Thơ Từng Ôm Và Mặt Trời Từng Hạt

Uyên nguyên

Himalaya là dãy núi nào?

Trong tôi có một ngọn hùng phong đỉnh vươn cao trời mây khói

Hãy đến cùng tôi dưới chân hùng phong không tên gọi

Ngồi trên những tảng đá xanh không tuổi

Lặng nhìn thời gian xe từng sợi tơ óng ánh

dệt thành bức lụa không gian

Sông Cửu Long chảy nơi đâu?

Trong tôi có một trường giang cuồn cuộn,

không biết đã bắt nguồn tự chốn thâm sơn nào

Ngày đêm nước bạc phăng phăng cuốn về nơi vô định

Hãy cùng tôi tới thả thuyền trên dòng hung mãnh

Để cùng tìm về chung đích của vũ trụ bao la.

Andromeda là tên của đám mây sao nào?

Trong tôi có một tinh hà chuyển vận âm thầm

muôn triệu tinh cầu sáng chói

Hãy cùng tôi bay, rách lưới không gian, đường mây mở lối,

Tiếng đập cánh của anh sẽ gây chấn động tới mỗi vì sao xa.

Homo sapiens là tên giống sinh vật nào?

Trong tôi có một chú bé tay trái vén màn đêm,

tay phải cầm một bông hoa mặt trời làm đuốc

Hai mắt bé là hai vì sao, tóc bé bay cuồn cuộn

như mây trên khu rừng già giông bão

Hãy cùng tôi tới hỏi bé tìm chi và đang đi đâu?

Đâu là uyên nguyên? đâu là quy xứ?

đường về có những ngã nào?

Ô hay, bé chỉ mỉm cười

Bông hoa trên tay bé

Bỗng trở thành một mặt trời đỏ chói

Rồi bé một mình lững thững đi tới giữa những vì sao.

Khứ lai

Nét chữ này

Mảnh giấy này

Dấu chân trên cát

Tượng mây giữa trời

Ngày mai, tôi đã đi rồi.

Ảo hóa

Mí mắt chân trời mỏi

Đầu núi nghiêng nghiêng tìm gối tựa

Đêm về thơm giấc cỏ hoa

Ảo hóa

Bàn tay gió dậy

Ngân hà nến ngọc lung linh

Khung cửa lưng đồi bỏ ngỏ

Sao băng vụt cháy lời kinh

Vạn kiếp xoay quanh vòng mộng mị

Đêm nay chợt thấy chân hình.

Padmapani

Mười bông hoa trên trời

Mười bông hoa dưới đất

Sen nở trên mi Bụt

Sen nở trong tim người

Bồ tát cầm đóa sen

Dáng nghiêng trời nghệ thuật

Trên cánh đồng sao mọc

Nụ cười trăng mới lên

Tàu lá dừa màu ngọc

Vắt ngang lưng trời khuya

Tâm đi trong tĩnh mặc

Bắt gặp chân như về.

Lanka

Ngàn năm sóng biếc mơn chân đảo

Rào rạt thâm sâu lòng đại dương

Đàn trẻ chân không trên cát mịn

Da thơm biển mặn, gió căng buồm...

Dừa cao rợp bóng nuôi hương đất

Chuối mít xoài thơm vẫn ngọt ngon

Mưa dội đèo cao nghe gió gọi

Dấu chân của Bụt vẫn chưa mòn

Nắng lên rực rỡ ngày khai hội

Trống nhịp bàn chân sóng nhạc tuôn

Tay mềm, nghiêng dáng nâu thôn nữ

Gợi ý tiền thân Bụt xuống trần.

Bờ bến lạ

Buông bắt không gian, mầu chia ánh sáng

Nệm trải dưới chân mây lung linh

Ngõ vắng nhìn suốt linh hồn

Mặt mũi tiền thân về hiện thế

Cửa sổ thời gian bỏ ngỏ

Để rèm nhớ thương bay

Nắng và mầu xanh

Ôi hằng hữu mùa xuân

Trên Hy Mã Lạp Sơn

Có cánh đồng hoang cỏ mượt

Lấm tấm trời sao hoa vàng tím

Người cắn trên ngón tay

Cho tâm tư ngừng đọng

Thuyền tôi vừa ghé vào bến lạ

Im lặng dưới ánh đèn sao

Tiếng nói trẻ thơ

Thế giới nào quen thuộc?

Hãy lắng tai nghe

Hồn cứ bay

Cất cánh không chờ lệnh

Vì người phi hành kia

Hai tay còn trói chặt

Bỗng nghe gió thì thào

Đại bàng vừa xòe đôi cánh rộng:

Không gian là của Ngươi!

Đi đâu? một vì sao xa vẫy gọi

Mênh mông, lạc lõng tinh cầu

Vẫn thấy mây trời thân hữu.

Mây chiều khói sóng:

Đợi chờ, có mẹ có em

Giờ trưa đói lòng:

Phảng phất hương cau tiếng võng.

Lưng ghế mỏi,

Giấc ngủ về

Ngoài kia trăng cũng tựa đầu trên núi biếc

Ngươi là ai? buổi sáng tình cờ làm quen

Giờ đây đã ngồi ngủ nghiêng đầu

Suy tư kéo sợi tơ dài

Con tằm tự giam mình trong chiếc kén

Trời khuya lên cao

Bên tai gió vẫn thì thào

Chiếc bánh con, tách cà phê

Tôi bàng hoàng:

Trên mây, lao đao bước chân người chiêu đãi.

Tâm nguyệt

Xôn xao, trời dậy hoàng hôn mới

Mắt biếc, chim chuyền lá thủy tinh

Thức giấc lãng quên

Hồn rực sáng

Hồ Tâm lặng chiếu Nguyệt thanh bình.

Cao phong

Tin gọi đêm qua lòng đất ấm

Châu khuya sữa ngọt bỗng tuôn trào

Giờ phút nguy nga vừa chợt đến

Mặt trời ló dạng đỉnh non cao.

Rừng không

Rừng

Ngàn thân cây

Một thân người

Lá cành đưa tay vẫy

Tai nghe tiếng suối gọi

Mắt mở toang trời Tâm

Nụ cười hàm tiếu kia

Nở trên từng chiếc lá

Có rừng cây ở đây

Vì có thế gian đó

Nhưng Tâm đã theo rừng

Khoác áo mới mầu Xanh.

Người hành khất năm xưa còn ngồi đó

Từ khoáng, từ khí, từ sương

Từ tâm linh

Từ những giới tử du hành giữa các tinh vân đi mau

bằng ánh sáng

Em đã tới đây, đôi mắt xanh tỏa rạng

Vô thỉ và vô chung đã cùng vạch đường đưa lối em sang.

Trên đường đi em bảo em đã trải qua muôn triệu kiếp

luân hồi sinh diệt

Đã từng làm bão lửa trên không

Đã từng đem thân đo tuổi núi tuổi sông

Làm cỏ làm cây

Làm sinh vật đơn tế bào

Làm đóa hoa diễm tuyệt

Nhưng đôi mắt em nhìn tôi sáng nay

Lại chứng minh rằng em chưa bao giờ từng chết.

Nụ cười kia vẫn mời tôi

Tham dự nữa vào trò chơi đã bầy ra từ tiền kiếp:

Trò chơi đi trốn đi tìm.

Hỡi con sâu xanh sáng nay đang uốn mình đo chồi cây

- chồi cây non đã mọc suốt một mùa hè năm ngoái

Ai cũng bảo em chỉ mới sinh ra trong mùa Xuân năm nay.

Thực ra, ngươi đã có mặt từ hồi nào?

Sao mãi tới phút này mới chịu hiện nguyên hình,

đem theo nụ cười trầm lặng?

Sâu ơi, mỗi hơi thở của tôi làm tuôn ra hàng vạn tinh cầu

Cái rất lớn kia ai hay lại không ngoài cái thân em rất nhỏ

Ở mỗi chấm trên thân em đã thiết lập muôn ngàn cõi Bụt

Và mỗi cái đo của em cần đến thời gian từ vô thỉ

cho tới vô chung.

