Khai Thị Thiền Thất

Thế nào là tứ tướng

Hỏi:

Thế nào là tứ tướng: Nhân, ngã, chúng sanh, thọ giả?

Đáp:

Tứ tướng có 2 thứ: Tứ tướng phàm phu gọi là mê thức tứ tướng là hiển bày cái ngã thế gian và tứ tướng của bậc thánh là mê trí tứ tướng để hiển bày cái ngã xuất thế gian.

Phàm phu chấp thân này cho là ta, nên gọi là ngã tướng; tiến thêm một bước không chấp thân này tiểu ngã, rồi chấp nhân tướng là cả nhân loại làm đại ngã; bỏ đại ngã mà tiến lên chấp cả chúng sanh, gọi là chúng sanh tướng; chúng sanh tướng cũng phải qua thời gian, tức chấp thật thời gian đó gọi là thọ giả tướng (kinh Viên Giác gọi là thọ mạng tướng).

Kinh Viên Giác diễn tả tứ tướng của bậc thánh: Bậc thánh đã chứng quả, nhưng còn chấp sở chứng sở ngộ cho ta chứng là ngã tướng; rồi tiến lên một bước ngộ được sự chứng không phải là ta (không có năng ngộ sở ngộ), nên gọi là nhân tướng; tiến thêm một bước là liễu tri năng chứng năng ngộ đều không phải là ta, nhưng còn năng liễu và sở liễu tri gọi là chúng sanh tướng; diệt hết các ngã luôn cả liễu tri không còn, chứng Niết Bàn Tiểu thừa, mà ôm Niết bàn cho là ta chứng gọi là thọ mạng tướng (mạng căn chưa dứt).

Ngộ triệt để của Thiền tông thì mạng căn cắt dứt. Người ta nghe nói mạng căn cắt dứt thì sợ, vì còn muốn ôm cái ngã. Mạng căn chưa cắt dứt thì còn thọ mạng (thọ giả), nên gọi là thọ giả giả tướng; tức là bỏ ngũ uẩn ngã, lại ôm Niết Bàn ngã là ngã vi tế.

Ngộ cuối cùng của Tổ Sư thiền là vô tu vô chứng, vì Phật đã thành sẵn, không phải tu mới thành, không phải chứng mới đắc. Cho nên, ngộ triệt để là tâm vô sở hữu, Phật Thích Ca gọi là pháp bản trụ, là vô thỉ, không thể kiến lập cũng là nghĩa vô sanh. Người chứng ngộ là chứng pháp vô sanh, chứng vô sanh pháp nhẫn.

Pháp vốn vô sanh vô thỉ, làm sao có ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả!

4 kiến: Ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả

Hỏi:

Thế nào là ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến?

Đáp:

Chấp tứ tướng nên có kiến giải, chấp ngã tướng có ngã kiến, chấp nhân tướng có nhân kiến, chấp chúng sanh tướng có chúng sanh kiến, chấp thọ giả tướng có thọ giả kiến.

Đó là chấp hiểu biết của mình, Tổ Sư thiền không kiến lập cái gì, không hiểu biết cái gì, vì cái biết đã sẵn. Như ánh sáng mặt trời không bao giờ ngưng chiếu, không thấy được ánh sáng là do bị che khuất.

Cái biết của mình không có sự bắt đầu và cuối cùng, luôn luôn cùng khắp không gian thời gian. Khắp không gian thì không có chỗ để chỉ, khắp thời gian thì không có lúc để nói. Không phải mình sanh ra rồi mới có cái biết! Mình chết thì cái biết đó vẫn còn không mất.

Nhưng không gọi là biết, nếu gọi là biết thì có cái không biết để đối đãi. Biết và không biết là sản phẩm của bộ óc, sau khi chết thì bộ óc biến thành tro đất; còn cái biết của tự tánh không thể biến thành tro đất, vì không có lay động biến đổi.

Mở mắt chiêm bao thức tỉnh

Hỏi:

Mở mắt chiêm bao thức tỉnh, có bị chiêm bao lại không?

Đáp:

Mở mắt chiêm bao được thức tỉnh thì không bao giờ chiêm bao lại, cho nên không tự thức tỉnh, vì vậy tu mới thức tỉnh. Nhắm mắt chiêm bao là khi ngủ thấy chiêm bao, rồi tự thức tỉnh thì khỏi cần tu.

Mở mắt chiêm bao thức tỉnh thì không bao giờ chiêm bao lại. Vậy làm sao Sư Phụ biết được?

Đây là Thánh Ngôn Luận, tức là lời Phật Thích Ca và chư Tổ nói ra.

Lý do gì tu nhiều kiếp không ngộ?

Cũng như Dũng nghe đến đâu chấp đến đó, tu phải phá chấp. Nếu không phá chấp mà tu thì nhiều kiếp không ngộ.

“Cửa biết là cửa tai họa”, nếu không biết làm sao dịch ra kinh điển hay làm Phật sự?

Biết của bộ óc là có không biết để đối đãi, cái biết của tự tánh không gọi là biết, vì không có đối đãi nên gọi là vô duyên tri.

Tâm, Phật, chúng sanh không sai biệt

Hỏi:

“Tâm, Phật, chúng sanh không sai biệt” là thế nào?

Đáp:

Tất cả do tâm tạo, Phật do tâm tạo, chúng sanh cũng do tâm tạo.

Bận rộn sao tu được kiến tánh

Hỏi:

Chúng con bận rộn việc gia đình, làm sao tu được kiến tánh?

Đáp:

Do có biết nên thấy bận rộn, giữ nghi tình là không hiểu không biết thì không biết bận rộn; suốt ngày làm việc như không thấy có làm việc. Như cô Hằng Thiền thợ may tham thiền cắt vải suốt ngày mà bộ óc không biết, thành ra không thấy mệt; cô làm việc suốt ngày, thấy như không có làm việc vậy.

Làm việc không có ngồi, vậy tham thiền được không?

Đường Lối Thực Hành Tham Tổ Sư Thiền nói: “Tham thiền không cần ngồi, đi đứng nằm ngồi đều tham thiền được”. Đi với ngồi là để điều thân, đi mỏi chân thì ngồi, ngồi tê chân thì đi. Nếu không ngồi mà làm việc thì đã có vận động, tức là có điều thân.

Ngồi thấy có vọng tưởng, làm việc thì hết vọng tưởng. Vậy là sao?

Không biết có vọng tưởng là tốt, vì nghi tình là không hiểu không biết.

Tin tâm tin pháp – Trống không – Khán

Hỏi:

Tham thiền cần tin tự tâm 100% và tin pháp môn 100%. Vậy công phu không tìm hiểu nữa, có đúng không?

Đáp:

Tin tự tâm đầy đủ thì không cần tìm hiểu gì nữa, do không tin tự tâm đầy đủ nên còn đi tìm hiểu. Vì tìm hiểu là tìm ở ngoài, tin tự tâm là biết trong tâm đầy đủ tất cả.

Hỏi:

Trống không là cái gì?

Đáp:

Trống không là không có gì hết, cho nên không biết. Trống không là mình đang dùng, nhưng mình không chịu nhận; ứng dụng hàng ngày mà chẳng tự biết, còn đi tìm hiểu mò đoán bậy bạ. Như cô đang quỳ, nếu không có trống không thì sao cô quỳ được!

Hỏi:

Khán tức là có, vậy như thế nào?

Đáp:

Tại sao khán tức là có! Khán không thấy gì làm sao có được? Tại thấy cái gì nên mới có. Vì cô có thói quen là chấp có hay chấp không có. Phật pháp gọi là biên kiến, tức là một trong năm thứ ác kiến.

Chấp thật có là biên kiến, chấp thật không có là biên kiến; biên kiến không phải thật tế, thật tế không dính dáng có và không có. Nếu chấp có thì lọt vào cú thứ nhất, chấp không có thì lọt vào cú thứ nhì, chấp chẳng có chẳng không thì lọt vào cú thứ ba, chấp cũng có cũng không thì lọt vào cú thứ tư. Kinh Lăng Già dạy mình đừng lọt vào tứ cú.

