Kinh Di Giáo Giảng Giải

Kinh Di Giáo Giảng Giải

KINH DI GIÁO

HÒA THƯỢNG TUYÊN HÓA

GIẢNG GIẢI

PHẬT THUYẾT KINH DI GIÁO

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni lần đầu chuyển pháp luân, hóa độ A-nhã-kiều-trần-như.

Thuyết pháp lần cuối cùng độ cho Tu Bạt Đà La. Những người cần được độ đã đều được độ xong. Giữa hai cây sa la, chuẩn bị nhập Niết Bàn. Vào lúc giữa đêm, mọi thứ đều tĩnh lặng, ngài vì các đệ tử mà tóm lược yếu chỉ của giáo pháp.

Các thầy Tỳ kheo! Sau khi Như Lai diệt độ, các ông nên tôn trọng và trân quý Ba-la-đề-mộc-xoa, như trong tối gặp được ánh sáng, như người nghèo được của báu. Hãy biết rằng đây chính là vị thầy của các ông, không khác gì khi ta còn trụ thế.

Người giữ giới thanh tịnh không được giao dịch, mua bán ruộng vườn nhà cửa, nuôi dưỡng người hầu, nô bộc hay súc vật. Tất cả các việc trồng trọt cũng như tích lũy của cải đều phải tránh xa như tránh khỏi hố lửa. Không được chặt cây, nhổ cỏ, khai khẩn đất đai, pha chế thuốc thang, bói toán tốt xấu, quan sát tinh tú, suy tính vận hành, tính toán lịch số. Tất cả những điều này đều không nên làm.

Tiết chế thân thể, ăn đúng giờ giấc, sống cuộc sống thanh tịnh.

Không được tham dự vào các việc thế gian, làm sứ thần ngoại giao, chú thuật thuốc tiên, kết thân với quý nhân, gần gũi những kẻ phong lưu, tất cả đều không được làm. Nên tự giữ tâm ngay thẳng, với chính niệm cầu độ, không nên che giấu khuyết điểm hoặc bày ra điều kỳ dị để mê hoặc lòng người. Đối với bốn sự cúng dường thì phải biết chừng mực biết đủ, việc nhận cúng dường đúng mức cần thiết, không nên tích trữ.

Đây là nói sơ lược tướng trì giới. Giới là nền tảng chính dẫn đến giải thoát, do đó gọi là Ba-la-đề-mộc-xoa. Nương nhờ giới mà đạt được các loại thiền định và được trí tuệ diệt các khổ đau.

Vì vậy, các Tỳ-kheo cần phải giữ gìn giới luật thanh tịnh, không để hủy phạm hay thiếu sót. Nếu người có thể giữ giới luật thanh tịnh thì có thể sinh ra các thiện pháp. Nếu không có giới luật thanh tịnh, thì mọi công đức lành đều không thể sinh khởi. Do đó, nên biết rằng giới là quan trọng nhất, là an ổn và là nơi trụ xứ của mọi công đức.

Các thầy tỳ kheo, các vị đã có thể giữ giới rồi thì hãy kiểm soát năm căn, đừng để chúng phóng túng rơi vào năm dục. Ví như người chăn trâu cầm gậy để trông coi, không để chúng tự do phá hoại mùa màng của người khác. Nếu buông thả năm căn, thì chúng chạy theo năm dục không có giới hạn, không thể chế ngự được.

Cũng giống như con ngựa dữ không điều khiển bằng dây cương, nó sẽ kéo người xuống hố sâu. Nếu như bị cướp bóc, đau khổ chỉ kéo dài trong một đời. Nhưng tai họa từ năm căn kéo dài qua nhiều đời, gây hại vô cùng nghiêm trọng, không thể không thận trọng. Do đó, người trí kiểm soát mà không chạy theo nó, xem nó như kẻ trộm, không để cho buông thả. Nếu có lúc lỡ buông thả, thì chẳng bao lâu cũng phải lập tức trừ diệt.

Năm căn này, tâm là chủ của chúng. Vì vậy, các ông phải biết chế ngự tâm mình. Tâm rất đáng sợ, còn đáng sợ hơn cả rắn độc, thú dữ, kẻ thù tàn ác, ngọn lửa lớn dữ dội, những thứ như thế cũng không thể sánh bằng. Ví như có người tay cầm bình mật, động tác bất cẩn, chỉ nhìn vào mật mà không thấy hố sâu phía trước. Lại như voi điên không câu móc điều khiển, khỉ vượn truyền cây nhảy nhót, khó mà kiềm giữ. Phải nhanh chóng kiềm chế, đừng để tâm buông thả. Nếu buông thả tâm, thì mọi việc thiện đều mất; nếu chế ngự được tâm về một chỗ, thì không việc gì là không thành. Vì thế, các Tỳ kheo, hãy siêng năng tinh tấn, hàng phục tâm mình.

Các vị tỳ-kheo, khi nhận các thức ăn uống nên coi như đang uống thuốc. Dù tốt hay xấu, chớ sinh tâm phân biệt thích hay không thích, mà chỉ nhằm mục đích nuôi dưỡng thân thể, trừ cơn đói khát. Giống như ong hút mật, chỉ lấy hương vị mà không làm tổn hại sắc hương. Tỳ-kheo cũng vậy, khi nhận sự cúng dường, chỉ cần xua tan phiền não, không nên tham cầu quá nhiều, làm tổn hại thiện tâm. Ví như người trí biết cân nhắc sức trâu, biết nó có thể gánh vác bao nhiêu, không để quá sức mà cạn kiệt sức lực.

Các thầy Tỳ-kheo, ban ngày nên chuyên tâm tu tập các thiện pháp, chớ để lỡ thời gian. Đầu đêm và cuối đêm cũng không nên bỏ bê, giữa đêm thì tụng kinh, hãy tự điều chỉnh, đừng vì duyên cớ ngủ nghỉ mà để một đời trôi qua vô ích, không đạt được.

Thường nhớ nghĩ ngọn lửa vô thường luôn thiêu đốt thế gian. Hãy sớm tự cứu lấy mình, chớ ham mê ngủ. Các tên giặc phiền não luôn rình rập hại người, còn dữ hơn cả kẻ thù. Vậy sao có thể cho rằng ngủ nghỉ là tốt mà không tự cảnh tỉnh?

Rắn độc phiền não nằm ngủ trong tâm, giống như rắn đen đang ngủ trong nhà. Phải dùng móc của giới luật sớm loại bỏ nó. Rắn ngủ đã ra ngoài lúc đó mới có thể an tâm ngủ. Nếu chưa đuổi ra ngoài mà lại ngủ thì đó là người không biết hổ thẹn. Y phục hổ thẹn là thứ trang nghiêm nhất trong mọi trang sức. Sự hổ thẹn giống như móc sắt, có thể ngăn chặn người làm điều phi pháp. Vì vậy, phải luôn sinh tâm hổ thẹn, không được tạm thời ngưng, nếu rời xa hổ thẹn sẽ mất hết các công đức. Người có hổ thẹn thì có pháp lành, nếu không có hổ thẹn thì không khác gì các loài chim thú.

Các vị Tỳ-kheo, nếu có người đến chặt đứt từng phần thân thể của các vị, các vị hãy tự nhiếp tâm mình, đừng để sinh lòng sân hận. Cũng phải giữ gìn lời nói, không thốt ra lời ác độc. Nếu buông thả tâm sân hận, thì chính các vị tự cản trở con đường tu tập và đánh mất lợi ích của công đức. So công đức với nhẫn nhục thì trì giới và khổ hạnh không thể sánh bằng. Người có thể thực hành nhẫn nhục mới xứng đáng gọi là bậc đại lực sĩ.

Nếu không thể vui vẻ chịu đựng những lời ác độc mắng chửi như đang uống cam lộ, thì không thể gọi là người có trí tuệ nhập đạo. Vì sao lại như vậy? Vì tai hại của sân hận sẽ phá hủy mọi thiện pháp và làm tổn hại danh tiếng tốt đẹp. Dù là đời này đời sau, người đều không thích gặp. Phải biết tâm sân hận còn dữ dội hơn lửa dữ, phải luôn đề phòng đừng cho nó xâm nhập. Giặc cướp công đức, không gì hơn sân hận. Người tại gia còn thọ hưởng dục lạc, không phải người tu hành, không có cách tự chế ngự, nên sân hận có thể được tha thứ. Nhưng đối với người xuất gia tu đạo, lìa xa dục vọng mà còn ôm giữ sân hận thì thật không thể chấp nhận. Như giữ trời xanh trong mát mà lại phát ra tia sét lửa, thật không phù hợp.

Các thầy Tỳ-kheo, hãy tự xoa đầu, nhớ rằng đã từ bỏ các trang sức tốt đẹp, mặc y phục hoại sắc, cầm giữ bình bát đúng lượng dùng khất thực để sống. Tự thấy như vậy, nếu khởi tâm kiêu mạn, phải mau chóng diệt trừ nó. Kiêu mạn càng gia tăng thì ngay cả người thế tục, người cư sĩ tại gia cũng không nên có, huống chi là người đã xuất gia tu đạo. Đã vì cầu giải thoát mà hạ mình đi khất thực để sống.

Này các thầy tỳ kheo! Tâm nịnh hót quanh có trái ngược với đạo, bởi thế phải giữ tâm chân thật, ngay thẳng. Nên biết tâm nịnh hót quanh co chỉ là để lừa dối, người tu đạo không như vậy. Vì lý do này, các ông phải sửa tâm mình lấy sự ngay.

Các thầy Tỳ-kheo, các ông nên biết rằng người nhiều ham muốn, vì ham muốn nhiều lợi lộc nên đau khổ cũng nhiều. Người ít ham muốn, không cầu, không dục thì không có những phiền não này. Ngay cả việc giảm ham muốn cũng đã đáng để tu tập, huống chi là ít ham muốn có thể sinh ra nhiều công đức. Người ít ham muốn thì không có sự dua nịnh để lấy lòng người khác, cũng không bị các căn chi phối. Người thực hành ít ham muốn thì lòng luôn thản nhiên, không lo sợ điều gì, đối mặt mọi việc đều đủ đầy, không thấy thiếu thốn. Người ít ham muốn thì đó chính là Niết-bàn. Đây gọi là ít ham muốn.

Các thầy Tỳ-kheo, nếu muốn thoát khỏi các khổ não, thì thì thường quán biết đủ. Pháp biết đủ chính là nơi giàu sang an ổn. Người biết đủ, dù nằm trên đất cũng thấy an vui; người không biết đủ, dù ở thiên đường cũng không vừa ý. Người không biết đủ, tuy giàu mà nghèo; người biết đủ, tuy nghèo mà giàu. Người không biết đủ thường bị năm dục lôi kéo, được người biết đủ thương xót. Đó gọi là biết đủ.

Các thẩy Tỳ kheo muốn cầu sự tịch tĩnh, vô vi an lạc. Thì nên rời xa chốn náo nhiệt, ở một mình, sống nơi an tĩnh. Người ở nơi tĩnh lặng được Đế Thích và chư thiên cùng kính trọng. Vì vậy, hãy từ bỏ hội chúng của mình và của người khác, sống một mình nơi vắng vẻ, suy nghĩ về diệt trừ gốc rễ của khổ đau. Nếu ưa thích sống cùng đám đông, sẽ phải chịu nhiều phiền não. Ví như cây lớn có nhiều chim tụ tập sẽ có nguy cơ bị khô héo và gãy đổ. Sự trói buộc của thế gian làm chìm đắm trong khổ đau, giống như voi già sa lầy không thể tự thoát ra. Đây gọi là sự xa lìa.

Các thầy Tỳ-kheo, nếu siêng năng tinh tấn thì việc gì cũng không khó. Vì vậy, các thầy nên siêng năng tinh tấn. Ví như dòng nước nhỏ chảy lâu có thể làm mòn đá. Nếu tâm người tu hành nhiều lần, thường xuyên lười nhác, thì giống như khoan lửa nhưng chưa nóng đã dừng. Dù muốn có lửa nhưng khó mà có được Đây gọi là tinh tấn.

Các thầy Tỳ-kheo, nếu tìm cầu thiện tri thức, tìm cầu sự hộ trì tốt lành, không gì bằng việc không đánh mất chính niệm. Nếu có người không đánh mất chính niệm, thì các tên trộm phiền não sẽ không thể xâm nhập. Do đó, các thầy trong tâm thường thu nhiếp. Nếu mất chính niệm thì mất hết mọi công đức. Nếu sức mạnh của niệm vững chắc dù vào giữa bọn cướp của năm dục cũng không bị hại. Như mặc áo giáp vào trận không sợ hãi. Đây gọi là không đánh mất chính niệm.

Các thầy Tỳ-kheo nếu có thể thu nhiếp tâm, thì tâm sẽ ở trong định. Vì tâm ở trong định nên sẽ biết được pháp tướng sinh diệt của thế gian. Vì vậy, các thầy phải luôn siêng năng tu tập các loại định. Nếu đạt được định, tâm sẽ không tán loạn. Giống như nhà quý trọng nước, khéo léo xây dựng đê điều, hồ ao. Người tu hành cũng như vậy, vì dòng nước trí tuệ nên khéo léo tu tập thiền định, khiến cho không bị rò rỉ, thất thoát. Đó được gọi là định.

Các vị Tỳ-kheo, nếu có trí tuệ thì sẽ không tham đắm. Thường tự phản tỉnh, không để mất đi. Như vậy, trong pháp của ta, có thể đạt được giải thoát. Nếu không như thế thì không phải là người tu đạo, cũng không phải là người cư sĩ tại gia, chẳng có danh xưng gì cả. Người có trí tuệ chân thật chính là chiếc thuyền vững chắc để vượt qua biển khổ sinh, lão, bệnh, tử, cũng là ngọn đèn lớn trong bóng tối vô minh, là liều thuốc hay cho mọi bệnh nhân, là cây rìu sắc bén chặt đứt cây phiền não.

Vì vậy các ông nên dùng sự nghe, tư duy, và tu hành để tự tăng trưởng. Nếu người có ánh sáng trí tuệ dù không có thiên nhãn nhưng cũng vẫn là người sáng suốt. Đây gọi là trí tuệ

Các vị Tỳ-kheo! Nếu còn đắm chìm trong các loại hý luận thì tâm sẽ bị tán loạn. Dù đã xuất gia, nhưng vẫn chưa đạt được giải thoát. Vì vậy, các thầy Tỳ-kheo nên nhanh chóng từ bỏ những tâm niệm tán loạn và hý luận. Nếu các thầy muốn đạt được niềm an vui tịch diệt, thì chỉ có cách là phải dứt bỏ hoàn toàn những tai họa do hý luận. Đây gọi là không hý luận.

Các thầy Tỳ-kheo! Đối với các công đức thường phải một lòng chuyên nhất, từ bỏ mọi sự buông thả như tránh xa kẻ thù ác độc. Đức Thế Tôn Đại Bi tuyên nói những lợi ích tất cả đều là chỗ cứu cánh. Các ông cần siêng năng mà thực hành theo. Dù ở trong núi sâu, hay đồng hoang, dưới gốc cây, nơi vắng vẻ, hoặc tịnh thất, hãy ghi nhớ những pháp đã thọ nhận, đừng để quên mất. Luôn tự khích lệ mình, tinh tấn mà tu hành, đừng để chết một cách vô ích, để rồi sau này phải hối tiếc. Ta chỉ như một vị lương y, biết bệnh mà kê thuốc, uống hay không uống thì không phải lỗi của thầy thuốc. Lại như một người dẫn đường tốt, chỉ đường thiện cho người khác, nếu nghe mà không đi theo, thì đó không phải lỗi của người dẫn đường.

Như các ông nếu đối với khổ và pháp Tứ Đế, có điều nghi ngờ thì hãy mau chóng hỏi, chớ nên ôm giữ nghi ngờ mà không cầu giải đáp. Khi ấy, Thế Tôn đã ba lần nói như vậy, nhưng không ai đặt câu hỏi. Vì sao như vậy? Vì đại chúng không còn nghi ngờ nữa. Lúc đó, tôn giả A Nậu Lâu Đà quán sát tâm ý của đại chúng và bạch Phật rằng: 'Bạch Thế Tôn, mặt trăng có thể làm cho nóng, mặt trời có thể khiến cho cho lạnh, nhưng lời Phật dạy về pháp Tứ Đế không thể sai khác. Phật nói Khổ Đế là thực sự khổ, không thể làm thành vui. Tập thật sự là nhân, không có nguyên nhân nào khác. Nếu khổ diệt thì nhân cũng diệt, chính vì nhân đã diệt thì quả cũng diệt. Đạo diệt khổ thực là đạo chân chính, không còn con đường nào khác. Bạch Thế Tôn, các vị Tỳ kheo đối với pháp Tứ Đế đều hoàn toàn không còn nghi ngờ.

Ở trong đại chúng, những người chưa hoàn thành việc cần làm, khi thấy Phật nhập diệt, ắt sẽ có lòng đau buồn. Còn những ai mới bước vào Phật pháp, nghe những lời Phật dạy, liền được giải thoát, như trong đêm tối thấy ánh chớp, liền thấy được con đường. Những người đã hoàn thành việc cần làm, đã vượt qua biển khổ, chỉ nghĩ rằng: Thế Tôn nhập diệt, sao mà sớm đến vậy.

A Nậu Lâu Đà tuy nói lời này, nhưng tất cả chúng hội đều thấu hiểu nghĩa của Tứ Thánh Đế. Thế Tôn muốn khiến cho đại chúng đều được kiên cố, với tâm đại bi lại vì đại chúng nói pháp: “Các thầy Tỳ-kheo, chớ mang lòng buồn đau. Giả sử ta ở đời một đại kiếp, rồi cũng phải diệt, hội mà không tan, thật không thể có được. Lợi mình và lợi người, pháp đều viên mãn, nếu ta ở lại lâu hơn, cũng không còn lợi ích. Những chúng sinh đáng độ, dù ở cõi trời hay nhân gian, đều đã được độ hết; những người chưa độ cũng đã gieo nhân duyên để được độ. Từ nay về sau, các đệ tử của ta hãy rộng truyền và y theo pháp mà tu hành. Đó chính là Pháp thân Như Lai luôn thường còn, không diệt mất.

Vì vậy nên biết rằng thế gian đều là vô thường. Có hợp thì ắt có chia ly, chớ nên mang lòng ưu sầu, bởi lẽ tướng thế gian là như thế. Hãy chăm chỉ tinh tấn, sớm cầu giải thoát, dùng trí tuệ sáng suốt diệt trừ mọi si mê tăm tối. Thế gian thực sự mong manh, không có gì bền chắc. Nay ta diệt độ, như trừ bỏ bệnh tật nguy hại. Cái hình tướng tội lỗi ác độc đáng xả bỏ này, tạm gọi là thân thể, đang chìm đắm trong biển lớn sinh già, bệnh, chết. Người có trí tuệ đều sẽ trừ diệt nó, như giết kẻ thù oán mà không vui mừng.

Các thầy Tỳ-kheo, nên luôn nhất tâm, siêng năng tìm cầu con đường giải thoát. Tất cả các pháp trong thế gian, dù động hay bất động, đều sẽ suy tàn và không có tướng an ổn. Các thầy hãy dừng lại, chớ nói thêm nữa. Thời gian sắp sắp đến, ta sắp nhập Niết-bàn. Đây là lời dạy cuối cùng của ta.