Người hành khất năm xưa vẫn còn trên Linh Thứu Sơn

Thản nhiên ngồi nhìn mặt trời huy hoàng đang lặn

Gotama! ô hay! ai bảo rằng Ưu Bát Đa La

triệu năm mới có một lần nở?

Tiếng hải triều kia, có chiếc tai nào chịu lắng mà lại không nghe?

Đêm hội trăng rằm

Cái gì sẽ xẩy ra khi Sắc chạm phải Không

Và cái gì sẽ xẩy ra khi Tưởng đi vào Phi Tưởng?

Kẻ trượng phu ơi hãy lại cùng tôi quan sát"

Hai tên hề Sinh Tử đang cùng nhau bày trò

ảo thuật trên sân khấu thế gian

Mùa thu lá chín, lá bay

Vàng đỏ diễn phô, đầy trời ngoạn mục

Đã từ bao lâu cành nâng niu nắm giữ

Sáng hôm nay cành buông: lá hồng theo gió bay đi

Đèn đã treo cờ đã giăng

Đêm hội trăng rằm đủ mặt

Bậc trượng phu ơi còn đợi gì? vầng sáng trên cao chưa tắt

Đêm nay trời không một gợn mây

Đèn lửa hỏi thêm phiền

Lo chi chuyện cơm nước

Ai tìm, mà ai được?

Cùng trăng vui suốt đêm.

Sinh tử

Sinh sinh sinh tử sinh

Tử sinh sinh tử sinh

Tử sinh sinh, sinh tử

Tử sinh tử, sinh sinh.

Cẩn trọng

Qua ngõ vắng

Lá rụng đầy

Tôi theo con đường nhỏ

Đất hồng như môi son bé thơ

Bỗng nhiên

Tôi cẩn trọng

Từng bước chân đi.

Lòng không bận về

Ngồi đây lắng tiếng chim bay

Ba ngàn thế giới không đầy tấc gang

Phương Tây vừa khuất quạ vàng

Phương Đông thỏ ngọc đã ngang đỉnh đồi

Trước sau có một mình tôi

Nghe như có tiếng đất trời gọi nhau

Xuất thiền lặng lẽ giây lâu

Lá xanh rèm liếp bên lầu sáng trăng

Sông xưa thuận nẻo dương trần

Gió theo tám hướng, lòng không bận về.

Con nghé nhỏ đuổi chạy mặt trời

Vân thâm xứ

Nơi ấy có nhiều mây. Và lần này quả thật chú sa di không biết thầy mình đang đứng ở đâu, dù chú biết thầy đã từ buổi sáng tinh sương đi vào núi sâu hái thuốc. Thầy đang hái thuốc hay là thầy đang hái những cụm mây trong các đọt thông già? Sao chú không mời khách vào trong am và đãi ông ta một chén trà nóng? Thưa ông, thầy tôi đi hái thuốc trong núi chắc cũng gần về. Mời ông vào am dùng trà, và đợi thầy về. Sao chú lại để khách đứng mãi ngoài ngõ như thế? Sương nhiều lắm, áo của khách đã ướt, chú không thấy sao? Thưa ông, nếu ông có chuyện gấp tôi sẽ xin vào núi tìm thầy. Mây tuy dày đặc, nhưng tôi có thể đưa tay làm ống loa để gọi. Thưa thầy, thầy đang ở đâu, con đang đi tìm thầy, có người khách đang đợi. Xin sư chú đừng bận tâm. Xin sư chú cứ cho tôi tự nhiên. Tôi muốn được ngồi đây, uống một chén trà và ngắm núi rừng sương phủ. Xin đừng làm rộn thầy. Lúc nào người về cũng được. Người không về thì cũng không sao.

Hai cây tùng cao là dấu hiệu, là nẻo đưa lên thảo am. Đây có phải là núi Cửu Lũng? Tôi tìm lên am sáng nay không phải để gặp thầy. Tôi tìm lên đây để tự tìm tôi. Đứa con cứng đầu là tôi, đi lang thang không biết bao nhiêu triệu kiếp luân hồi, nay muốn trở về với cha, với mẹ. Tôi vẫn còn một trái tim biết thổn thức, đầy những tủi giận kiếp nào. Hai mắt của chú sáng nay đã làm cho trái tim tôi dường như ngừng lại. Dáng điệu tôi ngập ngừng, nhưng cái nhìn của chú với chất liệu dịu ngọt và can trường đã chuyền cho tôi biết bao nhiêu là ánh sáng.

Người ấy lạy xuống, đầu sát đất, trán dính vào nền đá nơi Phật đường mát lạnh. Con đã về đây, con không còn đi phiêu lãng, con không còn muốn mình tự buộc mình vào thế giới của tranh chấp hận thù. Ngày hôm nay là ngày tái sinh, là ngày tái tạo. Con về đây, chứng minh có ngàn hoa muôn lá, ơn tái sinh xin trần tạ, ơn tái sinh nhờ lượng đức Từ Bi.

Nơi đây có nhiều mây, nhưng chính nơi đây tôi sẽ thấy rõ được mặt người. Nơi đây có nhiều mây, nhưng chính nơi đây tôi sẽ thấy rõ được mặt tôi. Am dựng bên sườn núi. Phía sau, bao nhiêu ngõ ngách, bao nhiêu lối mòn. Trên kia, đỉnh núi lấp trong mây, đỉnh núi ngự trị không biết tự bao giờ. Đỉnh núi chăm sóc. Đỉnh núi che chở. Mỗi buổi chiều, mây về quấn quanh đỉnh núi, mây về quấn quanh chân núi. Am ngủ trong lòng mây và am là am mây.

Hoa lá lắng nghe

Phương Bối là đâu. Phương Bối chính là nơi đây. Phương Bối là rừng trà thơm buổi sáng. Họ tìm đến dưới chân đồi. Họ nhấm nháp ở đầu lưỡi một đọt lá trà non, chát và thơm, chát và ngọt. Con đường nhỏ hiền lành và thân thuộc. Hai bên đường, lá cây lắng tai nghe. Mỗi chiếc lá là một lỗ tai. Mỗi bông hoa là một lỗ tai. Những chiếc hoa chuông mầu tím vểnh lên nghe. Và hiểu. Mỗi chiếc lá cũng là một bàn tay đang vẫy. Các bạn lắng nghe chi? Họ nói như họ làm thơ. Họ nói như họ lặp lại tiếng tâm tư ngàn đời chưa hề thay đổi. Gió trên đồi, cỏ mướt tháng tư, suối róc rách mùa Hạ, mây viền đỉnh núi, và tiếng chim, giọng liễu, tất cả có phải đã cùng nói lên thứ ngôn ngữ hòa đồng mà họ đang nói? Liễu biếc hoa vàng là cảnh nội tâm. Trăng trong mây trắng đều là những biểu hiện nhiệm mầu. Các bạn cứ lắng nghe. Họ nói cho chính họ nghe, cũng như các bạn đang nói giữa đất trời, trong nhiệm mầu hiện hữu. Ta hãy làm chứng cho họ. Họ là một bọn sáu người. Họ là một bọn năm người. Hoặc họ chỉ là một người. Họ đã đi ngang qua đây, tay họ đã vuốt ve chúng tôi, mắt họ đã sáng lên vì họ đã nhận ra rằng chúng tôi đang thực sự có mặt. Chúng tôi không phải là những ảo ảnh trong một giấc mơ. Mầu tím, mầu xanh, nét dài, nét cong, lối xa đường gần, những đóa sao ngũ sắc, những cụm mặt trời đỏ, những ngón tay dài trắng nõn hoặc tím hồng. Chúng tôi đã chào đón Họ, đã vẫy tay chào Họ, đã chấp nhận Họ giữa chúng tôi. Chúng tôi đã nằm yên trong những lòng bàn tay biết kính yêu trân trọng của họ. Chị tôi ơi, cây khuynh diệp, hãy buông dài cành lá. Em tôi ơi, chồi hoa huệ, hãy mỉm cười. Hiện hữu tràn đầy. Không có chi mất đi, cũng không có chi thêm vào, trong diệu hữu sáng nay. Mặt trời của chúng ta, mặt trời của tất cả chúng ta, vẫn luôn luôn còn có mặt. Chiều hôm nay tôi có thể đã ra đi, nhưng sáng ngày mai các con tôi sẽ nở. Hoa lá ngày mai vẫn sẽ còn có mặt và như thế tôi cũng sẽ còn có mặt. Tất cả chúng ta hãy hộ niệm cho họ. Họ đã phát lời nguyện lớn. Thông điệp vừa nghe, tôi đã chuyền lại. Lá chuyền cho lá, cành chuyền cho cành.