Chúng sanh không dùng ra được

Hỏi:

Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh bằng như Phật, mà Phật dùng ra được; còn chúng sanh không dùng ra được, vì sao?

Đáp:

Chúng sanh không dùng ra được là do có kiến lập sở hữu nên bị chướng ngại. Phật tánh là vô sở hữu trống rỗng không có gì, nếu kiến lập có cái này cái kia thì bị chướng ngại. Khi nào những kiến lập xóa bỏ thì cái dụng hiện ra khắp không gian thời gian bằng dụng của Phật Thích Ca.

Bây giờ, chúng sanh cũng có cái dụng như Phật, nhưng không dùng ra được vì bị chướng ngại biết và không biết của bộ óc. Như ánh sáng mặt trời đang chiếu soi, nhưng bị che khuất bởi trái đất và mây.

Thật tế phải tự tu tự chứng, tôi nói ra đều trong tương đối; nếu thật tế nói được thì Phật Thích Ca đã nói cho mình biết thì đâu cần tu nữa!

Hỏi:

Tại sao có tẩu hỏa nhập ma?

Đáp:

Tẩu hỏa nhập ma là do kiến lập có sở đắc, có sở cầu, nên ma nhân cơ hội đó nhập vào. Kinh Lăng Nghiêm nói rõ 50 thứ ma ngũ ấm, tham thiền có điều kiện thứ nhất là vô sở đắc, vô sở cầu, vô sở sợ. Nếu thực hành được 9 chữ này thì ma không bao giờ nhập được. Người bị nhập ma là do người ấy, chứ không phải tại pháp.

Pháp Tổ Sư thiền là trống rỗng vô sở hữu, không có cái gì nên không bị ma nhập. Lục Tổ nói: “xưa nay không một vật, lấy gì dính bụi trần”. Vì có kiến lập cái gì nên có dính bụi trần, nếu không có vật gì làm sao dính bụi trần! Vậy ma không có chỗ để nhập.

Những người nói như vậy còn có chấp thật quá nặng, chánh pháp là phá ngã chấp thì được ra khỏi sanh tử luân hồi. Người có tư tưởng chấp thật, có tu muôn ngàn kiếp không thể giải thoát, vì họ còn có sở đắc sở cầu.

Tham thiền kết hợp niệm Phật không

Hỏi:

Trong lúc tham thiền có kết hợp với niệm Phật được không?

Đáp:

Niệm Phật là không tin tự tâm, luôn cả lời dạy của Phật Thích Ca cũng không tin. Phật Thích Ca có 3 cuốn kinh nói về Tịnh Độ là: Vô Lượng Thọ, Quán Vô Lượng Thọ và A Di Đà (gồm có Tiểu A Di Đà và Đại A Di Đà).

Tiểu A Di Đà là chùa thường tụng, phần nhiều người tu Tịnh Độ không biết Đại A Di Đà. Nhưng người sanh Cực Lạc nhờ Phật A Di Đà dạy tham thiền khởi nghi tình rồi đến ngộ (ghi trong kinh Đại A Di Đà). Một số người tu Tịnh Độ không nhìn nhận mình có thiền. Có 3 cấp tu Tịnh Độ:

Thật Tướng Niệm Phật là thiền.

Quán Tưởng Niệm Phật là thiền, ghi trong kinh Quán Vô Lượng Thọ có 16 pháp thiền quán.

Trì Danh Niệm Phật cũng là thiền. Nếu không có thiền làm sao được nhất tâm bất loạn, nhất tâm bất loạn là thiền định.

Tu Tịnh Độ đã có thiền, sao còn nói là Thiền Tịnh song tu! Tất cả pháp môn của Phật đều lấy thiền làm căn bản, không có thiền thì không có tu.

Giáo Môn tụng kinh cũng là thiền, cho nên trong chùa có bao nhiêu người tu thì bao nhiêu người đó tụng kinh; thiếu một người cũng không được, vì tụng kinh là tu tức vừa tụng vừa quán tưởng. Vì vậy, gọi là tùy duyên quán tưởng, duyên theo kinh đến đâu thì quán tưởng đến đó.

Quán Tông Tự của ngài Đế Nhàn thấy chúng Tăng tụng không đủ 2 giờ mỗi lần thì ngài quở làm biếng. Bây giờ người ta thường tụng cho qua nhanh, không quán tưởng nên không có tu.

Ngày xưa, tôi hoằng Tịnh Độ mười mấy năm, nhưng chưa thấy người nào tu đúng tông chỉ Tịnh Độ. Chỉ thấy một người tu đúng nhưng chưa đúng hết. Người đó thông suốt giáo lý, cũng biết tín nguyện hạnh; nhưng không thực hành đại nguyện của mình phát, nên nguyện giả thì không được vãng sanh. Ông ấy là tiệm vàng ở Thị Nghè.

Kết hợp Thiền và Tịnh Độ là mâu thuẩn, như Tứ Liệu Giảng cho là của ngài Vĩnh Minh, nhưng sự thật không phải. Bài kệ ấy là:

Có Thiền không Tịnh Độ,

Mười người chín người sai.

Có Tịnh Độ không Thiền,

Trăm người trăm người được.

Tịnh Độ mà thêm Thiền,

Như con cọp thêm sừng.

Câu này mâu thuẩn mà không biết. Tại sao? Vì có Tịnh Độ không Thiền thì được 100% là tốt nhất. Tại sao thêm thiền vô làm mất hết 90 chỉ còn lại 10? Vì 10 người Thiền hết 9 người sai, vậy lại nói là cọp thêm sừng, ấy là mâu thuẩn!

Ăn chay để thích hợp tu Tịnh Độ

Hỏi:

Người cư sĩ ăn chay hay không để thích hợp tu Tịnh Độ?

Đáp:

Ông hỏi vậy là không biết Tịnh Độ, Tịnh Độ có 2 thứ nguyện: Đại nguyện và tiểu nguyện.

Tiểu nguyện là một mình cầu được vãng sanh, không hợp với nhân quả, cho nên không được vãng sanh.

Đại nguyện hợp với nhân quả thì được đới nghiệp vãng sanh. Tại sao? Vì thiếu nợ khỏi trả tiền mặt, ký ngân phiếu để sau này trả, hoặc 10, 20 năm; cho nên mỗi ngày phải bỏ tiền vô ngân hàng, để sau này người ta đến ngân hàng lãnh mới có. Nếu có ngân phiếu mà trong ngân hàng không có tiền là ngân phiếu giả thì phải bị ở tù.

Vì vậy, mỗi ngày làm phước thiện,… tức là thực hành đại nguyện của mình phát, đại nguyện là độ tất cả chúng sanh; sanh lên cõi Cực Lạc nghe gió thổi chim kêu thì ham tu, như người thế gian thích tiền vậy. Cho nên, các vị ấy nhờ Phật A Di Đà dạy tham thiền phát nghi rồi ngộ (thành Phật). Thành Phật trở lại độ những chúng sanh có nhân duyên trước thì cái nợ mới hết.

Tu Tịnh Độ thì phải thực hành đúng tông chỉ Tịnh Độ của Tổ thứ 13 Tịnh Độ là Ấn Quang Pháp sư.

Trí, mê – Chẳng rời Phật – Pháp của mình

Hỏi:

Sao gọi là người trí, người ngu, người mê, người ngộ?

Đáp:

Chấp thật là ngu là mê, phá chấp thật là trí là ngộ. Bất cứ chấp cái gì thật, chấp thật Phật cũng là mê là ngu.

Hỏi:

Thế nào thường chẳng rời Phật?

