Kinh Di Giáo Giảng Giải

C3. Công Đức Xa Lìa

Phiên âm

Nhữ đẳng tỳ kheo, dục cầu tịch tĩnh vô vi an lạc, đương li hội náo, độc xứ nhàn cư, tịch xứ chi nhân, đế thích chư thiên, sở cộng kính trọng, thị cố đương xả kỷ chúng tha chúng, không nhàn độc xứ, tư diệt khổ bổn. Nhược nhạo chúng giả, tắc thọ chúng khổ, thí như đại thọ chúng điểu tập chi, tắc hữu khô chiết chi họa, thế gian phược trước, một ư chúng khổ, thí như lão tượng nịch nê, bất năng tự xuất, thị danh viễn ly.

Dịch nghĩa

Các thẩy Tỳ kheo muốn cầu sự tịch tĩnh, vô vi an lạc. Thì nên rời xa chốn náo nhiệt, ở một mình, sống nơi an tĩnh. Người ở nơi tĩnh lặng được Đế Thích và chư thiên cùng kính trọng. Vì vậy, hãy từ bỏ hội chúng của mình và của người khác, sống một mình nơi vắng vẻ, suy nghĩ về diệt trừ gốc rễ của khổ đau. Nếu ưa thích sống cùng đám đông, sẽ phải chịu nhiều phiền não. Ví như cây lớn có nhiều chim tụ tập sẽ có nguy cơ bị khô héo và gãy đổ. Sự trói buộc của thế gian làm chìm đắm trong khổ đau, giống như voi già sa lầy không thể tự thoát ra. Đây gọi là sự xa lìa

Giảng giải

Điều thứ ba là công đức của việc xa lìa. Xa rời chốn đô thị ồn ào là xa lìa; xa rời tiền tài, sắc dục cũng là xa lìa; xa rời danh vọng, thức ăn và giấc ngủ cũng đều gọi là xa lìa. Nếu quý vị có thể xa lìa, thì có công đức; nếu quý vị không thể xa lìa, thì có tội lỗi. Vì vậy, người tu đạo phải tu hành xa lìa, tránh xa mọi điều ác, gần gũi tất cả các điều thiện. Xa lìa điều ác, trước hết là rời xa ác tri thức; gần gũi điều thiện, tức là gần gũi thiện tri thức.

Các thẩy Tỳ kheo muốn cầu sự tịch tĩnh, vô vi an lạc. Nên rời xa chốn náo nhiệt, Ở một mình, sống nơi an tĩnh. Người ở nơi tĩnh lặng Được Đế Thích và chư thiên cùng kính trọng

Vì vậy, Đức Phật nói: “Các thẩy Tỳ kheo”: Ngài nói với các tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di rằng, “muốn cầu sự tịch tĩnh”: nếu muốn cầu sự thanh tịnh vô vi, đạo lý chân thường tịch diệt. “Vô vi an lạc”: là sự bình an và niềm vui trong cảnh vô vi mà không gì có thể có được. “Nên rời xa chốn náo nhiệt”: nghĩa là nên rời xa pháp thế gian, tu tất cả pháp xuất thế. Náo nhiệt, tức là ở trong thành phố, mỗi ngày không biết mình làm gì, suốt ngày bận rộn mà không đạt được điều gì. “Ở một mình, sống nơi an tĩnh”: rời xa sự xáo trộn, nên sống trong núi sâu, nơi cùng cốc. Ở một mình là sống cô độc; sống nơi an tĩnh là chuyên tâm tu đạo. "Người ở nơi tĩnh lặng": người tu hành ở nơi tĩnh lặng. “Được Đế Thích và chư thiên cùng kính trọng”: tất cả Đế Thích và chư thiên đều sẽ cùng kính trọng quý vị ở nơi ấy. Quỷ thần thấy quý vị cũng sẽ lễ bái và tôn trọng quý vị.

“Vì vậy, hãy từ bỏ hội chúng của mình và của người khác”: Vì lý do này, cần phải từ bỏ tất cả các nghiệp, sự việc và duyên của chính mình, và cũng phải từ bỏ những thứ thuộc về người khác. “Sống một mình nơi vắng vẻ”: Sống ở nơi hoang dã, không gian rộng rãi, thật thanh tịnh, và một mình sống ở đó. “suy nghĩ về diệt trừ gốc rễ của khổ đau”: Suy nghĩ về cách làm thế nào để diệt trừ tận gốc khổ đau. “Nếu ưa thích sống cùng đám đông”: Nếu vui thích với mọi sự việc và mọi nghiệp duyên. “Thì sẽ chịu nhiều phiền não”: Sẽ bị nhiều phiền não bủa vây, dày vò bản thân. “Ví như cây lớn”: Giống như một cây lớn, “nhiều chim tụ tập”: nhiều loài chim đậu trên cây đó, “sẽ có nguy cơ bị khô héo và gãy đổ”: chim tuy là loài nhỏ, nhưng nếu quá nhiều, cũng sẽ làm cây bị đè nặng mà gãy, làm cho cây có nguy cơ bị khô héo và gãy đổ.

“Sự trói buộc của thế gian”: Tất cả những mê muội và chấp trước trong thế gian này, “làm chìm đắm trong khổ đau”: đều giống như bị sa vào bể khổ. “Giống con voi già”: Giống như một con voi già, “sa lầy”: nó bị sa lầy trong bùn sâu. “Không thể tự thoát ra”: Nó muốn thoát ra, nhưng mãi không thể bước ra khỏi bùn. “Đây gọi là sự xa lìa”: Nếu quý vị hiểu được điều này, không tiếp cận những cảnh giới và phiền não của chốn đô thị ồn ào, không dính líu đến bất cứ thứ gì, thì đó được gọi là tu hành hạnh xa lìa.

Chúng ta nghe kinh, bất kể nghe bao nhiêu, chỉ cần nghe một câu mà có thể thực hành trong đời sống thì không uổng phí. Nếu quý vị lúc nào cũng nghe, nhưng nghe xong lại giống như gió thoảng bên tai, thổi qua rồi không lưu lại gì, thì điều đó chẳng mang lại lợi ích gì cho quý vị. Tôi nhớ khi còn nhỏ, sau khi nghe một đoạn kinh, lúc về tai tôi vẫn như nghe thấy pháp sư giảng kinh, và tôi vẫn suy ngẫm về đạo lý trong kinh. Nghe một lần, thậm chí vài ngày sau, cảnh giới ấy vẫn không thay đổi, lúc nào tôi cũng nghe thấy pháp sư đang giảng kinh, thuyết pháp. Dù không có pháp sư giảng kinh, chỉ cần ngồi tĩnh tọa, tôi thường nghe thấy trong không gian, có nhiều pháp sư đang thuyết pháp. Không chỉ nghe được cùng lúc hàng trăm pháp sư giảng, mà tôi còn nhớ rất rõ từng điều. Đó là vào khoảng thời gian tĩnh lặng, tôi đã có trải nghiệm này. Tại sao có thể như vậy? Đó là vì tôi đã chuyên tâm hết mức, luôn luôn giữ trong lòng mong muốn nghe giảng kinh thuyết pháp. Vì vậy, khi đó, chỉ cần nghe kinh, tôi có thể không ăn mà không thấy đói, không ngủ mà không thấy mệt, lúc nào cũng đắm chìm trong kinh điển. Đây là tôi kể cho các quý vị nghe về cảnh giới mà tôi đã trải qua khi còn nhỏ.

Khi còn nhỏ, tôi cũng rất thích đọc tiểu thuyết, đặc biệt là tiểu thuyết võ hiệp. Tôi thích đọc Tam Quốc, Liệt Quốc và các truyện như Thất Kiếm Thập Tam Hiệp, Thất Hiệp Ngũ Nghĩa… Tất cả những cuốn tiểu thuyết này tôi đều đã đọc. Chỉ cần đọc qua một lần, là tôi có thể hình dung các nhân vật đang chiến đấu ngay trước mắt mình! Người này cầm đao, người kia cầm kiếm, giống như Yến Bạch Cốt Mi ở Sơn Tây, còn Hứa Lương thì cầm cây đao lớn chém đứt những thanh đao khác. Đao của anh ta có thể cắt vàng, chém ngọc. Đọc xong cuốn tiểu thuyết, mọi cảnh như phim hiện ra trước mắt, từng cảnh một rõ ràng. Tại sao lại có thể như vậy? Đó là vì tôi đã tập trung hoàn toàn.

Lúc tôi đọc tiểu thuyết, không có đèn — không có đèn điện, cũng không có đèn dầu. Vậy làm thế nào? Thật sự là giống như chuyện đom đóm trong túi, ánh sáng phản chiếu từ tuyết. Tôi cầm cuốn tiểu thuyết ra ngoài, soi nhờ ánh sáng của tuyết mà đọc từng dòng. Ở phương Bắc có tuyết, và tôi cứ soi từng dòng một mà đọc. Hoặc tôi thắp một que hương, dùng ánh lửa nhỏ từ đầu que hương để chiếu xem đó là chữ gì, rồi cứ thế đọc từng dòng. Chính vì vậy, sau khi đọc xong, tôi có thể nhớ hết, và ngay lập tức kể lại cho người khác nghe một cách rành rọt.

Nghe kinh cũng phải như vậy, không phải chỉ khi nghe thì lắng nghe, rồi vừa rời đi liền quên hết. Phải có khả năng giữ trong tâm, thường xuyên suy nghĩ về những đạo lý trong kinh. Mình có thể thực hành được không? Mình có thể làm theo những gì kinh dạy không? Luôn phải áp dụng những điều đó vào thân tâm, xem có thể thực hiện được không, chứ không phải nghe xong rồi quên hết. Đừng như người Mông Cổ xem kịch mà không hiểu gì, lãng phí công sức. Người Mông Cổ đến Trung Quốc xem kịch Trung Quốc, nói: “Ồ! Không biết từ đâu xuất hiện những người tí hon, ôi! Đứa bé kia đến rồi, nhưng người đó không lớn lắm, giọng thì không nhỏ chút nào". Người rất nhỏ nhưng giọng thì to, âm thanh rất lớn. Xem mà chẳng hiểu gì, chỉ thấy cảnh tượng nhưng không biết nội dung. Đó gọi là người Mông Cổ xem kịch — lãng phí công sức vô ích. Các quý vị nghe kinh cũng như vậy, nghe xong mà không hiểu được điều gì, chỉ thấy sư phụ ngồi đó, giọng nói rất lớn, khiến quý vị muốn ngủ cũng không được, nhưng rốt cuộc nói gì thì lại không biết.