Mây trên đỉnh núi

Thông điệp đã lên tới đỉnh núi và mây trắng đã nghe. Các cháu bé lá cành trên ấy đã vẫy tay làm hiệu. Lời đại nguyện đã viết vào trang sách lớn của hiện hữu, đã biến thành nét chữ trăng sao, đã dàn trải thành mây. Những hạt nước nhỏ đã bay cao. Có ai nhốt lại được một làn sương. Ngày mai mây đọng thành mưa, năm châu bốn biển sẽ thấm nhuần thông điệp. Quê hương Phương Bối trên rừng Đại Lão, đàn bé thơ đùa trên bãi cỏ xanh non, rừng Medford trong cơn mưa Hè, giếng đạo sĩ trên đỉnh Núi Na, tảng đá tiên trên đỉnh Yên Tử, nơi nơi sáng nay đều đã tiếp thu thông điệp.

Hoàng hôn trong vắt

Hoàng hôn, hoàng hôn này mới đẹp sao. Có khói có mây, có sông có nước, có cây phong bờ sông, có lửa chài thấp thoáng, nhưng tôi không thấy nhớ nhà. Tôi đang nằm giữa lòng quê hương, nhìn núi qua mây, nhìn mây qua núi. Tôi nằm trên lưng đồi nhìn phương Tây qua những rặng cây xa. Hoàng hôn trong vắt. Mỗi phút đất trời đều đổi khác. Và tôi cũng đổi khác. Phút nào cũng đẹp, phút nào cũng nhiệm mầu. Tôi dựa lưng vào sườn đồi thoai thoải. Tôi ngủ. Sự sống ca hát trong đại thể và trong từng nét nhiệm mầu. Cái một ôm lấy cái tất cả. Đỉnh núi canh chừng tôi trong giấc ngủ bình an.

Mây rủ nhau về núi. Càng lúc càng đông.

Quá khứ và tương lai không còn nữa.

Hiện tại tràn đầy.

Tôi ngồi dậy.

Tiếng tù và không còn giục giã.

Hương cỏ ngất ngây.

Lá tía tô

Này sư chú, sáng hôm đó thầy có chỉ cho con một cây tía tô cao lớn dưới chân đồi. Chú nghi đó không phải là cây tía tô. Cây tía tô gì mà lớn đến thế. Thầy ngắt một lá cho chú ngửi. Chú xác nhận là hương tía tô. Thầy nói với chú là thầy rất ưa hương vị tía tô, cũng như hương vị rau tần, rau mùi, rau húng, ngò gai, và những thứ rau thơm khác mọc trên đất quê hương ta. Lá tràm cũng như lá ổi, có hương và vị đặc biệt mà thầy rất ưa thích. Mỗi chiếc lá ổi, dù là một chiếc lá ổi nhỏ xíu, đều mang theo cái mùi hương đặc biệt mà ta không thể tìm thấy nơi bất cứ thứ lá nào khác. Sư chú ơi, giá như mai sau nhờ những phi thuyền liên hành tinh mà loài người chúng ta đi lập nghiệp được ở tận những hành tinh xa, mỗi khi ngửi tới một ngọn lá tía tô thì chắc chúng ta sẽ nhớ nhà, nhớ quê hương, nhớ trái đất chúng ta biết mấy.

Hiện pháp mầu nhiệm quá, mỗi chiếc lá có một trời hương vị, mỗi chiếc lá có một trời kỷ niệm, mỗi chiếc lá có một vũ trụ tâm vật lý đặc thù. Một chiếc lá chứa đủ toàn thế giới. Ta giật mình nhìn ra và với thái độ thành kính. Ta nghiêng mình trước biểu hiện nhiệm mầu. Ta không dám coi thường một ngọn lá nào, một hạt sỏi nào hay một làn hương nào. Giọng nói của con là giọng nói của con, không thể là giọng nói của một ai khác. Thầy nhớ năm xưa đã từng nghe giọng nói ấy của con trong một cuộn băng nhựa nhỏ xíu. Âm thanh mở ra một chân trời sáng rộng. Chân trời ấy là một thế giới của riêng nó, có quá khứ, có hiện tại, có tương lai. Lại có một hôm có người bảo con đã điện thoại về báo tin cho thầy biết là con sẽ đến gặp thầy dưới chân núi. Lạ lùng biết bao. Giây điện thoại là một phát minh của con người để nối dài sự có mặt của thế giới hiện tượng. Có những hiện tượng mầu nhiệm đáp ứng lại đòi hỏi của con người về vô biên, về chân, về mỹ, về thiện. Có những hiện tượng khác lại cố tình tự khép chặt trước sự tìm hiểu của khối óc và trái tim người, cũng chỉ vì con người đã có thói quen đi vào vũ trụ bằng một vài nẻo nhỏ trong tám vạn bốn ngàn nẻo vào hiện hữu.

Này sư chú, con đã nhìn thầy sáng nay bằng hai mắt rất sáng của con. Giờ này thầy vẫn còn thấy đôi mắt ấy. Mắt con là cửa sổ để cho thầy nhìn vào nhiệm mầu của thế giới pháp thân. Con là cửa ngỏ. Con là đại diện đầy đủ cho thế giới của chân như, của hoa vàng trúc tím. Vì thầy trông thấy con nên thầy trông thấy từng hạt sỏi, từng ngọn lá, cho nên thầy trông thấy được vũ trụ và quê hương trong một đọt lá rau tần.

Đồi Dương Xuân

Hoa Mộc là một trong những thứ hoa quý vào bậc nhất nhì ở đồi Dương Xuân. Đồi Dương Xuân con biết không, toàn là đất sỏi đá. Chùa Tổ đã được xây dựng nơi ấy trên một trăm năm mươi năm. Những cây hoa Mộc cằn cỗi, thân và cành đầy những chiếc vảy trắng mốc thếch. Hoa trắng, hương rất ngát, chùm rất nhỏ, nằm kẹt giữa những cành xương xẩu gầy gầy, nhưng thanh tao. Hồi ấy thầy cũng bằng tuổi con. Mỗi buổi trưa, khoảng ba giờ, thầy thường hái hai ba chùm nhỏ, đủ để pha một bình trà cho sư ông. Hoa ít, nhưng hầu như là nở cả bốn mùa. Những chùm nào không hái thì khô vàng lại và rụng.

Có những sinh vật mầu vàng thẫm, nhỏ như hạt cát mịn, thỉnh thoảng ưa núp trong những cánh hoa nhỏ xíu. Chú Phùng Xuân thường rũ hoa trên mặt một tờ giấy trắng, để nếu có một vài con như thế núp trong hoa thì chúng phải văng ra. Để vào lòng bàn tay trái những chùm hoa nhỏ xíu đó, chú hay có thói đưa lên mũi ngửi. Thơm quá. Chú bỏ những chùm hoa ấy vào bình trà rồi chế nước sôi vào. Trong bình đã sẵn có một ít lá trà mới.

Vào giờ trưa, Sư Ông ưa có một bình trà như thế trên án thư. Người thường rót và ban cho sư chú một chén nhỏ, sau khi đã nhắp một lần vào chén của người. Chú kính cẩn đứng bên để hầu trà, và cũng được uống trà với Sư Ông. Đây là những giờ phút hạnh phúc lớn của cuộc đời một người đệ tử.