Năm 1979, Hòa thượng Tuyên Hóa giảng

tại Kim Luân Thánh Tự, Los Angeles, California, Hoa Kỳ

A1. Phần tựa A2. Phần Chính Tông A3. Phần Lưu Thông

A1. Phần tựa

Kinh Phật Di Giáo, hay còn gọi là kinh Lời Di Huấn của Phật, là di chúc mà Đức Phật để lại cho các đệ tử vào thời điểm đó, và cũng là để lại di chúc của Ngài cho quý vị, cho tôi và những đệ tử hiện tại của Đức Phật. Kinh này dạy chúng ta cách tu tập và thực hành như thế nào, y theo lời dạy phụng trì như thế nào.

Mỗi bộ kinh đa số đều có ba phần, ba phần này chính là Phần Tựa, Phần Chính Tông và Phần Lưu Thông. Bây giờ tôi giảng phần tựa này. Sao gọi là tựa? Tựa chính là nêu rõ nguyên do. Nêu rõ nhân duyên việc nói một nội bộ kinh này. Phần tựa này, còn gọi là phần tựa đầu kinh, cũng gọi là tựa cuối kinh. Sao lại mâu thuẫn như vậy. Đã gọi phần tựa đầu kinh thì không thể gọi phần tựa sau và đã gọi phần tựa sau thì không thể gọi là phần tựa trước kinh. Vậy tại sao lại vừa gọi là Tựa trước kinh, vừa gọi là Tựa sau kinh? Điều này chẳng phải là tự mâu thuẫn sao? Không phải vậy.

Sao gọi là lời tựa đầu kinh? Vì phần tựa ở phần đầu của kinh, ở trước phần Chính Tông. Cho nên gọi là phần tựa đầu kinh. Sao gọi là phần tựa sau? Bởi vì khi thuyết giảng bộ kinh này, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni không hề nhắc tới lời tựa này, lời tựa này được người biên soạn kinh thêm vào khi biên soạn kinh để diễn tả kinh văn, nên gọi là lời tựa sau của kinh điển.

Vì vị trí đặt ở trước kinh nên gọi là phần tựa đầu, chứ vốn khi đức Phật giảng kinh không có phần tựa đầu, mà đó là người đời sau thêm vào nên gọi là phần tựa sau. Vì thế mà gọi là phần Tựa, phần Tựa dùng để trình bày duyên khởi của bộ kinh này.

Phiên âm

Thích Ca Mâu Ni Phật, sơ chuyển pháp luân, độ A-nhã-kiều-trần-như.

Dịch nghĩa

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni lần đầu chuyển pháp luân, hóa độ A-nhã-kiều-trần-như.

Giảng giải

Đức Thích Ca Mâu Ni Phật chính là giáo chủ cõi Ta Bà của chúng ta. Danh hiệu Thích Ca Mâu Ni Phật chúng ta phải nhớ danh hiệu này. Thích Ca Mâu Ni Phật là tiếng Phạn, Trung Hoa dịch là Năng Nhân hay Tịch Mặc. Năng Nhân có nghĩa độ hết thảy chúng sanh, Tịch Mặc có nghĩa tự giác và giác tha, hoàn thành viên mãn hạnh nguyện giác ngộ của mình, rồi giúp người khác giác ngộ, giác hạnh viên mãn¹. Thích Ca Mâu Ni, chữ này là tên riêng. Còn chữ Phật, là danh hiệu mà tất cả chư Phật sau khi thành Phật đều có được, do đó "Phật" là một tên gọi chung. Hay còn gọi là “thông danh” và “biệt danh”; "Thông danh" có nghĩa là tất cả chư Phật đều được gọi là Phật. "Biệt danh" là Thích Ca Mâu Ni, đây là biệt danh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, khác với danh hiệu của các vị Phật khác, nên gọi là biệt danh.

“Lần đầu chuyển pháp luân”: Sơ chính là mới ban đầu, đức Phật ở dưới cội Bồ Đề lúc màn đêm dần nhường chỗ cho Bình Minh, Ngài nhìn thấy sao Mai tỏ sáng mà liền giác ngộ. Ngài đã thuyết pháp lần đầu tiên cho năm anh em Kiều Trần Như, giảng về ba lần chuyển Pháp Luân của Tứ Diệu Đế. Thế nào gọi là ba lần chuyển Pháp Luân của Tứ Diệu Đế? Lần chuyển đầu tiên, Phật nói: "Đây là Khổ, có tính bức bách". Khổ là khổ đau! có tính bức bách. "Đây là Tập, có tính chiêu cảm". Tập là phiền não, và phiền não này là do chính quý vị tự chiêu cảm. Tại sao quý vị lại có phiền não? Vì quý vị không hiểu biết, bị vô minh che lấp, nên tự sinh ra phiền não. "Đây là Diệt, có tính có thể chứng ngộ." "Đây là Đạo, tính có thể tu hành". Đạo là con đường có thể tu tập.

Lần chuyển thứ hai, Phật lại nói:Đây là Khổ, các ông nên biết; đây là Tập, các ông nên đoạn; đây là Diệt, các ông nên chứng; đây là Đạo, các ông nên tu.

Lần chuyển thứ ba:

Đây là Khổ, Ta đã biết, không cần biết thêm nữa;

Đây là Tập, Ta đã đoạn, không cần đoạn thêm nữa;

Đây là Diệt, Ta đã chứng, không cần chứng thêm nữa;

Đây là Đạo, Ta đã tu, không cần tu thêm nữa.

“Độ A-nhã-kiều-trần-như”: Khi đức Phật giảng về pháp Tứ Diệu Đế, ngài Kiều Trần Như liền khai ngộ. Cho nên, mọi người gọi ngài là người đầu tiên được ngộ đạo, người đầu tiên khai ngộ, mở mang trí huệ. Đầu tiên giác ngộ tức là hiểu ra trước tiên, cũng gọi là "giải bổn tế" - nghĩa là hiểu được bản thể xưa nay của chính mình. "Giải bổn tế" còn gọi là hiểu về tánh Không, ngài đã giác ngộ lý Không trước tiên. Kiều Trần Như là một trong năm vị tỳ kheo, tại sao ông lại khai ngộ trước? Có thể nói là do Đức Thích Ca Mâu Ni đã giúp ông khai ngộ. Vậy nếu Đức Thích Ca Mâu Ni có thể giúp ông khai ngộ, tại sao không giúp tôi khai ngộ? Quý vị cũng muốn giúp quý vị khai ngộ ư? Bây giờ quý vị gặp được Phật pháp, nếu quý vị thực hành theo những gì Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã dạy, đó cũng chính là Phật đang giúp quý vị hiểu rõ Phật pháp.

Chắc hẳn mọi người đều biết về câu chuyện của vua Ca Lợi — một vị vua đã chặt xẻ thân thể của Nhẫn Nhục Tiên Nhân. Trong Kinh Kim Cang có nói, thuở xa xưa, Đức Phật từng là một tiên nhân tu hạnh nhẫn nhục, tu hành nhẫn nhục trong rừng núi. Khi đó, móng tay của Ngài dài đến một thước, tóc dài không biết bao nhiêu thước, tóm lại là tóc Ngài rất dài. Trên đầu Ngài còn có những chú chim nhỏ đến làm tổ, và khắp người đều có chim chóc. Thậm chí, trên mặt Ngài còn có thể trồng rau. Tại sao mặt Ngài lại trồng được rau? Bởi vì đất bám trên mặt Ngài đã rất dày. Da mặt Ngài dày, trồng rau lên, rau mọc lên lại tươi tốt, mỡ màng, thậm chí còn ngon hơn cả rau dền ở Vạn Phật Thánh Thành.

"Nhẫn Nhục Tiên Nhân vốn dĩ chịu đựng những cái mà người khác không thể chịu nổi, quý vị thấy đấy, trên mặt đầy đất cát như thế, đáng lẽ phải rửa sạch đi, nhưng ngài ấy vẫn nhẫn nhịn, càng nhiều đất càng tốt. Chim sẻ nhỏ làm tổ trên đầu ngài ấy, ngài cũng không đuổi chúng đi, cứ để chúng xây tổ ở đó. Ngài ấy sợ rằng nếu làm kinh động đến chúng, chúng sẽ sợ đến nỗi mất hồn. Nếu ông ấy biết nói tiếng của loài chim, ông có thể giúp chúng bĩnh tĩnh và bảo chúng bay đi. Nhưng nếu ông ấy không biết cách giao tiếp với chúng thì lại khiến chúng sợ đến chết, ông cho rằng điều đó cũng làm sai lệch nhân quả. Vì thế, ông cứ nhẫn nhịn. Trên đầu ông ấy chắc cũng đã có rất nhiều chấy rận, chúng cứ cắn và hút máu ông. Ông lại nói, 'Ồ! Nhẫn những gì người khác không thể nhẫn.' Cứ thế mà nhẫn nhịn, nhẫn nhịn... tu hành nhẫn nhục, làm một Nhẫn Nhục Tiên Nhân."

Nhưng Vua Ca Lợi dẫn theo một nhóm cũng tần, mỹ nữ trang điểm rực rỡ lên núi săn bắn, 'hunting, go to hunt!' Vua Ca Lợi thấy những con hươu, nai và gấu hoang, liền truy đuổi để săn bắt. Lúc đó, họ sử dụng cung tên, dao, giáo và phi tiêu. Khi nhìn thấy con hươu, vua dùng một chiếc phi tiêu để bắt nó. Lúc này vua không còn để tâm vào vấn đề gì nữa, chẳng màng đến điều gì khác, thậm chí quên cả những cung nữ và phi tần đi cùng. Những cũng nữ này cũng không có việc gì làm, nên đi thám hiểm khắp nơi, tìm xem có gì thú vị. Cuối cùng, họ phát hiện ra chỗ của Nhẫn Nhục Tiên Nhân. Từ xa nhìn lại, những phi tần này đều rụt rè. 'A! Các ngươi xem kia là gì? Có phải là ma không?' 'Ồ! Đó không phải là ma, có lẽ là yêu tinh thì đúng hơn? Các ngươi nhìn xem, trông nó kỳ quái làm sao!' Họ vừa sợ hãi, nhưng lại tò mò, muốn nhìn rõ hơn xem chuyện gì đang diễn ra."

"Thế là có một cung nữ gan dạ bước tới và hỏi ông ta: 'Này! Ông là gì thế?' Nhẫn Nhục Tiên Nhân đáp: 'Ta là một con người mà!' Vừa nghe ngài ấy nói, các cung nữ và phi tần liền bảo nhau: 'Đây không phải là quái vật, cũng chẳng phải yêu quái, ông ấy còn biết nói chuyện nữa!' Họ lại hỏi: 'Vậy ông ở đây làm gì?' Ông đáp: 'Ta đang tu hành nhẫn nhục.' 'Tu hành nhẫn nhục là làm gì vậy?' 'Là bất kể ai chửi ta, ta cũng nhẫn nhịn; ai đánh ta, ta cũng nhẫn nhịn; bất kỳ ai ức hiếp ta, ta cũng nhẫn nhịn; bất kể chuyện gì xảy ra, ta đều nhẫn nhịn.' Các phi tần lại hỏi: 'Ông có nhẫn nhịn nổi không?' 'Tất nhiên là ta nhẫn nhịn được, ngay cả khi bây giờ các người giết ta, ta cũng nhẫn nhịn'. Các phi tần nghe xong, cảm thấy đây là một người rất hiếm có! Thế là người này đến sờ đầu ông ta, người kia lại sờ áo ông ta, rồi hỏi: 'Trên mặt ông mọc cái rau này, tôi có thể mang về ăn không?' Ông ta đáp: 'À! Được chứ.'"

Khi cuộc trò chuyện đang diễn ra sôi nổi, thì vua Ca Lợi sau khi săn bắn xong liền nhớ đến các cung tần của mình: 'Hừm! Họ đã chạy đi đâu hết rồi nhỉ?' Thế là vua bắt đầu đi tìm khắp nơi. Trong lúc tìm kiếm, vua nghe thấy tiếng các cung tần nói chuyện huyên náo ở gần một hang động trên núi, liền tìm đến đó. Khi đến nơi, vua thấy một người tóc dài, râu ria xồm xoàm, ăn mặc nhếch nhác đang ngồi ở đó. Vua Ca Lợi hỏi: 'Này! Ngươi làm gì ở đây? Ngươi ở đây để làm gì?'

Nhẫn Nhục Tiên Nhân đáp: 'Ta đang tu hạnh nhẫn nhục ở đây'. Vua Ca Lợi hỏi: 'Ngươi nhẫn nhục cái gì?' Ông nói: 'Ta nhẫn nhục là ai chửi ta, ta cũng im lặng; ai đánh ta, ta cũng không đánh lại; ai giết ta, cũng không quan tâm!' 'Ồ! Vậy à! Ta không tin ngươi làm được như vậy. Ngươi ở đây tu hành nhẫn nhục, sao ngươi lại trêu ghẹo cung tần, mỹ nữ của ta? Ngươi muốn dụ dỗ họ à?' Nhẫn Nhục Tiên Nhân nói: 'Ta không hề dụ dỗ họ, cũng không trêu ghẹo mỹ nữ của ông.' Vua Ca Lợi nói: 'Ngươi thật sự có thể nhẫn nhục sao?' Nhẫn Nhục Tiên Nhân đáp: 'Ta thật sự có thể nhẫn nhục!' Hừ! 'Thật sự có thể nhẫn nhịn? Được rồi! Ta sẽ chặt tay ngươi, xem ngươi có nhẫn nhịn được không.' Rồi vua rút kiếm ra chặt một tay của ông, sau đó hỏi: 'Ngươi có thể nhẫn nhịn được không?'

Nhẫn Nhục Tiên Nhân đáp: 'Ta có thể nhẫn'. Vua lại chặt nốt tay kia và nói: 'Ngươi còn nhẫn được không? Rốt cuộc là ngươi có thể nhẫn không?' Nhẫn Nhục Tiên Nhân đáp: 'Ta có thể nhẫn'. Vua Ca Lợi nói: 'Ta không tin, ngươi chỉ biết nói lời lớn lối, trong lòng ngươi chắc đau đớn lắm, hận ta đến tận xương tuỷ, nhưng vẫn dám nói có thể nhẫn nhịn. Được rồi! Nếu ngươi nhẫn nhịn được, ta sẽ chặt luôn chân của ngươi'. Vua lại vung kiếm chặt luôn một chân. Vua hỏi tiếp: 'Ngươi còn nhẫn được không?' Ngài đáp: 'Ta còn nhẫn được'. Vua Ca Lợi tiếp tục dùng kiếm chặt luôn chân còn lại, cả hai tay và hai chân của ngài đều bị chặt đứt. Vua hỏi tiếp: 'Ngươi còn nhẫn được không?' Nhẫn Nhục Tiên Nhân đáp: 'Ta vẫn còn nhẫn được'. Vua hỏi: 'Ngươi nhẫn nhịn được thì có bằng chứng gì chứ?' Quý vị thấy đó, vua Ca Lợi thật tàn nhẫn! Người ta đã nói nhẫn nhịn, mà ông ta còn đòi chứng minh!"

Nhẫn Nhục Tiên Nhân nói: 'Ông chặt đứt tứ chi của ta, nếu ta sinh lòng oán hận, tay chân của ta sẽ không thể hồi phục như ban đầu, không thể mọc lại. Nhưng nếu ta thực sự nhẫn, không sinh lòng oán hận, tứ chi của ta sẽ hồi phục như ban đầu, mọc lại hoàn toàn'. Vừa nói xong, tay chân của ông liền mọc lại, không bị đứt nữa, cũng không cần thầy thuốc nào đến nối lại, và nó đã lành lặn trở lại. Vua Ca Lợi thốt lên: 'Đây quả thật là một yêu quái! Tay chân đã bị chặt đứt mà lại nối liền trở lại, thật kỳ lạ không thể tin nổi!' Vua lại định dùng bảo kiếm để chém ông ta một trận loạn xạ nữa.

Lúc này, các vị Hộ Pháp Thiên Long Bát Bộ đều nổi giận. Gió lớn nổi lên, mưa to đổ xuống, rồi cả mưa đá cũng trút xuống đánh vào vua Ca Lợi. Vua thấy cảnh tượng như vậy, liền sinh lòng đại sám hối: 'Ôi trời! Ta thật sự phạm sai lầm rồi! Sao ta có thể ức hiếp một vị tu hành như vậy? Ta đã tạo ra tội nghiệp quá lớn.' Vừa sám hối, các vị Hộ Pháp Thiên Long Bát Bộ cũng nguôi giận. Nhẫn Nhục Tiên Nhân nói: 'Thôi được rồi! Mặc dù ông đã chặt đứt tứ chi của ta, nhưng ta không hề oán hận ông. Không những không oán hận, mà khi ta thành Phật, ta sẽ độ ngươi thành Phật trước. Nếu ông không thành Phật, ta cũng sẽ không thành Phật.'

Cho nên, Nhẫn Nhục Tiên Nhân chính là tiền thân của Đức Thích Ca Mâu Ni Phật. Còn vua Ca Lợi chính là ngài Kiều Trần Như. Do mối nhân duyên này, sau khi thành Phật, Thích Ca Mâu Ni liền đến vườn Lộc Uyển trước tiên để thực hiện lời thệ nguyện từ thuở trước, độ cho năm anh em Tỳ-kheo. Kiều Trần Như là người đầu tiên giác ngộ, khế hợp với lời thệ nguyện xưa của Đức Thích Ca Mâu Ni Phật, nên ông được gọi là người đầu tiên chứng đạo.

Phiên âm

Tối hậu thuyết pháp, độ Tu-bạt-đà-la, sở ưng độ giả, giai dĩ độ cật. Ư Sa-la song thụ gian, tương nhập Niết-bàn. Thị thời trung dạ, tịch nhiên vô thanh, vị chư đệ tử, lược thuyết pháp yếu.

Dịch nghĩa

Thuyết pháp lần cuối cùng độ cho Tu Bạt Đà La. Những người cần được độ đã đều được độ xong. Giữa hai cây sa la, chuẩn bị nhập Niết Bàn. Vào lúc giữa đêm, mọi thứ đều tĩnh lặng, ngài vì các đệ tử mà tóm lược yếu chỉ của giáo pháp.

Giảng giải

Sau lần đầu tiên độ Kiều Trần Như cho đến lần cuối cùng thuyết pháp thì đức Phật đã trải qua 49 năm thuyết pháp, tổ chức hơn ba trăm hội giảng kinh, rồi lần cuối cùng thuyết pháp là“độ cho Tu Bạt Đà La”: ngài thuyết pháp cho Tu Bạt Đà La. Tu Bạt Đà La là một ông lão, một lần nọ ông muốn tự tử vì cảm thấy cuộc sống không còn ý nghĩa, không còn lối thoát nào khác, nên ông muốn nếm thử mùi vị của cái chết. Ông đi đến sông Hằng, định nhảy xuống sông tự vẫn. Đúng lúc ông sắp nhảy xuống, Phật đến phía sau và hỏi: 'Này! Ông định làm gì vậy?' Tu Bạt Đà La đáp: 'Tôi đã già không còn cử động nổi nữa, ăn uống chẳng có mùi vị, răng thì rụng hết, mắt cũng mờ, tai điếc, chân đi chẳng vững, sống không còn chút thú vị nào, tôi định nhảy xuống sông Hằng để chết, thử xem cái chết có gì thú vị'. Phật nói: 'Ông đừng chết, ông vẫn có thể xuất gia tu đạo mà! Như thế còn tốt hơn là chết'. Ông lão hỏi: 'Tôi xuất gia sao? Tôi đã già thế này rồi, ngài có nhận tôi không? Tôi đã hơn tám mươi tuổi rồi!' Phật đáp: 'Được! Ông hãy đi xuất gia, ta sẽ thu nhận ông.'