Đối với việc thỉnh pháp, nhiều người không hiểu rõ, vì vậy khi tôi đến Singapore để giảng pháp cho họ, cũng có người thỉnh pháp, nhưng rất nhiều người không biết đây là việc gì. Vì thế, khi Tiêu Quả Chiếu viết bài, ông ấy nói rằng đây là phương pháp cổ xưa, một nghi lễ cổ truyền. Thực ra, đây không phải là một nghi lễ cổ xưa, mà là khi Đức Phật thuyết pháp, phải có người thỉnh pháp, rồi Phật mới bắt đầu thuyết pháp. Nếu không có chúng đương cơ, không có ai thỉnh pháp, Phật sẽ không thuyết pháp. Tuy nhiên, ở Trung Quốc, người ta chưa bao giờ chú ý đến điều này. Các pháp sư giảng kinh thuyết pháp cũng không cần ai thỉnh pháp, nên mọi người đều không biết đến nghi lễ này. Do đó, Tiêu Quả Chiếu mới nói rằng đây là một nghi lễ cổ xưa. Nhưng thực ra, điều này không phải là cổ xưa, cũng không phải là điều mới mẻ, mà là một quy trình cần thiết khi giảng kinh thuyết pháp trong Phật giáo. Vốn dĩ, tôi cũng không biết thuyết pháp, nhưng tôi sẵn sàng học để có thể nói được chút ít, vì vậy khi hoằng dương Phật pháp ở đất nước phương Tây này, dĩ nhiên tôi cũng phải theo hệ thống của Phật để thực hành Phật pháp. Tôi tin rằng nhiều người trong các quý vị đã nhìn thấy nghi lễ này nhiều lần, nhưng vẫn không biết đây là chuyện gì, vì vậy hôm nay tôi nói đôi lời để các quý vị hiểu rõ hơn.

C4. Công Đức Không Mệt Mỏi

Phiên âm

Nhữ đẳng tỳ kheo, nhược cần tin tấn, tắc sự vô nan giả, thị cố nhữ đẳng đương cần tinh tấn, thí như tiểu thủy trường lưu, tắc năng xuyên thạch, nhược hành giả chi tâm, số số giải phế, thí như toản hỏa, vị nhiệt nhi tức, tuy dục đắc hỏa, hỏa nan khả đắc, thị danh tinh tấn.

Dịch nghĩa

Các thầy Tỳ-kheo, nếu siêng năng tinh tấn thì việc gì cũng không khó. Vì vậy, các thầy nên siêng năng tinh tấn. Ví như dòng nước nhỏ chảy lâu có thể làm mòn đá. Nếu tâm người tu hành nhiều lần, thường xuyên lười nhác, thì giống như khoan lửa nhưng chưa nóng đã dừng. Dù muốn có lửa nhưng khó mà có được Đây gọi là tinh tấn

Giảng giải

Đây là đoạn văn trong phần chính tông của Kinh Phật Di Giáo, mục thứ tư nói về công đức không mệt mỏi. Chữ "mệt" này có nghĩa là cảm thấy rất mệt nhọc. Còn "mỏi" thì sao? Tức là lười biếng. Vì rất mệt mỏi nên mới sinh ra lười biếng; vì lười biếng nên không tinh tấn. Tinh tấn là dũng mãnh tiến về phía trước, còn mệt mỏi là ‘giữa đường tự vẽ, bỏ dở nửa chừng’, đi được nửa đường rồi tự nhủ: ‘Mình đã đủ rồi’. Thế là muốn nghỉ ngơi, muốn dừng lại. Nếu quý vị tinh tấn thì sẽ không như vậy, không nghỉ ngơi, không dừng lại. Quý vị không mệt mỏi thì mới có công đức; nếu quý vị mệt mỏi thì sẽ không có công đức.

Cái gọi là công đức chính là sự thành tựu trong tu hành. Khi quý vị có thành tựu, nghĩa là quý vị đã viên mãn tâm nguyện của mình, đạt được mục đích hay điều mà quý vị kỳ vọng, đó chính là công đức. Người xưa tu hành, thường ngày đêm sáu thời luôn tinh tấn, không nghỉ ngơi, nên mới có thể đạt được thành tựu, công đức viên mãn. Còn những người tu hành ngày nay, phần lớn đều là ‘một ngày phơi nắng, mười ngày để lạnh’, giống như việc phơi đồ, một ngày phơi dưới nắng, sau đó mười ngày lại bỏ vào tủ lạnh để đông lạnh. Đây gọi là ‘một ngày phơi nắng, mười ngày để lạnh’, ‘phơi’ có nghĩa là phơi dưới nắng. Như vậy, một đằng là quá mức, một đằng là không đủ. Nếu quý vị tu hành một ngày rồi lười biếng mười ngày, thì đó chính là mệt mỏi. Nếu không mệt mỏi, nghĩa là không lười biếng, không ngừng nghỉ mà tiếp tục tu hành. Ví dụ hôm nay quý vị lạy một nghìn lạy, nhưng ngày mai thì sao? Không lạy một lạy nào. Rồi ngày kia thì sao? Càng không lạy. Cứ như vậy, mười ngày liền không lạy Phật. Một ngày quý vị lạy một nghìn lạy, mười ngày sau không lạy một lạy nào, đó chính là ‘một ngày phơi nắng, mười ngày để lạnh’.

Tu hành cũng cần phải luôn ghi nhớ và thực hành không ngừng, dù có việc hay không, đều phải dũng mãnh tinh tấn trong việc tu hành. Đạo là do thực hành mà thành, nếu quý vị không thực hành thì sẽ không có đạo; đức là do làm mà có, nếu quý vị không làm thì sẽ không có đức; công đức là do tu mà thành, nếu quý vị không tu, thì cũng không có công đức. Vì vậy, những người học Phật pháp, nếu biết được điều gì thì hãy thực hành điều đó. Nếu quý vị biết mà không thực hành, thì chẳng khác gì không biết. Biết là phải hành, không bao giờ dừng lại.

Vì vậy, Đức Phật nói, “Các thầy tỳ-kheo”: các vị, hoặc là Tỳ-kheo, hoặc là Tỳ-kheo-ni, hoặc là Sa-di, hoặc là Sa-di-ni, hoặc là Ưu-bà-tắc, hoặc là Ưu-bà-di, hoặc là Thức-xoa-ma-na, bất kể các vị thuộc loại tu hành nào. “Nếu siêng năng tinh tấn”: giả sử quý vị không lười biếng, dũng mãnh tiến về phía trước, thân tinh tấn, tâm cũng tinh tấn, “thì việc gì cũng không khó”: nếu quý vị có thể tinh tấn, thì không có việc gì là khó cả. Câu nói ‘mài sắt thành kim’ nghĩa là mài một cây sắt thành một cây kim thêu. ‘Công phu đủ thì tự nhiên thành’, khi công phu của quý vị đủ, tự nhiên sẽ thành công. Vì vậy mới nói rằng không có việc gì là không thể làm được. Lại còn câu nói ‘chí thành cảm thông, vàng đá cũng mở’, tinh tấn cũng chính là nhờ vào lòng thành, nếu quý vị có lòng thành, thì dù là đá vàng cũng sẽ thay đổi, sẽ mở ra. Do đó, không có việc gì là khó khăn cả.

“Vì vậy”: bởi lý do này. Cho nên, “các thầy phải siêng năng tinh tấn”: các vị nên nỗ lực không lơ là, dũng mãnh tiến về phía trước. Trong bài kệ cảnh tỉnh chúng sinh của Bồ Tát Phổ Hiền có nói:

Ngày nay đã qua, mạng cũng theo giảm,

Như cá cạn nước, có vui gì đâu.

Đại chúng, phải tinh tấn, như cứu đầu cháy,

Chỉ nghĩ đến vô thường, chớ nên buông thả.

Câu kệ này nhắc nhở chúng ta rằng thời gian trôi qua, mạng sống cũng dần cạn kiệt, giống như cá trong vũng nước ít dần, không thể vui được. Vì vậy, chúng ta phải siêng năng tinh tấn, giống như cứu đầu đang bị cháy, luôn nhớ đến vô thường, đừng để tâm buông lơi, phóng dật.

‘Ngày nay đã qua, mạng cũng theo giảm’ nghĩa là một ngày trôi qua, thì mạng sống của chúng ta cũng giảm đi một phần. ‘Như cá cạn nước’ ví như cá trong nước, cá cần nước để sống, nếu không có nước hoặc nước cạn dần theo từng ngày, ‘có vui gì đâu’, quý vị thử nghĩ xem, làm sao có thể vui vẻ được? Đời sống của con người cũng giống như cá trong nước cạn, thử hỏi có gì là vui? Vì lý do này nên mới nói “đại chúng,” tức là các vị đây. Mọi người “nên siêng năng tinh tấn,” cần phải dũng mãnh tiến về phía trước mà tu hành.

Tại sao cần phải gấp rút như vậy? ‘Như cứu đầu cháy’ tức là giống như khi đầu của quý vị sắp bị chặt đứt, người ta sắp dùng dao để cắt đầu của quý vị. Lúc này, quý vị phải tìm mọi cách để bảo vệ lấy cái đầu của mình. Quý vị sẽ không thể nói: “Tôi không quan tâm! Cứ để họ cắt đầu tôi đi, tôi có thể kết thúc cuộc sống của mình!” Điều đó là không thể. Bằng mọi cách, quý vị sẽ không đành lòng để mất mạng, quý vị sẽ cố gắng bảo vệ cái đầu của mình. Trừ phi quý vị đã chứng quả, thực sự giác ngộ, thì mới không còn bảo vệ cái đầu nữa.