Những buổi trưa ở chùa Tổ rất yên lặng. Bóng mát của Đại Hùng Bảo Điện chỉ đủ để che cho hàng dài những chiếc chum bên hông dãy liêu của Sư Ông. Cửa vào Lạc Nghĩa Đường bao giờ cũng để ngỏ. Giữa sân cây khế ngọt rủ bóng che cho chiếc bể cạn và hòn non bộ. Những chiếc lá khế vàng thỉnh thoảng rụng và rơi nhẹ trên mặt nước. Hòn non bộ xưa lắm, đầy rêu phủ. Những trái khế to và nặng treo lủng lẳng. Có người nói khế này ngọt như hoặc ngọt hơn cam tàu. Thật ra khế là khế, và cam tàu là cam tàu, mỗi thứ là một vùng trời mầu nhiệm. Khế này ăn rất dòn. Khế ngon là nhờ dòn. Nó không bệu nước. Ăn một trái khế, không bao giờ ta bị nước khế làm ướt tay hoặc ướt áo. Giòn, ngọt và ráo. Cái ngọt không giống gì cái ngọt của cam hay của chuối. Đó là cái ngọt của khế. Con đang cười chú Phùng Xuân đấy, có phải không?

Ở chùa Từ Quang có một thầy tên là Trọng Ân, một ông thầy tu thật hiền, thật đẹp. Thầy này là thi sĩ, thơ của thầy được nhiều cô nhiều chú học thuộc lòng. Bút hiệu của thầy là Trúc Diệp, nghĩa là lá tre. Tết nào thầy cũng lên chùa tổ thăm Sư Ông và thăm chú Phùng Xuân. Tết nào thầy cũng được Sư Ông ban cho một trái khế. Khế được đặt trên một cái đĩa trắng. Có cả một con dao con. Dao chỉ để gọt khía và cắt hai đầu. Rồi ta xẻ khế ra thành từng múi, cầm tay mà ăn. Không bao giờ cầm dao cắt khế thành từng lát hình ngôi sao. Khi thầy Trúc Diệp ra về, chú Phùng Xuân thường hái thêm một trái khế thứ hai để thầy ấy mang về Từ Quang, chưng trong phòng “cho đẹp”. Trái khế này thường được hái kèm theo vài chiếc lá khế.

Ăn khế, người ta không uống trà.

Cây hồng quân

Khoảng ba giờ chiều, nắng còn gắt lắm. Nhưng mọi người đã đi chấp tác. Hoặc trong chánh điện, hoặc ngoài vườn sắn, hoặc trên đồi cỏ, hoặc ở thư viện. Đội lên một chiếc nón lá rộng vành, nón có đến hai mươi bốn vành, Sư Ông đi xuống hồ hoặc leo lên đồi thông, để giám sát công việc, và cũng để góp ý kiến cũng như sự có mặt tươi vui của mình vào công việc. Sư Ông chống cây gậy trúc. Sư Ông dừng lại mỗi nơi mươi phút hoặc mười lăm phút. Có Sư Ông ở đâu thì ở đấy rất vui. Có những hôm chú Phùng Xuân đi theo Sư Ông viếng thăm những gốc măng. Những đọt măng cán-giáo mạnh khỏe, trông rất ngon lành.

Hương vị của ấm trà chắc chắn đã có ảnh hưởng tới cả sinh hoạt buổi chiều của toàn tu viện. Sư chú bẻ một ít gốc măng, những nơi nào măng mọc nhiều quá, và ôm về bếp cho dì Tư kho cho buổi ăn chiều. Có khi sư chú theo Sư Ông đi hái nấm, nhất là vào những buổi sáng sau một đêm mưa.

Chừng nào các con về chùa Tổ, thầy sẽ đưa các con đi khắp các nẻo đồi núi, vườn tược, ngõ ngách, bụi tre, bờ giếng của chùa. Các con sẽ tập nhìn bằng mắt của Sư Ông, bằng mắt của thầy, nghĩa là bằng mắt của chính các con. Góc nào cũng đầy những kỷ niệm. Ví dụ cái thành vôi ở ngôi mộ bên đồi Tàng Tháp. Ngày xưa chú Tâm Mãn và chú Phùng Xuân thường nướng những gốc măng cán giáo và những gói nấm tươi ở đấy. Trước hết là những gốc măng cán giáo. Hai chú đi quơ lá thông dồn vào góc tường và đốt cho đến khi các gốc măng chín mềm. Thịt măng vàng tươi và thơm ngon lạ thường. Hai chú ăn măng nướng với tiêu muối đựng trong một chiếc lá vả. Còn nấm nữa. Đủ các loại nấm. Nấm thông, nấm mỡ, nấm mồng gà, nấm tràm, nấm mối... Hai chú xuống suối rửa nấm thật sạch trong lòng suối, xát nấm bằng muối, rửa sạch lại lần nữa, rồi mới bọc nấm, tiêu, muối vào nhiều lớp lá vả tươi, gói lại, dùng lá thông khô mà đốt. Khi nấm chín, các chú ăn với những lá rau thơm, rau húng, rau quế, rau tía tô... hái ở các vườn chùa. Tuổi thiếu niên rất thèm khát, thèm chơi, thèm nghịch ngợm, thèm riêng tư, thèm những gì không chính thức, thèm những gì hoang dại. Tình bạn thời niên thiếu, nhắc lại, vẫn còn thấy thèm mãi mãi.

Thầy sẽ đưa các con tới thăm cây hồng quân bên vườn dương liễu nằm về hướng Bắc của tu viện. Cây hồng quân ấy có liên hệ với chú Tâm Mãn. Chú Tâm Mãn có hai con mắt sáng không thua gì hai mắt các con ngày hôm nay. Hai chú thường đứng chơi với nhau dưới gốc cây hồng quân này rất lâu. Chú Mãn hay leo đứng trên cây, còn chú Phùng Xuân đứng ở dưới. Chú này liệng cho chú kia những trái hồng quân chín. Hai anh em ở chơi ở vườn dương liễu hàng giờ, vào những buổi trưa nắng gắt trong khi đại chúng đang nghỉ ngơi trong liêu xá yên tịnh.

Chú Tâm Mãn, nhỏ tuổi hơn chú Phùng Xuân. Về chùa con sẽ tự nhiên trở thành chú Tâm Mãn. Và con cũng sẽ tự nhiên trở thành chú Phùng Xuân. Sẽ không có gì đi qua, và sẽ không có gì mất đi.

Gió

Cái giếng ấy xây bằng đá và nước giếng cũng mát như nước đá. Những buổi tối có trăng, tắm đã mát mà những buổi trưa hè tắm càng thấy mát. Có một cái gàu mo để múc, chỉ cần thả hai sải tay giây thừng là gàu chạm vào mặt nước. Mùa hè ngày nào chú Phùng Xuân cũng tắm, ít nhất là một lần. Có khi ba, bốn, hoặc năm lần. Như vậy là hơi nhiều, nhưng cũng tại vì nước giếng mát quá. Giếng này chỉ để dành để tắm, tưới và giặt áo. Giếng được bao vây bởi một hàng rào cây chè tàu. Mỗi khi vào giếng để tắm gội, giặt áo, hoặc gánh nước tưới cây, người ta phải lắng tai nghe để xem có ai trong giếng không đã. Cảnh chùa rất thanh tịnh, thành ra cách đó mấy chục thước ta cũng nghe được tiếng gàu mo và tiếng nước róc rách chảy từ thành giếng xuống dưới giếng. Phải đợi người ở trong đi ra, mình mới được vào. Hai chú Tâm Mãn và Phùng Xuân không theo thông lệ ấy. Đứng ở ngoài xa, chú Mãn lên tiếng la lớn: Em vào tắm cho vui, được không?