Thế là, ông lão này đã đến vườn Kỳ Thọ Cấp Cô Độc, để tìm Phật xin xuất gia. Ông đến vườn Kỳ Thọ Cấp Cô Độc và nói với các vị tỳ kheo rằng muốn xuất gia. Lúc này, đa số các tỳ kheo đều đã chứng quả, những vị A-la-hán đã chứng quả có thể quan sát tám vạn đại kiếp. Và khi các A-la-hán này quan sát ông lão trong tám vạn đại kiếp, họ thấy rằng ông ta không hề gieo trồng một chút thiện căn nào. Người không có thiện căn thì không thể xuất gia, dù có muốn xuất gia cũng không thành công được. Những vị A-la-hán này rất thẳng thắn, thật thà, nên đã nói với ông lão: 'Ông không được, ông không thể xuất gia.' 'Tại sao tôi lại không thể xuất gia?' 'Ông không có thiện căn, trong tám vạn đại kiếp qua ông không hề gieo trồng thiện căn, nên ông muốn xuất gia thì không thể được. Đừng nghĩ rằng xuất gia dễ dàng, bởi vì phải do nhiều đời nhiều kiếp gieo trồng Bồ đề. Nếu không có thiện căn, muốn xuất gia cũng sẽ gặp trở ngại, không thể được đâu.'

Ông lão này, Phật gọi ông đến để xuất gia, nhưng các vị A-la-hán không giữ ông lại, khiến ông lại khóc. Khóc rồi, ông định quay đầu bỏ đi. Đúng lúc ông vừa xoay người muốn rời đi, Phật từ phía sau tới. Ông lão nói: 'Này! Ngài không phải đã bảo tôi đến xuất gia sao? Vậy mà khi tôi đến đây, những người này đều không cho tôi ở lại'. Phật nói: 'Họ không giữ ông, nhưng ta giữ ông. Ông hãy đến đây! Hãy theo ta mà xuất gia'. Thế là ông theo Phật mà xuất gia, Đức Thích Ca Mâu Ni giảng pháp cho ông nghe, và ông đã chứng quả Sơ quả, trở thành một vị thánh nhân chứng Sơ quả.

Những vị A-la-hán đều sinh lòng nghi ngờ. Quý vị thấy đấy, những A-la-hán này đã theo Phật mấy chục năm rồi, nhưng khi gặp chuyện lại sinh lòng nghi hoặc. Họ nghi ngờ điều gì? Họ nghĩ: 'Người này vốn không thể xuất gia, ông ta chưa từng gieo trồng thiện căn, nhưng sao bây giờ lại được xuất gia? Nếu như vậy, chẳng phải nhân quả báo ứng của Phật pháp không còn hiệu lực nữa sao?' Hoài nghi rồi, họ mới đi hỏi Phật.

"Họ thưa: 'Bạch Đức Thế Tôn, người này không thể xuất gia, ông ta trong tám vạn đại kiếp không hề gieo trồng thiện căn nào, sao Ngài lại giữ ông ta xuất gia? Hơn nữa, tại sao ông ta lại có thể chứng được Sơ quả?' Thích Ca Mâu Ni Phật nói: 'Các ông chỉ biết nhân quả trong tám vạn đại kiếp thôi, nhưng nhân quả ngoài tám vạn đại kiếp thì các ông không biết! Ông lão này, hơn tám vạn đại kiếp về trước, là một người tiều phu đốn củi. Một ngày nọ, khi đang chặt củi trên núi, ông gặp phải một con hổ. Con hổ này muốn cắn ông, muốn ăn thịt ông. Thế là ông ta bèn trèo lên cây để trốn. Hổ thì không biết trèo cây, nhưng nó cũng có sự khôn ngoan của nó. Mặc dù không thể leo cây, nhưng nó biết gặm cây. Nó định gặm gẫy cái cây này để ông rơi xuống, và nghĩ rằng: "Như vậy, ngươi sẽ rơi xuống, và ta sẽ ăn thịt ngươi.'

Con hổ gặm cây đến mức cây sắp gãy, gió thổi làm cây rung lắc dữ dội. Lúc này, ông lão đã hết cách, chẳng còn biết làm gì nữa, giống như câu nói: 'Nhàn rỗi không thắp hương, đến khi nguy cấp mới ôm chân Phật'. Ông bèn thốt lên: 'Nam mô Phật!' Chỉ một câu 'Nam mô Phật' đó đã khiến con hổ hoảng sợ bỏ chạy. Nhờ câu niệm Phật mà ông thoát chết, nhưng sau khi hổ bỏ chạy, ông lại quên mất việc niệm Phật, và từ đó về sau, ông không hề nhớ đến việc niệm Phật nữa. Tuy nhiên, bây giờ chính là lúc thiện căn của ông đã chín muồi. Khi ông định tự sát, tình cảnh này giống hệt như lúc ông bị con hổ dồn ép, tưởng chừng sắp chết. Vì vậy, vào lúc này, ông mới nghĩ đến việc xuất gia. Đây là ông lão cuối cùng mà Đức Phật độ cho xuất gia.

Những người cần được độ”: Những người đáng được độ đã đều được độ xong. “Giữa hai cây Sa la”: Sa la song thụ – có thuyết nói rằng, loại cây này có hai cây nhưng chung một rễ. Từ một rễ mọc lên rồi tách ra thành hai cây, phần dưới là một cây, phần trên là hai cây. Vì vậy, trong đời sống thế tục, người ta thường nói rằng đây là loài cây liên lý (連理樹), tượng trưng cho nam nữ yêu nhau say đắm, không thể rời xa nhau, ngay cả khi hóa thành cây cũng mọc cùng nhau, vươn lên bên nhau. Thế nên, giữa hai cây Sa la này, Đức Phật “sắp nhập Niết bàn”: Sắp nhập vô dư Niết bàn. “Vào lúc giữa đêm”: Giữa đêm chính là lúc mười hai giờ. “mọi thứ đều tĩnh lặng”: Không có âm thanh nào vang lên. “Ngài vì các đệ tử”: Đức Phật vì tất cả các đệ tử mà “tóm lược yếu chỉ của giáo pháp”: Giảng qua những điều quan trọng nhất trong giáo Pháp, đơn giản tóm tắt lại tâm nguyện và tư tưởng cả đời của Ngài bằng những lời ngắn gọn. Đây được xem như di chúc cuối cùng của Ngài – chính là Kinh Di Giáo.

A2. Phần Chính Tông (chia thành hai phần)

B1. Giải thích những yếu tố quan trọng chung của thế gian pháp

B2. Giải thích những yếu tố quan trọng không chung với thế gian pháp

B1 (chia thành ba phần)

C1 Pháp trọng yếu đối trị và đối trị nghiệp ác

C2. Pháp trọng yếu đối trị và chấm dứt khổ đau

C3. Pháp trọng yếu đối trị và diệt trừ phiền não

C1 (chia thành bốn phần)

D1. Giải thích về giới căn bản thanh tịnh

D2. Giải thích về phương tiện xa lìa các giới thanh tịnh

D3. Giải thích về giới có thể sinh ra các công đức

D4. Giảng về lợi ích của việc khuyến khích tu giới

Hiện tại là phần D1

Phiên âm:

Nhữ đẳng Tỳ-kheo, ư ngã diệt hậu, đương tôn trọng trân kính Ba-la-đề-mộc-xoa, như ám ngộ minh, bần nhân đắc bảo. Đương tri thử tắc thị dư đẳng đại sư, nhược ngã trụ thế, vô dị thử dã.

Dịch nghĩa

Các thầy Tỳ kheo! Sau khi Như Lai diệt độ, các ông nên tôn trọng và trân quý Ba-la-đề-mộc-xoa, như trong tối gặp được ánh sáng, như người nghèo được của báu. Hãy biết rằng đây chính là vị thầy của các ông, không khác gì khi ta còn trụ thế.

Giảng Giải

Đây là phần đầu của phần Chính Tông, mở đầu phần Chính Tông. Thế nào gọi là Chính Tông? Chính là chỉ thẳng vào mục đích chính yếu, nói về ý nghĩa của kinh điển, nên được gọi là Chính Tông. “Các thầy Tỳ kheo”: 'Các vị' ở đây không phải chỉ nói đến Tỳ kheo (và Tỳ kheo ni), mà còn bao gồm cả Ưu bà tắc, Ưu bà di. Ưu bà tắc là người cư sĩ nam, còn Ưu bà di là người cư sĩ nữ. “Các vị tỳ kheo” là lời Đức Phật nói. 'Các vị' ở đây nghĩa là tất cả mọi người. Mọi người là ai? Chính là tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di. Dù trong kinh văn không viết rõ Tỳ kheo ni, nhưng cũng đã bao hàm cả Tỳ kheo ni trong đó.

“Sau khi Như Lai diệt độ”: Sau khi Đức Phật nhập Niết Bàn; “nên tôn trọng và trân quý Ba-la-đề-mộc-xoa”: Tất cả quý vị nên tôn trọng, xem giới luật như Đức Phật, như thầy, phải kính trọng giới luật như kính trọng thầy mình, mỗi ngày đều nên đảnh lễ và khấu đầu trước Giới luật. Tóm lại, nếu quý vị tuân giữ giới luật thì sẽ được giải thoát; nếu không giữ giới luật thì sẽ không thể đạt được giải thoát. Nếu mỗi ngày không tuân giữ giới luật, sống lộn xộn, thiếu kỷ luật, thì quý vị sẽ trở nên buông thả, mất đi định lực; mà nếu không có định lực thì sẽ không có trí huệ. Vì vậy, trước tiên cần phải có giới luật, và khi có sức mạnh của việc giữ giới thì mới sinh ra được định lực. Các ngươi phải giữ giới – giữ giới nghĩa là không làm các điều ác, siêng làm các điều thiện.

Nếu quý vị muốn làm việc ác thì không được, quý vị không thể vừa làm việc thiện, lại vừa làm việc ác, thiện ác lẫn lỗn. Quý vị nghĩ rằng mình muốn giúp người khác, nhưng quý vị phải biết rõ mình đang ở vị trí nào. Khi giúp người, đừng để bản thân rơi vào tình cảnh giống như ‘Bồ tát đất sét qua biển’, đến khi vào nước thì chính mình cũng khó bảo toàn. Khi rơi xuống biển, bị nước biển làm tan chảy, không còn đứng vững được nữa, huống hồ giúp người khác. Như khi có người rơi xuống biển, quý vị nói rằng mình muốn xuống biển cứu người, nhưng khi xuống nước, chính quý vị cũng bị nước biển làm nhũn ra, biến mất không còn gì. Vì vậy, khi quý vị làm việc tốt, cũng phải nghĩ xem trong đó có xen lẫn hạt giống không sạch sẽ hay không? Có hành vi không thiện lành nào ẩn chứa trong đó không?

Quý vị hãy nhìn chữ “tôn trọng”, tôn trọng nghĩa là xem Giới luật như Phật, như sư phụ của mình. Chữ “Trân quý”, nghĩa là xem Giới luật như bảo vật vô thượng kim cang quang minh. 'Vô thượng' nghĩa là không có gì cao quý hơn; 'kim cang' nghĩa là nó quý giá như kim cương, như một viên đá quý vô cùng giá trị. Phải cung kính giới luật như vậy.

Ba-la-đề-mộc-xoa là tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung Hoa là "kính pháp", có nghĩa là kính trọng sự giải thoát. Cần tu tập thiện pháp, đối trị ác pháp để đạt đến giải thoát. Quý vị tu trì giới luật, như tu tập Bảo Giới Kim Cương Quang Minh, giống như “như trong bóng tối gặp được ánh sáng”: giống như khi quý vị ở trong bóng tối, nơi không có ánh sáng, và bất ngờ gặp được ánh sáng. Quý vị có thể tưởng tượng sẽ vui mừng đến nhường nào! “như người nghèo được của báu”: giống như một người nghèo khổ đột nhiên tìm thấy kho báu, mỏ vàng, mỏ kim cương! Nhận được những kho báu này, người ta sẽ vui mừng khôn xiết, và từ đó không còn là người nghèo nữa. Tất cả những điều này chỉ là ví dụ. “Hãy biết rằng đây chính là vị thầy của các ông”: quý vị nên biết rằng giới luật chính là thầy của các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, và Ưu-bà-di. Tất cả quý vị cần phải giữ giới, tuân thủ giới luật, vì đó chính là người thầy của quý vị.

“Không khác gì khi ta còn trụ thế”: Các thầy Tỳ kheo có thể giữ giới luật, thì cũng như Đức Phật chưa nhập Niết Bàn, Ngài vẫn còn đang trụ ở thế gian. “Không khác”: là không khác, là không có sự phân biệt. Vì vậy, sau khi Phật nhập Niết Bàn, tất cả những người xuất gia đều phải lấy Giới làm thầy, luôn luôn giữ gìn Giới báu kim cương sáng ngời, Giới luật này là gì? Là không tham, không nhiễm, cũng không tham tiền, không tham sắc, không tham danh, cũng không cầu lợi, buông bỏ tất cả, cũng không ham (háo) lợi, cũng không mong cầu gì. Chỉ cần bản thân làm điều tốt, không cần biết người khác có biết hay không, cũng không cần biết người ta đối tốt với ta hay không, không quan tâm điều đó, chỉ cần ta tự làm điều tốt, đây là điều mà tất cả người xuất gia đều phải thực hành, và tất cả người tại gia cũng nên không làm các điều ác, vâng làm tất cả các điều thiện.

D2. Giải thích về phương tiện xa lìa các giới thanh tịnh

Phiên âm

Trì tịnh giới giả, bất đắc bán mại mậu dịch, an trí điền trạch, súc dưỡng dân nhân nô tỳ súc sinh. Nhất thiết chủng trồng cùng chư tài bảo, giai đương viễn ly, như tị hỏa khổng. Bất đắc chặt phạt thảo mộc, khẩn thổ quật địa, hợp hòa thang dược, chiêm tướng cát hung, ngưỡng quan tinh tú, suy bước viên hư, lịch số toán kỷ, giai sở bất ưng.

Dịch nghĩa

Người giữ giới thanh tịnh không được giao dịch, mua bán ruộng vườn nhà cửa, nuôi dưỡng người hầu, nô bộc hay súc vật. Tất cả các việc trồng trọt cũng như tích lũy của cải đều phải tránh xa như tránh khỏi hố lửa. Không được chặt cây, nhổ cỏ, khai khẩn đất đai, pha chế thuốc thang, bói toán tốt xấu, quan sát tinh tú, suy tính vận hành, tính toán lịch số. Tất cả những điều này đều không nên làm.

Giảng Giải

Bộ Kinh này đối với người học Phật rất quan trọng, không thể xem nhẹ chút nào. Vì vậy, bây giờ nói đến "hiểu rõ phương tiện xa lìa Giới thanh tịnh", giờ đây phải giải thích rõ ràng. Giải thích rõ ràng điều gì? Là giải thích rõ ràng rằng quý vị không thể vì đây là pháp phương tiện mà nói rằng tôi có thể làm một chút, không sao, phải linh hoạt uyển chuyển. Không thể được, quý vị không thể chỉ vì nói rằng điều này không có vấn đề, không sao, dễ dàng một chút, rồi quý vị muốn làm gì cũng được, điều này là không thể chấp nhận. Chữ "hiểu rõ" ở đây là quý vị phải hiểu rõ pháp phương tiện này, mình bạch pháp phương tiện chứ không phải dạy quý vị tùy tiện làm điều không đúng, không tuân theo quy tắc, muốn làm gì thì làm. "Xa lìa giới thanh tịnh": Đối với giới luật thanh tịnh này, quý vị không thể xa rời.

Vì vậy, trong kinh văn nói "người giữ giới thanh tịnh": Người tu hành giữ giới thanh tịnh, đối với việc giữ giới phải coi trọng như bảo vệ đôi mắt của mình. Nếu quý vị không giữ giới, thì cũng giống như không có mắt, mắt đã mù lòa. Thậm chí việc giữ giới phải quan trọng như bảo vệ chính cái đầu của mình, nếu cái đầu của quý vị sắp mất đi, hoặc có người muốn trộm đầu của quý vị, chắc chắn quý vị sẽ tìm cách bảo vệ cái đầu của mình, không để cho người ta trộm mất, không để bị cắt đi. Nếu quý vị nói: "Tôi cứ chờ xem, nếu họ muốn trộm thì cứ để họ trộm! Trộm đầu tôi đi, tôi sẽ cho họ luôn!" Nếu vậy thì quý vị thật sự không biết quý trọng sinh mạng của mình. Vì vậy, bảo vệ giới luật phải như bảo vệ cái đầu của mình. Người giữ giới thanh tịnh ─ là người thọ trì và giữ gìn giới thanh tịnh, điều này chỉ cả người xuất gia và tại gia, những ai giữ giới.

"Không được giao dịch, mua bán ruộng vườn nhà cửa": Hãy xem xem! Không được làm kinh doanh. "Không được" có nghĩa là không được phép, quý vị không thể buôn bán thứ này, thứ kia, không thể làm kinh doanh. "Giao dịch" tức là làm kinh doanh. "Mua bán" có nghĩa là mua rất nhiều đất đai, nhà cửa. Nếu quý vị muốn xây chùa, thì điều này có thể chấp nhận, nhưng không được làm kinh doanh, buôn bán.

"Nuôi dưỡng người hầu": Nếu quý vị nuôi dưỡng các trẻ trai, trẻ gái không có cha mẹ, là trẻ mồ côi, điều này có thể. Nhưng nếu quý vị nuôi dưỡng họ để làm nô lệ, phục dịch cho mình, điều này là không thể chấp nhận.

"Nô bộc": Là sử dụng họ làm nô bộc, đầy tớ.

"Súc vật": Hoặc quý vị nuôi gia súc, nuôi mèo, nuôi chó. Có người yêu chó như sinh mạng của mình, yêu thương đến mức đó, thật mê muội! Có người thì thích mèo; còn như bây giờ, gấu trúc cũng được yêu thích. Hồng Kông muốn triển lãm gấu trúc, nên đã mượn một cặp từ Bắc Kinh, và lại còn phải mua bảo hiểm, thật phiền phức biết bao!

"Tất cả các việc trồng trọt": Hoặc trồng các loại cây, "cũng như tích lũy của cải": Hoặc mua một số tài bảo rồi cất trong két sắt. Những việc này, người tu hành không được phép làm. "đều phải tránh xa": Tất cả những điều này đều phải tránh xa, không nên làm những việc đó. Nếu quý vị làm những việc này, quý vị sẽ bị mê hoặc bởi rượu, sắc, tài, tình cảm. "như tránh khỏi hố lửa": Quý vị nên nhìn những thứ như vàng, bạc, châu báu như nhìn thấy hố lửa, không nên gần gũi.