Giống như nhị tổ Thần Quang, chính quyền bắt ngài vì có người tố cáo rằng ngài là một yêu quái và nên bị giết. Họ hỏi ngài: “Ngươi là gì? Ngươi có phải là yêu quái không? Người ta đều nói ngươi là yêu quái, vậy rốt cuộc ngươi có phải là yêu quái không?” Nhị tổ Thần Quang trả lời: “Ta là yêu quái!” Họ liền nói: “Nếu ngươi đã là yêu quái, chúng ta sẽ giết ngươi”. Ngài đáp: “Muốn giết thì cứ giết, không sao cả!” Thế là họ chuẩn bị giết ngài. Chính quyền muốn thử xem ngài có thực sự muốn bị giết hay không, hay chỉ giả vờ không sợ chết. Họ muốn biết liệu ngài có thật sự không sợ chết. Cuối cùng, họ đã thực sự chặt đầu của ngài.

Sau khi bị giết, chuyện gì đã xảy ra? Trên cổ của ngài không chảy máu, không có máu tuôn ra. Vậy thì cái gì chảy ra? Thứ chảy ra giống như sữa, một loại dịch trắng như sữa. Tại sao ngài lại có thể như vậy? Ngài chảy ra dịch trắng là vì toàn thân ngài đã trở thành thuần dương, không còn chút âm khí nào, không còn chút nóng giận, không còn chút "tạp chất" nào nữa, hoàn toàn thanh sạch. Cơ thể ngài biến đổi thành dịch trắng, và lúc đó chính quyền mới nhận ra họ đã giết nhầm người. Chỉ những bậc thánh nhân đã chứng quả mới có thể như vậy, nên ngài không sợ chết. Còn chúng ta, nếu chưa chứng quả thánh nhân, thì nhất định phải tìm cách bảo vệ cái đầu của mình. Đây là một cách để giải thích câu “như cứu đầu cháy.”)

Còn có một cách giải thích khác, ví như đầu của quý vị đang bốc cháy vậy, chữ "nhiên" có thể hiểu là giống như lửa đang cháy. Nếu đầu quý vị bốc cháy, quý vị có nghĩ rằng cần tìm cách để cứu nó không? Vì vậy, khi người ta thọ giới, người ta dùng lửa để đốt trên đầu, để nhắc nhở rằng quý vị cần nhanh chóng nghĩ cách bảo vệ cái đầu của mình. Đây cũng là một cách giải thích. ‘Như cứu đầu nhiên’ có nghĩa là giống như đầu đang bốc cháy, quý vị phải nhanh chóng tìm cách dập tắt nó.

‘Chỉ nghĩ đến vô thường’ tức là luôn nhớ rằng con quỷ vô thường có thể đến bất cứ lúc nào, không ai biết trước khi nào nó sẽ xuất hiện. Con quỷ vô thường này đội một chiếc mũ cao, tay cầm bảng câu hồn. Khi nó đến, bất kể quý vị giải thích hay nài nỉ thế nào, nó vẫn bắt quý vị đi theo. Nó nói rằng Diêm La Vương mời quý vị đến ăn tiệc, quý vị phải lập tức đi ngay. Nếu quý vị không chịu đi, nó sẽ không khách sáo với quý vị.

Tại sao nó đội mũ cao? Bởi vì nó biết con người ai cũng thích đội mũ cao. Nó hiểu rằng Ai cũng muốn được khen ngợi vài câu như: ‘Anh thật giỏi quá! Anh là người số một thế giới!’ ‘Hoặc anh là một người tu hành lão luyện, người có công phu nhất!’ hay ‘Anh là người học thức nhất, đã có mười bằng tiến sĩ, tám bằng cử nhân!’ Hoặc thêm vào những danh hiệu học giả này kia, thì họ sẽ rất vui. Những chiếc ‘mũ cao’ này, những lời khen ngợi tâng bốc đó khiến người ta cảm thấy mình là nhân vật nổi tiếng, vĩ đại nhất thế giới.

Bởi vì ai cũng thích được khen ngợi, nên khi quỷ Vô thường gặp người khác, nó sẽ đội một chiếc mũ cao. Khi đội mũ cao, nó biết quý vị sẽ không sợ nó nữa, vì thế nó có thể dễ dàng dẫn quý vị đi gặp Diêm La Vương. Do đó, ‘chỉ nghĩ đến vô thường, thận trọng chớ buông thả’. Nếu quý vị biết rằng mọi thứ trên đời này đều là vô thường, thì đừng lười biếng nữa! Đừng mệt mỏi nữa! Khi quý vị cảm thấy mệt mỏi, điều đó không quan trọng, nhưng Diêm La Vương có thể mời quý vị đi uống rượu, ăn thịt bất cứ lúc nào. Đến nơi đó để ăn loại thịt ấy, chắc chắn sẽ không thoải mái, và uống loại rượu ấy cũng chẳng ngon lành gì. Đến lúc đó, quý vị mới hối hận, nhưng đã quá muộn. Diêm La Vương đã gửi thiệp mời cho quý vị, và dù quý vị có muốn từ chối thì cũng không được.Vì vậy, điều quan trọng cần ghi nhớ là đừng lười biếng, đừng buông thả, và hãy ‘nỗ lực tinh tấn’.

“Ví như dòng nước nhỏ”: Quý vị cần phải tinh tấn, nhưng tinh tấn như thế nào? Dù quý vị không quá dũng mãnh tinh tấn, nhưng nếu mỗi ngày đều tu hành, mỗi ngày đều nỗ lực, cuối cùng cũng sẽ đạt được thành tựu. Giống như dòng nước nhỏ, “chảy lâu thì có thể làm mòn đá”: Nếu nó chảy liên tục, thì dần dần có thể mài mòn cả tảng đá, làm cho nó trở nên mỏng hơn, nhỏ hơn. “Mòn đá” ở đây không phải là xuyên qua một lỗ ở giữa tảng đá, mà là dòng nước nhỏ chảy thường xuyên làm mòn dần các cạnh đá, khiến đá nhỏ đi, không còn to lớn như trước nữa, đó mới là "mòn đá." Điều này có nghĩa là, dù quý vị không phải là người rất dũng mãnh tinh tấn, nhưng nếu quý vị có thể kiên trì liên tục, sáng cũng như chiều, ngày cũng như đêm, không ngừng tu hành cả sáu thời, thì cuối cùng quý vị cũng sẽ đạt được thành tựu, giống như nước có thể mài mòn đá.

Tảng đá này chính là nghiệp chướng. Nếu nghiệp chướng của quý vị có thể tiêu trừ, thì căn lành của quý vị sẽ phát triển. Trong tu hành, điều đáng sợ nhất là dừng lại (ngừng tiến bộ). Nếu quý vị có thể tu hành mỗi ngày, thì chắc chắn sẽ có thành tựu. Nhưng nếu quý vị ngừng tu hành một ngày, thì quý vị sẽ bị tụt lại rất xa. Vì thế có câu nói: “Đứng lại một chút là mất hai dặm rưỡi.” Dù quý vị lái xe không nhanh, nhưng nếu quý vị không dừng lại, quý vị vẫn có thể đi rất xa. Nhưng nếu quý vị dừng lại, chiếc xe khác sẽ vượt qua quý vị, và nó sẽ đi được thêm hai dặm rưỡi. Việc tu đạo cũng như vậy. Nếu quý vị tu hành mỗi ngày, không ngừng nghỉ, thì theo thời gian quý vị sẽ đạt được thành công. Nhưng nếu quý vị tu hành kiểu bộc phát—một lúc thì tu hành chăm chỉ, rồi sau đó lại ngừng—thì quý vị sẽ không thể đạt được thành tựu.

Có câu:

Học như thuyền ngược nước, không tiến ắt lùi;

Tâm như ngựa chạy trên đồng bằng, dễ buông khó thu phục. (Tăng Quảng Hiền Văn)

Chúng ta học Phật pháp giống như đi ngược dòng nước, chứ không phải thuận dòng. Khi chèo thuyền ngược nước, nếu quý vị không tiến về phía trước thì sẽ lùi lại, vì nước chảy ngược sẽ đẩy quý vị lùi về sau. ‘Tâm như ngựa chạy trên đồng bằng’ tâm trí của chúng ta giống như một con ngựa hoang chạy trong vùng đồng bằng rộng lớn, không có dây cương hay yên ngựa. ‘Dễ buông khó thu phục’ khi quý vị thả nó ra thì rất dễ, nhưng nếu muốn giữ lại hay thu hồi nó thì rất khó. Vì vậy, những người tu đạo nhất định không được lười biếng, không được mệt mỏi. Quý vị phải luôn tinh tấn, không ngừng nỗ lực trên con đường tu hành.

“Nếu tâm người tu hành nhiều lần, thường xuyên lười nhác” trong phiên âm Hán văn câu này là “Nhược hành giả chi tâm, số số giải phế”. “Nếu tâm của người tu hành”: nghĩa là tâm của người tu hành, “sổ sổ giải phế” (数数懈废): từ ‘sổ sổ’ (数数) ở đây được đọc là ‘shuò’ (ㄕㄨㄛˋ) trong tiếng Hán. "Sổ sổ" có nghĩa là nhiều lần, rất nhiều lần. Cụm từ này xuất phát từ Luận Ngữ (论语), trong đó có câu: ‘Sự quân sổ, tư nhục hỹ; bằng hữu sổ, tư sơ hỹ’ nghĩa là ‘Phụng sự vua mà nhiều lần nói năng không đúng mực, ắt bị nhục; Kết giao quý vị bè mà lắm lời, ắt bị xa lánh’.

Câu ‘Sự quân sổ - Phụng sự vua mà nhiều lần nói năng không đúng mực’ (事君数) nghĩa là nếu quý vị đối với vua mà luôn tỏ thái độ dài dòng, lúc nào cũng cứ nói mãi trước mặt vua, hay tỏ ra lắm lời không dứt, thì vị vua ấy chắc chắn sẽ không vui và có thể trừng phạt quý vị. Đây là sự xúc phạm, sỉ nhục. ‘Sự quân sổ’ — ‘sổ’ (数) ở đây có nghĩa là nhiều lần, hay nói quá nhiều. ‘Tư nhục hỹ - ắt bị nhục’ (斯辱矣) có nghĩa là chắc chắn sẽ bị nhục mạ, hoặc bị vua quở trách, thậm chí có thể bị giết, vì vậy quý vị sẽ chịu sự sỉ nhục.