Để giặt áo quần, bên giếng có một cái chậu bằng đá. Chậu có một cái lỗ nhỏ tròn bằng ngón chân, có thể được bít lại bằng một cái nút. Cái chậu bây giờ chắc không còn ai dùng nữa, nhưng vẫn còn đó. Con có thể thấy được sư chú Phùng Xuân đang giặt áo trong cái chậu này. Để lấy nước uống và nấu ăn, các chú chỉ dùng giếng Thượng phía trên. Giếng Thượng có nắp đậy. Nước mà các chú dùng để nấu trà được lấy từ giếng này. Nước này pha trà ngon lắm. Có một cái chum nhỏ bằng cái ché Thượng, có đậy nắp gỗ, trên gác một cái gáo nhỏ xíu, đặt gần chiếc bếp pha trà trên đường lên nhà Hậu. Chú Phùng Xuân mỗi buổi sáng dậy sớm nhúm bếp, nấu nước sôi và pha trà cho Sư Ông và các thầy trong cái bếp nhỏ xíu này. Mùa Đông đứng nhúm bếp lạnh cóng cả tay chân. Chú chỉ mong cho lửa mau cháy để được sưởi hai bàn tay cho đỡ cóng. Trong bếp lúc nào cũng có những bó gỗ thông nhỏ xíu có nhựa thông để nhúm bếp cho mau cháy. Những bó này được dì Tư mua từ ngoài chợ An Cựu. Cái bếp nhỏ xíu này chỉ hoàn toàn được dùng để nấu trà buổi khuya mà thôi, tuyệt đối không được dùng vào việc gì khác.

Chừng nào con về thầy sẽ đưa con đi thăm mộ dì Tư, thăm chùa Diệu Nghiêm, thăm Tàng Tháp, thăm Lăng Viện. Còn nhớ một hôm thầy đang đưa một nhóm sinh viên trường đại học Huế lên thăm Lăng Viện thì trời nổi gió. Càng lúc gió càng mạnh. Trời còn rét lắm. Thầy đưa các vị vào đứng bên trong lăng để tránh gió. Nơi ấy kín gió thật, nhưng tiếng gió rít lên từng hồi trên các ngọn thông đã trở nên thứ âm thanh dữ dội trấn ngự cả đất trời hôm ấy. Gió quá, gió quá, và ai cũng ao ước được đứng vào một nơi không có gió. Sau đó thầy đã đưa mọi người về ngồi sưởi ấm thật lâu trong nhà bếp.

Trái bùi và trái dầu sở

Vào bữa cơm đầu, thế nào con cũng được các sư chú đãi ăn trái bùi. Những trái bùi màu tím, ngâm tương, mịn màng. Con có thể dùng ngón tay gỡ hạt bùi ra, bẻ bùi thành từng mảnh, dầm vào chén tương. Có thể sư chú đã đem bùi kho với chao. Con ăn sẽ ngon miệng và sẽ tốn nhiều cơm lắm. Chùa Tổ có rất nhiều cây Bùi. Năm nào đến mùa bùi, các sư chú cũng hái và đem bùi đi cúng dường các chùa lớn trong vùng. Điều này đã trở nên tục lệ. Các chùa Tây Thiên, Thuyền Tôn, Từ Đàm, Báo Quốc, Linh Mụ, Tường Vân... chùa nào cũng được hiến cúng từ ba trăm tới năm trăm trái bùi. Chùa nào chưa nhận được bùi thì hay “bắn tin” tới hỏi. Một hôm chú điệu Phú đi ra đường gặp một thầy bên chùa Trúc Lâm. Thầy hỏi thăm: “Chùa năm nay hái bùi nhiều không? Sao không thấy đem qua một ít ăn chơi?” Ấy, trái bùi thật là quý giá!

Hồi ấy chú Phùng Xuân hay tự hỏi không biết tại sao các chùa không trồng cây bùi lấy. Có lẽ trồng bùi phải đợi mấy chục năm thì cây mới có trái. Chùa Tổ có khoảng mười cây. Cây nhiều trái nhất là cây ở phía sau góc Tây Đường và Hậu Đường. Cây mọc trên đất cao, thân cây thẳng băng và tàng cây rất đẹp. Rồi đến cây ở bên tháp của Hòa Thượng, không xa cây ngọc lan bao nhiêu. Cây ở gần chuồng bò, không xa cây dầu sở, cũng lớn lắm. Chắc con chưa được nghe thầy kể về cây dầu sở. Vào thời chiến tranh, có khi trong tu viện không có dầu ăn. Các chú phải đi nhặt những trái dầu sở, đập vỏ, giã nhỏ ra để nấu canh mít và để làm những món ăn khác cần có một ít chất dầu. Nướng trái dầu sở rồi đập ra ăn cũng béo lắm, nhưng, con hãy xem chừng, ăn nhiều có thể đau bụng.

Chú chí chù chì

Năm 1964, sư chú Nhất Trí, sư anh của con, đã cùng đi với thầy trong chuyến cứu trợ nạn nhân bão lụt ở miền Thượng lưu sông Thu Bồn. Chuyến đi cứu trợ đầy hiểm nguy, vì chiến tranh hồi đó đã trở nên ác liệt. Cả hai phía lâm chiến đều có mặt trong vùng. Sư chị Chân Không của con có mặt trong chuyến đi ấy. Những chiếc áo nâu mỏng, những bàn chân trần không guốc không dép, mọi người bước những bước chân chánh niệm trên miền đất cứng Cà Tang, Sơn Khương, Khương Bình, Sơn Thuận và Tư Phú... Trên sông súng bắn rào rạt từ hai phía đến nỗi có lúc sư chú Nhất Trí đã nhảy xuống dòng sông. Sư chú viết thư, nét chữ giống hệt như nét chữ của thầy, nếu có đọc con cũng không phân biệt nổi. Sư chú đã có mặt trong những công tác đầu của các Làng Hoa Tiêu, đưa tới sự thực hiện những làng Tự Nguyện trong phong trào Thanh Niên Phụng Sự Xã Hội. Đó là những năm 1964 - 1974. “Em ra ngoài đồng, em thấy một con trâu...” là câu đầu một trong những bài hát chú sáng tác cho các bé thiếu nhi ở Làng Thảo Điền. Sư chú đã dạy ở trường Chim Sơn Ca ở Làng Cầu Kinh và đã “thường trú” tại địa điểm công tác tại Làng Thảo Điền trong nhiều tháng liên tiếp. Các bé trong làng thường gọi sư chú là “chú Trí trụ trì”, giọng đớt thành ra “chú chí chù chì”. Sư anh của con là tác viên xã hội kiểu mẫu. Sư anh đã để hết trái tim của mình vào lý tưởng phụng sự. Một hôm đi trên đường phố thủ đô, sư anh bị một người lính Mỹ đứng trên một chiếc xe nhà binh nhổ nước bọt vào đầu. Người lính này bị guồng máy chiến tranh tuyên truyền, đã nghĩ rằng các vị tu sĩ Phật giáo đều là các người cộng sản đội lớp thầy tu. Đêm ấy sư anh về khóc. Thầy phải ôm sư anh trong tay đến hơn nửa tiếng đồng hồ. Sư anh đã mất tích trong một chuyến đi công tác giúp đồng bào. Thầy và các bạn đã chờ đợi sư anh suốt mười lăm năm, nhưng sư anh vẫn chưa thấy về. Con hãy gọi tên sư anh con đi.

Sư cô Chân Không mỗi khi ra dạy ở trường Đại Học Khoa Học Huế thường ghé về chùa Tổ lạy Sư Ông và xin ở lại chùa. Cố nhiên các sư chú đã đem trái bùi và chao kho để thết đãi. Sư Ông rất hoan hỷ mỗi lần sư chị ra Huế. Một gói chà là, một đòn mì căn, một chai mật ong, để cúng dường sư ông. Và một chiếc kính hiển vi để các sư chú nhỏ xíu châu đầu vào nhau tập quán sát. Thấy các sư chú nói cười hoan hỷ, Sư Ông cũng đã đến ngồi chung với các sư chú và cũng đã ghé mắt nhìn vào ống kính. Thấy một sợi râu bắp lớn bằng một sợi giây thừng, Sư Ông cũng cười lên khanh khách, không khác gì một chú điệu nhỏ. Già trẻ cùng một ánh mắt. Cảnh tượng mới mầu nhiệm làm sao. Tại sao giữa hai thế hệ có bao nhiêu năm tháng mà lại không hề có sợi tơ sợi tóc phân chia?