"Không được chặt cây, nhổ cỏ": Quý vị cũng không được chặt cây hay phá cỏ, cho nên nói "Một cành cây ngọn cỏ, không nỡ bẻ ngang", một cây cỏ nhỏ cũng không vô duyên vô cớ phá hoại vô lý. "Một con trùng, một con kiến, không nỡ sát sinh", dù chỉ là một con sâu hay một con kiến, cũng không nỡ làm tổn thương chúng.

“Khai khẩn đất đai”: Nghĩa là khẩn thổ và đào đất. "Khẩn đất": tức là khai thác, sử dụng đất. "Đào đất": Dùng cuốc đào đất tạo thành hố, làm tổn hại nhiều con giun đất và nhiều sinh vật khác sống trong lòng đất.

"Pha chế thuốc thang": Hoặc pha chế thuốc thang, hay châm cứu cho người, những việc này đều là việc mà người xuất gia không nên làm. Người xuất gia phải khất thực để tự nuôi sống mình ─ đi xin ăn, ăn no là đủ, không nên có tiền. Nếu người xuất gia có tiền, thì sẽ xong đời, nhất định sẽ không giữ giới luật. Có người nói: “Ngài có Vạn Phật Thánh Thành mà?” Vạn Phật Thánh Thành không phải của tôi, tôi tay trắng, hoàn toàn thanh tịnh. Vạn Phật Thánh Thành là dành cho tất cả Phật tử. Đừng nghĩ rằng nếu không làm kinh doanh thì Vạn Phật Thánh Thành từ đâu mà có? Không có lý nào như vậy. Quý vị muốn biết Vạn Phật Thánh Thành từ đâu mà có không? Thẳng thắn nói cho các quý vị biết, đó là nhờ Kim Sơn Thánh Tự, Tổng hội Phật giáo Trung Mỹ (tiền thân của Tổng Hội Pháp Giới Phật Giáo), Học viện Dịch Kinh Quốc tế, tâm huyết trong hơn mười năm mà thành. Không phải nhờ tìm cách kinh doanh mà có, quý vị phải rõ điều đó.

"Pha chế thuốc thang" là như nói: “Tôi điều chế cho quý vị một thang thuốc, quý vị trả tôi năm trăm đồng, bệnh gì của quý vị cũng sẽ khỏi, thuốc của tôi bảo đảm chữa lành mọi bệnh”. Quý vị thấy có ghê gớm không!

"Bói toán tốt xấu": Xem tướng cũng giống như có người nói với quý vị, "Cô nên cẩn thận với chồng mình nhé! Anh ta có số đào hoa, nếu cô không cẩn thận, anh ấy sẽ rời bỏ cô, rồi cô sẽ thế này thế kia". Vốn dĩ chẳng có vấn đề gì, nhưng khi nghe lời này, người phụ nữ trở nên cảnh giác, ngày nào cũng phải để mắt đến chồng, quan sát từng cử chỉ của anh ấy. Thậm chí anh ấy chỉ cần chớp mắt, cô cũng hỏi: "Anh đang nghĩ gì đấy? Có phải anh đang nghĩ đến người tình bên ngoài không?" Ban đầu không có vấn đề gì, nhưng lại tự tạo ra vấn đề. Người vợ ngày nào cũng nghi ngờ chồng, còn người chồng thì nghĩ: "Sao lại như vậy? Có phải em đã có quý vị trai rồi không? Ồ! Thế thì anh cũng phải cẩn thận một chút!" Thế là người chồng cũng bắt đầu quan sát vợ, hai người cùng theo dõi lẫn nhau. Theo dõi chưa đủ, còn thuê cả thám tử tư. Thuê thám tử rồi, lại nói: "Anh theo dõi cô ấy giúp tôi, tôi sẽ trả cho anh bao nhiêu tiền." Ôi! Nhiều tiền quá, nếu không tiêu phung phí thì làm sao đây?

Quý vị thấy đấy, đây chính là xem bói tốt xấu. Xem tướng, "Để tôi coi tướng mặt cho anh, ôi! Vầng trán của anh tối đen, việc kinh doanh của anh có vấn đề rồi, chắc chắn sẽ mất tiền, anh nên cẩn thận. Tháng Giêng phải cẩn thận, tháng Hai lại càng phải chú ý, tháng Ba thì càng phải đặc biệt đề phòng". Quý vị thấy không! Không có tháng nào tốt, tháng nào cũng là tháng xấu. "Năm 1980 này không qua được đâu, năm nay thực sự là tai họa ập đến!" "Sao lại thế này?" Đây đều gọi là xem bói tốt xấu.

"Quan sát tinh tú": có nghĩa là ngẩng đầu lên mà nhìn tinh tú trên trời. "Anh có biết không? Hôm nay tôi thấy sao Bắc Đẩu sáng rực, thực sự là sắp có bậc Minh Quân ra đời. Sinh ra ở đâu? Sinh ở Hà Nam, Lạc Dương chỗ đó, sau này sẽ đến đó tìm hoàng đế." Quý vị thấy không! Chuyện gì anh ta cũng biết, nhưng nếu hỏi anh ta ăn bao nhiêu bát cơm, bao nhiêu hạt gạo? Hỏi thì anh ta trợn mắt, không biết gì cả. Đây gọi là "quan sát tinh tú."

"Suy tính vận hành": Vận hành nghĩa là tính toán lịch vận hành, suy xét hiện tượng tròn khuyết của mặt trăng mặt trời.

"Tính toán lịch số": Lịch số là việc làm toán. Dùng thiên văn học, địa lý để tính toán này nọ.

"Tất cả những điều này đều không nên làm": Đây đều là những việc mà người xuất gia không nên làm.

Phiên âm

Tiết thân thời thực, thanh tịnh tự hoạt

Dịch nghĩa

Tiết chế thân thể, ăn đúng giờ giấc, sống cuộc sống thanh tịnh

Giảng giải

"Tiết chế thân thể, ăn đúng giờ giấc": “Tiết chế thân thể” có nghĩa là phải nghiêm túc với bản thân mình, hàng ngày cần vận động một chút, đừng để nó lười biếng, như kẻ lười nhác vậy. Có thể tập Thái Cực Quyền hoặc làm một số bài tập thể dục. Đừng tiếp xúc với nhiều phụ nữ, hay tiếp xúc nhiều với người khác giới! Đó được gọi là tiết chế bản thân. “Ăn đúng giờ giấc”: là quý vị phải ăn đúng giờ. Đừng hôm nay ăn sớm, ngày mai ăn muộn, rồi ngày kia lại không ăn. Phải có giờ giấc nhất định. Vì vậy, tại Vạn Phật Thánh Thành, chúng tôi luôn ăn vào lúc 11 giờ. Bởi vì chúng tôi chỉ ăn một bữa mỗi ngày, nếu không ăn vào lúc 11 giờ, dạ dày của tất cả người xuất gia ở đây sẽ đói đến mức gào khóc.

"Sống cuộc sống thanh tịnh": Cuộc sống phải luôn thanh tịnh, không nên bị ô nhiễm, đừng ăn uống bừa bãi. Nếu quý vị ăn uống bừa bãi, đó cũng là sự ô nhiễm. Vì vậy, hãy duy trì cuộc sống của mình sao cho thanh tịnh, không có chút ô nhiễm nào.

Học vấn không có điểm dừng, bất cứ lúc nào cũng không được buông lơi, không được lười biếng. Luôn luôn giữ một tâm thế khiêm tốn, đừng tự mãn, đừng nghĩ rằng mình đã học Phật mấy chục năm, đã đủ rồi, mình biết hết mọi thứ rồi. Phải luôn giữ tâm thế "có như không, thực như hư". Dù có đạt được chút thành tựu trong việc học, nhưng không được tự mãn, không được nghĩ rằng mình đã hiểu hơn bất kỳ ai và không cần học thêm nữa. Phải "có như không", nghĩa là có mà như không có; "thực như hư", nghĩa là thực sự mình đã có thành tựu, đã có công phu, đã có định lực, đã gần đạt được trí tuệ, nhưng lúc này cũng không nên tự mãn. Vì vậy, "thực như hư" chính là thực sự có đạo đức, có học vấn, có trí tuệ, có định lực, nhưng cũng không được sinh ra tâm kiêu ngạo. Luôn phải thực hành, làm những việc mà người khác không thể làm, hoặc là những việc mà người khác không muốn làm.

Việc mà người ta không muốn làm là gì? Chính là chịu thiệt thòi. Không chiếm lợi, chịu khổ, không hưởng phúc riêng, nếu có thể làm được như vậy, điều đó mang lại lợi ích rất lớn cho Phật giáo, và việc tu học Phật nhất định sẽ đạt thành tựu. Còn phải nhẫn nhịn những điều mà người khác không thể nhẫn, nhường nhịn những gì mà người khác không thể nhường. Lợi ích thì dành cho người khác, không dành cho bản thân; phải mang lại lợi ích cho người khác, không phải chỉ nghĩ cho mình. Khi quý vị thực sự có thể lợi ích cho người khác, đó chính là phát tâm Bồ Tát. Tại sao chúng ta không thể thành đạo? Là bởi từ vô lượng kiếp đến nay, chúng ta không muốn lợi ích cho người khác, chỉ chú trọng đến bản thân mình, nên đến bây giờ vẫn chưa tu thành công. Muốn tu thành công, cần phải chịu thiệt nhiều hơn, không chiếm lợi. Học cách đơn giản, không cần phải quá thông minh. Như thế, mỗi ngày trôi qua, trí tuệ chân chính của quý vị sẽ dần dần hiển lộ.

Phiên âm

Bất đắc tham dự thế sự, thông chí sứ mệnh, chú thuật tiên dược, kết hảo quý nhân, thân hậu tiễm mạn, giai bất ưng tác. Đương tự đoan tâm, chính niệm cầu độ, bất đắc bao tàng hà tật, hiển dị hoặc chúng. Ư tứ cung dưỡng, tri lượng tri túc, xứ đắc cung sự, bất ưng túc tích.

Dịch nghĩa

Không được tham dự vào các việc thế gian, làm sứ thần ngoại giao, chú thuật thuốc tiên, kết thân với quý nhân, gần gũi những kẻ phong lưu, tất cả đều không được làm. Nên tự giữ tâm ngay thẳng, với chính niệm cầu độ, không nên che giấu khuyết điểm hoặc bày ra điều kỳ dị để mê hoặc lòng người. Đối với bốn sự cúng dường thì phải biết chừng mực biết đủ, việc nhận cúng dường đúng mức cần thiết, không nên tích trữ.

Giảng giải

Phật giảng kinh văn là để giúp phàm phu không gia tăng lỗi lầm. Đoạn kinh văn này chính là để ngăn cản ngoại đạo không làm tổn hại trí tuệ của họ. Trước đó nói về tăng nhân phàm phu, bây giờ là nói về ngoại đạo, tức là tất cả những giáo phái ngoài Phật giáo. Vì vậy, có câu "Không được tham dự vào việc thế gian": "Không được" nghĩa là không nên. "Tham dự" nghĩa là tham gia; "tham" là tham gia, "dự" là tham dự vào một đảng phái nào đó, hoặc một phe nhóm nào đó, tham gia các hoạt động chính trị. "Việc thế gian" chính là những chuyện của thế gian, quốc gia, tất cả những việc liên quan đến chính trị. Người xuất gia không được tham gia vào các công việc quốc gia, vì người xuất gia là phải tu hành để thoát khỏi tam giới, tu pháp môn xuất thế, không thể giống như người thế gian mà đồng lõa, làm bừa bãi.

"Làm sứ thần ngoại giao": nghĩa là đảm nhận vai trò làm sứ thần của quốc gia, như làm quan hay đại diện giữa hai quốc gia để trao đổi sứ mệnh. Đây là những việc không nên làm, vì đó là những việc mà người thế gian làm, và Tỳ kheo xuất gia không nên đảm nhận các công việc như vậy. Làm những việc này thì không phù hợp với giới luật Ba-la-đề-mộc-xoa, tức là giới luật bảo vệ sự giải thoát.

"Chú thuật thuốc tiên": nghĩa là các pháp thuật của những ngoại đạo bên ngoài, như niệm một loại thần chú, chẳng hạn như pháp thuật của núi Mao Sơn, hoặc các loại chú thuật ở Thái Lan, Myanmar, Nam Dương gọi là "giáng đầu" (thuật yểm bùa). Loại chú thuật này không phải là chú thuật trong Phật giáo. Chú thuật trong Phật giáo là chính pháp; còn những loại chú thuật này là tà pháp, là các phương pháp mà ngoại đạo bên ngoài sử dụng. Hoặc là vẽ một lá bùa, hoặc đưa cho quý vị một câu chú bí mật nào đó, hoặc nói những câu như "Ngô phụng Thái Thượng Lão Quân cấp cấp như luật lệnh" (Ta phụng mệnh Thái Thượng Lão Quân, nhanh nhanh tuân mệnh lệnh). Tất cả những điều này đều là thuốc tiên. Thuốc tiên là loại thuốc được gia trì bằng chú thuật, nói rằng có thể chữa được mọi bệnh, nhưng đây đều là những cách mê hoặc và lừa dối người khác. Dù cho thuốc có linh nghiệm, thì đây cũng không phải là chính pháp, mà là những pháp môn của ngoại đạo. Chú thuật, thuốc tiên đều là những phương pháp tà đạo, lệch lạc.

"Kết thân với quý nhân": "Kết thân" tức là làm hài lòng, làm thân thiết; "kết" có nghĩa là kết giao, làm hài lòng những người quyền quý. "Quý nhân" là những người làm quan; nghĩa là đến nơi quan chức để tâng bốc, xu nịnh, hoặc dùng đủ mọi thủ đoạn để kết giao với những người làm quan, người giàu có.

"Gần gũi với những kẻ phong lưu": ‘Phong lưu’ ám chỉ những nơi như quán rượu, nơi có hát múa, uống rượu, hoặc những người làm các việc phi pháp, đàn ông hay phụ nữ lăng nhăng, những chuyện bậy bạ không cần nói ra chi tiết. "Gần gũi" có nghĩa là đối xử với họ rất tốt, kết quý vị với họ, và thân thiết với những người như gái điếm, kỹ nữ, hay những người thuộc loại này, trở nên gắn bó mật thiết và có cảm tình sâu đậm, đến mức thân thiết, suồng sã với những kẻ dâm đãng, kiêu mạn này. "Tất cả đều không được làm": Những việc này, người thực sự tu đạo không nên làm.

Vậy phải làm gì? Nên “tự giữ tâm ngay thẳng, với chính niệm cầu độ”: tức là nên tự giữ cho tâm ngay thẳng, không có tà niệm, không có tà tri tà kiến, không có những suy nghĩ không chính đáng. Chính niệm, nghĩa là niệm cũng phải chính. Tâm ngay thẳng và niệm chính là để bảo quý vị không nghĩ đến những vọng tưởng khác. Cầu độ, tức là cầu được giải thoát. Được giải thoát có nghĩa là thoát khỏi sinh tử, từ bờ sinh tử này, vượt qua dòng sông phiền não, đến bờ Niết Bàn bên kia, đó chính là được giải thoát.

"Không nên che giấu khuyết điểm”: Khuyết điểm, có nghĩa như là bới lông tìm vết, giống như trên thân con ngựa, nếu quý vị không vạch lông của nó, thì nhìn nó rất đẹp và mượt mà; nhưng nếu quý vị vạch lông ngựa, quý vị sẽ thấy trên da ngựa có nhiều vết sẹo nhỏ, hoặc vết trầy xước nhỏ, vết loét nhỏ, điều này gọi là bới lông tìm vết. 'Khuyết' giống như một vết nứt trên ngọc, đó gọi là khuyết điểm, nghĩa là một lỗi nhỏ. Đây cũng chính là những thói quen tà tri tà kiến của bản thân, không nên che giấu. Mọi thứ nên được thẳng thắn bày tỏ, không nên che đậy. Đừng che giấu khuyết điểm của mình để người khác không nhìn thấy, mà chỉ thể hiện mặt tốt của bản thân.

"Bày ra điều kỳ dị để mê hoặc lòng người”: ‘Bày ra’ nghĩa là biểu hiện ra ngoài. ‘Kỳ dị’ là những chuyện lạ thường. Giống như thôi miên, điều này rất hiển hiện. Khi quý vị thôi miên, người đó sẽ không biết gì nữa, đây đều là những điều tà mị. Còn có những thứ như gọi hồn, bàn cầu cơ, hoặc hiện tượng ma nhập, hay dùng nhiều cách khác nhau để lừa gạt, mê hoặc người khác, khiến họ không nhận biết được, bị mê mờ. Đó đều gọi là bày ra điều kỳ dị để mê hoặc chúng sinh, biểu hiện điều lạ lùng và kỳ quái. Làm cho những người không có kiến thức bị mê hoặc, không hiểu biết, đây đều là những phương pháp lừa người.

"Đối với bốn sự cúng dường”: Thế nào là bốn sự cúng dường? Là việc người tại gia, ưu bà tắc, ưu bà di cúng dường cho người xuất gia thức ăn, y phục, ngọa cụ (dụng cụ để nằm ngủ), và thuốc thang, những thứ này gọi là bốn sự cúng dường. Đối với bốn sự cúng dường, quý vị không nên tham lam mà không biết đủ, không nên khi đã có rồi còn đi cầu cạnh, còn muốn người khác cúng dường. Phải biết thỏa mãn với những gì mình nhận được, phải biết đủ. Vì vậy, “Biết chừng mực”: tức là biết số lượng mình nên dùng, ba y và một bát, phải có sự tiết chế. “Biết đủ”: nghĩa là dù không có cũng phải biết đủ, biết đủ thường vui, nhẫn nhịn tự an.

“Việc nhận cúng dường”: Đối với việc nhận cúng dường, cần phải tuân theo đúng pháp thứ đệ khất thực, không nên sinh tâm tham. “Không nên tích trữ”: nghĩa là không nên nghĩ rằng càng nhiều càng tốt, không nên tích chữ nhiều. Có người cúng dường cái gì thì cũng nhận lấy; nhận rồi mà không sử dụng hết thì tích trữ lại. Giống như có người cúng dường tiền bạc, quý vị không cần dùng nhiều đến vậy, nhưng lại đem tiền gửi vào ngân hàng, đó gọi là tích trữ. ‘Tích’ nghĩa là lưu trữ, ‘trữ’ là gom góp lại. Người tu hành ‘thân không có vật gì đáng yêu, thì tự nhiên không sinh ra phiền não’, trên người không có vật gì mình yêu thích hay khó buông bỏ, tự nhiên sẽ không có phiền não phát sinh.

D3. Giải thích về giới có thể sinh ra các công đức

Phiên âm

Thử tắc lược thuyết trì giới chi tướng. Giới thị chính thuận giải thoát chi bản. Cố danh Ba-la-đề-mộc-xoa. Nhân y theo thử giới, đắc sinh chư thiền định, cùng diệt khổ trí huệ.

Dịch nghĩa

Đây là nói sơ lược tướng trì giới. Giới là nền tảng chính dẫn đến giải thoát, do đó gọi là Ba-la-đề-mộc-xoa. Nương nhờ giới mà đạt được các loại thiền định và được trí tuệ diệt các khổ đau.