‘Bằng hữu sổ - kết giao bạn bè mà lắm lời’, kết bạn, nếu bạn cứ lắm lời như vậy, luôn nói đi nói lại trước mặt người ta, điều này giống như đang xay đậu hũ. Kiểu như vậy, chắc chắn họ sẽ xa lánh quý vị. Vì vậy, trong kinh điển, hai chữ này đi cùng nhau được đọc là ‘sổ sổ’ (âm đọc của hai chữ là "shuò shuò").

“Lười nhác”, “lười” là lười biếng, “nhác” là uể oải. Quý vị nghe rõ không? Không được lười biếng! Đếm lười nhác, tức là luôn thích lười biếng, thích không làm gì cả.

“Giống như khoan lửa”: Ở đây có một ví dụ, ví dụ về điều gì? Giống như thời cổ đại, người họ Tùy đã khoan gỗ để lấy lửa. Họ khoan một lỗ trên gỗ, khi khoan gỗ nóng lên, tự nhiên gỗ sẽ phát ra lửa. Trước thời họ Tùy, loài người không biết ăn thức ăn nấu chín, mà chỉ ăn sống, uống máu. Bắt được động vật hoang dã, họ xé bỏ da rồi uống máu của chúng, điều này được gọi là ‘ăn sống nuốt tươi’. Con người khi ấy sống trong hang động và cư trú ngoài đồng hoang, leo lên cao để nhìn xa. Họ không biết nên ăn thức ăn nấu chín. Sau khi có người Tùy, mọi người mới bắt đầu biết ăn thức ăn chín, nấu chín thực phẩm và đun sôi nước trước khi uống, vì trước đó chưa có lửa. Sau khi người họ Tùy khoan gỗ lấy lửa, con người mới biết ăn thức ăn nấu chín.

Bây giờ ví dụ như khoan lửa, giống như việc khoan lửa trong gỗ. “Chưa nóng đã dừng”: Khi khoan lửa, phải đợi đến khi nó nóng lên thì lửa mới phát ra. Nếu quý vị chưa đợi nó nóng mà đã dừng lại, thì làm sao có được lửa? Vì vậy, đó gọi là “chưa nóng mà dừng”. “Dù muốn có lửa”: Nếu quý vị không đợi đến khi nó nóng mà đã ngừng, điều này giống như tu hành mà chưa đạt được thành tựu, chưa chứng được quả vị, mà quý vị đã ngừng tu hành. Vậy làm sao có thể chứng được quả vị? Làm sao có thể có trí tuệ? Vì thế “khó mà có được”: Nếu quý vị khoan lửa được một nửa, chưa kịp đợi nó nóng lên mà quý vị đã dừng lại, thì chắc chắn không thể có lửa. “Đây gọi là tinh tấn”: Điều này là ý nghĩa của tinh tấn. Tinh tấn giống như việc khoan lửa, phải khoan cho đến khi lửa phát ra, lúc đó quý vị mới có thể dừng. Tu đạo cũng vậy, quý vị phải chứng được quả, rồi quý vị mới có thể đạt đến trạng thái không còn phải tu nữa.

‘Thiên hạ vốn vô sự, người ngu tự chuốc ưu phiền’, vốn dĩ chẳng có vấn đề gì, nhưng con người lại tạo ra nhiều rắc rối. Giống như bài văn này, trước đây tôi hoàn toàn không nhớ, đã quên mất nó rồi. Nhưng bây giờ, họ lại vì vấn đề này mà viết ra hơn mười bài văn. Vì tôi thấy nó có vẻ rất buồn cười, nên lần này đến Los Angeles, vốn dĩ không cần mang theo để đọc cho quý vị nghe, nhưng giờ lại mang đến để đọc cho quý vị nghe, để quý vị cũng biết. Vốn không có chuyện gì, vậy mà bây giờ lại viết bài, lại đọc cho mọi người nghe, tạo ra bao nhiêu việc, nên mới gọi là Thiên hạ vốn vô sự, người ngu tự chuốc ưu phiền

Ở đây, quý vị cần biết rằng, người học Phật ‘nhân địa không chân thật, quả báo sẽ quanh co’. Khi gieo nhân mà không trong sạch, đến khi gặt quả cũng sẽ không thanh tịnh. Vì vậy, trong tu hành, chúng ta phải luôn cẩn thận từng giờ từng phút, đừng làm sai chuyện nhân quả. Nhân quả không thể sai, tu hành không thể dừng. Việc tu hành là phải mỗi ngày tiến bộ hơn, nhưng đối với nhân quả thì không được phạm lỗi. Hôm nay có một vị đệ tử nói rất có lý rằng: ‘Chúng ta, Phật tử, không nên thường xuyên phỉ báng lẫn nhau, vạch trần lỗi lầm của nhau, hoặc tuyên truyền khuyết điểm của người khác’. Điều này là đúng, nhưng trong cộng đồng Phật tử, chúng ta cũng không nên không biết những sai lầm trong hành vi của mỗi người. Chúng ta có thể nghiên cứu những chỗ sai và sau đó cải thiện chúng, vì vậy điều này cũng là điều nên biết.

Giống như những người tị nạn Việt Nam, hiện đang trôi dạt trên biển, bất cứ lúc nào cũng đối mặt với nguy cơ tử vong. Tại sao lại như vậy? Đó là vì trong những kiếp trước, họ đã gây ra việc cắt đứt sinh mạng của người khác, họ từng khiến người khác phải chịu đựng nỗi đau đớn, lầm than, lang thang. Vì vậy, trong kiếp này, họ cũng phải chịu đựng khổ đau như vậy. Chúng ta tuy không phải chịu những nỗi khổ này, nhưng mỗi người trong chúng ta đều nên có lòng từ bi, nghĩ cách cứu giúp những người này, giúp họ thoát khỏi hiểm nguy, gặp dữ hóa lành, vượt qua hoạn nạn mà gặp may mắn. Chúng ta nên làm điều này. Nếu có thể giải thoát cho họ khỏi nỗi khổ đau này, thì tương lai chúng ta cũng sẽ không gặp phải những nỗi khổ như vậy. Vì vậy, khi gieo nhân, chúng ta phải cẩn thận.

Bây giờ tôi sẽ đưa ra một ví dụ, các quý vị hãy nhìn xem vị vua của Iran. Trước đây, ông ta là một trong những vị vua giàu có nhất trên thế giới, ông ta mua nhà và đất ở khắp mọi quốc gia. Những ngôi nhà ông mua là những ngôi nhà đẹp nhất, đất ông mua cũng là những mảnh đất có giá trị nhất. Nhưng bây giờ, chính quyền của ông đã bị lật đổ, bản thân ông không có nơi nào để ở, không có quốc gia nào chào đón ông. Ông phải lang thang khắp nơi, thậm chí bất cứ lúc nào cũng có người muốn ám sát ông. Chắc chắn ông luôn sống trong sợ hãi, luôn chìm đắm trong những giấc mộng đảo điên. Trong cuộc sống như vậy, quý vị nói xem, ông ta có nhiều tiền như thế thì có ích gì? Ngay cả một nơi an toàn để ở cũng không có. Đây là một ví dụ.

Tại sao ông ta lại như vậy? Chính là vì khi còn ở nhân địa (tức là trong quá trình gieo nhân), ông ta chuyên lừa người, chuyên lấy tiền của người khác bằng cách hóa duyên, đưa tất cả vào tay mình. Sau khi lấy tiền về, ông ta cũng không làm việc công ích, chẳng hạn như quý vị có thể dùng tiền hóa duyên để xây chùa, tu sửa một ngôi chùa lớn, hoặc xây bảo tháp, nhưng ông ta chẳng làm gì cả, chỉ xây dựng vương triều của riêng mình và mở rộng thế lực. Sau khi trở thành vua, ông ta dùng những khoản tiền không rõ nguồn gốc làm của riêng, và cuối cùng cũng mất hết, chẳng còn gì. Đó là nhân quả. Vì ở nhân địa, ông ta đã gieo nhân sai, nên khi đến quả địa (tức là khi gặt quả), ông ta vẫn không thể tránh khỏi nỗi khổ lang thang, lưu lạc khắp nơi.

Tại sao tôi lại nói điều này? Chính là vì tôi muốn chúng ta, những Phật tử, tự mình hiểu rõ đạo lý nhân quả tuần hoàn này, đừng phạm sai lầm về nhân quả, đừng để sau này lâm vào đường cùng không có lối thoát. Vì vậy, mọi người phải chú ý, hãy ghi nhớ, ghi nhớ thật kỹ: khi tu đạo, đừng làm sai nhân quả, đừng tùy tiện gây phiền não, làm hại người khác. Điều đó là không thể chấp nhận được.

C5. Công đức không mất chính niệm

Phiên âm

Nhữ đẳng tỳ kheo, cầu thiện tri thức, cầu thiện hộ trợ, vô như bất vọng niệm. Nếu hữu bất vọng niệm giả, chư phiền não tặc bất năng nhập, thị cố nhữ đẳng, thường đương nhiếp niệm tại tâm, nhược thất niệm giả tắc thất chư công đức, nhược niệm lực liên cường, tuy nhập ngũ dục tặc trung, bất vị sở hại, thí như trước khải nhập trận, tắc vô sở úy, thị danh bất vọng niệm.

Dịch nghĩa

Các thầy Tỳ-kheo, nếu tìm cầu thiện tri thức, tìm cầu sự hộ trì tốt lành, không gì bằng việc không đánh mất chính niệm. Nếu có người không đánh mất chính niệm, thì các tên trộm phiền não sẽ không thể xâm nhập. Do đó, các thầy trong tâm thường thu nhiếp. Nếu mất chính niệm thì mất hết mọi công đức. Nếu sức mạnh của niệm vững chắc dù vào giữa bọn cướp của năm dục cũng không bị hại. Như mặc áo giáp vào trận không sợ hãi. Đây gọi là không đánh mất chính niệm.

