số tỉnh cùng một số chùa không tiện đường xe và không đủ thì giờ; kể cả Thành phố Hồ Chí Minh nhường đoàn khác cúng dường. Sau này nếu được nhiều đoàn chia nhau, hoặc Giáo hội Trung ương lưu ý kiểm tra thì số Tăng Ni An cư kiết hạ sẽ lên đến số hơn 20 ngàn. Tức là bảy mươi phần trăm Tăng Ni thúc liễm an cư, trau giồi giới đức. Chúng ta thử đặt câu hỏi: Trên thế giới có nước nào được như Việt Nam về chư Tăng Ni tu học hay không? Như thế không phải hưng pháp thì gọi là gì.
Thế nào gọi là Giáo pháp đang phổ truyền sâu rộng?
Mời những người khó tính đi quan sát các tủ sách tư gia Phật tử, các phòng phát hành kinh sách Phật giáo, các tủ sách của chùa viện am thất. Để ý kiểm lại tổâng số các đầu sách kinh Phật giáo được chính thức xuất bản, các bài học tài liệu quay vi tính, các băng từ phim nhạc, các hình ảnh, hội họa, điêu khắc, dệt thêu, sơn mài, gỗ sứ có liên quan Phật giáo. Các pháp khí chuông mõ, khánh đẩu, trống sấm, đại hồng chung, tượng Phật. Đặc biệt là sự xây cất trùng tu, kiến tạo chùa viện am thất có lúc nào và có nước nào nhiều hơn Việt Nam không? Như thế không bảo là Giáo pháp đang phổ truyền sâu rộng thì gọi là gì?
Thế nào gọi là bốn chúng đồng tu?
Các nước Đông Nam Á theo tiểu thừa thì chư Tăng đông mà không có Ni. Các nước Nhật Bản, Hàn Quốc thì tân Tăng đông hơn thanh tịnh Tăng. Một số nước khác thì Tăng Ni và nữ cư sĩ đông, chứ nam cư sĩ quá ít. Tại Việt Nam, Phật tử nhất là vùng nông thôn, những nơi thiếu chư Tăng Ni, phần nhiều giới nam cư sĩ gánh vác việc chùa. Tại Thành phố, thị xã, thị trấn ngày nay, hình bóng nam cư sĩ đến chùa ngày càng đông. Tại Tổ đình Quán Thế Âm, Đạo tràng Diệu Pháp Liên Hoa có sáu Liên chúng, mấy ngàn tu học viên. Trong số sáu Liên chúng, có giới nam cư sĩ, đa số là trí thức. Nam giới ở đây quy tụ dưới hình thức một Liên chúng, tên Liên chúng Bồ tát Quảng Đức, tổ chức của Liên chúng có một ban quản chúng, gần hai mươi vị và nhiều phân chúng cùng các trưởng ban chuyên môn. Họ sinh hoạt hàng tuần vào sáng chủ nhật, đúng 05 giờ 30 đã tham dự khóa lễ 30 phút, sau đó học Phật pháp một tiếng rưỡi. Sự sinh hoạt rất đều và đã duy trì gần mười năm.
Như vậy tại Việt Nam, nếu chúng ta không gọi bốn chúng đồng tu thì gọi là gì?
Nêu đại cương vài nét để chúng ta vững niềm tin rằng: Đạo Phật Việt Nam đang trên đà hưng hiển.
Sau ba tháng hạ, quý vị rời tịnh nghiệp Đạo tràng trở lại trụ xứ, mỗi người phải chứng đắc một pháp môn, được thế mới xứng đáng là người xuất gia, mới có thể thay Đức Phật chuyển luân Giáo pháp. Muốn vậy, điều quan trọng và trước nhất, chúng tôi thỉnh mời tất cả cùng khai thông tư tưởng, không nên nê chấp chật hẹp:
Giới luật Bát kỉnh pháp
Chứng đắc vẫn như nhau
Chẳng trước cũng chẳng sau
Chẳng chướng ngăn hạ lạp.
Có thông có thuộc bốn dòng thơ kệ này thì sự tu luyện mới dễ kết quả. Chúng ta nên nhớ câu: “ Tu nhất kiếp ngộ nhất thời”. Tu chứng và hạ lạp đó là hai vấn đề chẳng song hành, kể cả Bát kỉnh pháp và tu chứng cũng vậy. Giáo pháp của Đức Phật là bất nhị. Vậy thì làm gì có hai? Làm gì có nữ nam không bình đẳng? Nếu có nữ tu không chứng, còn nam tu chứng thì nàng Rồng tám tuổi thành Phật nhanh hơn nháy mắt, trước đại chúng và dưới sự chứng minh của hai Đức Phật là sao?
Nói rõ hơn, nếu đạo Phật không giữ giới luật thì sẽ thành một tổ chức mất tôn ty trật tự, chẳng khác nào một đoàn quân ô hợp. Vì vậy nên lúc nào và bao giờ chư Ni cũng phải lấy Bát kỉnh pháp làm đầu, giới kinh làm bổn mạng. Dĩ nhiên là như thế! Nhưng cách xa Đức Phật quá lâu, thành ra đạo Phật Việt Nam bị ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa. Ngoài đời thì thuyết Tam tòng của Phong kiến, còn trong đạo thì có nơi cố ý sai lạc lời Phật dạy. Có người bảo rằng: Dù là Ni trưởng cũng phải lạy thầy Sa di. Điều này nên xem lại.
Chư Ni chỉ lạy chư Tăng, chứ không phải lạy vị Tỷ khưu. Chư Tăng thì phải từ bốn vị trở lên và sống hòa hợp, đúng theo nghi pháp và phải chơn chánh tu hành. Nhất là khi vào các Phật sự quan trọng, đều làm pháp Yết Ma, như thế thì hàng trời thần quỷ rồng cũng phải lễ lạy, chứ đừng nói là chư Ni. còn nếu chỉ có một vị Tỷ khưu thì đâu đủ là ngôi Tăng bảo, mà khiến chư Ni phải lễ lạy! Hơn nữa, giữa thời đại vật chất tung hoành, giả nhiều chơn ít, cho nên khi gặp nhau giữ niềm tôn kính trong lòng, chờ khi nào hiểu rõ biết rành bậc, đó là chơn tu và chờ sau pháp Yết Ma, hòa hợp ngôi Tăng bảo, lúc bấy giờ có lạy sói trán cũng mừng vui xin được lễ lạy, chứ đừng bảo từ chối, bởi vì tiền thân đức Phật khi làm vị Thường Bất Khinh, gặp ai cũng lễ lạy. Còn ngày nay, khi đã biết rõ là bậc chân tu thì tại sao chư Ni không lạy? Nếu không cung kính lễ lạy là phạm Bát Kỉnh Pháp: Đồng thời hạ lạp và tu chứng không cùng chung một; bởi vì Sa di thuyết pháp, Sa môn thính. Chỉ sợ Sa di không biết thuyết pháp mà thôi! Bởi vì Sa di không biết, hoặc không chịu nghe pháp, tu luyện theo pháp thì làm gì có pháp để thuyết.
Chúng ta dù Tỷ khưu, hay là Tỷ khưu Ni cũng đều là Thích tử. Người đời thường bảo: “Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”. Chúng ta là đệ tử của Đức Phật, không giống nhiều cũng phải giống ít. Vậy oai nghi tế hạnh và giới luật không thể xa rời.
Cây dừa đứt đọt, không thể có trái. Người xuất gia cũng vậy. Ai trái phạm thì nhân mùa An cư kiết hạ nên tác pháp sám hối, tinh tấn tu hành để tròn thêm một tuổi đạo. Người xuất gia giới đức trang nghiêm như mặt trời không bị mây che khuất, như dòng nước ngọt không bị nhiễm chất phèn, như chim Phượng Hoàng trải hai cánh rộng.
