Những Truyện Duyên Khởi Trong Luật Bí Sô Ni

VÌ SAO ĐƯỢC LÀM NGƯỜI XUẤT GIA?

Bấy giờ, các Bí-sô thưa:

- Bạch đức Thế Tôn, thật là điều hy hữu, cụ thọ Ca Diếp Ba và Diệu Hiền nữ, cả hai đều xuất gia !

Đức Phật bảo các Bí-sô:

- Chẳng phải mới đời này hai người đều bỏ thế tục làm người xuất gia, mà xa xưa cũng đã như vậy. Các ông lắng nghe. Ta sẽ vì các ông mà nói.

Xưa kia, ở tại thành Ba-la-nê-tư, có một người thợ đồ sứ. Tại cơ sở chế tạo này, có bốn vị Độc giác đến đó xin tá túc một đêm. Các ngài đến, kẻ trước người sau nên không biết nhau. Bấy giờ, có một vị Độc giác vào định hỏa quang. Nhờ ánh sáng của định hỏa quang nên các ngài từ xa cùng thấy nhau và hỏi:

- Ngài là ai?

Một vị trả lời:

- Quý vị có nghe nhà vua tên là Trương Bình, nhà vua ấy có ức thiên binh voi vây quanh hay chăng?

- Chúng tôi có nghe danh nhà vua ấy.

Vị ấy trả lời:

- Nhà vua ấy là tôi đây.

Quý vị kia hỏi:

- Do nhân duyên gì mà ngài làm người xuất gia?

Vị ấy kể lại:

- Khi tôi ở trên lầu cao, nhìn thấy chim Diều hâu ngậm miếng thịt đang bay, có bầy chim bay theo, thay nhau cắn xé miếng thịt. Con chim Diều hâu bỏ miếng thịt, bay qua một bên. Các con chim kia cùng nhau cấu xé, dành nhau rúc rỉa. Tôi thấy cảnh huống như vậy, lòng sanh nhàm chán, xa lìa, khởi ý nghĩ: “Để làm gì, mà làm việc vô ích như vậy?”. Do đó, tôi vất bỏ tất cả, làm người xuất gia.

Vị ấy nói tụng:

Thấy Diều hâu ngậm thịt

Các chim cùng tranh nhau

Bỏ thịt, được an ổn

Nên tôi bỏ vương vị

Niệm dục không chân thật

Như mộng tưởng điên đảo

Đi riêng như tê giác

Sống ở một bên thôi.

Kế đến, hỏi vị Độc giác thứ hai:

- Ngài là ai?

Vị Độc giác thứ hai nói:

- Quý vị có nghe nhà vua tên là Xú Diện, ông ta có vô lượng ức thiên binh mã vây quanh hay không?

Quý vị kia trả lời:

- Chúng tôi có nghe danh nhà vua ấy.

Vị ấy trả lời:

- Chính nhà vua ấy là tôi đây.

Quý vị kia lại hỏi:

- Vì nhân duyên gì mà ngài làm người xuất gia?

Vị ấy kể lại:

- Khi tôi ở trong cung, có vô lượng ức thiên binh mã vây quanh. Tôi thấy hai con trâu đực chạy theo một con trâu cái, húc lộn nhau, cơ thể bị thương tổn. Một con bị gãy sừng bỏ chạy. Tôi mục kích sự việc như vậy rồi, trong lòng ta thán, tự nghĩ: “Tất cả điều tội lỗi khổ đau, tham dục là gốc, tâm luôn não hại. Tôi sanh tâm nhàm chán sâu xa, lo ngại hoạn nạn, nên liền xuất gia”.

Lại nói kệ tụng rằng:

- Tôi thấy hai trâu giành một cái

Húc lộn nhau cơ thể tổn thương

Một con xả ly được an ổn

Hữu tình vì dục thường ôm sợ

Ta như tê giác hằng riêng rẽ

Rừng rú an nhiên trú một bên

Không bị các dục nó lôi cuốn

Đặng đến chỗ tự tại vô vi.

Kế đến, hỏi vị Độc giác thứ ba:

- Ngài là ai?

Vị Độc giác thứ ba trả lời:

- Quý vị có nghe nơi thành Ba-la-nê-tư có nhà vua tên là Phạm Thọ, nhà vua ấy có vô lượng ức thiên nhơn chúng vây quanh hay chăng?

Quý vị kia trả lời:

- Chúng tôi đã từng nghe danh nhà vua ấy.

Vị ấy trả lời:

- Chính nhà vua ấy là tôi đây !

Quý vị kia lại hỏi:

- Do nhân duyên gì mà ngài làm người xuất gia?

Vị Độc giác thứ ba kể lại:

- Tôi, nhân đến tiết tam-xuân, trăm hoa đua nở, núi rừng rậm rạp xanh tươi, nước ao trong veo, chim hót. Các loại chim khổng tước, oanh võ, nga nhạn, uyên ương... bay hót véo von. Lúc ấy tôi cùng với cung nhân thể nữ sửa sang chuẩn bị bốn binh, du ngoạn phương viên, đi quanh một vòng. Tôi cùng với mỹ nữ vui chơi say đắm, ăn đồ ngon bổ, ngủ mê trong mỏi mệt. Trong khi ấy, các cung nhân tự do chạy nhảy, ham thích các thứ bông trái. Thấy tôi ngủ mê, họ đến các cây hái bông trái, làm cho cành lá hư hoại, gãy nát. Khi thức dậy, thấy cảnh tượng ấy, tôi lo ngại và than: “Những cây này vừa mới đây cành lá sum suê tươi tốt, bây giờ bỗng nhiên tàn tạ xác xơ đến mức độ thế này!Thân ta cũng vậy, đây là điều khỏi phải nghi ngờ”. Tôi lại nghĩ rằng: “Ngôn luận thế gian đều gây tổn não cho tâm thần”. Do đó, tôi bèn vất bỏ vương vị mà làm người xuất gia.

Nói kệ rằng:

- Tôi thấy hương hoa cây vi diệu

Cành lá hư hoại không nỡ nhìn

Nên biết các dục đều như vậy

Như tê giác kia nên ở riêng.

Kế đó, hỏi vị Độc giác thứ tư:

- Ngài là ai?

Vị ấy nói:

- Quý vị có từng nghe nơi thành Anh Lạc có nhà vua tên là Tráng Thắng, vị vua ấy có vô lượng ức thiên nhơn chúng vây quanh hay chăng?

Mọi người trả lời:

- Chúng tôi đã từng nghe danh của nhà vua ấy.

Vị ấy trả lời:

- Nhà vua ấy chính là tôi.

Mọi người lại hỏi:

- Như vậy vì sao ngài làm người xuất gia?

Vị Độc giác ấy kể lại:

- Khi tôi còn ở trong cung, các thể nữ thường vây quanh. Bấy giờ có một thể nữ tay đeo xuyến hạt trai trắng. Mỗi khi cánh tay cử động thì xuyến chạm nhau tạo thành âm thanh ồn ào. Tôi thấy việc này lòng sanh lo âu, than rằng: “Đây là vật vô tri, va chạm nhau còn tạo thành âm thanh khua động, huống là người cùng ở với nhau, làm sao an tịnh được !”. Tôi lại tự nghĩ rằng: “Vấn đề giao tiếp, người đời chỉ làm não tâm thức ta”. Do vậy, tôi vứt bỏ mà làm người xuất gia.

Lại nói kệ tụng rằng:

Tôi thấy vòng xuyến đeo nơi tay

Cùng nhau va chạm phát âm thanh

Nên biết các dục đều như vậy

Như voi rừng trong đêm một mình.

Ngay lúc ấy, người thợ đồ sứ nghe các đại sĩ nói với nhau như vậy, người vợ nói với chồng:

- Này thánh tử, các đại tiên đây đều là những vị quốc vương tự tại, hào quý. Họ còn vứt bỏ địa vị vinh hiển, nhàm chán xa lìa sự vui của đời mà làm người xuất gia. Tại sao chúng ta không làm người xuất gia?

Hai đứa con của ông thợ đồ sứ lại thưa với cha rằng:

- Thưa cha, nếu cha xuất gia thì ai nuôi chúng con?

Người cha nói với con:

- Con chớ nên lo âu. Cha đợi con lớn cha mới xuất gia.

Nói như vậy rồi, ông thợ đồ sứ mang bình đi lấy nước.

Người vợ nói:

- Thánh tử, tôi đi lấy nước cho. Tại sao phải tự đi lấy cho nhọc.

Người vợ liền lấy cái bình trong tay chồng, tự đem đến nơi sông và để bình xuống đất rồi đi xuất gia. Người chồng nghe vợ đi xuất gia, than rằng:

- Thế là ta đã thất kế. Nay một mình ta phải nuôi dưỡng con đến tuổi lớn khôn!Ta thử xem nó đã biết điều thuện ác, tự nuôi sống được chưa?

Người cha tự mình ăn thức ăn có chất muối, cho con đồ ăn nhạt nhẽo; tự mình ăn trái cây chín, đưa trái cây sống cho con. Người con thưa với cha rằng:

- Con đâu không muốn ăn thức ăn có chất muối và ăn trái cây chín, mà cha cho con ăn đồ ăn nhạt nhẽo và trái cây sống, làm sao con ăn được?

Người thợ đồ sứ tự nghĩ rằng “Hai đứa con của mình đã biết mặn, lạt, sống, chín. Nay đã đến lúc ta có thể toại nguyện”. Ông bèn đi xuất gia và gặp người “cố nhị” ¹, bà hỏi:

- Ông đã có thể để vú sữa lại cho con rồi sao?