Chừng nào về chùa, con cũng sẽ còn thấy Sư Ông đội chiếc nón rộng vành lên xuống con đường hồ bán nguyệt. Mỗi khi thầy đi xa về, Sư Ông thường dương mắt nhìn thầy một hồi khá lâu để tin chắc vào tri giác của mình rồi mới bắt đầu tỏ lộ sự vui mừng. Sự vui mừng rất trẻ con, rất trong trắng, rất hồn nhiên. Thầy rất biết ơn sư chị Chân Không đã chăm sóc Sư Ông cho thầy trong những ngày thầy bôn ba vắng mặt.

Con nghé nhỏ

Có những buổi chiều ngồi nhổ cỏ dưới hồ bán nguyệt, chú Phùng Xuân nghe tiếng tụng kinh công phu của chú Tâm Mãn từ Đại Hùng Bảo Điện vọng xuống. Giọng chú trong và vang như tiếng chuông đồng.

Chú ngồi bên hồ, chăm chú lắng tai nghe. Cho đến khi bóng tối phủ đầy, chú vẫn chưa chịu đi xuống bậc hồ để rửa tay. Khung cảnh mầu nhiệm lạ lùng.

Trăng núi đồi Dương Xuân sáng quá.

Chú Phùng Xuân không thể không trở thành thi sĩ.

Nhưng thơ không phải chỉ là ánh trăng. Con cũng đã biết như thầy là chất liệu làm nên thi ca cũng là cảnh bùn lầy nước đọng, cũng là bão lửa giữa hư không, cũng là mái tranh nghèo chờ đợi ven sông, cũng là mái chèo của đoàn người cứu trợ, cũng là hiểm nguy xông pha, cũng là hoa vàng trúc tím và chân như bản thể. Giọng tụng kinh trong sáng và hùng vĩ như tiếng chuông đồng kia còn mãi mãi trong thầy; thầy sống với nó, sống trong nó, và nó sống trong thầy. Chú Tâm Mãn giờ đã thành người lớn. Thầy cũng đã thành người lớn. Nhưng về lại chùa Tổ các con vẫn có thể gặp lại hai chú trong dáng dấp bản môn. Ngày xưa ở chùa Tổ, không ai có được một cái máy thu thanh nhỏ để thu lại tiếng tụng kinh thanh tao và kỳ diệu của chú Tâm Mãn. Nhưng không phải vì vậy mà tiếng ấy đã mất. Tiếng đó vẫn còn, chú Tâm Mãn vẫn còn, chú Phùng Xuân vẫn còn, chỉ vì lý do là con đang có mặt.

Con có thấy không? Con, chú Mãn cùng với chú Xuân đang đuổi nhau chạy như bay trên sườn đồi. Xung quanh là cỏ non và thông xanh tháng tư. Xa xa là rừng cây. Dưới đồi là con sông nhỏ uốn mình. Những cặp chân trần, không giép, không giày, không guốc. Những đứa trẻ chạy như bay. Và kìa, có một con trâu con. Thấy ba người trẻ chạy, con trâu con cũng vùng chạy. Con nghé nhỏ đuổi theo chúng ta chạy về phía mặt trời. Về phía mặt trời...

Bóng của ba người đang in trên nền hoàng hôn sáng rực.

Tái sinh

Buổi sáng thức dậy, có một đọt lá mới trên cây. Đọt lá mới đến chào đời đâu vào khoảng nửa đêm, sau những vận chuyển không ngừng của nhựa sống trong thân cây, sau khi da cây hé nứt đau đớn cho sự sống mới. Nhưng những chuyển vận ấy những đau đớn ấy cây không nghe cây không cảm thấy, bởi vì cây suốt đêm bận lắng nghe tiếng thì thào của hoa cỏ quanh mình. Hương đêm tinh khiết và huyền diệu. Cây không có ý niệm về thời gian và sinh diệt. Cây có mặt như sự có mặt của đất trời.

Buổi sáng thức dậy, tôi thấy đây là một buổi sáng duy nhất không giống với buổi sáng nào. Người ta thường nghĩ rằng có nhiều buổi sáng có thể để dành, nhưng không ai để dành được bất cứ một buổi sáng nào, bởi vì mỗi buổi sáng là một buổi sáng đặc biệt. Em thấy buổi sáng hôm nay thế nào? Có phải nó tới lần đầu trong đời ta, có phải nó không lặp lại bất cứ một buổi sáng nào trong quá khứ? Chỉ khi nào ta không có mặt, thì mới có thể có sự lặp lại của mỗi buổi sáng. Còn nếu ta có mặt trong sự sống thì mỗi buổi sáng là một không gian mới, một thời gian mới. Mặt trời chiếu soi trên những cảnh tượng khác nhau vào những giờ giấc khác nhau. Ý thức em như mặt trăng tắm trong hàng trăm lòng sông: sông chảy, nước chảy, trăng đi ngang vòm thái hư xanh ngát. Em hãy nhìn mầu xanh da trời và mỉm cười, khiến cho ý thức em tuôn chảy như ánh sáng trong veo của mặt trời buổi sớm mơn man cành lá.

Buổi sáng không giống như một trang sách em ghi vào chữ nghĩa, có thể lật lại bất cứ lúc nào. Cuốn sách là con đường một chiều, hoặc cuốn sách là con đường hai chiều; buổi sáng không phải là một con đường, dù đó là con đường bay của chim không dấu tích. Buổi sáng là một nhạc khúc đánh lên, và nhạc khúc có mặt hay không là do em có mặt hay không.

Đọt lá mới trên cây không phải là một tuổi. Đó là mầm ý thức tuệ giác nẩy nở mỗi giây phút trong sự sống chuyển vận không ngừng. Thấy được đọt lá mới, em vượt được giới hạn năm tháng, bởi vì sự sống đích thực không bị giới hạn trong tháng năm.

Mắt em là trời rộng, là núi cao, là biển sâu. Sự sống em cũng không có biên giới. Hãy nhận là của em tất cả mọi trái ngọt hoa hiền...

Tiếng Đập Loài Chim Lớn

Thông điệp

Trán tôi đã từng nhăn

Và ưu tư cuộc đời đã về ghi dấu chân nặng nề

Trên khoảng trời mai ấy

Nhưng trẻ thơ tâm hồn tôi hôm nay trở lại

Hoa lá về trên nụ cười buông thả

Vô tình xóa mờ những nếp nhăn đi

Như mưa chiều nay xóa đi những dấu chân

trên bãi vắng - qua một chu kỳ.

Tôi đi giữa rừng chông gai như đi giữa vườn kỳ hoa dị thảo

Đầu cất cao, nụ cười ngày xưa còn đó

Những vần thơ đã nở trong tiếng gào súng đạn

Nước mắt ngày xưa khóc nắng quái chiều hôm

trên chiến trường vàng vọt

Bỗng đã trở thành mưa. Tiếng mưa rơi êm êm trên mái lá

Quê hương tuổi thơ thầm gọi tôi về

Mưa xóa đi bao tâm tư sầu muộn.

Tôi vẫn còn - nụ cười chiều nay bình lặng

Trái ngọt chín trên cây rừng cay đắng

Ôm xác em thơ, tôi băng qua ruộng lúa quê hương đêm nay

Đất mẹ sẽ gìn giữ em

Để trên bãi cỏ xanh non, sáng mai này em sẽ luân hồi

thành những bông hoa mới

Những bông hoa cười trầm lặng trong bình minh đồng nội.

Giờ phút này em có còn khóc đâu - qua một đêm dài

thăm thẳm sâu

Sáng nay tôi quỳ trên bãi cỏ xanh khi trông thấy những

bông hoa mang nụ cười huyền diệu

Thông điệp của hy sinh của hiểu biết quả đã tới nơi rồi.