BÀI SỐ 13: GIỌT SỮA ĐỌNG ĐÁY LY
Kính thưa quý vị. Trời mưa lạnh, mà chúng tôi lại nói chuyện buồn, chuyện giọt sữa đọng đáy ly. Câu chuyện có liên quan đến hạnh từ bi, giữa dòng đời nhiều tham, sân, si.
Nếu quý vị đến một gia đình, thấy đứa con đang khóc, mà người mẹ vẫn tỉnh bơ, vẫn dửng dưng, hoặc nếu có thì người mẹ đó chỉ an ủi rằng: “Mẹ thương con lắm”, chỉ có thế thôi! Thương chỉ thương bằng lời nói, chứ không hề an ủi vỗ về, bồng bế, hoặc cho ăn uống bú mớm gì cả. Quý vị biết người mẹ ấy là ai không?
Hằng năm cứ đến mùa hạ thì hàng xuất gia đệ tử Đức Phật lại kiết tập An cư, thúc liễm thân tâm, trau giồi giới đức, mở trí khai tuệ, quý vị có biết để làm gì không? Có người nói để ôn nhuần giới luật, hưng hiển đạo mầu. Làm như thế để chi? Vì chúng sanh khổ, Đức Phật thị hiện vào đời. Vì con người đang quằn quại giữa cảnh buồn đau, giọt lệ nhiều hơn nụ cười, nên chư Tăng, chư Ni mới lăn vào giữa chốn bùn nhơ. Có vị lăn vào bùn rồi cũng lấm theo bùn, có vị còn nhiễm bùn nặng hơn những vị đang tắm bùn. Và cao cả thay những ai vào bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Càng vào bùn càng tỏa giới định hương. Càng nhập bùn càng ngát tỏa hương sen. Mượn bùn để mở khai pháp diệu. Nương bùn để mở rộng hạnh từ bi. Mỗi năm ba tháng an cư, tuy thời gian quá ngắn, nhưng đó là cơ duyên giúp chư Tăng Ni xa rời tạp niệm, luyện chánh, nhập chơn. Người chưa biết bơi lội mà vớt người đang đuối nước thì nhất định phải bị chết chìm. Vị Tăng nào còn quá non tuổi đạo, chưa đủ chất Tăng Ni, thiếu An cư kiết hạ, mà vì quá thương người nên vội bước vào dòng đời thì có khác nào kẻ chưa biết bơi mà muốn cứu người vậy!
Nhưng an cư phải đúng ý nghĩa và quy luật của an cư, chứ không phải nhập vào Tịnh nghiệp Đạo tràng, để rồi tính tháng tính ngày, đủ ba tháng An cư kiết hạ, hầu lòe mọi người rằng mình đã an cư. Có vị thân an cư, mà tâm ý chẳng hề an tịnh, hoặc có vị ngồi yên để tính mưu này chước khác, tư tưởng vẫn đuổi theo bã lợi danh. Lại có vị còn tệ hơn đó là tiếng thì nhập hạ an cư, nhưng thân thì duỗi rong ngoài đường phố, hoặc nhà bạch y, hoặc thường lân la đến nhà người giàu sang phú quý, lợi dụng rằng mình đang an cư, tự xưng là người có giới đức, thực tế cũng phàm trần, cũng vật chất bon chen. Nếu Phật giáo Việt Nam, qua mỗi mùa an cư, mà cả 20 ngàn vị Tăng Ni, đều hành đúng lời Phật dạy, nghiêm trì giới luật, quán niệm nội tâm, chiếu soi pháp giới, cô đọng Đà ra ni … Mỗi vị chứng đắc một tam muội thì ngày mãn an cư, 20 ngàn ánh hào quang chiếu diệu. Đất nước làm sao không tỏ rạng ánh thanh bình, đạo mầu làm sao không an tịnh, cả năm châu làm sao thiên hạ không đượm nhuần, ân triêm pháp hỷ lạc.
Thưa quý vị! Mãi lo nói, quên mất chủ đề câu chuyện giọt sữa đọng đáy ly.
Cách nay mấy chục năm, nhân Phật sự, tiện ghé thăm nhà một đạo hữu. Vừa trông thấy chúng tôi, cô chủ nhà vui mừng rối rít. Cô mời chúng tôi ngồi và đứng dậy, trao ly sữa còn độ vài ba muỗng cho đứa con ba tuổi, bồng đứa bé một tuổi đưa vào nôi, xuống nhà bếp chế nước để mời khách. Cậu bé ba tuổi vừa háu ăn lại vừa sợ người lạ, bé vừa nghiêng ly, vét hết sữa còn lại, vừa nghiêng mặt nhìn trộm chúng tôi, tiếng muỗng chạm vào ly càng lúc càng gây tiếng lớn, bởi sữa trong ly đã hết cạn, mà bé vẫn còn thèm, nên cố vét cho hết những giọt sữa còn lại, vét mãi, mút mãi mà vẫn không có sữa, bé nghiêng mặt nhìn chúng tôi, rồi đưa mồm vào miệng ly, thè chiếc lưỡi đỏ hỏn, bắt đầu liếm những giọt sữa còn lại. Cái ly thì cao, cái lưỡi thì ngắn, thè lưỡi ra nhiều lần nhưng hởi ơi, cái lưỡi chẳng đụng đáy ly. Bé rút lưỡi ra và đưa mắt vào ly, vẫn thấy đáy ly còn đọng vài giót sữa, thế là bé đổi động tác thè lưỡi liếm sâu xuống đáy ly. Bé kiên trì liếm, quyết thu cho bằng được mấy giọt sữa ở tận cùng đáy ly. Bé đã tận lực, nhưng trí còn bé, thế là sự thiểu não của bé càng hiện rõ. Bé càng kéo dài động tác bao nhiêu thì sự ngậm ngùi trong lòng tôi nó cứ bừng bừng như muốn nấc thành tiếng, hai khoé mắt của tôi có lẽ đã đỏ hoe, những giọt lệ đã lăn trên gò má hồi nào tôi không cầm được. Ôi trần gian ơi! Chị chủ nhà từ bếp đưa bình trà lên, chị ngạc nhiên và hỏi: “Bạch Thầy! Sáng nay Thầy có chuyện không vui, thưa Thầy?”. Tôi như bị phát giác một điều gì thầm kín, vội đáp: “Đâu có!” Và nụ cười miễn cưỡng vội nở trên môi.