Người chồng trả lời:

- Tôi đã thử nghiệm. Chúng nó đã biết mặn, lạt, sống, chín, tốt, xấu... nên tôi mới đến đây. Bà đã xuất gia, tôi cũng xuất gia, bà chớ sanh nhớ nghĩ.

Này Bí-sô, các ông nghĩ sao? Người thợ đồ sứ trước kia đâu phải ai khác, mà nay chính là Đại Ca Diếp Ba, người vợ tức là Diệu Hiền vậy. Trước kia hai người đều bỏ thế tục xuất gia, nay cũng như vậy.

VÌ SAO ĐƯỢC THÂN HIỆN SẮC VÀNG?

Khi ấy, các Bí-sô lại bạch đức Phật:

- Kính bạch đức Thế Tôn, Diệu Hiền trước kia làm nghiệp gì mà thân hiện sắc vàng?

Đức Phật bảo các Bí-sô:

- Diệu Hiền trước kia tạo nghiệp tốt nên nay được thọ quả như thế. Như kệ tụng:

Dầu trải qua trăm kiếpNghiệp đã làm không mất

Nhơn duyên khi hội ngộ

Quả báo mình tự nhận.

Này các Bí-sô, chín mươi mốt kiếp xa xưa về trước có đức Phật hiệu là Tỳ Bát Thi Như Lai đẳng chánh giác ra đời, đầy đủ mười hiệu. Bấy giờ có vương đô, nhà vua tên là Thân Huệ, dùng pháp giáo hóa đời. Nhân dân cường thịnh, an ổn vui tươi, không có những việc trá ngụy, đạo tặc, tật dịch.v.v... Trâu, dê, hoa màu nơi nào cũng đầy nhẫy. Nhà vua thương dân như thương con đỏ. Đức Phật Tỳ Bát Thi đẳng chánh giác cùng với sáu mươi hai vạn Bí-sô vây quanh, sống an ổn bên sông, cách đô vương Thân Huệ không xa. Khi đức Phật ngồi tòa, đại chúng Bí-sô oai nghiêm tôn trọng, ánh sáng rực rỡ siêu tuyệt. Sau một thời gian, khi Tỳ Bát Thi Như Lai du hành trong nhân gian, thì chỗ ngồi của đức Phật không còn ánh sáng nữa. Bấy giờ, em gái của đức Phật thưa với phụ vương rằng:

- Tâu đại vương, đức Thế Tôn hiện nay đi đâu, con muốn được gặp.

Nhà vua bảo:

- Đức Thế Tôn hiện đang du hành trong nhân gian, vì muốn hóa độ các loài hữu tình.

Người con gái thưa:

- Cúi xin phụ vương dùng vàng Thiệm Bộ làm tượng, thân như tầm vóc của Như Lai.

Nhà vua liền dùng vàng làm tượng, an trí chỗ ngồi của đức Phật. Đức Phật du hóa xong, trở về lại đến vương đô, do oai của đức Phật nên tượng vàng Thiệm Bộ liền mất ánh sáng. Người con gái của vua thấy hiện tượng như vậy, rất lấy làm lạ, ôm lòng tịnh tín, quỳ gối chắp tay dưới chân đức Phật, phát nguyện:

- Như oai quang thần đức của Phật Thế Tôn, làm cho tượng vàng mất sắc sáng, từ nay về sau con nguyện sanh bất cứ nơi nào, thân tướng quang minh của con cùng Phật không khác.

Này các Bí-sô, người nữ xưa kia nay là Diệu Hiền. Do xưa kia dùng tâm thanh tịnh phát chánh nguyện, sanh vào bất cứ nơi nào thân đều có sắc vàng thanh tịnh vi diệu, ánh sáng rực rỡ. Các ông nên quán sát trở lại: Do lòng chí thành mãnh liệt, dùng tâm thanh tịnh tương tục, không hư hoại. Nhờ thiện căn này, trong chín mươi mốt kiếp, đối với ruộng phước hơn hết này, mà gieo xuống chủng tử thù thắng, thì sẽ nhận được cái quả vi diệu. Từ cái quả báo đó đến nay liên tục không dứt, tất cả đều nhận được cái hiện báo, thân hiện sắc vàng.

VÌ SAO ĐƯỢC DUNG NHAN ĐOAN CHÁNH SIÊU TUYỆT?

Đức Phật bảo:

- Này các Bí-sô, xưa kia ở thành Ba-la-nê-tư, có một trưởng giả giàu có, của nhiều, ra lệnh cho vợ rằng: nên luôn luôn sắm thức ăn, vì tôi cúng dường Sa-môn, Bà-la-môn. Sau đó một thời gian, có một vị Độc giác thân tâm tịch tịnh vào nhà ông trưởng giả khất thực. Người vợ thấy vị Độc giác không có tướng hảo nên không cúng dường thức ăn. Vị Độc giác không nhận được thức ăn, sắp sửa ra đi, đứa tớ gái thấy vậy liền mời vào nhà thưa với phu nhân:

- Thưa đại gia, tại sao không cho thức ăn?

Phu nhân bảo:

- Nay vị khất thực này thân không sáng sủa nên ta không cúng.

Đứa tớ gái thưa:

- Ông chủ đâu có ra lệnh là đừng cúng dường cho những người có tướng xấu !

Phu nhân nói:

- Tuy ông chủ không dặn riêng như vậy, song ta không cho !

Người tớ gái nghĩ: “Ta nên nhịn ăn, để đem phần ăn của mình dâng cúng”. Nghĩ như vậy rồi, liền đem cúng. Khi ấy, vị Độc giác dũ lòng ai mẫn, như con đại nga vương bay lên hư không, hiện các thần biến, khiến cho người nữ thấy. Người nữ thấy vậy, liền quỳ thẳng gối, chắp tay phát nguyện:

- Kính thưa tôn giả, do thân hình tôn giả xấu, nên khất thực khó được. Con xin cúng dường một ít thức ăn, đối với đời vị lai, nguyện được dung nhan tốt đẹp, mọi người đều ưa nhìn.

Cũng vào lúc đó có nhà vua tên là Phạm Thọ, đang sống cùng với vô lượng trăm ngàn thần tôi phò tá vây quanh, thấy đại sĩ bay lên hư không, nhà vua và mọi người từ xa nhìn thấy thảy đều chiêm ngưỡng quan sát, bàn luận rằng:

- Hiện nay đại sĩ nhận thức ăn nơi nhà nào?

Nhà vua cùng chúng thần thấy vậy, liền nói kệ tụng:

- Hôm nay Đại sĩ đến nhà ai?

Trừ khử bần cùng, ban an lạc

Giống phước được gieo ruộng tối thượng

Khiến cho quả báo không cùng tận.

Bấy giờ, nhà vua được biết hôm nay Đại sĩ nhận thức ăn nơi nhà ông trưởng giả. Ông trưởng giả nghe như vậy, liền trở về nhà và hỏi người nhà, được biết đứa tớ gái của mình đã nhịn phần ăn của nó để cúng dường Đại tiên, bèn nói với đứa tớ gái rằng:

- Do việc làm này, từ nay về sau tùy ý ngươi tự sống, ngươi cần dùng vật chi, cứ tùy ý lấy dùng.

Phu nhân lại bảo đứa tớ gái rằng:

- Phước phần của ngươi nay có thể cho ta với.

Đứa tớ gái không chịu cho, phu nhân nổi giận lấy gậy đánh vào đầu, đứa tớ gái mạng chung, được sanh lên cõi trời thứ Ba mươi ba. Vừa sanh lên cõi trời, cung điện của thiên đường đều sáng rực, không nơi nào không chiếu soi. Vào lúc ấy, Đế Thích và bốn phụ thần thấy người nữ kia đoan nghiêm vi diệu, dung nhan siêu tuyệt, lòng đều mê loạn, cùng nói kệ tụng.

Thiên Đế Thích nói tụng:

Nay ta tình rất mê Không biết giải quyết sao?

Dụng tâm mà nhớ nghĩ Chỉ được xét đến thân.

Vị phụ thần thứ nhất nói tụng:

Thiên chủ còn an ẩn

Ngộ cảnh giới già-tha (kệ)

Như nghe tiếng trống lớn

Dục loạn cũng như vậy.

Vị phụ thần thứ hai nói tụng:

Như trống khi được đánh

Âm thanh được chuyển tới

Như dòng nước gỗ trôi

Dục loạn cũng như vậy.

Vị phụ thần thứ ba nói kệ tụng:

Nước lớn trôi các gỗ

Chạm nhau không dừng tạm

Rắn độc trừng mắt giận

Dục ái cũng như vậy.

Vị phụ thần thứ tư nói kệ tụng:

Quý vị tâm an ổn

Đều nói được già-tha (kệ)

Nay tôi tự không biết

Nên chết hay nên sống?!

VÌ SAO ĐƯỢC NHAN SẮC KHẢ ÁI?