Đáp:

Khỏi cần! Vì tất cả chúng sanh có tâm tánh giác ngộ gọi là Phật tánh, từ vô thỉ đến nay không bao giờ mình lìa được. Nếu muốn lìa cũng không thể lìa, cho đến núi sông, đất đai, nhà cửa, mặt trời, mặt trăng, bất cứ cái gì đều cũng không lìa được. Vì tất cả đều ở trong đó dung nạp và ứng dụng.

Hỏi:

Sao gọi là pháp của mình?

Đáp:

Phật pháp không có của mình và không có của ai. Tất cả pháp đều nói về tâm, tâm thì trống rỗng vô sở hữu. Nếu nói của ai thì ai cũng có đầy đủ.

Hỏi:

Lục Tổ nói: “Nếu ta có pháp dạy người thì ta đã gạt người, ta chỉ tùy theo chỗ buộc của người mà mở trói”. Vậy như thế nào?

Đáp:

Bản tâm là vô sở hữu, nên Lục Tổ nói “bổn lai vô nhất vật”, vốn không có một vật gì, do người kiến lập thì bị trói buộc làm chướng ngại. Vì vậy phải phá kiến lập, kiến lập Bồ Tát thì phá Bồ Tát, kiến lập Phật thì phá Phật.

Cho nên, Lâm Tế nói: “Gặp Phật chém Phật, gặp ma chém ma”. Đó là phương tiện phá sự kiến lập của người.

Hỏi:

Bây giờ, Sư Phụ được rỗng không thì thuyết pháp, đến chừng nào chúng con được rỗng không cũng thuyết pháp phải không?

Đáp:

Cái rỗng không của mọi người đều bằng nhau, tâm vô sở hữu cùng khắp không gian thời gian, đối với Phật Thích Ca không có hơn kém.

Hiếu thuận – Phương tiện – Hảo tâm

Hỏi:

Làm sao gọi là hiếu thuận?

Đáp:

Người đời nuôi dưỡng cha mẹ gọi là hiếu, cái hiếu của người thế gian tuy nuôi cha mẹ đến chết; nhưng cha mẹ không giải thoát, kiếp sau vẫn còn khổ. Người xuất gia bỏ cha mẹ không nuôi lại tu đến kiến tánh, rồi giúp cho cha mẹ được giải thoát khổ vĩnh viễn gọi là đại hiếu.

Hỏi:

Sao gọi là phương tiện?

Đáp:

Phương tiện là tùy nghi. Tứ Nhiếp Pháp là bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự là phương tiện độ chúng sanh. Bố thí, ái ngữ, lợi hành thì các tôn giáo khác làm được; còn đồng sự chỉ có Phật Giáo mới làm được, như muốn độ heo thì thị hiện heo, muốn độ người ăn mày thì thị hiện người ăn mày.

Hỏi:

Sao gọi là hảo tâm?

Đáp:

Hảo tâm là tâm tốt, tâm tốt của người thế gian không có tiêu chuẩn. Nếu người ta đói cho ăn hay lạnh cho mặc, có giúp họ đến chết nhưng cũng không giải thoát. Thật tế thì hại họ, làm cho họ ỷ lại nên kiếp sau phải trả.

Hảo tâm của Phật Giáo là giúp họ tu hành giải thoát vĩnh viễn tất cả khổ. Giúp họ đến chỗ cứu cánh của Phật Giáo mới là tốt thật.

Phân biệt nhất thiết pháp

Hỏi:

Phân biệt nhất thiết pháp,

Bất khởi phân biệt tưởng.

Kinh xin Sư Phụ khai thị?

Đáp:

Thường ứng chư căn dùng,

Mà chẳng khởi dụng tưởng.

Phân biệt tất cả pháp,

Chẳng khởi phân biệt tưởng.

Chư căn (lục căn) sẵn sàng ứng dụng, mà không khởi lên dụng tưởng. Như dùng cơm, ta là năng dùng, cơm là sở dùng; chẳng khởi lên dùng tưởng không cho là ta ăn, cơm là sở ăn của ta; ăn cơm thì cứ ăn, vì có ta là ngã chấp thì phiền não sanh khởi.

Phân biệt tất cả pháp, như chén này cơm chén kia nước; không phải không biết cơm hay nước! Phân biệt rõ ràng, nhưng chẳng khởi phân biệt tưởng; cơm thơm cơm thúi không có phân biệt. Nước chỉ biết là nước, không phân biệt nước trong nước đục; phân biệt được nhưng chẳng khởi phân biệt tưởng.

Phân biệt chẳng phải ý

Hỏi:

Huyền Giác đáp với Lục Tổ: “Phân biệt chẳng phải ý”. Vậy có giống “phân biệt tất cả pháp, mà chẳng khởi phân biệt” không?

Đáp:

Ý như vậy, phân biệt tất cả pháp, nơi đệ nhất nghĩa mà chẳng động.

Theo thế lưu bố tưởng không sanh ra trước tưởng, vậy có phải trùng ý đó không?

Phải! Chỉ có thế lưu bố tưởng, không có trước tưởng.

Theo lý này thì con hiểu được, sự thì con chưa thâm nhập, vì còn đang ở trong mở mắt chiêm bao phải không?

Phải! Khi nào ở trong mở mắt chiêm bao thức tỉnh thì sự được thâm nhập.

Đầu óc tu chứng có được không

Hỏi:

Bản thể tự tâm rỗng không mà dung chứa mọi thứ. Vậy mình có thể dùng đầu óc bình thường hay tu chứng có được không?

Đáp:

Tu tập là hỏi và nhìn để giữ nghi tình (không hiểu không biết) thì dần dần tìm hiểu biết, suy nghĩ biết, ghi nhớ biết đều chấm dứt. Không hiểu không biết là nhất niệm vô minh cũng tan rã, thì biết và không biết của bộ óc sạch hết. Cái biết Phật tánh toàn diện hiện lên, gọi là chánh biến tri, vô duyên tri hay trí Bát Nhã,… cùng khắp không gian thời gian.

Vậy nhìn chỗ không nhìn thấy, biết không thể biết, hiểu không thể hiểu, có phải không?

Dùng bộ óc để hiểu là chướng ngại, không phải tham thiền. Tôi giảng là để tăng cường niềm tin tự tâm, cần phải tự mình hỏi và nhìn mới được kiến tánh, không thể dùng lời nói diễn tả. Cho nên, Phật nói: “49 năm thuyết pháp, tôi chưa từng nói một chữ”. Đường lối thực hành thì nói được, chỗ đến không thể nói.

Sư Phụ dạy hỏi, nhưng không biết lấy gì để hỏi?

Như 2 chân đi không được phải nhờ cầm gậy chống đi. Cây gậy ví cho câu thoại để kích thích lên niệm không hiểu không biết, có nghi tình là đi. Đến chỗ kiến tánh tự biết, chưa kiến tánh mà mò đoán thì không được.

Chỗ có thể nắm – Tham thoại đầu

Hỏi:

Chỗ có thể nắm được, thì sao?

Đáp:

Tất cả lời dạy của Phật không có chỗ nắm bắt, nên không có chỗ cho người vấn nạn hay bắt lỗi. Vì Phật nói xong liền phủ nhận.

Hỏi:

Tham thoại đầu và tham thoại vỉ khác nhau như thế nào? Và tham thoại đầu có ích lợi gì?

Đáp:

Ví dụ cây viết là đường đi của ý thức, đầu trên là thoại đầu, đầu dưới là thoại vỉ. Từ thoại vỉ đến thoại đầu là đường đi của ý thức. Ý thức gồm có 2 mặt: Mặt biết là tu Như Lai thiền, cuối cùng cũng đến thoại đầu; dùng mặt không biết là tu Tổ Sư thiền, cuối cùng cũng đến thoại đầu.

Bắt đầu hỏi và nhìn là rời khỏi thoại vỉ, nhưng chưa đến thoại đầu là đang đi ở giữa đường; mục đích muốn đến thoại đầu, nên gọi là tham thoại đầu. Đi mau thì nhanh đến, đi chậm thì lâu đến.