Giảng giải

Đây nói rằng giới có thể sinh ra mọi công đức. Người xuất gia tu đạo, muốn bồi công lập đức, thì làm thế nào đây? Chính là giữ giới. Quý vị luôn luôn tu hành theo giới luật, giữ giới mà không phạm giới, không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống những chất làm say người, không làm những việc vi phạm giới luật, như vậy có thể sinh ra mọi công đức, tất cả công đức đều sẽ sinh ra. Quý vị giữ giới không tham lam, không tham lam chính là bố thí, trì giới cũng có công đức của bố thí; Quý vị trì giới chính là không phạm giới, mà không phạm giới chính là công đức trì giới; quý vị giữ giới mà có thể nhẫn nhục, đó là công đức của nhẫn nhục; quý vị giữ giới chính là tinh tấn, đó là công đức của tinh tấn; quý vị giữ giới sẽ đạt được thiền định, đó là công đức của thiền định; quý vị giữ giới có thể sinh ra đủ loại trí tuệ, đó chính là công đức của trí tuệ. Giữ giới có thể sinh ra mọi công đức, vì vậy giới là điều quan trọng nhất, mười phương ba đời tất cả chư Phật đều thành tựu từ việc giữ giới. Chỉ có nhờ công đức của việc giữ giới mới có thể thành Phật; nhờ công đức của việc giữ giới mới có thể làm Bồ Tát; nhờ công đức của việc giữ giới mới có thể chứng đắc quả A-la-hán, vì vậy 'giới' là điều quan trọng nhất. Vì lý do này, nên người xuất gia nhất định phải thọ giới, sau khi thọ giới rồi phải giữ giới, không được phạm giới.

Giới chính là ‘không làm các điều ác, vâng làm mọi điều lành’, tất cả việc lành đều cố gắng làm; tất cả việc ác đều cố gắng không làm. Đừng làm những việc xen lẫn giữa thiện và ác. Thiện ác xen lẫn là thế nào? Quý vị làm một việc thiện, nhưng lại xen lẫn một chút ác; lời nói thì tốt nhưng trong lòng lại nghĩ điều xấu. Đây đều là không giữ giới, cũng chính là thiện ác xen lẫn. Làm một chút việc tốt nhưng lại có lòng tham cầu, đó chính là việc ác. Giống như đến chùa lễ Phật, nhưng đến rồi lại ăn trộm hoặc lừa gạt người khác trong đạo tràng, đây đều là những việc trong thiện có ác, thiện ác xen lẫn, và quả báo sau này sẽ không sai chạy chút nào. Vì vậy, khi chúng ta đến chùa lễ Phật, nhất định phải dùng tâm trong sạch, thanh tịnh để lễ Phật. Đừng vào chùa lễ Phật, nhưng lúc người khác không nhìn thấy lại đi ăn trộm. Như vậy sau này sẽ bị mất tay, hoặc có tay mà không sử dụng được, đó đều là quả báo của việc ăn trộm.

Vì vậy, quý vị thấy những người mù không nhìn thấy gì, cũng có thể là do trước đây họ đã vào chùa để ăn trộm; hoặc người có tay nhưng không thể sử dụng, cũng là do từng ăn trộm. Đó chính là thiện ác xen lẫn. Chúng ta là người học Phật, nhất định phải hiểu rõ nhân quả, không nên sai lầm về nhân quả. Quý vị ‘sai một ly, đi một dặm’, nhân quả rất nghiêm trọng. Tại sao chúng ta phải 'không làm các điều ác, vâng làm mọi điều lành'? Chính vì có mối quan hệ nhân quả, gieo nhân lành sẽ gặt quả lành, gieo nhân ác sẽ gặt quả ác, vì vậy chúng ta không được tùy tiện làm việc xấu, phải không làm các điều ác, vâng làm các điều lành.

“Đây là nói sơ lược”: Giới có thể sinh ra mọi công đức, vì vậy ở phần trước đã nói sơ qua về “tướng của việc giữ giới”: đoạn kinh văn trước đó đều là các tướng trạng của việc chúng ta giữ giới. Không mua bán, không giữ tiền của, không kinh doanh, không buôn bán chất độc hại, không nuôi dưỡng nô lệ, không dạy người khác làm những việc xấu. Tất cả những điều này, và cả việc không làm bùa chú, thuốc tiên, đều là tướng trạng của việc giữ giới, là biểu hiện của việc thọ trì giới luật. “Giới là nền tảng chính dẫn đến giải thoát”: giữ giới luật chính là tu tập theo nền tảng của sự giải thoát, tu hành thuận theo nền tảng căn bản của giải thoát. “do đó gọi là Ba-la-đề-mộc-xoa”: cho nên giới còn được gọi là bảo đảm cho giải thoát - đảm bảo quý vị có thể giải thoát, đảm bảo quý vị có thể đạt được tự tại. Nếu quý vị giữ giới, quý vị sẽ có thể đạt được tự tại; nếu quý vị không thể giữ giới, quý vị sẽ không đạt được sự tự tại và giải thoát, vì vậy nó được gọi là bảo đảm giải thoát.

Cũng gọi là ‘Biệt Giải Thoát’ - nghĩa là có thể đạt được một sự giải thoát đặc biệt, cũng gọi là "biệt biệt giải thoát" - nghĩa là mỗi giới luật riêng biệt đều giúp đạt được một loại giải thoát nhất định, giữ giới nào thì giải thoát giới đó. Đây là ý nghĩa của Ba-la-đề-mộc-xoa. “Nương nhờ giới”: quý vị nương theo giới luật mà tu hành. Mọi người cần đặc biệt chú ý, không phải chỉ nói như vậy là đủ, chúng ta nhất định phải chân thật làm theo giới luật, nghiêm trì giới luật. Vì nương vào giới luật này, có thể “đạt được các loại thiền định và được trí tuệ diệt các khổ đau”: có thể đạt được công đức sinh ra tất cả các loại thiền định, có thể đạt được trí tuệ diệt khổ, giải thoát khỏi khổ đau. Khi có được trí tuệ diệt khổ, quý vị sẽ không còn phiền não nữa. Phiền não chính là khổ; khi không còn phiền não, khổ đau sẽ được tiêu diệt; khi khổ diệt, trí tuệ sẽ sinh ra. Người có trí tuệ thì lúc nào cũng không có phiền não, sáng suốt rõ ràng.

Tôi thường nói với quý vị: “Người thiện không trách người, oán trách người khác là kẻ ác.” Quý vị cứ mãi trách người khác, trách trời trách đất, đó là người ác. “Người giàu không tham lợi nhỏ,” người thực sự giàu, người có tiền, sẽ không luôn nghĩ đến việc chiếm lợi nhỏ từ người khác, sẽ không phải làm gì cũng chỉ mong mình được lợi. Người hay muốn chiếm lợi nhỏ là kiểu người thế nào? Đó là người nghèo. Người nghèo thì luôn ham mê lợi nhỏ, hay chiếm lợi từ người khác. Bất kể giao tiếp với ai, họ đều tính toán trước: “Mình có thể nhận được lợi gì từ người này?” Những người thích chiếm lợi nhỏ đều là người nghèo. Quý vị hãy nghĩ xem, người có tiền rồi thì tại sao lại phải tham lợi nhỏ? Họ đã có tiền rồi mà! Tại sao lại muốn chiếm lợi nữa? Đó là vì họ luôn cảm thấy mình nghèo, luôn cảm thấy không đủ, nên mới mãi ham muốn lợi nhỏ.

"Người sang không nóng giận": người tôn quý sẽ không nóng giận. Quý vị hãy nhìn một người nếu lúc nào cũng không nổi giận, đó là người tôn quý, là người cao sang. "Nóng giận là hạng hèn," người thường xuyên tức giận là hạng người thấp kém, không có giá trị. "Người trí tuệ không phiền não": người có trí tuệ thì không có phiền não; còn những người có phiền não đều là kẻ ngu muội.

Quý vị xem, tôi đã nói với các quý vị bao nhiêu lần rằng, phiền não trong cuộc sống là do chính mình tự tạo ra, chính mình tự trừng phạt bản thân, mình tự đánh vào miệng mình, mình tự tát vào mặt mình. Nếu quý vị không tin, thử xem, mỗi lần tức giận, mỗi lần phiền não, cả cơ thể sẽ đau nhức, đau đến nỗi đêm không ngủ được, ăn cũng không thấy ngon miệng, đau đớn đến vậy đó. Vì thế, nếu quý vị có thể giữ giới, quý vị sẽ diệt được khổ, và cũng có thể sinh ra đại trí tuệ.

D4. Giảng về lợi ích của việc khuyến khích tu giới

Phiên âm

Thị cố Tỳ-kheo, đương trì tịnh giới, bất lệnh hủy khuyết. Nhược nhân năng trì tịnh giới, thị tắc năng hữu thiện pháp. Nhược vô tịnh giới, chư thiện công đức giai bất đắc sinh. Thị dĩ đương tri, giới vi nhất thiết an ẩn công đức trụ xứ.

Dịch nghĩa

Vì vậy, các Tỳ-kheo cần phải giữ gìn giới luật thanh tịnh, không để hủy phạm hay thiếu sót. Nếu người có thể giữ giới luật thanh tịnh thì có thể sinh ra các thiện pháp. Nếu không có giới luật thanh tịnh, thì mọi công đức lành đều không thể sinh khởi. Do đó, nên biết rằng giới là quan trọng nhất, là an ổn và là nơi trụ xứ của mọi công đức.

Giảng giải

Đoạn kinh này nói về việc khuyên người tu hành giữ giới luật, chỉ khi tuân giữ giới luật mới có thể đạt được lợi ích; nếu quý vị không tu hành giới luật, thì sẽ không có lợi ích gì. Cho nên nói “Vì vậy, các tỳ-kheo”: bởi lý do này, tất cả các Tỳ-kheo “cần phải giữ gìn giới luật thanh tịnh”: cần phải giữ giới luật trong sạch. Giữ giới phải hoàn toàn thanh tịnh, không có chút pháp nhiễm ô nào. “không để hủy phạm hay thiếu sót”: quý vị không được để giới luật này bị phá hủy, hoặc phạm giới, điều đó là không thể chấp nhận.

"Nếu người có thể giữ giới luật thanh tịnh": giả như có người có thể giữ giới luật một cách thanh tịnh, giữ thật sạch sẽ, không có chút nhiễm ô nào, "thì có thể sinh ra các thiện pháp": như vậy sẽ sinh ra tất cả công đức của các pháp lành. Nếu không giữ giới luật thanh tịnh thì sao? Sẽ không có pháp lành nào sinh ra được. "Nếu không có giới luật thanh tịnh": nếu quý vị không tu hành giữ giới, "thì mọi công đức lành đều không thể sinh khởi": tất cả công đức lành sẽ không thể nào sinh ra. "Do đó": vì lý do này, "nên biết rằng giới là quan trọng nhất": giới chính là điều quan trọng hàng đầu, "an ổn": có thể giữ giới thì có thể được bình an, có thể đạt được an lạc. "Là nơi an trú của công đức": đây chính là cảnh giới nơi tất cả công đức cư trú.

C2. Pháp trọng yếu đối trị và chấm dứt khổ đau (ba phần)

D1. Đối trị khổ do căn phóng dật và dục phóng dật

D2. Đối trị khổ do tham lam

D3. Đối trị khổ do lười biếng và ngủ nghỉ

D1 (hai phần)

E1. Đối trị khổ do căn phóng dật

E2. Đối trị khổ do dục phóng dật

Bây giờ, bắt đầu với E1

Phiên âm

Nhữ đẳng Tỳ-kheo, dĩ năng trụ giới, đương chế ngũ căn, bất lệnh phóng ý, nhập ư ngũ dục. Phí như mục ngưu chi nhân, chấp trượng thị chi, bất lệnh tùng ý, phạm nhân miêu giả. Nhược tùng ngũ căn, phi duy ngũ dục, tương vô nhai bạn, bất khả chế dã.

Dịch nghĩa

Các thầy tỳ kheo, các vị đã có thể giữ giới rồi thì hãy kiểm soát năm căn, đừng để chúng phóng túng rơi vào năm dục. Ví như người chăn trâu cầm gậy để trông coi, không để chúng tự do phá hoại mùa màng của người khác. Nếu buông thả năm căn, thì chúng chạy theo năm dục không có giới hạn, không thể chế ngự được.

Giảng giải

Phật nói, “Các thầy Tỳ-kheo”: Phật bảo các vị Tỳ-kheo, “nếu đã giữ gìn giới luật”: nếu đã có thể sống trong giới luật thanh tịnh, “thì nên chế ngự năm căn”: quý vị nên chế ngự năm căn của mình. Năm căn đó là mắt, tai, mũi, lưỡi, và thân. Năm căn này quý vị phải giữ gìn thật tốt, kiểm soát chúng thật chặt. “Chớ để buông thả”: đừng để chúng không tuân theo quy củ, phóng dật. Mắt không nhìn những thứ không đáng thấy, tai không nghe những âm thanh dâm loạn, lưỡi không thèm khát hương vị, thân không tham đắm những cảm giác xúc chạm. “Không để rơi vào năm dục”: không để bản thân bị dẫn dắt bởi sắc, thanh, hương, vị, xúc. Không bị dao động bởi tiền tài, sắc dục, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ. “Như người chăn trâu”: giống như người chăn trâu, “tay cầm gậy quan sát”: cầm cây gậy hoặc roi, quan sát con trâu này, “không để nó tự do”: không để con bò chạy mất, “phá hoại hoa màu của người khác”: chạy đi phá hoại hoa màu của người khác. “Nếu buông thả năm căn”: nếu quý vị buông thả, không giữ quy củ, không kiểm soát năm căn này, “thì chúng chạy theo năm dục không có giới hạn, không thể chế ngự được”: không chỉ là tiền tài, sắc dục, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ, và cả sắc, thanh, hương, vị, xúc sẽ không có giới hạn, không thể kiểm soát. Quý vị dù muốn kiểm soát, cũng không có cách nào, vì quý vị đã để năm căn buông thả, không giữ theo quy củ.

Phiên âm

Diệc như ác mã bất dĩ bí chế, tương đương khiên nhân đọa ư khanh hãm, như bị kiếp tặc, khổ chỉ nhất thế, ngũ căn tặc họa, ương cập lụy thế, vi hại thâm trọng, bất khả bất thận, thị cố trí giả chế nhi bất tùy, trì chi như tặc, bất lịnh túng dật,giả lịnh túng chi, giai diệc bất cửu kiến kỳ ma diệt.

Dịch nghĩa

Cũng giống như con ngựa dữ không điều khiển bằng dây cương, nó sẽ kéo người xuống hố sâu. Nếu như bị cướp bóc, đau khổ chỉ kéo dài trong một đời. Nhưng tai họa từ năm căn kéo dài qua nhiều đời, gây hại vô cùng nghiêm trọng, không thể không thận trọng. Do đó, người trí kiểm soát mà không chạy theo nó, xem nó như kẻ trộm, không để cho buông thả. Nếu có lúc lỡ buông thả, thì chẳng bao lâu cũng phải lập tức trừ diệt.

Giảng giải

Đây là nói về năm căn mắt, tai, mũi, lưỡi, và thân, không được để chúng phóng túng, để chúng tùy tiện không tuân theo quy củ. Nếu quý vị không giữ quy củ, thì năm dục sẽ không có giới hạn, vô biên bờ, lòng tham không biết chán, và quý vị sẽ không thể kiểm soát được chúng. Đây là nói về pháp, tiếp theo sẽ nói về một ví dụ. Ví dụ như thế nào? “Cũng như con ngựa dữ”: giống như con ngựa hoang không tuân theo quy củ vậy. Loại ngựa này thường gây hại cho cả bầy. “không điều khiển bằng dây cương”: nếu không dùng dây cương để kiểm soát nó, “nó sẽ kéo người xuống hố sâu”: thì nó sẽ kéo người ta rơi vào hố, hoặc là rơi xuống biển.

"Nếu như bị cướp bóc": cũng giống như bị trộm cướp mất tài sản vậy. Nhưng khi bị kẻ cướp tấn công, "đau khổ chỉ kéo dài một đời": nỗi khổ này chỉ kéo dài trong một kiếp, không lâu dài. "Nhưng tai họa từ năm căn": năm căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) mắt bị dẫn dắt bởi trần sắc, tai bị lôi cuốn bởi trần âm, mũi bị mê hoặc bởi trần hương, lưỡi bị cám dỗ bởi trần vị, thân bị trần xúc chi phối, và sự tổn hại từ những kẻ cướp này "kéo dài qua nhiều đời": nó sẽ ảnh hưởng đến quý vị trong hết kiếp này sang kiếp khác, không có hồi kết. Tai họa này không biết sẽ kéo dài bao lâu. "Gây hại vô cùng nghiêm trọng": nếu quý vị phóng túng cảm xúc và dục vọng, bị các trần cảnh của ngũ trần chi phối, thì sự tổn hại sẽ rất lớn, và kéo dài nhiều đời, gây nguy hại vô cùng nghiêm trọng. "Không thể không thận trọng": vì lý do này, chúng ta không thể để mình bị dẫn dắt bởi các cảnh giới ngũ trần. "Một niệm chẳng sanh toàn thể hiện, sáu căn chợt động bị mây che ", phải hết sức thận trọng.

"Vì thế": Do điều này, nên "người trí kiểm soát mà không chạy theo nó": Người có trí tuệ có thể kiểm soát năm căn, năm trần và cảnh giới của năm dục nên không bị cuốn theo cảnh giới của năm căn và năm dục. "Xem nó như kẻ trộm": Giữ gìn công phu này giống như đề phòng kẻ trộm. "không để cho buông thả": Không để cho năm căn và năm dục buông thả, buông lung, không tuân theo quy củ. "Nếu có lúc lỡ buông thả": Giả như tạm thời có lỡ buông thả nó, "thì chẳng bao lâu": cũng không để nó buông thả quá lâu. "cũng phải lập tức trừ diệt": Làm cho những vọng tưởng này, những suy nghĩ không tuân thủ quy củ, không bao lâu sẽ phải bị tiêu diệt, "trừ diệt" nghĩa là dứt sạch đi.

E2. Đối trị khổ do dục phóng dật

Phiên âm

Thử ngũ căn giả, tâm vi kỳ chủ, thị cố nhữ đẳng, đương hảo chế tâm, tâm chi khả úy, thâm ư độc xà, ác thú, oán tặc, đại hỏa việt dật, vị túc dụ dã. Thí như hữu nhân, thủ chấp mật khí, động chuyển khinh tháo, đản quán kỳ mật, bất kiến thâm khanh, thí như cuồng tượng vô câu, viên hầu đắc thụ, đằng dược xước trịch, nan khả cấm chế, đương cấp tỏa chi, vô lịnh phóng dật, túng thử tâm giả, táng nhân kỳ sự, chế chi nhất xứ, vô sự bất biện, thị cố tỳ kheo, đương cần tinh tấn, chiết phục nhữ tâm.

Dịch nghĩa

Năm căn này, tâm là chủ của chúng. Vì vậy, các ông phải biết chế ngự tâm mình. Tâm rất đáng sợ, còn đáng sợ hơn cả rắn độc, thú dữ, kẻ thù tàn ác, ngọn lửa lớn dữ dội, những thứ như thế cũng không thể sánh bằng. Ví như có người tay cầm bình mật, động tác bất cẩn, chỉ nhìn vào mật mà không thấy hố sâu phía trước. Lại như voi điên không câu móc điều khiển, khỉ vượn truyền cây nhảy nhót, khó mà kiềm giữ. Phải nhanh chóng kiềm chế, đừng để tâm buông thả. Nếu buông thả tâm, thì mọi việc thiện đều mất; nếu chế ngự được tâm về một chỗ, thì không việc gì là không thành. Vì thế, các Tỳ kheo, hãy siêng năng tinh tấn, hàng phục tâm mình.