Đức Phật kể:

- Này các Bí-sô, xưa kia ở trong một tụ lạc, ông trưởng giả có người vợ tướng mạo đoan chánh, hình dung siêu tuyệt, rất là dễ thương. Bấy giờ, có năm thanh niên đến nơi tụ lạc đó, thấy vợ ông trưởng giả, liền đắm nhiễm tình cảm, lòng sanh mê loạn. Năm thanh niên kia sai sứ giả đến nói với bà ta là có người cần gặp riêng và muốn tại địa điểm... cùng làm việc giao hội. Khi ấy người vợ thưa lại phu chủ rằng: “Có các thanh niên cùng nhau đến tìm em, em sẽ làm nhục họ. Phu quân nên yên lặng, khiến cho bọn chúng một phen xấu hổ”. Thưa chồng xong, bà trả lời với sứ giả rằng: “Có thể trong đêm... tạm thời đến đợi tôi trên nhánh Cây Đa-căn ², tôi sẽ đến đó”. Người nữ bảo người thứ nhất đến ngồi nơi nhánh cây phía Đông, người thứ hai có thể ngồi nơi nhánh cây phía Tây, người thứ ba có thể ở nơi nhánh cây phía Nam, người thứ tư có thể ở tại nhánh cây phía Bắc, người thứ năm ngồi nơi nhánh cây giữa. Cả năm người đều không biết là mình đã được quy định chỗ ngồi như vậy. Mọi người đều y theo lời nói mà đến đợi trên nhánh cây. Mỗi người tự đợi đến sáng, không thấy người nữ ấy đến. Người ngồi trên nhánh cây giữa nói kệ tụng:

Mặt rời đang xuất hiện

Nông phu đã ra đồng

Người nói dối không đến

Nên bỏ cây Đa-căn.

Người thứ hai lại nói kệ tụng:

Người đẹp kia định đến

Không lẽ lại nói dối

Tại sao mặt trời này

Lại xuất hiện nhanh thế?

Người thứ ba cũng nói kệ tụng:

Mặt trời đã mọc rồi

Nông phu đến đồng ruộng

Chúng ta ngu như dê

Trên cây chịu lạnh buốt.

Người thứ tư lại nói kệ tụng:

Nay gặp khổ não nhiều

Cầu vợ người nên vậy

Chúng ta là kẻ mê

Đêm lạnh gần muốn chết.

Người thứ năm lại nói kệ tụng:

Ta không lo thân mình

Một đêm lạnh chịu khổ

Chỉ sầu cây Ca-la

Nhánh khô không sanh lại.

Bấy giờ có thọ thần Đa-căn nói kệ tụng:

Các ông chỉ lo thân

Chớ lo việc người ngoài

Cây hại có ngày sanh

Dục khổ không đình chỉ.

Các Bí-sô nên biết, người say đắm nơi dục, có những tội lỗi như vậy, luống chịu nỗi khổ, sự việc chẳng toại lòng. Cho nên muốn cần cầu xuất ly sinh tử phải trừ tội lỗi do dục sanh ra. Vợ của ông trưởng giả tức là Diệu Hiền, do đoan chánh nên có khả năng khiến trời Đế Thích và các loài thần của trời, luôn cả người trong tụ lạc tâm ý mê loạn. Hiện nay vẫn còn dung nhan đoan nghiêm, thù diệu, rất là khả ái, khiến mọi người thấy đều mê.

VÌ SAO ĐÃ LÀM NGƯỜI XUẤT GIA MÀ CÒN BỊ NGOẠI ĐẠO BỨC NÃO?

Đức Phật kể:

- Này các Bí-sô, xa xưa về trước, trong thành Ba-la-nê-tư có một người dâm nữ bán sắc nuôi thân. Nam tử nào có năm trăm kim tiền mới được cùng giao hội. Bấy giờ có năm trăm người nghĩa nhân đồng ấp, mỗi người đều nạp tiền vàng cho dâm nữ và hẹn gặp tại phương viên, để cùng hội họp. Dâm nữ nhận tiền, trên đường đến điểm hẹn lại gặp vương tử, nên dâm nữ bị giữ lại, không đến phương viên được. Bấy giờ, năm trăm nghĩa nhân thấy giờ hẹn sắp qua, nên tất cả đều ưu não.

Lúc ấy, có vị Độc giác giàu lòng ai mẫn, chỉ nhận ngọa cụ xấu để làm phước điền tối thượng, sống nơi không nhàn, sau bữa tiểu thực, đắp y bưng bát đến chỗ năm trăm người. Mọi người thấy Đại sĩ thân tâm tịch nhiên, đều mang đồ ăn thức uống ngon đến phụng hiến. Đại sĩ bèn thăng lên không trung hiện các thần biến, năm trăm nghĩa nhân đồng ấp kia thấy vậy, liền chắp tay phát nguyện:

“Nay chúng tôi đối với bậc tối thượng phước điền hưng khởi phước nghiệp, sẽ đặng báo này: Dâm nữ ác kia lấy tiền mà không đến, khiến tâm chúng tôi đều sanh ưu não. Từ nay dâm nữ kia- dầu ở tại gia hay xuất gia- chúng tôi nguyện: trong kiếp tương lai sẽ thường bức não nhau, cùng hành phi pháp”.

Này các Bí-sô, các ông nghĩ sao? Năm trăm nghĩa nhân trước kia đâu phải là ai khác, mà chính là năm trăm người ngoại đạo hiện nay. Dâm nữ kia nay là Diệu Hiền vậy. Do nhân duyên này nên người nữ kia tuy đã xuất gia, nhưng vẫn còn bị năm trăm người ngoại đạo bức não, làm việc phi pháp.

VÌ SAO ĐÃ CHỨNG QUẢ A-LA-HÁN MÀ CÒN BỊ NHÀ VUA CƯỠNG BỨC LÀM VIỆC BẤT TỊNH?

Khi ấy, các Bí-sô thưa đức Thế Tôn:

- Trước kia Diệu Hiền đã tạo nghiệp gì mà được chứng quả A-la-hán, lại còn bị vua Vị Sanh Oán làm việc cưỡng bức, hành bất tịnh hạnh?

Đức Phật dạy:

- Này các Bí-sô, thuở xa xưa về trước, có một ông trưởng giả nghĩ rằng: “Người vợ lớn không sanh con được, ta nên cưới vợ nhỏ”. Khi người vợ thứ hai được đón về nhà, tình trạng chuộng mới nới cũ sinh ra, nên ông trưởng giả yêu chuộng người vợ sau, khinh rẻ người vợ trước. Người vợ trước thú thực với chồng là: “Tôi thọ năm giới”. Người chồng thấy vợ trì giới, nên lòng sanh kính trọng. Người vợ sau sanh lòng tật đố, khởi ý nghĩ: “Bằng kế hoạch nào khiến người kia phá giới?”. Người vợ nhỏ dùng rượu đưa chồng uống khiến cho say, rồi dẫn vào phòng người vợ lớn đang ngủ. Bị chồng cưỡng bức cùng hành phi pháp, người vợ lớn sanh lòng não hận. Khi ấy, có vị Độc giác vào bữa tiểu thực đắp y bưng bát vào tụ lạc khất thực, đến nhà ông trưởng giả. Người vợ lớn thấy vị Độc giác thân tâm tịch tịnh, đem thức ăn đến phụng hiến. Vị Độc giác ai mẫn người nữ này, nên hiện thần biến. Người đàn bà quỳ thẳng gối, chắp tay phát nguyện: “Nay con đối với bậc phước điền tối thượng, tạo phước nghiệp này, khiến cho đời tương lai của con, dù người vợ này có chứng đặng thần thông, con vẫn nguyện cưỡng bức, làm nhơ nhớp tịnh hạnh của cô ta”.

-Này các Bí-sô, các ông nghĩ sao? Người vợ lớn xưa kia, nay là vua Vị Sanh Oán, còn người vợ nhỏ, nay là Diệu Hiền. Diệu Hiền tuy đã đặng quả A-la-hán, mà vẫn còn bị người khác cưỡng bức, là do nghiệp lực ấy.

KHÔNG SAI MÀ LÀM

Bấy giờ, có vị Bí-sô ni A-la-hán tên là Thế-La, đã đoạn trừ các phiền não. Có một đồng tử bán hương, thấy cô ni Thế-La sanh lòng kính tín sâu xa, đến chỗ cô ân cần kính lễ, thưa:

- Kính thưa thánh giả, nếu thánh giả cần chi cứ đến nhà con tùy ý lấy dùng. Thánh giả cần dạy chi, con xin đê đầu nhận lãnh.

Bí-sô ni bảo:

- Lành thay hiền thủ!Chúc hiền thủ vô bệnh.

Sau một thời gian, Bí-sô ni Thế-La lâm phải trọng bệnh, không thể đi khất thực. Các Bí-sô ni khác đi khất thực. Đồng tử bán hương thấy chư ni đến, đảnh lễ và thưa:

- Thưa các thánh giả, sao không thấy Bí-sô ni Thế-La đi khất thực?

Chư ni trả lời:

- Này hiền thủ, cô Thế-La bị bệnh.

Đồng tử thưa:

- Trước đây con có nói với cô Thế-La là cần gì thì đến nhà con tùy ý lấy, nhưng không thấy cô Thế-La đến lấy chi cả. Nếu cô Thế-La cần dùng chi thì xin các cô nhận dùm cho cô ấy.

Chư ni nói:

- Được rồi!Nguyện cho hiền thủ vô bệnh.

Chư ni nói xong rồi ra đi. Đồng tử bán hương ba phen ân cần thưa gởi như vậy. Bấy giờ, có một Bí-sô ni thiếu niên nghĩ: “Ta đã từng nghe đồng tử này nói như vậy, ta nên thử xem vấn đề hư thật thế nào?”. Cô ni thiếu niên liền đem một cái bát nhỏ trao cho đồng tử và nói:

- Này hiền thủ, thánh giả Thế-La cần một ít dầu.