Giảng giải

Phần thứ năm là công đức của việc không vọng niệm. "Không vọng niệm" cũng chính là "không mất niệm". Mất niệm gì? Không mất chính niệm — không mất niệm Phật, không mất niệm Pháp, không mất niệm Tăng, không mất niệm về thiện tri thức, không mất niệm về những người thầy tốt và quý vị tốt. Không mất chính niệm thì không có tà niệm. Không mất chính niệm thì tâm luôn thanh tịnh; không có tà niệm thì tâm không bị ô nhiễm. Tâm luôn thanh tịnh chính là tâm Bồ-đề; tâm không ô nhiễm tức là không có tâm phiền não. Vì vậy, nếu không mất chính niệm, sẽ có vô lượng công đức; còn nếu mất chính niệm, sẽ tạo ra vô biên tội nghiệp.

Vì vậy, Phật nói: “Các thầy Tỳ-kheo”, từ “Tỳ-kheo” này, giống như trước, bao gồm cả Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Sa-di, Sa-di-ni, và Thức-xoa-ma-na. Tất cả bảy chúng đệ tử đều được bao gồm. Nếu “ nếu tìm cầu thiện tri thức”, nghĩa là các vị đi khắp nơi để tìm kiếm thiện tri thức. Thế nào là thiện tri thức? Thiện tri thức là người có chính tri chính kiến, giúp quý vị phát khởi tâm Bồ-đề, không để quý vị thối thất tâm Bồ-đề, mà còn có thể khai mở và dẫn dắt quý vị phát tâm Bồ-đề. Vì thế, lại cần phải “tìm cầu sự hộ trì tốt lành”: tìm kiếm vị thiện tri thức để bảo hộ cho bản thân trong việc tu hành, phát khởi tâm Bồ-đề. Nếu quý vị muốn làm như vậy, “không gì bằng không đánh mất chính niệm”: nếu quý vị muốn phát tâm Bồ-đề, quý vị cần phải nhớ nghĩ liên tục, niệm niệm không quên, niệm niệm phát khởi tâm Bồ-đề.

“Nếu có người không đánh mất chính niệm”: giả sử có người như vậy, có thể không quên mất tâm Bồ-đề, thì “thì các tên trộm phiền não”: những tên trộm phiền não này chính là ba độc tham, sân, si. Ba độc này đều là phiền não. Quý vị có tâm tham, không đạt được điều mình muốn thì sinh ra phiền não; quý vị có tâm sân hận, cũng là phiền não; có tâm si mê, lại càng là phiền não, vì vậy tham, sân, si đều là những phiền não vô tận. “Không thể xâm nhập”: nếu quý vị luôn giữ trong tâm niệm chính của Bồ-đề, thì mọi phiền não cũng sẽ không còn nữa. Như câu nói “Dứt trừ tham, sân, si, siêng tu giới, định, huệ”, vì thế, tất cả phiền não cũng không thể quấy rối quý vị được.

“Do đó, các thầy”: do lý do này, các vị đệ tử của Phật, “trong tâm phải luôn thu nhiếp niệm”: thu nhiếp niệm ở đây có nghĩa là kiểm soát vọng tưởng để nó không sinh khởi, và chính niệm hiện diện. Bất kỳ lúc nào cũng không để tâm rơi vào vọng tưởng, mà lúc nào cũng phát khởi tâm Bồ-đề rộng lớn. Thu nhiếp niệm là không để một niệm nào sinh khởi; thu nhiếp niệm có nghĩa là gom hết tất cả các niệm về thành một. ‘Tâm dừng, niệm dứt, đó là sự giàu sang chân thật; dục vọng riêng tư được đoạn tận, đó là ruộng phước chân thật’. Cảnh giới này chính là thu nhiếp niệm, giữ gìn niệm này.

Đề cập đến thu nhiếp niệm thì đức Mạnh Tử cũng có dạy: ‘Giữ lấy thì tồn tại’, nghĩa là thu nhiếp (giữ) lấy, tức là quản lý suy nghĩ của mình, kiểm soát niệm của mình. Tự mình làm chủ, không để tâm bị những vọng tưởng điên đảo lay động. Thường xuyên có thể hồi quang phản chiếu, biết tự tìm lỗi của bản thân, có thể tự kiềm chế mình và quay về với lễ nghĩa, đó đều là công phu của thu nhiếp niệm. Nếu có thể khắc chế dục vọng cá nhân và quay về với chân lý tự nhiên, đó chính là ‘khắc kỷ phục lễ’. Thu nhiếp niệm cũng giống như việc Nhan Uyên hỏi về ‘nhân’, Khổng Tử đáp: ‘Khắc kỷ phục lễ là nhân’, Khắc kỷ phục lễ chính là ‘nhân’, và ‘nhân’ này cũng chính là thu nhiếp niệm. Nếu quý vị có thể thu nhiếp niệm, tức là quý vị đang thực hành ‘nhân’; nếu không thể thu nhiếp niệm, tức là quý vị đã rời xa ‘nhân’.

Trong Hán tự câu nói của Khổng Tử “Khắc kỷ phục lễ vi nhân” có nghĩa là: “Khắc chế bản thân và tuân theo lễ nghi chính là nhân đức.” Trong đó: Khắc kỷ (克己) có nghĩa là chế ngự, kiềm chế những dục vọng, ham muốn cá nhân. Phục lễ (复礼) là trở về với lễ nghĩa, tuân theo các chuẩn mực, quy tắc của lễ giáo, đạo đức. Còn nhân là người.

Nhan Uyên lại hỏi: ‘Thế nào là khắc kỷ phục lễ (Khắc chế bản thân và tuân theo lễ nghi)?’ Khổng Tử nói: ‘Điều phi lễ chớ nhìn, tiếng phi lễ chớ nên nghe, lời phi lễ không nên nói, việc phi lễ không nên làm’. Quý vị thử nghĩ xem, điều này có phải là thu nhiếp niệm không? Điều phi lễ chớ nhìn, những gì không hợp với lễ, tức là không hợp với pháp, không hợp đạo đức thì đừng nhìn. Trong tiếng Anh, người ta nói: You look too much. Nhìn chỗ này, ngó chỗ kia, nhìn lên trên, lại nhìn xuống dưới. Mắt không lúc nào yên, mở to hơn cả mắt bò, dòm ngó mọi chuyện linh tinh, đó gọi là không có thu nhiếp niệm. Quý vị nhìn những người thường xuyên nhắm mắt dưỡng thần, ngồi yên ở đó, mắt nhìn mũi, mũi nhìn miệng, miệng hỏi tâm, đó gọi là thu nhiếp niệm. Không nhìn ngang ngó dọc, không ngó Đông ngó Tây, đó gọi là thu nhiếp niệm. Vì thế, ‘điều phi lễ không nhìn’ những gì không hợp pháp, không hợp lễ, đều không nên nhìn, không muốn nhìn, đó chính là thu nhiếp niệm.

‘Tiếng phi lễ chớ nghe’, không chỉ những thứ không hợp lễ không được nhìn, mà cả những âm thanh không hợp lễ cũng không nên nghe. Quý vị nghe những bản nhạc thịnh hành làm cho tâm trí rối loạn, vọng tưởng tứ tung, đó chính là không thu nhiếp niệm, vì thế phải ‘tiếng phi lễ chớ nghe’.

‘Điều phi lễ chớ nói’, những lời nói không hợp lễ nghi, không hợp lễ pháp, không nên nói, đó cũng là thu nhiếp tâm.

‘Việc phi lễ chớ làm’ những việc không hợp lễ, quý vị không nên làm. ‘Chớ làm’ ở đây không có nghĩa là lay động, mà là không nên làm, không thể làm, đó chính là khắc kỷ phục lễ. Khắc kỷ phục lễ cũng chính là thu nhiếp tâm. Tuy thuật ngữ khác nhau, nhưng ý nghĩa thì giống nhau.

Vậy thì thu nhiếp tâm chính là kiểm soát tâm mình, luôn quản lý tâm trí của mình. Khi ngồi thì phải có dáng ngồi, khi đứng thì phải có dáng đứng, khi đi thì phải có dáng đi, ngủ thì phải có dáng ngủ. Hành động trong các tư thế đi, đứng, nằm, ngồi, đó gọi là bốn oai nghi lớn. Bốn oai nghi này đều phải hướng nội mà tự quán chiếu, không được chạy theo ngoại cảnh, đó chính là thu nhiếp niệm. Tâm khiến cho niệm thường xuyên ‘giữ lấy thì tồn tại’, tức là trong tâm phải giữ lấy, quản lý và bảo vệ nó. ‘Bỏ đi thì mất’ nếu quý vị không thu nhiếp, không kiểm soát nó, thì nó sẽ chạy mất. Tâm Bồ-đề cũng sẽ không còn, ‘mất’ nghĩa là không còn tâm Bồ-đề nữa.

“Nếu mất chính niệm”: Giả sử quý vị không có chính niệm, “thì mất hết mọi công đức”: quý vị sẽ đánh mất tất cả công đức. Nếu quý vị có thể giữ chính niệm, trong tâm không có tham, sân, si, không phạm vào sát sinh, trộm cắp, tà dâm, đó là giữ chính niệm. Nếu có thể giữ chính niệm, miệng cũng không nói bốn điều ác, không nói lời hoa mỹ, nói dối, ác khẩu, hay chia rẽ, tất cả đều là giữ chính niệm. Nếu quý vị không giữ chính niệm, thì sẽ mất hết mọi công đức, tất cả công đức đều tan biến, không còn nữa.