Giảng giải

Đoạn kinh này nói về nỗi khổ của việc buông thả theo ngũ dục. Con người chúng ta có phiền não, có lòng tham, lòng sân, lòng si mê, tất cả đều do dục vọng mà ra. Nếu quý vị giảm bớt dục vọng, mọi phiền não cũng sẽ ít đi. Vì vậy, có câu: "Dục phóng dật khổ đối trị", tức là phải tìm cách để đối trị nỗi khổ từ sự buông thả theo dục vọng.

“Năm căn này”: chính là mắt, tai, mũi, lưỡi, và thân – năm căn này. “Tâm là chủ của chúng”: năm căn này không thể tự mình hành động, mà do tâm của con người làm chủ, kiểm soát và điều khiển. Vì vậy, các vị Tỳ-kheo, “phải khéo chế ngự tâm”: cần phải khéo léo hàng phục tâm mình, giữ tâm được điều phục. “Tâm rất đáng sợ”: con người tạo ra nghiệp tội, tất cả mọi việc đáng sợ xảy ra đều do trong tâm không có định lực, nên bị hoàn cảnh tác động. “Còn đáng sợ hơn cả rắn độc”: sự đáng sợ của tâm giống như rắn độc, chỉ cần sơ ý là sẽ bị nó cắn chết; sự đáng sợ của tâm cũng như “thú dữ” – có thể cắn chết người bất kỳ lúc nào; sự đáng sợ của tâm lại giống như “kẻ thù tàn ác” – những kẻ thù có oán hận với quý vị. “ngọn lửa lớn dữ dội”: sự đáng sợ của tâm còn vượt qua cả ngọn lửa lớn. “những thứ như thế cũng không thể sánh bằng”: những điều vừa nói như rắn độc, thú dữ, kẻ thù oán hận, và lửa lớn dữ dội đều chưa đủ để hoàn toàn ví dụ được sự nguy hiểm của tâm.

“Ví như có người”: ví dụ bây giờ có một người “tay cầm bình mật”: tay đang cầm một cái bình đựng mật ong, “động tác bất cẩn”: mọi cử động của anh ta đều rất khinh suất và bất cẩn, không ổn định, “chỉ nhìn bình mật”: người này chỉ chăm chăm nhìn vào mật ong, “không thấy hố sâu phía trước”: anh ta không thấy được hố sâu ở phía trước. “Lại giống như voi điên”: giống như con voi say rượu, “không có câu móc điều khiển”: không ai có thể dùng móc câu để chế ngự con voi điên này. “Khỉ vượn truyền cây nhảy nhót”: lại giống như con khỉ nhảy qua cây, “khó mà kiềm giữ”: không dễ dàng kiểm soát, khó mà chế ngự được. “Phải nhanh chóng kiềm chế”: cần phải nhanh chóng hàng phục nó. “đừng để tâm buông thả”: đừng để tâm buông thả, không tuân theo kỷ luật.

“Nếu buồn thả tâm”: nếu quý vị buông thả tâm này, “thì mọi việc thiện đều mất”: mất đi những việc làm thiện lành, mất đi công đức. “Nếu chế ngự tâm về được một chỗ”: nếu chúng ta có thể kiểm soát tâm mình, tập trung vào một điểm, “không việc gì là không thành”: có thể khống chế tâm ở một chỗ, thì việc gì cũng có thể thành công. “Vì vậy, các Tỳ-kheo”: bởi lý do này, nên các vị Tỳ-kheo xuất gia, “hãy siêng năng tinh tấn”: nên tu tập pháp môn tinh tấn một cách siêng năng. “hàng phục tâm mình”: tâm cuồng loạn của chúng sinh, cần phải được hàng phục.

Khi tôi còn trẻ (khoảng hai mươi tuổi), tôi rất thích chữa bệnh cho người khác. Ai có bệnh gì, tôi nhất định sẽ giúp họ khỏi bệnh; nếu không khỏi, tôi thậm chí sẽ không mặc quần áo, không ăn cơm, không ngủ, vẫn phải chữa bệnh cho bằng được, quyết tâm đến vậy. Bất kể quý vị là yêu ma quỷ quái gì, tôi cũng phải hàng phục quý vị, phải khống chế được quý vị. Những ma chướng mà tôi gặp phải nhiều vô kể. Có một gia đình, cốc trà trong nhà có thể tự bay lên, lơ lửng trong không trung, đựng đầy nước mà không hề đổ, thậm chí các đồ vật khác cũng vậy. Những chuyện như thế, tôi đều từng trải qua. Giống như quyển sách này cứ rung lắc, tự nhiên nó bốc cháy; quý vị tin hay không thì tùy, nhưng quả thật là nó đáng sợ đến thế. Sau này, vì tôi chữa bệnh cho người, đã làm đắc tội với rất nhiều yêu ma quỷ quái, tà ma ngoại đạo, nên chúng đến đối đầu với tôi, nhưng chúng cũng không làm gì được tôi, vì từng hành động của tôi không có bất kỳ sai sót nào, nên chúng không có cách gì hại được tôi.

Khi tôi ngồi thuyền từ Thiên Tân đến Thượng Hải, tôi đảm bảo rằng quý vị sẽ không có cách nào không tin được, vì tất cả những quái vật dưới nước đều đến tìm tôi, làm cho con thuyền mà tôi ngồi cứ quay vòng vòng trên biển mà không tiến lên, suốt mười mấy ngày cứ trôi dạt trong biển. Trên thuyền không còn gì để ăn, không có gì cả, mọi người đều sắp chết đói. Khi bão lớn ập đến, thuyền bị hất lên cao năm, sáu trượng, rồi lại bị dìm xuống năm, sáu trượng. Lúc đó, trên thuyền, tôi thực sự không có cách nào, chỉ ngồi đó chờ chết, ói cả mật xanh ra ngoài. Khi ấy, tôi đã giao mạng sống của mình cho Quán Âm Bồ Tát. Tôi nói: "Quán Âm Bồ Tát! Nếu sau này Phật giáo không cần dùng đến con, thì chết cũng không sao; nhưng nếu Phật giáo cần dùng đến con, thì xin Người mau chóng hàng phục ma quỷ này". Sau khi tôi khẩn cầu như vậy, con thuyền liền trở nên bình ổn, vượt qua được cơn nguy hiểm. Sau sự việc này, tôi không bao giờ chữa bệnh cho người khác nữa.

Thêm vào đó, trên con tàu từ Thượng Hải đến Hán Khẩu, đi tàu không cần trả tiền. Trên tàu có một người bị liệt, cầm gậy, cúi xuống đi trên mặt đất. Tôi nhìn và biết ngay căn bệnh của anh ta, tôi có thể chữa khỏi ngay lập tức, nhưng tôi không dám can thiệp. Tại sao tôi không dám can thiệp? Nếu tôi chữa khỏi bệnh cho anh ta, thì bệnh của hàng trăm người trên tàu sẽ không thể chữa hết. Cho đến ngày hôm đó, tôi biết rằng lúc hai giờ chiều tàu sẽ đến Hán Khẩu, vào khoảng tám giờ sáng, người bị liệt lại đi ngang qua tôi, tôi liền hỏi anh ta: 'Anh có muốn khỏi bệnh không?' Anh ta trả lời: 'Muốn khỏi bệnh chứ!' 'Thế anh bị bệnh như thế nào? Tại sao anh bị liệt?' Anh ta nói rằng anh ta vì buôn bán than, bị chính phủ bắt giam, nhốt trong nhà tù ẩm ướt, chân tay khó cử động và mắc bệnh.

Tôi hỏi anh ta: 'Anh có muốn khỏi bệnh không?' Anh ta nói: 'Muốn khỏi bệnh chứ.' 'Muốn khỏi bệnh? Vậy thì vứt cây gậy của anh xuống sông Trường Giang đi'. Anh ta nói: 'Vứt xuống Trường Giang, tôi sẽ không thể di chuyển, thì phải làm sao đây?' Tôi nói: 'Anh không thể di chuyển à? Anh đã khỏi bệnh rồi mà! Sao lại không di chuyển được?' Anh ta hỏi: 'Thật không?' Tôi nói: 'Tôi lừa anh làm gì?' Thế là anh ta vứt cây gậy xuống sông Trường Giang. Tôi bắt đầu chữa trị căn bệnh liệt của anh ta, chữa khoảng mười phút, rồi tôi bảo anh ta đứng lên, anh ta đứng lên được, chân đã có thể duỗi thẳng, trước đây chân không thể duỗi thẳng. Tôi nói: 'Anh đi đi!' Thế là anh ta bước đi trước mặt tôi. Tôi nói: 'Anh chạy đi!' Và anh ta bắt đầu chạy trước mặt tôi. Khi anh ta chạy, nhiều người nhìn thấy, liền hỏi: 'Ồ! Sao anh khỏi bệnh rồi?' Anh ta chỉ tay về phía tôi và nói: Người tu hành này, tôi cũng không biết ông ấy làm thế nào, chỉ sờ vào là khỏi bệnh rồi'.

Thế là trên tàu có hàng trăm người, người này đau đầu, người kia đau chân, người khác đau lưng, đau bụng, đau vai, đau khắp nơi! Ai cũng có bệnh! Tôi bị vây kín không có chỗ nào thoát ra được. Lúc đó, tôi thấy không còn cách nào khác, nhìn quanh thì sắp phát cuồng, thần kinh như bị căng thẳng. Tôi nói: 'Mấy người này, bệnh của các người đều là bệnh cần đánh cho một trận, giờ tôi sẽ đánh cho mỗi người một trận, bệnh của các người sẽ khỏi thôi'. Người đau chân, tôi đá một cái, không còn đau nữa; người đau lưng, tôi đấm một phát, cũng không đau nữa; người đau đầu, tôi vỗ một cái, hết đau ngay. Tôi nói: 'Sao lại hết đau nhanh thế? Uống thuốc gì mà hết đau?' Không uống thuốc gì cả, vậy mà hết đau, năm mươi, sáu mươi người có bệnh đều được chữa khỏi. Tôi chữa bệnh không giống như mọi người, không chậm đâu, nhanh hơn cả việc hút thuốc phiện. Lúc đó có bốn, năm người nói: 'Tôi có một người họ hàng ở Hán Khẩu, bị bệnh năm, sáu năm rồi, chữa mãi không khỏi, khi đến Hán Khẩu, anh đến nhà tôi chữa giúp'. Bốn, năm người đều hẹn trước với tôi, tôi nói: 'Được, đến Hán Khẩu rồi tính'. Nhưng tôi không nói sẽ đi, cũng không nói sẽ không đi, vì tôi không muốn lo chuyện người khác, nhưng lúc đó không kìm được mà giúp người ta chữa bệnh. Đến hai giờ chiều, khi tàu đến Hán Khẩu, mọi người xuống tàu, tôi nhân cơ hội chạy trước, mấy người đã hẹn cũng không tìm được tôi nữa.

Vì vậy, chuyện chữa bệnh thật là kỳ lạ, rất khó tin, cũng phải có duyên. Nếu anh có duyên với người đó, không cần nói đến việc chữa bệnh, chỉ cần nói một câu là cũng có thể khỏi. Ở Hồng Kông, tôi có một đệ tử quy y, tay anh ấy bị bệnh, anh ấy hỏi tôi làm thế nào để khỏi. Tôi nói: 'Anh hãy làm việc thiện đi! Làm nhiều việc thiện, anh sẽ khỏi thôi'. Lúc đó, chùa đang tổ chức lễ khai quang, anh ấy mua chậu, bát, rau, tất cả đều do anh ấy mua. Mua xong rồi, anh ấy hỏi tôi: 'Tay con vẫn chưa khỏi'. Tôi nói: 'Anh đưa tay lên thử xem.' Anh ấy nói: 'Không thể nhấc lên được, vẫn như vậy'. Tôi nói: 'Khỏi rồi!' Chỉ có mỗi câu đó, không làm gì khác, và ngay lập tức anh ấy nhấc tay lên được, khỏi bệnh! Không còn vấn đề gì nữa. Cho nên, đôi khi sự việc diễn ra như vậy, thật là khó tin.

D2. Đối trị khổ do tham lam

Phiên âm

Nhữ đẳng tỳ kheo, thọ chư ẩm thực, đương như phục dược, ư hảo ư ố, vật sanh tăng giảm, thú đắc chi thân, dĩ trừ cơ khát, như phong thái hoa, chỉ thủ kỳ vị, bất tổn sắc hương, tỷ kheo diệc nhĩ, thọ nhân cúng dường, thú tự trừ não, vô đắc vô cầu, hoại kỳ thiện tâm, thí như trí giả,trù lượng ngưu lực, sở kham đa thiểu, bất lịnh thối phân, dĩ kiệt kỳ lực.

Dịch nghĩa

Các vị tỳ-kheo, khi nhận các thức ăn uống nên coi như đang uống thuốc. Dù tốt hay xấu, chớ sinh tâm phân biệt thích hay không thích, mà chỉ nhằm mục đích nuôi dưỡng thân thể, trừ cơn đói khát. Giống như ong hút mật, chỉ lấy hương vị mà không làm tổn hại sắc hương. Tỳ-kheo cũng vậy, khi nhận sự cúng dường, chỉ cần xua tan phiền não, không nên tham cầu quá nhiều, làm tổn hại thiện tâm. Ví như người trí biết cân nhắc sức trâu, biết nó có thể gánh vác bao nhiêu, không để quá sức mà cạn kiệt sức lực.

Giảng giải

Đoạn kinh văn này dạy chúng ta phải biết cách ăn, biết cách ngủ, biết cách mặc quần áo. Ăn như thế nào mới là biết ăn? Nếu quý vị không biết ăn, sẽ sinh ra lòng tham, món ăn ngon thì ăn rất nhiều, món không ngon thì không muốn ăn, đó là không biết ăn. Khi quý vị mặc quần áo, quần áo chất liệu tốt thì mặc đến hơn trăm bộ, còn quần áo không tốt thì không mặc một bộ nào, điều đó cũng là quá tệ. Ngủ, nếu quý vị muốn ngủ, thì ngủ mười ngày, hai mươi ngày, cả ngày lẫn đêm đều ngủ, rơi vào trạng thái 'ngủ tam muội'. Còn nếu không muốn ngủ, thì mắt mở to, cứ nhìn trần nhà, đó cũng gọi là không biết ngủ. Hoặc như người đánh mạt chược, có thể mấy đêm không ngủ, vẫn chịu được, nhưng nếu không chơi mạt chược mà bảo anh ta làm chút việc gì khác, thì lại nói: 'Tôi rất mệt rồi, cần phải đi ngủ'. Những điều đó đều không đúng đắn.

Bây giờ nói rằng, chúng ta ăn uống cũng giống như uống thuốc, có thể chữa được cơn đói, không cần quan tâm đến việc nó có ngon hay không. Bậc thánh nhân chứng được quả vị Sơ quả Tu-đà-hoàn (Sơ quả A-la-hán) thì không còn bị ảnh hưởng bởi sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Bậc thánh chứng Sơ quả khi đi không chạm đất, chân không dính bụi. Tại sao chân của họ không dính bụi? Vì họ không còn dục về sắc, không còn dục về ăn uống, đã đoạn trừ tám mươi tám phẩm kiến hoặc. Kiến hoặc là khi thấy thì bị mê hoặc, và tám mươi tám phẩm này đều đã đoạn trừ, vì thế họ đi như thể đang ở trong hư không. Khi ăn, họ không quan tâm thức ăn ngon hay không, mọi thứ đều có cùng một vị, không bị ảnh hưởng bởi cảnh giới của sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, có thể biến mọi vị ngon hay dở thành một vị duy nhất, ăn chỉ để nuôi dưỡng sinh mạng. Đây là cảnh giới mà bậc Sơ quả A-la-hán có được. Vì vậy, người tu đạo, khi quý vị thấy họ ăn thức ăn ngon cũng chỉ ăn một lượng như vậy, còn ăn thức ăn dở cũng vẫn ăn chừng đó, họ không có chút tư tưởng tham muốn vị ngon, cũng không có hành vi như thế, tức là người này đã không bị cảnh giới của sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp xoay chuyển, đây chính là không còn bị ảnh hưởng bởi sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Đoạn kinh văn này khuyên chúng ta đối trị lòng tham ăn uống.

Vì vậy, Phật nói, “Các vị Tỳ-kheo”: mặc dù nói là Tỳ-kheo, nhưng cũng bao gồm cả Ưu-bà-tắc và Ưu-bà-di. Tỳ-kheo là tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung Hoa có ba nghĩa. Thứ nhất: Khất sĩ. Trên thì cầu pháp từ chư Phật để nuôi dưỡng huệ mạng; dưới thì xin ăn từ chúng sinh để nuôi dưỡng thân xác, vì vậy gọi là khất sĩ. Khất sĩ tức là người cầm bát đi khất thực, đi xin ăn theo thứ tự. Ở Xiêm La (Thái Lan), Miến Điện (Myanmar), Tích Lan (Sri Lanka), các Tỳ-kheo mỗi sáng đều ra ngoài, cầm bát đi từng nhà một để khất thực, xin cơm để ăn. Mặc dù gọi là xin cơm chay, nhưng thí chủ bố thí gì, họ đều ăn thứ đó. Bố thí thịt, thì họ ăn thịt; bố thí cá, thì họ ăn cá. Vì đó là thứ người khác bố thí cho họ, chứ không phải họ tự muốn ăn thứ đó. Nếu tự mình muốn ăn những thứ đó, thì sẽ đi đến nhà người giàu để xin thịt, xin cá, đây chính là tham lam.

Thứ hai: Bố ma. Ma vương khi thấy Tỳ-kheo, nghe đến tên Tỳ-kheo thì liền sợ hãi. Điều này xảy ra khi Tỳ-kheo thọ giới Tỳ-kheo, lên đàn thọ giới, có ba sư bảy người làm chứng để làm Yết Ma (nghi thức truyền giới). Lúc đó, họ sẽ hỏi: 'Ông đã phát tâm Bồ-đề chưa?' tức là ông đã phát tâm hướng đến giác ngộ chưa? Người đó trả lời: 'Đã phát tâm Bồ-đề'. Tiếp theo hỏi: 'Ông có phải là đại trượng phu không?' Người đó đáp: 'Là đại trượng phu'. Khi Yết Ma sư hỏi điều này, Dạ-xoa đi trên đất sẽ báo cáo với Dạ-xoa bay trên không. Có Dạ-xoa đi trên đất, cũng có Dạ-xoa bay trên trời. Dạ-xoa bay trên không sau đó sẽ về báo cho Thiên ma. Thiên ma khi nghe tin có người đã phát tâm Bồ-đề, có người muốn làm đại trượng phu, hắn liền sợ hãi. Hắn sợ điều gì? Hắn nghĩ trong lòng: 'A! Quyến thuộc của ta lại giảm đi một người, còn quyến thuộc của Phật lại tăng thêm một người'. Vì thế hắn trở nên sợ hãi. Do đó, Tỳ-kheo còn có tên gọi là Bố ma, làm cho Ma vương phải khiếp sợ.