Suốt mấy ngày trầm ngâm nhiều về nếp sống nhân sinh, hình ảnh đứa bé và giọt sữa đọng đáy ly, lúc nào nó cũng lờn vờn nơi tâm trí tôi. Nó đã biến thành bài pháp không lời và trở thành môn thiền không công án. Tự thầm thì với chính mình, không lẽ mình tu hành sai sót, hay là nghiệp dĩ của con người? Cả hai! Nhưng nghiệp vẫn chuyển được kia mà! Vậy thì ai chuyển? Bổng có tiếng văng vẳng giữa không trung: “Hỡi các bậc Hiền đức Tăng Ni ơi! Loài người, kể cả chúng sanh đang cần uy đức của quý Ngài, hầu nương theo để chuyển nghiệp!” Tôi lặng yên nhập vào trạng thái tịnh niệm. Khi mở mắt trời đã mờ sáng. Cảnh vật cỏ cây chung quanh còn đang tắm mình trong sáng sớm, chỉ một mình tôi như đang giữa trưa hè và câu kệ phẩm Phổ Môn đang in khắc rõ ràng nơi tôi: Chơn quán - Thanh tịnh quán - Trí tuệ quán rộng lớn - Bi quán và Từ quán. Đó là năm phép quán của đức Quán Thế Âm Bồ tát phổ truyền cho đời. Vậy mà đời không chịu vâng theo, hàng Tăng Ni cũng chưa tu luyện. Nếu chư Tăng Ni ai cũng tu chứng pháp quán này thì làm gì còn cảnh giọt sữa đọng đáy ly! Tôi rùng mình bừng tỉnh và hiểu ra rằng: Từ trước mình còn thiếu! Dù Bồ tát Quán Thế Âm đã phổ truyền năm pháp quán, nhưng ba pháp trước chỉ dành riêng cho hàng Bồ tát, còn Tăng Ni Phật tử chỉ tu luyện hai pháp sau mà thôi. Bởi vì muốn Quán chơn thì phải đạt trình độ liễu ngộ Diệu hữu Chơn không. Muốn quán Thanh tịnh không nhơ thì phải đạt trình độ vô phân biệt, tức là trình độ bất nhị và trình độ bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm, lúc bấy giờ mới quán Thanh tịnh, mới quán Đại trí tuệ. Thế vậy mà từ trước đến nay tôi cứ chăm chăm quán lung tung, pháp nào cũng quán nên chẳng chứng đắc được pháp nào cả. Từ hôm ấy bắt đầu hạ thủ công phu, chỉ quán pháp Từ. Bởi vì Từ năng dữ lạc, và Từ ý diệu dường mây. Tôi phát đại thệ nguyện rằng: Khi nào đắc pháp Từ, lúc ấy mới bắt đầu quán pháp Bi, bởi vì Bi mạnh hơn: Bi năng bạt khổ. Người mẹ sáng cho con tiền và dỗ con ăn sáng để đi học, bà mẹ đó đang tập thực hành theo hạnh từ. Bà mẹ khác, buổi sáng khi con làm nũng không chịu đi học, bà rút roi quát lớn rằng, con có đi học không? Đứa bé sợ đòn nên ngoan ngoản đi học. Bà mẹ thứ hai này đang tập thực hành hạnh Bi. Bởi vì Bi tâm răn như sấm, còn Từ ý diệu dường mây. Có mây mới mưa cam lộ pháp vũ, dứt trừ lửa não phiền. Như thế mới là Quán Thế Âm.
Thưa quý vị! Cách thành phố vài chục cây số thôi, mà khó tìm thấy hình bóng chư Tăng Ni. Trong lúc đó Tăng ở Đô thành thì Phật Tổ la. Bởi vì ngày xưa, Tăng hiền thường ở chốn Lan Nhã.
Giá như sau ngày mãn hạ và sau lễ Tự tứ rằm tháng bảy, Tăng Ni rời Thành phố, quá bộ vào vùng sâu các nơi đang cần tình người, họ đang muốn chính mắt nhìn được hình bóng của các vị thay mặt Như lai độ đời. Họ được gieo chút phước duyên nơi Tam Bảo thì hạnh phúc cho họ biết bao.
Hãy “Làm thinh - làm”, đừng nên dao to búa lớn, đừng nên tuyên bố rùm beng, đạo Phật là đạo sự thật, là đạo từ bi. Đạo Phật đã tồn tại ở đất nước này hai ngàn năm, đạo Phật uy hùng thuở Đinh - Lê - Lý - Trần... Nhất là đã tồn tại uy hùng không để đồng bào chịu nô lệ cho Tây cả trăm năm, để Tăng Ni chịu bao khổ ải? Điển hình như chư Tăng chùa Long Hòa (Bà rịa) bị nhà làng bắt đóng trăn giữa sân đình phơi nắng, để nhóm hội tề làm trò tiêu khiển uống rượu và chế ngạo rằng: “Chúng ta muốn xem sự nhẫn nhục đạo Từ bi của tụi bây như thế nào và đến đâu?”. Trường hợp này không thể tái diễn, chúng ta phải tu hạnh “Bi tâm răn như sấm”.
Loài người còn chìm ngập trong khốn cảnh đau thương, có nhiều người còn gặp cảnh tàn tệ hơn giọt sữa đọng đáy ly, nước cơm cho bé thơ, nước cháo hiến mẹ già, còn chẳng có thì hỏi tìm đâu ra sữa. Vậy không lẽ chúng ta lặng yên nhìn họ trả nghiệp hay sao? Muốn có đáp số phải tịnh tu ba tháng an cư thì tự nhiên câu trả lời sẽ hiển hiện.
BÀI SỐ 14: PHƯƠNG PHÁP VĂN TƯ TU TRỪ PHIỀN NÃO
I.MỞ ĐỀ:
Giáo pháp giải thoát của Đức Phật, cao sâu rộng mạnh không thể nghĩ bàn. Chúng ta có thể nói tóm một câu cho dễ nhớ, đó là giáo pháp của Phật có tám vạn bốn ngàn pháp môn. Ai muốn tu pháp môn nào cũng được. Nhưng khi tu pháp môn nào cũng phải biết cách. Thực tập đúng phương pháp mới đắc pháp. Phương pháp thì phải có lúc khởi đầu, để đi đến kết quả và cũng là phương pháp thực tập pháp môn đó, nhưng phải trải qua từng trình độ, từ thấp đến cao, từ sơ đẳng đến siêu đẳng, từ thực tập đến nhập diệu, đến đắc chơn không.
Tâm trí phiền não của con người, cũng ví như cuộn chỉ rối. Muốn gỡ, phải tìm ra mối đầu của nó. Việc tu luyện để gỡ trừ bớt phiền não, cũng phải khởi từ ban đầu. Việc đầu tiên của Văn Tư Tu là nghe. Tức là phải Nghe, rồi mới Tư duy, khi thông suốt mới Tu tập tiến đến chứng đắc.
Ví như người ngủ say, họ có được nghe gọi thì họ mới thức dậy.
Bồ Tát Quán Thế Âm truyền trao bí pháp nhĩ căn viên thông. Chỉ nghe đúng pháp là đắc quả vị Phật, chứ chưa phải trải qua tư duy và tu luyện. Nhưng đó là pháp môn dành riêng cho hàng Bồ Tát “Phản văn văn tự tánh”. Hoặc “Phản phục tầm thanh”, còn chúng ta thì không thể đốt giai đoạn được.
II. NỘI DUNG:
A. VĂN (nghe)
1. Nghe đủ sáu giác quan:
Giai đoạn thực tập ban đầu chỉ cần đạt sáu giác quan đồng nghe một âm thanh, tức là chỉ nghe một sự việc. Tai nghe, mắt nghe, mũi nghe, lưỡi nghe, thân nghe và ý nghe một vấn đề (xem các bài học những khóa trước). Từ từ trình độ cao hơn, mới luyện nghe cả sáu trần, hòa nhập sáu căn, chuyển biến thành sáu thức. Hoặc nghe vào, nghe ra, nghe vòng tròn, nghe chẳng có âm thanh, nghe chẳng có gì để nghe mà vẫn nghe, nghe “Phản phục tầm thanh”, nghe “Phản văn văn tự tánh”.
Hiện nay quý vị đang còn ở trình độ thực tập nghe âm thanh. Khi nào lên trình độ cao hơn sẽ thực tập nghe cả màu sắc, nghe mùi hương, nghe các vị đắng ngọt, nghe sự chạm xúc và nghe các pháp chuyển biến.
Ai đạt trình độ sáu giác quan đồng nghe một âm thanh thì mới khởi sự tập phương pháp của bài này.
2. Nghe rõ ràng rồi lập lại cho chính mình nghe:
Đức Phật thuyết kinh, đến những chỗ quan trọng Ngài đều lập lại ba lần. Chưa đủ, Ngài còn dùng thơ kệ để lập lại ba lần nữa.
Ai muốn nhớ đừng quên những điều quan trọng thì khi nghe người khác nói xong, mình phải tự tóm những nét quan trọng thành một câu, rồi chính mình đọc lớn sáu lần, hoặc nhiều lần câu đó. Qua một đêm ngủ, nếu sáng đã nhớ câu đó thì tốt, bằng chưa hoặc quên thì phải lập lại nhiều lần. Lập lại đến khi nào thực sự nhớ mới thôi. Sở dĩ phải lập lại sáu lần vì con số sáu là sáu giác quan. Phải thực tập cả sáu giác quan cùng nghe một vấn đề.