Đó là tùy theo công phu của mình, không phải vĩnh viễn ở thoại vỉ. Nếu không có nghi tình thì không lìa thoại vỉ. Cho nên tham thoại vỉ không thể kiến tánh.

Ngồi thiền dựa tường hay cuối đầu xuống

Hỏi:

Trong khi ngồi thiền có hành giả dựa tường hay cuối đầu xuống. Vậy có ảnh hưởng đến tâm sinh lý gì không?

Đáp:

Phần nhiều ngồi như vậy là hôn trầm, buồn ngủ, ngủ quên không hay biết. Cho nên, có tuần hương đánh nhẹ trên vai để phá tan buồn ngủ. Phải ngồi ngay thẳng hơi nghiêng phía trước, nếu ngồi quá thẳng có thể bị tức ngực.

Giới thể, giới pháp, giới tánh, giới tướng

Hỏi:

Thế nào là giới thể, giới pháp, giới tánh, giới tướng?

Đáp:

Giới căn bản gọi là tánh giới (sát, đạo, dâm, vọng). Bất cứ giới nào cũng phải có 4 giới căn bản này. Tuy không thọ giới, nhưng phạm đều có tội nhân quả.

Tỳ Kheo có 4 giới ba la di là tội nặng nhất, giống như tội tử hình của thế gian; giới oai nghi gọi là giá giới, chỉ có tội phạm giới nhưng không có tội nhân quả. Tỳ Kheo và Tỳ Kheo Ni đều có 100 giới oai nghi. Giá giới là để thuận tiện cho sự hoằng pháp, cho nên giới đó tùy theo truyền thống phong tục của địa phương.

Như Tu sĩ ở Ấn Độ đi làm ruộng là phạm giới, vì phong tục xứ này thì Tu sĩ phải đi khất thực, không thể đi trồng trọt để ăn. Tu sĩ ở Trung Quốc đi khất thực thì người ta cho là con sâu ăn gạo, nếu tự mình trồng trọt ăn thì người ta khen ngợi.

Giới luật có khai, giá, trì, phạm. Thế nào là khai? Như uống rượu cũng có thể khai là trường hợp mình có bệnh, công khai với mọi người “vì bệnh, thầy thuốc bảo cần phải dùng rượu để trị”, như vậy dùng thì không phạm giới.

Tác trì chỉ phạm – Sống với Phật tánh

Hỏi:

Tác trì chỉ phạm là thế nào?

Đáp:

Tác trì là giới Bồ Tát (làm là trì giới), chỉ trì là giới Thanh Văn (không làm là trì giới). Như người thọ giới Bồ Tát đi ngoài đường gặp người tai nạn, không cứu giúp thì phạm giới.

Giới Bồ Tát có chỉ trì và tác trì, giới Thanh Văn có chỉ trì mà không có tác trì.

Hỏi:

Tại sao chúng con có Phật tánh, mà không luôn sống với Phật tánh của mình?

Đáp:

Vì có kiến lập sở hữu, Phật tánh là trống rỗng vô sỡ hữu. Nếu có sở hữu nhiều chừng nào thì chướng ngại nhiều chừng nấy. Nhưng tánh con người ham sở hữu, như tiền của, đất đai, nhà cửa,… tất cả muốn sở hữu về mình. Cho nên, dụng Phật tánh của chúng sanh không phát huy được; Phật không sở hữu, nên dụng tự động khắp không gian thời gian.

Khởi tâm ý thức – Không lìa tự tánh

Hỏi:

Chúng con có Phật tánh không sanh không diệt. Vậy, nguyên nhân nào khởi lên tâm ý thức?

Đáp:

Do mình ham muốn có sở hữu, cho nên có điều kiện tham thiền là “vô sở đắc, vô sở cầu, vô sở sợ” để phá ngã chấp. Chánh pháp luôn luôn phá ngã chấp mới được giải thoát, chướng ngại là do có kiến lập cái ngã.

Có phải tham thiền phá vô thỉ vô minh thì ngộ được Phật tánh bằng như chư Phật không?

Phải rồi!

Hỏi:

Lục Tổ nói: “Thuyết pháp chẳng lìa tự tánh”. Xin Sư Phụ khai thị?

Đáp:

Nói và không cũng không lìa được, vì tự tánh trống rỗng vô sở hữu; mặt trăng, mặt trời, nhà cửa, đất đai, bất cứ cái gì đều ở trong đó. Nói hay không nói cũng ở trong đó, hay ở chân trời góc biển đều ở trong đó; chứ không phải nói và không nói mà lìa được.

Lời của Lục Tổ là phương tiện để cho người tin được tự tánh, cho nên nói “thuyết pháp chẳng lìa tự tánh”. Nếu lìa tự tánh mà thuyết, gọi là tướng thuyết (chấp tướng).

Pháp Hải hỏi Lục Tổ

Hỏi:

Pháp Hải hỏi Lục Tổ: Sau khi Hòa thượng nhập diệt rồi, có pháp gì cho chúng sanh mê muội ở đời sau để thấy được Phật tánh?

Lục Tổ nói: Nếu chúng sanh biết tâm mình là chúng sanh thì thấy được Phật tánh, còn không biết mình là chúng sanh thì dầu muôn kiếp cũng không thấy Phật tánh.

Xin Sư Phụ khai thị?

Đáp:

Phật nói: “Chúng sanh, tức phi chúng sanh, thị danh chúng sanh” là nghĩa 3 câu. Câu thứ nhất “chúng sanh” là chấp chúng sanh thật, câu thứ nhì “phi chúng sanh” là chấp chúng sanh giả (chẳng phải thật), câu thứ ba “thị danh chúng sanh” là giả danh chúng sanh. 3 câu đều giả danh, phá hết 3 câu. Cho nên, không trụ câu nào (vô sở trụ), cũng là nghĩa tánh không.

Vì tánh không thì cùng khắp không gian, nên gọi là Như Lai; khắp thời gian không sanh diệt, nên gọi là Niết Bàn. Nếu hiểu được chúng sanh thì tất cả đều hiểu. Như thế giới, tức phi thế giới, thị danh thế giới và đệ nhất ba la mật, tức phi đệ nhất ba la mật, thị danh đệ nhất ba la mật, tất cả đều nghĩa 3 câu. Hiểu được nghĩa 3 câu thì hiểu được chúng sanh.

Vậy tất cả là phương tiện, chỉ là giả danh, chứ không thể kiến lập phải không?

Phải rồi! Không có cái nào thật, cho nên nói “tất cả đều do tâm tạo”.

Bà già đốt am

Hỏi:

Kính xin Sư Phụ khai thị công án: Bà già đốt am?

Đáp:

Bà già có lòng tốt muốn giúp người tu, nên vị Tăng xin nhập thất 3 năm để tu. Bà già đồng ý cho ở một cái am, mỗi ngày sai con gái đem cơm cho vị Tăng. Đem cơm được 3 năm thì con gái cũng được 18 tuổi.

Bà già dặn con gái: Sau khi đem cơm cho vị Tăng ăn xong, con ôm chặt vị Tăng và nói “nói đi, nói đi”, coi vị Tăng nói sao, rồi nói lại cho tôi biết. Con gái làm theo lời dặn bà già.

Vị Tăng nói:

Khô mộc ỷ hàn nham,

Tam đông vô noản khí.

Nghĩa là:

Cây khô dựa đá lạnh,

Tháng chạp không hơi ấm.

Tức là con gái ôm vị Tăng, nhưng vị Tăng không có cảm xúc gì cả. Con gái về báo lại cho bà già biết, bà già nói: Uổng công nuôi ông 3 năm, rồi đuổi đi và đốt am.

Vì vị Tăng chưa kiến tánh, nhưng người thế gian thấy sự tu của vị Tăng như vậy có thiền định cao, nên con gái ôm không có cảm giác.