Lúc ấy, đồng tử kia có dầu mới ép nên đựng đầy bát nhỏ, trao cho cô ni và thưa:

- Thưa thánh giả, nếu cô Thế-La cần gì nữa, xin cô cứ đến tùy ý lấy.

Bí-sô ni thiếu niên nhận bát dầu rồi ra về. Cô ni ấy đem dầu về, thoa khắp cả thân hình và chân tay cô Thế-La cho đến khi dầu hết. Sau đó, cô Thế-La lành bệnh, đi khất thực lại. Đồng tử kia thấy, liền kính lễ sát chân và thưa:

- Kính thưa thánh giả, sao từ lâu không thấy thánh giả?

Bí-sô ni Thế-La trả lời:

- Từ lâu tôi bị bệnh.

Đồng tử thưa:

- Thưa thánh giả, trước đây, con có thưa thánh giả cần gì thì cứ đến nhà con tùy ý lấy. Từ lâu sao không thấy thánh giả sai ai tới lấy chi? Vừa rồi, con gặp một cô ni nói thánh giả bị bệnh và đến lấy dầu nơi con. Con dùng dầu mới ép đựng đầy bát nhỏ trao cho cô ni ấy.

Bí-sô ni Thế-La nói:

- Lành thay đồng tử!Nguyện cho người vô bệnh.

Cô Thế-La nói xong, đi khất thực rồi về lại trú xứ, hỏi các thiếu ni rằng:

- Cô nào đã đến nhà đồng tử bán hương lấy bát dầu đem về?

Một cô ni trả lời:

- Thưa thánh giả, tôi đi khất thực, gặp đồng tử kia, ba phen thưa: “Con đã thưa với thánh giả Thế-La, cần gì cứ đến nhà con nhận theo ý muốn, sao từ lâu không thấy thánh giả Thế-La đến nhận thứ chi. Nếu thánh giả Thế-La cần chi, xin nhờ cô đem về chùa”. Nghe như vậy, tôi khởi ý nghĩ: “Thử xem vấn đề này thật hư thế nào”. Tôi bèn đem cái bát nhỏ trao cho đồng tử và nói: “Nay thánh giả Thế-La đang bị bệnh, cần ít dầu”. Đồng tử kia lấy dầu mới ép đựng đầy bát trao cho tôi. Tôi nhận được dầu đem về trong phòng, liền vì thánh giả thoa khắp cả thân hình và cả tay chân, cho đến khi hết dầu.

Bấy giờ, Thế-La Bí-sô ni hỏi cô thiếu ni rằng:

- Tôi có khiến cô đến đồng tử kia lấy dầu hay không?

Cô ni thiếu niên thưa:

- Cô không sai tôi.

Lúc ấy, các Bí-sô ni kia cùng với cô thiếu ni này- trước đó có sự hiềm khích- nên khi nghe như vậy rồi, nói với cô Thế-La rằng:

- Này thánh giả, thiếu ni này nhơn nơi thánh giả đau bệnh, không phải chỉ nhân danh thánh giả đến một nhà đàn-việt nhận dầu, mà còn đi khắp cả thành Thất-la-phiệt này để tìm cầu. Như vậy, cô ta đã phạm tội Tha-thắng, về số lượng khó biết được.

Cô thiếu ni nghe nói như vậy rồi, sanh tâm hối hận: “Thật sự ta có phạm tội Tha-thắng hay không?”. Thiếu ni này đem nhân duyên trên thưa với các Bí-sô, các Bí-sô bạch lên đức Phật, đức Phật hỏi cô thiếu ni rằng:

-Cô dùng tâm gì đến nơi nhà kia xin dầu?

- Kính bạch Thế Tôn, con đến xin để thử xem tâm của đồng tử kia thế nào !

Đức Phật bảo các Bí-sô:

- Nếu với tâm thử xem, thì Bí-sô ni này không phạm, song các Bí-sô ni chưa hỏi người bệnh, thì không nên vì họ mà đi xin. Nếu khi cần đi xin, thì nên hỏi người bệnh rằng: “Nên đến nhà dưỡng bệnh của chúng Tăng để xin thuốc, hay nên đến thí chủ và thân tộc để xin?”. Nếu thân tộc đông thì nên hỏi đến xin ai. Theo ý kiến của người bệnh mà đến xin. Nếu không hỏi người bệnh mà tự ý đi xin thì mắc tội Việt-pháp ³

XÚC CHẠM

Tại thành Thất-la-phiệt, khi đức Thế Tôn chưa chế giới cấm “Các Bí-sô ni không nên ở nơi A-lan-nhã”, đức Thế Tôn đã dạy:

- Nay ta vì lợi ích, bi mẫn các Thanh văn, việc cần làm đều đã làm xong. Nay các ngươi nên để ý như vầy: Có thể nương nơi A-lan-nhã, hoặc dưới gốc cây, chỗ an tịnh trống vắng, hay trong núi, trong hang và trong am cỏ, hoặc nơi nhà trống, hoặc chốn rừng hoang, sống trong nếp sống tịnh lự, chớ nên phóng dật để rồi hối hận. Đây là lời giáo huấn của ta.

Từ đó, các Bí-sô ni đều đến nơi A-lan-nhã để yên lặng an tịnh tâm mình.

Bấy giờ, ni Liên Hoa Sắc- khi chưa xuất gia, chưa lìa dục nhiễm, nhan sắc đẹp đẽ, nghi mạo tuyệt vời, mọi người đều yêu mến. Người nam nào muốn hoan hội với cô, phải mang đến năm trăm kim tiền, Liên Hoa Sắc mới thuận ý.

Khi ấy, có người con trai của Bà-la-môn thấy Liên Hoa Sắc, tỏ ý muốn giao hội. Liên Hoa Sắc nói:

- Nếu ông muốn giao hoan thì đem năm trăm kim tiền đến đây.

Người nam tử nói:

- Hiện tại tôi không có tiền.

Liên Hoa Sắc bảo:

- Tìm đâu có đem đến mới được.

Nam tử kia bèn đi làm thuê...

Vào lúc đó, cụ thọ Đại Mục Càn Liên muốn cho ni Liên Hoa Sắc đoạn các ác pháp, trên đường đi đến Niết-bàn, vượt ra ba cõi, lìa các dục nhiễm, chứng an vui giải thoát, thành A-la-hán, ngài Mục Liên khiến Liên Hoa Sắc thường vào trong rừng rậm, sống trong nếp sống yên lặng để tu thiền định, thọ hưởng cái vui giải thoát.

Bấy giờ, người con trai của Bà-la-môn kia, sau khi làm thuê đã thu được năm trăm kim tiền, liền mang đến tìm Liên Hoa Sắc. Khi nghe nói Liên Hoa Sắc đã xuất gia, nam tử này mang năm trăm kim tiền đến chùa ni, hỏi:

- Liên Hoa Sắc hiện nay ở đâu?

Chư ni trả lời:

- Cô đang ở trong rừng rậm.

Nam tử tìm đến bên Liên Hoa Sắc, thấy cô đang im lặng ngồi dưới gốc cây, liền nói:

- Nay tôi mang đủ năm trăm kim tiền đến đây, để cùng cô giao hội.

Liên Hoa Sắc nói:

- Này nam tử Bà-la-môn!Đó là ác pháp, tôi đã vất bỏ rồi.

Liên Hoa Sắc lại hỏi:

- Đối với thân thể tôi, có cái gì hấp dẫn, khiến cho ông thấy đó mà sinh ra nhiễm dục?

Nam tử Bà-la-môn nói:

- Tôi rất yêu thích mi mắt của thánh giả.

Ni Liên Hoa Sắc liền dùng thần thông móc đôi mắt để vào lòng bàn tay và nói:

- Nay, đối với cục thịt này ông có yêu thích không?

Nam tử nổi giận bảo:

- Nữ Sa-môn trọc đầu này chơi trò huyễn thuật !

Nói xong, nam tử dùng tay đánh lên đầu cô rồi bỏ đi.

Liên Hoa Sắc đem vấn đề này bạch với chư ni. Chư ni bạch với Bí-sô. Bí-sô bạch lên đức Phật. Đức Phật bảo các Bí-sô ni:

- Thí như cục thịt vất bỏ nơi ngã tư đường, chim chóc đều tụ họp, người nữ cũng vậy. Vì nghĩa này, các Bí-sô ni không nên ở nơi A-lan-nhã.

Khi đức Thế Tôn chế giới cấm “Không cho Bí-sô ni ở nơi A-lan-nhã” rồi, thì bấy giờ, các Bí-sô ni bèn vào trong thành Thất-la-phiệt, im lặng ngồi các nơi có trục lộ, lại bị các ác nam tử và bọn giặc trộm đến bức bão. Chư tăng đem vấn đề này bạch lên Phật, đức Phật dạy:

- Chư ni nên ở trong chùa ni.

Trong thành này có trưởng giả Tỳ Xá Khư, lòng tin sâu đậm, nên khi thấy chư ni liền thưa:

- Thánh giả cần chi?

Các Bí-sô ni đem vấn đề trên trình bày đầy đủ. Tỳ Xá Khư nghe xong liền thưa:

- Kính bạch thánh giả, con đang cho xây dựng một trú xứ rộng rãi. Khi nào hoàn thành, xin quý thánh giả thương xót con đến nơi đó mà cư trú.

Chư ni bèn đến đó an trú.