Thứ ba: Phá ác. Phá ác gì? Phá ác của phiền não. Chúng ta, con người, luôn có phiền não theo sát bên mình, luôn chạy theo chúng ta. Phiền não chính là nguồn gốc của tội ác, nếu chúng ta không có phiền não, thì cũng không có tội ác. Chúng ta tạo ra nhiều loại tội lỗi, đều là do sinh ra phiền não, vì vậy nếu có thể diệt trừ phiền não, tội nghiệp cũng sẽ được tiêu trừ. Do đó, ý nghĩa thứ ba là phá ác. Vì có ba ý nghĩa này, nên khi dịch, người ta không dịch nó ra, mà giữ nguyên âm tiếng Phạn là 'Tỳ-kheo'.

"Khi nhận các thức ăn uống”: Có nghĩa là khi nhận sự cúng dường của người khác, đây là do thí chủ cúng dường, quý vị đến ăn những món chay này. “Nên coi như đang uống thuốc”: Nên giống như khi uống thuốc. Người xuất gia khi ăn cơm thì có ba niệm và năm quán. Là những gì:

Tam niệm bất liễu thủy nan tiêu, ngũ quán nhược minh kim dã hóa.

(Ba tâm không rõ thì nước khó tiêu, năm quán mà sáng thì vàng cũng chảy)

Ba tâm là tâm quá khứ, tâm hiện tại và tâm tương lai. Những người tu đạo không nên mãi mê vọng tưởng, không vọng tưởng về quá khứ, không vọng tưởng về hiện tại, không vọng tưởng về tương lai, ba tâm này đều không thể nắm bắt được. Nếu quý vị không hiểu rõ ba tâm này, không thể tập trung ba tâm vào một chỗ, chẳng phải trước đó đã nói ‘tập trung vào một chỗ thì không có việc gì không thể thành sao’? Khi tâm được tập trung, không còn bất kỳ ý niệm vọng tưởng nào, không còn một vọng niệm nào nữa. Khi tập trung đến một chỗ, sẽ không có việc gì không hoàn thành, tất cả đều viên mãn. Việc cần làm đã hoàn thành, không còn phải chịu hậu quả của kiếp sau, mọi việc đều đã hoàn tất và sẽ không có tái sinh nữa.

Ba tâm cũng đại diện cho ba niệm. Vậy ba niệm là gì? Niệm đầu tiên là ‘nguyện đoạn tất cả ác’, nguyện ý đoạn trừ tất cả mọi điều ác, tôi không thể để những ý niệm bất thiện xuất hiện trong quá trình tu đạo, do đó nguyện đoạn tất cả ác. Niệm thứ hai là ‘nguyện tu tất cả thiện’. Hai câu trên cũng chính là không làm các điều ác, vâng làm các điều lành. Niệm thứ ba là ‘thệ độ tất cả chúng sinh’, tôi phát thệ nguyện phổ độ tất cả chúng sinh, giúp tất cả chúng sinh đều hiểu rõ Phật pháp, nguyện họ tu tất cả thiện lành. Đây là ba niệm mà người xuất gia khi ăn cơm nên quán tưởng. Khi quý vị quán tưởng ba niệm này, sẽ không có vọng tưởng nào khác, mọi vọng tưởng đều tan biến. Vì vậy có câu nói: ‘Ba tâm không rõ thì nước khó tiêu, năm quán mà sáng thì vàng cũng chảy.’

Khi người xuất gia khi dùng cơm, không được nói chuyện mà phải quán tưởng năm điều. Đó là:

Phật quy định Tỳ kheo, khi ăn phải quán năm điều

Tâm mà tán loạn, lời lẽ lăng xăng, thì khó tiêu hóa đồ sự cúng dường của thí chủ

Ban đầu nói rằng ‘Phật quy định Tỳ kheo, khi ăn phải quán năm điều’, nghĩa là Đức Phật quy định các Tỳ-kheo khi ăn cần giữ năm phép quán. Nếu khi thọ trai có người xuất gia hoặc tại gia cùng nhau thì có thể sửa thành ‘Phật quy định khi ăn’, tức là quy định của Đức Phật khi ăn uống, tức là khi ăn phải quán năm điều này. Năm điều đó là:

Một, xem phước đức bản thân nhiều hay ít, có bằng với lượng thức ăn thọ nhận và suy xét nguồn gốc của thức ăn ấy

Đầu tiên phải tự hỏi xem mình có bao nhiêu công đức? Lương thực này đã phải dùng bao nhiêu công sức để làm ra? Mình có bao nhiêu công đức để nhận sự cúng dường của người khác? Một hạt gạo phải qua bao nhiêu công sức của người nông dân mới có được? Giống như việc trồng trọt vào mùa xuân ở Trung Quốc theo phương pháp cổ xưa, đầu tiên là gieo hạt, sau đó dùng cuốc để nhổ cỏ, nhổ xong lại dùng bùn để lấp lên, đó là một lần. Sau hơn mười, hai mươi ngày, cỏ lại mọc, lại phải dùng cuốc nhổ cỏ một lần nữa, nhổ xong lại lấp đất. Mỗi lần trồng trọt phải nhổ cỏ ba lần, lấp đất ba lần. Quý vị thử nghĩ xem tốn bao nhiêu công sức? Vì vậy người xưa nói:

Sừ hòa nhật đương ngọ, hãn trích hòa hạ thổ

Thùy tri bàn trung san, lạp lạp giai tân khổ.

Nghĩa

("Cày ruộng giữa trưa nắng, mồ hôi nhỏ giọt xuống đất cày;

Ai hay trong bát cơm đầy, hạt nào cũng gian khổ.)

‘Cuốc đất giữa trưa nắng’: cuốc đất nghĩa là làm đất; ‘giữa trưa nắng’: tức là lúc mặt trời đang ở đỉnh đầu, rất là nóng bức. ‘mồ hôi nhỏ giọt xuống đất cày’ là mồ hôi chảy xuống, nhỏ từng giọt lên đất nơi cây lúa mọc. ‘Ai hay trong bát cơm đầy’: ai biết rằng bát cơm này, ‘hạt nào cũng gian khổ’ mỗi hạt cơm đều đến từ sự gian khổ mới có được. Từ đây mà nói, phải tính xem công sức đã bỏ ra bao nhiêu, phải biết nguồn gốc của từng hạt gạo.

Hai - Suy xét đức hạnh của mình, xem đã đủ hay còn thiếu để xứng đáng nhận cúng dường

‘Suy xét’ nghĩa là tự mình ngẫm lại, xem xét mình có tu dưỡng được đức hạnh gì không? Có phải cả ngày chỉ toàn suy nghĩ vẩn vơ không? Có phải mỗi ngày đều tham thiền tọa thiền không? Có phải mỗi ngày đều học Phật pháp không? Phải ‘Suy xét đức hạnh của mình’ phải tự suy nghĩ xem mình có đức hạnh gì trong việc tu hành hay không? ‘Đầy đủ hay thiếu sót để xứng đáng nhận sự cúng dường’ có thể đức hạnh của mình đã đủ, hoặc là chưa đủ. Vậy, mình có đủ đức hạnh để xứng đáng nhận sự cúng dường của thí chủ hay không? Đây gọi là ‘Suy xét đức hạnh của mình, xem đã đủ hay còn thiếu để xứng đáng nhận cúng dường’.

Ba - Giữ tâm cẩn trọng, lấy việc tránh xa tham lam và lấy bình đẳng làm tông chỉ

Thứ ba, quý vị cần phải phòng bị, cẩn thận một chút. Cẩn thận điều gì? Cẩn thận cái tâm của quý vị, đừng để sinh ra lòng tham. ‘Cẩn trọng’: nghĩa là phải cẩn thận, không để tâm này, khi nhìn thấy đồ ăn ngon, sinh ra lòng tham muốn ăn nhiều hơn. Đây cũng là một lỗi, lỗi của lòng tham. Còn khi gặp món không ngon thì lại chán ghét, ăn ít đi. Cái tâm chán ghét này cũng là lỗi. Tâm tham cũng là lỗi; không muốn ăn cũng là lỗi. ‘Lấy bình đẳng làm tông chỉ’: Điều quan trọng là quý vị phải đối xử bình đẳng với cả hai loại. Thức ăn ngon cũng không nên ăn nhiều hơn, thức ăn không ngon cũng không nên ăn ít đi, ăn vừa đủ no là được, đừng ham mê vị ngon. Vị ngon một chút, ăn thêm một miếng, đó chính là lòng tham, quý vị thấy đấy, nó nguy hiểm đến thế nào. Tu đạo là “sai một li đi một dặm”, trong từng hành động, từng lời nói, từng cử chỉ, sinh hoạt, ăn uống, đều phải dụng công tu hành, tìm con đường trung đạo, không được phân biệt món ăn ngon hay không ngon. Vì vậy, phải giữ tâm phòng ngừa khỏi lỗi, rời xa lỗi của lòng tham và cả lỗi không muốn ăn. Lấy sự bình đẳng trong ăn uống làm tông chỉ.

Bốn - Chính là thuốc tốt, để chữa bệnh khô héo của cơ thể

Thứ tư, khi chúng ta ăn cơm, hãy xem nó như là một loại thuốc chữa bệnh đói. Cơ thể của chúng ta giống như một cỗ máy, quý vị cho nó ăn một ít thức ăn, nó sẽ làm việc một chút. Giống như xe hơi, quý vị đổ một ít xăng vào, nó có thể chạy; nếu không có xăng, nó sẽ không chạy nữa. Hiện nay (năm 1979), xăng dầu đang khan hiếm, nên xe hơi cũng không nhiều như trước đây. Quý vị nhìn trên đường, số lượng xe hơi đã giảm đáng kể so với trước. Điều này cũng là một việc tốt, vì ít xe hơi hơn sẽ có ít tai nạn giao thông hơn, sẽ không có nhiều người chết. Bất cứ việc gì cũng có mặt tốt và xấu. Nếu nhìn theo khía cạnh tốt, sẽ thấy có lợi ích; nếu nhìn theo khía cạnh xấu, thì bây giờ số người đi nghe kinh cũng ít hơn, vì thiếu xăng. Nhưng nếu nhìn theo khía cạnh tốt, thì họ ở nhà sẽ không gặp tai nạn, họ rất bình an, vậy chẳng phải là điều tốt sao! Vì thế, việc gì cũng có hai mặt. ‘Chính là thuốc tốt, để chữa bệnh khô héo của cơ thể’ ăn uống chính là thuốc thực sự, thực sự giúp chữa căn bệnh đói của chúng ta.

Năm - Vì thành tựu đạo nghiệp, nên nhận sự cúng dường

Chúng ta ăn cơm là vì lý do gì? Là để tu hành, thành tựu đạo nghiệp của mình. Bởi vì muốn tu đạo, thành đạo, nên chúng ta cần ăn uống. Do đó, khi nhận thức ăn, chúng ta phải có năm loại quán tưởng như đã nói ở trên.

‘Đối với món ngon hay dở, đừng sinh lòng phân biệt tăng giảm’: Khi gặp thức ăn có màu sắc, hương vị đều rất đẹp và ngon, nhìn vào liền sinh ra sự thèm muốn. Thấy rau xanh mướt, tươi ngon, lập tức cảm giác thèm ăn trỗi dậy, giống như có một bàn tay từ cổ họng vươn ra, muốn lấy những món ăn ngon. Đây là khi gặp món ngon, sinh ra lòng tham. ‘Thức ăn dở’: Tức là không ngon, khi gặp món dở, dở nghĩa là không ngon, nhìn đã thấy xấu xí, bề ngoài rất khó coi, nhìn thấy đã buồn nôn rồi, đừng nói đến ăn, mà chỉ muốn nôn ra. Đây là ác cảm với món dở. Quý vị không nên sinh lòng phân biệt, phải bình đẳng giữa món ngon và món không ngon, không phân biệt ngon dở, cũng không phân biệt đẹp xấu. Vì thế, tu hành không dễ dàng, ngay ở điểm này đã khó rồi. Quý vị thử hỏi xem có vị hành giả nào có thể không phân biệt trong việc ăn uống? Có thể không sinh lòng tham khi ăn uống không? Nếu không sinh lòng tham, đó là tu hành đúng pháp; còn nếu sinh lòng tham, thì đó là chưa có công phu.

Vì vậy, khi ăn uống, nếu gặp món không ngon mà quý vị vẫn có thể ăn được, thì đó là quý vị đã có chút công phu rồi. Còn khi gặp món ngon mà quý vị có thể ăn ít lại, thì đó cũng là có công phu. Tuy nhiên, điều này phải đến từ trạng thái chân thật, chứ không phải giả tạo hay cố tình làm ra vẻ. Không phải là khi gặp món ngon, quý vị cố tình tỏ ra trước mặt mọi người rằng mình là người tu hành lâu năm, nên ăn rất ít, nhưng khi không có ai, lại lao vào ăn cho đến khi bụng căng ra.

Điểm cốt yếu của việc tu đạo chính là ở chỗ này, có người hay không có người đều phải như nhau. Không phải khi đông người thì tạo ra một cái mặt nạ giả, làm bộ làm tịch để người khác thấy: “Nhìn này, tôi là người tu hành lâu năm, tôi không muốn ăn đồ ngon, đồ ngon để lại cho mọi người ăn; còn đồ dở, tôi cố tình ăn nhiều hơn một chút để mọi người biết rằng tôi là người tu hành lâu năm”. Điều này hoàn toàn sai lầm. Nếu quý vị cố tình làm ra vẻ như vậy, gượng ép bản thân để tỏ ra như thế, thì cũng là sai lầm, giống như lòng tham vậy. Vì thế, đối với món ngon hay món dở, không nên sinh lòng phân biệt, cũng không nên có ý muốn ăn nhiều hơn khi gặp món ngon, hay muốn ăn ít hơn khi gặp món không ngon. Chỉ cần ăn vừa đủ no là được. Vì vậy, đừng cố tình tạo ra bất cứ điều gì đặc biệt, đừng làm ra vẻ cho người khác thấy. Tu đạo là để tự mình tu, không phải để cho người khác thấy. Nếu quý vị chỉ làm cho người khác thấy, thì dù tu bao lâu đi nữa, quý vị cũng sẽ không đạt được thành tựu gì cả.

“Mục đích nuôi dưỡng thân thể”: Nghĩa là quý vị chỉ cần đủ để duy trì cơ thể sống là được. “trừ cơn đói khát”: Có thể giải trừ nỗi khổ của đói khát. “Như ong hút mật”: Giống như con ong khi hút mật, nó chỉ lấy phấn từ hoa. “Chỉ lấy hương vị”: Nó chỉ lấy một chút hương vị từ phấn hoa. “không làm tổn hại sắc hương”: Nó không làm hỏng màu sắc hay hương thơm của bông hoa. “Tỳ-kheo cũng vậy”: Tỳ-kheo khi ăn uống cũng nên như vậy, không tham ăn ngon, cũng không ăn quá nhiều đến mức tiêu chảy, phải đi vệ sinh cả trăm lần một ngày, như thế rất phiền phức, phải không? “khi nhận sự cúng dường”: Khi nhận sự cúng dường từ người khác, “chỉ cần xua tan phiền não”: Chỉ cần làm cho hết phiền não vì cơn đói là đủ. “Không nên tham cầu quá nhiều”: Không nên tham lam đồ ăn ngon, thức uống ngon. “Làm tổn hại tâm thiện”: Nếu quý vị tham ăn quá nhiều, quý vị sẽ làm hại đến tâm thiện của mình, khởi lên tâm tham chính sai rồi.

“Ví như người trí”: Lại lấy một ví dụ nữa, giống như một người có trí tuệ, “cân nhắc sức trâu”: xem con trâu này có sức mạnh thế nào? Nếu nó có thể chở một tấn hàng, mà quý vị bắt nó kéo hai tấn, thì nó không kéo nổi, vì nó không có sức mạnh lớn đến vậy. Giống như bụng của quý vị chỉ có thể ăn được một bát cơm, nhưng quý vị lại ăn đến mười bát, khiến bụng bị căng và khó chịu. Vậy nên cân nhắc sức trâu, là quý vị phải biết con trâu này có thể chịu được bao nhiêu sức nặng, “biết nó có thể gánh vác bao nhiêu”: nó có thể gánh bao nhiêu sức lực? “Không để quá mức”: không để nó gánh quá mức, bởi vì nếu quá nặng, nó sẽ không chịu nổi. “mà cạn kiệt sức lực”: khiến trâu mệt chết, không thể kéo nổi nữa, làm sức lực của nó cạn kiệt. Vì vậy, người tu đạo cần đặc biệt không chấp trước vào vấn đề ăn uống. Không chỉ không chấp trước vào thức ăn, mà cũng không chấp trước vào quần áo, không nên ham thích quần áo sang trọng hay không sang trọng. Đối với việc ngủ cũng không nên tham lam, không nên ham muốn ngủ nhiều hơn, như một ngày có hai mươi bốn giờ mà lại muốn ngủ tới hai mươi lăm giờ, luôn muốn nhiều hơn một chút.

Gần đây, ở Trung Quốc đại lục có một đứa trẻ họ Đường, mười tuổi. Theo báo chí đưa tin, cậu bé có thể nhận biết chữ bằng tai, không cần dùng mắt. Vậy dùng bằng cách nào? Quý vị viết một chữ lên một tờ giấy, sau đó vò tờ giấy lại thành một cục. Cậu bé cầm lên, đưa vào tai nghe, liền biết ngay đó là chữ gì, đọc như thế nào. Chữ đó được viết bằng bút lông, bút chì, bút máy hay bút bi, cậu bé cũng chỉ cần nghe là phân biệt được ngay. Các quý vị thử nghĩ xem, trên thế giới có chuyện gì kỳ lạ như vậy không? Nếu quý vị nói có, thì chưa ai từng thấy, chưa ai từng nghe. Nếu quý vị nói không có, thì ngay bây giờ có một đứa trẻ như vậy, nó có thể nghe và biết ngay nguồn gốc của chữ. Thế nhưng lúc đó, những kẻ hồ đồ xung quanh lại dùng cái đầu khoa học để nghiên cứu vấn đề này. Quý vị nói xem, điều này thực sự là trời đất cách biệt; trời và đất vốn không thể đặt ngang nhau để so sánh, nhưng những kẻ hồ đồ này lại không hiểu được điều đó, nên dùng khoa học để nghiên cứu cậu bé, thử nghiệm cậu, thậm chí làm bài kiểm tra. Nhưng sau tất cả, họ làm cho cậu bé trở nên rối trí. Bởi vì chuyện này không thuộc về phạm trù mà khoa học có thể hiểu được, nên dùng đầu óc khoa học, phương pháp khoa học, kiến thức khoa học để nghiên cứu là hoàn toàn vô ích, hoàn toàn sai lầm.

Vậy đây là chuyện gì vậy? Tôi sẽ nói cho các quý vị nghe! Bất kể là đứa trẻ nào, dù là bé trai hay bé gái, trước 13 tuổi đều có "ngũ nhãn lục thông". Giống như đứa trẻ vừa được nhắc đến, nói rằng nó nhìn thấy Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đó chính là một dạng của thiên nhãn, nhưng nó vẫn chưa biết cách sử dụng nó như thế nào, chỉ có thể nhìn thấy mà không biết chuyện gì đang xảy ra, vì nó chưa mở được trí tuệ thực sự. Còn cậu bé ở Tứ Xuyên này cũng vậy, mặc dù chưa bị ô nhiễm, nhưng cậu cũng không biết cách sử dụng khả năng đó.