"Nếu sức mạnh của niệm vững chắc": Nếu sức mạnh của niệm này, tức là chính niệm, rất vững chắc, “dù vào giữa bọn cướp của năm dục”: Dù có bước vào tài, sắc, danh, thực, thùy (năm dục) hoặc vào năm dục sắc, thanh, hương, vị, xúc, cũng không sao cả. Nếu niệm lực của quý vị mạnh mẽ, đó chính là chính niệm, chính niệm vững chắc, dù rơi vào cảnh giới của năm dục, mà năm dục giống như bọn cướp muốn cướp đi bảo vật của quý vị, “cũng không bị hại”: chúng cũng không thể làm hại quý vị, bởi vì quý vị có chính niệm, có tâm Bồ-đề, không bị các cảnh giới này dao động, không có dục nào có thể dụ dỗ quý vị, không bị tổn hại. “Như mặc áo giáp”: Giống như tướng quân hoặc quân đội mặc áo giáp, đội mũ giáp. “Vào trận không sợ hãi”: Khi đã mặc áo giáp và mũ giáp rồi, dù có vào trận địa của kẻ thù cũng không sợ hãi. Tại sao không sợ? Vì bản thân đã có sự bảo vệ. Vì quý vị có thể giữ chính niệm, và chính niệm sẽ không bị các cảnh giới bên ngoài lay động, giống như mặc áo giáp, nên không còn sợ hãi. “Đây gọi là không đánh mất chính niệm”, đây chính là không quên mất công đức của chính niệm đó.

C6. Công Đức Thiền Định

Phiên âm

Những đẳng tỳ kheo, nhược nhiếp tâm giả, tâm tắc tại định, tâm tại định cố, năng tri thế gian sanh diệt pháp tướng, thị cố nhữ đẳng, thường đương tinh cần tu tập chư định, nhược đắc định giả, tâm tắc bất tán, thí như tích thủy chi gia, thiện trị đê đường, hành giả diệc dĩ, vi trí tuệ thủy cố, thiện tu thiền định linh bất lậu thất, thị danh vi định.

Dịch nghĩa

Các thầy Tỳ-kheo nếu có thể thu nhiếp tâm, thì tâm sẽ ở trong định. Vì tâm ở trong định nên sẽ biết được pháp tướng sinh diệt của thế gian. Vì vậy, các thầy phải luôn siêng năng tu tập các loại định. Nếu đạt được định, tâm sẽ không tán loạn. Giống như nhà quý trọng nước, khéo léo xây dựng đê điều, hồ ao. Người tu hành cũng như vậy, vì dòng nước trí tuệ nên khéo léo tu tập thiền định, khiến cho không bị rò rỉ, thất thoát. Đó được gọi là định.

Giảng giải

“Thiền định” tức là tam muội (samādhi). Bây giờ nói về công đức của thiền na tam muội. Thiền na - là sự tư duy tu, cũng gọi là tĩnh lự. Tư duy tu có bốn thiền, gồm sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, và tứ thiền, không có ngũ thiền. Ngoài ra, còn có bốn không xứ, đó là trời Không vô biên xứ, trời Thức vô biên xứ, trời Vô sở hữu xứ, và trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Bốn thiền và bốn không xứ hợp lại gọi là tám định, vì vậy các loại thiền định bao gồm bốn thiền và tám định. Tám định này đều có công đức riêng của chúng, nên gọi là công đức của thiền định.

Thiền định chính là nhiếp tâm, nhiếp tâm cũng chính là tư duy tu, hay còn gọi là tĩnh lự. Nhiếp tâm tức là khống chế tâm, kiểm soát tâm của mình. Vì vậy mới nói rằng 'khống chế tâm một chỗ, không việc gì là không thành'. Và 'khống chế tâm một chỗ, không việc gì là không thành' chính là trong thiền định, tức là cảnh giới của thiền định. Khống chế tâm một chỗ nghĩa là tập trung tâm trí, ý niệm trở về một điểm duy nhất. Khi tâm trí đã tập trung hoàn toàn, lúc đó không còn một ý niệm nào nữa, tức là:

Nội quán tâm, tâm không còn là tâm;

Ngoại quán thân, thân không còn là thân;

Xa quán vật, vật không còn là vật.

Khi quý vị đã hiểu rõ cả ba điều này, quý vị sẽ nhận ra rằng có một lý lẽ về cái không. Nếu quý vị có thể hiểu thêm rằng ngay cả lý lẽ về cái không này cũng không tồn tại, thì sẽ không còn gì để không. Cả năng không và sở không đều biến mất, lúc đó năng không và sở không đều không còn, chỉ là một cảnh giới hoàn toàn thanh tịnh tịch lặng. Nếu ngay cả cảnh giới tịch tĩnh này cũng không sinh khởi, thì lúc đó không còn một ý niệm nào nữa. Quý vị sẽ tự hỏi dục niệm của mình sẽ phát sinh từ đâu? Quý vị sẽ không thể tìm thấy dục niệm nữa. Lúc này, khái niệm về năm dục hay sáu dục đều không còn tồn tại, quý vị không còn biết chúng là gì nữa. Đó chính là thiền định, cũng chính là sự nhiếp tâm thực sự. Khi ấy, tự nhiên quý vị sẽ sinh ra vô lượng công đức tự tại, vô lượng thần thông diệu dụng, tất cả mọi điều đều không thể nghĩ bàn.

Vì vậy, Phật nói, “Các thầy Tỳ-kheo”: vẫn giống như ở các phần trước. “Nếu các thầy có thể nhiếp tâm”: nếu các thầy có thể kiểm soát được tâm của mình, “tâm sẽ ở trong định”: tâm sẽ ở trong trạng thái thiền định. “Vì tâm ở trong định”: bởi vì tâm của các thầy đang ở trong định, nên sẽ phát sinh trí tuệ. Có trí tuệ này, các thầy “sẽ biết được pháp tướng sinh diệt của thế gian”: pháp tướng sinh diệt của thế gian tức là thành, trụ, hoại, không. Thế gian này sinh ra như thế nào? Tồn tại ra sao? Bị hủy hoại thế nào? Và trở về không như thế nào? Các thầy sẽ biết được pháp tướng ấy.

Trong thế giới của chúng ta, một lần tăng và một lần giảm được gọi là một tiểu kiếp. 'Tăng' bắt đầu từ tuổi thọ của con người là mười tuổi, cứ mỗi một trăm năm thì tăng thêm một tuổi. Ví dụ, tuổi thọ của con người là mười tuổi, sau một trăm năm sẽ là mười một tuổi, rồi lại qua một trăm năm nữa sẽ là mười hai tuổi. Chiều cao của cơ thể cũng tăng lên, cứ mỗi một trăm năm tăng thêm một tấc, cho đến khi tuổi thọ của con người đạt tám vạn bốn nghìn tuổi, sau đó sẽ bắt đầu 'giảm'. 'Giảm' cũng tương tự, cứ mỗi một trăm năm, chiều cao giảm đi một tấc, tuổi thọ giảm đi một tuổi, cho đến khi tuổi thọ của con người trở lại mười tuổi. Quá trình tăng và giảm này được gọi là một 'kiếp'.

Một nghìn kiếp gọi là một tiểu kiếp. Hai mươi tiểu kiếp được tính là một trung kiếp, và bốn trung kiếp được gọi là một đại kiếp. Trong thế giới này, 'thành' kéo dài hai mươi tiểu kiếp, 'trụ' là hai mươi tiểu kiếp, 'hoại' cũng là hai mươi tiểu kiếp, và 'không' cũng kéo dài hai mươi tiểu kiếp. Vậy nên, hai mươi tiểu kiếp là một trung kiếp, và thành, trụ, hoại, không, bốn trung kiếp hợp lại được gọi là một đại kiếp. Pháp tướng sinh diệt của thế gian này, những người có định lực sẽ hiểu rõ và biết được tất cả.

“Vì thế, các thầy”: Bởi vì điều này, nên các vị đệ tử của Phật, “phải luôn siêng năng”: lúc nào cũng không nên lười biếng, phải luôn siêng năng. Siêng năng làm gì? “Tu tập các loại định”: tu tập tất cả các loại tam muội (trạng thái định). “Nếu đạt được định”: giả sử các ngươi đạt được định lực, đạt được tam muội rồi, “tâm sẽ không tán loạn”: ánh sáng trí tuệ trong tâm sẽ không bị tán loạn, không bị biến mất, không bị mất đi. Khi có chính niệm, không có vọng niệm, các ngươi sẽ không mất chính niệm. “Giống như người quý trọng nước”: giống như một gia đình yêu quý nguồn nước, “khéo léo xây dựng đê điều, hồ ao”: họ giỏi quản lý đập và ao. Đê điều, họ biết cách sửa chữa, làm cho nó không bị rò rỉ, để nước không bị mất. “Người tu hành cũng vậy”: người tu hành cũng giống như người giỏi quản lý đê điều này, “vì dòng nước trí tuệ”: vì để giữ lại dòng nước trí tuệ, “nên khéo léo tu tập thiền định”: giỏi xây dựng đê đập thiền định. “Khiến cho không bị rò rỉ, thất thoát”: để trí tuệ chân thật, bảo vật pháp không bị mất, không bị thất thoát. “Đó được gọi là định”: đây chính là công đức của thiền định chân chính.

C7 Công Đức Trí Tuệ

Phiên âm

Nhữ đẳng tỳ kheo, nhược hữu trí tuệ, tắc vô tham trước, thường tự tỉnh sát, bất linh hữu thất, thị tắc ư ngã pháp trung, năng đắc giải thoát. Nhược bất nhĩ giả, ký phi đạo nhân, hựu phi bạch y, vô sở danh giả. Thật trí tuệ giả, tắc thị độ sanh lão bệnh tử hải kiên lao thuyền dã, diệc thị vô minh hắc ám đại minh đăng dã. Nhất thiết bệnh giả chi lương dực dã, phạt phiền não chi lợi phủ dã, Thị cố nhữ đẳng, đương dĩ văn tư tu huệ nhi tự tăng ích, nhược nhân hữu trí tuệ chi chiếu, tuy vô thiên nhãn nhi thị minh kiến nhân dã, thị danh trí tuệ.

Dịch nghĩa

Các vị Tỳ-kheo, nếu có trí tuệ thì sẽ không tham đắm. Thường tự phản tỉnh, không để mất đi. Như vậy, trong pháp của ta, có thể đạt được giải thoát. Nếu không như thế thì không phải là người tu đạo, cũng không phải là người cư sĩ tại gia, chẳng có danh xưng gì cả. Người có trí tuệ chân thật chính là chiếc thuyền vững chắc để vượt qua biển khổ sinh, lão, bệnh, tử, cũng là ngọn đèn lớn trong bóng tối vô minh, là liều thuốc hay cho mọi bệnh nhân, là cây rìu sắc bén chặt đứt cây phiền não.