Tỳ Xá Khư hàng ngày đến chỗ chư ni đích thân kính lễ. Tỳ Xá Khư có nghi mạo đoan chánh nên ni Châu Kế Nan Đà tâm liền sanh ái nhiễm, thân hiện bệnh hoạn, vào phòng nằm. Tỳ Xá Khư sáng sớm thức dậy, đi vòng quanh kính lễ Phật, tháp, nhân tiện vào chùa, chỉ thấy vị ni giữ chùa, ngoài ra đều đi vắng, liền đảnh lễ và hỏi:

- Thưa thánh giả, chư ni đi đâu hết?

Đáp rằng:

- Chư ni đi khất thực.

Tỳ Xá Khư liền muốn ra về, thì ni Châu Kế Nan Đà từ trong phòng lớn tiếng kêu rên. Tỳ Xá Khư nghe, lòng sanh thương cảm, bèn hỏi vị ni giữ chùa:

- Thưa thánh giả, ai kêu rên lớn tiếng trong phòng như thế?

Đáp rằng:

- Trong phòng có cô ni bệnh.

Nghe vậy, Tỳ Xá Khư liền vào phòng kính lễ và hỏi:

- Kính thưa thánh giả, thánh giả bị bệnh khổ thế nào?

Cô ni trả lời:

- Bệnh khổ của tôi khó bề nói được.

Hỏi rằng:

- Sao thánh giả không chữa thuốc?

Ni đáp rằng:

- Bệnh này không thể trị được.

Tỳ Xá Khư trưởng giả nói:

- Kính thưa thánh giả, vị thuốc dùng để chữa khó tìm được hay sao?

Cô ni nói:

- Không khó, song sự mong cầu của tôi có thể không thực hiện được.

Tỳ Xá Khư thưa:

- Kính bạch thánh giả, đã là người xuất gia, thì suốt đời nên tìm cầu thuốc thang, ẩm thực, y phục, ngọa cụ nơi người khác. Như đức Thế Tôn đã dạy, nên nhận từ tịnh nhơn. Thánh giả cần chi, con sẽ lo liệu. Con xin cúng dường đầy đủ.

Cô ni nói:

- Chí thành như lời đã nói, người biết pháp cũng phải châm chước, liệu lường.

Tỳ Xá Khư nghe những lời như vậy, càng sanh kính trọng hơn, tán thán rằng:

- Kỳ diệu thay!Bí-sô ni là người rất thiểu dục.

Tỳ Xá Khư liền kính lễ sát chân và nói kệ:

Con đối với thánh giả

Nay phát tâm tịnh tín

Dù dùng thịt nơi thân

Con cũng vui lòng cúng.

Tỳ Xá Khư nói kệ tụng rồi, cô ni buông lời thô bỉ đòi hỏi việc làm ác pháp. Tỳ Xá Khư trưởng giả vừa nghe qua liền bịt tai và nói:

-Thánh giả đối với con chớ nên nói những lời như thế !

Cô ni nói:

- Vì có ưa thích nên nói quá lời.

Tỳ Xá Khư muốn bỏ đi, cô ni lại nói:

- Nếu không chấp thuận thì nên đến ôm đầu tôi, hay những chỗ khác của tôi cũng được.

Tỳ Xá Khư trưởng giả bèn đến ôm nơi đầu. Cô ni tưởng tượng thọ lạc. Bấy giờ, các Bí-sô ni khất thực xong, vào phòng thấy vậy... Tỳ Xá Khư xấu hổ, cúi đầu ra đi. Chư ni đem vấn đề này báo cáo với các Bí-sô, các Bí-sô bạch lên Phật. Đức Phật dùng nhân duyên này, tập hợp chúng Bí-sô. Như thường pháp của chư Phật là biết mà vẫn hỏi, đức Phật hỏi Bí-sô ni Châu kế Nan Đà rằng:

- Thật sự cô có làm những việc không đoan nghiêm như thế không?

Bí-sô ni Nan Đà thưa:

- Kính bạch đức Thế Tôn, thật vậy.

Đức Thế Tôn quở trách:

- Việc làm của cô chẳng phải là pháp của nữ Sa-môn, chẳng phải hạnh tùy thuận, chẳng phải pháp tịnh hạnh...

Dùng mọi cách quở trách xong, đức Thế Tôn chế học xứ như vầy:

“Bí-sô ni nào, tự mình có tâm nhiễm ô, cùng với nam tử có tâm nhiễm ô, từ mắt trở xuống, từ đầu gối trở lên, hai thân xúc chạm nhau, làm tâm phát sanh thọ lạc, hoặc rờ rẫm nhau. Bí-sô ni làm những việc như vậy, mắc Ba-la-thi-ca, không được sống chung”

1 Đổ-sử Thiên-cung : Cách phiên âm khác, Đâu-suất-thiên, Đâu-suất-đà-thiên, Đổ-sử-đa-thiên, Đâu-thuật-thiên. Dịch nghĩa là cõi trời Vui-vẻ ( Hỷ-túc-thiên); cõi trời Biết-đủ(Tri-túc-thiên). Đây là tầng trời thứ tư cõi Dục-giới, giữa cõi trời Dạ-ma và Lạc-biến-hoá. Phần nội viện là Tịnh-độ của Di-lặc Bồ-tát. Cõi này chư vị Bồ-tát trước khi thành Phật đều ngự ở đây cũng như đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

2 Lục-dục-thiên:1. Tứ-đại-vương-thiên, 2. Tam-thập-tam-thiên, 3. Dạ-ma-thiên, 4. Đâu-suất-thiên, 5. Hoá-tự-tại-thiên, 6. Tha-hoá-tự-tại-thiên. Ở đây chỉ Bồ-tát Mã-minh ngự cung trời Đâu-suất đến nhập vào thai Ma-da phu nhân.

3 Thành Thất-la-phạt(nước Thất-la-phạt): Dịch nghĩa là nước Văn-vật (nước này có nhiều danh nhân và báu vật), Vô-vật-bất-hữu (hàng hoá không thiếu thứ gì), Đa-hữu (có nhiều trân bảo quí hiếm). Tên gọi khác là nước Xá-vệ. Nay là Rapetmapet phía Nam sông Rapti (địa phận Sàhet-Màhet).

4 Thành Vương-xá(nước Vương-xá) : dịch âm : Hạt-la-xà-cô-lợi-hy, La-duyệt-kỳ. Thành phố cổ thời Ấn-độ, kinh đô nước Ma-kiệt-đà do vua Tần-bà-sa-la trị vì thời Phật tại thế. Vị trí hiện nay gần địa phương Rajgir (thành phố Patna,phía nam Bihar).

5 Nước Kiều-thiểm-tỳ : Phiên âm khác, Câu-thiểm-di, Câu-tham-tỳ.... là vương quốc vua Ưu-điền trị vì, ở trung Ấn độ. Vị trí hiện nay là làng Kosàm, Tây bắc bờ sông Jumna, cách thành phố Allahabad 30 dặm.

6 Nước Ốt-thệ-ni : Nước này nằm phía Tây Ấn-độ. Vị trí hiện nay không rõ.

7 Thích Phạm Đại-vương : Là Đế-thích-thiên(Vua cõi trời Đao-lợi) và Đại Phạm-thiên-vương( Gọi tắc Phạm-vương, hay Thi-khí, Thế-chủ. Theo truyền thuyết Ấn độ là vị Thần sáng tạo). Hai vị này đều qui y theo Phật.

8 Tụ lạc : Thôn lạc, tụ lạc, phiên âm : Già-lạt-ma. Nghĩa là thôn xóm, làng nhỏ, vùng quê, chỉ chung tất cả khu vực nhà dân cư. Khu vực đó có thể được bao quanh bởi tường xây, luỹ tre, hoặc cắm cây làm hàng rào, hoặc được bao quanh bởi sông ngòi các thứ. Nhiều nhà họp lại cũng thành một tụ lạc.

9 Nước Ma-kiệt-đà : Một trong 16 nước lớn thời Phật. Ma-kiệt-đà là trung tâm phát triển Phật giáo cho đến năm 400 sau công nguyên.

10 Tỳ-sa-môn : Dịch nghĩa là giàu có, đầy đủ mọi thứ. Tên gọi khác, Thác-tháp-thiên-vương, Bắc-phương-đa-văn-thiên-vương( vì cư ngụ ở phương Bắc và thường đến nghe đức Phật thuyết pháp). Một trong bốn vị Thiên-vương. Vị này thống lãnh La-sát, Dạ-xoa...., và được Phật phó chúc hộ trì Phật pháp, bảo vệ quốc gia.

11 Cây Ni-câu-luật : Dịch là cây mọc xuống( vì cành mọc rễ rũ xuống nên cũng gọi là Khí-sinh-căn ‘rễ mọc giữa hư không’), cây nhiều rễ, cây toả rộng...., hình dáng giống cây đa, cây si. Lá của nó dài và nhọn giống lá cây hồng-vàng, còn quả dùng chế thuốc ho.

12 Cây Tát-bát-la : Dịch nghĩa là cây Kiết-tường. Cây này sinh trưởng Ấn-độ và Mãnh-gia-lạp (Bangladesh). Đức Thích Tôn thành Chánh giác là ngồi dưới gốc cây này nên nó còn có tên cây Bồ-đề.

13 Năm tướng suy : Khi người cõi Thiên mạng sắp tận có năm tướng suy vong xuất hiện; 1. Hoa cài trên đầu, hay trên mũ bị héo tàn, 2. Trong nách thường ra mồ hôi, 3. Xiêm y ô uế, 4. Trên thân mất ánh hào quang, 5. Tự nhiên cảm thấy không vui với chỗ ngồi, nơi cư ngụ.