Vị Tăng đi khỏi chỗ đó một thời gian, trở lại xin bà già nhập thất 3 năm nữa, bà già đồng ý và sau 3 năm cũng sai con gái: Khi vị Tăng ăn cơm xong rồi ôm chặt và nói “nói đi, nói đi”.

Vị Tăng trả lời: Trời biết, đất biết, ta biết, ngươi biết, đừng cho bà già biết.

Con gái về kể cho bà già nghe, bà già nói: Ông ấy đã kiến tánh.

Vì kiến tánh rồi, nên không có phân biệt.

Soạn giáo án – Giống như niệm

Hỏi:

Con dạy học thường soạn giáo án, nên tham thiền hay gián đoạn. Vậy tham thiền có kết quả không?

Đáp:

Lúc làm việc thì ngưng tham thiền, không làm việc mới tập tham. Như một ngày đêm có 24 giờ, làm việc 8 giờ, còn lại 16 giờ tập tham thiền. Khi 16 giờ tập tham thiền quen thuộc thì 8 giờ làm việc tự động tham thiền được, cái dụng của tự tánh thay cho bộ óc làm việc; công việc tốt hơn và nhanh hơn, cũng có nhiều Phật tử làm được như vậy.

Hỏi:

Làm thế nào khởi nghi tình được miên mật, vì mới hỏi thì có nghi tình, hỏi một thời gian thấy giống như niệm Phật?

Đáp:

Cô tham câu nào?

Sanh từ đâu đến, chết đi về đâu?

Vì có thói quen cho kiếp trước kiếp sau là cái gì, suy nghĩ ra đáp án. Tham thoại đầu là không cho đáp án. Như câu “khi chưa có trời đất ta là cái gì?”, không thể có đáp án. Nếu chỉ hỏi “ta là cái gì?” thì dễ có đáp án.

Mục đích tham thiền là không hiểu không biết để chấm dứt tìm hiểu biết, suy nghĩ biết, ghi nhớ biết; rồi cuối cùng luôn cả không biết cũng chấm dứt. Biết và không biết của ý thức chấm dứt thì chánh biến tri hiện lên khắp không gian thời gian, không chỗ nào không biết và không lúc nào không biết.

Nếu biết mình có nghi tình hay không có nghi tình cũng không được, cứ hỏi và nhìn để giữ nghi tình.

Tôi hỏi cô: Khi chưa có trời đất cô là cái gì?

Không biết.

Không biết là đúng rồi, chỉ cần nổi lên một niệm không biết là cơ bản của nghi tình; rồi nhìn chỗ không biết, nhưng chỗ không biết thì không có chỗ; nên không có mục tiêu để nhìn, nhìn mãi không thấy gì vẫn còn không biết, Thiền tông gọi là nghi tình. Nếu không biết làm sao biết nghi tình! Biết là nghịch với tham thiền.

Đến chân tham thì luôn cả tham thiền cũng không biết. Ngài Lai Quả nói: “Vô tham tức là chân tham”, không phải vô tham không có tham, mình đang tham thiền mà tự mình không biết. Cho nên, trong Đường Lối Thực Hành Tham Tổ Sư Thiền nói “tham thiền còn muốn hiểu thiền hiểu đạo cũng không cho”. Vì hiểu là biết.

Đã thành Phật, sao con còn hỏi pháp

Hỏi:

Tất cả chúng sanh đều đã thành Phật từ vô thỉ, tại sao chúng con còn hỏi pháp?

Đáp:

Phàm dùng lời nói là đã mâu thuẩn, thường thường nói là vô thỉ (không bắt đầu). Vậy vô thỉ làm sao đến nay! Phải hữu thỉ mới đến nay. Dùng lời nói thì đã có ngữ bệnh, đúng là phải hữu thỉ đến nay. Hữu thỉ thì không đúng, vì thật tế là vô thỉ.

Nếu tất cả không có bắt đầu, sao chúng sanh lại có?

Không có dính líu có, vì mình chấp thật có thì lọt vào biên kiến, biên kiến là một trong năm thứ ác kiến. Chấp thật có, thật không đều là biên kiến. Nhiều người giảng kinh thuyết pháp lọt vào biên kiến, mà tự mình không biết. Rồi đuổi theo những danh từ như “từ vô thỉ đến nay”. Vô thỉ làm sao đến nay được!

Nói kiến tánh cũng là mâu thuẩn, tánh là tự tánh bất nhị, không có năng kiến sở kiến. Cho tự tánh là sở kiến, có năng kiến để kiến tự tánh, như vậy là nhị.

Như vậy tâm và thân không dính dáng với nhau phải không?

Không phải không dính dáng! Dính dáng và không dính dáng đều không đúng, vì tương đối là nhị, không phải kiến tánh. Nếu dùng bộ óc tìm hiểu là tương đối. Cho nên, tham Tổ Sư thiền là dùng không biết của bộ óc, để dẹp tất cả cái biết của bộ óc và sau không biết của bộ óc cũng không biết thì tương đối chẳng còn.

Cuối cùng, tham thiền lìa ý thức thì cái biết Phật tánh hiện lên, cái biết của Phật cũng gọi là biết; nhưng không phải cái biết của bộ óc, muốn nói cho người thế gian biết nên gọi là biết. Nếu nói biết thì có không biết để đối đãi. Vì vậy, cái biết không thể bắt đầu, không thể kiến lập cái biết. Nếu kiến lập là tương đối, không phải vô duyên tri.

4 bài kệ của ngài Vĩnh Gia giải thích, mặc dầu biết sở biết là tịch lặng; nhưng vẫn còn chướng ngại, không phải vô duyên tri. Như tay cầm như ý thì dụng của tay mất, nếu tay không cầm vật gì thì dụng của tay sẵn sàng.

Từ vô thỉ con đã thành Phật. Vậy sao còn nói là thành Phật?

Nếu thật có giác ngộ thành Phật thì mới biết không có Phật để thành. Vì có năng thành sở thành, Phật không phải sở thành. Kinh Viên Giác nói: “Tất cả chúng sanh đều đã thành Phật”, nhưng người ta không tin; vì còn ở trong chiêm bao chưa được thức tỉnh, chưa được tự chứng phần.

Nhắm mắt chiêm bao tự thức tỉnh, nên người ta tin được nhắm mắt chiêm bao là không thật. Nếu dùng bộ óc đi tìm hiểu hoài thì không hy vọng được kiến tánh.

Loài người có lúc nào

Hỏi:

Loài người có lúc nào?

Đáp:

Nếu có lúc nào thì có bắt đầu. Vậy chưa có loài người thì có thời gian và có bắt đầu không?

Không.

Thời gian không bắt đầu thì tất cả cái gì cũng không có bắt đầu. Nếu có lúc bắt đầu thì không cùng khắp thời gian. Cái biết của Phật tánh là cùng khắp thời gian, nên không có sự bắt đầu.

Tại sao con có quỳ đây để hỏi pháp?

Đó là bệnh chấp sai lầm. Tâm hoạt động thì có sanh tử, như thân xoay thấy căn nhà xoay. Căn nhà xoay dụ cho sanh tử luân hồi, căn nhà ngưng xoay dụ cho cứu kính Niết Bàn. Nhưng căn nhà đâu có xoay, mà nói căn nhà ngưng xoay! Nếu thân ngưng xoay thì căn nhà ngưng xoay. Dùng tâm hoạt động để hỏi thì sanh tử làm sao lìa được? Dùng cái không biết để ngưng tìm hiểu biết, suy nghĩ biết, ghi nhớ biết của bộ óc. Đó là phương tiện của Phật Thích Ca.

Con thắc mắc, Sư Phụ dạy lấy không biết để tu, sao ngày nào Sư Phụ cũng nói “ai có thắc mắc ra hỏi”, thành ra con theo lời nói đó mà ra hỏi?

Phải rồi! Có thắc mắc là lòng tin chưa đầy đủ thì tôi phải giải đáp để tăng cường lòng tin. Nếu có lòng tin 100% thì không cần hỏi, nên tôi không có giải đáp.