Vì vậy các ông nên dùng sự nghe, tư duy, và tu hành để tự tăng trưởng. Nếu người có ánh sáng trí tuệ dù không có thiên nhãn nhưng cũng vẫn là người sáng suốt. Đây gọi là trí tuệ

Giảng giải

Đoạn thứ bảy là về công đức của trí tuệ. Mỗi người trong quý vị hãy nói xem, trí tuệ là gì? Không si mê, thì đó chính là có trí tuệ! Điều này có nghĩa là khi vô minh bị phá vỡ, trí tuệ chân thật sẽ hiện ra. Phiền não chính là Bồ-đề, Bồ-đề là con đường giác ngộ, nhưng không thể nói Bồ-đề chính là trí tuệ. Khi phát tâm Bồ-đề, trí tuệ sẽ hiện ra, bởi vì phát tâm Bồ-đề có thể đoạn trừ phiền não, mà đoạn trừ phiền não chính là chứng đắc Bồ-đề. Điều này giống như lật bàn tay, mặt đối diện của phiền não chính là Bồ-đề, và Bồ-đề cũng chính là phiền não, chỉ cần lật qua là xong. Nếu không lật thì phiền não vẫn là phiền não, Bồ-đề vẫn là Bồ-đề; nhưng khi quý vị lật qua, phiền não sẽ biến thành Bồ-đề. Điều này cũng giống như khi đêm đến cực điểm thì trở thành ban ngày, và khi ban ngày đến cực điểm thì trở thành ban đêm, đây là một sự luân chuyển qua lại.

Cái gọi là trí tuệ là để nói ngược lại với sự ngu si, nếu quý vị không ngu si thì chính là có trí tuệ. Trí tuệ cũng có nghĩa là người này thông minh, thông minh đến cực điểm thì trở thành trí tuệ. Người rất thông minh thì có trí tuệ; nhưng nếu ngu si và nhiều phiền não thì sẽ không có trí tuệ. Vì vậy, công đức của trí tuệ, và trí tuệ của công đức, nếu quý vị có công đức, thì mới có trí tuệ; nếu quý vị có trí tuệ, thì mới làm được công đức. Không có trí tuệ, công đức của quý vị cũng không có; nếu quý vị không có công đức, trí tuệ cũng không thể hiện ra. Do đó, hai điều này tương hỗ, tuần hoàn và làm nhân duyên cho nhau.

Phật nói: “Các vị Tỳ-kheo”: Ở đây không chỉ đề cập đến người xuất gia, mà còn là người tại gia, người lớn, trẻ con, đàn ông, phụ nữ, tất cả đều bao gồm trong đó. “Các vị” bao gồm tất cả mọi người, “Tỳ-kheo” chỉ là một danh từ đại diện cho chúng sinh. “Nếu có trí tuệ”: Giả sử quý vị có trí tuệ chân thật, không còn ngu si, thì “sẽ không tham đắm”: Người có trí tuệ chân thật thì biểu hiện ra sao? Chính là không còn tham đắm, không tham danh, không tham tài, không tham sắc, không tham ăn, không tham ngủ, không còn tham gì cả. Đã không tham gì, thì cũng chẳng mong cầu gì nữa; và khi đã không cầu gì, đó chính là biểu hiện của người có trí tuệ chân thật. Nếu quý vị có trí tuệ chân thật, quý vị sẽ không tham đắm; nếu quý vị không có trí tuệ chân thật, quý vị chắc chắn sẽ tham đắm.

“Thường tự phản tỉnh”: Thường xuyên tự phản tỉnh về bản thân, nghĩa là:

Thường nhận lỗi về mình, đừng bàn lỗi người,

Lỗi người tức lỗi mình, đồng thể tức đại bi.

Đây chính là sự tự phản tỉnh. Tăng Tử đã nói:

Tôi mỗi ngày tự xét mình ba điều:

Làm việc cho người có hết lòng không?

Kết giao với quý vị bè có chân thành không?

Những điều đã học có thực hành không?

Tăng Tử tự xét mình về ba điều, vậy ông ấy đang phản tỉnh những gì? Ông nói, ‘Làm việc cho người có hết lòng không?’: Tôi đã làm gì cho người khác? Tôi có thật sự trung thành, hết lòng với họ không? ‘Kết giao với quý vị bè có chân thành không?’: Tôi đối xử với quý vị bè, giao tiếp với họ có thật sự đáng tin cậy không? Tôi có lừa dối quý vị bè mỗi ngày không? Tôi có luôn tìm cách lợi dụng họ để mưu lợi cho mình mà làm hại họ không? Đó chính là ý nghĩa của câu ‘kết giao với quý vị bè có chân thành không’.

‘Những điều đã học có thực hành không?’: Những giáo lý Phật pháp mà thầy tôi đã truyền dạy, và tất cả những gì mà thầy tôi đã dạy, tôi có ôn lại và thực hành không? Hay tôi chỉ nghe như gió thoảng qua tai, vừa nghe qua rồi quên mất? Sau khi nghe giảng, tôi có về nhà nghiên cứu thêm không? Đây chính là ý nghĩa của ‘những điều đã học có thực hành không’.

Tăng Tử có ba điều tự xét mình như thế, chúng ta làm người và học Phật pháp cũng cần thường xuyên tự phản tỉnh như vậy.

“Không để mất đi”: nghĩa là không để trí tuệ bị mất. “Như vậy thì trong pháp của ta”: nói rằng như thế, chữ “Như vậy” ở đây mang ý nghĩa vậy thì. Nếu quý vị có thể giữ cho trí tuệ của mình không bị mất đi, thì trong pháp của ta – chữ “ta” ở đây là Phật tự xưng, tức là trong Phật pháp của ta – “có thể đạt được giải thoát”: qusy vị sẽ có thể đạt được giải thoát. Giải thoát là trạng thái tự do tự tại, không còn bị ràng buộc, có thể đạt đến sự giải thoát hoàn toàn.

“Nếu không như thế”: Nếu quý vị không làm như vậy, quý vị sẽ mất đi trí tuệ, quý vị cũng không tự quán chiếu. “Thì không phải là người tu đạo”: Khi đó, quý vị không phải là người tu đạo, “cũng không phải là người cư sĩ tại gia”: Cũng không phải là người cư sĩ tại gia. Quý vị trở thành một người không giống ai. “Chẳng có danh xưng gì cả”: Lúc này, quý vị được gọi là gì? Không có một danh xưng nào có thể đặt cho quý vị.

“Người có trí tuệ chân thật”: Người có trí tuệ thực sự, “chính là chiếc thuyền vững chắc để vượt qua biển khổ sinh, lão, bệnh, tử”: là một con thuyền kiên cố nhất để vượt qua biển khổ của sinh, lão, bệnh, tử. “Cũng là ngọn đèn sáng lớn trong bóng tối vô minh”: Nếu quý vị có trí tuệ thực sự, thì quý vị sẽ không lãng phí công sức vào những việc giả tạm, và đó chính là một ngọn đèn lớn soi sáng trong bóng tối vô minh. “Là liều thuốc tốt cho mọi bệnh nhân”: Là loại thuốc tốt nhất cho tất cả những ai đang bệnh tật. “Là cây rìu sắc bén chặt đứt cây phiền não”: Cũng là một chiếc rìu sắc bén nhất để chặt đứt cây phiền não.

“Vì vậy các ông”: Vì lý do này, các vị Tỳ-kheo và các vị cư sĩ tại gia. “Nên dùng sự nghe, tư duy, và tu hành”: Quý vị nên sử dụng ba loại trí tuệ là văn huệ (nghe), tư huệ (suy nghĩ) và tu huệ (tu tập), “để tự tăng trưởng”: để tự mình gia tăng trí tuệ. “Nếu người có ánh sáng trí tuệ”: Giả sử chúng ta có được ánh sáng của trí tuệ, “dù không có thiên nhãn”: dù chưa đạt được thiên nhãn, “nhưng cũng vẫn là người sáng suốt”: đó cũng là một bậc thiện tri thức có đôi mắt sáng. “Đây gọi là trí tuệ”: Đây được gọi là trí tuệ chân thật.

Các vị có suy nghĩ gì về đoạn kinh văn này? Có thể nói thử xem. Bây giờ tôi đang giảng kinh, các vị đến nghe kinh, đây chính là văn huệ (sự nghe). Khi các vị nghe xong kinh ở đây, về nhà suy nghĩ, nghiên cứu, và đạt được chân lý thật sự, đó là tư huệ (tư duy). Tư là suy nghĩ, nghe rồi dùng trí tuệ để nghiên cứu, đó là tư huệ, trí tuệ của suy nghĩ. Sau khi suy nghĩ xong, nếu các vị lại chiếu theo pháp này mà tu hành, đó chính là tu huệ (tu hành). Thành thật, không nói dối, không lừa dối người khác, đó chính là thực, trí tuệ chân thực.

Vì vậy mới nói tìm mỏ vàng, tìm mỏ kim cương, xem ai trong quý vị có mỏ vàng? Ai có mỏ kim cương? Để khai thác được mỏ này, bộc lộ kho báu của chính quý vị, cần phải hỏi các quý vị có suy nghĩ gì về đoạn kinh văn này. Điều này giống như thử xem nơi nào có mỏ dầu? Mỏ kim cương? Những thứ quý giá đều ở đó, như mỏ vàng, và ta phải tìm ra nó. Những người không đặt câu hỏi thường là những người không chú ý; còn những người chú ý sẽ luôn có câu hỏi, trong lòng có chỗ chưa hiểu. Bởi vì quý vị không đặt câu hỏi, quý vị cũng không chú ý, nên không có điều gì chưa hiểu rõ, cũng không có gì nghi ngờ. Chính vì thế mà quý vị không hỏi câu nào; còn người đặt câu hỏi thì trong lòng đã có điều gì đó không thể chịu nổi, nên họ mới hỏi.