3. Nhớ:
Bộ nhớ cùng một lúc phải ghi nhận rất nhiều tạp âm, nên không tài nào nhớ rõ được. Nhờ phương pháp lập lại đến sáu lần (hoặc nhiều lần), nên bộ nhớ mới kịp thu nhận do sáu giác quan cùng đưa về. Thực hành đúng phương pháp thì dù có thiếu thông minh vẫn nhớ.
Dân tộc Việt Nam, văn hóa phía Bắc, phương pháp “Gọi dạ bảo vâng”. Đây là một nền văn hóa đã thâm nhập vào dân gian rất tuyệt vời. Khi gọi là một lần nghe, có nghe mới dạ. Tiếp tục nói rõ công việc, người nghe đáp vâng. Như thế hai lần. Lại còn chu đáo hơn, chờ cho người nghe lập lại, thế là ba lần. Nhờ phân công và nhận trách nhiệm chu đáo của phương pháp gọi dạ, bảo vâng và lập lại rành mạch nên ít gây phiền não cho nhau.
Một điển hình khác, những em bé học lớp Mẫu giáo, khi vào giờ học đều lập lại lời dạy của thầy cô giáo nhiều lần, nhờ vậy mà dù còn thơ ấu vẫn nhớ.
B. TƯ
1. Nhớ mới tư duy:
Có nhớ mới tư duy. Ngồi vào nơi vắng lặng, dứt các tạp niệm, như nhà triết học vào phòng nghiên cứu. Thực hành các thao tác thư giãn thân thể và điều hòa hơi thở. Bắt đầu ngồi vào tư thế bán già, hoặc tư thế hoa sen. Người yếu có thể ngồi ghế thỏng chân, giữ tư thế lưng thẳng, mắt nhắm, hoặc lim dim, tập trung vào một chủ điểm đó là câu mình vừa thích, được lập lại nhiều lần và đã nhớ rất rõ ràng. Bấy giờ chỉ xoáy sâu vào câu đó. Lẩm nhẩm đọc lại câu đó nhiều lần, lẩm nhẩm đến độ chín mùi, tức là nhuần nhuyễn. Khi đã nhuần nhuyễn liền đem câu đó ra mà nghiên cứu.
2. Tư duy trải qua thanh lọc:
Thanh lọc như là y học thực hiện phẫu thuật. Chẻ nhỏ vấn đề, chẻ đến khi nào không còn chẻ được. Tức là không còn phân tích được nữa, lúc bấy giờ mới dùng lý trí loại bỏ những cặn bả thừa thải, chỉ giữ lại phần cốt lõi quan trọng, những gì đúng sự lý chơn thật. Rồi cũng lúc ấy tổng hợp lại hoàn chỉnh công việc thanh lọc. Nếu hôm đó tư duy và thanh lọc chưa đạt thì có thể hôm sau, hoặc nhiều hôm sau, khi nào bừng vỡ vấn đề, đạt kết quả mới thôi. Thực hiện thanh lọc đúng phương pháp đã nghe, tức là văn đã thành. Nếu vấn đề đơn giản thì thời gian tư duy ngắn. Như các nhà nghiên cứu, việc đơn thuần thì giải đáp tại chỗ, nhưng nếu là vấn đề quan trọng thì họ vào phòng nghiên cứu. Tư duy phải gồm cả thanh lọc.
3. hanh lọc mới hiểu
Vị Giảng sư hỏi học viên: Quý vị hiểu chưa? Cả Đạo Tràng trả lời: Dạ hiểu! Thực ra họ chưa hiểu gì cả! Cả thầy lẫn trò đều bị sáu giác quan của chính mình đánh lừa mình. Tại sao? Tại vì học viên mới nghe, chưa trải qua thời kỳ lập lại, thời kỳ nhớ, thời kỳ tư duy, thời kỳ thanh lọc thì làm sao mà hiểu. Chữ thời kỳ trên đây là tùy theo sự việc mà thời kỳ lâu hay mau. Nếu sự việc dễ thì thời kỳ một vài phút. Nếu sự việc khó, ẩn sâu thì phải trải qua tháng năm, hoặc nhiều năm. Dù có lập lại, có nghe và đã hiểu cũng chưa hiểu sâu được. Phải thanh lọc, phân tích, loại bỏ và tổng hợp thì mới hiểu được vần đề.
C. TU
1. Hiểu mới tu
Học không tu là túi đựng sách.
Tu không học là tu mù.
Không hiểu mà tu thì không bao giờ đạt kết quả. Muốn hiểu phải học, muốn học phải nghe. Nghe phải đúng phương pháp. Nghe đủ sáu giác quan. Khi đã liễu thông rồi phải lập lại. Lập lại cho chính mình nghe nhiều lần thì mới nhớ. Khi đã nhớ cần phải tư duy, nhất là phải thanh lọc. Đến khi nào hiểu rõ phương pháp, lúc ấy mới tu. Tức là mới sửa cho đúng đến chỗ chơn thật. Trong khi tu cũng chia nhiều thời kỳ: Thời kỳ đầu là sửa, tiếp theo là tập, sau đó mới luyện và khổ luyện.
2. Tu mới biết
Hiểu và biết khác nhau. “Hiểu” ở phần Lý, “Biết” gồm cả Sự lẫn Lý. Nếu chưa hiểu mà làm, hoặc thực hành, thì việc tu luyện sẽ sai lầm, bởi vì mới hiểu trên phương diện Lý. Khi đã hiểu tường tận vấn đề về nguyên lý của sự việc, phải mạnh dạn thực hiện ngay vào vấn đề đó, thực hành cả hai phương diện lý lẫn sự. Nhiều lúc Lý là như thế, nhưng khi vào Sự thì lại trái nghịch hẳn. Hành giả phải kiên nhẫn, phải bằng mọi cách hợp nhất giữa Sự và Lý, phải dung thông, phải hài hòa, thực hành đúng phương thức Bất nhị. Tức là các pháp chẳng hai, chẳng một. Đến khi nào bừng vỡ, đột biến một cách bất ngờ, như bất ngờ gặp điều bí ẩn từ ngàn năm. Rõ một cách cùng tột vấn đề, lúc bấy giờ mới gọi là biết. Hiểu là trí, biết là tri.
3. Biết mới đắc
Khi đã biết cả Sự lẫn Lý, cả Tánh lẫn Tướng, vẫn chưa gọi là đắc, vì nó chưa thiết thựcvào phần thực dụng. Ví như con người cầm quả cam, ta hiểu đó là quả cam. Chỉ mới hiểu đó là quả cam, chứ chưa nghiệm biết về mùi vị của quả cam. Người bạn ấy trao biếu quả cam cho mình. Vậy thử hỏi, mình đã được quả cam chưa? Xin thưa là chưa! Bởi vì nếu người bạn ấy đổi ý đòi lại quả cam thì sao? Hoặc đổi quả xoài... Hoặc có kẻ gian đứng gần mình giật quả cam chạy. Rất nhiều dữ kiện khiến ta không được quả cam. Hơn nữa mới một vài giác quan đón nhận quả cam thì sao lại bảo rằng mình đã đắc quả cam? Khi nào đủ sáu giác quan nhận quả cam. Khi nào thêm đủ, như lưỡi nếm được vị của quả cam, mũi ngửi được mùi cam, bụng chứa được toàn chất thơm ngon của quả cam, mắt tai thân đều cảm khoái, đều thu nhận cả sự lẫn lý, lúc ấy cũng vẫn chưa có thể bảo mình là đã được quả cam. Nếu dạ dày ta trúng một độc tố, ta nôn mửa tất cả đồ ăn nơi dạ dày thì sao? Phải đợi thời gian thực nghiệm. Khi nào quả cam nơi dạ dày tiêu hóa chất thải qua đường ruột già. Chất bổ dưỡng của quả cam hóa thành máu. Máu đưa vào tim và luân lưu khắp thân thể, bồi bổ cho toàn thân, lúc bấy giờ mới chắc chắn là mình đã được quả cam. Danh từ “được” Phật giáo gọi là đắc. Đã đắc quả cam.