Đêm cầu nguyện

Giờ phút linh thiêng

Gió lặng chim ngừng

Trái đất rung động bảy lần

Khi bất diệt đi ngang dòng sinh diệt

Bàn tay chuyển Pháp

Trong hương đêm tinh khiết

Ấn cát tường nở trắng một bông hoa

Thế giới ba ngàn đồng thanh ca ngợi Văn Phật Thích Ca

Giờ phút linh thiêng

Đóa bất diệt nở ngay giữa vườn hoa sinh diệt

Nụ giác ngộ hé thành muôn thi thiết

Ngài về đây học tiếng nói loài người

Đêm nao

Từ trời Đâu Suất nhìn về

Chư thiên thấy địa cầu quê hương tôi sáng hơn vì sao sáng

Và tinh tú muôn phương chầu về

Cho đến khi vừng đông tỏa rạng

Cho đến khi vườn Lâm Tỳ Ni biến thành chiếc nôi êm

chào đón Bụt sơ sinh

Nhưng đêm nay

Từ địa cầu quê hương tôi

Loài người mắt lệ rưng rưng

Hướng cả về mấy từng trời Đâu Suất

Tiếng kêu khóc của sinh linh ngã gục

Dưới bàn tay ma vương

Dưới bàn tay bạo lực căm thù

Trong bóng đêm

Địa cầu quê hương tôi đã mòn mỏi trông chờ

Giờ mầu nhiệm để Vô Biên hé mở

Cho bóng tối tan đi với niềm lo sợ

Cho hội Long Hoa về

Để pháp âm tiếp nối bằng lời ca tiếng hát em thơ

Đêm nay xin mười phương trăng sao chứng minh

Cho địa cầu quê hương dâng lời cầu nguyện

Cho Việt Nam khói lửa

Cho Việt Nam điêu linh

Cho Việt Nam quằn quại đắm chìm trong máu lệ

Sớm vùng dậy trong đau thương thế kỷ

Để biến thành chiếc nôi êm đón chào Từ Thị

Thêm một lần hoa nở Bụt sơ sinh

Đêm nay cầu cho khổ đau trái kết hoa thành

Cho sinh diệt đi ngang dòng pháp thân bất diệt

Cho suối tình thương chảy tràn trên vạn lòng tha thiết

Để loài người học tiếng nói chân như

Để tiếng nói trẻ thơ thành giọng chim ca.

Dặn dò

Xin hứa với tôi hôm nay

Trên đầu chúng ta có mặt trời

Và buổi trưa đứng bóng

Rằng không bao giờ em thù hận con người

Dù con người

Có đổ chụp trên đầu em

Cả ngọn núi hận thù

Tàn bạo,

Dù con người

Giết em,

Dù con người

Dẫm lên mạng sống em

Như là dẫm lên giun dế,

Dù con người móc mật moi gan em

Đầy ải em vào hang sâu tủi nhục,

Em vẫn phải nhớ lời tôi căn dặn:

Kẻ thù chúng ta không phải con người.

Xứng đáng chỉ có tình xót thương

Vì tôi xin em đừng đòi điều kiện

Bởi không bao giờ

Oán hờn lên tiếng

Đối đáp được

Sự tàn bạo con người.

Có thể ngày mai

Trước khuôn mặt bạo tàn

Một mình em đối diện.

Hãy rót cái nhìn dịu hiền

Từ đôi mắt

Hãy can đảm

Dù không ai hay biết

Và nụ cười em

Hãy để nở

Trong cô đơn

Trong đau thương thống thiết

Những người yêu em

Dù lênh đênh

Qua ngàn trùng sinh diệt

Vẫn sẽ nhìn thấy em.

Tôi sẽ đi một mình

Đầu tôi cúi xuống

Tình yêu thương

Bỗng trở nên bất diệt

Đường xa

Và gập ghềnh muôn dặm

Nhưng hai vầng nhật nguyệt

Sẽ vẫn còn

Để soi bước cho tôi.

Tiếng đập cánh loài chim lớn

Lối cũ dấu hài

Hương thời gian không tím

Màu thời gian không như màu trời xanh

Mồ hóng gỗ xưa

Rêu đá lạnh

Và bụi đường

Thời gian không trôi chảy

Không gian chỉ ngừng đọng

Trên đầu tôi, chim bay

Nơi tay người

Nhiệm mầu then cửa

Mở hay đóng

Để chàng lui về nơi xuất phát

Một mình tôi

Bên đôi đường đóng mở

Giữa hai nẻo xuống lên

Bàng hoàng

Vang động tiếng chân xưa

Gọi về

Tỉnh thức.

Chứng nhân còn đó

Hỏa châu sáng trên trời

Em bé vỗ tay reo

Nhưng tiếng súng đã nổ

Tiếng cười tắt theo

Và chứng nhân còn đó.

Xin đứng bên nhau

Tặng Thanh Văn

"Tôi không hiểu vì sao

Tôi không hiểu động cơ tâm lý nào

Đã khiến những người đồng bào tôi

Mang lựu đạn

Ném vào các em tôi"

Tôi không hiểu vì sao cơ sự xảy ra

Như thế được

Tại sao lại giết các em

Những người con trai

Trán còn ngây thơ

Những người con gái

Tay còn lấm mực học trò

Nghe tiếng gọi thương yêu

Đã về đây

Học giúp xóm làng

Giữ gìn trẻ thơ

Chăm sóc nương khoai vườn sắn.

Đêm qua những trái lựu đạn nổ

Mười hai người sinh viên ngã gục

Tan tành thân thiếu nữ

Có em quằn quại

Mang sáu mươi mảnh thép trong một thân hình

Có em đã nằm yên dưới đất

Chờ tổ quốc bình minh

Đợi hòa bình về mà hóa sinh thành cánh bướm.

Chúng tôi cắn răng chấp nhận

Vì dù sao những quả lựu đạn đã nổ

Trời quê hương đã rách

Và đau thương cũng đã xảy ra rồi.

Nhưng còn trái lựu đạn đêm qua chưa nổ

Kẹt trong lòng đời

Nghe tôi nói không

Còn trái lựu đạn đêm qua chưa nổ

Trái lựu đạn

Nằm đó

Trái lựu đạn

Kẹt trong lòng người

Chưa biết bao giờ

Nổ tung

Nát tan thân tổ quốc

Nát tan hồn dân tộc.

Chúng tôi van xin

Các anh hiểu cho rằng

Chúng tôi không hờn oán

Chúng tôi từ khước hận thù

Thế giới chúng ta

Tổ quốc chúng ta

Hôm nay cần tình thương trang trải

Đến đây

Xin nghe chúng tôi

Giờ phút cấp bách rồi

Xin cùng nhau tháo gỡ trái lựu đạn kia

Ra khỏi cuộc đời

Ra khỏi lòng đất nước

Ra khỏi tình người

Xin đứng bên nhau.

Ấm áp

Tôi bưng mặt trong lòng hai bàn tay

Có phải để khóc đâu anh

Tôi bưng mặt để giữ cho ấm áp sự cô đơn

Hai bàn tay chở che

Hai bàn tay nuôi dưỡng

Hai bàn tay ngăn cản

Sự ra đi hờn dỗi của linh hồn.

Bài thơ và niềm uất nghẹn

Mỗi tiếng bom nổ trên quê hương tôi

Là một tiếng dội về nguyền rủa

Nền văn minh các anh

Mỗi tấn chất độc đổ xuống

Là một chứng tích niềm cuồng tín vô minh

Nơi tiền tài bạo lực

Các anh chưa chịu nhận lỗi lầm

Các anh vẫn còn đủ sự an tâm

Mà nói dối

Sẵn ống loa to

Coi loài người không có mặt

Các anh nói bảo vệ tự do

Ôi sự thực hôm qua

Và sự thực hôm nay - che lấp đến bao giờ

Bảo vệ tự do - các anh tàn hại một triệu trẻ thơ

Thiêu đốt xóm làng

Bằng Napalm

Phá hủy rừng núi mùa màng

Bằng chất độc hóa học

Đất nước chúng tôi tan nát điêu linh

Các anh biết điều đó

Mà vẫn để tiền bạc bạo lực tung hoành.

Ai đã làm

Nền văn minh các anh rã tan

Và để tắt ngấm sáng nay lửa thiêng

Đền cách mạng?

Các anh đã đánh lừa

Chính con cháu các anh

Đưa họ vào hầm sâu

Trang trải nợ tham tàn

Bằng xương và bằng máu

Bài thơ này cũng như niềm uất nghẹn kia

Bao giờ dội lại thành tiếng bom

Trên lương tâm các anh?