Cái gì gọi là phiền não? Tham vọng?! Tham lam?! Đúng vậy, quý vị có lòng tham thì sẽ có phiền não. Vậy quý vị muốn biết cái gì gọi là Bồ đề không? Chính là không có lòng tham. Không có lòng tham, không có phiền não, đó chính là bồ đề. Điều này đơn giản như trở bàn tay, giống như lật tay vậy, một mặt là Bồ đề, mặt kia là phiền não, rất dễ dàng, đừng coi nó quá cao siêu. Phiền não chính là Bồ đề, nghĩa là trong phiền não có lòng tham, nếu quý vị không tham, thì sẽ biến thành Bồ đề. Phiền não là vô hình, Bồ đề cũng là vô hình, chỉ là những danh từ mà thôi. Đã là danh từ, thì quý vị chỉ cần chuyển nó đi là được; quý vị không có lòng tham, thì sẽ có tâm Bồ đề; quý vị có lòng tham, thì sẽ có tâm phiền não. Giác đạo chính là sự giác ngộ, giác ngộ thì sẽ hiểu rõ, mà hiểu rõ chính là bồ đề.

Nếu quý vị không có câu hỏi, dù tôi giảng đi giảng lại, cũng không biết rốt cuộc các quý vị có nghe hay không. Hỏi quý vị câu hỏi, nếu quý vị có thể trả lời được, hoặc tôi có thể trả lời câu hỏi của quý vị, thì tôi sẽ biết quý vị đang chú ý, biết quý vị không ngủ gật.

Tôi lại nói với quý vị, trong Phật giáo, điều đầu tiên là không được sát sinh. Nếu quý vị muốn tu hành, thì đừng sát sinh. Quý vị giết người, người ta cũng sẽ giết quý vị. Những Hoa kiều ở Việt Nam, bây giờ bị đưa ra biển và bị giết, đó là vì họ trước đây đã sát sinh quá nhiều, nên bây giờ phải chịu quả báo này. Đây là điều thứ nhất. Điều thứ hai là không được trộm cắp. Chúng ta là người học Phật thì không được lấy đồ của người khác, không được trộm tiền của người khác, không được làm những việc không chính đáng, lúc nào cũng phải làm những việc đúng đắn. Không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Đừng trộm tiền của người khác, nếu quý vị trộm tiền của người ta, sau này quý vị sẽ không có tay, vì quý vị dùng tay để trộm tiền! Nếu dùng tâm để trộm đồ của người khác, thì sau này quý vị sẽ ngu si, không có trí tuệ, và sẽ rơi vào ba đường ác.

Sát sinh, trộm cắp, tà dâm, từ ba tội ác này sẽ rơi vào ba đường ác là súc sinh, ngạ quỷ, hoặc địa ngục. Nếu quý vị trộm của người ta năm đồng, thì sẽ trải qua năm trăm kiếp không có tay; trộm mười đồng, thì sẽ phải trải qua một ngàn kiếp không có tay. Quý vị xem có nghiêm trọng không? Vì vậy, không được trộm tiền của người khác. Đặc biệt là trong đạo tràng, nếu trộm tiền rồi vứt phong bao vào nhà vệ sinh, làm tắc nghẽn nước trong nhà vệ sinh. Đừng nghĩ rằng tôi không biết những hành vi này của quý vị, tôi biết, tôi đang quan sát quý vị, xem rốt cuộc quý vị sẽ trộm bao nhiêu. Tôi nhìn thấy rất rõ ràng, vì vậy trong Phật đường không được tùy tiện trộm đồ. Thật là vô lý! Có người để một cặp tài liệu ở đó, vậy mà tùy tiện bị mất. Quả báo của việc này sau này sẽ vô cùng nghiêm trọng. Trộm đồ của người khác, sau này đều sẽ rơi vào địa ngục, biến thành ngạ quỷ, rồi chuyển thành súc sinh. Đến lúc đó, các quý vị có hối hận cũng đã muộn, nên người học Phật không thể hành xử tùy tiện như vậy.

Còn về việc cúng dường trước khi ăn, mọi người đều phải tham gia. Khi ăn cơm, mọi người nên ăn cùng nhau, và trong lúc ăn, không được nói chuyện lung tung, giống như vừa ăn vừa họp, điều này không được phép. Chỉ trong một số tình huống đặc biệt, hoặc vì không còn thời gian mà có chút việc, nên trong lúc ăn có thể nói chuyện một chút, nhưng cũng không được nói quá to, phải nói nhỏ sao cho người đối diện cũng không nghe thấy. Chỉ khi đó mới được, nhưng cũng không được đầu mặt tiếp nhau. 'Phật quy định Tỳ kheo' bây giờ có thể thay đổi thành 'Phật quy định đại chúng' hoặc là ‘'Phật quy định chúng sinh', ‘khi ăn phải quán năm điều' nghĩa là khi ăn cơm, phải nhớ nghĩ năm điều quán tưởng. Năm quán tưởng là...

Một, xem phước đức bản thân nhiều hay ít, có bằng với lượng thức ăn thọ nhận và suy xét nguồn gốc của thức ăn ấy

Hai - Suy xét đức hạnh của mình, xem đã đủ hay còn thiếu để xứng đáng nhận cúng dường

Ba - Giữ tâm cẩn trọng, lấy việc tránh xa tham lam và lấy bình đẳng làm tông chỉ

Bốn - Chính là thuốc tốt, để chữa bệnh khô héo của cơ thể

Năm - Vì thành tựu đạo nghiệp, nên nhận sự cúng dường

Đây là năm quán tưởng, khi quý vị ăn những thứ này, quý vị mới có thể tiêu hóa được. Lại có ba niệm. Niệm thứ nhất là khi ăn muỗng đầu tiên, hãy niệm ‘nguyện đoạn trừ tất cả ác nghiệp’. Ăn muỗng thứ hai, hãy niệm ‘nguyện tu tất cả thiện nghiệp’. Ăn muỗng thứ ba là ‘nguyện độ tất cả chúng sinh’ cùng nhau đến bờ giác. Đây gọi là ba niệm, năm quán, khi ăn cơm cần quán tưởng như vậy.

Trong đạo tràng mà tôi lập ra, tất cả đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc này. Khi tôi đến các đạo tràng khác, ăn cơm hầu như không thể no được. Tại sao không no? Vì chỉ nghe người ta nói chuyện, nghe đến no luôn. Vì vậy, tôi không dạy quys vị nói chuyện khi ăn, bởi vì khi tôi ăn mà nghe người nói, tôi sẽ cảm thấy no và không thể ăn được nữa. Nếu qúy vị thương sư phụ, trong lúc ăn cơm phải nói thật nhỏ, không để sư phuj ăn không no. Qúy vị hiểu chứ? Do đó, không được nói chuyện. Khi tôi nghe quý vị nói, tôi đã no vì lời nói rồi, nên không thể ăn thức ăn nữa. Quý vị có thể vừa ăn vừa nói, nhưng tôi thì không có bản lĩnh lớn như vậy, nên lúc ăn cơm không thể nói chuyện.

Còn trong Phật đường, không nên thường xuyên nói cười, phải quán tâm nhiếp niệm. Quán tâm, quý vị nên thường xuyên niệm "Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật", đừng chỉ nói những chuyện tầm phào. Đặc biệt trong đạo tràng, cũng không nên nói về vận mệnh, không nên xem tướng số. Chúng ta, những Phật tử, không nên tin vào vận mệnh, vì vận mệnh là điều mà người thường tin, còn người học Phật là muốn vượt qua vận mệnh, vượt qua số phận, nên không nên tin vào vận mệnh, cũng không nên mải mê chuyện tiền bạc.

Ví dụ như quý vị đến Reno đánh bạc, chỉ với hai đô la, mà khi về lại mang về hàng trăm ngàn đô la, không nên làm như vậy, đây gọi là đầu cơ. Chúng ta, những người tu hành, những người học Phật, không nên học những phương pháp đầu cơ, cũng không nên suốt ngày nghĩ về việc làm sao nhanh chóng phát tài hay kiếm được bao nhiêu tiền.

Người tu đạo, người tin Phật, cần để mọi thứ tự nhiên phát triển, không nên làm những hành vi đầu cơ, đó là điều quan trọng. Vì vậy cũng không nên bàn về vận mệnh, không nên tin vào phong thủy. Điều này không có nghĩa là tôi phản đối Thầy Hạ giảng về phong thủy. Lý do tôi không dạy người khác về phong thủy là vì khi giảng về nó, người nghe càng mê lầm hơn, biến tất cả mọi người thành kẻ tham tiền. Người này xem phong thủy, người kia cũng xem phong thủy, đến tối ngủ không yên. Vậy là ‘Tôi mua căn nhà đó, nên mời thầy Hạ xem lại xem, biết đâu một hai năm nữa tôi sẽ phát tài, khi phát tài tôi sẽ báo đáp thầy Hạ’. Quý vị cứ suy nghĩ như thế, suy nghĩ đến nỗi tóc bạc, mắt mờ, răng rụng, tai điếc, nhưng vẫn chưa phát tài, thật đáng thương. Vì vậy, không nên làm như vậy. Nếu chúng ta có duyên phát tài, sớm muộn gì cũng sẽ phát; nếu không có duyên, dù quý vị cố gắng có được, rồi cũng sẽ mất đi.

Cái gọi là ‘làm đậu phụ, đặt ở đất trũng bên sông, khi thành tương rồi, thì nước cũng đi mất’. Giống như việc làm đậu phụ, phải ép đậu. Khi thành tương, quý vị kiếm được tiền, rồi mua đất ở gần biển hay gần sông. Nhưng khi nước dâng lên thì sao? Nước sẽ cuốn trôi hết mọi thứ trồng trọt, chẳng thu được gì cả. Ý nghĩa của điều này là con người nhất định phải chú trọng đến nhân quả, cần đặc biệt cẩn thận trong việc này. Đừng để mình bị mê muội quá, mê muội quá mức là không tốt. Do đó, người học Phật phải chấp nhận số phận và biết đủ. Nếu vận mệnh của tôi là phát tài, thì tôi sẽ phát tài; nếu không phải là số phát tài, thì không nên đi làm thổ phỉ, đi cướp ngân hàng, như vậy là không đúng.