4. Đắc mới chứng
Khi sáu giác quan liễu thông phần Lý, kể cả phần Sự thực dụng. Nói chung cả Sự tướng lẫn Lý tánh đều thẩm nhập, đều đắc, đều đạt kết quả của vấn đề. Nắm vững phần kết quả chắc chắn và có thể luận giải cho nhiều người khác đều hiểu. Luận giải về Lý, chứng minh cụ thể về sự cho người khác hiểu. Được như vậy mới gọi là chứng. Chứng phải trong sáng, phải minh. Tức là minh bạch, đến chỗ tuyệt diệu của nguyên lý chân thật. Lúc bấy giờ mới gọi là chứng.
Chứng từ sự việc, từng vần đề, từng phần, từng thiểu phần, bán phần, đến đa phần, đến toàn phần các pháp. Chỉ có Chư Phật mới đắc và chứng đắc toàn phần chân thật của các pháp. Còn chúng ta chỉ mong đắc và chứng từng sự việc, từng vấn đề, từng phần, từng thiểu phần chân thật của mỗi mỗi pháp là mừng lắm rồi. Tu đắc một vấn đề nhỏ, một pháp nhỏ là trừ bớt được mộït phần phiền não nho nhỏ. Cứ thế tăng trưởng thì phiền não sẽ được trừ bớt dần dần, mà phiền não giảm thì trí tuệ thêm.
Nếu vị tu học viên nào chia sự thực tập Văn Tư Tu thành mười giai đoạn và thực hành đúng phương pháp thì nhất định sẽ đạt kết quả. Khởi đầu từ Văn, tức là nghe, rồi mới tư duy và sau mới tu luyện thì sẽ chứng đắc
Chưa nghe thông suốt sáu giác quan mà khởi sự tu luyện thì rất khó chứng đắc.
III. TÓM KẾT
Bài học về phương pháp “Văn Tư Tu trừ phiền não” này là phương pháp thực tập trừ phiền não có hiệu quả nhất. Quý vị tu học viên thực thụ, hoặc hàm thụ, kể cả các tầng lớp quần chúng, các nhà sư phạm, học Tăng, học Ni, Phật tử xa gần nên đọc đi, đọc lại nhiều lần bài này. Đọc xong nên tóm kết.
Muốn tu đúng phương pháp và đắc pháp trừ bớt phiền não thì trước nhất vị tu học viên phải nghe, nghe đủ sáu giác quan, nghe rõ thông vấn đề, lập lại nhiều lần cho chính mình mới nhớ được những gì mình đã học, đã nghe và nhớ rất rành mạch mới tư duy. Chưa nhớ, chưa nên tư duy. Khi vào tư duy nên đúng pháp tịnh niệm. Chú ý phải thư giãn theo thế ngồi thuộc Sự tướng, hoàn chỉnh liền nhập vào Lý tánh. Tức là dùng tư tưởng phân tích vấn đề. Khi đã chẻ nhỏ được vấn đề thì phải đủ can đảm gạn lọc. Phần nào chưa chân thật thì phải bỏ nó ngay lập tức, phần còn lại cô đọng. Tức là phải tổng hợp vấn đề, nhập lý bất nhị để tiến đến tu tập. Cũng ví như xưởng ép đường phân tích, phải ép từ cây mía, bỏ bã mía và cuối cùng tổng hợp thành viên kẹo. Lúc bấy giờ mới hiểu thế nào là mía, là đường, là kẹo. Đưa viên kẹo vào miệng, đó là thời kỳ bắt đầu tu luyện.
Hiểu pháp môn, hiểu giáo pháp mới tu, chưa hiểu không nên tu, vì chưa hiểu mà tu là tu mù. Có tu tập, tu luyện và khổ luyện thì mới biết mùi vị của an vui, sự ngọt ngào của giáo pháp. Sự lợi ích thiết thực của lời Phật dạy. Cũng như có nhai nhỏ viên kẹo, có nuốt viên kẹo qua cổ, vào bụng, mới biết hương vị thơm ngon của viên kẹo, mới biết sự bổ dưỡng của viên kẹo. Khi biết rõ ràng, minh bạch từng mỗi vấn đề của giáo pháp, biết vấn đề nào đắc vấn đề đó. Đắc ít gọi là từng phần, hoặc thiểu phần. Đắc nhiều gọi là bán phần, hoặc đa phần. Đắc pháp tức là nhận được giáo pháp.
Khi nào đắc vấn đề đó, phương pháp đó, pháp môn đó mới truyền dạy lại người khác. Bởi vì khi truyền dạy phải luận giải và chứng minh. Gọi tắt là luận chứng. Một khi đã luận chứng thì phải cho minh bạch vấn đề, tức là chứng minh. Chứng minh phải cụ thể cả Sự lẫn Lý. Nếu còn trừu tượng chưa rõ ràng thì chưa gọi là chứng minh cụ thể.
Phương pháp thực tập Văn Tư Tu trừ phiền não nơi bài này, làm nhiệm vụ tóm lược một số bài học của các khóa trước. Bổ túc cho phương pháp thực tập có thứ lớp, giúp hành giả và thức giả kinh Pháp Hoa, dễ ôn tập các bài trước nhất là dễ thực hành, dễ đạt kết quả. Chẳng riêng cho mặt đạo học, mà kể cả về mặt đời, nếu ai muốn thành công, ai muốn trở thành bậc thức giả, nhất là các nhà giáo dục, cũng nên áp dụng phương pháp thực tập Văn Tư Tu này.
Riêng những người đệ tử Đức Phật, không phân biệt tại gia, xuất gia, chẳng phân biệt không gian, thời gian, cũng chẳng phân biệt hoàn cảnh thuận nghịch. Tất cả mọi ứng xử cho nếp sống hằng ngày của chính bản thân, gia đình, xã hội thảy đều áp dụng phương pháp luyện Văn tư Tu trừ phiền não này.
Muốn trừ bớt phiền não phải áp dụng phương pháp luyện Văn - Tư - Tu
Đọc nhiều lần bài này, hoặc chỉ đọc phần tóm kết. Nếu chưa lãnh hội để tiến đến thực tập, thực tu, thực luyện, thực khổ luyện, hầu thực chứng thì xin tham học nhiều tài liệu của các bộ kinh luật luận, hoặc theo dõi sát các bài học từ Khóa 1 đến Khóa 9 của Đạo tràng Diệu Pháp Liên Hoa - Tổ Đình Quán Thế Âm. Hoặc trực tiếp đến chư Tôn đức để được sự hướng dẫn chi tiết hơn. Hoặc có người lại hỏi: Bảo nghe mà nghe những gì? Xin thưa không thuộc phạm vi giải thích của bài này.
Chúc tất cả quý vị thực nghe, thực tư duy, thực tu và đắc từng vấn đề đã nghe.