Kiến trúc chân như

Đừng la mắng những con chim bé nhỏ

Vì tiếng hát ca cần thiết cho cuộc đời

Đừng ghét bỏ thân thể em

Vì đó là đền thờ linh thiêng của linh hồn nhân loại

Mắt trong của em là minh châu ngời sáng, chứa đựng

bóng hình tam thiên thế giới

Và tai em có quyền hạn tối cao với suối chim

Với hải triều sớm tối

Với Beethoven, với Bach, với Chopin

Với tiếng khóc trẻ thơ

Với giọng ru an lành

Và bàn tay em

Là những bông hoa thương yêu ngàn đời không cần ai hái

(Những bông hoa còn bừng nở nhiệm mầu

Làm diễm lệ cả khu vườn nhân loại)

Và vầng trán em

Là bình minh sáng nhất của các bình minh

Đừng phá hoại kiến trúc chân như!

Bông lúa, nội cỏ, hương đêm đều đã cất lên tiếng bảo vệ hòa bình

Tôi biết một viên đạn đồng có thể đến ghim vào trái tim con sơn ca

Sáng nay trên cành xuân

Đương ngợi ca cuộc đời tha thiết.

Nhưng bông lúa

Hương đêm

Nội cỏ

Rồi ngàn sao, vừng nguyệt,

Bằng tất cả sắc màu, thanh âm, bóng hình,

Cương quyết

Cùng chúng tôi, nguyền bảo vệ cho em.

Thịt da và gạch ngói

Máy bay thật đã bay đi

Nắng im lìm

Trưa xế, nao lòng đất cũ

Và lửa cháy tàn rồi

Mái chùa cong đổ nát

Tượng Bụt thếp vàng loang lổ ngồi kia, mỉm cười nhìn vôi gạch

Chiều thêm im

Tiếng sáo diều vi vu tiềm thức

Đám mây bay

Nát mái chùa làng chở che đàn bé thơ

Tóc mướt học trò

Những đứa bị thương đã về bệnh xá

Những đứa tắt thở

Sẽ được đem chôn sáng mai nghĩa địa cuối làng

Âm thầm đất nước tôi - hôm nay còn đang cắn răng chịu đựng

Để đâu cho hết căm hờn thống khổ?

Chị Năm làm gì với những thúng đạn

Những trái đạn nổ tung, mấy mươi mảnh thép ghim một thân người!

Ơi thịt da ơi

Và gạch ngói ơi

Thế kỷ hai mươi gọi về quá khứ

Có phải đứa bé nuôi bằng khoai sắn đất nghèo

Sinh sau hiệp định Genève

Cũng có thịt da, tư tưởng

Nô đùa cười vang trên cánh đồng cỏ non

mỗi khi tiếng chuông chiều xuống

Có phải đã mất từ lâu quyền được làm người?

Chiếc lô cốt cô độc và kẻ thù

Cao ngất

Trên gót chiếc giầy người đàn bà son phấn

Các anh xây chiếc lô cốt

Và cửa sổ anh

Nhìn xuống

Xóm lá tồi tàn

Và cửa sổ anh

Nhìn xuống

Ruộng vườn xác xơ

Oan hồn đêm đêm hiện về

Nắm tay vờn quanh

Yên lặng.

Những buổi trưa

Các anh liệng xuống

Vỏ hộp cá

Vỏ lon đựng bia

Chai coca cola

Và tàn thuốc lá

Mỗi buổi chiều

Các anh chĩa xuống

Những họng súng đen ngòm

Trên thân phận tồi tàn

Của chính quê hương anh

Và mỗi buổi hoàng hôn

Xua đuổi xua đuổi cô đơn

Anh bắn lên trời

Trái hỏa châu

Con kiến bò trên mái tranh rùng mình khiếp sợ

Kẻ thù đã tạo ra từ bao giờ

Kẻ thù giờ đây trấn ngự

Thế giới anh

Kẻ thù trấn ngự

Trong anh

Kẻ thù trấn ngự

Kẻ thù khắp nơi

Kẻ thù nằm trong trái tim

Như chất TNT

Đợi giờ tung nổ

Trên gót giày cao người phụ nữ

Các anh xây chiếc lô cốt

Nước mắt người dân

Đã thành sông chảy cuồn cuộn

Dâng khắp bốn bể

Phấn son tiền bạc

Một lần cùng với

Rác rến

Trôi về.

Tuyên ngôn của con người không khuất phục

Các anh chống chúng tôi

Chỉ vì chúng tôi muốn làm lắng xuống căm thù

Trong khi các anh mưu toan

Dùng căm thù làm sức mạnh

Các anh nguyền rủa chúng tôi

Bởi vì chúng tôi không chịu nhận lời

Đi dán nhãn hiệu trên con người

Để chĩa họng súng đen ngòm vào đó

Các anh lên án chúng tôi

Bởi vì các anh không xử dụng được máu xương này

Để trang trải nợ hận thù tham vọng

Bởi vì chúng tôi nhất quyết đứng về phía con người

Chống lại bạo lực và bảo vệ đến cùng Sự Sống

Các anh thanh toán chúng tôi

Bởi vì chúng tôi chỉ chịu cúi đầu

Trước tình yêu và lẽ phải

Bởi vì chúng tôi nhất quyết không chịu đồng nhất loài người

Với loài lang sói.

Bình lặng

Thơ ấu

Tuổi mười hai ửng nắng

Em nói năng gì?

Con sông xưa

Thành phố cũ

Mây trắng gọi trời xanh

Bình lặng.

Buông thả

Bãi vắng

Mưa xóa dấu chân người

Trên cát mịn

Não phiền từ đâu lại

Chân còn chưa chấm đất

Lắng nghe phảng phất gió mùa xuân.

Biểu hiện

Tuổi xanh

Như nắng thơm

Sáng rực trời hè

Trưa bình lặng

Năm tháng là đất liền

Ghi chép mãi

Những mùa xanh

Bất tận.

Chào các ngươi

Những nét liễu hao gầy

Màu sáng của tuyết

Đầu mùa đông

Xin chào sáng nay những chú chim có nơi ẩn thân kín đáo

nơi nóc giáo đường kiên cố

Xin chào ngươi những gốc già cổ thụ

Nếu không có các ngươi ở đây

Gió mùa thu chưa chắc đã lên đường

Và ngọn nắng hồng cũng không chắc sẽ có ngày trở lại.

Sáng nay em đi

Cho tương lai

Một khoanh trời loáng bạc

Cánh phụng hoàng vươn

Vút cao trời lồng lộng!

Sóng bạc níu chân cầu

Ánh sáng gọi dậy đàn chim non

Chỗ trú ẩn năm xưa

Nay là nơi tiễn em

Trở về với

Chốn sông dài biển rộng.

Các anh còn tàn phá đến bao giờ

Có ai trong chúng ta

Lại tàn nhẫn trao cho đứa bé đói khổ

Một nắm gạch vụn

Khi nó chìa bàn tay run rẩy

Xin nửa chén cơm?

Các anh đã cho trẻ con chúng tôi

Những viên đạn những quả bom

Các anh đã dội lên đầu chúng

Những trái bích kích

Những trái napalm

Các anh đã đốt

Các anh đã phá

Nhân danh tự do

Các anh tàn hại

Trên dưới một triệu trẻ thơ

Năm 1964, tài liệu nghiên cứu Unesco

Cho biết 48 phần trăm dân số Việt Nam

Là dưới mười sáu tuổi

Trẻ em chúng tôi đẹp như thiên thần

Và napalm các anh

Đã cho chúng hình hài ác quỷ

Trẻ em chúng tôi nhí nhảnh như chim sơn ca

Bom đạn các anh khiến chúng thành không cửa không nhà

Ngơ ngác những cặp mắt dại u sầu

Và lạc loài những bước chân non vất vưởng

Trẻ em chúng tôi hiền lành thật thà như đất

Chiến tranh của các anh biến chúng thành mồ côi

Biến chúng thành hành khất

Cuộc sống đảo điên chật vật

Dạy chúng bắt đầu học thói điêu ngoa

Đất nước chúng tôi điêu linh

Các anh còn tàn phá đến bao giờ?