14 Thiệm-bộ-châu : Khi Phật còn tại thế Ấn-độ gọi là Thiệm-bộ-châu. Nguyên nguồn gốc chữ này dịch từ tên một loài cây (cây táo hồng) mọc ở châu này. Xưa gọi là Nam Diêm-phù-đề.

15 Thành Kiếp-tỷ-la : Nguồn gốc thành này là do vị tiên tên Kiếp-tỷ-la dùng nước sái tịnh, kết giới chỗ ở cho bốn vương tử con vua Ý-ma-di,nên họ lấy tên vị tiên đặt tên thành (Căn bản Nhất-thiết-hữu-bộ Tỳ-nại-da phá Tăng sự, q.2, tr 104, T. 24, n.1450 ).

16 Tứ Bệ-đà : Còn gọi là tứ Vệ-đà, tứ Phệ-đà.v...v. Dịch nghĩa là Trí-luận, Minh-luận, Vô-đối. Đây là bộ Thánh điển căn bản của Bà-la-môn giáo, gồm bốn phần : Một là tán tụng, hai là tế tự, ba là ca vịnh, bốn là cầu đảo.

17 Đa-tử-chế-để : Từ này phiên âm của tiếng Phạn, Cách đọc khác là Đa-tử-chi-đề, dịch nghĩa là tháp Đa-tử. Vị trí nằm phía Tây thành Tỳ-xá-ly trung Ấn-độ.

18 A-lan-nhã : Cũng gọi là A-luyện-nhã, là một nơi yên tĩnh thích hợp cho Tăng sĩ tu hành, cách làng xóm khoảng 300 đến 600 dặm. Ngũ phần, Tăng kỳ : Dịch là không địa, khu đất trống (không có nhà dân cư). Tứ phần : Dịch là nhàn tĩnh xứ, chỗ vắng vẻ. Căn bản : Dịch là không nhàn xứ, chỗ trống không người ở. Giải thoát giới kinh : Dịch là không tĩnh địa, vùng đất trống vắng. Các từ này đều dịch từ aranya của tiếng Phạn, nghĩa đen là vùng đất xa xôi hẻo lánh; thường âm là a-lan-nhã, và cũng có nơi dịch vô sự xứ.

19 Nước Bà-la-nê-tư : Cách gọi khác, nước Ba-la-nại, Già-thi ...v...v. Dịch nghĩa là Giang nhiễu, vì lẽ nước này nằm ở lưu vực sông Hằng, vườn Lộc Dã cũng ở nơi này. Khi người Anh đô hộ, thành phố này gọi là Benares. Sau Ấn-độ độc lập, chính phủ đổi lại Brànasi, nay gọi là Vàrànasì.

20 Chỗ tiên nhân đọa : Vì thuở quá khứ có năm trăm vị tiên nhân bay ngang qua đây, thấy những thể nữ của nhà vua vui đùa, khởi dục tâm liền mất thần thông, bị rơi xuống đất.

21 Rừng Thí Lộc : Đại Đường Tây Vực ký q.7 ghi, Quốc vương Phạm-đạt-đa đi săn, thấy nai chúa xả thân chết thay cho nai mẹ đang mang thai. Nhà vua cảm động bèn hạ lệnh phóng thích cả đàn nai và dành riêng cánh rừng cho chúng. Cho nên gọi rừng Thí Lộc nghĩa là rừng cho nai, hay gọi vườn Lộc Dã.

22 Bí-sô : Còn gọi là Tỳ-kheo, Bức-sô v.v... dịch là khất sĩ(khất thực trưởng dưỡng thân huệ mạng thanh tịnh), trừ sĩ, huân sĩ, phá phiền não (trừ cái đói lục tình, đoạn diệt tham dục, huân tu thiện pháp nên gọi trừ sĩ, huân sĩ, phá phiền não), bố ma(chứng nhập Niết-bàn khiến cho ma sợ) v.v...Căn bản q.1, tr 629-630 a,T.23,n.1442: Có năm hạng Bí-sô:1.Bí-sô danh tự, 2.Bí-sô tự ngôn, 3.Bí-sô khất cầu, 4.Bí-sô phá phiền não, 5.Bí-sô bạch tứ yết-ma viên cụ. Tứ phần q.1,tr 571a 24,T.22,n.1428 có 8 hạng Tỳ-kheo: 1.Tỳ-kheo danh tự, 2. Tỳ-kheo tương tợ (là cạo bỏ râu tóc, mà không thọ giới giả bộ hình tướng xuất gia), 3. Tỳ-kheo tự xưng, 4. Tỳ-kheo thiện lai, 5.Tỳ-kheo khất cầu, 6. Tỳ-kheo mặc y cắt vá, 7. Tỳ-kheo phá kiết sử, 8. Tỳ-kheo thọ đại giới bạch tứ Yết-ma như pháp thành tựu đắc xứ sở. Ngũ phần q.1, tr 4 b4, T.22, n.1428: Tỳ-kheo, là Tỳ-kheo khất thực, Tỳ-kheo mặc y hoại sắc cắt rọc, Tỳ-kheo phá ác, Tỳ-kheo chân thật, Tỳ-kheo kiên cố, Tỳ-kheo thấy lỗi, Tỳ-kheo một lời thọ giới, Tỳ-kheo hai lời thọ giới, Tỳ-kheo ba lời thọ giới, Tỳ-kheo thiện lai thọ giới, Tỳ-kheo như pháp bạch tứ yết-ma thọ giới.

23 Ngoại đạo lưu kế : Là nhóm ngoại đạo thờ lửa, trên đầu búi tóc như hình xoắn ốc, do ba anh em Ca-diếp là Ưu-lầu-tần-loa Ca-diếp, Già-da Ca-diếp và Na-đề Ca-diếp làm thủ lãnh.

24 Cận viên : Còn gọi là Cụ túc giới. Viên chỉ cho Niết-bàn, Cụ túc giới là pháp đến gần Niết-bàn.

25 An-thiện-na : Cách phiên âm khác, An-thiền-na, An-xà-na...v...v. An-thiện-na là tên một loại thực vật, có thể dùng chế thuốc trị bệnh mắt. Cây này sinh trưởng ở Ấn-độ, sắc xanh hoặc đen.

26 Nước Phật-lật-thị : (? )

27 Thành Quảng-nghiêm : Cũng gọi là nước Tỳ-da-ly, dịch nghĩa là mở rộng. Vị trí hiện nay nằm phía Bắc thành phố Patna 27 dặm (trên 40 km), và phía Đông bắc Ấn-độ bang Bihar.

28 Y diệp Tăng-già-chi : Là y Tăng-già-lê. Điệp (diệp) là loại vải lụa, dùng sợi bông hay tơ tằm dệt thành.

29 Y gai phấn tảo : Y phấn tảo còn gọi là y bá-nạp (y trăm miếng vá lại).Người đời mặc y hư rách, bỏ chỗ dơ bẩn, người tu lượm y rách này đem về giặt sạch, may những mảnh rách lại rồi mặc. Y gai là vải lấy vỏ cây dệt thành. Y gai phấn tảo là y chắp vá cả hai lại.

30 Đại-thế-chúa : Là Đại-ái-đạo(Di mẫu của Thế Tôn, phu nhân Ma-ha-ba-xà-ba-đề), hay gọi Đại-sinh-chủ.

31 Vua Vị Sanh Oán : Hay gọi vua A-xà-thế, quốc vương nước Ma-kiệt-đà. Vị-sanh-oán nghĩa là có oán thù trước khi sanh. Ông đã giết vua cha là Tần-bà-sa-la để soán ngôi (trong tiền kiếp vì nóng lòng muốn có con, vua Tần-bà-sa-la đã giết một tiên nhân. A-xà-thế là tiền thân vị tiên nhân).

32 Lễ Bao-sái-đà : Cách phiên âm khác, Ưu-ba-bà-tố-đà, Ưu-bà-sa, Bố-sa-tha, Bố-tát.v...v. Dịch nghĩa là lễ trưởng tịnh, trưởng dưỡng, cận trụ, đoạn, xả, trai, hoặc thuyết giới.

33 Bí-sô ni : Là Tỳ-kheo ni, dịch trừ sĩ nữ, huân nữ v.v... (xem thêm nghĩa Bí-sô)

34 Ba-la-thị-ca : Còn gọi là Ba-la-di tội. Dịch là : Khí (bị vứt bỏ ra khỏi chúng Tăng), thối một (các Thánh quả bị chìm mất), bất cộng trú(không được cùng Tăng chúng yết-ma, thuyết giới), đoạ lạc (đoạ vào tam đồ ác đạo), đoạn đầu (như đầu bị chặt, Thánh quả không thể phát sinh), tha thắng (bị người khác đánh bại, là ác pháp chiến thắng)...

35 Tô-trần-na: Là người phạm Ba-la-di đầu tiên trong Tăng. Luật Tứ phần, Ngũ phần, Thập tụng, Thiện kiến : Tu-đề-na. Tăng kỳ : Da-xá; Căn bản : Tô-trần-na.

36 Mười điều lợi : 1.Nhiếp thủ đối với Tăng; 2. Khiến cho Tăng hoan hỷ; 3. Khiến cho Tăng an lạc; 4. Khiến cho người chưa tin được tin; 5. Người đã tin khiến tăng trưởng; 6. Để điều phục người chưa được điều phục; 7.Người có tàm quý được an lạc; 8. Đoạn hữu lậu hiện tại; 9. Đoạn hữu lậu vị lai; 10. Chánh pháp được cửu trụ( Tứ phần tr 570c 3, T.22, n. 1421).