Nam mô Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát, Chư Tôn Bồ Tát Ma Ha Tát, tác đại chứng minh
BÀI SỐ 15: PHÁP DIỆU
I. MỞ ĐỀ
Tập sách mỏng này thay cho bài pháp ngắn để trình bày cùng với chư Tăng Ni sinh viên, tại Học viện Phật giáo Hà Nội, chùa Quán Sứ, nhân dịp đoàn hành hương của Tổ đình Quán Thế Âm - nơi di tích Bồ tát Quảng Đức - đi cúng dường chư Tăng Ni an cư kiết hạ khắp ba miền đất nước thường lệ hằng năm; đồng thời tài liệu này góp phần vào kho tàng Phật pháp một dữ kiện cần thiết đối với giới tu học Phật, hầu làm sáng tỏ thêm vấn đề Tiểu thừa, Đại thừa. Đa số người tu học Phật hay chấp Tiểu thừa, hoặc Đại thừa. Có những người tu kinh A Hàm (Tiểu thừa) thì chẳng chịu tấn tu lên kinh Đại thừa. Trái lại có một số người tu kinh Đại thừa thì lại bảo rằng tu theo kinh Tiểu thừa là ích kỷ! Không kỷ thì làm gì có ích? Cả hai thành phần đều vô tình hủy báng Đức Phật. Chúng ta hãy đặt câu hỏi: “Kinh A Hàm ai thuyết và kinh Pháp Hoa ai truyền?”.
Dòng đời trong đục vậy mà sự học hành còn giữ đúng thứ lớp, Tiểu - Trung rồi mới lên Đại học. Đạo mà chê Tiểu thừa vào Đại đại thì căn bản đâu làm nền móng?
Bài này là một sự khẳng định cho bất cứ ai và bất kỳ pháp môn, tông phái nào, nếu ai muốn chứng đắc thì bắt buộc phải liễu thông pháp Diệu. Khi nhập vào pháp Diệu thì phải từ thấp lên cao, từ Tiểu thừa lên Đại thừa. Nếu ai đắc pháp Tiểu thừa mà chủ quan rằng mình đã đủ thì xin hãy nghe lời tự hối của Tôn giả Xá Lợi Phất bạch lên Đức Phật Thích Ca Mâu Ni: “Bạch Đức Thế Tôn! Chúng con mới chứng đắc một phần Niết bàn, vậy mà đã tự cho mình là đủ, thật chúng con nào khác gã cùng tử hốt phân...”.
Nhưng trái lại những ai tu Đại thừa mà chê Tiểu thừa thì lại càng sai lầm lớn. Có người nói tôi đến tầng lầu ba, nhưng không cần thang máy, lại cũng chẳng cần từng bậc cầu thang, chỉ dậm chân phóng vọt là đến lầu ba. Người nói như vậy chính là mắc bệnh ngông cuồng, lếu láo! Ai chê Tiểu thừa, chỉ học Đại thừa thì khác nào hạng người chưa lên lầu một mà đòi nhảy lên lầu ba.
Học kỹ bài này để hiểu giữa kinh sách Tiểu thừa và Đại thừa nó liên quan mật thiết thế nào.
II. NỘI DUNG
01.Pháp Diệu Tiểu thừa và Đại thừa đồng âm nhưng khác cách tu luyện
Đức Phật truyền dạy tám vạn bốn ngàn pháp môn để đối trị tám mươi bốn ngàn món phiền não của chúng sanh. Giới tu học Phật muốn tu bất kỳ pháp môn nào, trước nhất phải liễu thông pháp Diệu. Pháp Diệu chia hai cấp: Tiểu thừa và Đại thừa. Tiểu thừa pháp Tứ Diệu Đế (A Hàm), Đại thừa pháp Diệu (kinh Diệu Pháp Liên Hoa). Cả hai cũng đều đồng một âm là pháp Diệu, nhưng cao thấp rộng hẹp và cách tu luyện lại khác nhau!
Người tu học phải nhuần nhuyễn và liễu thông pháp Diệu của Tứ Diệu Đế thì mới chuyển lên pháp Diệu thuộc Pháp Hoa; cũng có người chưa hiểu Tứ Diệu Đế mà đã nhảy vọt tu luyện pháp Diệu của Pháp Hoa, như thế có khác nào một học sinh chưa tốt nghiệp trung tiểu học mà đã nhảy vào ghế sinh viên đại học. Than ôi! Tội nghiệp cho kẻ đó, họ chẳng những mất công vô ích mà nhiều khi còn gặp những chướng duyên không tốt cho họ! Giới tu học Phật ai chê kinh A Hàm, chọn kinh Pháp Hoa quá sớm thì nào khác gì người cất nhà mà không cần đến nền móng!
Pháp tu luyện Tứ Diệu Đế thì mênh mông, phạm vi bài này chỉ nêu rõ mười sáu pháp hành quán, hầu giúp hành giả dễ thẩm sâu vào pháp Diệu của Tứ Diệu Đế.
02.Mười sáu pháp hành quán thuộc về pháp Diệu của Tứ Diệu Đế (học thuộc lòng)
( Khổ đế: Khổ - Không - Vô thường - Vô ngã.
( Tập đế: Tập - Nhân - Sinh - Duyên.
( Diệt đế: Diệt - Tỉnh - Diệu - Ly.
( Đạo đế: Đạo - Như - Hành - Xuất.
Việt dịch Tứ Diệu Đế:
( Nguyên nhân khổ chắc thật.
( Tập hợp các nhân khổ chắc thật.
( Dứt rời nhân duyên khổ chắc thật.
( Con đường nhập đạo chắc thật.
A. Bốn pháp hành quán của Khổ đế
( Khổ: Quán tất cả các thứ khổ: sanh, già, bệnh, chết, cầu chẳng được, ái xa lìa, oán ghét gặp gỡ, năm ấm hừng hẫy và còn biết bao ngàn vạn nỗi khổ nhỏ nhặt khác.
( Không: Cái không giả dối đối đãi cái có. Mọi thứ đều chẳng có, đều cay nghiệt, nó luôn trái nghịch cuộc sống chơn thật.
( Vô thường: Chẳng thường còn, mới thấy đó bỗng mất, thay đổi đổi thay, tan biến như bọt xà phòng.
( Vô ngã: Chẳng có thứ gì của tôi cả, chẳng hề có bất cứ thứ gì cho riêng tôi. Thân thể, kể cả hơi thở đều chẳng làm chủ được nó, huống gì bà con quyến thuộc, kể cả muôn loài vạn vật cũng đều chẳng phải của tôi. Các pháp không hề có chủ thể.
B. Bốn pháp hành quán của Tập đế
( Tập: Tất cả các sự khổ lụy đều do mình tập hợp lại để nó làm khổ chính mình.
( Nhân: Khổ nào cũng có từ nguyên nhân, mỗi mỗi nguyên nhân từ nơi mình đào bới tìm kiếm để rồi làm khổ chính mình.
( Sinh: Cái nhân này nó sinh ra cái khác, cứ thế mà sinh mãi.
( Duyên: Từng mỗi nhân chưa đủ điều kiện và khả năng làm khổ mình, tự tôi luyện và tập hợp nó lại để trở thành một nỗi thống khổ to lớn, thế là nó đủ sức hành hạ mình.
Hành giả tu tập các pháp hành quán của khổ đế phải chiếu soi và quán niệm cho rõ từng mỗi hành trạng của nó để rồi đưa ra một phương pháp tách rời từng nhân nhỏ trước khi đủ cơ hội dứt bỏ toàn bộ.
C. Bốn pháp hành quán của Diệt đế
( Dứt: Đã rõ từng nhân khổ do chính mình tập hợp lại, rồi duyên cho nó kết hợp với nhau, để đủ khả năng gây khổ cho mình, cho nên phải cương quyết dứt bỏ từng nhân một, trước nhất tách rời chúng ra, đừng để chúng nó duyên lại với nhau. Khi đã chia chẻ nhỏ từng nhân, bấy giờ can đảm dứt bỏ.
( Tỉnh: Khi đã rõ nguồn gốc từng nguyên nhân, từ điểm nhỏ đến khi đã duyên thành một khối lớn, bấy giờ phải tỉnh táo, phải tỉnh lặng và phải dứt khoát rời bỏ. Ví dụ như ghiền thuốc lá, ghiền rượu, mê đánh bạc .vân..vân...