Thức tỉnh mở mắt chiêm bao

Hỏi:

Thức tỉnh mở mắt chiêm bao có bị buồn vui yêu ghét,.. nữa không?

Đáp:

Nếu tập khí của người đó sạch như Phật thì không bị buồn vui yêu ghét,… làm ảnh hưởng; tập khí còn vẫn bị ảnh hưởng. Lục Tổ đã kiến tánh triệt để vẫn còn bảo nhậm tập khí 15 năm.

Giáo Môn giải thích: Từ Sơ Địa đến Thập Địa, Đẳng Giác còn tập khí xuất thế gian vi tế; nếu chưa hết tập khí thì không được Diệu Giác. Tập khí vi tế là có sở ngộ, sở chứng, Niết Bàn, giải thoát. Cho nên, Thiền tông nói: “Tập khí xuất thế gian là hầm sâu giải thoát đáng kinh sợ”. Ai cũng muốn tu giải thoát, tại sao kinh sợ? Vì chấp giải thoát.

Lục Tổ nói: “Thiền định giải thoát chẳng phải Phật pháp, vì Phật pháp là pháp bất nhị”. Tại sao? Vì thiền định thì phải có tán loạn để làm tương đối. Nếu không trói buộc thì đâu cần giải thoát! Do chấp giải thoát thành trói buộc.

Tiểu thừa còn ôm Niết Bàn cho là ta chứng, nếu chấp ngộ thì còn mê.

Rùa giếng và rùa biển

Hỏi:

Thế nào là rùa giếng và rùa biển?

Đáp:

Có con rùa giếng ở dưới giếng từ lúc còn nhỏ, nó nhìn lên miệng giếng thấy bầu trời lớn hơn cái giếng một chút. Một ngày kia, có con rùa ở biển bò ngang miệng giếng bị lọt xuống.

Rùa giếng hỏi: Anh ở đâu đến?

Rùa biển nói: Ở biển.

Rùa giếng hỏi: Biển của anh lớn bao nhiêu? Có bằng 1/3 cái giếng này không?

Rùa biển nói: Lớn hơn nhiều.

Rùa giếng hỏi: Biển có bằng 2/3 cái giếng này không?

Rùa biển nói: Lớn hơn nhiều.

Rùa giếng hỏi: Vậy cái biển lớn hơn cái giếng này sao?

Rùa biển nói: Lớn hơn nhiều.

Rùa giếng nói: Vậy là ông nói bậy, làm sao lớn hơn nhiều được? Có phải biển ở dưới bầu trời này không?

Rùa nói: Phải!

Rùa giếng hỏi: Bầu trời chỉ có lớn hơn cái giếng một chút, làm sao dung nạp cái biển được! Vậy cái biển lớn bao nhiêu?

Rùa biển không nói được.

Rùa giếng nói: Những gì tôi nói đều chứng minh được, còn anh nói không có gì để chứng minh. Vậy rõ ràng anh nói bậy.

Các vị làm sao cho rùa giếng tin được biển lớn hơn giếng? Kiến thức rùa giếng có giới hạn bao nhiêu đó thì có thể chứng minh được. Rùa biển không có gì để chứng minh, rùa giếng hỏi giếng lớn bao nhiêu thì rùa biển chỉ nói: Lớn hơn nhiều.

Theo việc thông thường cái gì có chứng minh được là đúng, nhưng mình biết việc này không đúng.

Nếu dùng ý thức phân biệt chấp thật là con rùa giếng, dùng ý thức vô phân biệt để phá chấp thật là rùa biển. Vậy có đúng không?

Ví dụ như vậy cũng được.

Cản không cho vẫn đi

Hỏi:

Con đến Thiền Đường tham thiền, ông Xả của con không cho, con vẫn đi. Con có tội không?

Đáp:

Không có, như Phật Thích Ca trốn hoàng cung bỏ cha mẹ và gia đình đi xuất gia, vậy Phật có tội không!

Hỏi:

Không có cách nào con rùa biển nói cho con rùa giếng biết được chăng?

Đáp:

Không có cách nào rùa biển nói cho rùa giếng biết được. Vì rùa giếng có cái để chứng tỏ, còn rùa biển không có cái gì để chứng tỏ. Rùa giếng muốn biết cái biển lớn hơn cái giếng thì rùa giếng phải ra khỏi cái giếng đến gần biển mới thấy. Nếu rùa giếng ở trong giếng tranh cải với rùa biển thì rùa biển đành chịu thua.

Hỏi:

Khi tham cứu một lúc sau lọt vào vọng tưởng, bị tức ngực khó thở thì biết câu thoại đã mất và chậm chậm câu thoại nổi lên. Vậy con có hành sai không?

Đáp:

Nếu còn giữ cái biết là hành sai, phải giữ cái không biết nên cần nhìn để kéo dài.

Hầm sâu - Vi tế sở tri ngu - Chỗ đắc đạo

Hỏi:

Con hỏi và nhìn thoại đầu, trong khoảng thời gian ngưng hỏi câu thoại nhưng vẫn có nghi tình. Vậy câu thoại không có kẽ hở hay nghi tình không có kẽ hở?

Đáp:

Nếu ngưng hỏi thì câu thoại có kẽ hở, tuy có nghi tình nhưng dễ bị gián đoạn, khó miên mật. Muốn nghi tình miên mật phải hỏi câu thoại và nhìn thoại đầu song song. Hỏi không gián đoạn và nhìn cũng không gián đoạn. Nếu chỉ giữ một cái thì nghi tình không miên mật, có khi nghi tình bị gián đoạn một thời gian lâu mà tự mình không biết.

Hỏi:

Hỏi “sanh từ đâu đến, chết đi về đâu?” Vậy nhìn vào hầm sâu vô minh được không?

Đáp:

Hầm sâu vô minh là chỗ không hiểu không biết, phải nhờ một câu thoại để kích thích niệm không hiểu không biết. Đến chừng phá tan hầm sâu vô minh thì trí Bát Nhã hiện ra.

Nếu chỉ nhìn mà không hỏi thì bị gián đoạn một thời gian dài không biết. Cho nên, vừa hỏi vừa nhìn song song, hỏi không gián đoạn và nhìn cũng không gián đoạn.

Hỏi:

“Cần phải đoạn vi tế sở tri ngu và cực vi tế sở tri ngu”. Xin Sư Phụ khai thị?

Đáp:

Đó là tập khí xuất thế gian.

Hỏi:

Tại sao vô minh là chỗ đắc đạo của chư Phật?

Đáp:

Vì có vô minh nên có chỗ đắc đạo. Vô minh là mê làm sao đắc đạo? Cho nên mê là nhân, tham sân si tức là giải thoát.

Mạt pháp không nên tu pháp môn này

Hỏi:

Các Phật tử hỏi về Tổ Sư thiền, các vị Tu sĩ thường nói: “Thời mạt pháp không nên tu pháp môn này”. Vậy như thế nào?

Đáp:

Các vị Tu sĩ ấy tự làm tày khôn nói vậy, là tự làm chướng ngại mình không dám tu Tổ Sư thiền thì đoạ địa ngục 1 đại kiếp, và làm chướng ngại người khác không dám tu Tổ Sư thiền thì bị đọa địa ngục 4 đại kiếp. Đó là lời của ngài Lai Quả.

Vị ấy không biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh bình đẳng. Nhưng họ theo Phật mà lời nói của Phật không tin, lại có ý nghịch với Phật và chư Tổ. Các vị ấy tu Tịnh Độ mà tông chỉ Tịnh Độ cũng không biết! Phật Thích Ca dạy 84.000 pháp môn, pháp môn nào cũng lấy thiền làm căn bản, không có thiền thì không có tu. Ba cách tu của Tịnh Độ đều là thiền:

Thật Tướng Niệm Phật giống như Tổ Sư thiền, thật tướng là vô tướng cũng là Phật tánh.