37 Tỳ-nại-da : Dịch là pháp luật.

38 Học xứ : Nghĩa là chỗ học, chỉ chung cho giới luật. Khi Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni học tập giới luật phải tuân thủ những giới điều như năm giới, tám giới, mười giới ..... gọi là học xứ.

PHẤN 2 - TÁM VIỆC THÀNH PHẠM

Khi đức Phật ở tại thành Thất-la-phiệt, thì lúc bấy giờ, trong thành này có một nam tử bán hương, tướng mạo đoan chánh, cưới vợ chưa bao lâu. Bí-sô ni Thổ La Nan Đà nhân đi qua trông thấy, liền sanh ái nhiễm, hỏi nam tử:

-Anh cưới vợ bao lâu rồi ? Người vợ của anh hình dáng thế nào ? Hai vợ chồng có thương nhau không ?

Nam tử trả lời:

-Thưa thánh giả, nếp sống của kẻ đạo người tục có khác nhau, phiền gì thánh giả phải hỏi điều đó ?

Cô ni nói:

-Anh và em cùng giao hợp, há không vui thú lắm sao ?

Cô ni nói mãi những lời khêu gợi, khiến nam tử phải sanh nhiễm trước. Cô ni cùng hẹn, bảo nam tử đến chùa ni, vào cửa ngõ... phòng... chỗ cư trú của mình, để cùng nhau gặp gỡ. Nam tử dặn:

-Chớ nên cho người ngoài biết việc riêng tư này.

Ni cô dặn:

-Khi vào chùa, anh không nên lắc linh.

Ni cô dặn dò xong, về chùa.

Đến chiều tối, theo sự ước hẹn, nam tử đến chỗ phòng ở của cô ni. Cô ni vừa thấy nam tử đến, liền kêu vào phòng mình và dấu nam tử dưới gầm giường. Các đệ tử của cô ni đến bên ngoài phòng thỉnh vấn, sau khi thọ giáo, đều trở về phòng. Khi ấy, cô ni cũng trở về phòng, thì nam tử từ dưới gầm giường chui ra. Cô ni vì quên, nên la lên là có kẻ trộm, khiến cho nam tử hoảng sợ vội trả lời:

- Tôi không phải là ăn trộm, mà là người được hẹn đến đây.

Bấy giờ, nhiễm tâm từ bên trong bộc phát, nam tử liền ôm cô ni đặt lên giường. Cô ni tự nghĩ: “Ta là người đứng đầu trong chúng, nhiếp phục được mọi người là nhờ giới đức. Ta phá Thi-la1 thì làm sao được ! Mọi người biết việc ta làm, thảy đều vất bỏ ta thì sao ?!!”.

Cô ni suy nghĩ như vậy rồi, liền hối thiếu niên ra gấp. Theo lời cô ni, thiếu niên bỏ chạy ra. Cùng lúc đó, cô ni cũng vùng chạy, và tông nhằm ngực của thiếu niên. Thiếu niên ngã nhào xuống đất, mửa máu. Cô ni chạy ra ngoài, lớn tiếng kêu lên:

- Quý vị nên biết, tôi đã hàng ma, đã xô ngã được oán địch.

Chư ni nghe, thảy đều cùng hỏi:

- Đại tỷ, chứng đắc quả A-la-hán chăng?

Cô ni trả lời:

- Không chứng đắc.

Chư ni lại hỏi:

- Có chứng được Bất-hoàn, Nhất-lai, Dự-lưu quả chăng ?

Cô ni trả lời:

- Không chứng.

Chư ni lại hỏi tiếp:

- Cô đã trần thiết nhiều phẩm vật cúng dường đức Thế Tôn chăng ?

Cô ni cũng đáp:

- Không.

Chư ni nói:

- Như vậy thì tại sao cô lớn tiếng kêu lên như thế ?!

Cô ni liền chỉ người nam tử và nói:

-Người này đã vào phòng tôi, tôi dùng chân đạp, khiến cho mửa máu.

Chư ni nghe và thấy sự việc như vậy, liền hỏi:

- Nếu cô không dẫn vào, thì người này làm sao vào trong chùa này được ?!

Các Bí-sô ni đều cùng cơ hiềm:

- Cô làm ác nghiệp, chúng tôi không tùy hỷ.

Chư ni bạch lại Bí-sô. Bí-sô bạch lên Phật. Đức Phật dùng nhân duyên này tập hợp các ni chúng. Ngài nhận thấy những điều lợi ích nên hỏi Bí-sô ni kia:

- Thật sự cô đã làm những việc này phải không ?

Bạch rằng:

- Chính con đã làm.

Đức Phật liền quở trách:

- Người làm hạnh bất tịnh, chẳng phải việc tùy thuận, chẳng phải hạnh của Sa-môn nữ, chẳng phải việc làm của người xuất gia.

Đức Thế Tôn dùng mọi cách quở trách rồi, liền bảo với các Bí-sô ni rằng:

- Ta nhận thấy mười điều lợi ích đối với Tỳ-nại-da của Thanh văn ni, nên nay chế học xứ như vầy:

“Bí-sô ni nào, tự mình có nhiễm tâm, cùng với nam tử có nhiễm tâm, dựa kề, cười giỡn, hẹn chỗ đến, hẹn giờ đến, được thể hiện bên ngoài, chấp nhận, chỗ vắng cùng trượng phu buông thân nằm. Tám việc như vậy mà cùng nhau nhận lãnh, Bí-sô ni này mắc Ba-la-thi-ca, không được sống chung”.

MỘT MÌNH ĐẾN NHÀ THẾ TỤC

Khi đức Phật ở tại thành Vương-xá, có Bí-sô ni tên là Thiện Hữu, dùng việc không có thật, để hủy báng Thật Lực Tử. Khi ở trước mặt các Bí-sô, Thiện Hữu tự nói mình đã phạm giới, bèn xin hoàn tục, rồi sau đó bị bệnh khổ.

Thiện Hữu có người em gái là Bí-sô ni Tri Hữu, khi bệnh Thiện Hữu nặng, gần qua đời, liền nhắn Bí-sô ni Tri Hữu rằng:

- Nay tôi lâm phải bệnh khổ, gần qua đời, cô nên đến gấp để tôi được gặp mặt.

Tri Hữu nhận được tin, liền đến. Trong đêm đó, Thiện Hữu qua đời. Người chồng đi vắng, đêm ấy vừa về, thấy vợ đã chết, đấm ngực khóc than:

- Ai sẽ nuôi nấng con trai con gái trong nhà này đây !

Người thân trong gia đình bảo rằng:

- Dì Tri Hữu đây có thể thay thế.

Tri Hữu nghe vậy liền nghĩ: “Nếu ta trả lời, thì sợ có thể bị bức nhục”, nên làm thinh mà ngồi suốt đêm. Sáng hôm sau, Tri Hữu sắp sửa ra về, thì người anh rể bảo:

- Nay dì muốn đi đâu ? Dì có thể ở đây nuôi nấng các cháu. Đã là thân tộc, há không bi mẫn sao ?

Người anh rể đến trước mặt, muốn chận Tri Hữu lại. Cô ni Tri Hữu cao giọng giả giận nói lớn:

- Tự thân ông cùng con trai con gái của ông, nhất thời đều chết, cũng không có can gì đến việc của tôi !

Cô ni liền đi vội về chùa. Chư ni thấy, hỏi:

- Đêm rồi, cô ngủ với ai, ở đâu ?

Đáp:

- Tôi ngủ không có bạn.

Chư ni nói:

- Nếu gặp ác nhân, há không phá hoại cuộc sống phạm hạnh của cô sao ?!

Tri Hữu trả lời:

- Nếu tôi lên tiếng, thì chắc chắn đã tự chuốc lấy họa ấy.

Chư ni hỏi kỹ và Tri Hữu trả lời đầy đủ. Chư ni đem việc này bạch lại Bí-sô. Bí-sô bạch lên đức Phật. Đức Phật dùng nhân duyên này tập hợp các ni chúng, hỏi Bí-sô ni Tri Hữu rằng:

- Thật sự, ban đêm ngươi từ chùa đến chỗ khác ngủ, phải không ?

Tri Hữu thưa:

- Thật vậy, bạch Thế Tôn !

Đức Phật dạy:

- Đây không phải là việc làm của người xuất gia, phái nữ.

Đức Thế Tôn quở trách, rồi chế học xứ như vầy:

- Bí-sô ni nào, một mình từ chùa đến chỗ khác ngủ, Tăng-già-phạt-thi-sa1.

ĐỘ PHỤ NỮ ĐÃ LÀM VIỆC PHI PHÁP

Khi đức Phật ở tại thành Vương-xá, vua Thắng Quang có một tướng quân tên là Năng Chấp Kiếm, thường ra quân đi chinh phạt. Vợ của vị tướng này ở nhà, vì dục tình bức bách, nên cùng với ngoại nhân giao thông. Người chồng về, nghe biết sự việc, liền dùng roi và trượng để trị phạt. Tuy bị trừng phạt, chịu khổ nhục như vậy, nhưng người vợ vẫn không bỏ việc ấy. Tướng quân liền nghĩ: “Ta vì quốc vương đi hàng phục thôn ấp khác, khiến cho họ thuận theo. Tại sao vợ của ta không thể làm cho nó nghiêm túc lại được ?!”. Nghĩ như vậy rồi, tướng quân liền đến tâu với nhà vua:

- Cúi xin đại vương, đại vương nên chế lập luật pháp cho người phụ nữ. Nếu không tu sửa đức hạnh của người phụ nữ, thì sẽ ô nhiễm hiến chương, mắc tội xâm phạm luật pháp rất nặng !