( Diệu: Đây là trung tâm của mười sáu pháp quán. Tuyệt đối không được thô tạp, dù là còn ở ý. Phải hết sức Diệu, chẳng những mềm, mà còn phải nhu nhuyến, chẳng phải tế nhị hay là tinh vi mà có thể dứt được sự khổ, cần phải hết sức Diệu, Diệu đến mức không hề thấy hình trạng, mới thực là Diệu; chia bốn thời kỳ: Thô - Tế - Vi - Diệu.
( Ly: Khi đã Diệu rồi thì phải khẩn cấp ly biệt nó. Dứt khoát không còn tơ vương một mảy may đến nó. Ly đến độ quên hẳn.
D. Bốn pháp hành quán của Đạo đế
( Đạo: Nhất quyết mở rộng và rõ ràng một phương hướng chánh đại quang minh, chơn thật. Đạo còn phân biệt có ba: hữu lậu đạo, vô lậu đạo, cái thể của Niết bàn, tức là gạt bỏ mọi chướng ngại, trở thành sự chơn thật ấy là đạo.
( Như: Hướng thẳng đến với “Như thật tướng” tức là tất cả tướng tánh thể lực tác nhân duyên quả báo và rốt ráo đều khởi tu từ Như thị pháp, tức là pháp như thật.
( Hành: Rời quán niệm, cương quyết vào thực tế của các điều đã quán soi chiếu sáng thật trong suốt, sau đó can đảm thực hiện những gì đã liễu tri sau khi quán chiếu, cũng còn có nghĩa là hữu vi lập khởi, xem đó là hành.
( Xuất: Rời khỏi mọi nguyên nhân khổ, do mình đã tập hợp lại. Can đảm, nhất quyết, nếu cần phải dõng dạc phát lời thệ nguyện tống xuất mọi sự phiền não khổ lụy do mình đã huân tập nó từ trước, nay không còn để cho nó tồn tại để làm khổ mình nữa. Xuất hết phiền não chỉ còn lại sự và lý chơn thật.
Hành giả tu luyện mười sáu pháp hành quán, kết quả thì tự nhiên dứt phiền não, đạt an vui cho chính bản thân mình, lúc bấy giờ mới tinh tấn bước lên tu luyện pháp Diệu Đại thừa.
Mười sáu pháp hành quán về pháp Tứ Diệu Đế thực tế lợi cho cá nhân mình, nên bắt buộc mọi người không phân biệt xuất gia, tại gia, ai ai cũng phải trải qua, nếu chính mình muốn dứt khổ và nhập đạo. Khi nhập được đạo, mới phát tâm tu luyện theo pháp Đại thừa đúng theo nguyên lý Diệu của kinh “pháp Diệu hoa sen” nhập đời vậy.
Khi chưa đắc Tứ Diệu Đế Tiểu thừa thì chớ nên vội tu pháp Diệu hoa sen Đại thừa. Nếu thiếu căn bản mà nhảy vọt thì chẳng khác nào người cất nhà thiếu nền móng.
Đầu tiên tuần tự tu luyện từng pháp của mười sáu pháp hành quán về Tứ Diệu Đế, đắc pháp này mới tiếp tục hành quán pháp kế tiếp. Bốn pháp khổ đã liễu ngộ hoặc liễu tri, mới chuyển sang hành quán bốn pháp tập hợp khổ. Liễu ngộ bốn pháp tập hợp khổ, mới chuyển sang hành quán bốn pháp dứt khổ. Liễu ngộ bốn pháp dứt khổ mới chuyển sang hành quán bốn pháp nhập đạo an vui.
Hành quán cả mười sáu pháp: Khổ - Không - Vô thường - Vô ngã - Tập - Nhân - Sinh - Duyên - Dứt - Tỉnh - Diệu - Ly - Đạo - Như - Hành - Xuất mới chọn một hoặc nhiều pháp trong ba mươi bảy phẩm trợ đạo mà tu luyện, sau đó mới bước vào Đại thừa.
Lưu ý:
Hành mười sáu pháp quán của Tứ Diệu Đế nhớ phải luân lưu cả ba “Quán - Chiếu và Chỉ” thì mới đắc, riêng đơn thuần hành một chiếu, hay quán, hoặc chỉ là còn thiếu, không thể chứng đắc.
Khi đắc pháp Diệu Tiểu thừa, mới chuyển lên tu luyện pháp Diệu Đại thừa, đến thời kỳ này thì quán niệm để đắc vô niệm lúc ấy mới liễu ngộ pháp Diệu hoa sen nhập đời.
03.Khác biệt giữa hai pháp Diệu
- Pháp Diệu của Tiểu thừa thì chỉ tu luyện đạt Diệu riêng mình.
- Pháp Diệu của Đại thừa thì Diệu để nhập đời lợi ích cho người khác, nói rộng hơn là hiến dâng cho muôn loài.
Phật giáo Trung Hoa dù chia thành mười Tông, nhưng cũng đều gói trọn trong hai pháp Diệu Tiểu thừa và Đại thừa.
- Điểm cao của pháp Diệu Tiểu thừa: Tu luyện đến thời kỳ hoa sen ngàn cánh nở trên đỉnh Bách hội của chính mình: ... Bách bảo quang minh, nhất nhất quang minh... (Tựa Lăng Nghiêm) mới đắc pháp Diệu Tiểu thừa.
- Điểm cao của pháp Diệu Đại thừa: Tu luyện liễu ngộ mười Như thị pháp, nhưng chưa chứng đắc “Pháp trụ trên ngôi pháp, Tướng thế gian vẫn thường”, tức là: Pháp tịnh trụ trên pháp động, tướng thế gian vẫn thường chuyển. Được như vậy mới đạt pháp Diệu. “Thị pháp trụ pháp vị, tướng thế gian vẫn thường còn” mới chứng pháp Diệu nơi nhãn thức, nơi tạng thức và mới có đầy đủ công đức để nhập pháp Diệu của Diệu Trang Nghiêm Vương. Đắc pháp Diệu của Diệu Trang Nghiêm Vương mới chuyển sang đại hạnh Phổ Hiền và nhập đời độ đời. Đây là pháp cao của pháp Diệu Đại thừa.
- Thế nào là chưa đắc pháp Diệu
a.Dù thân miệng ý tương ưng nhưng chưa nhập vô biên không gian và chưa liễu ngộ vô tận thời gian thì chưa thể nào gọi là đắc pháp Diệu!
b.Dù tình cảm lý trí song hành, nhưng chưa liễu thông pháp không tướng thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
c.Dù không còn mê chấp Tam thừa, nhưng chưa liễu ngộ pháp Nhất thừa thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
d.Dù tuyệt đối tin Đại thừa nhưng chưa giải nghi Thanh Văn tướng và Bồ tát tâm thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
e.Dù ứng dụng phương tiện các pháp nhập đời như máy bơm và gàu tưới mà chưa thực dụng có hiệu quả pháp bình đẳng như cơn mưa thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
f.Dù đã đến trình độ vô sư trí, hiểu rõ nhà lửa tam giới, nhưng chưa liễu ngộ rằng mình hiện đang ở tình trạng giả thành thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
g.Dù thực sự là Pháp sư, đủ ba yếu tố: “Ở nhà Như Lai, mặc áo Như Lai, ngồi tòa Như Lai” mà chưa chuyển được kinh Pháp Hoa như Ngài Bồ tát Văn Thù thì cũng chưa đắc pháp Diệu!