Quán Tưởng Niệm Phật là có 16 pháp thiền quán trong kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật, có người tu Tịnh Độ không nhìn nhận mình là thiền, lại bài xích thiền!

Trì Danh Niệm Phật là phải nhất tâm bất loạn, nếu không có thiền làm sao được nhất tâm bất loạn! Người tu Tịnh Độ phải học tông chỉ Tịnh Độ, Tổ gần nhất đây là Ấn Quang Pháp sư giải thích tông chỉ Tịnh Độ có tín, hạnh, nguyện rất rõ ràng.

Nhưng số người tu Tịnh Độ làm tày khôn, không y theo lời dạy của Tổ mà phỉ báng thiền. Tự mình là thiền mà lại phỉ báng thiền, rất mâu thuẩn!

Hiện nay có 80% người tu Tịnh Độ, nhưng phần nhiều không biết tông chỉ Tịnh Độ. Nếu vậy làm sao biết Tổ Sư thiền? Nếu Tu sĩ trả lời như vậy, tạo tội địa ngục mà tự mình không hay, Phật nói hạng người này rất đáng thương xót!

Ngày 14 – 7 đến 20 – 7 – Đinh Sửu

Không sanh tử sao lại có nhân quả

Hỏi:

Không sanh tử sao lại có nhân quả?

Đáp:

Nhân quả ở trong chiêm bao, nếu lìa khỏi chiêm bao thì nhân quả trong chiêm bao cũng không còn.

Chiêm bao không thật, sao lại có nhân quả?

Không phải không có chiêm bao, nhưng việc chiêm bao không thật.

Bom nguyên tử nổ tung trái đất. Vậy ai trả nhân quả?

Bom nguyên tử nổ tung trái đất, vũ trụ sụp hết; nhưng tâm mình vẫn y nguyên.

Không sanh khởi – Ý thức với tự tánh

Hỏi:

Không sanh khởi, sao lại có người?

Đáp:

Vì có tâm chấp nên mới có, nếu không có tâm chấp thì trống rỗng vô sở hữu. Tại mình kiến lập sở hữu như tiền, nhà, đất,… đều của tôi. Nhà chưa có quyền sở hữu thì phải lo giấy tờ để có quyền sở hữu.

Hỏi:

Ý thức với tự tánh giống nhau hay khác?

Đáp:

Tự tánh không phải tự tánh, tự tánh thì phải lìa ý thức.

Hỏi câu thoại, sao ý thức không chết?

Kiến tánh thì lìa ý thức là ý thức mới mất. Nếu không kiến tánh thì ý thức hoạt động bình thường, rồi theo nghiệp có thể đầu thai thành heo, chó,…

Vọng tưởng không thật, sao có vọng tưởng?

Vì kiến lập mới có.

Tánh không, sao lại có chiêm bao?

Vô sở hữu (trống rỗng) cũng là tánh không.

Mọi người đều có thần thông trí huệ bằng chư Phật, vậy lúc nào dùng ra được?

Khi nào sở hữu không còn nữa thì thần thông trí huệ tự nhiên hiện lên.

Sao có vô thường?

Chấp vô thường là thật thì bệnh nặng hơn chấp thường. Chấp thường là thường kiến ngoại đạo, chấp vô thường là đoạn kiến ngoại đạo.

Tâm niệm phát xuất từ đâu

Hỏi:

Tâm niệm phát xuất từ đâu? Tâm này là cái gì?

Đáp:

Tâm niệm phát xuất từ tâm, tâm là cái gì thì phải kiến tánh mới biết được; nhưng mình đang dùng. Ngài Long Thọ ví dụ hư không vô sở hữu cho tâm của ông, vô sở hữu là trống rỗng dung nạp và ứng dụng. Tâm của ông trống rỗng, Phật pháp gọi là tánh không; mặt trăng, mặt trời, đất đai, nhà cửa,… đều ở trong vô sở hữu này.

Có vô sở hữu nên có chỗ cho ông quỳ, ông hỏi tôi đáp cũng phải nhờ vô sở hữu này; ông nhìn thấy tôi, tôi nhìn thấy ông cũng phải nhờ vô sở hữu này; cuộc sống hàng ngày nói năng tiếp khách đều nhờ vô sở hữu này, tức là ông đang ứng dụng mà chẳng tự biết.

Sát na lìa ý thức thì tâm toàn diện hiện lên khắp không gian thời gian. Khắp không gian không có khứ lai, nên gọi là Như Lai; khắp thời gian không gián đoạn, nên gọi là Niết Bàn; tâm mình có tánh giác ngộ, nên gọi là Phật tánh.

Tất cả danh từ đều diễn tả sức dụng của tâm, tuy nói muôn ngàn danh từ sai biệt; nhưng bản thể của tâm trống rỗng vô sở hữu không có khác biệt.

Cội nguồn – Không biết luật

Hỏi:

Thế nào cội nguồn chân thật của tự tánh?

Đáp:

Chỗ trống rỗng vô sở hữu là tâm ông, cũng là nguồn gốc chân thật, là tự tánh, Phật tánh, trí Bát Nhã, vô duyên tri, chánh biến tri, Bồ Đề, Niết Bàn, giải thoát, vô trụ,… Vì trống rỗng nên không có chỗ để trụ, gọi là vô trụ; vì trống rỗng nên không có trói buộc, gọi là giải thoát.

Hỏi:

Không biết luật, nhân duyên,… làm sao tu biết mình có tự tánh?

Đáp:

Thực hành hỏi và nhìn song song thì sau này sẽ tự biết, không thể nói cho biết được. Nếu nói được thì Phật Thích Ca nói cho mình biết thì khỏi tu. Vì không nói được, nên Phật Thích Ca nói “49 năm thuyết pháp, tôi chưa từng nói một chữ” và “ai nói Phật có thuyết pháp, người ấy phỉ báng Phật”.

Bùa yếm – Vô sở trụ – Tìm đáp án

Hỏi:

Cư sĩ tham thiền có bị bùa yếm không?

Đáp:

Mình có tạo nhân mới có quả, nếu không tạo nhân thì không có quả. Tạo nhân ác nên có quả khổ, tạo nhân thiện thì có quả phước. Vậy không có tạo nhân làm sao sợ trù yếm!

Hỏi:

Vô sở trụ làm sao có thân này?

Đáp:

Thân này có là do nghiệp của ông tạo ra, không những thân người, mà sau này có thể tạo thân chó, thân heo,… Nếu còn ăn thịt heo, gà thì sau này phải đầu thai heo gà để cho người ta ăn lại. Đó là nhân quả.

Hỏi:

Hỏi câu thoại là quyết tâm tìm ra đáp án. Vậy có đúng không?

Đáp:

Tìm ra đáp án là sai lầm, vì tìm ra là dùng bộ óc tìm hiểu thì nghịch với Tổ Sư thiền. Tham thiền là dùng nghi tình chấm dứt tìm hiểu, cần giữ niệm không hiểu không biết (nghi tình); hỏi câu thoại là kích thích niệm không hiểu không biết, muôn ngàn câu thoại chỉ là đề khởi lên niệm không hiểu không biết.

Tâm mình không phóng bậy

Hỏi:

Hỏi câu thoại là để cho tâm mình không phóng bậy phải không?

Đáp:

Hỏi câu thoại để kích thích lên niệm không hiểu không biết, thì không biết phóng bậy hay không phóng bậy. Nếu giữ được không biết thì tâm không phóng bậy. Dùng cái biết thì tâm có thể phóng bậy.

Vậy cần để tìm hiểu trả lời không?

Không cho tìm hiểu, sao còn hiểu! Tham thiền là không biết để chấm dứt tìm hiểu biết, suy nghĩ biết, ghi nhớ biết. Hỏi và nhìn để kéo dài nghi tình, đến thoại đầu thì hoàn toàn không còn niệm nào; rồi tiến thêm một bước, biết và không biết của bộ óc đều sạch; biết của Phật tánh hiện lên khắp không gian thời gian, gọi là kiến tánh thành Phật.