Vậy làm sao mà ban đầu phát hiện ra tình huống này? Ban đầu có một đứa trẻ, đứa trẻ này trong túi mang theo một gói thuốc lá. Đường Vũ hỏi đứa trẻ: "Em định làm gì thế?" Đứa trẻ nói: "Em đi mua một gói thuốc lá". Đường Vũ hỏi: "Em có thể cho anh một điếu thuốc được không?" Đứa trẻ liền đáp: "Được thôi, chỉ cần anh đoán được gói thuốc lá trong túi em là nhãn hiệu gì, em sẽ cho anh." Đường Vũ không biết làm cách nào, bất giác dùng tai chạm vào đáy túi của đứa trẻ, chạm vào cái túi, trong đầu nó ấy bỗng có sự thay đổi; thay đổi một cái là biết ngay trong túi có thuốc lá hiệu Phi Yến. Đường Vũ nói: "Thuốc lá này là nhãn hiệu Phi Yến". Đứa trẻ rất ngạc nhiên, hỏi: "Sao anh biết gói thuốc lá của em là của hãng Phi Yến?" Chuyện này cứ thế trôi qua hơn hai tháng, không ai biết chuyện gì đã xảy ra.

Lại có một lần, Đường Vũ gặp một nhóm thợ đá đang đục đá. Sau khi đục xong, họ nghỉ ngơi, trong lúc nghỉ ngơi, nhóm thợ đá chơi trò đoán viên đá. Đoán thế nào? Họ cầm một viên đá nhỏ trong tay, rồi yêu cầu đoán xem viên đá nằm trong tay nào. Đứa trẻ đoán một lần là đúng ngay, liền nói: "Các bác chơi thế này chưa đủ vui, chúng ta chơi trò đoán chữ đi ạ. Làm sao đoán chữ? Các bác viết một chữ lên giấy, cháu sẽ đoán đó là chữ gì". Những người thợ đá vốn không tin lắm, nhưng cũng thử viết một chữ để đứa trẻ đoán.

Đứa trẻ đó chỉ cần đặt tai lên nghe, nghe xong liền nói chữ đó là chữ gì. Những người thợ đá đều rất ngạc nhiên, sau đó người này gọi cậu bé đoán, người kia cũng nhờ cậu đoán. Bất kể đoán cái gì, chỉ cần cậu nghe bằng tai, cậu liền biết đó là chữ gì, có thể là một chữ, hai ba chữ, hoặc thậm chí là một câu nói. Chỉ cần viết ra rồi bảo cậu nghe, cậu bé sẽ biết ngay đó là chữ gì, cũng biết được chữ đó được viết bằng bút gì, và chữ có viết sai hay không, cậu cũng biết. Cứ như vậy, chuyện này gây chấn động khắp cả nước, làm rung động các viện khoa học. Các nhà khoa học dùng tri thức khoa học để nghiên cứu về đứa trẻ này, nhưng nghiên cứu càng nhiều thì họ làm cậu bé trở nên bối rối. Khi đã bối rối, sau này cậu bé không còn đoán chính xác nữa.

Trung Quốc dùng khoa học để nghiên cứu điều này là không đúng. Thật sự là không đúng, thực sự là sai, vì đứa trẻ trước khi tròn mười ba tuổi đều có "ngũ nhãn", tức là cậu bé đã mở được ngũ nhãn, nên có thể nhìn thấy chữ, chứ không phải nghe thấy. Mặc dù cậu bé dùng tai để nghe, nhưng tai của cậu cũng có thể giống như mắt, có khả năng nhìn thấy mọi thứ. Sáu căn hỗ dụng – tôi đã từng nói với các quý vị, các quý vị tin không? Mắt có thể ăn đồ, tai có thể ăn đồ, cũng có thể nói chuyện. Đừng nói là sáu căn hỗ dụng, ngay cả mắt của quý vị bình thường chỉ cần liếc qua cũng có thể nói một câu, rồi liếc một lần nữa lại có thể nói một câu khác. Nhiều người biết cách dùng mắt để nói chuyện. Mũi cũng có thể nghe, cũng có thể nhìn, miệng cũng có thể nhìn, cũng có thể nghe, vì sáu căn hỗ dụng mà! Mỗi căn đều có khả năng thực hiện sáu loại chức năng.

Điều này là vì đứa trẻ này trong tiền kiếp đã có thiện căn, có thể là một người xuất gia, một người tu hành lâu năm, hoặc là một người niệm Phật, tụng kinh. Tuy nhiên, trong kiếp trước, cậu vẫn chưa khai mở được ngũ nhãn. Sau đó, cậu đầu thai trở lại thế gian này, nhưng thiện căn từ kiếp trước của cậu vẫn chưa hoàn toàn mất đi, vì vậy trong kiếp này, dù là đồng nam hay đồng nữ, cậu vẫn có ngũ nhãn. Dù cậu bé chưa khia mở, không biết cách sử dụng và chưa nhìn thấy được mọi thứ, nhưng cậu vẫn có ngũ nhãn. Đây chính là sự phát hiện của thiện căn từ kiếp trước.

Vì vậy, tôi mới nói rằng lúc đó không có ai hiểu rõ, không có ai biết đó là tác dụng của ngũ nhãn, không có ai nhận ra đó là biểu hiện của thiện căn. Với mười tỷ dân Trung Quốc, không một ai hiểu được đạo lý này, quý vị nói xem, điều đó thật đáng thương biết bao? Không chỉ ở Trung Quốc không ai hiểu, mà trên toàn thế giới, người hiểu được đạo lý này cũng rất ít. Vì thế, hiện nay, con người thật sự không có trí tuệ nữa, chỉ chạy theo bề ngoài mà bỏ qua gốc rễ, theo đuổi trí tuệ thế gian. Điều này thật sự là điều khiến mỗi người chúng ta đau lòng. Quý vị thấy đấy! Cả thế giới đều không nhận thức được đạo lý về ngũ nhãn, lục thông, mà lại dùng khoa học để nghiên cứu. Càng nghiên cứu thì càng xa rời ngũ nhãn, lục thông, vì vậy điều này thật đáng thương. Các quý vị ơi! Tôi giảng cho các quý vị đạo lý này, các quý vị đừng nghe qua loa, không được để lọt tai này rồi trôi ra tai kia. Đây là một tri thức rất quan trọng trong Phật giáo, những người học Phật như chúng ta đều cần phải hiểu rõ đặc biệt về đạo lý này.

D3. Đối trị khổ do lười biếng và ngủ nghỉ

Phiên âm

Nhữ đẳng tỳ kheo, trú tắc cần tâm tu tập thiện pháp, vô linh thất thời, sơ dạ hậu dạ, diệc vật hậu phế, trung dạ tụng kinh, dĩ tự tiêu tức, vô dĩ thùy miên nhân duyên, linh nhất sanh không quá, vô sở đắc dã.

Dịch Nghĩa

Các thầy Tỳ-kheo, ban ngày nên chuyên tâm tu tập các thiện pháp, chớ để lỡ thời gian. Đầu đêm và cuối đêm cũng không nên bỏ bê, giữa đêm thì tụng kinh, hãy tự điều chỉnh, đừng vì duyên cớ ngủ nghỉ mà để một đời trôi qua vô ích, không đạt được.

Giảng giải

Thứ ba là sự lười biếng, lười biếng cũng chính là một cách gọi khác của sự giải đãi. ‘Khổ do ngủ nghỉ’: khi lười biếng thì con người sẽ muốn ngủ, ham thích sự thoải mái và dễ chịu. Tại sao lại thích ngủ? Chính vì ăn uống không điều độ. Hoặc là ăn quá nhiều, dẫn đến cảm giác buồn ngủ do no, ăn xong liền muốn ngủ. Nếu quý vị điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý, ăn không quá nhiều cũng không quá ít, tức là không quá no mà cũng không đói, đó là trung đạo, thì giấc ngủ sẽ ít đi một chút.

Người xưa nói: "Tiết chế ăn uống, xua đuổi ma quỷ". Trong cơ thể con người có ba Thi Thần², cho nên ăn quá nhiều, sức mạnh của ba thần này sẽ tăng lên, khiến quý vị buồn ngủ và không thể mở mắt ra. "Tiết chế ăn uống", "tiết" ở đây có nghĩa là tiết kiệm, ăn ít đi một chút, thì lúc này con ma ngủ sẽ bỏ chạy, thì quý vị không còn buồn ngủ nhiều nữa. Vì vậy mà nói "tiết chế ăn uống, xua đuổi ma quỷ", tức là đuổi con ma ngủ.

Lười biếng, ngủ nghỉ là một loại khổ, tại sao lại nói như vậy? Bởi vì khi đó quý vị chẳng thể làm được việc gì. Cứ ngủ mãi, thời gian trôi qua một cách vô ích, không mang lại lợi ích gì cho thế gian, cũng chẳng có ích cho bản thân. Vì vậy, nếu quý vị muốn đối trị với sự lười biếng và buồn ngủ, thì phải siêng năng, phải dũng mãnh tinh tấn, không ngừng nghỉ để tu hành.

Vì thế, Đức Phật mới nói: “Các vị Tỳ kheo”: Các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc và Ưu bà di. “Ban ngày nên chuyên tâm”: Ban ngày là lúc có mặt trời; chuyên tâm tức là làm cho tâm không lười biếng. “Tu tập thiện pháp”: Phải tu tập các pháp lành. “Chớ để lỡ thời gian”: Quý vị đừng để thời gian trôi qua một cách vô ích, khi cần tinh tấn tu tập thì lại để nó trôi qua. “Đầu đêm và cuối đêm”: Đầu đêm là khi đêm vừa bắt đầu, cuối đêm là khi trời sắp sáng. “Cũng không nên bỏ bê”: Không chỉ ban ngày phải dũng mãnh tinh tấn tu tập thiện pháp, tu tất cả các pháp lành, đừng để thời gian trôi qua vô ích. Mà ngay cả đầu đêm và cuối đêm, cũng không nên để thời gian trôi qua. “Giữa đêm tụng kinh”: Thậm chí trong giữa đêm, cũng nên tụng kinh.

“Hãy tự điều chỉnh”: Lúc này, nếu quý vị tu hành hoặc đã quá mệt mỏi, thì có thể nghỉ ngơi đôi chút. “Đừng vì duyên cớ ngủ nghỉ”: Đừng để vì lý do buồn ngủ hay hoàn cảnh dẫn đến việc ngủ nghỉ, “khiến một đời trôi qua vô ích, không đạt được gì”: Làm cho cả cuộc đời từ lúc sinh ra đến lúc chết trôi qua một cách vô ích, không làm được việc gì có lợi cho thế gian, thậm chí không làm được gì lợi ích cho bản thân, để thời gian trôi qua một cách lãng phí. Vì vậy, cần phải luôn luôn tự cảnh giác, đừng buông thả mà chìm vào giấc ngủ.

Phiên âm.

Thường niệm vô thường chi hỏa, thiêu chư thế gian, tảo cầu tự độ, vật thùy miên dã. Chư phiền não tặc, thường tứ sát nhân, thâm vu oan gia, an khả thùy miên, bất tự cảnh ngụ.

Dịch nghĩa

Thường nhớ nghĩ ngọn lửa vô thường luôn thiêu đốt thế gian. Hãy sớm tự cứu lấy mình, chớ ham mê ngủ. Các tên giặc phiền não luôn rình rập hại người, còn dữ hơn cả kẻ thù. Vậy sao có thể cho rằng ngủ nghỉ là tốt mà không tự cảnh tỉnh?

Giảng giải

"Thường nhớ nghĩ ngọn lửa vô thường": Sanh tử là việc lớn, khi con người chết, có một con quỷ vô thường đến mời quý vị xuống âm phủ. Khi quỷ vô thường đến, không có chút tình cảm nào, nhất định sẽ dẫn quý vị đến gặp Diêm Vương. Ngọn lửa vô thường chính là như vậy, nó giống như lửa. "Luôn thiêu đốt thế gian": Nó thiêu đốt tất cả những công đức của thế gian. "Hãy sớm tự cứu lấy mình": Vì thế, những người tu đạo, những người tin Phật nên sớm tìm cách để tự mình thoát khỏi khổ đau và hưởng niềm vui, thoát khỏi vòng sinh tử. Đây gọi là sớm tìm cách tự cứu. "Chớ ham mê ngủ": Đừng mãi tham ngủ, vì không thể thoát khỏi sinh tử, vô thường sẽ đến. Lúc đó quý vị muốn tu hành cũng không còn thời gian. Vì vậy, đừng chìm trong giấc ngủ, hãy tự cứu lấy mình.

"Những tên giặc phiền não": Tất cả các loại phiền não đều giống như những tên giặc. Ví dụ như khi quý vị nổi giận, cơn giận giống như có giặc đến để cướp đi của quý vị điều gì đó. "Luôn rình rập hại người": Những tên giặc phiền não này lúc nào cũng rình rập, muốn hại quý vị. "Còn hơn cả kẻ thù": Chúng còn nguy hiểm hơn bất kỳ kẻ thù, chủ nợ hay đối thủ nào. "Vậy sao có thể cho rằng ngủ nghỉ là tốt": Làm sao quý vị có thể cho rằng ngủ là một điều tốt và lại tham lam ngủ nghỉ? "Mà không tự cảnh tỉnh": Quý vị không tự cảnh giác với bản thân! Tại sao không sớm tỉnh ngộ, mà cứ tiếp tục đắm chìm trong giấc mộng mê lầm?

Phiên âm

Phiền não độc xà thùy tại nhữ tâm, thí như hắc ngoan tại nhữ thất thùy, đương dĩ trì giới chi câu, tảo bính trừ chi, thùy xà ký xuất, nải khả an miên, bất xuất nhi miên, thị vô tàm nhân, tàm sỉ chi phục, vu chư trang nghiêm, tối vi đệ nhất, tàm như thiết câu, năng chế nhân phi pháp. Thị cố, thường đương tàm sỉ, vô đắc tạm thế, nhược ly tàm sỉ, tắc thất chư công đức, hữu quý chi nhân, tắc hưu thiện pháp, nhược vô quý giả, dữ chư cầm thú vô tướng dị dã.

Dịch nghĩa

Rắn độc phiền não nằm ngủ trong tâm, giống như rắn đen đang ngủ trong nhà. Phải dùng móc của giới luật sớm loại bỏ nó. Rắn ngủ đã ra ngoài lúc đó mới có thể an tâm ngủ. Nếu chưa đuổi ra ngoài mà lại ngủ thì đó là người không biết hổ thẹn. Y phục hổ thẹn là thứ trang nghiêm nhất trong mọi trang sức. Sự hổ thẹn giống như móc sắt, có thể ngăn chặn người làm điều phi pháp. Vì vậy, phải luôn sinh tâm hổ thẹn, không được tạm thời ngưng, nếu rời xa hổ thẹn sẽ mất hết các công đức. Người có hổ thẹn thì có pháp lành, nếu không có hổ thẹn thì không khác gì các loài chim thú

Giảng giải

Ngủ giống như rắn độc vậy. Nếu quý vị muốn tu hành, thì đừng ngủ quá nhiều; hãy lạy Phật nhiều hơn, tụng kinh, trì chú nhiều hơn, đó mới là tu hành. Ngủ càng nhiều thì càng trở nên ngu muội, càng ngu muội thì càng muốn ngủ, luôn cảm thấy ngủ không đủ. Đây là một chướng ngại lớn trong tu hành, gọi là nghiệp chướng, việc luôn muốn ngủ chính là nghiệp chướng.

"Rắn độc phiền não": Phiền não giống như rắn độc, tựa như loài rắn độc. "nằm ngủ trong tâm": Con rắn độc này luôn ngủ ở trong tâm quý vị, quý vị không muốn rời xa nó, vì thế nó cứ ở lại trong tâm của quý vị. "Giống như rắn đen": Nó giống như một con rắn đen, rắn đen cũng là một loại rắn độc. "đang ngủ trong nhà": Nó ngủ trong nhà của quý vị. "Phải dùng móc của giới luật": Vậy nếu trong nhà quý vị có một con rắn độc như vậy, thì phải làm sao? Bây giờ có một cách cho quý vị, đó là quý vị phải giữ giới luật. Giữ giới giống như một cái móc. "Sớm loại bỏ nó": Hãy nhanh chóng đuổi con rắn ra ngoài, đừng để nó ngủ trong nhà quý vị.

"Rắn ngủ đã ra ngoài": Khi con rắn độc này đã ra ngoài, "lúc đó mới có thể an tâm ngủ": Lúc này, nếu quý vị muốn ngủ một giấc thật ngon thì cũng không có vấn đề gì. Vậy con rắn độc này là gì? Chính là nghiệp chướng. Nghiệp chướng làm cho quý vị muốn ngủ, khi nghiệp chướng đã hết, quý vị mới có thể ngủ ngon lành. "Nếu chưa đuổi ra ngoài mà lại ngủ": Nếu chưa đuổi con rắn đó ra ngoài, tức là nếu nghiệp chướng chưa tiêu trừ mà quý vị cứ muốn ngủ mãi, "thì đó là người không biết hổ thẹn": Là người không có lòng biết xấu hổ, không biết ăn năn và sửa đổi.

“Y phục hổ thẹn”: Hổ thẹn là tự mình cảm thấy xấu hổ. Y phục hổ thẹn giống như mặc một bộ y phục vậy. “là thứ trang nghiêm nhất trong mọi trang sức”: Khi quý vị đã tiêu trừ nghiệp chướng, không còn phiền não, đó chính là pháp tướng trang nghiêm. Ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp là do y phục hổ thẹn mà trang nghiêm, điều này là tối thượng. “Sự hổ thẹn giống như móc sắt, có thể ngăn chặn người làm điều phi pháp”: Hổ thẹn giống như móc sắt, nó có thể kiểm soát con người, khiến họ không làm những điều bất hợp pháp. Nó không phải là kiểm soát người để bảo họ làm việc bất hợp pháp, mà là ngăn cấm họ không làm những điều sai trái.

"Vì vậy, phải luôn sinh tâm hổ thẹn": Vì lý do này, lúc nào cũng nên sinh tâm hổ thẹn lớn, tâm xấu hổ lớn. "Không được tạm thời ngưng": Dù chỉ trong giây lát cũng không thể bỏ được, không thể thiếu tâm hổ thẹn. "Nếu rời xa hổ thẹn": Nếu quý vị rời xa hổ thẹn, không có hổ thẹn thì "sẽ mất hết các công đức": quý vị sẽ mất hết mọi công đức. Một ngọn lửa nhỏ có thể thiêu cháy cả khu rừng công đức. "Người có hổ thẹn": Người có lòng hổ thẹn "thì có pháp lành": sẽ có thể tu tập các pháp lành. "Nếu không có hổ thẹn": Nếu quý vị không có lòng hổ thẹn, vậy những người này, "thì không khác gì các loài chim thú": sẽ chẳng khác gì các loài súc vật, chim bay, thú chạy, vì các loài này không biết hổ thẹn. Chúng ta là con người nên khác với chim thú ở chỗ biết hổ thẹn, biết phân biệt điều gì đúng, điều gì sai, việc đúng thì làm, việc sai thì sửa. Đây là phương pháp ban đầu để đối trị sự lười biếng và muốn ngủ, cũng là cách để đối trị phiền não từ việc ngủ nhiều.