Nhà vua nói:

- Đó là điều tốt.

Sau đó một thời gian, có người con gái của một tướng quân, vi phạm luật này, bị chồng bỏ và bị pháp luật trị tội. Người đàn bà này đến pháp quan, thưa:

- Tôi mới phạm tội một lần, xin được tha thứ !

Pháp quan nói:

- Tội này không thể tha thứ được.

Người nữ biết chắc sẽ không khỏi chết, nên xin:

- Cho được sống thêm bảy năm.

Pháp quan nói:

- Không thể được !

Người nữ nói:

- Nếu sống thêm bảy năm không thể được, thì cho tôi được sống thêm sáu, năm, bốn, ba, hai hay một năm.

Pháp quan cũng đều nói:

- Không thể được !

Tử tội tiếp tục xin được sống thêm bảy tháng, cho đến một tháng. Pháp quan đều nói: “Không thể được”. Cuối cùng tội phạm chỉ van xin được hoãn chết bảy ngày, pháp quan chấp thuận.

Sau khi được chấp thuận, người nữ này tự nghĩ: “Ta chỉ còn sống bảy ngày nữa, rồi sẽ bị hành hình!”. Vì vậy, bà ta khóc ròng rã và đồng thời lo tu các phước nghiệp.

Bấy giờ, ni Thổ La Nan Đà, vào giờ tiểu thực, đắp y mang bát vào thành khất thực, đến nhà người nữ kia, thấy bà ta khóc sướt mướt, hỏi:

- Này thiếu nữ, vì lý do gì mà tâm đau khổ đến nỗi rơi lệ, trong khi làm việc bố thí như vậy ?

Người nữ thưa rằng:

- Tôi bị tội tử hình, đã gần đến ngày chết rồi !

Cô ni ngạc nhiên nói:

- Chớ nói lên những lời không tốt như vậy !

Người nữ liền khóc và kể lại đầu đuôi câu chuyện.

Cô ni nói:

- Như vậy, tại sao không bỏ thế tục đi xuất gia?

Người nữ thưa:

- Ai là người dìu dắt tôi làm điều đó ?

Cô ni nói:

- Tôi sẽ giúp cô việc xuất gia này.

Người nữ liền đảnh lễ sát chân, và thưa:

- Kính bạch thánh giả, ngài đã ban cho tôi mạng sống !

Thổ La Nan Đà liền cho xuất gia.

Tướng quân Chấp Kiếm nghe người nữ ác độc kia nay đã xuất gia, liền nói như vầy:

- Há có thể để người kia vào trong thành Vô úy được chăng ? Đợi đủ bảy ngày, ta sẽ đoạn mạng người ấy !

Cô ni nghe những lời nói này, toan dẫn người nữ kia tìm bạn an ủi, liền đến chỗ mười hai ni chúng, nói:

- Người nữ này là con gái của quan... đã quy y Phật, quy y Pháp rồi, nay quay về với quý vị.

Người nữ kia được dẫn đến hết mười hai chúng. Mười hai chúng nói:

- Đây là việc thiện. Nay ta sẽ nhiếp thọ, ai lại dám nói ? Nếu có ai vội đến đây nói, ta sẽ tự giải thích.

Thổ La Nan Đà lại dẫn người nữ kia đến chỗ Đại thế chúa, thưa rằng:

- Kính bạch thánh giả, thánh giả biết cho, người nữ này là con của quan... thâm tâm quy y Phật, Pháp, Tăng bảo. Nay đến quy y sát chân Đại thế chúa.

Đại thế chúa hỏi về cô ta, người nữ trình bày đầy đủ. Thế chúa bảo rằng:

- Này chị em, đây là người không có đức hạnh, sao có thể dùng được ?!

Thổ La Nan Đà lại dẫn người nữ này đến chỗ Thắng Man phu nhân, và thưa:

- Kính thưa phu nhân, người nữ này là con của quan... đã quy y Tam bảo, nay quay về nương tựa phu nhân.

Phu nhân hỏi cô ta, người nữ này trình bày đầy đủ như trước. Phu nhân nói:

- Đây là người nữ không có đức hạnh, tại sao lại vội độ xuất gia ? Đây là việc làm phi pháp, là việc làm sai lầm, ta sẽ tâu lên vua.

Phu nhân đến chỗ vua, trình bày đầy đủ mọi việc. Nhà vua bảo:

- Đây là vấn đề thật sự phi pháp, song nó là việc khó quyết đoán. Nếu y theo pháp luật mà giết thì thương tổn đến Phật giáo, ta phải chịu ảnh hưởng xấu ác. Nếu nay phóng thích thì lại vi phạm đến hình phạt.

Tấn thối, cả hai đều khó quyết đoán, nhà vua liền sai sứ giả báo cáo đầy đủ mọi việc với tướng quân Chấp Kiếm. Tướng quân tâu lại:

- Nghiêm lệnh đã lập ra, mọi người đều biết, làm sao đối với người nữ này, nhà vua lại muốn vi phạm luật pháp chính mình đã chế, để rồi phóng thích chăng ?!

Nhà vua nói:

- Trường hợp này nên tha thứ thì hơn, chỉ chế cấm cho người khác (tại gia).

Tướng quân nghe như vậy, cơ hiềm mạnh mẽ:

- Tại sao lại độ cho người nữ phi pháp thế này xuất gia ?

Chư ni đem việc này bạch lại Bí-sô. Bí-sô bạch lên Phật. Đức Phật dùng nhân duyên này tập hợp các Bí-sô ni, hỏi lại để xác định sự thật, quở trách... rồi chế học xứ như vầy:

“Bí-sô ni nào, biết phụ nữ khác làm việc phi pháp, mọi người đều chê, bị chồng từ bỏ, dù có tâu vua biết, mà độ xuất gia, Tăng-già-phạt-thi-sa”.

ĐÒI VẬT NGƯỜI ĐÃ QUA ĐỜI

Khi đức Phật ở tại thành Vương-xá, trong thành này có một trưởng giả rất giàu, bỗng nhiên lâm trọng bệnh, chữa chạy thuốc men một thời gian lâu, không hề thuyên giảm. Ông trưởng giả biết không thể sống được lâu nữa, bèn lập đàn bố thí rộng rãi, cúng dường Sa-môn, Bà-la-môn, giúp kẻ bần cùng cô quả.

Bấy giờ, Bí-sô ni Thổ La Nan Đà, vào bữa tiểu thực, mặc y bưng bát, nhân đi khất thực, ghé vào nhà ông trưởng giả, cầu nguyện:

- Nguyện ông trưởng giả không bệnh, an ổn!

Ông trưởng giả bạch:

- Kính thưa thánh giả, đối với thân mạng của con không hy vọng sống lâu, còn lòng con lại không khỏi bệnh hoạn; tất cả mọi của cải đềulâp đàn tu phước.

Cô ni nghe xong, liền nói:

- Này hiền thủ ! Tôi rất mừng vui khi nghe ông làm việc hợp lý này. Song giới người nữ của chúng tôi, vấn đề lợi dưỡng rất là thiếu thốn, ít oi. Nếu theo thứ tự xả thí, thì ân huệ của chúng tôi được nhiều ít, bao nhiêu?

Ông trưởng giả trả lời:

- Tài sản của con hiện có đã xả thí hết, tại sao thánh giả không đến sớm ?

Ni Thổ La Nan Đà nói:

- Không lẽ tôi từ nhà này ra đi với hai bàn tay không ? Đây là một điều tổn phước và tai hại !

Trưởng giả trả lời:

- Không còn thứ gì cả, làm sao đây ?!

Ni cô nói:

- Này hiền thủ, ắt phải có chút ít gì để cứu giúp cho nhau chứ !

Bấy giờ, ông trưởng giả chỉ còn có một khế ước của người thiếu nợ, liền chỉ cho cô ni, và nói:

- Thưa thánh giả, hiện nay trong nhà con chỉ còn bản khế ước này, nếu cần cô có thể nhận.

Cô ni nói:

- Này hiền thủ, nếu cho thì tôi mang về.

Cô ni nhận khế ước và nói với ông trưởng giả:

- Do nhờ phước thí nàyTâm đặng diệu trang nghiêm

Thường được đủ của cảiĐạt đến vui vô thượng.

Ông trưởng giả nói:

- Thưa thánh giả, người mắc nợ này nhà nghèo, không thể trả hết một lần. Họ sẽ lần lượt trả ít nhiều, chớ nên gây phiền phức đối với họ.

Cô ni nói:

- Này hiền thủ, tôi là người xuất gia, há không đắn đo suy tính, để gây não loạn đối với người khác sao ?! Đó là điều không hợp lý.

Không bao lâu, ông trưởng giả mạng chung. Cô ni nghe tin này liền đến kéo lôi, xô đẩy, bắt người mắc nợ đến nơi ngã tư để đòi. Trưởng giả, Bà-la-môn thấy vậy, cơ hiềm: “Tại sao Bí-sô ni lại dựa vào khế ước của người đã chết mà lôi kéo người mắc nợ !”.

Chư ni đem việc này bạch lại Bí-sô. Bí-sô bạch lên Phật. Đức Phật dùng nhân duyên này tập hợp ni chúng, hỏi để rõ sự thật, quở trách..., rồi chế học xứ như vầy:

Bí-sô ni nào, dựa vào khế ước của người khác, mà vì mình đòi vật người đã qua đời, Tăng-già-phạt-thi-sa.