Biết cùng khắp không gian không có khứ lai, nên gọi là Như Lai; khắp thời gian không gián đoạn, nên gọi là Niết Bàn; vì trống rỗng không có chỗ để trụ, nên gọi là vô trụ; vì có tánh giác ngộ, nên gọi là Phật tánh.

Đi và ngồi trong Thiền đường

Hỏi:

Thế nào đi và ngồi trong Thiền đường?

Đáp:

Ngày xưa chưa có đồng hồ, nên khi ngồi đốt cây hương; cháy hết cây hương lại đốt cây hương khác để đi, cứ như thế thay phiên ngồi và đi để tham thiền. Cho nên, ngồi gọi là tọa hương, đi gọi là đi hương. Tọa hương và đi hương là điều chỉnh sức khỏe thân thể. Vì ngồi đến tê chân rồi phải đi, đi tới mỏi chân nên phải ngồi; chứ không phải tham thiền cần ngồi cần đi! Điều kiện cần nhất là giữ nghi tình được kéo dài.

Nếu giữ được không hiểu không biết thì ngoại cảnh không lôi kéo. Dùng cái biết để tu thì dễ bị ngoại cảnh lôi kéo, vì biết tốt xấu nên có tâm khen chê. Cho nên, dùng cái không biết để tu dễ đưa đến kiến tánh thành Phật. Vì vậy, gọi là pháp thiền trực tiếp. Dùng cái biết để tu là pháp thiền gián tiếp.

Người biết tu còn mê chấp

Hỏi:

Người chưa biết tu còn mê chấp, người biết tu còn mê chấp không?

Đáp:

Mê chấp là tập khí từ lâu đời, cũng gọi là thói quen; theo Phật pháp gọi là tập khí phiền não, rất khó dứt. Có khi người xuất gia làm tội địa ngục, mà tự mình không biết. Vì ham tài lợi trước mắt để xây dựng bản ngã cho mình.

Như kinh nói:

Một hạt gạo của Thí chủ,

Lớn bằng núi Tu Di.

Nếu không tu giải thoát,

Mang lông đội sừng trả.

Họ biết nhưng không tin, chỉ biết đồng tiền; có nhiều chừng nào tốt chừng nấy, lại không tu giải thoát.

Lục Tổ nói có 4 loại người:

Thân xuất gia mà tâm tại gia.

Tâm xuất gia mà thân tại gia.

Thân và tâm đều tại gia.

Thân và tâm đều xuất gia.

Nếu cư sĩ thân tại gia mà tâm xuất gia, thì tốt hơn những người thân xuất gia mà tâm tại gia.

Khi con gặp Sư Phụ lại có lòng tin

Hỏi:

Không biết nhân duyên gì, từ khi con gặp Sư Phụ lại có lòng tin và mọi người câu hội về Chùa Tam Bảo cùng thương nhau; tất cả đều muốn thành Phật, nhưng sự tu của chúng con không được bao nhiêu. Nếu chúng con giữ tâm đó mãi cho đến ngày nào được giải thoát không?

Đáp:

Thầy giúp cho mọi người được thành Phật thì sau này Thầy sẽ thành Phật, vì đã tạo nhân thành Phật. Tuy mình tu Pháp xuất thế gian, nhưng ở nhà chiêm bao thì ăn mặc, ở làm việc đều trong chiêm bao. Nhưng làm việc cho đúng, như thu chi trong Thiền đường phải rõ ràng mới duy trì lâu dài, người hộ pháp được an tâm.

Con nguyện theo lời Sư phụ dạy, từ đây trở về sau, con không dám gì hết. Nếu có ai xin một cục đất, con cũng phải trình hỏi Sư phụ.

Không phải vậy! Năm nay, tôi 75 tuổi rồi, nay mai tôi chết cũng không biết; tôi muốn Chùa Tam Bảo là Đạo tràng Thiền tông, dẫu cho ông chết hay tôi chết vẫn còn tiếp tục.

Tự tứ là gì? – Di Quang gặp Đại Huệ

Hỏi:

Tự tứ là gì?

Đáp:

Giải tự tứ có kiến, văn, nghi. Sau kiết hạ 3 tháng, mỗi người ra trước Đại chúng tự kiểm thảo, nếu tự mình không biết phạm giới hay không phạm giới thì ra hỏi “3 tháng đây, có ai thấy, nghe, nghi tôi phạm giới không? Nếu có thì xin xử tội tôi” trong Đại chúng có người biết bạn mình phạm giới mà không cử tội thì người ấy cũng đồng phạm tội như người phạm giới:

Cho nên, người ở trong Tăng đoàn khó phạm giới, nếu có phạm cũng rất ít; vì thường coi với nhau.

Hỏi:

Di Quang gặp Đại Huệ liền nghi, nhưng qua một thời gian không ngộ. Di Quang hỏi Đại Huệ: Tại sao đến chỗ này con không ngộ, vậy bệnh chỗ nào?

Đại Huệ nói: Bệnh của ông thì thầy thuốc cũng bó tay, vì người chết không thể sống lại, còn ông sống thì không thể chết.

Xin Sư phụ khai thị chỗ này?

Đáp:

Muốn chết phải dùng nghi tình chấm dứt tìm hiểu biết, suy nghĩ biết, ghi nhớ biết; chỉ còn nghi tình mới ngộ được; tức là không bị nhục thân này và ý thức của bộ óc hạn chế. Sát na lìa khỏi ý thức thì luôn cả không biết cũng tan rã; lúc đó biết và không biết sạch hết thì biết của tự tánh hiện lên, gọi là kiến tánh thành Phật.

Đó gọi là sống lại (tuyệt hậu tái tô), chết ý thức phân biệt, sống lại bản thể. Bản tri là không có đối đãi tri và bất tri, không thể kiến lập tri; vì cái tri đã sẵn, như ánh sáng mặt trời có từ hồi nào.

Có người hỏi tôi: Đến thoại đầu gần kiến tánh, có phải sắp biết phải không?

Tôi nói: Không phải! Vì cái biết của bản tâm đâu có ngưng mà nói sắp biết! Như ánh sáng mặt trời: Trời gần sáng mặt trời sắp chiếu phải không? Không phải! Ánh sáng mặt trời không bao giờ ngưng chiếu, sao nói là sắp chiếu? Nếu ánh sáng có ngưng chiếu thì nói sắp chiếu mới đúng. Không thấy mặt trời chiếu là bị che khuất bởi mây đen hay quả đất.

Cái biết của mình bị che khuất là do kiến lập sở hữu, sở hữu nhiều chừng nào thì bị che khuất nhiều chừng nấy; tức là tự mình che khuất. Nếu có kiến lập thì có sanh (bắt đầu). Cho nên, người chứng quả là ngộ pháp vô sanh, cũng gọi là chứng vô sanh pháp nhẫn.

Ăn xong rửa bát – Đại Huệ hỏi Di Quang

Hỏi:

Thời gian sau, Đại Huệ nói với Di Quang: Ông ăn xong rồi rửa bát hãy nói một câu?

Di Quang nói: Nứt bể.

Đại Huệ nạt Di Quang: Ông còn thiền sao!

Ngay đó Di Quang ngộ.

Xin Sư phụ khai thị?

Đáp:

Vì có tâm kiến lập, nên có “nứt bể” và còn chấp có Thiền. Vì vậy, Thiền Tông không cho hiểu thiền hiểu đạo.

Hỏi:

Đại Huệ hỏi Di Quang: “Ông chết không biết sống lại”. Vậy yếu chỉ chỗ đó như thế nào?

Đáp:

Chết là chết của bộ óc, sống lại là hiện lên bản tri (vô duyên tri, trí Bát Nhã). Di Quang còn dùng bộ óc tìm hiểu nên chưa chết, chứ không chấm dứt tìm hiểu, suy nghĩ, ghi nhớ của bộ óc.