Pháp chuyển người nên tên Diệu Pháp
Người chuyển pháp đời gọi Pháp sư.
h.Dù không còn phân biệt oán thân, nhưng chưa bình đẳng nữ nam thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
i.Dù đọc, tụng, in chép, cúng dường, nhưng chưa phổ truyền và duy trì kinh Pháp Hoa thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
j.Dù nhẫn nhịn, nhẫn nhục, nhẫn nhu, nhẫn hòa nhưng chưa liễu ngộ Vô sanh pháp nhẫn thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
k.Dù thành tâm tôn kính chư Phật, nhưng chưa liễu ngộ Như Lai vô lượng thọ thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
l.Dù tu luyện thực hành đúng tám mươi bốn ngàn Oai nghi tế hạnh, nhưng chưa liễu ngộ rằng tất cả chúng sanh đều có tánh Phật và nhất định sẽ thành Phật, đến trình độ này nhưng chưa chịu khởi thân khẩu ý tôn trọng mọi người thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
m.Dù thông đạt pháp Dược Vương nhưng chưa liễu ngộ pháp Tổng trì (Đà Ra Ni) thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
n.Dù tu luyện thành tựu bốn thanh âm: Diệu âm, Quán Thế Âm, Phạm âm, Hải Triều âm hơn tất cả các âm thanh khác, nhưng chưa hành quán đạt thông năm pháp quán: Chơn quán, Thanh tịnh quán, Trí tuệ quán rộng lớn, Bi quán và Từ quán thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
o.Dù tu phước cao như núi, nhưng chưa liễu tri về pháp tùy hỷ công đức kinh Pháp Hoa thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
p.Dù mắt đã thanh tịnh, tạng thức đã thanh tịnh, công đức đã thanh tịnh, Diệu Trang Nghiêm thanh tịnh, nhưng chưa nhập được đại hạnh Phổ Hiền, hòa nhập mọi loài chúng sanh thì vẫn chưa đắc pháp Diệu!
Pháp Diệu còn nhiều chi tiết siêu đẳng, bài này chỉ nêu một số nét đại cương để giới hành giả Pháp Hoa (cả Tăng Ni lẫn cư sĩ Phật tử) liễu thông pháp Diệu là thế nào. Nhiều vị Tăng Ni sinh viên đang ngồi ở ghế nhà trường Cao đẳng lẫn Học viện Phật giáo Việt Nam, nhưng vẫn ước mơ mãn học đạt bằng Cử nhân Phật học thì vận động du học sang các nước Âu Mỹ, hoặc Á châu, nhất là Ấn Độ để đạt lấy học vị Cao học, hoặc Tiến sĩ. Thực ra học càng cao càng quý, nhưng đi học pháp Diệu của ai? Chẳng lẽ Giáo sư đạo khác mà liễu ngộ pháp Diệu để dạy cho sinh viên Việt Nam ư! Hơn nữa pháp Diệu không do học để chứng đắc. Đất nước, đồng bào, nhất là giới Phật tử đang cần những vị Pháp sư mặc áo Như Lai, ở nhà Như Lai, ngồi tòa Như Lai, thực sự đứng ra dạy và truyền cho họ pháp Diệu, chứ họ không mong cầu bánh vẽ! Đời chẳng đợi, đạo chẳng chờ mớ lý thuyết suông, mà chỉ đợi, chỉ chờ người tu đắc pháp Diệu. Họ đón đợi mọi ước mơ từ lâu, nay thành sự thực. Họ mong đợi giới Tăng Ni sinh viên và lớp Tăng Ni chuyên tu thực sự trở thành người khuôn mẫu của thiên niên kỷ ba ngàn. Những người khuôn mẫu sẽ tỏa ánh hào quang pháp Diệu, ích đạo, lợi đời, giải thoát nhân sinh.
Từng bước tu, từng hạnh tập, từng giây, từng phút khổ luyện để bừng tỏa pháp Diệu. Quán - Chiếu và Chỉ của mười sáu pháp hành thiền để đắc pháp Diệu Tứ Diệu Đế. Đắc Tứ Diệu Đế chuyển lên quán niệm đắc Vô niệm của pháp Diệu kinh Pháp Hoa.
Không ăn cơm thì đói.
Không tu pháp Diệu thì não phiền.
Cơm thì lúc nào cũng có nhưng phải ăn mới no. Pháp Diệu rất dễ dàng nhưng phải tu mới chứng đắc. Lọc bỏ thô còn tế, lọc bỏ tế còn vi, lọc bỏ vi còn Diệu, đó là tu luyện.
Đói ăn cơm.
Khát uống nước.
Khổ tu luyện pháp Diệu.
III. TÓM KẾT
Khi nào hành giả nghiền ngẫm liễu thông về hai cách Diệu của Tiểu thừa lẫn Đại thừa, lúc bấy giờ “hạ thủ công phu” hành thiền mười sáu pháp quán, liễu đắc mới chuyển lên “quán niệm” kinh Diệu Pháp Liên Hoa (pháp Diệu hoa sen).
Tu luyện kinh Pháp Hoa, dù chưa đắc toàn phần nhưng được phần nào tốt phần đó. Khi liễu tri tinh tấn tu niệm sẽ liễu ngộ, có liễu ngộ mới chứng đắc. Chứng đắc từng phần, từ đó tấn tu lên mãi thì sẽ chứng đắc nhiều phần. Nhất niệm thông tam giới. Chớ nên tự ty mặc cảm, nhất là đừng bao giờ cố chấp rằng đời mạt pháp tu không chứng đắc. Cây cỏ chúng không hề biết sự kết trái đơm hoa của nó, chỉ có người nhà nông mới rõ biết mà thôi. Hành giả tu chứng đắc không thể nào biết mình đã chứng đắc, chỉ có Phật, Bồ tát mới rõ biết mà thôi!
Dòng đời càng ngày càng văn minh vật chất, nhưng rồi chính cái vật chất đó nó làm đảo lộn lẽ sống tâm linh con người. Khi nào ban đêm ngập tràn bóng tối thì ánh sáng đèn đuốc lại rất cần. Khi dòng đời bị bả lợi danh vật chất nó phủ trùm che mờ tâm linh thì ánh sáng từ nơi đạo nhiệm mầu mới cần thiết. Đạo nhiệm mầu thì trùng trùng mênh mông, nên càng làm cho con người choáng ngợp! Không, chớ vội, hãy tuần tự mở từng gút rối cho dòng đời. Pháp Diệu sẽ là ánh sáng huyền nhiệm xua tan mọi u tối. Chính lần chuyển pháp đầu tiên Đức Phật cũng dùng pháp Diệu để phá màn mê lầm cho năm anh em ông Kiều Trần Như và từ đó pháp Diệu được thuyết giảng đi giảng lại nhiều lần. Đặc biệt khi vào Đại thừa, Đức Phật lại ân cần khai mở pháp Diệu nhập đời. Ngài vô cùng ca ngợi pháp Diệu Đại thừa của kinh Diệu Pháp Liên Hoa là mặt trời, còn kinh khác như đèn đuốc trăng sao. Kinh Pháp Hoa như biển cả, các kinh khác chỉ là sông suối hồ ao. Như thế đủ biết pháp Diệu của kinh Pháp Hoa nhập đời nó quan trọng biết là dường nào.
Muốn hiểu rõ toàn chiếc áo phải bắt đầu từ cổ áo, muốn liễu thông toàn bộ pháp Phật phải khởi từ pháp Diệu. Sơ khởi là pháp Diệu Tiểu thừa, Tứ Diệu Đế và khi lên cao là pháp Diệu Đại thừa kinh Diệu Pháp Liên Hoa. Hai pháp Diệu đồng âm, nhưng tu luyện hai thời kỳ và cách tập luyện khác nhau.
Ai bước vào đạo mà từ chối vào cửa pháp Diệu, hoặc quên lối vào pháp Diệu là chẳng bao giờ bước được lên thềm, chứ đừng bảo là vào nhà đạo pháp, để hưởng được tất cả những gì tinh ba tuyệt diệu của đạo mầu.
Pháp Diệu chỉ có hai chữ nhưng tu luyện phải suốt đời, có khi phải trải qua nhiều đời nhiều kiếp mới chứng đắc toàn phần pháp Diệu.
Nam mô Đại thừa Diệu Pháp Liên Hoa kinh, Pháp Hoa hội thượng Phật Bồ Tát.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
